Εισαγωγή. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto. 1. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (επεξεργασία σημειώσεων Β. Ράπανου)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εισαγωγή. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto. 1. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (επεξεργασία σημειώσεων Β. Ράπανου)"

Transcript

1 1. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (επεξεργασία σημειώσεων Β. Ράπανου) Εισαγωγή Μια από τις πιο βασικές διακρίσεις στην οικονομική θεωρία είναι μεταξύ των εννοιών της οικονομικής αποτελεσματικότητας (economic efficiency) και της οικονομικής δικαιοσύνης (equity). H αποτελεσματικότητα αναφέρεται στην κατανομή των πόρων σε διάφορες δραστηριότητες έτσι ώστε να μεγιστοποιηθεί η ευημερία των ατόμων μιας κοινωνίας και η οικονομική δικαιοσύνη στο πως η ευημερία αυτή διανέμεται ανάμεσα στα μέλη της κοινωνίας. Ακόμη κι αν η κατανομή των πόρων ικανοποιεί τα κριτήρια της αποτελεσματικότητας, το αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι επιθυμητό από άποψη οικονομικής δικαιοσύνης. Μεταξύ των δύο κριτηρίων υπάρχει γενικά μια αντίστροφη σχέση και η μεγάλη δυσκολία της οικονομικής επιστήμης αλλά και της οικονομικής πολιτικής έγκειται στο να επιλέξει εκείνη τη σχέση που είναι άριστη για μια κοινωνία. Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούμε κυρίως με την έννοια της αποτελεσματικότητας και με το πώς μια τέλεια ανταγωνιστική αγορά μπορεί να ικανοποιεί τις συνθήκες άριστης κατανομής των πόρων μιας κοινωνίας. Αν για κάποιους λόγους οι συνθήκες αποτελεσματικότητας δεν ικανοποιούνται τότε γεννάται το ερώτημα αν η κρατική παρέμβαση μπορεί να βελτιώσει την κατανομή των πόρων. Ας δούμε όμως πρώτα τι εννοούμε με τον όρο αποτελεσματικότητα. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto Η αποτελεσματικότητα είναι ένα δεοντολογικό κριτήριο που χρησιμοποιούμε για να αξιολογούμε τις επιδράσεις που έχει η χρήση των πόρων στην ευημερία των ατόμων. Το κριτήριο της αποτελεσματικότητας ικανοποιείται όταν οι πόροι χρησιμοποιούνται, μέσα σε μια ορισμένη χρονική περίοδο, με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι αδύνατο να βελτιωθεί η ευημερία κάποιου ατόμου χωρίς να μειωθεί η ευημερία κάποιου άλλου. Το κριτήριο αυτό διατυπώθηκε από το μεγάλο Ιταλό οικονομολόγο και κοινωνιολόγο Vilfredo Pareto( ) και είναι γνωστό και ως κριτήριο της αριστοποίησης κατά Pareto. Το κριτήριο αυτό μας διευκολύνει να αποφύγουμε ένα από τα άλυτα προβλήματα των

2 2 οικονομικών της ευημερίας, εκείνο που αναφέρεται στο θέμα της διαπροσωπικής σύγκρισης της ευημερίας. Το κριτήριο του Pareto χαρακτηρίζεται από έντονο ατομικισμό, αφού μόνο το ίδιο το άτομο μπορεί να κρίνει αν μια κατάσταση είναι καλλίτερη ή χειρότερη. Εάν κατά τη δική του κρίση, το άτομο είναι καλύτερα, λόγω αναδιανομής πόρων και κανένα άλλο άτομο δεν δηλώνει χειρότερα, τότε λέμε ότι έχουμε βελτίωση κατά Pareto. Η αποδοχή του κριτηρίου αυτού σημαίνει και την αποδοχή μιας σειράς αξιολογικών κρίσεων, όπως αυτές που αναφέρει ο Nath (1969): 1) Το άτομο είναι η βασική μονάδα της οικονομικής ανάλυσης και η ευημερία του εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από το δικό του εισόδημα, το δικό του πλούτο, το δικό του διαθέσιμο χρόνο. 2) Το άτομο είναι ο καλύτερος κριτής της δικής του ευημερίας. 3) Η βελτίωση της θέσης ενός ατόμου είναι αποδεκτή μόνο όταν η θέση κανενός άλλου ατόμου δεν χειροτερεύει. Οι πιο πάνω αξιολογικές κρίσεις υποδηλώνουν ότι η κοινωνία μπορεί να αναλυθεί επαρκώς κατά τρόπο μη οργανικό, δηλαδή ως εάν η κοινωνία να είναι απλά και μόνο το άθροισμα των ατόμων που την αποτελούν και τίποτα περισσότερο. Η έννοια του κράτους ως κάτι διαφορετικού από τα άτομα που το αποτελούν δεν αναγνωρίζεται και η ύπαρξη οργανωμένων και πολλές φορές συγκρουόμενων συμφερόντων αγνοείται. 1 Από τα πιο πάνω γίνεται φανερό ότι ο ορισμός της αποτελεσματικότητας κατά Pareto είναι αρκετά περιοριστικός και πολύ συντηρητικός, αφού με βάση τον ορισμό αυτό η άσκηση οικονομικής πολιτικής είναι πρακτικά αδύνατη. Παρά τις μεγάλες του αδυναμίες όμως, ο ορισμός αυτός είναι ιδιαίτερα ελκυστικός στους οικονομολόγους και πολύ χρήσιμος, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto και η καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας Ας υποθέσουμε μιαν απλή οικονομία η οποία αποτελείται από δύο μόνο άτομα τα Α και Β. Έστω τώρα ότι προσδιορίζουμε το επίπεδο χρησιμότητας (ευημερίας) του ενός ατόμου, π.χ. του Β και ζητούμε να δούμε πόσο υψηλό επίπεδο χρησιμότητας μπορούμε να δώσουμε στο άλλο άτομο Α, με δεδομένους τους πόρους που έχουμε. Η καμπύλη που 1 Για πιο αναλυτική παρουσίαση των απόψεων αυτών, βλέπε Nath(1969), κυρίως κεφ. 2.

3 3 δίνει το μέγιστο επίπεδο ευημερίας του ενός ατόμου, με δεδομένο το επίπεδο ευημερίας του άλλου, ονομάζεται καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας και παρουσιάζεται στο διάγραμμα 1.1. Στον οριζόντιο άξονα έχουμε την ευημερία του ατόμου Β (U ) και στον κάθετο άξονα την ευημερία του ατόμου Α. Από το διάγραμμα είναι φανερό ότι όλα τα σημεία της καμπύλης δυνατοτήτων χρησιμότητας είναι άριστα, αφού δεν είναι δυνατό να αυξήσει κανείς τη χρησιμότητα του ενός ατόμου χωρίς ταυτόχρονα να μειώσει τη χρησιμότητα του άλλου. Το σημείο Γ δεν είναι ασφαλώς άριστο κατά Pareto αφού μπορούμε με μια αναδιανομή της χρησιμότητας να βελτιώσουμε τη θέση του ενός ατόμου χωρίς να χειροτερεύσουμε τη θέση του άλλου ή και να βελτιώσουμε τη θέση και των δύο ατόμων. Αυτό όμως συμβαίνει όταν η U Δ Γ 0 U Διάγραμμα 1-1. Καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας και βελτιώσεις κατά Pareto ανακατανομή χρησιμότητας γίνει στο διάστημα που περικλείεται από τις γραμμές που ξεκινούν από το σημείο Γ και είναι παράλληλες προς τους άξονες. Αν η ανακατανομή μας οδηγήσει σε ένα σημείο της καμπύλης όπως το Δ, τότε υπάρχει πρόβλημα. Το σημείο Δ αν και άριστο κατά Pareto δεν αποτελεί βελτίωση κατά Pareto σε σχέση με το σημείο Γ το οποίο δεν είναι άριστο. Για τέτοιες περιπτώσεις το κριτήριο του Pareto δεν δίνει απάντηση και οι οικονομολόγοι έχουν επινοήσει συμπληρωματικά κριτήρια, τα

4 4 οποία προσπαθούν να μετρήσουν τη χρηματική αξία των ωφελειών που έχουν αυτοί που κερδίζουν από την αναδιανομή και να τη συγκρίνουν με τη χρηματική αξία των απωλειών εκείνων που χάνουν. Αν η αξία των ωφελειών υπερβαίνει την αξία των απωλειών, τότε υποστηρίζουν η αναδιανομή (ανακατανομή) μπορεί να γίνει ανεξάρτητα από το αν οι κερδισμένοι αποζημιώνουν τους χαμένους. 2 Tα δύο θεμελιώδη θεωρήματα των οικονομικών της ευημερίας Το 1776 δημοσιεύτηκε το πρώτο σημαντικό έργο της σύγχρονης οικονομικής επιστήμης, Ο Πλούτος των Εθνών του dam Smith. Στο έργο αυτό διατυπώθηκε η άποψη ότι ο ανταγωνισμός οδηγεί τα άτομα, που επιδιώκουν το δικό τους ιδιωτικό συμφέρον, να επιδιώκουν ταυτόχρονα και το κοινό συμφέρον, ως εάν να καθοδηγούνται από ένα αόρατο χέρι. Το ερώτημα που απασχόλησε από τότε τους οικονομολόγους ήταν κάτω από ποιες συνθήκες και προϋποθέσεις ο ανταγωνισμός οδηγεί σε οικονομική αποτελεσματικότητα και επομένως σε μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας. Τα βασικά αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας μπορούν να συνοψιστούν στις εξής δύο προτάσεις που έχουν ονομαστεί ως τα δύο θεμελιώδη θεωρήματα των οικονομικών της ευημερίας. Πρώτο θεμελιώδες θεώρημα Το πρώτο θεώρημα μας λέγει ότι, κάτω από ορισμένες συνθήκες, οι ανταγωνιστικές αγορές οδηγούν σε μια κατανομή των πόρων τέτοια ώστε να μην είναι δυνατό με ανακατανομή των πόρων, είτε στην παραγωγή είτε στην κατανάλωση, να μπορούμε να βελτιώσουμε τη θέση ενός ατόμου χωρίς να χειροτερεύσουμε τη θέση κάποιου άλλου. Με άλλα λόγια, η λειτουργία των ανταγωνιστικών αγορών μας οδηγεί σε μια κατάσταση που είναι άριστη κατά Pareto. Αν πάμε πίσω στο διάγραμμα 1, το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας μας λέγει ότι κάτω από ορισμένες συνθήκες, 2 Τα κριτήρια αυτά συνδέονται με τα ονόματα των Kaldor, Hicks και Scitovsky. Για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε Nath (1969).

5 5 ένα ανταγωνιστικό σύστημα αγορών θα μας οδηγήσει σ ένα σημείο πάνω στην καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας. 3 Δεύτερο θεμελιώδες θεώρημα Το δεύτερο θεώρημα μας λέει ότι κάθε σημείο της καμπύλης δυνατοτήτων χρησιμότητας μπορεί να επιτευχθεί από ένα ανταγωνιστικό σύστημα αγορών, με δεδομένο ότι αρχίζουμε με τη σωστή κατανομή των πόρων. Ας πάμε πάλι στο διάγραμμα 1 και ας υποθέσουμε ότι είμαστε στο σημείο Α. Με το να πάρουμε πόρους από το άτομο Α και να τους δώσουμε στο άτομο Β, μπορούμε να οδηγήσουμε την ανταγωνιστική οικονομία από το σημείο Α στο σημείο Β. Στο σημείο αυτό πρέπει να διευκρινίσουμε ότι το να είναι η οικονομία αποτελεσματική κατά Pareto, δεν σημαίνει ότι και η διανομή του εισοδήματος είναι σωστή ή επιθυμητή. Σε μια ανταγωνιστική οικονομία είναι δυνατό η διανομή του εισοδήματος να είναι πολύ άνιση και στο διάγραμμα 1 αυτό φαίνεται με το να έχει, για παράδειγμα το άτομο Α ένα πολύ μεγάλο μερίδιο ευημερίας και το άτομο Β ένα πολύ μικρό μερίδιο και αντίστροφα. Το να λέμε ότι η οικονομία είναι σε κατάσταση άριστη κατά Pareto, σημαίνει απλά και μόνο ότι δεν μπορούμε να βελτιώσουμε τη θέση κάποιου ατόμου χωρίς να χειροτερεύσουμε τη θέση κάποιου άλλου. Στο σημείο αυτό το δεύτερο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας μας λέει ότι αν δεν μας αρέσει η διανομή του εισοδήματος που δημιουργείται από τις ανταγωνιστικές αγορές δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε το μηχανισμό της ανταγωνιστικής αγοράς. Εκείνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να αναδιανείμουμε αρχικά τον πλούτο και μετά να αφήσουμε τις ανταγωνιστικές αγορές να λειτουργήσουν απρόσκοπτα. Με βάση τα πιο πάνω, ας δούμε τώρα πιο αναλυτικά πως ένα ανταγωνιστικό σύστημα αγορών οδηγεί σε αποτελεσματικότητα κατά Pareto και επομένως σε μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας, την οποία προς το παρόν μπορούμε να τη θεωρήσουμε, πολύ γενικά, ότι είναι η ευημερία όλων των ατόμων της κοινωνίας μαζί. 3 Στην ανάλυση που ακολουθεί θα χρησιμοποιούμε εναλλακτικά τους όρους αριστοποίηση κατά Pareto, οικονομική αποτελεσματικότητα και μεγιστοποίηση ευημερίας. Εναλλακτικά επίσης χρησιμοποιούνται οι όροι χρησιμότητα και ευημερία.

6 6 Ανταγωνιστικές αγορές και οικονομική αποτελεσματικότητα Ο ανταγωνισμός οδηγεί σε αποτελεσματικότητα επειδή όταν τα άτομα αποφασίζουν πόσο θα αγοράσουν από ένα αγαθό, εξισώνουν το οριακό όφελος που αποκομίζουν από την κατανάλωση μιας επιπλέον μονάδας αγαθού με το οριακό κόστος αγοράς της επιπλέον μονάδας, το οποίο είναι και η τιμή που πληρώνουν. Από την άλλη πλευρά οι επιχειρήσεις όταν αποφασίζουν πόση ποσότητα ενός αγαθού θα πουλήσουν, εξισώνουν την τιμή που εισπράττουν με το οριακό κόστος παραγωγής μιας επιπλέον μονάδας αγαθού. Έτσι το οριακό όφελος από την κατανάλωση μιας επιπλέον μονάδας εξισώνεται με το οριακό κόστος της επιπλέον μονάδας. Όπως είναι γνωστό από τη μικροοικονομική θεωρία, η σχέση οριακού οφέλους-τιμής δίνεται από την καμπύλη ζήτησης και η σχέση οριακού κόστους-τιμής από την καμπύλη προσφοράς του αγαθού. Εξετάζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αποτελεσματικότητας, θα ξεκινήσουμε από την ανάλυση της αγοράς ενός μόνο αγαθού, δηλαδή η προσέγγιση μας θα είναι με ανάλυση μερικής ισορροπίας. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: Ανάλυση μερικής ισορροπίας Υποθέτουμε την αγορά ενός αγαθού Χ, η οποία λειτουργεί σε περιβάλλον τέλειου ανταγωνισμού. Στο διάγραμμα 2 παριστάνεται η ζήτηση ενός αγαθού με τη καμπύλη ζήτησης (καμπύλη οριακού οφέλους) DD και η προσφορά του ίδιου αγαθού με την καμπύλη προσφοράς (καμπύλη οριακού κόστους) SS. Στο βαθμό που η καμπύλη ζήτησης εκφράζει την οριακή προθυμία πληρωμής του καταναλωτή για το αγαθό Χ, τότε στην τιμή ισορροπίας της αγοράς P ανά μονάδα προϊόντος, μπορούμε να βρούμε το πλεόνασμα του καταναλωτή, το οποίο είναι η περιοχή PD. Ανάλογα η καμπύλη προσφοράς μπορεί να θεωρηθεί ως το ελάχιστο ποσό που θα αποδεχόταν ο παραγωγός για να προσφέρει μια επιπλέον μονάδα αγαθού, είναι δηλαδή η καμπύλη οριακού κόστους. Το πλεόνασμα του παραγωγού είναι η περιοχή PSΑ. ν δεχτούμε ότι το πλεόνασμα του καταναλωτή μαζί

7 7 D S Ε P Γ Δ D S Q Q Q Q Διάγραμμα 1-2. Ανάλυση μερικής ισορροπίας και αριστοποίηση κατά Pareto με το πλεόνασμα του παραγωγού εκφράζουν το κοινωνικό πλεόνασμα ή με άλλα λόγια την κοινωνική ευημερία, τότε αυτή δίνεται από την περιοχή DSDP+SP. Στο σημείο ισορροπίας της πιο πάνω ανταγωνιστικής αγοράς η τιμή είναι ίση με το οριακό κόστος και το κοινωνικό πλεόνασμα μεγιστοποιείται. Αυτό γίνεται φανερό από το γεγονός ότι μια μείωση της παραγωγής π.χ. από το Q στο Q μειώνει το πλεόνασμα καταναλωτή και παραγωγού δηλαδή την ευημερία κατά το τρίγωνο ΑΒΓ. Παρόμοια, μια επέκταση της παραγωγής πέρα από το Q π.χ. στο Q, θα προκαλέσει απώλεια ευημερίας κατά το τρίγωνο ΑΔΕ, αφού το επιπλέον προϊόν έχει συνολικό κόστος QΑΔQ και συνολικό όφελος QΑΕQ. Από τα πιο πάνω γίνεται φανερό ότι η ανταγωνιστική αγορά οδηγεί σε μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας και οποιαδήποτε παρέμβαση που μεταβάλλει το αποτέλεσμα της οδηγεί σε μείωση της ευημερίας. Στην ανάλυση αυτή δεν εξετάστηκε καθόλου το θέμα της κοινωνικής δικαιοσύνης, δηλαδή αν το αποτέλεσμα αυτό είναι και το επιθυμητό από την κοινωνία. Αλλαγές στη διανομή του εισοδήματος επηρεάζουν τη θέση αλλά και την κλίση της καμπύλης ζήτησης. Στην ανάλυση που προηγήθηκε περιοριστήκαμε σε μια μόνο αγορά και αυτή αγαθών. Μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση επιβάλλει να εξετάσουμε το θέμα της

8 8 αποτελεσματικότητας σ ένα πλαίσιο που υπάρχουν και άλλες αγορές αγαθών και συντελεστών παραγωγής. Γι αυτό στο επόμενο τμήμα η ανάλυση μας θα είναι πλέον ανάλυση γενικής ισορροπίας. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: Ανάλυση γενικής ισορροπίας Με την ανάλυση γενικής ισορροπίας εννοούμε ότι όταν εξετάζουμε π.χ. τη μεταβολή της τιμής ενός αγαθού ή ενός συντελεστή παραγωγή, λα,βάνουμε υπόψη και τις επιδράσεις που μπορεί αυτή η μεταβολή να έχει σε άλλες αγορές αγαθών ή συντελεστών παραγωγής. Για να μπορέσουμε να κάνουμε την ανάλυση μας απλή και να χρησιμοποιήσουμε διαγραμματικά εργαλεία θα υποθέσουμε μια απλή οικονομία, η οποία έχει δύο αγαθά και το κάθε αγαθό παράγεται με τη χρήση δύο συντελεστών παραγωγής. Θα ξεκινήσουμε την ανάλυση μας με την εξέταση της αποτελεσματικότητας στην περίπτωση της ανταλλαγής αγαθών, αφήνοντας προς το παρόν το θέμα της εξέτασης της παραγωγής των αγαθών αυτών για αργότερα. Αποτελεσματικότητα στην ανταλλαγή Ας υποθέσουμε ότι στην οικονομία μας υπάρχουν δύο άτομα το Α και το Β και το καθένα έχει μια συνάρτηση χρησιμότητας η οποία εξαρτάται από την κατανάλωση των δύο αγαθών που υπάρχουν των Χ και Υ και οι ποσότητες των οποίων θεωρούνται δεδομένες. Η ανάλυση αυτή μπορεί εύκολα να γενικευτεί σε μια οικονομία με πολλά αγαθά. 4 Η συνάρτηση χρησιμότητας μπορεί να γραφεί ως εξής: με τον περιορισμό ότι U U + U U + (, ) (, ) Για την ανάλυση μας θα χρησιμοποιήσουμε το διάγραμμα-κουτί των Edgeworth- owley. Στο σχήμα 1.3 το μήκος κουτιού 0Αx αντιπροσωπεύει τη συνολική ποσότητα 4 Βλέπε για παράδειγμα Varian (2006) ικροοικονομική: Μια σύγχρονη ανάλυση, εκδόσεις Κριτική, ή κάποιο άλλο εγχειρίδιο Μικροοικονομικής Ανάλυσης. Για μια κριτική προσέγγιση βλέπε Βαρουφάκης και Θεοχαράκης (2005)

9 9 του Χ και το ύψος του κουτιού 0Αy τη συνολική ποσότητα του Υ. Οι ποσότητες που καταναλώνει ο Α μετρώνται από το 0Α και οι ποσότητες που καταναλώνει ο Β μετρώνται από το 0Β. Για παράδειγμα στο σημείο α, ο Α καταναλώνει 0Υ1 από το Υ και 0Χ1 από το Χ, ςνώ ο Β καταναλώνει 0ΒΧ 1 από το Χ και 0Υ 1 από το Υ. Έτσι κάθε σημείο μέσα στο κουτί του Edgeworth αντιπροσωπεύει κάποια κατανομή των αγαθών Χ και Υ μεταξύ των ατόμων Α και Β. y Υ1 α 1 0 Υ Διάγραμμα 1.3. Το κουτί του Edgeworth x Με βάση τις συναρτήσεις χρησιμότητας των ατόμων μπορούμε να απεικονίσουμε τις προτιμήσεις των ατόμων με καμπύλες αδιαφορίας στο σχήμα 1.4. Οι καμπύλες αδιαφορίας του Α έχουν σημειωθεί με το U Α και του ατόμου Β με το U. Όπως ξέρουμε η ευημερία ενός ατόμου αυξάνεται όταν βρίσκεται σε καμπύλη αδιαφορίας η οποία είναι πιο απομακρυσμένη από την αρχή των αξόνων. Άρα η καμπύλη αδιαφορίας U2 Α δείχνει ανώτερο επίπεδο αυημερίας από την U1 Α, κ.ο.κ. Το ίδιο και η η καμπύλη αδιαφορίας U2 Β δείχνει ανώτερο επίπεδο αυημερίας από την U1 Β, κ.ο.κ. Ας υποθέσουμε ότι η αρχική κατανομή των αγαθών Χ και Υ δίνεται π.χ. από το σημείο α. Το σημείο αυτό είναι πάνω στις καμπύλες αδιαφορίας U1 Α και U1 Β και μάλιστα σ ένα σημείο τομής τους. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν είναι δυνατό με μια

10 10 αναδιανομή των Χ και Υ μεταξύ των ατόμων Α και Β που να βελτιώνει την ευημερία και των δύο ατόμων ή έστω την ευημερία του ενός ατόμου χωρίς να μειώνει την ευημερία του άλλου. Υ α k 0 Β β γ U4 U3 U2 U1 U1 U4 U3 U2 0 Χ Διάγραμμα 1.4. Αριστοποίηση κατά Pareto στην ανταλλαγή Από το διάγραμμα είναι σαφές ότι με μια ανακατανομή των Χ και Υ το άτομο Α μπορεί να μετακινηθεί από το σημείο α στο σημείο β, όπου το άτομο Β παραμένει στην ίδια καμπύλη αδιαφορίας U1 Β αλλά το άτομο Α μετακινείται σε μια ανώτερη καμπύλη αδιαφορίας την U3 Α. Έχουμε δηλαδή μια βελτίωση κατά Pareto. Τίθεται όμως και πάλι το ερώτημα αν μπορούμε να βελτιώσουμε επιπλέον την ευημερία του Α χωρίς να μειωθεί η ευημερία του Β. Είναι σαφές από το διάγραμμα ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει, αφού αυτό θα σήμαινε ότι αν η ευημερία του Α αυξηθεί π.χ. στο επίπεδο της καμπύλης αδιαφορίας U4 Α θα πρέπει να μειωθεί η ευημερία του Β γιατί θα βρεθεί σε μια χαμηλότερη καμπύλη αδιαφορίας. Ας σημειωθεί ότι το σημείο β είναι το σημείο επαφής των καμπυλών αδιαφορίας U3 Α και U1 Β. Μπορούμε να πούμε επομένως ότι το σημείο β

11 11 είναι άριστο κατά Pareto, αφού η μετακίνηση από αυτό δεν μπορεί να βελτιώσει την ευημερία του ενός ατόμου χωρίς να μειώσει την ευημερία του άλλου. Το σημείο αυτό όμως δεν είναι το μόνο άριστο κατά Pareto. Με το ίδιο σκεπτικό όπως πριν μπορούμε να δείξουμε ότι και το σημείο γ είναι άριστο κατά Pareto. Ξεκινώντας δηλαδή από ένα αυθαίρετο σημείο όπως το α είδαμε ότι μπορούμε να έχουμε μια σειρά από άριστα σημεία κατά Pareto. Το ίδιο θα μπορούσε να γίνει αν ξεκινούσαμε από ένα άλλο αυθαίρετο σημείο αρχικής κατανομής των Χ και Υ, όπως π.χ. το k. Επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία αυτή θα αποκτήσουμε ένα άπειρο αριθμό άριστων σημείων που θα είναι τα σημεία επαφής των καμπυλών αδιαφορίας των δύο ατόμων μέσα στο κουτί του Edgeworth. Ενώνοντας τα σημεία αυτά αποκτούμε τη (διακεκομμένη) γραμμή 0Α0Β, η οποία αποκαλείται γραμμή άριστων σημείων. Στα σημεία όμως επαφής των καμπυλών αδιαφορίας οι κλίσεις των δύο καμπυλών είναι ίσες και επειδή η κλίση της καμπύλης αδιαφορίας είναι ίση με τον οριακό λόγο υποκατάστασης μεταξύ των δύο αγαθών Χ και Υ, ισχύει η σχέση MRS MRS (1.1) Αποτελεσματικότητα στην ανταλλαγή και ανταγωνιστικές αγορές Από την πιο πάνω ανάλυση συναγάγαμε τις συνθήκες που διασφαλίζουν την μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας με βάση το κριτήριο του Pareto. Το ερώτημα όμως είναι κατά πόσο οι συνθήκες αυτές ικανοποιούνται από μια αναταγωνιστική αγορά. Με άλλα λόγια το ερώτημα είναι αν ισχύσει το πρώτο θεμελιώδες θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας. Όπως ξέρουμε σε μια ανταγωνιστική αγορά οι τιμές των αγαθών θεωρούνται δεδομένες για τους καταναλωτές και ο κάθε καταναλωτής, με δεδομένο το εισόδημα του, μεγιστοποιεί την ευημερία του με το να εξισώνει τον οριακό λόγο υποκατάστασης μεταξύ των αγαθών με το λόγο των τιμών τους. εχουμε δηλαδή ότι P MRS P (1.2) Για να δούμε αν πράγματι ισχύει το πρώτο θεμελιώδες θεώρημα σ ένα πλαίσιο γενικής ισορροπίας θα χρησιμοποιήσουμε και πάλι το διάγραμμα-κουτί του Edgeworth. Ας υποθέσουμε, όπως και πριν, ότι έχουμε μια αρχική κατανομή στο σημείο α και ο

12 12 λόγος των τιμών των δύα αγαθών δίνεται από τη γραμμή PP στο διάγραμμα 1.5. Στην αρχική κατανομή στο σημείο α, το άτομο Α έχει 0ΑΥΑ από το Υ και 0ΑΧΑ από το Χ. Το Β άτομο έχει αντίστοιχα 0ΒΧΒ από το Χ και 0ΒΥΒ από το Υ, με τον περιορισμό ότι +, + Υ Υ P U α Χ Β Χ Β 0Β Περίσσευμα Υ Β Υ U Ελλειμμα P 0 Χ Χ Χ Διάγραμμα 1.5. Ανταλλαγή και ανταγωνιστική αγορά Με δεδομένες όμως τις προτιμήσεις των δύο ατόμων, όπως αυτές απεικονίζονται από τις καμπύλες αδιαφορίας U και U Β, το άτομο Α επιθυμει 0ΑΥ Α από το Υ και 0ΑΧ Α από το Χ, ενώ το άτομο Β επιθυμεί 0ΒΧ Β από το Χ και 0ΒΥ Β από το Υ. Αρα με βάση την αρχική κατανομή στο α το άτομο Α έχει περίσσευμα από το αγαθό Υ ίση με την απόσταση ΥΑΥ Α και έλλειμμα από το Χ κατά την ποσότητα ΧΑΧ Α. Παρόμοια, το άτομο Β έχει περίσσευμα από το αγαθό Χ ίσο με την απόσταση ΧΒΧ Β και έλλειμμα από το Υ ίσο με ΥΒΥ Β. Τα άτομα θα αρχίσουν επομένως την ανταλλαγή μέχρις ότου οι οριακοί λόγοι υποκατάστασης των δύο ατόμων, μεταξύ των δύο αγαθών, εξισωθούν ώστε να μην υπάρχει πλέον κίνητρο για ανταλλαγή. Αυτό θα οδηγήσει στο σημείο δ

13 13 P θέλει να πουλήσειl Β θέλει να πουλήσει Β θέλει να αγοράσειl δ 0 θέλει να αγοράσειl P 0 Διάγραμμα 1.5. Αποτελεσματικότητα στην ανταλλαγή και ανταγωνιστική αγορά όπου οι δύο καμπύλες αδιαφορίας εφάπτονται μεταξύ τους και με τη γραμμή τιμών PP. Στο σημείο αυτό ο οριακός λόγος υποκατάστασης μεταξύ των δύο αγαθών είναι ίσος με το λόγο των τιμών των δύο αγαθών και αυτός είναι ο ίδιος και για τα άτομα. Έχουμε δηλαδή τη σχέση P MRS MRS P (1.3) Η σχέση αυτή επιβεβαιώνει ότι πράγματι η ανταγωνιστική οικονομία οδηγεί σε μια συνθήκη στην οποία ο οριακός λόγος υποκατάστασης μεταξύ των δύο αγαθών είναι ο ίδιος για τα δύο άτομα, συνθήκη (1.1) που μεγιστοποιεί την κοινωνική ευημερία. Αποτελεσματικότητα στην παραγωγή Ας δούμε τώρα πως η οικονομία που εξτάζουμε παράγει τα δύο αγαθά Χ και Υ με τη χρήση δύο συντελεστών παραγωγής Κ (κεφάλαιο) και L (εργασία), τα οποία είναι σε ανελαστική προσφορά και έχουμε πλήρη απασχόληση τους. Ως βασικό εργαλείο ανάλυσης θα χρησιμοποιήσουμε και πάλι το διάγραμμα-κουτί των Edgeworth-owley.

14 14 Οι συναρτήσεις παραγωγής των δύο αγαθών, που χαρακτηρίζονται από σταθερές αποδόσεις κλίμακας, δίνονται από τις σχέσεις F ( L, K ) G ( L, K ) με τον περιορισμό L L + L K K + K Ακολουθώντας την ίδια μεθοδολογία με την ανάλυση για την αποτελεσματικότητα στην ανταλλαγή, ξεκινούμε με το ακόλουθο διάγραμμα 1.6. k K ε L 0 K Προϊόν ζ Προϊόν Υ η Περιοχή βελτίωσης κατά Pareto q q 0 L l Διάγραμμα 1.6. Αποτελεσματικότητα στην παραγωγή Με αρχή το 0 μετρούμε στον οριζόντιο άξονα την ποσότητα της εργασίας, συνολική ποσότητα 0l και στον κάθετο άξονα την ποσότητα του κεφαλαίου (συνολική ποσότητα 0Χk που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του Χ. Ανάλογα, με αρχή το ΟΥ μετρούμε τις ποσότητες εργασίας και κεφαλαίου που χρησιμοποιούνται για την

15 15 παραγωγή του Υ. Ας υποθέσουμε ότι η αρχική κατανομή των συντελεστών μεταξύ των επιχειρήσεων που παράγουν τα Χ και Υ είναι εκείνη που απεικονίζεται από το σημείο ε, δηλαδή για την παραγωγή του Χ έχουμε 0ΧΚΑ κεφάλαιο και 0ΧL εργασίας και οι υπόλοιπες ποσότητες είναι για την παραγωγή του Υ. Οι καμπύλες ίσης παραγωγής (οι κυρτές προς την αρχή ΟΧ q Χ, δείχνουν τους συνδυασμούς ποσοτήτων κεφαλαίου (Κ) και εργασίας (L) που απαιτούνται για την παραγωγή ορισμένης ποσότητας του αγαθού Χ και αντίστοιχα οι καμπύλες ίσης παραγωγής q τους συνδυασμούς Κ και L για την παραγωγή του Υ. Για το Χ όσο πιο μακριά είναι από την αρχή 0Χ η καμπύλη, τόσο μεγαλύτερη είναι η παραγόμενη ποσότητα και το ίδιο ισχύει αντίστοιχα και για το Υ. Οι συντελεστές παραγωγής είναι σε πλήρη απασχόληση και άρα κάθε σημείο μέσα στο διάγραμμα-κουτί αποτελεί μια πιθανή κατανομή τους. Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι αν η αρχική κατανομή κεφαλαίου και εργασίας είναι αποτελεσματική. Είναι σαφές από το διάγραμμα ότι το ε δεν είναι αποτελεσματικό. Με μια αναδιάταξη του κεφαλαίου και της εργασίας είναι δυνατό να αυξηθεί η ποσότητα του Χ χωρίς να μειωθεί η παραγωγή του Υ. Ένα τέτοιο σημείο είναι το ζ. Ένα άλλο σημείο στο οποίο έχουμε αύξηση της παραγωγής του Υ, χωρίς να μειωθεί η παραγωγή του Χ είναι το η. Παρατηρούμε δηλαδή όρι μια μετακίνηση από το ε προς τα σημεία ζ και η έχουμε βελτίωση κατά Pareto. Άρα η κατανομή στο σημείο ε δεν είναι άριστη. Είναι όμως τα σημεία ζ και η άριστα κατά Pareto; Η απάντηση είναι θετική αφού η επιπλέον αύξηση της παραγωγής του ενός αγαθού δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη μείωση της παραγωγής του άλλου αγαθού. Άρα τα σημεία ζ και η είναι άριστα κατά Pareto. Αν συνεχίσουμε την ίδια διαδικασία και με άλλες αρχικές κατανομές κεφαλαίου και εργασίας θα αποκτήσουμε ένα άπειρο αριθμό άριστων σημείων, οι οποίοι είναι πάνω στη γραμμή άριστων σημείων την 0Χ0Υ στο διάγραμμα 1.7. Είναι σαφές ότι όλα τα σημεία στη γραμμή άριστων σημείων είναι σημεία επαφής των καμπυλών ίσου προϊόντος, δηλαδή στα σημεία αυτά οι κλίσεις των εφαπτομένων είναι ίσες.

16 16 L K β γ 0 K α q 1 q 2 q 2 q 1 0 L Διάγραμμα 1.7. Αποτελεσματικότητα στην παραγωγή Όπως ξέρουμε η κλίση μιας καμπύλης ίσης παραγωγής δείχνει, σε κάθε της σημείο, την αύξηση (μείωση)του κεφαλαίου (εργασίας) που απαιτείται για να αντισταθμίσει μια μικρή μείωση (αύξηση) της εργασίας (κεφαλαίου), ώστε το επίπεδο παραγωγής να μείνει αμετάβλητο. Η κλίση αυτή λέγεται οριακός λόγος τεχνικής υποκατάστασης μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, (MRTSΚL ) και είναι η σχετική αξία της τελευταίας (οριακής) μονάδας του κεφαλαίου σε σχέση με την τελευταία (οριακή) μονάδα εργασίας. Η αξία που έχει για μια επιχείρηση η μεταβολή της εργασίας κατά μια μονάδα είναι η μεταβολή που προκαλείται στο προϊόν, δηλαδή το οριακό προϊόν (ΜΡ) Το ίδιο ισχύει και για το κεφάλαιο. Άρα, μπορούμε να πούμε ότι ο οριακός λόγος τεχνικής υποκατάστασης μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας είναι ίσος με το λόγο των οριακών τους προϊόντων, δηλαδή: MP MRTS KL MP L K

17 17 Επειδή όπως είδαμε στα άριστα σημεία οι κλίσεις των καμπυλών ίσου προϊόντος είναι ίσες, αυτό σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα στην παραγωγή ικανοποιείται όταν ο οριακός λόγος τεχνικής υποκατάστασης μεταξύ των συντελεστών παραγωγής είναι ο ίδιος για όλα τα αγαθά, δηλαδή MRTS MRTS (1.4) KL KL Αποτελεσματικότητα στην παραγωγή και ανταγωνιστικές αγορές Ξέρουμε από τη μικροοικονομική ανάλυση ότι κάθε επιχείρηση, για να μεγιστοποιήσει τα κέρδη της θα απασχολεί τους συντελεστές παραγωγής με τέτοιο τρόπο ώστε ο οριακός λόγος υποκατάστασης μεταξύ των συντελεστών να είναι ίσος με το λόγο των τιμών των συντελεστών. Με απλά λόγια η επιχείρηση μεγιστοποιεί τα κέρδη της στο σημείο επαφής της καμπύλης ίσου προϊόντος με τη γραμμή ίσου κόστους, ισχύει δηλαδή η σχέση w MRTS KL r Όπως και στην περίπτωση της ανταλλαγής, ας υποθέσουμε ότι η αρχική κατανομή των συντελεστών είναι στο σημείο ε (Διάγραμμα 1.8) και ο λόγος των τιμών κεφαλαίου (r) και εργασίας (w), που είναι δεδομένος για τις επιχειρήσεις στις ανταγωνιστικές αγορές, απεικονίζεται από τη γραμμή pp. Με δεδομένη την τεχνολογία της παραγωγής όπως αυτή απεικονίζεται από τις καμπύλες ίσου προϊόντος στο διάγραμμα 1.8, παρατηρούμε ότι η αρχική κατανομή του κεφαλαίου και της εργασίας δεν ικανοποιούν τις ανάγκες των επιχειρήσεων για συντελεστές παραγωγής. Είναι σαφές από το διάγραμμα ότι για την παραγωγή του Χ υπάρχει πλεόνασμα του κεφαλαίου και έλλειψη εργασίας. Θα αρχίσει επομένως μια μετατόπιση συντελεστών μεταξύ παραγωγής του Χ και Υ μέχρις ότου η ζήτηση συντελεστών είναι ίση με την προσφορά. Η τελική ισορροπία απεικονίζεται στο διάγραμμα 1.9, (σημείο Μ) όπου είναι φανερό ότι οι καμπύλες ίσου προϊόντος των αγαθών Χ και Υ εφάπτονται μεταξύ τους και με τη γραμμή των τιμών των δύο συντελεστών. Ισχύει δηλαδή η σχέση MRTS w MRTSKL (1.5) r KL η οποία ικανοποιεί τη συνθήκη για αριστοποίηση κατά Pareto.

18 18 L K p ε Μείωση εργασίας Αύξηση κεφαλαίου 0 K F Μείωση κεφαλαίου Αύξηση εργασίας p 0 L Διάγραμμα 1.8. Αποτελεσματικότητα στην παραγωγή και ανταγωνισμός L K p ε 0 K F Μ ε p 0 L Διάγραμμα 1.9. Αποτελεσματικότητα στην παραγωγή και ανταγωνισμός

19 19 Συνολική αποτελεσματικότητα Από την πιο πάνω ανάλυση είδαμε ότι μια ανταγωνιστική αγορά στα αγαθά και στους συντελεστές της παραγωγής οδηγεί σε επίτευξη αριστοποίησης κατά Pareto τόσο στην παραγωγή όσο και στην ανταλλαγή των αγαθών. Την ανάλυση όμως αυτή την κάναμε χωριστά για την ανταλλαγή (κατανάλωση) και την παραγωγή. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν μπορούμε ταυτόχρονα να έχουμε αριστοποίηση στην κατανάλωση και στην παραγωγή και αν αυτό το επιτυγχάνει ένα σύστημα ανταγωνιστικών αγορών. Πριν προχωρήσουμε όμως σε μια τέτοια ανάλυση θα επιχειρήσουμε να συναγάγουμε κάποιες σχέσεις που θα μας βοηθήσουν στην ανάλυση μας. Ας ξεκινήσουμε από το διάγραμμα 1.7. Η γραμμή άριστων σημείων μας δείχνει όλους εκείνους τους συνδυασμούς κεφαλαίου και εργασίας που μπορούν να παραγάγουν διάφορες ποσότητες αγαθών. Η καμπύλη αυτή 0Χ0Υ μπορεί να μεταγραφεί ως καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων ΤΤ στο διάγραμμα Τα σημεία α,β,γ, αντιστοιχούν στα ίδια σημεία του διαγράμματος 1.7. Υ Τ Υ1 α MRTΔΥ/ΔΧ Υ2 ΔΥ β γ ΔΧ 0 Χ Χ1 Χ2 Τ Διάγραμμα Καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων

20 20 Είναι γνωστό ότι η κλίση της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων μας δείχνει πόσες μονάδες του ενός αγαθού πρέπει να θυσιάσουμε για να αποκτήσουμε μια μονάδα του άλλου αγαθού και η κλίση αυτή αποκαλείται οριακός λόγος μετασχηματισμού (MRT) μεταξύ των αγαθών. Κάθε σημείο της καμπύλης στο διάγραμμα 1.10 μας δείχνει και ένα διαφορετικό συνδυασμό Χ και Υ. Αν υποθέσουμε ότι παράγεται ο συνδυασμός Χ και Υ του σημείου α. Πώς κατανέμονται οι ποσότητες των αγαθών αυτών μεταξύ των δύο ατόμων, της απλής οικονομίας μας, Α και Β; Για να το δούμε αυτό μπορούμε να κατασκευάσουμε ένα διάγραμμα-κουτί του Edgeworth για την ανταλλαγή, εντός του διαγράμματος της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων, όπως στο διάγραμμα Υ Υ α Υ* β 0 Β Υ γ 0Α Χ Χ* Χ Χ Διάγραμμα Καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων και κουτί του Edgeworth Ας υποθέσουμε ότι βρισκόμαστε στο σημείο β της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων, οπότε παράγεται 0Υ* ποσότητα του Υ και 0* του Χ. Μπορούμε να

21 21 θεωρήσουμε την αρχή των αξόνων ως την αρχή του κουτιού του Edgeworth για το άτομο Α και το σημείο β ως αρχή για το άτομο Β. Έτσι το ορθογώνιο 0ΑΥ*0ΒΧ* είναι το κουτί του Edgeworth για την ανταλλαγή και η γραμμή 0Α0Β είναι η γραμμή άριστων σημείων. Αν αντί για το σημείο β είχαμε επιλέξει το σημείο α θα είχαμε ένα άλλο κουτί του Edgeworth για ανταλλαγή το 0ΑΥ 0ΒΧ, κ.ο.κ. Όπως μεταγράψαμε τη γραμμή άριστων σημείων από το κουτί του Edgeworth για την παραγωγή σε καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων, έτσι μπορούμε να μεταγράψουμε τις γραμμές άριστων σημείων του κουτιού του Edgeworth για την ανταλλαγή σε ένα διάγραμμα με κάθετο άξονα την ευημερία του Α ατόμου και τον οριζόντιο άξονα την ευημερία του Β ατόμου. Η καμπύλη που θα βρούμε είναι η καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας. Αν πάρουμε τα τρία κουτιά του σχήματος 1.11, τότε μπορούμε να έχουμε το εξής διάγραμμα Είναι σαφές ότι με την ύπαρξη ενός άπειρου αριθμού άριστων σημείων στην παραγωγή, μπορούμε να έχουμε ένα άπειρο αριθμό κουτιών Edgeworth στην ανταλλαγή και άρα ένα άπειρο αριθμό καμπυλών δυνατοτήτων χρησιμότητας. U Α Καμπύλες δυνατοτήτων χρησιμότητας για διαφορετικά κουτιά Edgeworth U Β Διάγραμμα Καμπύλες δυνατοτήτων χρησιμότητας

22 22 Με δεδομένη την καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων και την απειρία των συνδυασμών παραγωγής Χ και Υ που υπάρχουν το ερώτημα που ανακύπτει είναι ποιο συνδυασμό θα επιλέξουμε τελικά. Με δεδομένες τις τιμές της αγοράς για τα Χ και Υ έχουμε ένα σημείο της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων στο οποίο ο οριακός λόγος μετασχηματισμού είναι ίσος με το λόγο των τιμών. Ας υποθέσουμε ότι είμαστε στο σημείο 0Β του τμήματος (Ι) του διαγράμματος Έχουμε έτσι το κουτί του Edgeworth για ανταλλαγή το 0ΑΥ*0ΒΧ* με καμπύλη άριστων σημείων την 0Α0Β κατά μήκος της οποίας ο οριακός λόγος υποκατάστασης μεταξύ των αγαθών Χ και Υ είναι ο ίδιος για τα άτομα Α και Β. Υ (Ι) Υ (ΙΙ) MRS MRS MRT Υ* 0 * S 0 P PP/P t 0 Χ Χ* Χ* 0 Διάγραμμα Συνολική αποτελεσματικότητα Είναι φανερό ότι έχουμε ένα μεγάλο αριθμό άριστων σημείων και το ερώτημα είναι ποιο από αυτά θα επιλέξουμε. Κανονικά πρέπει ο οριακός λόγος υποκατάστασης μεταξύ Χ και Υ στην κατανάλωση να είναι ο ίδιος με τον οριακό λόγο μετασχηματισμού στην παραγωγή (MRT). Αυτό πρέπει να ισχύει διότι αν ο οριακός λόγος υποκατάστασης στην κατανάλωση είναι π.χ. 3Χ για 1Υ, ενώ ο οριακός λόγος μετασχηματισμού είναι 4Χ για 1Υ, θα είναι αποτελεσματικό να αυξήσουμε την παραγωγή του Χ και να μειώσουμε την παραγωγή του Υ. Η ευημερία (χρησιμότητα) παραμένει η ίδια αν 3 μονάδες Χ

23 23 υποκαταστήσουν 1 μονάδα Υ και η μεταβολή στην παραγωγή αφήνει μια 1 μονάδα του Χ για να βελτιώσει τη θέση του ενός ατόμου χωρίς να χειροτερεύσει τη θέση του άλλου. Όπως φαίνεται από το τμήμα (ΙΙ) του διαγράμματος 1.13, θα γίνουν τέτοιες αναδιατάξεις στην κατανάλωση, έτσι ώστε να ισχύει η σχέση: MRS MRS MRT (1.6) Με την ισότητα οριακού λόγου υποκατάστασης και οριακού λόγου μετασχηματισμού είναι σαφές ότι η τελική αποτελεσματική επιλογή δεν θα περιλαμβάνει όλα τα σημεία της γραμμής ΟΑ ΟΒ. Ο οριακός λόγος μετασχηματισμού στο ΟΒ μετράται από την κλίση της γραμμής P, η οποία εφάπτεται της καμπύλης δυνατοτήτων παραγωγής στο σημείο αυτό. Εξετάζοντας στη συνέχεια τους οριακούς λόγους υποκατάστασης κατά μήκος της ΟΑ ΟΒ μπορούμε να βρούμε ένα σημείο όπως το γ, όπου η κοινή κλίση των καμπυλών αδιαφορίας στο σημείο επαφής τους (t) έχει την ίδια κλίση και τιμή με τον οριακό λόγο μετασχηματισμού P. Με τον τρόπο αυτό ικανοποιείται η σχέση (1.6). Η ικανοποίηση όμως της σχέσης (1.6), η οποία μας διασφαλίζει αποτελεσματικότητα στην παραγωγή και την κατανάλωση (ανταλλαγή), δεν είναι και το τέλος της ανάλυσης μας. Μια προσεκτική εξέταση του διαγράμματος 1.13 μας αποκαλύπτει ότι το διάγραμμα-κουτί τoy Edgeworth κατασκευάστηκε με αρχή το σημείο ΟΒ. Αν είχαμε επιλέξει ένα άλλο σημείο τότε θα κατασκευάζαμε ένα άλλο διάγραμμα κουτί και θα είχαμε ένα διαφορετικό άριστο σημείο που θα ικανοποιούσε τη σχέση (1.6). Αν πάρουμε όλα αυτά τα άριστα σημεία και τα βάλουμε σε μια γραμμή με άξονες την ευημερία των δύο ατόμων Α και Β, θα σχηματίσουμε μια καμπύλη όπως η UU στο διάγραμμα 1.14 και η οποία αποκαλείται ως μεγάλη καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας. H καμπύλη αυτή δείχνει τη μέγιστη χρησιμότητα που μπορεί να αποκομίσει το άτομο Α, με δεδομένη τη χρησιμότητα του Β και αντίστροφα. Η κυματοειδής μορφή της UU υποδηλώνει ότι η χρησιμότητα είναι τακτική και όχι απόλυτη, ενώ η αρνητική της κλίση είναι σύμφωνη με την αρχή του Pareto, ότι δηλαδή δεν είναι δυνατό να αυξηθεί η ευημερία του ενός ατόμου χωρίς να μειωθεί του άλλου.

24 24 U Α U W1 W2 ( U, U Β ) W3 Λ Μ U U Β Διάγραμμα Συνολική κοινωνική ευημερία Επειδή όμως όλα τα σημεία της μεγάλης καμπύλης δυνατοτήτων χρησιμότητας είναι άριστα, γεννιέται και πάλι το ερώτημα ποιο από όλα αυτά θα επιλέξουμε. Εδώ μπορούμε να υποθέσουμε ότι όπως για τα άτομα έτσι και για την κοινωνία έχουμε καμπύλες κοινωνικής αδιαφορίας, τις οποίες μπορούμε να παραστήσουμε ως W1, W2, κ.ο.κ στο διάγραμμα 1.14 και οι οποίες έχουν ιδιότητες παρόμοιες με εκείνες των ατομικών καμπυλών αδιαφορίας 5. Η καμπύλη κοινωνικής αδιαφορίας που εφάπτεται με την UU στο ανώτερο σημείο της, προσδιορίζει και το τελικό σημείο επιλογής, το οποίο μεγιστοποιεί την κοινωνική ευημερία. Στο διάγραμμα 1.14, το σημείο αυτό είναι το Μ. Το σημείο Λ αν και πάνω στη UU είναι σε χαμηλότερη καμπύλη κοινωνικής αδιαφορίας, ενώ τα σημεία της W3 δεν είναι εφικτά. 5 Για περισσότερες λεπτομέρειες για τις καμπύλες κοινωνικής αδιαφορίας, βλέπε Stiglitz, «Οικονομική του Δημόσιου Τομέα», κεφ.4.

25 25 Ας δούμε τώρα κατά πόσο οι πιο πάνω συνθήκες, τόσο στην ανταλλαγή όσο και στην παραγωγή, που διασφαλίζουν τη μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας ικανοποιούνται από ένα τέλεια ανταγωνιστικό σύστημα. Ξέρουμε ότι οι καταναλωτές μεγιστοποιούν τη χρησιμότητα (ευημερία) τους όταν ο οριακός λόγος υποκατάστασης μεταξύ δύο αγαθών είναι ίσος με το λόγο των τιμών των δύο αγαθών. Δηλαδή MRS P P Επίσης η μεγιστοποίηση των κερδών μιας επιχείρησης επιτυγχάνεται όταν η τιμή ενός αγαθού είναι ίση με το οριακό του κόστος, (PMC) και ξέρουμε ότι ο λόγος των τιμών δύο αγαθών είναι ίσος με τον οριακό λόγο μετασχηματισμού των δύο αυτών αγαθών. Άρα P MRT P Από τις σχέσεις αυτές έχουμε ότι MC MC (1.7) P MRT MRS P (1.8) Με δεδομένο ότι στον τέλειο ανταγωνισμό οι τιμές των αγαθών είναι οι ίδιες για όλα τα άτομα, το ίδιο συμβαίνει και για τον οριακό λόγο μετασχηματισμού και τον οριακό λόγο υποκατάστασης, η σχέση (1.8) είναι η ίδια με τη σχέση (1.6). Είναι σαφές επομένως ότι ένα σύστημα τέλεια ανταγωνιστικών αγορών οδηγεί σε μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας. Άρα το πρώτο θεμελιώδες θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας ικανοποιείται. Συνοπτικά οι βασικές σχέσεις μπορούν να συνοψιστούν στον παρακάτω πίνακα.

26 26 Πίνακας 1. Συνθήκες που ικανοποιούν το πρώτο θεμελιώδες θεώρημα Η γενική ανταγωνιστική ισορροπία συνεπάγεται Αποτελεσματικότητα κατά Pareto Μεγιστοποίηση ευημερίας καταναλωτή συνεπάγεται Αποτελεσματικότητα στην ανταλλαγή MRS MRS P P P P MRS MRS Ελαχιστοποίηση του κόστους w MRTS LK r w MRTS LK r συνεπάγεται Αποτελεσματικότητα στην παραγωγή MRTS KL MRTS KL Μεγιστοποίηση κέρδους P MC P MC συνεπάγεται Συνολική αποτελεσματικότητα MC P MRT MRS MC P

27 27 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α. Συνθήκες αριστοποίησης κατά Pareto και ανταγωνιστικές αγορές Στο παράρτημα αυτό θα προσπαθήσουμε να δείξουμε με απλά μαθηματικά τις συνθήκες που πρέπει να ικανοποιούνται για τη μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας κατά Pareto και πώς οι ανταγωνιστικές αγορές ικανοποιούν αυτές τις συνθήκες. Διαγραμματικά δείξαμε πιο πάνω ότι η αποτελεσματικότητα στην παραγωγή επιβάλλει να ισχύει η σχέση. MRTS KL MRTS (Α1) KL Αν έχουμε δύο αγαθά Χ και Υ, τα οποία παράγονται με τη χρήση δύο συντελεστών παραγωγής το καθένα, κεφαλαίου (K) και εργασίας (L). Με δεδομένες ποσότητες και με πλήρη απασχόληση των συντελεστών παραγωγής έχουμε. L L + L (Α2) K K + K (Α3) Οι συναρτήσεις παραγωγής των δύο αγαθών είναι. F (, ) (Α4) G (, ) (Α5) Η μεγιστοποίηση κατά Pareto μας λέει ότι έχουμε βελτίωση αν μπορεί να αυξηθεί η παραγωγή του ενός αγαθού χωρίς να μειωθεί η παραγωγή του άλλου. Άρα επιδίωξη μας είναι να μεγιστοποιήσουμε π.χ. τη συνάρτηση (Α4), υπό τον περιορισμό της (Α5), η οποία, με τη βοήθεια των σχέσεων (Α2) και (Α3) μπορεί να ξαναγραφτεί ως εξής. G ( L L, K K ) (Α6) Σχηματίζουμε έτσι την εξίσωση του Lagrange

28 28 Z F ( L, K ) + λ [ G( L L, K K )] (7) Διαφορίζοντας σε σχέση με το Κ και L και θέτοντας τις συνθήκες αυτές ίσον με το μηδέν, έχουμε. Z K F K G + λ 0 (Α8) K Z L F L G + λ 0 L (Α9) Από τις δύο αυτές σχέσεις έχουμε ότι και F / K G / K F / L λ G / L (Α10) MP L G / L F / L MP MRTS L KL MRTS G K MP / K F / K MPK KL (Α11) όπου MP είναι το οριακό προϊόν. Είναι σαφές ότι η συνθήκη (Α1) είναι η ίδια με την (Α11), που σημαίνει ότι για την αριστοποίηση στην παραγωγή ο οριακός λόγος τεχνικής υποκατάστασης μεταξύ των συντελεστών της παραγωγής πρέπει να είναι ο ίδιος για όλες τις επιχειρήσεις. Στην περίπτωση του καταναλωτή δείξαμε ότι η ευημερία μεγιστοποιείται όταν MRS MRS (Α12) Με δύο καταναλωτές Α και Β και με δεδομένες τις ποσότητες των αγαθών Χ και Υ έχουμε ότι η κοινωνική ευημερία βελτιώνεται όταν αυξάνει η ευημερία του ενός ατόμου χωρίς να μειωθεί του άλλου ατόμου. Οι συναρτήσεις χρησιμότητας των ατόμων είναι. U U (, ) (Α13) U U (, ) (Α14) Με + και +, η εξίσωση του Lagrange είναι

29 29 L U (, ) + µ [ U U (, ) (15) Διαφορίζοντας ως προς Χ και Υ έχουμε L U U µ 0 (Α16) L Υ U U µ 0 (Α17) και MU MU U / U / U / U / MU MU µ (Α18) ή MU U / U / MU MRS MRS MU U / U / MU (Α19) όπου MU είναι η οριακή χρησιμότητα. Είναι και πάλι σαφές ότι η σχέση (Α19) είναι η ίδια με την Α(12) και σημαίνει ότι η ευημερία μεγιστοποιείται όταν ο οριακός λόγος υποκατάστασης μεταξύ των αγαθών είναι ο ίδιος για όλα τα άτομα. Τέλος είχαμε δείξει ότι για τη συνολική αριστοποίηση, την ταυτόχρονη δηλαδή αριστοποίηση σε παραγωγή και κατανάλωση δείξαμε διαγραμματικά ότι πρέπει να ικανοποιείται η συνθήκη. MRS MRS MRT (Α20) Η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων μπορεί να γραφτεί ως εξής. T T (, ) (Α21) και λαμβάνοντας υπόψη ότι + και +, η (Α21) μπορεί να γραφτεί ως T (, ) T( +, + ) 0 (Α22) Διαφορίζοντας συνολικά τη συνάρτηση αυτή έχουμε ότι

30 d T d T (Α23) και η οποία μπορεί να γραφεί ως MRT T T d d / / (Α24) όπου MRT είναι ο οριακός λόγος μετασχηματισμού. Μπορούμε τώρα να μεγιστοποιήσουμε την (Α15) με τον πρόσθετο περιορισμό της καμπύλης μετασχηματισμού, οπότε η εξίσωση του Lagrange παίρνει την εξής μορφή. )], ( [0 ), ( [ ), ( T U U U L + + κ µ (Α25) Διαφορίζοντας σε σχέση με τα Χ Α, Χ Β, Υ Α, και Υ Β και θέτοντας τα αποτελέσματα ίσα με το μηδέν, έχουμε. 0 T U L κ (Α26) 0 T U L κ (Α27) 0 T U L κ µ (Α28) 0 T U L κ µ (Α29) Από τις πιο πάνω σχέσεις, με απλές πράξεις έχουμε ότι MRT T T U U MRS / / / / (Α30) MRT T T U U MRS / / / / (Α31) Από τις δύο αυτές σχέσεις έχουμε ότι MRT MRS MRS (Α32)

31 31 Η συνθήκη αυτή μας λέει ότι για συνολική αποτελεσματικότητα ο οριακός λόγος υποκατάστασης μεταξύ των αγαθών να είναι ο ίδιος για όλα τα άτομα και αυτός να είναι ίσος με τον οριακό λόγο μετασχηματισμού μεταξύ των αγαθών. Τώρα πρέπει να εξετάσουμε κατά πόσο ένα σύστημα ανταγωνιστικών αγορών ικανοποιεί τις πιο πάνω συνθήκες για αριστοποίηση κατά Pareto. Σε ό,τι αφορά τους καταναλωτές ξέρουμε ότι ο κάθε καταναλωτής επιδιώκει να μεγιστοποιήσει την ευημερία του υπό τον περιορισμό του εισοδήματος του. Με τις τιμές των αγαθών δεδομένες το εισόδημα του αντιπροσωπευτικού καταναλωτή είναι. IP+P Όπου P και P είναι οι τιμές των αγαθών και αντίστοιχα και Ι είναι το εισόδημα του καταναλωτή. Το πρόβλημα του καταναλωτή μπορούμε να το εκφράσουμε με την εξής εξίσωση του Lagrange. Λ U(, ) + λ ( Ι P P ) (33) Παραγωγίζοντας σε σχέση με το Χ και το Υ και θέτοντας τις πρώτες παραγώγους ίσες με μηδέν έχουμε. Λ Λ U U λ P 0 (Α34) λ P 0 (Α35) Με βάση τις σχέσεις αυτές και με δεδομένο ότι (U/)(MU) είναι η οριακή χρησιμότητα του Χ και (U/Υ) για το Υ, από τις (34) και (35) βρίσκουμε ότι MU λ P 0 (Α36) και MU λ P 0 (Α37) Διαιρώντας τις σχέσεις αυτές έχουμε ότι MU MRS MU P P (Α38)

32 32 Με δεδομένο ότι όλοι οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν τις ίδιες τιμές είναι φυσικό και ο οριακός λόγος υποκατάστασης μεταξύ των αγαθών να είναι ο ίδιος για όλους τους καταναλωτές. Δηλαδή MRS MRS Άρα η συνθήκη του Pareto για αριστοποίηση στην κατανάλωση ικανοποιείται. Ας δούμε τώρα τις συνθήκες για αριστοποίηση στην παραγωγή. Η κάθε επιχείρηση επιδιώκει την ελαχιστοποίηση του κόστους (μεγιστοποίηση των κερδών της) και γι αυτό χρησιμοποιεί δύο συντελεστές παραγωγής, κεφάλαιο (K) και εργασία (L) και οι αμοιβές του είναι αντίστοιχα (r) και (w). Με συνάρτηση παραγωγής F(K,L). Άρα το πρόβλημα της αντιπροσωπευτικής επιχείρησης είναι. R wl+rk+μ[-f(k,l)] (39 Παραγωγίζοντας σε σχέση με το L και το K και θέτοντας τις σχέσεις που βρίσκουμε ίσες με το μηδέν έχουμε ότι. R L w µ 0 (Α40) L R K r µ 0 (Α41) K Με (Χ/L) να είναι το οριακό προϊόν της εργασίας (MPL) και (Χ/Κ) το οριακό προϊόν του κεφαλαίου, διαιρώντας τις σχέσεις (Α40) και (Α41) βρίσκουμε ότι MP w MRTS L KL MP r (Α42) K Παρόμοια σχέση ισχύει και το αγαθό Υ. Επειδή όλες οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τις ίδιες τιμές συντελεστών παραγωγής, για τα δύο αγαθά που παράγονται θα ισχύει. MRTS KL MRTS KL (Α43) η οποία είναι η συνθήκη που εξασφαλίζει την αποτελεσματικότητα στην παραγωγή. Εφόσον στόχος της επιχείρησης είναι η μεγιστοποίηση των κερδών τότε έχουμε ότι αυτή επιδιώκει τη μεγιστοποίηση της συνάρτησης

33 33 ΠPF(K,L)-(wL+rK) (44) Παραγωγίζοντας ως προς Lκαι Κ και θέτοντας τη συνθήκες πρώτης τάξης ίσες με το μηδέν, έχουμε ότι και F P x w L F P x r K (Α45) (Α46) Επειδή P(F/L) είναι η αξία του οριακού προϊόντος της εργασίας (MRPL) και P(F/Κ) είναι η αξία του οριακού προϊόντος του κεφαλαίου (MRPΚ), έχουμε τις σχέσεις (MRPL)w και (MRPΚ)r (47) Ας πάρουμε τώρα τις συναρτήσεις παραγωγής των δύο αγαθών Χ F(Κ, L) και ΥG(K, L) και ς τις διαφορίσουμε συνολικά. Οι σχέσεις που βρίσκουμε είναι οι εξής. d F F dl + dk (Α48) L K G G d dl + dk L K (Α49) Χρησιμοποιώντας τις σχέσεις (Α45) και (Α46), μπορούμε να ξαναγράψουμε τις (Α48) και (Α49) ως εξής. w r 1 d dl + dk ( wdl + rdk ) (Α50) P P P w r 1 d dl + dk ( wdl + rdk ) (Α51) P P P Με τις ποσότητες των συντελεστών παραγωγής σε σταθερή προσφορά έχουμε από τις σχέσεις (Α2) και (Α3) έχουμε ότι dl -dl και dk -dk. Αντικαθιστώντας αυτές τις σχέσεις στην (Α51), έχουμε 1 d ( wdl + rdk ) (Α52) P Διαιρώντας την (Α50) με την (Α52) βρίσκουμε ότι d MRT d P P (Α53)

34 34 Συνδέοντας την (Α53) με την (Α38) έχουμε ότι MRT (Α54) MRS Η τελευταία συνθήκη είναι εκείνη που διασφαλίζει τη συνολική αποτελεσματικότητα. Varian, H. (2006) Μικροοικονομική: Μια σύγχρονη ανάλυση, εκδόσεις Κριτική. Βαρουφάκης Γ και Ν. Θεοχαράκης (2005), Μικροοικονομικά Υποδείγματα Μερικής και γενικής Ισορροπίας, εκδόσεις Τυπωθήτω-Γ. Δαρδανός

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος 2016-17 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) 1 ιάλεξη2 Ανταγωνισμός, οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για εισαγωγή στο μάθημα οικονομικής πολιτικής Βασίλης Θ. Ράπανος

Σημειώσεις για εισαγωγή στο μάθημα οικονομικής πολιτικής Βασίλης Θ. Ράπανος Σημειώσεις για εισαγωγή στο μάθημα οικονομικής πολιτικής Βασίλης Θ. Ράπανος Οι σημειώσεις αυτές είναι για τους φοιτητές του μαθήματος «Οικονομική Πολιτική». Δεν είναι σε τελική μορφή, γι αυτό μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Συνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto Συνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός.

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός. Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης υνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto υνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 4. Οικονομική της ευημερίας. 1 Ράπανος-Καπλάνογλου 2016/7

Διάλεξη 4. Οικονομική της ευημερίας. 1 Ράπανος-Καπλάνογλου 2016/7 Διάλεξη 4 Οικονομική της ευημερίας 1 Οικονομικά της ευημερίας: Γενική ισορροπία Οικονομικά της ευημερίας είναι ο κλάδος της οικονομικής θεωρίας που ασχολείται με το κατά πόσο είναι επιθυμητές από την κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 3 η. Αποτελεσματικότητα και Ευημερία

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 3 η. Αποτελεσματικότητα και Ευημερία Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 3 η Αποτελεσματικότητα και Ευημερία Ζητήματα που θα εξεταστούν: Πότε και πως επιτυγχάνεται η οικονομική αποτελεσματικότητα Θεωρήματα των οικονομικών της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 20-202 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Ημερομηνία παράδοσης: Απριλίου 202 Οι

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10. Γενική Ισορροπία VA 30

Διάλεξη 10. Γενική Ισορροπία VA 30 Διάλεξη 10 Γενική Ισορροπία V 30 1 Μερική & Γενική Ισορροπία Μέχρι τώρα εξετάζαμε γενικά την αγορά ενός αγαθού μεμονωμένα. Το πώς δηλαδή η προσφορά και η ζήτηση επηρεάζονται από την τιμή του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις. Μικροοικονοµικής Θεωρίας ΙΙΙ (ΜΙΚΟ 201)

Σηµειώσεις. Μικροοικονοµικής Θεωρίας ΙΙΙ (ΜΙΚΟ 201) Σηµειώσεις Μικροοικονοµικής Θεωρίας ΙΙΙ (ΜΙΚΟ 01) «Αποτελεσµατικότητα του Πλήρους Ανταγωνισµού» Βαγγέλης Τζουβελέκας Ρέθυµνο, 003 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΛΗΡΟΥΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 1.1 Κριτήρια Ευηµερίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα μικροοικονομικά εργαλεία της νεοκλασσικής ανάλυσης του διεθνούς εμπορίου

Τα μικροοικονομικά εργαλεία της νεοκλασσικής ανάλυσης του διεθνούς εμπορίου Τα μικροοικονομικά εργαλεία της νεοκλασσικής ανάλυσης του διεθνούς εμπορίου 1 Θεωρία της συμπεριφοράς του καταναλωτή Καμπύλη αδιαφορίας του καταναλωτή Όλοι οι συνδυασμοί κατανάλωσης δύο προϊόντων που προσφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ. Οι συναρτήσεις χρησιμότητας των ατόμων Α και Β είναι αντίστοιχα. και. και το αρχικό απόθεμα και.

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ. Οι συναρτήσεις χρησιμότητας των ατόμων Α και Β είναι αντίστοιχα. και. και το αρχικό απόθεμα και. ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ Άσκηση 5 Οι συναρτήσεις χρησιμότητας των ατόμων Α και Β είναι αντίστοιχα u ( x, x ) = x + x 1 2 1 2 και u ( x, x ) = x + x 1 2 1 2 Ω = (2,0) Ω = (0,1) και το αρχικό απόθεμα και. Να προσδιοριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 15. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία

Διάλεξη 15. Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία Διάλεξη 15 Αποτελεσματική και δίκαιη φορολογία 1 Άριστη φορολογία αγαθών Ας υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να εισπράξει κάποια έσοδα από ένα φόρο για να χρηματοδοτήσει κάποιες δαπάνες. Ποιος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία. Ενότητα 4: Θεωρία Χρησιμότητας και Καταναλωτική Συμπεριφορά. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Μικροοικονομία. Ενότητα 4: Θεωρία Χρησιμότητας και Καταναλωτική Συμπεριφορά. Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Μικροοικονομία Ενότητα 4: Θεωρία Χρησιμότητας και Καταναλωτική Συμπεριφορά Δριτσάκη Χάιδω Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 4 (Δημόσια Οικονομική) Ακαδ. Έτος: 2006-7 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Ένθετο Κεφάλαιο ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Μικροοικονομική Ε. Σαρτζετάκης 1 Καταναλωτική συμπεριφορά Σκοπός αυτής της διάλεξης είναι να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές και το Πρώτο Θεώρημα Ευημερίας

Άριστες κατά Pareto Κατανομές και το Πρώτο Θεώρημα Ευημερίας Άριστες κατά Pareto Κατανομές και το Πρώτο Θεώρημα Ευημερίας - Υποθέτουμε μια οικονομία που αποτελείται από: Δύο καταναλωτές 1,. Μία επιχείρηση. Δύο αγαθά: τον ελεύθερο χρόνο Χ και το καταναλωτικό αγαθό

Διαβάστε περισσότερα

25. Μία τυπική επιχείρηση που λειτουργεί σε καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού, στη μακροχρόνια θέση ισορροπίας της: α. πραγματοποιεί θετικά οικονομικά κέρδη. β. πραγματοποιεί μηδενικά οικονομικά κέρδη. γ.

Διαβάστε περισσότερα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα 2o Μάθηµα Αναφέραµε στο πρώτο µάθηµα τρόπους µε τους οποίους το κράτος επηρεάζει την οικονοµική συµπεριφορά µας. (νοµικό πλαίσιο, το κράτος αγοράζει και παράγει αγαθά και υπηρεσίες, ρυθµίζει τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ. Μερικές έννοιες Η συνάρτηση παραγωγής (, ), όπου είναι το συνολικό προϊόν και και οι συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός Γενικά Διάλεξη Φορολογία και αποτελεσματικότητα ν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 0% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω της αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 5. Δημόσια αγαθά. Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/7

Διάλεξη 5. Δημόσια αγαθά. Ράπανος - Καπλάνογλου 2016/7 Διάλεξη 5 Δημόσια αγαθά 1 Δημόσια αγαθά: ορισμός Τα αμιγώς δημόσια αγαθά έχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά Μη ανταγωνιστικά στην κατανάλωση Το κόστος για την κατανάλωση του αγαθού από ένα επιπλέον άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Φεβρουαρίου Η εξέταση αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ)

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ) Θεωρήματα Οικονομικών της Ευημερίας (1) Οι ανταγωνιστικές αγορές συντονίζουν τις αποφάσεις των καταναλωτών και των παραγωγών εξασφαλίζοντας Pareto αποτελεσματικές κατανομές των παραγωγικών πόρων και των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Βασικές Υποθέσεις (i) Οι αγορές όλων των αγαθών είναι τέλεια ανταγωνιστικές. Οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία ΙΙΙ (1/4) Ενότητα # ΧΧΧ : Μικροοικονοµική

Μικροοικονοµική Θεωρία ΙΙΙ (1/4) Ενότητα # ΧΧΧ : Μικροοικονοµική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μικροοικονοµική Θεωρία ΙΙΙ (1/4) Ενότητα # ΧΧΧ : Μικροοικονοµική Βαγγέλης Τζουβελέκας Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Β. Τζουβελέκας Μικροοικονοµική Θεωρία ΙΙΙ (1/4)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Ακαδ. Έτος: 2010-11 ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι.

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2013-2014 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Εξεταστική περίοδος Απριλίου Εξέταση στο µάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3: Έστω η συνάρτηση χρησιμότητας για δύο αγαθά Χ και Υ έχει τη μορφή Cobb- Douglas U (X,Y) = X o,5 Y 0,5

Άσκηση 3: Έστω η συνάρτηση χρησιμότητας για δύο αγαθά Χ και Υ έχει τη μορφή Cobb- Douglas U (X,Y) = X o,5 Y 0,5 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Σημείωση: Κάποιες από τις παρακάτω ασκήσεις θα λυθούν στην 3 η και 4 η διάλεξη του μαθήματος (στις ημερομηνίες που αναγράφονται στο πρόγραμμα) και οι υπόλοιπες θα αποτελέσουν προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Διάλεξη 2α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Διάλεξη 2α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Διάλεξη 2α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ (welfare economics): Ο κλάδος της οικονομικής επιστήμης που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματικότητα του Ανταγωνιστικού Υποδείγματος

Αποτελεσματικότητα του Ανταγωνιστικού Υποδείγματος Κεφάαιο 1 Αποτελεσματικότητα του Ανταγωνιστικού Υποδείγματος 1.1 Αποτελεσματικότητα και Κοινωνική Ευημερία 1.1.1 Κριτήρια Ευημερίας Το Κριτήριο του Pareto Ας ξεκινήσουμε υποθέτοντας ότι στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

(i) Νόμος Ζήτησης. Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης)

(i) Νόμος Ζήτησης. Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης) ΕΙΣΑΩΗ Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης) Μικροοικονομία ή Θεωρία Τιμών Σημείο αναφοράς είναι ο προσδιορισμός της τιμής ενός αγαθού. Ν Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης

Ελαστικότητες Ζήτησης Ελαστικότητες Ζήτησης - Η ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας x σε μεταβολές της τιμής μπορεί να μετρηθεί άμεσα από το λόγο Δx / Δ (ήαπότην παράγωγο x / ). - Αυτό το μέτρο ευαισθησίας έχει το μειονέκτημα

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 2: Θεωρία Καταναλωτή

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 2: Θεωρία Καταναλωτή Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 2: Θεωρία Καταναλωτή Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Διαλέξεις Διδασκαλίας Αναστασάκης Ανδρέας Καθηγητής Εφαρμογών Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 5 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου 1 ο Πακέτο Ασκήσεων. Απαντήσεις Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΑΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων & Επικοινωνίας Α. Κουμπαρέλης Καθηγητής Εφαρμογών

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11. Γενική Ισορροπία με Παραγωγή VA 31

Διάλεξη 11. Γενική Ισορροπία με Παραγωγή VA 31 Διάλεξη 11 Γενική Ισορροπία με Παραγωγή VA 31 1 Οικονομίες ανταλλαγής (ξανά) Καθόλου παραγωγή, μόνο αρχικά αποθέματα, οπότε δεν υπάρχει περιγραφή του πώς οι πόροι μετατρέπονται σε αγαθά. Γενική ισορροπία:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Αποτυχία της Αγοράς και ο Ρυθμιστικός Ρόλος του Κράτους

Η Αποτυχία της Αγοράς και ο Ρυθμιστικός Ρόλος του Κράτους : Αποτυχία της Αγοράς και Αναγκαιότητα Ρύθμισης της Αγοράς Η Αποτυχία της Αγοράς και ο Ρυθμιστικός Ρόλος του Κράτους Με τον όρο Αποτυχία της Αγοράς (market failure) αναφερόμαστε στο γεγονός ότι υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Μεγιστοποίηση της Χρησιμότητας

Μεγιστοποίηση της Χρησιμότητας Μεγιστοποίηση της Χρησιμότητας - Πρόβλημα Καταναλωτή: Επιλογή καταναλωτικού συνδυασμού x=(x, x ) υπό ένα σύνολο φυσικών, θεσμικών και οικονομικών περιορισμών κατά τρόπο ώστε να μεγιστοποιεί τη χρησιμότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 206-207 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ο Πακέτο Ασκήσεων Ημερομηνία παράδοσης: Τρίτη Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ Ας υποθέσουμε ότι έχουμε ένα αγαθό το οποίο δημιουργεί κατά την παραγωγή ή την κατανάλωσή του έναν ρύπο, και ας υποθέσουμε ότι για κάθε μία μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εξέταση Φεβρουαρίου 2012 / ιάρκεια: 2 ώρες ιδάσκοντες: Μ. Αθανασίου, Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση δημόσιων αγαθών

Αποτίμηση δημόσιων αγαθών : ορισμός Διάλεξη 5 Τα αμιγώς δημόσια αγαθά έχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά Μη ανταγωνιστικάστην κατανάλωση Το κόστος για την κατανάλωση του αγαθού από ένα επιπλέον άτομο είναι μηδέν ή σχεδόν μηδέν. Αδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D )

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D ) 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Ποια είναι η επιδίωξη του καταναλωτή και ποιοι παράγοντες την περιορίζουν; 2. Ποιος καταναλωτής ονομάζεται ορθολογικός και πότε λέμε ότι βρίσκεται σε ισορροπία; 3. Να διατυπώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1)

Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1) Τηλ:10.93.4.450 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΕΟ 13 ΤΟΜΟΣ Α Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1) ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 01 Τηλ:10.93.4.450 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Συνάρτηση μιας πραγματικής μεταβλητής Ορισμός : Συνάρτηση f μιας πραγματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β1) Υποθέστε ότι στη θέση ισορροπίας της αγοράς ενός αγαθού η ζήτησή του ως προς την τιμή του είναι ελαστική. Μία μείωση της προσφοράς του αγαθού, με όλους τους άλλους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα

Πολιτική Οικονομία Ενότητα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 03: Ζήτηση και προσφορά αγαθών Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Σεπτεμβρίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιοκτησία Επιχείρηση Δημόσιο συμφέρον

Ιδιοκτησία Επιχείρηση Δημόσιο συμφέρον Ιδιοκτησία Επιχείρηση Δημόσιο συμφέρον Ανάλυση οικονομικού πλεονάσματος ή συνολικής ευημερίας ή Marshallian surplus (Πλεόνασμα καταναλωτών και παραγωγών) Πλεόνασμα Καταναλωτή (ένα άτομο) Τιμή Α Πλεόνασμα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2η Α ορέ ρ ς έ ς και ι ευ ε ηµ η ερ ε ί ρ α

Ενότητα 2η Α ορέ ρ ς έ ς και ι ευ ε ηµ η ερ ε ί ρ α Ενότητα 2 η Αγορές και ευηµερία Περίγραµµα Εισαγωγή στην κανονιστική ανάλυση Πλεόνασµα καταναλωτή Πλεόνασµα παραγωγού Αποτελεσµατικότητα κατά Pareto Αποτελεσµατικότητα και ισότητα Συνθήκες για ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Ο θεμελιωτής της θεωρίας χωροθέτησης της βιομηχανίας ήταν ο Alfred Weber, την οποία αρχικά παρουσίασε ο μαθηματικός Laundhart (1885). Ο A. Weber (1868-1958)

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας

1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας Εφαρμογές Θεωρίας 1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας Έστω ότι η συνάρτηση ζήτησης για την κατανάλωση του νερού ενός φράγματος (εκφρασμένη σε ευρώ) είναι q = 12-P και το οριακό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1 Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική 2 η έκδοση Chapter 1 Κεφάλαιο 1 Χωροθέτηση δραστηριοτήτων Περιεχόμενα διάλεξης Υπόδειγμα για τη χωροθέτηση της παραγωγής Weber και Moses Ανάλυση της περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών 1. Έστω ότι μία οικονομία, που βρίσκεται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων, παράγει σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή 10 τόνους υφάσματος και 00 τόνους τροφίμων.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Αρ. Απάντηση Αρ. Απάντηση Ερώτησης 1. A 6. C 2. C 7. A 3. A 8. E 4. B 9. A 5. E 10. C

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Αρ. Απάντηση Αρ. Απάντηση Ερώτησης 1. A 6. C 2. C 7. A 3. A 8. E 4. B 9. A 5. E 10. C Διάρκεια Εξέτασης: 10 Παρακαλώ να απαντήσετε σε όλα τα ερωτήματα. Απαντήστε με σαφήνεια και σε περίπτωση που χρησιμοποιήσετε διαγράμματα φροντίστε να είναι ευανάγνωστα και πλήρη. Κατανείμετε ανάλογα το

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική Μακροοικονομική Μικροοικονομική Η Μακροοικονομική είναι ο κλάδος της Οικονομικής Επιστήμης που ασχολείται με τη μελέτη του οικονομικού συστήματος στο σύνολό του ή μεγάλων επιμέρους τομέων του Η Μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Θεωρία Χρησιµότητας και Συµπεριφοράς του Καταναλωτή

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Θεωρία Χρησιµότητας και Συµπεριφοράς του Καταναλωτή ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία Χρησιµότητας και Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Εισαγωγή: Όπως γνωρίζουµε, το οικονοµικό πρόβληµα εστιάζεται στην αποτελεσµατική κατανοµή των ανεπαρκών οικονοµικών πόρων στις εναλλακτικές

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια είναι η έννοια και πως ορίζεται το πλεόνασμα του καταναλωτή και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου 2 ο Πακέτο Ασκήσεων Ημερομηνία παράδοσης:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Το κεφάλαιο εξετάζει την προσφορά των αγαθών, η οποία βασίζεται στη θεωρία παραγωγής και στη συμπεριφορά της επιχείρησης. Στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εξετάσεις περιόδου Ιουνίου-Ιουλίου 011 1 Ιουλίου 011 Νίκος Θεοχαράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ-ΕΚΤΟ ΕΚΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ-ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2011-2012 ΕΠΙΧ Μικροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 202-20 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου ο Πακέτο Ασκήσεων Απαντήσεις Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Β - Ερωτήσεις Πολλαπλών Επιλογών 1. Η καμπύλη δυνατοτήτων ωφέλειας σε μία υποθετική οικονομία που αποτελείται από τα άτομα Α και Β δίνεται από τη σχέση U Α + 2 U = 130, όπου U Α και U είναι οι χρησιμότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΗΤΗΣΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ. οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση των δυνάμεων της ζήτησης και της προσφοράς.

Η ΖΗΤΗΣΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ. οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση των δυνάμεων της ζήτησης και της προσφοράς. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η ΖΗΤΗΣΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο εξετάσαμε τα βασικά οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει κάθε κοινωνία και στα οποία πρέπει να δίνει λύση. Παρουσιάσαμε επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 206-207 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ο Πακέτο Ασκήσεων Απαντήσεις Σωστό-Λάθος (Δίπλα σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΑΕΜ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΑΠΑΝΤΗΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΑΕΜ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μικροοικονομική Ι ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Νίκος

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση δημόσιων αγαθών

Αποτίμηση δημόσιων αγαθών Δημόσια αγαθά: ορισμός Διάλεξη 5 Δημόσια αγαθά Τα αμιγώς δημόσια αγαθά έχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά Μη ανταγωνιστικάστην κατανάλωση Το κόστος για την κατανάλωση του αγαθού από ένα επιπλέον άτομο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογές του Καταναλωτή και Αποφάσεις Ζήτησης Εκδόσεις Κριτική

Επιλογές του Καταναλωτή και Αποφάσεις Ζήτησης Εκδόσεις Κριτική 5 Επιλογές του Καταναλωτή και Αποφάσεις Ζήτησης Τέσσερα βασικά στοιχεία του υποδείγματος επιλογής του καταναλωτή Το εισόδημα του καταναλωτή. Οι τιμές των αγαθών. Οι προτιμήσεις του καταναλωτή. Η υπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική 1. Η καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας δύο καταναλωτών, του Α και του Β, δίνεται από τη σχέση 2U A + U B = 250, όπου U A είναι η χρησιμότητα του καταναλωτή Α, και U B είναι

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 Ο. 4.1 Ισορροπία Μονοψωνιακής Επιχείρησης που Χρησιµοποιεί Περισσότερες από µία Μεταβλητές Εισροές

ΜΑΘΗΜΑ 4 Ο. 4.1 Ισορροπία Μονοψωνιακής Επιχείρησης που Χρησιµοποιεί Περισσότερες από µία Μεταβλητές Εισροές ΜΑΘΗΜΑ 4 Ο 4.1 Ισορροπία Μονοψωνιακής Επιχείρησης που Χρησιµοποιεί Περισσότερες από µία Μεταβλητές Εισροές Εάν οι αγορές των εισροών είναι µονοψωνιακές, οποιαδήποτε µεταβολή στις ποσότητες των παραγωγικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Η αρχική γραμμή του εισοδηματικού περιορισμού είναι: Η νέα γραμμή του εισοδηματικού περιορισμού είναι: wt + V w

Η αρχική γραμμή του εισοδηματικού περιορισμού είναι: Η νέα γραμμή του εισοδηματικού περιορισμού είναι: wt + V w Επιπτώσεις μιας Μεταβολής του Εισοδήματος (V) που δεν προέρχεται από Εργασία - Κανονικά και Κατώτερα Αγαθά (i) Αν η ζήτηση ενός αγαθού αυξάνεται καθώς αυξάνεται το εισόδημα του ατόμου, τότε το αγαθό ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ελαχιστοποίηση του Κόστους

Ελαχιστοποίηση του Κόστους Ελαχιστοποίηση του Κόστους - H ανάλυση του προβλήματος ελαχιστοποίησης του κόστους παρουσιάζει τα εξής πλεονεκτήματα σε σχέση με το πρόβλημα μεγιστοποίησης του κέρδους: (1) Επιτρέπει τη διατύπωση μιας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Εξεταστική περίοδος Σεπτεμβρίου Η

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών.

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιβολή από το κράτος ανώτατης τιμής σε ένα προϊόν δημιουργεί συνήθως «μαύρη αγορά». Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερο πακέτο ασκήσεων και λύσεων

Δεύτερο πακέτο ασκήσεων και λύσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 04-05 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Μάθημα: Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Δεύτερο πακέτο ασκήσεων και λύσεων Αντιστοιχούν τέσσερις μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ (επεξεργασία σημειώσεων Β. Ράπανου) Εισαγωγή

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ (επεξεργασία σημειώσεων Β. Ράπανου) Εισαγωγή 2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ (επεξεργασία σημειώσεων Β. Ράπανου) Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο είδαμε ότι η απρόσκοπτη λειτουργία των αγορών, κάτω από ορισμένες συνθήκες, οδηγεί σε

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψωνιακή Ισορροπία

Μονοψωνιακή Ισορροπία Μονοψωνιακή Ισορροπία - Αν η αγορά εργασίας είναι πλήρως ανταγωνιστική, τότε η ατομική επιχείρηση θεωρεί δεδομένο το μισθό και, επομένως, αντιμετωπίζει μια πλήρως ελαστική (οριζόντια) καμπύλη προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα