ΓΕΩΡΓΙΟΥ Κ. ΜΙΧΑΛΑΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΥ - ΟΥΡΟΛΟΓΟΥ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΩΡΓΙΟΥ Κ. ΜΙΧΑΛΑΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΥ - ΟΥΡΟΛΟΓΟΥ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ"

Transcript

1

2

3

4

5 ΓΕΩΡΓΙΟΥ Κ. ΜΙΧΑΛΑΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΥ - ΟΥΡΟΛΟΓΟΥ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

6 Γεώργιος Κ. Μιχαλάκης Ιατρός Χειρουργός - Ουρολόγος Δορυλαίου 10-12, Πλατεία Μαβίλη Αθήνα Τηλ.: , , Κιν. τηλ.: Σχεδιασμός - Επιμέλεια - Εκτύπωση Ù ÔÁÚ ÊÈÎfi ÂÚÁ ÛÙ ÚÈ - ÂÎ fiûâè - È ÊËÌ ÛÂÈ Ευρυβιάδου 7 & 9, Κ. Τούμπα Θεσσαλονίκη Τηλ.: , Fax: ISBN: Α Έκδοση: 2009 Το παρόν βιβλίο δεν πωλείται. Διατίθεται δωρεάν «τιμής ένεκεν».

7 Αφιερώνεται στη ιερή μνήμη του πατέρα μου και του αδελφού μου, και στην Αννέτ και τον Κωστή.

8

9 Ο Γιώργος Μιχαλάκης γεννήθηκε στη Ρόδο το 1939 από παλαιά ιατρική οικογένεια. Σπούδασε ιατρική στο πανεπιστήμιο της PISA και εκπαιδεύτηκε επί επταετία στη Γενική Χειρουργική και Ουρολογία στο Λονδίνο. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα υπηρετεί στην Πανεπιστημιακή Ουρολογική κλινική του Λαϊκού Νοσοκομείου, ως επιμελητής στο Νοσοκομείο της Ν. Ιωνίας και στη συνέχεια ως Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παπαδημητρίου. Έχει δημοσιεύσει και ανακοινώσει περί τις 62 επιστημονικές εργασίες σε Ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια της ειδικότητάς του στη Ελλάδα και στην αλλοδαπή. Η σύζυγός του Αννέτ και ο γιος τους Κωστής είναι γιατροί ενδοκρινολόγοι. Έργα του ιδίου: «Όγκοι των όρχεων». Επιστημονικό σύγγραμμα 330 σελίδων. Ιατρικές εκδόσεις ΖΗΤΑ, Κ.Γ. Ζερμίνης Ο.Ε., 2001 «Fertility in Art». Δίγλωσσο καλλιτεχνικό λεύκωμα. Εκδόσεις Πασχαλίδη 1998 «Τα βήματα και η ζωή αφήνουν ίχνη». Μυθιστορηματική αυτοβιογραφία. Εκδόσεις Δωρικός, 2005 «Σύζευξη συνειρμών». Ποίηση, Εκδόσεις Δωρικός,

10

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Iστορική αναδρομή των σχέσεων ιατρικής και τέχνης Ιατρική και τέχνη των Σουμερίων, Ασσυρίων και Βαβυλωνίων Ιατρική και τέχνη στους Αιγυπτίους Ελληνο-ρωμαϊκός πολιτισμός και ιατρική (η κλασσική αρχαιότητα) Η ιατρική στην τέχνη των Αζτέκων Μάγια Ίνκας Ο Μεσαίωνας Προαναγεννησιακή περίοδος και Αναγέννηση ος, 18ος, 19ος αιώνας ός αιώνας Κεφάλαιο 1: Γονιμότητα Βυζάντιο Ο κόσμος του Μεσσαίωνα Η Αναγέννηση Κεφάλαιο 2: Γέννηση Κεφάλαιο 3: Θηλασμός - Μαστοί Κεφάλαιο 4: Aνατομική Κεφάλαιο 5: Ανατομική ανθρωπίνου σώματος Κεφάλαιο 6: Κεφαλή Κεφάλαιο 7: Κορμός Κεφάλαιο 8: Άκρα Κεφάλαιο 9: Το γυμνό στην τέχνη Κεφάλαιο 10: Οι ηλικίες του ανθρώπου α. Βρεφονηπιακή ηλικία β. Παιδική ηλικία γ. Ήβη δ. Γήρας Κεφάλαιο 11: Τερατογενέσεις - Διαμαρτίες περί την διάπλαση Τερατογενέσεις α. Γιγαντισμός β. Νανισμός γ. Σιαμαίοι δ. Ερμαφροδιτισμός ε. Παχυσαρκία ε. Κρετινισμός Κεφάλαιο 12: Όργανα αναπαραγωγής

12 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Κεφάλαιο 13: Αισθητήρια όργανα Κεφάλαιο 14: Ιατρική επίσκεψη Κεφάλαιο 15: Διαγνωστικές ιατρικές πράξεις α. Οιωνοσκοπία β. Ηπατοσκοπία γ. Εγκοίμηση δ. Ουροσκοπία Κεφάλαιο 16: Ιατρικές θεραπευτικές πράξεις α. Αφαίμαξη β. Υποκλυσμός γ. Εμβολιασμός δ. Μασσάζ - Μαλάξεις ε. Βελονισμός στ. Οποθεραπεία ζ. Παρακέντηση η. Λουτροθεραπεία θ. Ομοιοπαθητική Κεφάλαιο 17: Φροντίδα και περιποίηση του σώματος α. Λουτρό β. Κουρά - Κόμμωση γ. Η φαλάκρα Κεφάλαιο 18: Ασθένειες α. Οργανικές ασθένειες β. Ψυχικές ασθένειες Κεφάλαιο 19: Τραύμα Κεφάλαιο 20: Ανθρώπινα συναισθήματα α. Πόνος β. Έκσταση γ. Λύπη δ. Απελπισία ε. Θυμός στ. Αγωνία ζ. Χαρά η. Στοργή θ. Θρήνος ι. Απογοήτευση ια. Μελαγχολία ιβ. Φόβος ιγ. Περισυλλογή - Διαλογισμός ιδ. Ζήλια ιε. Φιλευσπλαχνία ιστ. Πάθος ιζ. Μετάνοια ιη. Ευφορία ιθ. Αγάπη

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 21: Ερωτισμός - Σεξουαλικότητα Σεξουαλικές διαστροφές α. Ομοφυλοφιλία β. Αμφιφυλοφιλία (bisexuality) γ. Διασεξουαλισμός ή Μεταφυλετισμός δ. Παιδοφιλία ή Παιδεραστία ε. Φετιχισμός στ. Ναρκισσισμός ζ. Αιμομιξία η. Σαδισμός ή αλγολαγνεία θ. Μαζοχισμός ι. Επιδειξιομανία (exhibitionism) ια. Σατυρίαση (Ερωτομανία-Νυμφομανία) ιβ. Νεκροφιλία ιγ. Κτηνοβασία ιδ. Παρενδυσία - Μεταμφιεσμός ιε. Ηδονοβλεψία ιστ. Ασφυξιοφιλία ιζ. Κοπρολαγνεία ιη. Κοπροφαγία, Κοπροφιλία, Ουροφιλία, Κλυσμοφιλία ιθ. Σεξουαλικός παλιμπαιδισμός κ. Πυγμαλιονισμός κα. Εφαψία κβ. Κλεπτολαγνεία κγ. Πυρολαγνεία κδ. Παραπληγιοφιλία κε. Σοδομία κστ. Γεροντοφιλία κζ. Σεξουαλικός βαμπιρισμός κη. Νυμφομανία Κεφάλαιο 22: Τοξικομανίες α. Όπιο β. Αλκοόλ γ. Καπνός Κεφάλαιο 23: Θάνατος α. Ο θάνατος στους Αζτέκους β. Ο θάνατος στους αρχαίους Αιγυπτίους Ταρίχευση - Μουμιοποίηση Κεφάλαιο 24: Θαύματα και υπερφυσικές θεραπείες Κεφάλαιο 25: Ύπνος - όνειρα - οράματα α. Ύπνος β. Όνειρα γ. Όραμα Κεφάλαιο 26: Αυτοκτονίες-ανθρωποθυσίες-ανθρωποφαγίες-αποκεφαλισμοί α. Αυτοκτονίες β. Ανθρωποθυσίες Καννιβαλισμός ή ανθρωποφαγία Αποκεφαλισμός - Καρατόμηση

14 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Κεφάλαιο 27: Νοσοκομεία - αδελφές νοσοκόμοι Κεφάλαιο 28: Χειρουργικές επεμβάσεις α. Περιτομή β. Εικόνες τοκετού γ. Άλλες απεικονίσεις χειρουργικών επεμβάσεων Κεφάλαιο 29: Αγύρτες, τσαρλατάνοι, ψευδογιατροί, πρακτικές μαίες, κουρείς - χειρουργοί, κομπογιαννίτες α. Κουρείς - Χειρουργοί β. Μαίες γ. Κομπογιαννίτες Κεφάλαιο 29: Ιατροί Οδοντίατροι - ική Κτηνιατρική Βιβλιογραφία (ανά βιβλίο) Βιβλιογραφία (ανά κεφάλαιο)

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Γονιμότητα Εικόνα 1.1 Τοξόμορφο «Ουράνιο ερπετό» Εικόνα 1.2 Ζωγραφική των βράχων. Τάγμαλη Η προσεκτική παρατήρηση του πρωτόγονου στον περιοδικό πολλαπλασιασμό των φυτών και των ανθρώπων και μη έχοντας άλλη εξήγηση, το φαινόμενο της γονιμότητας απετέλεσε γι αυτόν τον θεμελιώδη παράγοντα του πολλαπλασιασμού των ανθρώπων και του επακόλουθα αυξανόμενου πληθυσμού έτσι που η γονιμότητα ανθρώπων και γης δεν εθεωρήθη ποτέ γεγονός αυτονόητο και τυχαίο. Πολλές φορές δοκίμασε να εξηγήσει το ανεξήγητο γι αυτόν μυστικό της γέννησης και το απέδωσε σε υπερφυσικές δυνάμεις που βρίσκονται πέρα από τα όρια της ταπεινής του κατανόησης. Για αρκετό χρόνο η εγκυμοσύνη και η γέννηση των ομοίων του δεν είχε συσχετιστεί με τη σεξουαλική συνεύρεση. Μόνο όταν σκέφτηκε να συνδυάσει τη χρονική περίοδο της συνεύρεσης με το χρόνο της γέννησης, συνειδητοποίησε τη σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι πίστευαν πως η γέννηση διδύμων ωφείλετο σε διπλή συνεύρεση της γυναίκας ή τη συνεύρεσή της με δύο διαφορετικούς άνδρες. Για τους λόγους αυτούς οι απεικονίσεις ανδρών είναι πολύ σπανιότερες κι από αυτές των ζώων. Οι πιο γνωστές και οι πιο παλιές είναι οι λεγόμενες «Ωρινάκιες Αφροδίτες» ειδώλια ύψους ολίγων εκατοστών, με τυφλό πρόσωπο και ατροφικά χέρια σταυρωμένα επάνω σε τεράστιους κρεμασμένους μαστούς. Οι γοφοί και οι μηροί είναι σφαιρικοί και τεράστιοι παραμόρφωση που ερμηνεύεται ως προσπάθεια σχηματοποίησης της γυναικείας γονιμότητας- όπως η λεγόμενη «Άσεμνη Αφροδίτη» και οι «Οδαλίσκες της Λα Μαντλέν» (Γαλλία). Αυτά ήσαν εξάλλου δηλ. η γυναικεία κοιλιά και οι μαστοί Εικόνα 1.1 μαζί με τον ανδρικό φαλλό- τα πρώτα θέματα με τα οποία είχε να ασχοληθεί. Στις πρώτες όμως παραστάσεις, το φίδι υπήρξε το αντίστοιχο και ισοδύναμο του ανδρικού αναπαραγωγικού οργάνου και σαν τέτοιο ζωγραφίστηκε και λαξεύτηκε στα σπήλαια. Τα ερπετά, σαν γήινα σύμβολα, λόγω της φαλλικής τους ομοιότητας, απετέλεσαν τα κυρίαρχα μοτίβα στην τέχνη της Μεσοποταμίας, της Ινδίας, της Κίνας, της Αφρικής και της Κεντρικής Αμερικής. Στην Εικ. 1.1 βλέπουμε ξυλό- Εικόνα

16 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Εικόνα 1.3 γλυπτο αντίγραφο από την Ταϊβάν. Το τοξόμορφο «Ουράνιο ερπετό» φέρει μια κεφαλή σε κάθε άκρο του. Είναι εμφανές το ελικοειδές μοτίβο της λατρείας. Τα ερπετά επίσης υπήρξαν τα χαρακτηριστικά σύμβολα της τεχνικής Ηκαί, που υποδηλώνουν το μέγιστο της επίδρασης των νομάδων επάνω στη Κινέζικη τέχνη και έχουν λατρευτεί σαν πρόδρομοι της γονιμότητας. Το φίδι κάνει επίσης έντονη την παρουσία του αργότερα και στην Αιγυπτιακή ζωγραφική. Τα αρσενικά ελάφια με τα κέρατα γνωστό υποτιμητικό ανδρικό προσωνύμιο- υπήρξαν άλλο ένα σύμβολο γονιμότητας που βρίσκουμε στην Ανατολική Ισπανία και ΝΔ Κίνα. Έκαναν την πρώτη τους εμφάνιση γύρω στο π.χ. στη Σαρδηνία, στη Σιβηρία και στη ζωγραφική των βράχων στην Τάγμαλη Εικ. 1.2 (Ζωγραφική των Βράχων Τάγμαλη). Εικόνα 1.3 «Η Αφροδίτη του Λουσσέλ» Εικόνα 1.4 «Η Αφροδίτη του Ουιλεντόρφ» Εικόνα 1.5 και 1.6 «Θεά Μητέρα» Εικόνα 1.4 Εικόνα 1.5 Εικόνα 1.6 Από την άλλη πλευρά το γυναικείο μοντέλο παραμέλησε τα χαρακτηριστικά του προσώπου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις προεξάρχουσες περιοχές των γλουτών, στους ευμεγέθεις μαστούς και στα προεξάρχοντα γεννητικά όργανα. Χαρακτηριστική είναι η επονομαζόμενη «Αφροδίτη του Λουσσέλ» ( π.χ.) λαξευμένη σε πέτρα, ένα από τα πρώτα γλυπτά του γυναικείου σώματος Εικ. 1.3 (Μουσείο d Aquitaine Bordeaux). Εμφανής είναι η ομοιότητα με έγκυο γυναίκα. Το ίδιο ισχύει και για την «Αφροδίτη του Ουιλεντόρφ» ( π.χ.) η οποία ανακαλύφθηκε το 1908 στην περιοχή Ουίλεντορφ της Αυστρίας και φυλάσσεται στο μουσείο της Βιέννης σε ένα άκρως υποβλητικό χώρο με θαυμάσιο φωτισμό Εικ. 1.4 (Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Βιέννη). Παρόμοιες καλλιτεχνικές δημιουργίες ευρέθησαν στη Νότια Ρωσία και Γαλλία καλύπτοντας ολόκληρο τον Κραβετιανό πολιτισμό. Αργά-αργά η εικόνα 30

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εικόνα 1.7 «Θεά Μητέρα» Εικόνα 1.8 «Θεά Μητέρα». Ινδική Τέχνη της «Μεγάλης Μητέρας» η οποία ήταν το συνώνυμο της γονιμότητας έγινε σύμβολο της ζωής και της αναγέννησης γιατί για τον πρωτόγονο καλλιτέχνη το γυναικείο σώμα δεν σημαίνει ένα αντικείμενο που αναπαράγει τον εαυτό του, αλλά ένα αιώνιο σύμβολο των δυνάμεων της ανάπτυξης και της αναπαραγωγής. Όταν άρχισε να αναπτύσσεται το αίσθημα της θρησκευτικής αφύπνισης, την έννοια της μητρότητας αντικατέστησε η «Θεά-Μητέρα». Τα ειδώλια που βρέθηκαν Εικόνα1.7 Εικόνα 1.8 Εικόνα 1.9 «Κάμα, ο θεός του έρωτα» Εικόνα 1.9α «Ο θεός Ίντρα» Εικόνα 1.9 Εικόνα 1.9α στον νέο-λιθικό ναό του Τσατάλ Χιουτζούκ στη Νότια Τουρκία παριστάνουν τη Θεά-Μητέρα της οποίας η λατρεία συνεχίστηκε μέχρι τους Ρωμαϊκούς χρόνους Εικ. 1.5 και 1.6. Η μορφή της Ινάνα των Σουμερίων αντικαταστάθηκε αργότερα από την Σημιτική Ιστάρτη της οποίας ο γάμος με τον Ταμούζ, θεό της άνοιξης, της ανάπτυξης και της καρποφορίας, εξασφάλιζε την άνθηση των φυτών και τη γονιμότητα στα ζώα και στον άνθρωπο Eικ Εικ. 1.6 και Εικ. 1.7 Θεά της Γονιμότητας (Κρητικομυκηναϊκή τέχνη της Συρίας, περίπου π.χ.) Οι Αιγύπτιοι εγκατέλειψαν τους εννοιολογικούς συσχετισμούς και έγιναν πιο 31

18 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Εικόνα 1.10 ρεαλιστές όσον αφορά στο σεξ και στην αναπαραγωγή. Ταυτόχρονα το γυναικείο σώμα γίνεται πιο συμμετρικό και πιο ελκυστικό. Τη θεά της γονιμότητας την συναντούμε ξανά στον Αιγυπτιακό πολιτισμό γύρω στα χρόνια π.χ., όπου όμως εκτός από τα γυναικεία σύμβολα της γονιμότητας προστέθηκαν και αρσενικές θεότητες όπως ο Όσιρις. Στην Ινδία τα κυριότερα στοιχεία στη θρησκεία του αγροτικού λαού ήταν η φαλλική λατρεία και οι εξαγνιστικές τελετές προς τιμή τ η ς Θεάς- Εικόνα 1.10 «Ο Θεός της Γονιμότητας Ξυπέ-Τοτέκ» Μητέρας. Η οκλαδόν θέση της θεότητας Σίβα Εικ. 1.8 προσομοιάζει με τη θέση του εμβρύου. Η γλυπτική των Ινδών, η ζωγραφική και η φιλολογία τους, έχουν να προσφέρουν αξιόλογη συνεισφορά στο συγκεκριμένο θέμα, όπως ο «Ναός του Ρατζαράνι» με το επαναλαμβανόμενο μοτίβο του Λίνχαμ που σημαίνει φαλλός, ο «Κάμα» ο θεός του έρωτα στη ράχη ενός συμβολικού ελέφαντα αποτελούμενο από εννέα γυναικεία σώματα που θα δούμε στο κεφάλαιο του ερωτισμού και σεξουαλικότητας καθώς και το φιλολογικό έργο «Κάμα-Σούτρα» της τεχνικής του έρωτα και της συνουσίας, Εικ Στην Εικ. 1.9α βλέπουμε τον Ιντρα τον μεγαλύτερο θεό της γονιμότητας να παρακολουθεί τη μεταφορά του εμβρύου Βερνταμάνα από τη μήτρα της Ντεβανάντα στη μήτρα της Τρισάλα. Για την ιστορία αναφέρεται ότι ο Ιντρα πλάστηκε και ξεπήδησε σύμφωνα με την Ινδική μυθολογία από την πλευρά της μητέρας του, κάτι που παραπέμπει στην Παλαιά Διαθήκη της Χριστιανικής Πίστης. Άλλος θεός της γονιμότητας κατά πολύ νεώτερος του προηγούμενου ήταν ο Ξυπέ- Τοτέκ, θεός της άνοιξης και της γονιμότητας, που βλέπουμε σε Βασάλτη λαξευμένο και από τις δύο όψεις, 14ος αιώνας, πολιτισμός των Αζτέκων Εικ (Μουσείο Λονδίνου). Η μετωπική αυτή μάσκα, έκφραση λεπτής μορφικής εικόνας, αντιπροσωπεύει την τελειότητα των Αζτέκων καλλιτεχνών και έχει χρησιμοποιηθεί σε τελετές ανθρωποθυσίας. Ανάλογες, αλλά λιγότερες σε αριθμό ήταν οι παραστάσεις του φαλλού σαν όργανο γονι- 32 Εικόνα 1.11 Εικόνα 1.12 Εικόνα 1.11 «Ο ιθυφαλλικός θεός Βήσα» * Ιθύφαλλος: από το ιθύς-υος=πορεία σε ευθεία γραμμή και σε ερμηνεία σηκωμένο πέος, ομοίωμα

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ μοποίησης. Στην Εικ εμφανίζεται σε σχήμα ειδωλίου ο ιθυφαλλικός* θεός Βήσα ρωμαϊκής εποχής (Αρχαιολογικό Μουσείο Εφέσου). Το ειδώλιο αυτό βρέθηκε στο λεγόμενο «Σπίτι της χαράς» στην Έφεσο. Σαν ιθυφαλλικοί χαρακτηρίζονται και οι Σάτυροι, οι Σειληνοί καθώς και οι δαίμονες Κονίσαλος, Ιλάων και ο Πρίαπος, ο γνωστότερος όλων. Τον τελευταίο θα τον συναντήσουμε πιο κάτω, Εικ Εικόνες 1.13 «Η άμωμος σύλληψη της Παναγίας» Εικόνα 1.13 Στις αρχές του 6ου αιώνα π.χ. οι ευφυείς και ευρηματικοί Έλληνες καλλιτέχνες εδημιούργησαν τον Δία, τον πιο ανδροπρεπή, δραστήριο, σεξουαλικό, σεξομανή και πιο γόνιμο θεό του Ολύμπου, ο οποίος γέννησε γιούς και θυγατέρες με την Ήρα, την νόμιμη σύζυγό του, με τη Λητώ, τη Δανάη που την επισκέφθηκε σαν χρυσή βροχή, την Αλκμήνη, γυναίκα του Αμφιτρύωνα που γέννησε τον Ηρακλή και την Ευρώπη μεταμφιεσμένος σε ταύρο, τη Λήδα μεταμφιεσμένος σε κύκνο. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η Αθηνά γεννήθηκε από το κεφάλι του που ανοίχτηκε στα δύο με ένα τσεκούρι από τον Ήφαιστο, από την κνήμη του γεννήθηκε ο Κρόνος ένας από τους αρχαιότερους θεούς της Ελληνικής Μυθολογίας. Αλλά και αυτός ο ίδιος ο Ασκληπιός, θεός της Ιατρικής ήταν γιός του Δία και της Κορωνίδας. Για τη μεγάλη παραγωγικότητά του θα πρέπει επίσης να αναφέρουμε τον Πρίαμο, βασιλιά της Τροίας, πατέρα πενήντα υιών, αλλά και τον Πρίαπο, τον δύσμορφο θεό της γονιμότητας, που έδωσε το όνομά του στον «πριαπισμό» παθολογικό σύνδρομο μεγάλης διάρκειας και επώδυνης στύσης του πέους. Τέλος, δεν θα πρέπει να παραλείψουμε τη γνωστή σε όλους μας Γαία, η προσωποποίηση του αρχικού κοσμικού δεδομένου που εθεωρείτο η Γενική Μητέρα θεών και ανθρώπων. Εικ Εικονίζεται ο Πρίαπος που προσπαθεί να ζυγίσει το πέος του. 33

20 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Εικόνα 1.14 «Άμωμος σύλληψη» του Tiepolo 34

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 Οι ηλικίες του ανθρώπου Από τις ανθρώπινες ηλικίες, αυτές που ενδιέφεραν στο παρελθόν και εξακολουθούν να ενδιαφέρουν τους καλλιτέχνες είναι κυρίως η βρεφονηπιακή ηλικία, η παιδική ηλικία, η ήβη και το γήρας. Εικ «Οι επτά ηλικίες της γυναίκας» του Hans Baldung (1544) (Christoph Sandig ARTOTHEK). α. Βρεφονηπιακή ηλικία Εικόνα 10.1 «Οι επτά ηλικίες της γυναίκας, του Baldung Ιατρικά, σαν βρεφική ηλικία προσδιορίζεται το χρονικό διάστημα από την 27η ημέρα της γεννήσεώς μέχρι το τέλος του πρώτου έτους, διότι το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την 27η ημέρα χαρακτηρίζεται ως νεογνό. Κατά τη διάρκεια της βρεφικής του ηλικίας το παιδί αναπτύσσει υποτυπωδώς τις ικανότητές του και αρχίζει να εμπλουτίζει τις εμπειρίες του και τον ψυχικό του κόσμο, αφ ενός μεν σαν αποτέλεσμα της έναρξής ωρίμανσης του νευρικού του συστήματος, και αφ ετέρου από τη σχετική άντληση εμπειριών από το περιβάλλον του. Αναπτύσσει τα πρώτα του αντανακλαστικά όπως αυτά της σύλληψης, του θηλασμού, του γέλιου και διαμορφώνει σταδιακά την ψυχοκινητική του ηλικία. Η νηπιακή του ηλικία Εικόνα 10.1 προσδιορίζεται ανάμεσα στη βρεφική και τη σχολική του ηλικία, περίοδος κατά την οποία ο ρυθμός της ψυχοκινητικής του ανάπτυξης είναι ταχύς. Στην περίοδο αυτή αφυπνίζεται και η συνείδηση του Εγώ του και αναπτύσσεται έντονα η φαντασία του. Παρ όλο που η ηλικία αυτή απασχόλησε γενικότερα τον πρωτόγονο και τον μεταγενέστερο καλλιτέχνη εν τούτοις τα εικαστικά ευρήματα δεν είναι ιδιαιτέρως πολλά. Η Ελληνική μυθολογία, αέναος τροφοδότης της τέχνης, προσφέρει άπειρα δείγματα καλλιτεχνικής ευαισθησίας σχετικά με την ηλικία αυτή. Εικ «Ο 81

22 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Εικόνα 10.2 «Ο Εύμορβος φέρει τον Οιδίποδα βρέφος» Εικόνα 10.2 Εύφορβος φέρει τον Οιδίποδα βρέφος», ερυθρόμορφος αμφορέας. Οι Ρωμαίοι επανέλαβαν το Ελληνικό στυλ ζωγραφίζοντας σκηνές θεών και ηρώων της Ελληνικής μυθολογίας, όπως εκείνη που ο Ηρακλής βρέφος πνίγει τα φίδια. Από τοιχογραφία της Πομπηίας Εικ (Οίκος Βέττι Πομπηϊα). Δείγμα παλαιότερης εποχής Νεολιθικής- είναι το πήλινο ειδώλιο κουροτρόφου γυναίκας με βρέφος στην αγκαλιά της. Το σύνολο είναι ζωγραφισμένο με παράλληλες γραμμές και σπείρες Εικ (Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών). Άλλη εικόνα βρέφους, στην αγκαλιά ανδρός αυτή τη φορά, είναι το μεγάλο γλυπτό από πράσινη πέτρα γνωστό σαν «Άρχοντας του Λας Λίμας». Μέσα προκλασσικής περιόδου Εικ Εικ (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνα), σύμπλεγμα από ελεφαντοστούν ιδιαίτερης τεχνικής από τις Μυκήνες. Εικόνα 10.3 «Ο Ηρακλής βρέφος πνίγει τα φίδια», Τοιχογραφία Πομπηίας Εικόνα 10.4 «Κουροτρόφος με βρέφος στην αγκαλιά της», Πήλινο ειδώλιο Εικόνα 10.3 Εικόνα

23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: ΟΙ ΗΛΙΚΙΕΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Εικόνα 10.5 «Άρχοντας του Λας Λίμας», Γλυπτό σε πράσινη πέτρα Μάγια - Αζτέκοι Εικόνα 10.6 «Δύο γυναίκες βλέπουν με αγάπη και ενδιαφέρον ένα μωρό» Εικόνα 10.6 Παριστά δυο γυναίκες που βλέπουν με αγάπη και ενδιαφέρον ένα μωρό. Η απεικόνιση του βρέφους στο μάρμαρο, στον καμβά ή στον τοίχο (τοιχογρα- Εικόνα 10.5 φίες, νωπογραφίες-φρέσκο-) καλύπτεται κύρια από τη μορφή του βρέφους Χριστού, άλλοτε μόνο του και άλλοτε στην αγκαλιά της μητέρας του Παναγίας. Ελάχιστοι είναι οι καλλιτέχνες που δεν ασχολήθηκαν με το συγκεκριμένο θέμα, το οποίο συγκίνησε όλους σχεδόν τους καλλιτέχνες μετά τη γέννηση του Χριστού, κι αυτό όχι μόνο λόγω του τεράστιου ενδιαφέροντος του θέματος, αλλά γιατί κυρίως υποκινήθηκε κατάλληλα από την Εκκλησία και τον κλήρο αλλά και γιατί σε αυτό συνέβαλε το έντονο Εικόνα 10.7 «Η Παναγία με το βρέφος», του Botticelli Εικόνα 10.8 «Η Παναγία του Αγ. Γεωργίου με το βρέφος», του Correggio Εικόνα 10.7 Εικόνα

24 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Εικόνα 10.9 Εικόνα 10.9 «Madonna Sistina», του Ραφαήλ Εικόνα Εικόνα Εικόνα «Η Παναγία με το βρέφος», του Lorenzetti Εικόνα «Η Παναγία με το βρέφος και οι άγγελοι», του Boticelli 84

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Αισθητήρια όργανα ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Αίσθηση ονομάζουμε την λειτουργία που συνίσταται στη μετάδοση στον εγκέφαλο, διαμέσου των αισθητηρίων κεντρομόλων νευρικών ινών, του ερεθίσματος ενός περιφερικού οργάνου. Σύμφωνα με την ισχύουσα ονοματολογία διακρίνουμε πέντε αισθήσεις: αφή, όσφρηση, γεύση, όραση και ακοή, παρόλο που η ανωτέρω ταξινόμηση είναι ατελής και εμπειρική. Κάθε τύπος ενέργειας έχει τη δυνατότητα να ερεθίζει την ζώσα ύλη και να προκαλεί χαρακτηριστικές αντιδράσεις με στόχο την προσαρμογή θετική ή αρνητική- στα ερεθίσματα αυτά. Εικ Οι πέντε αισθήσεις από πίνακα του David Teniers (Μουσείο Βρυξελλών). Στους ανώτερους οργανισμούς, όπως ο άνθρωπος, η ικανότητα πρόσληψης των μορφών, των ενεργειών αυτών του περιβάλλοντος χώρου κάτι που είναι απαραίτητο για τη διατήρηση της ζωής- γίνεται αισθητή από εξειδικευμένα όργανα, τα οποία ονομάζουμε υποδοχείς, και τους οποίους αναφέρουμε ανάλογα με την εξειδίκευσή τους σε φωτοϋποδοχείς, ηχοϋποδοχείς κ.ο.κ. Έτσι η φωτεινή εικόνα και η φωτεινή ενέργεια προσλαμβάνεται από τον οφθαλμό, τα ηχητικά κύματα από το αυτί, το αίσθημα της γεύσης από τους γευστικούς υποδοχείς της στοματικής κοιλότητος, η όσφρηση από τον βλεννογόνο της μύτης, η δε αίσθηση της επιτάχυνσης και της βαρύτητας από το έσω ούς, που δημιουργεί την αίσθηση της ισορροπίας και της θέσης του σώματος στο διάστημα, η δε αίσθηση της αφής, της θερμοκρασίας και του πόνου με τον ερεθισμό των νευρικών απολήξεων του δέρματος. Από τα όργανα των αισθήσεων τα μάτια, λόγω της ποικίλης εκφραστικότητάς Εικόνα13.1 «Οι πέντε αισθήσεις», του David Teniers Εικόνα

26 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Εικόνα 13.3 Εικόνα 13.2 Εικόνα 13.4 των φόβου, λύπης, χαράς, αγωνίας και θαυμασμού- υπήρξαν τα πιο δημοφιλή στους καλλιτέχνες, οι οποίοι κατά καιρούς προσπάθησαν να δώσουν την ποικίλη έκφραση των ανθρώπινων συναισθημάτων. Τόσο χρήσιμη είναι η λειτουργία της όρασης που η ιστορία μάς αναφέρει άπειρα παραδείγματα της στέρησής της σαν ποινή και τιμωρία διαφόρων παραπτωμάτων, άγριας και ανηλεούς συμπεριφοράς εμπολέμων ή ως αποτέλεσμα εκδικητικών πράξεων. Η ιστορία επίσης αναφέρει αρκετούς πατέρες της εκκλησίας, οι οποίοι τυφλώθηκαν σαν αυτοτιμωρία για παραλήψεις σχετικές με την πίστη τους. Από τους τυφλούς της ιστορίας αναφέρουμε τον μάντη Κάλχα που συμβούλεψε τους Αχαιούς πώς να αλώσουν την Τροία μετά από δεκαετή πολιορκία. Σημαντική, αντίθετα, είναι η απόδοση της χαμένης όρασης είτε μέσω ιατρικών επεμβάσεων, είτε μέσω «θείας δύναμης ή θαυμάτων». Εικ «Μάτια» έργο του De Pisis (Μιλάνο Ιδιωτική συλλογή). Εικ «Ο Τυφλός Τωβίας» έργο του Rembrand (Petit Palais, Παρίσι). Αναφέρεται ότι ο Τωβίας τυφλώθηκε όταν έπεσαν στα μάτια του περιττώματα χελιδονιού. Εικ «Η τύφλωση του Κύκλωπα» (Έργο του Tibarldi Μπολόνια). Εικ «Αυτιά». Αφιερώματα σε εκδήλωση αναγνώρισης και ευχαριστίας που προσφέρονται Εικόνα13.2 «Νεκρή φύση με μάτια», του De Pisis Εικόνα13.3 «Ο τυφλός Τωβίας», του Ρέμπραντ Εικόνα13.4 «Η τύφλωση του Κύκλωπα», του Tibaldi 112

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13: ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ Εικόνα13.5 «Αυτιά», Ευχαριστήρια αφιερώματα Εικόνα13.6 «Εικόνες Οφθαλμολογίας», ΩΡΛ, Πρωκτολογίας», μινιατούρα από τη σχολή του Salerno στους θεούς της Ελληνικής μυθολογίας. Εικ (Βρετανικό Μουσείο. Λονδίνο). Εικ «Τυφλός». Τέχνη Μοχίκα VIII αιώνας. Περού (Μουσείο Guimet Παρίσι). Εικ «Η παραβολή των τυφλών» πίνακας του Bruegel (Μουσείο Λούβρου). Εικ «Οι τυφλοί που διασχίζουν το δρόμο», του Ιάπωνα Hokusai. Ιαπωνική τέχνη (Μουσείο Πράδο). Εικ «Ρινόφυμα» του Ghirlandaio, πιθανή προσωπογραφία του Conte Sassetti ( ), τυπικός ρεαλισμός της εποχής (Μουσείο Πράδο). Το ρινόφυμα γνωστό και ως ροδόχρους ακμή εκδηλώνεται με υπερπλασία του δέρματος και των σμηγματογόνων αδένων με αποτέλεσμα η μύτη να καλύπτεται από όζους. Παλαιότερα είχε συνδεθεί με τη λήψη οινοπνεύματος, χωρίς αυτό να είναι σήμερα Εικόνα 13.5 Εικόνα 13.6 Εικόνα13.7. «Τυφλός», Τέχνη Μοχικα, 8ος αιώνας Εικόνα13.8 «Η παραβολή των τυφλών», του Brueghel Εικόνα 13.7 Εικόνα

28 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Εικόνα13.9. «Οι τυφλοί διασχίζουν το δρόμο», Ιαπωνική τέχνη Εικόνα 13.9 Εικόνα13.10 «Ρινόφυμα», του Ghirlandaio Εικόνα13.13 «Το τυφλό κορίτσι», του J. Milais Εικόνα Εικόνα απόλυτα αποδεκτό. Όσον αφορά στον καλλιτέχνη η ιστορία αναφέρει ότι ο μεγάλος Michelangelo, κατά τα πρώτα χρόνια της καλλιτεχνικής του πορείας είχε μαθητεύσει κοντά στον Ghirlandaio. Εικ «Η ακοή» πίνακας του Γιάν Μπρέγκελ του πρεσβύτερου και του Ρούμπενς (Μουσείο και Γκαλλερία Τέχνης Βέρμινχαμ). Η απεικόνιση της ακοής 114

29 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Εικ «Ο αποκεφαλισμός του Ολοφέρνη από την Ιουδίθ»: Φλωρεντία, Πίττι Εικ «Ο Δαυίδ με το κεφάλι του Γολιάθ», του Γ. Ρένι, Μουσείο Λούβρο, Παρίσι Εικ «Ο Δαυίδ με το κεφάλι του Γολιάθ», του Κορνέλισζον, Μουσείο Άμστερνταμ Εικ «Αποκεφαλισμός του Ιάπωνα εγκληματία Matsugoro, 24ετών»: La Medicina nell Αrte ΚΕΦΑΛΑΙΟ 27 Εικ «Τροφός»: Εγκυκλοπαίδεια της Γυναίκας Εικ «Οι ανάπηροι και οι τραυματίες καταφεύγουν σε νοσοκομείο»: Παγκόσμια Ιστορία, τόμ. 14ος Εικ «Παλαιό νοσοκομείο», XVI αιώνας, Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Περιποίηση ασθενών σε νοσοκομείο», του Bartolo, Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Νοσοκομείο», του Pontorno, Maestri del Colore, Pontorno Εικ «Παρισινό άσυλο»: Dizionario Medico Italiano Εικ «Θεραπευτήριο του Μανσούρι», Κάϊρο 13ος αιώνας, Παγκόσμια Ιστορία, τόμ. 10ος Εικ «Κουζίνα νοσοκομείου», του J.Bail, Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Νοσοκόμα της εποχής», σκίτσο του Daumier, Dizionario Medico Italiano Εικ «Σειρές κρεβατιών σε άσυλο του Λονδίνου», σκίτσο εποχής, Παγκόσμια Ιστορία, τόμ. 16ος Εικ «Οίκος αδελφών», σύγχρονος πίνακας του R. Prince, Art Now ΚΕΦΑΛΑΙΟ 28 Εικ «Ανάταξη κάτω γνάθου»: Τραύμα, Γερουλάνου Εικ «Ανάταξη εξαρθρήματος ισχίου»: Τραύμα, Γερουλάνου Εικ «Περιτομή στους αρχαίους Αιγυπτίους»: Εγχειρίδιο Ιστορία της Ιατρικής Εικ «Περιτομή», χαρακτικό του F. Bartolozzi, Mortal Lesson Εικ «Περιτομή», μικρογραφία, Εγκυκλοπαίδεια των Θρησκειών, τόμ. 4ος Εικ «Εργαλεία περιτομής των Εβραίων»: Περιτομή, Ναουμίδης Εικ «Περιτομή από αρχιερέα»: Περιτομή, Ναουμίδης Εικ «Περιτομή του Χριστού»: Μουσείο Βατικανού, Ρώμη Εικ «Εγχείρηση ρινοπλαστικής», του καθηγητού Tagliacozzi, Εγχειρίδιο Ιστορία της Ιατρικής Εικ «Περινεϊκή λιθοτομία»: Λιθοτομίες Ουροδόχου Κύστης Εικ «Περινεϊκή λιθοτομία σε παιδί»: Λιθοτομίες Ουροδόχου Κύστης Εικ «Εγχείρηση αιμορροΐδων, ρινικού πολύποδα και κερατοειδούς»: Εγχειρίδιο Ιστορία της Ιατρικής Εικ «Εγχείρηση τραχειοτομίας», στο Hotel Dieu του Παρισιού, Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Εγχείρηση κύλης»: Η Ιατρική στη Ζωγραφική Εικ «Εγχείρηση οστεομυελίτιδος»: Ιατρική στη Ζωγραφική Εικ «Οδοντίατρος», του Van Houthorst, Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Οδοντίατρος», του Cavadenti, Maestri del Colore, Longhi Εικ «Ο Χειρουργός», του Teniers, Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Καισσαρική τομή», χειρόγραφο XI αιώνα, La Medicina nell Αrte Εικ «Θεότητα γονιμότητας»: La Medicina nell Αrte Εικ «Θεά του τοκετού και της γονιμότητας ενώ γεννάει το παιδί της, περίοδος Αζτέκων»: La Medicina nell Αrte Εικ «Γυναίκα σε στάση τοκετού», κεραμική, Περού, La Medicina nell Αrte Εικ «Γυναίκα σε στάση τοκετού», Μεσοποταμία, La Medicina nell Αrte Εικ «Ανάταξη κατάγματος (αριστερά) και συρραφή εντέρου (δεξιά)»: La Medicina nell Αrte Εικ «Αφαίρεση πέτρας της τρέλλας»: La Medicina nell Αrte Εικ «Εξαγωγή οδόντος»: La Medicina nell Αrte Εικ «Ο Χειρουργός»: Mortal Lessons Εικ «Χειρουργοί σε εργασία», του A. Della Robbia, Larousse Medical, γαλλικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 29 Εικ «Ο τσαρλατάνος οφθαλμίατρος», Ιαπωνική ζωγραφική, La Medicina nell Αrte Εικ «Η επίσκεψη του τσαρλατάνου», του Hogarth, La Medicina nell Αrte Εικ «Ο αγύρτης και τα γιατροσόφια» του Andrea Pisano, La Medicina nell Αrte 293

30 ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΙΧΑΛΑΚΗ Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ Εικ «Ο τσαρλατάνος», του Tiepolo, La Medicina nell Αrte Εικ «Ο τσαρλατάνος», του Dusart, La Medicina nell Αrte Εικ «Ο περίφημος τσαρλατάνος Καλλιόστρο», σε δύο διαφορετικε ς εικόνες που απδίδονται στον J. Bosio, Κόμης Καλλιόστρο και Δρ. Κούρτιους Ναουμίδη Εικ «Ο Δρ. Κούρτιους»: Κόμης Καλλιόστρο και Δρ. Κούρτιους Ναουμίδη Εικ «Ο Μπαρμεροχειρουργός Αμπρουάζ Παρέ»: Ήλιος, τόμ. 15ος Εικ «Μαίες ασκούσαι τοκετό», μινιατούρα του XIII αιώνα, La Medicina nell Αrte Εικ «Μαία και Ερμής», από αρχαίο αγγείο, Ήλιος, τόμ. 12ος Εικ «Κομπογιαννίτες οδοντίατροι», οι λεγόμενοι cavadenti, La Medicina nell Αrte Εικ «Σόγκος και γεράνι», από χειρόγραφο Διοσκορίδη, Ήλιος, τόμ. Ελλάς Εικ «Ασκληπιός»: La Medicina nell Αrte Εικ «Ο Αμφιάριος θεραπεύει ασθενή»: La Medicina nell Αrte Εικ «Ο Ιπποκράτης»: La Medicina nell Αrte ΚΕΦΑΛΑΙΟ 30 Εικ «Ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός», νωπογραφία XII αιώνα, La Medicina nell Αrte Εικ «Ο Αβικέννας»: Ιστορία της Ιατρικής, Μαρκέτος Εικ «Ο Παράκελσος»: Ιστορία της Ιατρικής, Μαρκέτος Εικ «Ο Andrea Vesalius»: Ιστορία της Ιατρικής, Μαρκέτος Εικ «Ο Φρανκαστόρο»: Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Ο Χαρβεϋ»: Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Ο Χάνσεν»: Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Ο Λαβεράν»: Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Ο Παστέρ»: Larousse Medical, γαλλικό Εικ «Μάθημα ιπποπαθολογίας»: Ήλιος, τόμ. 11ος Εικ «Σπουδή μυών»: Ήλιος, τόμ. 11ος 294

31 ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ» ΤΟΥ ΓΕ- ΩΡΓΙΟΥ Κ. ΜΙΧΑΛΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΤΗΣΕ, ΕΠΙ- ΜΕΛΗΘΗΚΕ ΚΑΙ ΤΥΠΩ- ΣΕ ΤΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ «ΓΡΑΜΜΑ» ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΒΑΡ- ΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣ- ΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ ΤΟΥ Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΕΓΙΝΕ ΣΕ ΧΑΡΤΙ ΒΕΛΒΕΤ 135ΓΡ. ΚΑΙ Η ΒΙΒΛΙΟΔΕ- ΣΙΑ ΕΓΙΝΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑ- ΝΑΓΙΩΤΗ ΜΠΟΣΝΑΚΗ.

32

33

34

35

36 ISBN

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα 8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα υπεύθυνου τµήµατος : Γλαρού Άννα ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 2Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 08 ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 31-1-2009 Να απαντήσετε και στα τρία ισοδύναμα

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ. Η Αθηνά είναι η θεά της σοφίας Γονείς:Δίας Παππούς:Κρόνος Γιαγιά: Ρέα

ΑΘΗΝΑ. Η Αθηνά είναι η θεά της σοφίας Γονείς:Δίας Παππούς:Κρόνος Γιαγιά: Ρέα ΑΘΗΝΑ Η Αθηνά είναι η θεά της σοφίας Γονείς:Δίας Παππούς:Κρόνος Γιαγιά: Ρέα Τι προστάτευε Προστάτευε τους αδικημένους και τους ήρωες Σύμβολα Ελιά Κουκουβάγια Κόκορας Φίδι Ομάδα Μαρσέλ Τρίφκας Νίκος Λιάγκας

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr

ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ. www.zero-project.gr ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ: Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟΥ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ www.zero-project.gr Πολύ πριν τη δική µας εποχή, όταν τον κόσµο κυβερνούσαν ακόµα οι Ολύµπιοι Θεοί, γεννήθηκε η Περσεφόνη, κόρη του θεού ία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΙΔΙΟΥ: Ονοματεπώνυμο πατέρα: Ονοματεπώνυμο μητέρας: Σημερινή ημερομηνία / / Ημερομηνία γέννησης / / Σχολείο Τάξη Διεύθυνση κατοικίας: Τηλ. οικίας: κινητό: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ Το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

DaVinci Σχολικό Έτος: 2012-2013 Ανατομία και Ιατρική

DaVinci Σχολικό Έτος: 2012-2013 Ανατομία και Ιατρική DaVinci Σχολικό Έτος: 2012-2013 Ανατομία και Ιατρική Υπεύθυνοι καθηγητές: Ζούλας Δημ. Αδαμάρα Αθαν. { Εργασία των μαθητών: Psyco Killers Πεταλωτή Χρήστου Σέρβου Αθανάσιου Χατζηγκόντζιου Χάρη Χατζηπαυλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πλαστική Χειρουργική

Πλαστική Χειρουργική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Πλαστική Χειρουργική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc25 Μιχαήλου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Υπάρχει πρόβλημα υπερπληθυσμού αδέσποτων ζώων? Κάθε χρόνο, εκατομμύρια αδέσποτα σκυλιά και γατιά, συμπεριλαμβανομένων κουταβιών και μικρών ψιψίνων, τραυματίζονται,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου!

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Η πρόληψη σώζει ζωές. Δηλαδή η συνέπειά σου απέναντί στον εαυτό σου. Και πως μεταφράζεται αυτό;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα Το κάπνισμα του τσιγάρου είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κατανάλωσης του καπνού. Πρόκειται για μια συνήθεια που σε αρχικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη.

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η γιορτή της µητέρας στην Ελληνική Μυθολογία Η πρωταρχική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη

αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη ο ρόλος του λογοθεραπευτή Dore Blom Λογοθεραπεύτρια Senior NDT Bobath tutor Διαταραχές σίτισης και κατάποσης στην βρεφική ηλικία «αναπτυξιακή δυσφαγία»

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΦΥΛΑΞΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΜΦΑΛΙΟΥ ΛΩΡΟΥ ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1 Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα Τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα αποτελούν την πηγή δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΤΑΞΗ: Α3 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΟΝΟΜ/ΜΟ : ΠΕΠΠΑΣ ΦΟΙΒΟΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ 1 Περιεχόμενα Εισαγωγή... σελ. 3 Νεκρικές Μάσκες... σελ. 4 Θεατρικές Μάσκες... σελ. 4 Εορταστικές

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνης. την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα

Τέχνης. την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Η δραστηριότητα του Α2 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Οι μαθητές του Α2 του Μουσικού Σχολείου Θεσσαλονίκης με την επίσκεψή τους στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης συμμετείχαν στο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η φυσιολογική εγκυμοσύνη στον άνθρωπο διαρκεί 40 εβδομάδες ή 280 ημέρες. Η 1 η ημέρα της κύησης είναι η 1 η ημέρα της τελευταίας εμμήνου ρύσεως (όταν ακόμη δεν έχει γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής myvedanta.gr 13/08/2013 Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής Πηγή: http://www.belurmath.org/ideology.htm Η ιδεολογία του Ραµακρίσνα Ματχ και Αποστολής αποτελείται από τις αιώνιες αρχές

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΒΑΘΜΟΣ:. Υπογραφή:... Ονοματεπώνυμο:.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών

Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών TINΑ ΒΡΕΝΤΖΟΥ www.ma8eno.gr www.ma8eno.gr Σελίδα 1 Δυνάμεις φυσικών αριθμών Δύναμη ονομάζουμε το γινόμενο πολλών ίσων παραγόντων Πχ: 8 8= 64, 4 4 4= 64, 3 3 3 3= 81. Έτσι, το γινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Η σειρά σεμιναρίων με θέμα ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ διοργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12.

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. 13/06/12. Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. Υπό την καθοδήγηση και αιγίδα του Άγιου Γερμανού. Εκδόσεις: ΤΟ ΜΩΒ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ Copyright 2012 Εκδόσεις Το

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ Προτεινόμενες δραστηριότητες Θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή των εκπαιδευτικών για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης μουσειακής εμπειρίας. Αυτό μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ:

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ: Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ: Τ Ο Α Ρ Ω Μ Α Ερευνητική Εργασία του Ε5 Τμήματος της Α Λυκείου του 3 ου ΓΕΛ Αλεξανδρούπολης Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗς ΓΟΗΤΕΙΑς: ΤΟ ΑΡΩΜΑ Παλιές και νέες μέθοδοι παρασκευής αρωμάτων Η επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ. έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ. έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου. ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η είδηση περί καπνού και χρησιμοποιήσεώς του έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου. Αργότερα η χρήση του καπνού στην Ευρώπη ξεκινάει σαν ένα δώρο προς μια βασίλισσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα:

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011 Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: α) Πτυχιούχοι Τμημάτων Α.Ε.Ι. εσωτερικού και ισοτίμων ιδρυμάτων του

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος 1. Προσφέρει οικονομική ενίσχυση έναντι του υψηλού κόστους νοσηλείας, σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος χρειαστεί να νοσηλευτεί ή να χειρουργηθεί 2. Αποτελεί συμπληρωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ Ιδρυτής του Ισλάμ είναι ο Μωάμεθ (ο οποίος θεωρείται απ τους μουσουλμάνους ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης) Το ιερό βιβλίο της θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα

Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΤΟΥΣ ΝΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΑΜΕΝΟΥΝ ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΣΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟ 181(I)/2011 Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί στόχοι

Εκπαιδευτικοί στόχοι ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Εκπαιδευτικοί στόχοι των προτεινόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2009-2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - Πτυχιούχων Α.Ε.Ι. & Πτυχιούχων Ανωτέρων Σχολών Διετούς Κύκλου Σπουδών - Πτυχιούχων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης;

Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Γιατί µαθαίνουµε Ιστορία της Τέχνης; Α. για ευρύτερη πνευµατική καλλιέργεια Β. για ανάπτυξη καλλιτεχνικού αισθητηρίου Γ. για ανάπτυξη της προσωπικότητας. για διερεύνηση εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ «Η ψυχοκινητική καθυστέρηση ως σημαντικό κομμάτι πολλών διαταραχών. Μέθοδοι ψυχοκινητικής ανάπτυξης καθώς και υλικό (ασκήσεις) ως εναλλακτική μορφή επικουρικής αγωγής στη λογοθεραπεία». Γιαννάκη Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

6 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

6 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Περιεχόμενα Πρόλογος συγγραφέων... 7 Εισαγωγή... 9 Πώς να διαβάσετε αυτό το βιβλίο... 11 Απλές συμβουλές για την ώρα των εξετάσεων... 13 Βασικές γνώσεις για τα νοσοκομεία και τους νοσηλευτές... 15 Κατάλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ Δ/ΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ Δ/ΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, Ιανουαρίου 04 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ Δ/ΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔIOIKHTIΚΟΥ ΥΠ.ΠΟ.Α./ΓΔΔΥ/ΔΙΟΙΚ/ΤΔΠΙΔ/ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα