οι προοπτικές για το μέλλον Υπόθεση για την κατεύθυνση του κλίματος της Γης ή μεγίστη πλάνη; Αξιολόγηση των οικοσυστημάτων για τη χιλιετία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "οι προοπτικές για το μέλλον Υπόθεση για την κατεύθυνση του κλίματος της Γης ή μεγίστη πλάνη; Αξιολόγηση των οικοσυστημάτων για τη χιλιετία"

Transcript

1 ΔIMHNIAIA ΕΚΔΟΣΗ TOY E ΛΛHNIKOY KENTPOY ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΕΥΧΟΣ 35 ΔΡΧ. 400 με την υποστήριξη του ΥΠΕΧΩΔΕ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ- ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2000 οι προοπτικές για το μέλλον Υπόθεση για την κατεύθυνση του κλίματος της Γης ή μεγίστη πλάνη; Αξιολόγηση των οικοσυστημάτων για τη χιλιετία

2 Σ ε α υ τ ό τ ο τ ε ύ χ ο ς Θεμελιώ δες πλαίσιο για να εφαρμοσθεί η αρχή της ενσωμάτωσης της προστασίας του περιβάλλοντος στις άλλες τομεακές πολιτικές, θεωρείται το άρθρο 6 της Οδηγίας 92/43/ΕΟ Κ, το οποίο περιέχει διατάξεις που διέπουν τη διατήρηση και τη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών. Είναι ένα από τα σημαντικότερα άρθρα, διότι είναι εκείνο που προσδιορίζει ακριβέστερα τη σχέση μεταξύ διατήρησης της φύσης και χρήσεων γης (σελ. 3). Πολλοί έχουν τη γνώμη ότι η, '.... άσκηση της γεωργίας είναι 'Γζ. ^ 9 καταστροφική για την άγρια * ' ζωή γιατί οι σύγχρονες γεωργι- 0 κές πρακτικές οδηγούν σε μείω- : _ ση της βιοποικιλότητας. Τα τελευ- f -.r ταία χρόνια, ωστόσο, με την ανάπτυξη και εφαρμογή εναλλακτικών μορφών γεωργίας, κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος η γνώμη ότι τα αγροτικά οικοσυστήματα μπορούν να συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της βιοποικιλότητας του Πλανήτη (σελ. 4 & 5). Για τη χάραξη μίας οποιαδήποτε δασικής πολιτικής είναι απαραίτητη μία βαθιά γνώση της κατάστασης των δασών μας, της δομής και σύνθεσής τους και των οικολογικών αλλά και δομικών ιδιαιτεροτήτων τους (σελ. 6-11). Επιστήμονες και ερευνητικά κέντρα προσπαθούν να ερευνήσουν ένα από τα άλυτα προβλήματα της Ωκεανο γραφίας, αυτό της Έρημης Ζώνης, το οποίο παρουσιάζεται στο 20% του εμβαδού των ωκεανών (σελ.12 & 13). Η από κοινού αξιολόγηση της κατάστασης και των αλλαγών που επήλθαν στις λειτουργίες και τις αξίες των οικοσυστημάτων της Γης, αποτελεί την Αξιολόγηση των Οικο συστημάτων για τη Χιλιετία, ενός έργου υπό την αιγίδα του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (σελ. 14). Ν έες εκδόσεις και συνέδρια για τη διατήρηση και διαχεί ριση του φυσικού περιβάλλοντος (σελ. 15 & 16). Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον Α Μ Φ Ι Β Ι Ο Ν

3 Άρθρο 6 της Οδηγίας 92/43/EOK - Ένα σημαντικό άρθρο για την προστασία των περιοχών του Δικτύου ΦΥΣΗ 2000 Κυκλοφόρησε ΟΔΗΓΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Οι κύριες απαιτήσεις της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτύπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας επικεντρώνονται σε δύο κεφάλαια. Το πρώτο φέρει τον τίτλο Διατήρηση των φυσικών ενδιαιτημάτων (οικοτόπων) και των ενδιαιτημάτων των ειδών και περιλαμβάνει τα άρθρα 3 έως 11. Το δεύτερο φέρει τον τίτλο Προστασία των ειδών και περιλαμβάνει τα άρθρα 12 έως 16. Το πρώτο κεφάλαιο καλύπτει την πιο μακρόπνοη επιδίωξη της Οδηγίας, δηλαδή τη συγκρότηση και διατήρηση του δικτύου προστατευόμενων περιοχών, γνωστού και ως Δικτύου ΦΥΣΗ Στο κεφάλαιο αυτό, το άρθρο 6 περιέχει διατάξεις που διέπουν τη διατήρηση και τη διαχείριση των περιοχών αυτών. Είναι ένα από τα σημαντικότερα άρθρα, διότι είναι εκείνο που προσδιορίζει ακριβέστερα τη σχέση μεταξύ διατήρησης της φύσης και χρήσεων γης. Το άρθρο 6 αποτελείται από τρία βασικά σύνολα διατάξεων, τα οποία επιμερίζονται σε τέσσερις παραγράφους. Η πρώτη παράγραφος προβλέπει τον καθορισμό των αναγκαίων μέτρων για τη διατήρηση μιας περιοχής και εστιάζει στις θετικές και προληπτικές ενέργειες, όπως στη λήψη μέτρων διαχείρισης. Η δεύτερη παράγραφος επίσης δίνει έμφαση στην πρόληψη, καθώς περιέχει διατάξεις για την αποφυγή της υποβάθμισης των τύπων οικοτόπων και της όχλησης των ειδών. Στις παραγράφους τρία και τέσσερα εκτίθενται τα διαδικαστικά αλλά και τα ουσιαστικά μέτρα διασφάλισης, στα οποία υπόκεινται τα σχέδια η τα έργα που μπορεί να επηρεάσουν περιοχές του Δικτύου. Στην Οδηγία υπάρχει διάκριση μεταξύ των παραγράφων 1και 2 του άρθρου 6 που ορίζουν ένα γενικό καθεστώς και των παραγράφων 3 και 4, που ορίζουν μια διαδικασία εφαρμοζόμενη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Το άρθρο 6 εκφράζει τη γενική κατεύθυνση της Οδηγίας, δηλαδή την ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας, με τη διατήρηση η και αποκατάσταση ορισμένων τύπων οικοτόπων και ειδών σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, λαμβανομένων παράλληλα υπόψη των οικονομικών, κοινωνικών, πολιτιστικών και περιφερειακών απαιτήσεων. Η προστασία θεωρείται ως μέσο για την αειφορική ανάπτυξη. Τέλος, υπό ένα ευρύτερο πρίσμα, εκείνο της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το άρθρο 6 θεωρείται ως ένα θεμελιώδες πλαίσιο για να εφαρμοσθεί η αρχή της ενσωμάτωσης της προστασίας του περιβάλλοντος στις άλλες τομεακές πολιτικές, δεδομένου ότι παροτρύνει τα κράτη μέλη να διαχειρίζονται τις προστατευόμενες περιοχές με γνώμονα την αειφορία. Έτσι, θέτει όρια σε δραστηριότητες που μπορεί να έχουν αρνητικές συνέπειες στις προστατευόμενες περιοχές, ενώ επιτρέπει ορισμένες παρεκκλίσεις σε ειδικές περιπτώσεις. Λόγω της σπουδαιότητας του άρθρου 6, έχει προσφάτως εκδοθεί οδηγός ερμηνείας του, ο οποίος φέρει τον τίτλο Διαχείριση των περιοχών του Δικτύου ΦΥΣΗ Οι διατάξεις του άρθρου 6 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τα ενδιαιτήματα. Εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2000 από τη Γενική Διεύθυνση XI της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μετά από άτυπες συζητήσεις με τις αρχές των κρατών μελών που είναι αρμόδιες για την προστασία της φύσης. Σκοπός του οδηγού είναι να παράσχει Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Θ. Ιακωβίδης στα κράτη μέλη κατευθυντήριες γραμμές για την ερμηνεία ορισμένων βασικών εννοιών που χρησιμοποιούνται στο άρθρο 6. Στο εισαγωγικό σημείωμα περιγράφεται συνολικά το περιεχόμενο και το σκεπτικό του άρθρου 6 και κατόπιν ακολουθεί αναλυτική παρουσίαση της κάθε παραγράφου και το πεδίο εφαρμογής της. Ακολουθεί η ανάλυση των βασικών εννοιών και των ζητημάτων που ανακύπτουν, με βάση τα όσα γνωρίζει η Επιτροπή, την υφιστάμενη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καθώς και άλλες συναφείς οδηγίες. Τα κύρια σημεία των αναλύσεων συνοψίζονται στο τέλος του κάθε κεφαλαίου, ώστε να διευκολύνεται η ταχεία ανάγνωση των συμπερασμάτων. Τα πλήρη στοιχεία των αναφερόμενων στο κείμενο υποθέσεων που έχουν κριθεί στο Δικαστήριο, δίνονται σε παράρτημα. Το έγγραφο έχει προσφάτως μεταφρασθεί και στα ελληνικά. Διατίθεται από τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη διεύθυνση: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Περιβάλλον, DG ENV.D.2-TRMF 02/04, 200 Rue de la Loi, B-1049 Brussels, φαξ , Το κείμενο είναι επίσης διαθέσιμο στο Διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, /environment/nature/art6.el.pdf. Βάσω Τσιαούση ΑΜΦΙΒΙΟΝ

4 Ηδιατήρηση της βιοποικιλότητας αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τα αγροτικά οικοσυστήματα καθώς πολλοί οργανισμοί συμβάλλουν ουσιαστικά στην καλή ποιότητα και υγεία του εδάφους ενώ άλλοι επιδρούν εμμέσως στην παραγωγικότητα των φυτών. Πολλοί έχουν τη γνώμη ότι η άσκηση της γεωργίας είναι καταστροφική για την άγρια ζωή γιατί οι σύγχρονες γεωργικές πρακτικές οδηγούν σε μείωση της βιοποικιλότητας. Η ρύπανση του εδάφους και των υδάτων λόγω αυξημένης χρήσης αγροχημικών και η καταστροφή των φραχτών και των περιθωρίων στους αγρούς, είναι μόνο δύο από τους λόγους οι οποίοι συνηγορούν υπέρ αυτής της γνώμης. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, με την ανάπτυξη και εφαρμογή εναλλακτικών μορφών γεωργίας (όπως είναι για παράδειγμα η βιολογική και η ολοκληρωμένη γεωργία) κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος η γνώμη ότι τα αγροτικά οικοσυστήματα μπορούν να συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της βιοποικιλότητας του Πλανήτη. Επιστημονικές μελέτες έδειξαν ότι αρκετά είδη πουλιών και θηλαστικών εξαρτώνται άμεσα από τα καλλιεργούμενα φυτά για την εξεύρεση τροφής, αλλά και ότι ορισμένες αγροτικές δραστηριότητες συμβάλλουν στη διατήρηση ενδιαιτημάτων (π.χ. φράχτες, περιθώρια, ξερολιθιές) τα οποία είναι σημαντικά για την επιβίωση ωφέλιμων, για τα γεωργικά φυτά, ειδών. Το Υπουργείο Γεωργίας (Διεύθυνση Χωροταξίας και Προστασίας Περιβάλλοντος), στην προσπάθειά του να ενισχύσει την εφαρμογή της βιολογικής (οργανικής) γεωργίας στην Ελλάδα, σχεδίασε (με τη συνεργασία επιστημόνων από το Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ, το ΕΚΒΥ και το ΕΘΙΑΓΕ) και χρηματοδότησε ειδικό έργο με τίτλο Παρακολούθηση και ανάπτυξη βιολογικής γεωργίας". Η προκαταρκτική φάση του έργου περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, ένα υποέργο με αντικείμενο τη μελέτη της βιοποικιλότητας (χλωρίδα και εδαφοπανίδα) στα αγροτικά οικοσυστήματα (αναλυτικά στοιχεία για το σύνολο του έργου παρέχονται σε σχετικό άρθρο το οποίο δημοσιεύθηκε στο τεύχος 28 του ΑΜΦΙΒΙΟΥ). Η προκαταρκτική φάση του υποέργου για τη μελέτη της βιοποικιλότητας υλοποιήθηκε από το ΕΚΒΥ σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ (Εργαστήριο Οικολογίας και Προστα. A S d K K? A h B T? ί ί Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον σίας Περιβάλλοντος) και με διάφορες Διευθύνσεις Γεωργίας, σε 10 αντιπροσωπευτικές βιολογικές και συμβατικές καλλιέργειες ελιάς, αμπελιού και αραβοσίτου, στη Βόρεια Ελλάδα (Νομοί Θεσσαλονίκης, Χαλκιδικής και Πέλλας). Μία από τις κύριες δραστηριότητές του ήταν η καταγραφή της χλωρίδας και της εδαφοπανίδας στα αγροκτήματα που επιλέχθηκαν και η συσχέτιση της βιοποικιλότητας των αγρών με περιβαλλοντικές παραμέτρους οι οποίες, άμεσα ή έμμεσα, συνδέονται με την εφαρμογή διαφόρων καλλιεργητικών πρακτικών. Η μελέτη της χλωρίδας επικεντρώθηκε στα ζιζάνια που απαντούν στους αγρούς και στα περιθώρια των αγρών. Η μελέτη της εδαφοπανίδας αφορούσε αρθρόποδα που ζουν ή κινούνται στην επιφάνεια του εδάφους. Οι σημαντικότερες ενδείξεις για τη σχέση βιοποικιλότητας προς τη συμβατική και τη βιολογική γεωργία, όπως αυτές προκύπτουν από τα πρώτα αποτελέσματα του ανωτέρω υποέργου, συνοψίζονται στα ακόλουθα: Η ποικιλότητα των ζιζανίων έτεινε να είναι μικρότερη στις συμβατικές καλλιέργειες σε σχέση με τις βιολογικές, ενώ η ποικιλότητά τους ήταν %» * ^. ΐ Α Μ Φ Ι Β Ι Ο Ν

5 Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Αγγελική Δημητρίου υψηλή σε όσους αγρούς υπήρχαν περιθώρια, ανεξαρτήτως του τρόπου καλλιέργειας (βιολογικός ή συμβατικός). Άξιο προσοχής είναι επίσης το γεγονός ότι στις συμβατικές καλλιέργειες ορισμένα είδη ζιζανίων εμφανίζονται ιδιαίτερα ανθεκτικά με αποτέλεσμα να είναι δύσκολη η καταπολέμησή τους. Η ποικιλότητα των υπερεδαφίων αρθρόποδων έτεινε να μειωθεί στις συμβατικές καλλιέργειες χωρίς, ωστόσο, οι διαφορές από τις βιολογικές καλλιέργειες να είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Ίσως οι διαφορές να ήταν μεγαλύτερες αν οι βιολογικές καλλιέργειες δεν ήταν περιστοιχισμένες από τις συμβατικές. Στο σύνολο των υπό μελέτη αγρών καταγράφηκαν 34 τάξα εδαφικών αρθροπόδων εκ των οποίων τα 10 τάξα ήταν παρόντα σε όλους τους αγρούς. O αριθμός των τάξα που καταγράφηκαν σε κάθε αγρόκτημα ήταν Οι ομοιότητες και οι διαφορές που εντοπίσθηκαν μεταξύ των υπό μελέτη αγρών, ως προς την ποικιλότητα των αρθροπόδων, πιθανώς σχετίζονται με τις τροφικές συνήθειες των διαφόρων οργανισμών και με τη διαθεσιμότητα τροφής στους αγρούς. Το τελευταίο, ενδεχομένως να συνδέεται με την ποικιλότητα των ενδιαιτημάτων σε κάθε αγρό. Ορισμένοι οργανισμοί εμφάνισαν στενή συσχέτιση με κάποιες εδαφολογικές παραμέτρους που μετρήθηκαν (π.χ. ph, Ca, οργανική ουσία κ.ά.) γεγονός το οποίο θα πρέπει να συνδέεται με τις οικολογικές τους απαιτήσεις, αλλά και με την πιθανή αντοχή τους έναντι ορισμένων ουσιών. Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Σ. Μηλιώνης Τα ανωτέρω αποτελέσματα και οι σχέσεις που διαφαίνονται μεταξύ βιοποικιλότητας και τρόπου καλλιέργειας απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση και ανάλυση προκειμένου να καταλήξει κανείς σε σαφή και ασφαλή συμπεράσματα. Επαναληπτικές δειγματοληψίες διάρκειας τουλάχιστον 2 ετών, οι οποίες προγραμματίζονται για μεταγενέστερη φάση του εν λόγω έργου, θα δώσουν τη δυνατότητα να εξετασθούν οι υποθέσεις εργασίας που έχουν τεθεί. Έλενα Χατζηχαρα λάμπους ΑΜΦΙΒΙΟΝ L i

6 Άποψη δρυοδάσους, Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον Γ ια τη χ ά ρ α ξη μ ία ς ο π ο ια δ ή π ο τ ε δ α σ ικ ή ς π ο λ ιτικ ή ς α π α ρα ί τη τη είνα ι η β α θ ιά γνώ σ η τη ς κ α τά σ τα σ η ς τ ω ν δ α σ ώ ν, τη ς δ ο μ ή ς και σ ύ ν θ ε σ ή ς το υ ς και τ ω ν ο ικ ο λο γ ικ ώ ν α λλά και δ ο μ ι κ ώ ν ιδ ια ιτε ρ ο τή τω ν το υ ς. Α π α ι τείτα ι δ η λα δ ή μ ία σ ω σ τ ή και ό σ ο τ ο δ υ ν α τό α κ ρ ιβ ή ς δ ιά γνω σ η τη ς κ α τά σ τα σ ή ς το υ ς. Ό π ω ς σ τ η ν Ια τρ ικ ή μ ία λα νθ α σ μ έ ν η δ ιά γνω σ η μ π ο ρ ε ί να ο δ η γ ή σ ε ι σ ε ε π ίσ η ς λα νθ α σ μ έ ν η θ ερ α π ε υ τικ ή α γω γή μ ε σ υ ν έ π ε ιε ς μ ο ιρ α ίε ς για τ ο ν α σ θ ενή, τ ο ίδ ιο και σ τ η δ α σ ο π ο νία μ ια κακή ε κ τίμ η σ η τη ς κ α τά σ τα σ η ς και τ η ς δ υ ν α τό τη τα ς τ ω ν δ α σ ώ ν μ π ο ρ ε ί να ο δ η γ ή σ ε ι σ τ η χ ά ρ α ξη λ α ν θ α σ μ έ ν η ς π ο λ ιτικ ή ς και σ τη λ ή ψ η μ έ τ ρ ω ν π ο υ μ π ο ρ ο ύ ν να α π ο β ο ύ ν και π ο λ λ έ ς φ ο ρ έ ς έ χ ο υ ν α π ο β ε ί μ ο ιρ α ία για το δ ά σ ος. ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΑΣΗ Η κατάσταση σήμερα καί οι προοπτικές για το μέλλον Το βασικό γνώρισμα των ελληνικών δασών είναι η μεγάλη ποικιλία σύνθεσης και η υψηλή βιοποικιλότητά τους, η φυσικότητα της σύνθεσής τους και η υποβάθμιση της παραγωγικής τους δυνατότητας αλλά και η μεγάλη ικανότητα φυσικής ανόρθωσής τους. Η δασική βλάστηση της Ελλάδας μπορεί να ταξινομηθεί σε τέσσερις ζώνες, οι οποίες αναλύονται με τη σειρά τους σε υποζώνες και αυξητικούς χώρους. Οι ζώνες αυτές είναι: 1. Η ζώνη των αείφυλλων πλατύφυλλων ή μεσογειακή ζώνη. 2. Η υπομεσογειακή - υποηπειρωτική ζώνη των θερμόβιων φυλλοβόλων δασών και των δασών της κεφαλληνιακής ελάτης. 3. Η ζώνη των ψυχροβιότερων φυλλοβόλων πλατύφυλλων και της υβριδογενούς ελάτης και μαύρης πεύκης. 4. Η ζώνη των ψυχρόβιων κωνοφόρων Α Μ Φ Ι Β Ι Ο Ν

7 Η μεσογειακή ζώνη αείφυλλων πλατύφυλλων Στη ζώνη αυτή κυριαρχεί το τυπικό μεσογειακό κλίμα με τους ήπιους χειμώνες, τα θερμά ξηρά καλοκαίρια και τις εαρινοφθινοπωρινές βροχοπτώσεις. Αυτή εκτείνεται κατά μήκος των ακτών και φθάνει κατακόρυφα σε ένα υψόμετρο m στην Κρήτη και m στη Βόρεια Ελλάδα. Λόγω των ευνοϊκών κλιματικών συνθηκών στη ζώνη αυτή αναπτύχθηκαν οι πρώτοι πολιτισμοί της Ελλάδας και αποτέλεσε το λίκνο του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Στη ζώνη αυτή ασκήθηκαν επίσης οι μεγαλύτερες πιέσεις στο δάσος, οι οποίες ασκούνται ακόμη και σήμερα. Τα ωραία θαλερά μεσογειακά δάση των αείφυλλων πλατύφυλλων εκχερσώθηκαν για την απόκτηση γεωργικής και οικιστικής γης ή υποβαθμίσθηκαν με την αλόγιστη ληστρική χρήση τους για την κάλυψη κυρίως ενεργειακών αναγκών σε συνδυασμό με την υπερβόσκησή τους. Έτσι σήμερα τη θέση τους έχουν πάρει περισσότερο ή λιγότερο υποβαθμισμένοι θαμνώνες ή ακόμη και εκτεταμένα φρύγανα ή και γυμνοί βράχοι. Λείψανα αυτών των δασών, στη Σφακτηρία και το Άγιο Όρος, μας δείχνουν τι προϋπήρξε σε αυτήν την περιοχή και τι είναι δυνατόν να ξαναδημιουργηθεί αν αρθούν τα αίτια που οδήγησαν σε αυτή την υποβάθμιση. Τα μόνα δάση που εναπόμειναν στη συγκεκριμένη ζώνη είναι εκείνα της χαλεπίου πεύκης, της τραχείας πεύκης, της κουκουναριάς και της κυπαρίσσου. Η χαλέπιος πεύκη εμφανίζεται κυρίως στα νησιά του Ιονίου, την Πελοπόννησο, την Αττική, στην Εύβοια, στις Βόρειες Σποράδες, στη Χαλκιδική και σε νησιά του Αιγαίου. Το τρυφερό πράσινο χρώμα των βελόνων της χαλεπίου πεύκης, η κατά ορόφους διάταξη των κλαδιών της, σε μεγάλη ηλικία, σε σχήμα παγόδας σε συνδυασμό με την σύνθεση του υπορόφου, δημιουργεί τοπία ιδιαίτερης ομορφιάς. Στο παρελθόν τα δάση αυτά είχαν μεγάλη οικονομική αξία για το ξύλο τους, το οποίο ήταν περιζήτητο στη ναυπηγική λόγω Φύλλωμα οξιάς, Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον της φυσικής κυρτότητάς του καθώς και λόγω της μεγάλης σχετικά παραγωγής ρητίνης εξαιρετικής ποιότητας. Σήμερα η οικονομική σημασία των δασών της χαλεπίου πεύκης είναι περιορισμένη λόγω της περιορισμένης χρήσης του ξύλου της στη ναυπηγική και την αντικατάσταση της φυσικής ρητίνης από τεχνητή. Τα δάση αυτά, λόγω της γεωγραφικής θέσης, κοντά σε περιοχές με αυξημένο τουριστικό ενδιαφέρον, αποκτούν ιδιαίτερη αισθητική αξία και αξία αναψυχής με τα απαράμιλλα τοπία που δημιουργούν. O μεγαλύτερος κίνδυνος για τα δάση της χαλεπίου προέρχεται σήμερα από τις καταπατήσεις και παράνομες εκχερσώσεις λόγω της μεγάλης αξίας που έχει αποκτήσει η γη στην περιοχή εξάπλωσής τους και από τις πυρκαγιές, οι οποίες έχουν καταστεί συχνό φαινόμενο. Βέβαια η χαλέπιος πεύκη είναι ένα είδος κατ' εξοχήν προσαρμοσμένο στις πυρκαγιές και τα δάση της αναγεννώνται πολύ εύκολα μετά την πυρκαγιά γι' αυτό και δεν πρέπει να επικρατεί πανικός μετά από κάθε J 4 W 2t

8 ' NWi Δάσος καστανιάς, Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον πυρκαγιά. Εκείνο που πρέπει να μας ανησυχεί είναι η συχνότητα εμφάνισης των πυρκαγιών και όλες εκείνες οι δραστηριότητες που ακολουθούν μετά την πυρκαγιά και ιδιαίτερα οι καταπατήσεις και η υπερβόσκηση. Επειδή η καλύτερη προστασία από τις πυρκαγιές είναι η πρόληψη πρέπει να δημιουργηθεί στη ζώνη αυτών των δασών ένα σύστημα συνεχούς παρακολούθησης, εγκαίρου εντοπισμού της πυρκαγιάς και άμεσης παρέμβασης. Τα δάση της τραχείας πεύκης, η οποία είναι είδος της Ανατολικής Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου εμφανίζονται στα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου (Θάσος, Χίος, Λέσβος, Σάμος), στη Θράκη (περιοχή Δαδιάς), στα νησιά της Δωδεκανήσου (Ρόδος, Κάρπαθος) και στην Κρήτη. Οικολογικά η τραχεία πεύκη εμφανίζεται στην ψυχρότερη μεσογειακή ζώνη και στη Θράκη εμφανίζεται και στην υπομεσογειακή. Η οικονομική σημασία των δασών αυτών οφείλεται κυρίως στην παραγωγή μελιού από τα εκκρίματα της Marsolina helenica και λιγότερο στην παραγωγή ξύλου. Όπως τα δάση της χαλεπίου έτσι και της τραχείας παρουσιάζουν μεγάλη αισθητική και αναψυχική αξία και κινδυνεύουν από τα ίδια αίτια (καταπατήσεις, πυρκαγιές, υπερβόσκηση). Τα δάση της αναγεννώνται επίσης εύκολα μετά από την πυρκαγιά αλλά με διαφορετικούς μηχανισμούς από εκείνους της χαλεπίου. Η κουκουναριά καταλαμβάνει μια πολύ μικρή, σχεδόν αμελητέα, έκταση και εμφανίζεται σε συγκροτημένες συστάδες στη Στροφυλιά, στις Κουκουναριές της Σκιάθου και στον Σχινιά του Μαραθώνα, ενώ σποραδικά εμφανίζεται στη Σιθωνία και το Άγιο Όρος. Είναι ένα από τα ωραιότερα είδη πεύκης (με τη σφαιρική κόμη στη νεαρή ηλικία και την ομβρελοειδή σε μεγάλη) δεν προσβάλλεται από την πιτυοκάμπη και είναι λιγότερο εύφλεκτη. Θα μπορούσε να χρησιμοποιείται συχνότερα σε αναδασώσεις και δενδροστοιχίες. Τα φυσικά δάση της κυπαρίσσου, τα οποία ανήκουν επίσης στη μεσογειακή ζώνη εμφανίζονται μόνο στα Λευκά Όρη της Κρήτης και στη Ρόδο. Ο ρόλος τους είναι καθαρά αισθητικός προστατευτικός και τα λίγα δάση της είναι, ιδίως στη Κρήτη, έντονα υποβαθμισμένα απάτην υπερβόσκηση και τις πυρκαγιές. Δρυοδάσος, Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον

9 Η υπομεσογειακή ζώνη του πουρναριού, της οστρυάς και του γάβρου Μεταξύ της μεσογειακής ζώνης των αείφυλλων πλατύφυλλων και της υποηπειρωτικής των θερμόφιλων φυλλοβόλων δασών εκτείνεται μία περισσότερο ή λιγότερο στενή λωρίδα, η οποία αποτελεί τη μετάβαση μεταξύ των δύο αυτών ζωνών και εμφανίζει στοιχεία τόσο των αείφυλλων όσο και των φυλλοβόλων. Και η ζώνη αυτή έχει υποστεί έντονες ανθρωπογενείς επιδράσεις κυρίως καυσοξύλευσης και υπερβόσκησης με αποτέλεσμα τα άλλοτε θαλερά δάση του πουρναριού, του γάβρου και της χνοώδης δρυός να έχουν μετατραπεί σε υποβαθμισμένους θαμνότοπους, οι οποίοι, ανάλογα με τη σύνθεσή τους, διακρίνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες. Στα πουρναροτόπια ή πρινώνες, σε μικτούς θαμνώνες με πρίνο και γάβρο και στους γαβρότοπους. Η ζώνη αυτή υφίσταται και σήμερα έντονη την επίδραση της υπερβόσκησης ιδιαίτερα της αιγοβοσκής. Όπου χαλαρώνεται ή εγκαταλείπεται η βόσκηση, τα συστήματα αυτά αναλαμβάνουν πολύ γρήγορα και ανορθώνονται σε μικρό σχετικά διάστημα. Αν αρθούν τα αίτια που δημιούργησαν αυτήν την υποβαθμισμένη κατάσταση τα οικοσυστήματα αυτά έχουν την ικανότητα της φυσικής ανόρθωσης χωρίς να χρειάζονται πολυδάπανες επεμβάσεις τεχνητών αναδασώσεων με αμφίβολα πολλές φορές αποτελέσματα. Η υποηπειρωτική ζώνη των θερμόφιλων φυλλοβόλων δασών Ανεβαίνοντας υψομετρικά και προχωρώντας προς το εσωτερικό της χώρας και προς τα βόρεια συναντάμε την πιο εκτεταμένη ζώνη δασών της Ελλάδας, τη ζώνη των θερμόφιλων φυλλοβόλων δασών και ειδικότερα τη ζώνη των φυλλοβόλων δρυοδασών. Σε αυτή τη ζώνη βρίσκονται τα περισσότερα από τα ορεινά χωριά και τα δρυοδάση έπαιζαν έναν σημαντικότατο ρόλο στη στήριξη της οικονομίας τους και ιδιαίτερα της ημιοικόσιτης κτηνοτροφίας αφού εξασφάλιζε την τροφή του οικόσιτου γιδιού κατά τη διάρκεια του χειμώνα με τα κλαδιά της δρυός (κουπατσιάρηδες) αλλά και της χοιροτροφίας. Επίσης εφοδίαζαν τους κατοίκους με ξυλεία κατασκευών και κάλυπταν τις ενεργειακές ανάγκες σε καυσόξυλα και ξυλοκάρβουνα όχι μόνο των ορεινών κατοίκων αλλά και των κατοίκων των πόλεων. Κατά τη διάρκεια της κατοχής ακόμη και τα τραίνα και τα αυτοκίνητα κινούνταν χάρη στα καυσόξυλα και ξυλοκάρβουνα των δρυοδασών. Το τίμημα βέβαια για τα δάση αυτά ήταν βαρύ. Σχεδόν όλα εμφανίζονται σήμερα υποβαθμισμένα με κυριαρχούσα την πρεμνοφυή μορφή με αποτέλεσμα να παράγουν σχεδόν αποκλειστικά καυσόξυλα (προϊόν χωρίς καμία άλλη προστιθέμενη αξία) και ελάχιστο ποσοστό τεχνικού ξύλου κατασκευών και παρκετοποιίας. Το κυριότερο είδος που κυριαρχεί είναι αυτό της πλατύφυλλης δρυός (Q. frainetto) και ακολουθούν η απόδισκη βαλκανική δρυς (Q. dalecha- mpii) και η ευθύφλοιος δρυς (Q. cerris). Η βαλανιδιά (Q. leptolepis), η μακεδονική δρυς (Q. trojana) και η χνοώδης ποδικοφόρος δρυς (Q. penduculiflora), καταλαμβάνουν πολύ μικρότερη σχετικά έκταση και η τελευταία εμφανίζεται μόνο σε παραποτάμια και παραλίμνια υγροτοπικά δάση, ενώ στο παρελθόν κυριαρχούσε στις πεδιάδες της Θεσσαλίας, της Μακεδονίας και της Θράκης. Η βαφική δρυς (Q. lusitanica infectoria) και η ευβοϊκή δρυς (Q. euboica) έχουν τοπική μόνο σημασία. Η χνοώδης δρυς έχει εξάπλωση από την Κρήτη έως τη Θράκη, αλλά εμφανίζεται σε μίξη με τις άλλες δρύες και ως στοιχείο των αείφυλλων πλατύφυλλων και της ζώνης της οστρυάς και του γάβρου. Υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες βελτίωσης με την προοδευτική αναγωγή των δασών αυτών από την πρεμνοφυή τους στη σπερμοφυή μορφή. Όλα τα είδη δρυός αλλά ιδιαίτερα της πλατύφυλλης και της απόδισκης, τα οποία και κυριαρχούν, παράγουν πολυτιμότατο ξύλο, το οποίο μπορεί να συναγωνισθεί με το καλύτερο ευρωπαϊκό ξύλο δρυός το οποίο εισάγεται και κοστίζει πολύ ακριβά. Αντί να παράγονται καυσόξυλα μπορεί να παραχθεί πολύτιμο ξύλο κατασκευών και επιπλοποιίας. Είναι βέβαια γεγονός ότι τα εδάφη των δρυοδασών έχουν υποβαθμισθεί από τις αλλεπάλληλες αποψιλωτικές υλοτομίες, την απόληψη λεπτού υλικού αλλά και από την υπερβόσκηση. Παρόλα αυτά πάνω από τα μισά αυτών των δασών θα μπορούσαν να αναχθούν σε υψηλά με τη μέθοδο της συστηματικής καλλιέργειας ενώ τα υπόλοιπα θα μπορούσαν να διαχειρίζονται πρεμνοφυώς για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών σε καυσόξυλα ή να αναχθούν με τη μέθοδο της ενρητίνωσης. Πολύ σημαντικός είναι ο οικολογικός ρόλος των δρυοδασών. Είναι τα δάση που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα ειδών διότι έχουν την ικανότητα με τα φύλλα τους, τους καρπούς (βαλανίδια), τον φλοιό και το ξύλο τους και τη σύνθεση της παρεδαφιαίας βλάστησης, να συντηρούν ένα πολύ μεγάλο αριθμό τροφικών αλυσίδων και πλεγμάτων. Στην ίδια ζώνη εμφανίζονται και τα δάση της καστανιάς, τα οποία καταλαμβάνουν τις βόρειες, βορειοανατολικές και ανατολικές κλιτύες και τα εύφορα εδάφη σε πυριτικά πετρώματα, (γνεύσιους ή ψαμμίτες). Παρά τη μικρή έκταση (περίπου 1% των δασών της χώρας μας) η οικονομική τους αλλά και η οικολογική τους σημασία είναι μεγάλη. Η οικονομική σημασία συνίσταται τόσο στην παραγωγή ξύλου οικοδομών, υποστυλωμάτων μεταλλείων, αλλά και επιπλοποιίας και παρκετοποιίας όσο και για την παραγωγή κάστανων. Υπό πρεμνοφυή διαχείριση με περίτροπο χρόνο ετών παράγουν τη μεγαλύτερη ποσότητα ξύλου ανά μονάδα επιφάνειας ανά έτος από κάθε δασοπονικό είδος και σε μεγάλη αναλογία τεχνικού ξύλου διαφόρων χρήσεων. Τα τελευταία χρόνια το μεγαλύτερων διαστάσεων ξύλο της είναι περιζήτητο για την επιπλοποιία, για τα πολύ ωραία νερά του και το ξανθό χρώμα του. Δυστυχώς η προσβολή των περισσότερων δασών της καστανιάς από τον καρκίνο ή το έλκος της καστανιάς δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στη διαχείρισή τους Το ευοίωνο είναι ότι η ασθένεια αυτή η

10 οποία προκαλείται από τον παθογόνο μύκητα Cryphonectria parasitica, καταπολεμείται με εμβολιασμό με υπομολυσματικές φυλές του ίδιου του μύκητα. Στην ίδια ζώνη εμφανίζονται σποραδικά και πολλά από τα ονομαζόμενα ευγενή πλατύφυλλα όπως η αγριοκερασιά, φλαμουριές, σφενδάμια, φτελιές και καρυδιές. Τα είδη αυτά πρέπει να τύχουν μεγαλύτερης προσοχής και να διαδοθούν όπου αυτό είναι δυνατό τόσο για την παραγωγή ξύλου όσο και για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Υψηλότερα από τη ζώνη της δρυός στην Κεντρική και κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα αναπτύσσεται η ζώνη των λιγότερο θερμόβιων ή ψυχρόβιων πλατύφυλλων, η ζώνη της οξιάς. Η οξιά δεν δημιουργεί στη χώρα μας συνεχή ζώνη, όπως στη Μεσευρώπη ή ακόμη και στις Δειναρικές Άλπεις, αλλά συναντάται σε μικρότερες ή μεγαλύτερες νησίδες στις υγρότερες βορειοδυτικές, βόρειες, βορειοανατολικές και ανατολικές κλιτύες. Παρά τη μικρή τους έκταση η οικονομική σημασία των δασών της οξιάς είναι πολύ μεγάλη διότι συγκροτεί σε μεγάλο βαθμό παραγωγικότατα υψηλά δάση αν και η δομή τους είναι ακανόνιστη λόγω αλόγιστων ληστρικών επεμβάσεων του παρελθόντος αλλά και λανθασμένων δασοκομικών χειρισμών. Η οικολογική τους σημασία είναι επίσης πολύ μεγάλη διότι αποτελούν ενδιαίτημα σπανίων ειδών ή ειδών που τείνουν να εκλείψουν όπως η καφέ αρκούδα αλλά και σπάνιων πουλιών, ιδιαίτερα δρυοκολαπτών. Η οξιά δημιουργεί επίσης μικτές συστάδες με την υβριδογενή ελάτη, τη δρυ, τη λευκόδερμη πεύκη και την ερυθροελάτη. Μ > %ώι,ν -10 Α Μ Φ Ι Β Ι Ο Ν Τα μεσογειακά ορεινά κωνοφόρα Ως ορεινά μεσογειακά κωνοφόρα αναφέρονται η μαύρη πεύκη και η ελάτη, τα οποία εμφανίζονται στην ορεινή περιοχή της χώρας μας και συχνά σχηματίζουν τα δασοόρια ιδιαίτερα στη Νότια και Κεντρική Ελλάδα. Η ελάτη (η κεφαλληνιακή, η υβριδογενής ελάτη αλλά και η ελάτη του Αγίου Όρους, η οποία αποτελεί ξεχωριστό είδος), είναι ένα από τα πολυτιμότερα είδη της χώρας μας. Η απόδοσή της σε τεχνικό ξύλο είναι, συγκριτικά με την κατάσταση της δομής των δασών της, αρκετά υψηλή (γύρω στο 45%) αλλά έχει περιθώρια σημαντικής βελτίωσης εάν υπο- 'Φ ν, - * στεί συστηματική καλλιέργεια. Τα τελευταία Σημύδα, Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Θ. Αραμπατζής

11 έτη σημειώθηκαν σημαντικές ζημιές στα ελατοδάση της χώρας μας από προσβολές φλοιοφάγων κυρίως εντόμων, ιδιαίτερα στη νότια και κεντρική Ελλάδα, αλλά φαίνεται ότι το φαινόμενο αυτό ήταν παροδικό και οφείλεται στην ξηρασία της δεκαετίας και δεν έχει σχέση με την νέκρωση των δασών της ελάτης της Μεσοευρώπης. Η μαύρη πεύκη δημιουργεί κυρίως εδαφικά εξαρτώμενα διαρκή οικοσυστήματα σε οφιολιθικά πετρώματα και δολομίτες αλλά εμφανίζεται και με τη μορφή πρόσκοπων φυτοκοινωνιών σε υποβαθμισμένα εδάφη άλλων ειδών και κυρίως των δρυοδασών. Δημιουργεί σχεδόν κανονικές ομήλικες ή υποκηπευτές συστάδες, οι οποίες προέρχονται ως επί το πλείστον μετά από πυρκαγιά και είναι είδος προσαρμοσμένο στις έρπουσες πυρκαγιές και αναγεννάται πολύ εύκολα μετά από αυτές, δεν αντέχει όμως σε επικόρυφες πυρκαγιές. Είναι είδος με μεγάλο οικολογικό εύρος ανοχής, συμπεριφέρεται, όπως όλες οι πεύκες, ως πρόσκοπο είδος και είναι ιδανική για αναδασώσεις στην ορεινή περιοχή και για ενρητίνωση υποβαθμισμένων δρυοδασών και δασών οξιάς. Το ξύλο της με σωστή καλλιέργεια των δασών της ιδιαίτερα με έγκαιρες κλαδεύσεις σε νεαρή ηλικία και κατάλληλη επεξεργασία μπορεί να καταστεί πολύτιμο ιδιαίτερα στην κατασκευή επίπλων καθώς και για επενδύσεις. Τόσο τα δάση της μαύρης πεύκης όσο και εκείνα της ελάτης, για διαφορετικούς λόγους το καθένα, λόγω της σύνθεσης της παρεδαφιαίας βλάστησης αλλά και της άφθονης καρποφορίας τους παίζουν επίσης έναν σημαντικό οικολογικό ρόλο διατηρώντας μία πολύ υψηλή βιοποικιλότητα Τα δάση των ψυχρόβιων κονωφόρων Σε αυτή την κατηγορία υπάγονται τα δάση της υπαλπικής περιοχής, τα οποία συναντούνται μόνο στη Βόρεια Ελλάδα και ιδιαίτερα στη Ροδόπη. Τα είδη που συνθέτουν τα δάση αυτά είναι η ερυθρελάτη, η δασική πεύκη, η λευκόδερμη πεύκη, η βαλκανική πενταβέλονη πεύκη και η σημύδα. Η ερυθρελάτη σχηματίζει στη χώρα μας τα νοτιότερα όρια της εξάπλωσης της και δημιουργεί τα πολυξυλέστερα και παραγωγικότερα δάση της χώρας μας πέραν του ότι αποτελεί μία πολύτιμη τράπεζα γονιδίων μοναδική σε όλη την Ευρώπη. Το ίδιο ισχύει και για τη δασική πεύκη, η οποία είναι ένα πολύτιμο είδος, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για αναδασώσεις στη Βόρεια Ελλάδα, στη ζώνη της οξιάς. Η λευκόδερμη πεύκη παρά την περιορισμένη εμφάνισή της στη Βόρεια Πίνδο, τον Όλυμπο και τον Όρβηλο, είναι το πολυτιμότερο είδος από άποψη παραγωγής ξύλου πολύ μεγάλης αξίας και θα πρέπει να προστατευθεί και να ευνοηθεί η εξάπλωσή του. Η πενταβέλονη πεύκη εμφανίζεται σε πολύ περιορισμένη έκταση στο Όρος Βόρας και την Κεντρική Ροδόπη και πρέπει να προστατευθεί. Το ίδιο ισχύει και για τη σημύδα, η οποία και αυτή βρίσκει τα νοτιότερα όρια της εξάπλωσης της στη Ροδόπη και τον Βόρα. Συνοψίζοντας, παρατηρούμε ότι στη χώρα μας υπάρχει μία πολύ μεγάλη ποικιλία δασών, η μεγαλύτερη από κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής των δασών και εάν προστεθούν και οι θαμνώνες των αείφυλλων πλατύφυλλων, οι οποίοι εκτιμούνται σε ha, η συνολική έκταση των δασών της χώρας μας ανέρχεται σε ha (ποσοστό 28,9%). Η αναλογία κωνοφόρων προς πλατύφυλλα είναι 63:37. Σε σύγκριση με άλλες χώρες της Μεσευρώπης παρατηρούμε ότι μειονεκτούμε (π.χ. Αυστρία 16:84, Ελβετία 17:83, Γερμανία 30:70), πλεονεκτούμε όμως ως προς ορισμένες Μεσογειακές χώρες, όπως η Ιταλία 80:20 και η Γαλλία 67:33. Στην Ελλάδα κυριαρχούν τα πρεμνοφυή δάση σε αναλογία 42:58, σχέση που δεν απέχει πολύ από εκείνη της Γαλλίας 44:56 ή της Ιταλίας 40:60. Υπολείπεται όμως άλλων δασοπονικά προηγμένων χωρών, όπως η Γερμανία 95:5, η Αυστρία 97:3, η Ελβετία 95:5, η Πορτογαλία 92:8 και οι Σκανδιναβικές χώρες 100:0. Εκείνο όμως που δείχνει την κατάσταση των δασών μιας χώρας είναι το ύψος του ξυλαποθέματος. O μέσος όρος του ξυλαποθέματος των δασών της Ελλάδας ανέρχεται σε 62.4 m3/ha (80 για τα κωνοφόρα και 48 για τα πλατύφυλλα), το 15% των δασών μας παρουσιάζουν ξυλαπόθεμα πάνω από 100 m3/ha και μόνο το 11% πάνω από 150 m3/ha. Αν συγκρίνουμε τα ξυλαπόθεμα αυτό με το αντίστοιχο άλλων, δασοπονικά προηγμένων χωρών θα δούμε ότι είναι απελπιστικά μικρό π.χ. Γαλλία 112, Ιταλία 101, Ελβετία 250, Γερμανία 230, Τσεχοσλοβακία 203. Σημασία έχει επίσης η ποιοτική σύνθεση του ξυλαποθέματος. Στη χώρα μας μόνο το 26% του λήμματος είναι βιομηχανικό ξύλο το υπόλοιπο 74% είναι καυσόξυλα. Συνεπώς βασικό μέλημα του δασοκομικού χειρισμού των δασών μας πρέπει να είναι η αύξηση του ξυλαποθέματος και η βελτίωση της σύνθεσής του. Ανακεφαλαιώνοντας, η χώρα μας παρουσιάζει ένα ποσοστό δάσωσης σχετικά μικρό για ορεινή χώρα (Πορτογαλία 40%, Ισπανία 30%) και η κατάσταση των περισσότερων δασών μας από άποψη δομής, ύψους και ποιοτικής σύνθεσης του ξυλαποθέματος δεν βρίσκονται σε ικανοποιητικό επίπεδο. Αν ο σκοπός ενάσκησης της ελληνικής δασοπονίας είναι, η κάλυψη των αναγκών της χώρας μας σε ξύλο διαφόρων χρήσεων με παράλληλη εξασφάλιση μιας υψηλής κοινωφελούς επίδρασης των δασών μας, πρέπει να ομολογήσουμε ότι τα δάση μας, παρόλες τις προσπάθειες που έγιναν τα τελευταία 40 έτη, από τη Δασική Υπηρεσία με ελάχιστα μέσα και ιεραποστολική εργασία του μικρού σε αριθμό προσωπικού όλων των βαθμίδων και την αναμφισβήτητη βελτίωση των υπό κρατική διαχείριση δασών μας, δεν μπορούν να ανταποκριθούν στον παραπάνω σκοπό. Συνεπώς τα δάση μας έχουν ανάγκη από ανόρθωση, η οποία συνεπάγεται επενδύσεις και δαπάνες, τις οποίες μόνο το κράτος μπορεί να αναλάβει. Σπύρος Ν τάφης ΑΜΦΙΒΙΟΝ ν!γ3

12 Υπόθεση για την κατεύθυνση του κλίματος της Γης ή μεγίστη πλάνη; Τον Οκτώβριο του 1993, 23 επιστήμονες από 15 ερευνητικά κέντρα ξεκίνησαν από τον Παναμά με το σκάφος Columbus Iselin να ερευνήσουν ένα από τα άλυτα" προβλήματα της Ωκεανογραφίας. Το πρόβλημα παρατηρείται στη θαλάσσια περιοχή 450 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του νησιωτικού συμπλέγματος Γκαλαπάκος, αυτή που οι χαρτογράφοι του 19ου αιώνα ονόμαζαν Έρημη Ζώνη". Η ζώνη αυτή είναι έρημη" επειδή είναι πολύ φτωχή σε φυτοπλαγκτόν μολονότι είναι πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία (φωσφόρο, άζωτο κ.λπ.). Το φαινόμενο αυτό, που ονομάζεται Υψηλά Θρεπτικά Στοιχεία/Χαμηλή Χλωροφύλλη" (High Nutrient/Low Chlorophyll, HNLC), παρουσιάζεται στο 20% του εμβαδού των ωκεανών. Κανονικά το νερό με υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία ευνοεί την ανάπτυξη πυκνών πληθυσμών φυτοπλαγκτού. Κατά συνέπεια υπάρχουν άλλοι παράγοντες που είναι επίσης απαραίτητοι για την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού. Το 1989 ο ωκεανογράφος John Martin δημοσίευσε στο περιοδικό NATURE μια επαναστατική υπόθεση. Οι ωκεανοί παρουσιάζουν την εικόνα HNLC λόγω της έλλειψης ενός ζωτικού συστατικού: του σιδήρου. Ο σίδηρος είναι ιχνοστοιχείο, απαραίτητο στα φυτά σε ελάχιστη ποσότητα για τη βιοσύνθεση χλωροφύλλης και ο Martin είχε πεισθεί ότι τα ανοικτά νερά ήταν αναιμικά", δηλαδή πολύ φτωχά σε σίδηρο. Κατά τον συγγραφέα αυτόν αν εμπλουτίσει κανείς τους ωκεανούς με τον απαραίτητο σίδηρο αυτοί θα ανθίσουν" γρήγορα και εύκολα. Σύμφωνα με την υπόθεση αυτή αν το φυτοπλαγκτόν αυξηθεί στις ζώνες HNLC είναι δυνατό να δεσμεύσει τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα μέσω της φωτοσύνθεσης. Το φυτοπλαγκτόν μετατρέπει αέριο CO2σε οργανική ύλη, η οποία κατακρημνίζεται στον πυθμένα των ωκεανών όταν το φυτοπλαγκτόν πεθαίνει. Κατά τον Martin, μέσω του ρόλου του σιδήρου στη δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα από το φυτοπλαγκτόν, μπορεί να δοθεί απάντηση στο ερώτημα γιατί πριν από έτη (τέλος της εποχής των παγετώνων) η περιεκτικότητα της ατμόσφαιρας σε διοξείδιο του άνθρακα ήταν η μιση (180 ppm) από ότι είναι σήμερα (360 ppm). Ο μηχανισμός που λειτούργησε ήταν, κατ' αυτόν, ο εξής: υπήρχαν τότε μεγάλες μάζες φυτοπλαγκτού που κρατούσαν χαμηλή την περιεκτικότητα της ατμόσφαιρας σε διοξείδιο του άνθρακα άρα χαμηλή και τη θερμοκρασία της Γης. (Σημειώνεται ότι όσο χαμηλότερη η περιεκτικότητα της ατμόσφαιρας σε διοξείδιο του άνθρακα τόσο υψηλότερη η θερμοκρασία της Γης εφόσον βεβαίως δεν δρουν άλλοι παράγοντες και δεν συμβαίνουν αναδράσεις). Η πτώση της θερμοκρασίας της Γης προκαλούσε δέσμευση περισσότερου νερού στους παγετώνες, πράγμα που συνέβαλλε στη δημιουργία ισχυρών ανέμων που παρασύροντας πολλή σκόνη (άρα και σίδηρο) από την ξηρά στους ωκεανούς, δημιουργούσαν ευνοϊκότερες συνθήκες για το φυτοπλαγκτόν άρα περισσότερη φωτοσύνθεση (δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα) και ακόμη χαμηλότερη θερμοκρασία. Οι επιστημονικές εικασίες του Martin

13 ζ 0 % CO α ΰ ο ώ Λ Q P % ^ α & V ^ c :o αορ QCQ α ο ύ Ρ & έ. % Λίπασμα σιδήρου Νερό με υψηλά θρεπτικά / Χαμηλή χλωροφύλλη (HNLC) Φυτοπλαγκτό δεσμεύει το διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα Νεκρό φυτοπλαγκτό κατακρημνίζεται με τον άνθρακα σε βαθιά ψυχρά νερά ήταν επόμενο να προκαλέσουν αντικρουόμενα σχόλια. Η πιο κοινή αντίδραση στη θεωρία του ήταν ότι θα κατέστρεφε την ισορροπία των δυναμικών σχέσεων στους ωκεανούς για τις οποίες ελάχιστα είναι γνωστά. Δυστυχώς ο Martin πέθανε το 1993, λίγο πριν ξεκινήσει το ερευνητικό πρόγραμμα IronEx I που δοκίμασε την επίδραση του σιδήρου στην Έρημη Ζώνη. Ουσιαστικά, οι επιστήμονες προέβησαν στην εξής απλή δοκιμή. Έριξαν στην Έρημη Ζώνη θειικό σίδηρο και συνέλεξαν, μέσω δορυφόρου, παρατηρήσεις, παρατηρήσεις για τη χλωροφύλλη. Η χλωροφύλλη αυξήθηκε μεν, αλλά τέσσερις φορές λιγότερο από ότι είχε εικάσει ο Martin. Η δοκιμή επαναλήφθηκε 2 έτη μετά αλλά με διπλάσια ποσότητα σιδήρου. Παρατηρήθηκε περισσότερη αύξηση χλωροφύλλης σε σύγκριση με την πρώτη δοκιμή. Ορισμένοι Αμερικανοί περιβαλλοντολόγοι διερωτήθηκαν αν το ενδιαφέρον της κυβέρνησής τους για τη λίπανση των ωκεανών με σίδηρο, εντάσσεται στην προσπάθεια της να βρει οικονομικά ανώδυνους τρόπους, εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της έναντι της μείωσης εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Φυσικά, η κυβέρνηση δεν έχει αποφασίσει να προχωρήσει σε μια τόσο δραστική γεωφυσική παρέμβαση. Χαρακτηριστικές είναι οι έντονες επιφυλάξεις της P. Chisholm του Τεχνολογικού Ιδρύματος της Μασαχουσέτης οι οποίες συνοψίζονται στα ακόλουθα: ωκεάνια οικοσυστήματα πλούσια σε σίδηρο, όπως είναι εκείνα δυτικά του Περού, εξελίχθηκαν επί εκατομμύρια έτη οπότε η χλωρίδα και η πανίδα τους είχε την ευκαιρία να προσαρμοσθεί εύκολα. Η προσθήκη σιδήρου στους ωκεανούς ίσως να μην τους καταστρέψει, αλλά πιθανότατα να τους μεταβάλει όπως δεν θα επιθυμούσε ο άνθρωπος. Το αποτέλεσμα είναι απρόβλεπτο. Ίσως καταλήξει σε εκρηκτική αύξηση τοξικών ειδών φυτοπλαγκτού. Αλλά ακόμα και αυτό να μη συμβεί και μόνο καλό φυτοπλαγκτόν να αναπτυχθεί, η οργανική μάζα που θα κατακρημνισθεί στον πυθμένα είναι δυνατό να προκαλέσει παραγωγή μεθανίου το οποίο προκαλεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου 30 φορές ισχυρότερα από ότι το διοξείδιο του άνθρακα παρόλο που το μεθάνιο έχει χρόνο ημίσειας ζωής 25 έτη ενώ το διοξείδιο του άνθρακα έτη. Επίσης η τεράστια οργανική μάζα από τη νέκρωση του φυτοπλαγκτού είναι δυνατό να μειώσει την περιεκτικότητα σε οξυγόνο του νερού ή ακόμη και να προκαλέσει σχεδόν ανοξικές συνθήκες. Μ ιλτιάδης Σεφερλής ΑΜΦΙΒΙΟΝ

14 Αξιολόγηση των οικοσυστημάτων για τη χιλιετία Η αξιο λό γησ η τω ν οικοσυσ τημ άτω ν γ ια τη χ ιλιετία (AOX) α φ ο ρ ά τη ν από κοινού αξιο λό γη σ η τη ς κ α τά σ τα σ η ς και τω ν αλλαγώ ν που επ ήλθαν σ τις λ ειτο υ ρ γίες και α ξίες τω ν οικοσυσ τημ άτω ν τη ς Γης. Η α ξιολόγηση α υ τή γίνετα ι για λογαρια σ μ ό τρ ιώ ν Συμ βάσεω ν: τη ς βιοπ οικιλότητας, τη ς ερημ οπ οίησης και τω ν υγροτόπω ν, υπό τη ν αιγίδα το υ Π ρογράμ μ ατος τω ν Ηνωμένων Εθνών για το Π εριβάλλον. Η ΑΟΧ είναι μια τετραετής διεθνής επιστημονική αξιολόγηση που σχεδιάσθηκε για να διευκολύνει αποφάσεις οικονομικού και περιβαλλοντικού περιεχομένου μέσω: πληρέστερης πληροφόρησης αυτών που λαμβάνουν αποφάσεις αλλά και του κοινού, απόκτησης εμπειρίας στην αξιολόγηση των οικοσυστημάτων και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της με το σχεδιασμό δράσεων. Ήδη από το 1998 με πρωτοβουλία του Διεθνούς Ινστιτούτου Πόρων, των Προγραμμάτων των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη και της Διεθνούς Τράπεζας είχε συσταθεί καθοδηγητική επιτροπή από εξέχοντες επιστήμονες και εκπροσώπους διεθνών συμβάσεων, οργανώσεων των Ηνωμένων Εθνών, μη κρατικών οργανώσεων αλλά και του ιδιωτικού τομέα με σκοπό να διερευνήσει την αναγκαιότητα αξιολόγησης των οικοσυστημάτων και να προτείνει τους σκοπούς μιας τέτοιας αξιολόγησης. Κατόπιν τούτου, η ΑΟΧ εγκαινιάσθηκε επισήμως τον Ιούλιο του 2000 με την εγκαθίδρυση ενός συμβουλίου και μιας επιτροπής 80 ατόμων από 35 χώρες μέσω της οποίας θα αναπτυχθούν δεσμοί με εθνικά εστιακά σημεία για τις σχετικά με τα οικοσυστήματα συμβάσεις σε όλες τις χώρες. Η ΑΟΧ προβλέπει τη σύσταση έξι ομάδων εργασίας που θα ασχοληθούν με τον σχεδιασμό της μεθοδολογίας για την αξιολόγηση, την αποτύπωση της γεωγραφικής εξάπλωσης διαφορετικών οικοσυστημάτων και των χρήσεών τους, την εξέταση σεναρίων για πιθανές ποιοτικές και ποσοτικές αλλαγές στις λειτουργίες και αξίες των οικοσυστημάτων τις επόμενες δεκαετίες, την αναγνώριση θεσμικών, νομοθετικών ή τεχνικών παρεμβάσεων ως ανταπόκριση σε αυτές τις αλλαγές, την εμπλοκή χρηστών στην ΑΟΧ και τη διάδοσή της και τέλος με την πιλοτική αξιολόγηση των οικοσυστημάτων σε 10 περιπτώσεις σε τοπική, εθνική και περιφερειακή κλίμακα. Ο προϋπολογισμός της ΑΟΧ ανέρχεται σε 5 εκατομμύρια δολάρια ανά έτος, ποσό που θα καλύψει τη γραμματεία, τα μέλη των ομάδων εργασίας, συναντήσεις, αγορά δεδομένων, επικοινωνία και, ως ένα βαθμό, την ανάλυση. Ο χρόνος των εμπλεκόμενων ειδικών θα καλυφθεί από τα ινστιτούτα τους. Η διαδικασία αναμένεται να αρχίσει στις αρχές του Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε τη διεύθυνση Μαρία Παπαγεωργίου

15 Β Ι Β Λ Ι Α ΚΑΘΑΡΑ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΥΔΑΤΑ CLEAN COASTAL WATERS, Understanding and Reducing the Effects of Nutrient Pollution Οι εισροές θρεπτικών για τους φωτοαυτότροφους οργανισμούς, ιδίως αζωτούχων και φωσφορικών, στα υδάτινα οικοσυστήματα από τη χέρσο είναι διαρκές και απανταχού παρόν φυσικό φαινόμενο. Οι εισροές αυτές από τους παράγοντες που ρυθμίζουν τη δομή και της λειτουργίες των υδάτινων οικοσυστημάτων καθώς και τη φυσική τους εξέλιξη. Όταν, όμως, οι παρεμβάσεις του ανθρώπου προκαλούν μεγάλη αύξηση των εισροών θρεπτικών ουσιών τότε παρατηρούμε διαταράξεις των λειτουργιών με αποτέλεσμα υποβάθμιση των οικολογικών και οικονομικών αξιών των υδάτινων οικοσυστημάτων. Στην περίπτωση αυτή ο υπερβολικός εμπλουτισμός με θρεπτικές ουσίες θεωρείται ρύπανση. Το βιβλίο Καθαρά Παράκτια Ύδατα (Clean Coastal Waters) που εκδόθηκε πρόσφατα από το Εθνικό Συμβούλιο Ερευνών των ΗΠΑ αναφέρεται ειδικά στα υδάτινα οικοσυστήματα της παράκτιας ζώνης των ΗΠΑ. Διαπραγματεύεται τεχνικά θέματα εμπλουτισμού με θρεπτικές ουσίες και προτείνεται σε πρώτο στάδιο η δραστηριοποίηση των διαχειριστών της παράκτιας ζώνης και στη συνέχεια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική ταξινόμηση των ήδη προσβεβλημένων περιοχών, νομοθετικές ρυθμίσεις, συντονισμό δράσεων και επικοινωνία. Παρουσιάζοντας την Έρημη Ζώνη του Κόλπου του Μεξικό, την έκρηξη του πληθυσμού Pfiesteria σε έναν ποταμό που εκβάλλει στον Κόλπο Chesapeake καθώς και άλλες περιπτώσεις, οι βιβλίο εξηγεί πως οι ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν μεταβάλλει ριζικά τη διαθεσιμότητα των θρεπτικών αλάτων, τον ρόλο των ουσιών αυτών στο θαλάσσιο περιβάλλον, γιατί το άζωτο είναι σημαντικό, πώς ο εμπλουτισμός μετατρέπεται σε ευτροφισμό και γιατί μερικές θαλάσσιες περιοχές είναι πιο προσβεβλημένες. Εξετάζονται οι οικονομικές παράλληλα με τις οικολογικές επιπτώσεις του ανθρωπογενούς ευτροφισμού. Το δεύτερο μέρος παρέχει λεπτομερείς τεχνικές πληροφορίες σχετικά με τη φύση του εμπλουτισμού με θρεπτικές ουσίες και τις πηγές, τις συνέπειες και την τάση ορισμένων περιοχών. Στο τρίτο μέρος παρουσιάζεται η βασική στρατηγική πρόληψης και αντιμετώπισης το προβλήματος. Υπάρχει επίσης ένας εκτενής κατάλογος με τα κυριότερα ομοιώματα προσομοίωσης ποιότητας νερού από μη σημειακές πηγές θρεπτικών ουσιών. Ο αναγνώστης μπορεί να βρει λεπτομέρειες επί των ομοιωμάτων αυτών μέσω του Διαδικτύου. Λαμβάνοντας υπόψη την πολυπλοκότητα του προβλήματος και τους πολυάριθμους ειδικούς που καλούνται ή χρειάζεται να το αντιμετωπίσουν το βιβλίο απευθύνεται σε τέσσερις γενικά ομάδες κοινού: 1) ειδικοί επί της διαχείρισης των ακτών, 2) εξειδικευμένοι επιστήμονες που ασχολούνται με την επίλυση προβλημάτων που αντιμετωπίζει η πρώτη ομάδα, 3) τοπική αυτοδιοίκηση και 4) η κεντρική εξουσία που επηρεάζει άμεσα τα νομικά και διοικητικά προνόμια που παρέχονται στην τοπική αυτοδιοίκηση καθώς και το υλικό και ανθρώπινο δυναμικό που απαιτείται για την πραγματοποίηση των προτάσεων της. Μιλτιάδης Σεφερλής Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Α. Χαντζαρίδου ΑΜΦΙΒΙΟΝ

16 Θίνες στη λιμνοθάλασσα Γιάλοβα της Πύλου, Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον Συνάντηση για τη διαχείριση προστατευόμενων περιοχών στην Πύλο ΗΕλληνική Ορνιθολογική Εταιρία (ΕΟΕ) σε συνεργασία με την Αναπτυξιακή Εταιρία Μεσσηνίας διοργάνωσαν διήμερη συνάντηση για τη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών από τις 4 ως 5 Νοεμβρίου στην Πύλο. Η συνάντηση είχε τίτλο Διαχείριση προστατευόμενων περιοχών: άμεσοι στόχοι και μακροπρόθεσμες προοπτικές και περιελάμβανε παρουσιάσεις έργων Life-Nature που βρίσκονται σε εξέλιξη ή ολοκληρώνονται στη Δυτική Ελλάδα. Την πρώτη ημέρα παρουσιάστηκαν τα έργα των περιοχών Λίμνης Πλαστήρα, Λίμνης Τριχωνίδας, του Αμβρακικού Κόλπου και της Λιμνοθάλασσας Γιάλοβας (Πύλος). Αναλύθηκαν οι ειδικοί σκοποί κάθε έργου, οι κύριες δράσεις του και το στάδιο υλοποίησης κάθε δράσης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η σύγκριση των αποτελεσμάτων δράσεων που έχουν ολοκληρωθεί σε σχέση με τα αρχικά προσδοκώμενα αποτελέσματα, καθώς και η παρουσίαση των προβλημάτων που αντιμετώπισαν κατά την υλοποίησή τους και των τρόπων επίλυσής τους. Το μέλλον των υποδομών που έχουν ήδη αναπτυχθεί στις περιοχές όπου έχουν υλοποιηθεί έργα Life και έργα του ΕΠΠΕΡ (Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Περιβάλλον), ήταν το κύριο θέμα της συζήτησης που ακολούθησε. Ιδιαίτερη αγωνία εκφράσθηκε για τη συνέχεια της παρακολούθησης των περιοχών σε τοπικό επίπεδο, της λειτουργίας των υποδομών ενημέρωσης και περιβαλλοντικής αγωγής και της παρέμβασης στις τοπικές κοινωνίες ώστε να μην υποβαθμίζονται οι σημαντικές για τη φύση περιοχές. Τη δεύτερη ημέρα οι συνεργάτες της EOE ξενάγησαν τους συμμετέχοντες σε σημεία όπου έγιναν παρεμβάσεις στα πλαίσια του έργου Life. Έγιναν επίσης τα εγκαίνια του βοτανικού μονοπατιού, μιας διαδρομής που ξεναγεί τον επισκέπτη στα σημαντικότερα είδη χλωρίδας και στους τύπους οικοτόπων που απαντούν γύρω από τη Λιμνοθάλασσα Γιάλοβα. Πέτρος Κακούρος Α Μ Φ Ι Β Ι Ο Ν Τεύχος 35 Διμηνιαία έκδοση του EKBY ISSN Ταχυδρομική διεύθυνση: Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων 14ο χλμ Θεσσαλονίκης - Μηχανιώνας, Θέρμη, τηλ. (031) , , Φαξ: (031) Υπεύθυνη Έκδοσης: Μαρία Κατσακιώρη Συντακτική Επιτροπή: Μαρία Κατσακιώρη, Σπύρος Ντάφης Φωτογραφία εξωφύλλου: Φωτ. αρχείο EKBY / Κ. Παρμενόπουλος Φωτοστοιχειοθεσία - Επιμέλεια έκδοσης: ANIMA GRAPHICS Υιοί A. Υφαντή O.E., Φραγκίνη 9, Θεσσαλονίκη Κείμενα και φωτογραφίες που αποστέλλονται για δημοσίευση στο περιοδικό δεν επιστρέφονται. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ή η μετάδοση με οποιοδήποτε οπτικοακουστικό μέσο του περιεχομένου του ΑΜΦΙΒΙΟΝ μόνο εφόσον γίνεται αναφορά στην πηγή. ΑΜΦΙΒΙΟΝ

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Βασιλική Χρυσοπολίτου και Πέτρος Κακούρος, ΕΚΒΥ Το κλίμα και τα δάση στο μέλλον Υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με:

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα LIFE+ Περιβαλλοντική Πολιτική και Διακυβέρνηση 2008 AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα Βασιλική Χρυσοπολίτου Δήμητρα Κεμιτζόγλου 13.12.2010, Αθήνα Δήμητρα Κεμιτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Ως κλιματική αλλαγή αναφέρεται η υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλείται από την άνοδο του ποσού των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Το διοξείδιο του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 3: Φωτοερμηνεία. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Μελέτη Σχεδίου Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Αργυρώ Ζέρβα, ΥΠΕΚΑ/Ειδική Γραμματεία Δασών Σοφία Πουρνάρα, Διαχειριστική Αρχή ΥΠΑΑΤ 1η Συνάντηση ομάδας ΘΟΣΣ 5, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Η κλιματική αλλαγή (IPCC 2014 - AR5) Οι τελευταίες 3 δεκαετίες είναι οι θερμότερες από το 1850 και πιθανότατα οι θερμότερες των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Εγκατάσταση και αποτελέσματα παρακολούθησης της φυσικής και τεχνητής αποκατάστασης των δασών μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα, προοπτικές έρευνας και τεκμηρίωσης Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Μελιάδου Βαρβάρα: Μεταπτυχιακός Τμημ. Γεωγραφίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Μελιάδης Μιλτιάδης: Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

Το Έργο LIFE+ AdaptFor

Το Έργο LIFE+ AdaptFor Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Το Έργο LIFE+ AdaptFor Βασιλική Χρυσοπολίτου, ΕΚΒΥ 189 Νοεμβρίου 2014, ΕΚΒΥ, Θεσσαλονίκη Το Έργο LIFE+ AdaptFor πώς μπορούμε να προσαρμόσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων. ΥΠΑΝ - Δ/νση Υδατικού Δυναμικού Γ. 1

Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων. ΥΠΑΝ - Δ/νση Υδατικού Δυναμικού Γ. 1 Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων 1 Θεσμικό Πλαίσιο Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Πολυνομία, αντιφατικότητα, αποσπασματικότητα 1900-1985: 300 νόμοι, νομοθετικά, βασιλικά, προεδρικά

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001 EΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΒΕΡΝΗΣ (Για τη διατήρηση της άγριας ζωής και των φυσικών οικοτόπων της Ευρώπης) Υπεύθυνη Σύνταξης: Δρ Εύα Παπαστεργιάδου ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin Διαχείριση των υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Δρ. Νικόλαος Τσοτσόλης Γεωπόνος-μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, με ειδίκευση στη διαχείριση των εδαφοϋδατικών πόρων (MSc, PhD) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση για υπηρεσίες οικοφυσιολόγου

Ανακοίνωση για υπηρεσίες οικοφυσιολόγου Ανακοίνωση για υπηρεσίες οικοφυσιολόγου Στο πλαίσιο του έργου «Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα» το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LIFE Περιβαλλοντική Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα συστήματα χρήσης γης Βοσκήσιμη ύλη Κτηνοτροφικά προϊόντα Δασικά προϊόντα Μακροπρόθεσμο κέρδος από δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

των πρεμνοφυών δασών ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ Αγίου Όρους Ιερά Κοινότητα Δικαιούχος του έργου Συνεργαζόμενος φ ορέας

των πρεμνοφυών δασών ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ Αγίου Όρους Ιερά Κοινότητα Δικαιούχος του έργου Συνεργαζόμενος φ ορέας Δικαιούχος του έργου Ιερά Κοινότητα Αγίου Όρους των πρεμνοφυών δασών Συνεργαζόμενος φ ορέας ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ε λ λ η ν ι κ ό Κ έ ν τ ρ ο Β ιο τ ο π ω ν - Υ ι ρ ο τ ο γ ιω ν ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΕΣΠΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Δρ. Δρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Για την πιο αποτελεσματική χωροταξική απεικόνιση αλλά κυρίως για τη βέλτιστη διοίκηση και διαχείριση του Πάρκου,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210 60435 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054).

Διαβάστε περισσότερα

"ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ"

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ" Δρ. Νικόλαος Α. Θεοδωρίδης ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΔΑΣΩΝ & ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου

Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων. Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Ημερίδα : Παράκτιες Αμμοθίνες με είδη Κέδρων Θέμα Παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων και δίκτυο «Natura 2000» στο νησί της Ρόδου Εισηγητές Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος Δέσποινα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Δασική πεύκη Πιερίων. SOS! Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΘΙΑΓΕ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασική πεύκη Πιερίων. SOS! Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΘΙΑΓΕ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασική πεύκη Πιερίων. SOS! Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΘΙΑΓΕ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Χαρακτηριστικά του δάσους Η δασική πεύκη (Pinus sylvestris) δημιουργεί δάσος 10.000 περίπου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ = Εξωτερικοί παράγοντες που µπορούν να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών

Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών 2012 Είναι αποδεκτό σε παγκόσμιο επίπεδο ότι οι κλασσικές πρακτικές διαχείρισης της αλιείας, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανικός Άνθρακας στα Δασικά Εδάφη της Ελλάδας

Οργανικός Άνθρακας στα Δασικά Εδάφη της Ελλάδας Οργανικός Άνθρακας στα Δασικά Εδάφη της Ελλάδας Π. Μιχόπουλος Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ι Ε Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ Τι είναι βιοποικιλότητα και γιατί είναι σημαντική Η βιοποικιλότητα αναφέρεται στην ποικιλία των μορφών της ζωής, δηλαδή στα διάφορα φυτά, τα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ. Ερευνητικό Έργο:

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ. Ερευνητικό Έργο: ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ Ερευνητικό Έργο: Διερεύνηση των επιπτώσεων της διασποράς αδρανών υλικών στο θαλάσσιο περιβάλλον των βόρειο-ανατολικών ακτών της Κιμώλου DRAFT 27/11/2006 Τεχνική Έκθεση με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το γεωγραφικό πλάτος 2) την αναλογία ξηράς/θάλασσας 3) το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus 4// Bιολογική ποικιλότητα ή Bιοποικιλότητα ποικιλότητα των διαφόρων μορφών ζωής Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus Επίπεδα βιοποικιλότητας Γενετική ποικιλότητα Ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των . ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ CO 2.1 Γενικά Η υπερθέρµανση του πλανήτη και οι κλιµατικές αλλαγές ως αποτέλεσµα της αύξησης των εκλυόµενων αερίων του θερµοκηπίου, λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Τα paleosols θεωρούνται και ως λείψανα εδαφών των οποίων η μελέτη αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός;

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; ΟΡΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; Διαμελισμός Κατακόρυφος είναι: Τα βουνά, οι πεδιάδες, οι λόφοι, οι κοιλάδες, τα φαράγγια και γενικά το ανάγλυφο μιας περιοχής. Άλπεις Οι Άλπεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006 Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Κυρίες και κύριοι, Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκλησή σας να προλογίσω

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα