ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΓΧΟΣ (ANXIETY) Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΓΧΟΣ (ANXIETY) Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά"

Transcript

1 ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΓΧΟΣ (ANXIETY) Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά 1

2 Περιεχόμενα Άγχος 3 Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά 3 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΒΑΣΗ 3 Α. Εισαγωγή 3 Β. Επιδημιολογία 3 Γ. Ψυχοβιολογία & Ψυχοφυσιολογία των αγχώδων διαταραχών 4 Δ. Διαγνωστικά Κριτήρια 4 Ε. Αξιολόγηση 6 ΣΤ. Διαχείριση 8 ΣΤ.1. Ψυχοθεραπεία ψυχολογική υποστήριξη 9 ΣΤ.2..Φαρμακευτική αντιμετώπιση 9 Βιβλιογραφία 10 ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ 11 Α. ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ: ΑΓΧΟΣ 11 Σχετιζόμενοι Παράγοντες 11 Προσδιοριστικά Χαρακτηριστικά 11 Β. Επιθυμητες Εκβάσεις 13 Γ. ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ/ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 14 1ης ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 14 2ης ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 15 3ης ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 16 Βιβλιογραφία 19 ΕΝΤΥΠΑ 20 Α. Έντυπο επικεντρωμένης αξιολόγησης άγχους 20 Υποκειμενικά Δεδομένα (Προσωπικές Αναφορές) 20 Αντικειμενικά Δεδομένα (Ευρύματα) 20 Β. Έντυπο διατύπωσης νοσηλευτικής διάγνωσης: Άγχους 26 Γ. Έντυπο καταγραφής επιθυμητών εκβάσεων 29 Δ. Νοσηλευτικές παρεμβάσεις 32 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 36 2

3 ΑΓΧΟΣ Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΒΑΣΗ Α. Εισαγωγή Το άγχος είναι μια ψυχοπαθολογική κατάσταση ως απάντηση σε αόριστη απειλή ή κίνδυνο που χαρακτηρίζεται από ένα υποκειμενικό συναίσθημα ανησυχίας. Αυτό με τη σειρά του συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα που υποδηλώνουν μια υπερδραστηριότητα του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος. Επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργικότητα του ατόμου στις διάφορες κοινωνικές του δραστηριότητες και ρόλους. Το άγχος διαφοροποιείται από το φόβο, ο οποίος είναι μια απάντηση σε εξωτερικό κίνδυνο ή απειλή που το άτομο μπορεί να αντιλαμβάνεται ακόμη και σε φαντασιακό επίπεδο Ο φόβος περιλαμβάνει την υποκειμενική, ψυχολογική διάσταση με συγκεκριμένη ένταση και διάρκεια καθώς και τις αυτονομικές δράσεις, όπως αύξηση του καρδιακού ρυθμού, επιτάχυνση της αναπνοής, αύξηση της αιματικής ροής στους μύες, έτσι ώστε το άτομο να προετοιμαστεί για να αμυνθεί σωματικά απέναντι στην απειλή ή στον κίνδυνο. Το άγχος αποτελεί μια «φυσιολογική» κινητοποίηση του οργανισμού με σκοπό την προετοιμασία στην αντιμετώπιση ερεθίσματος ή ερεθισμάτων που εκλαμβάνονται ως απειλή. Η κινητοποίηση αυτή είναι υποκειμενική εμπειρία στην οποία περιλαμβάνεται και η εκτίμηση των επιπτώσεων της απειλής. Το άγχος της φυσιολογικής κινητοποίησης εμπεριέχει δύο διαστάσεις: τη συναισθηματική και τη σωματική βιολογική (δηλαδή το σύνολο των νευρολογικών δράσεων και των σωματικών τους χαρακτηριστικών) Σύμφωνα με σύστημα ταξινόμησης DSM IV, το άγχος περικλείει ένα σύνολο διαταραχών (αγχώδεις διαταραχές) οι οποίες διακρίνονται σε: γενικευμένη αγχώδη διαταραχή, διαταραχή πανικού με ή χωρίς αγοραφοβία, διαταραχή μετά από ψυχοτραυματικό στρες, αγχώδη διαταραχή οφειλόμενη σε γενική ιατρική κατάσταση, κοινωνική φοβία, ειδική φοβία, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και διαταραχή από οξύ στρες. Οι αγχώδεις διαταραχές μπορεί να εμφανίζονται είτε μεμονωμένα, είτε σε συνδυασμό. Β. Επιδημιολογία Οι αγχώδεις διαταραχές είναι συχνές στο γενικό πληθυσμό στη πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια, παροδικά και χωρίς να συνδέονται με διαταραχές στην κοινωνική και επαγγελματική δραστηριότητα. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς αντιμετωπίζουν σοβαρά και επίμονα συμπτώματα που προκαλούν σημαντική συναισθηματική φόρτιση, διαταραχή στην λειτουργικότητα και μείωση στη ποιότητα ζωής τους. Σύμφωνα με επιδημιολογικές μελέτες σε γενικό πληθυσμό, ηλικίας ετών, οι αγχώδεις διαταραχές εμφανίζονται σε διάστημα ενός έτους στο 18% του γενικού πληθυσμού και γενικά σε κάποια στιγμή στη ζωή των ατόμων σε ποσοστό από 10,4% έως 28,8% του γενικού πληθυσμού. Γενικά από το 1 /5 έως 1/12 των ασθενών στη πρωτοβάθμια φροντίδα 3

4 υγείας θα έχει συμπτώματα μιας αγχώδης διαταραχής. Η γενικευμένη αγχώδη διαταραχή εμφανίζεται να είναι η πιο συχνή αγχώδης διαταραχή που εμφανίζουν οι ασθενείς στη πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, υποδεικνύοντας την υψηλή χρήση των υπηρεσιών της πρωτοβάθμιας φροντίδας. Η κατανομή όπως της ηλικίας και του φύλου στις διαταραχές ποικίλλει. Για παράδειγμα συγκεκριμένες φοβίες εμφανίζονται περισσότερο στις γυναίκες παρά στους άντρες σε όλες τις ηλικίες, ενώ οι διαταραχές πανικού εμφανίζονται περισσότερο στους άντρες ηλικίας ετών. Η σχέση γυναικών προς άντρες είναι 2:1 σε όλο το εύρος της ηλικίας. Τα άτομα με τη διάγνωση «αγχώδη διαταραχή» είναι σχεδόν το 50% των ψυχικά αρρώστων που επισκέπτονται υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Στην Ελλάδα η πραγματική επικράτηση των αγχώδων διαταραχών στο γενικό πληθυσμό βρέθηκε στην πόλη της Αθήνας γύρω στο 8%. Σε πρόσφατη μελέτη βρέθηκε ότι το 50% των ηλικιωμένων που επισκέπτονταν μονάδα κοινωνικής φροντίδας επαρχιακού νομού εμφάνιζε αγχώδεις διαταραχές. Επιπλέον, σε ποσοστό 30-40% ατόμων με καρκίνο αναφέρουν μέσο και υψηλό επίπεδο άγχους. Το επίπεδο του άγχους σε άτομα με καρκίνο εξαρτάται από το τύπο του καρκίνου (ασθενείς με καρκίνο παγκρέατος εμφανίζουν υψηλά επίπεδα άγχους), το στάδιο της νόσου (όσο προχωράει η νόσος τόσο αυξάνεται το άγχος) καθώς και τις καταστάσεις ζωής του κάθε ατόμου και την υποστήριξη που λαμβάνει. Τέλος οι αγχώδεις διαταραχές συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονικής συμπεριφοράς. Σε μελέτη με ασθενείς με αγχώδεις διαταραχές βρέθηκε ότι ο ετήσιος κίνδυνος για αυτοκτονία ήταν σε 193/ ασθενείς και οι απόπειρες αυτοκτονίας σε 1350/ ασθενείς. Το ποσοστό αυτό είναι 10 φορές μεγαλύτερο από το ποσοστό του γενικού πληθυσμού. Γ. Ψυχοβιολογία & Ψυχοφυσιολογία των αγχώδων διαταραχών Βασικός μηχανισμός πρόκλησης του άγχους είναι το νοραδρενεργικό σύστημα. Σειρά μελετών έχουν προσφέρει ενδείξεις ότι το νοραδρενεργικό σύστημα όπως πυρήνες της πλάγιας καλύπτρας και στον υπομέλανα τόπο είναι η υπεύθυνη περιοχή του εγκεφάλου για την ετοιμότητα της εγρήγορσης και του φόβου. Η ψυχοβιολογία του στρες, συνυπάρχουσα με τη πρόκληση άγχους, απαρτίζεται από τη διεγερτική ορμόνη κορτικοτροπίνης (CRH), τον υπομέλανα τόπο και τον άξονα υπόφυσης επινεφριδίων με το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα (ΑΝΣ). Ένα ισχυρό βλαπτικό ερέθισμα κινητοποιεί το μηχανισμό πρόκλησης στρες, αφού η CRH ο υπομέλανας τόπος νοραδρελανίνη διεγείρουν την εγρήγορση και άλλα συστήματα. Τέλος, εμπλέκονται τα γλυκοκορτικοειδή του άξονα υποθαλάμου υπόφυσης επινεφριδίων και διεγείρουν το ντοπαμινεργικό σύστημα και το σύστημα των αμυγδαλών του εγκεφάλου, ενώ μειώνουν τη παραγωγή της γοναδοτροπίνης, αυξητικής και θυρεοειδοτρόπου ορμόνης. Οι ασθενείς με άγχος εμφανίζουν αυξημένη αντίδραση του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος. Αυτή η αυξημένη αντίδραση εκφράζεται με τη μορφή οργανικών και ψυχολογικών εκδηλώσεων του ατόμου που αναφέρονται στον Πίνακα 1. 4

5 Πίνακας 1. Οργανικές και ψυχολογικές εκδηλώσεις άγχους Οργανικές εκδηλώσεις άγχους Ψυχολογικές εκδηλώσεις άγχους Δύσπνοια, αίσθημα κόμπου στο λαιμό, Ανησυχία, ανυπομονησία, νευρικότητα, πόνος στο στήθος, πονοκέφαλος, διάσπαση προσοχής, δυσκολία στη αίσθημα παλμών, δυσκαταποσία, κρύα χέρια, ναυτία, ανορεξία, ξηροστομία, συγκέντρωση και στη μνήμη, αίσθημα μειωμένης αντιληπτικής ικανότητας. αϋπνία, διάρροια, συχνουρία, ζάλη, εφιδρώσεις, τρέμουλο, αδυναμία, μυϊκή τάση, κόπωση, παραισθησίες, κοιλιακά άλγη, διαταραχές έμμηνου ρύσεως. Δ. Διαγνωστικά Κριτήρια Συγκεκριμένα κριτήρια μπορούν να βοηθήσουν να αναγνωρίσουν πότε το άγχος γίνεται πρόβλημα και δικαιολογεί τη διάγνωση μιας διαταραχής. Το άγχος γίνεται πρόβλημα και θα μπορούσε να θεωρηθεί μια διαταραχή όταν: Εμφανίζεται σε μεγάλη ένταση και/ ή διάρκεια από το συνήθη αναμενόμενο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με τις συνθήκες εμφάνισης του (λαμβάνοντας υπόψη το πλαίσιο της οικογένειας, της κοινωνίας, και την πολιτιστική συμπεριφορά και τις προσδοκίες) Οδηγεί σε ανεπάρκεια ή ανικανότητα στην επαγγελματική, κοινωνική ή διαπροσωπική λειτουργία Οι καθημερινές δραστηριότητες διαταράσσονται από την αποφυγή ορισμένων καταστάσεων ή αντικειμένων σε μια προσπάθεια να μειωθεί ο άγχος Περιλαμβάνει σημαντικά κλινικά, ανεξήγητα σωματικά συμπτώματα και (ή) εμμονές, καταναγκασμούς, και ενοχλητικές αναμνήσεις ή τις αναμνήσεις του τραύματος. Όταν ένας ασθενής εμφανίζει υπερβολικό και αδιαχείριστο άγχος όπως προαναφέρθηκε είναι σημαντικό να αναγνωριστούν και άλλες δυνητικές αιτίες αυτών των συμπτωμάτων, συμπεριλαμβάνοντας μια ιατρική κατάσταση, κατάθλιψη, χρήση ουσιών και φαρμάκων, ψυχοσωματικές ή ψυχωτικές διαταραχές. Συνεπώς, για να θεωρηθεί ένας ασθενής ότι πάσχει από την διάγνωση μιας αγχώδης διαταραχής πρέπει να βιώνει κάποιο αριθμό συμπτωμάτων για περισσότερο από ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, που του προκαλούν σημαντική συναισθηματική φόρτιση και διαταραχή στην καθημερινή του λειτουργικότητα. (Πίνακας. 2) Πίνακας 2: Βασικά διαγνωστικά χαρακτηριστικά για τις επιμέρους αγχώδεις διαταραχές. Διαταραχή Βασικά χαρακτηριστικά Διαταραχή πανικού με ή Προσβολές πανικού που επαναλαμβάνονται ξαφνικά χωρίς χωρίς αγοραφοβία κάποιο προφανές ερέθισμα Ο ασθενής πιθανόν να αποφεύγει ενεργά καταστάσεις στις οποίες προσβολές πανικού προδιαθέτονται να συμβούν 5

6 Κοινωνική φοβία Ειδική φοβία Γενικευμένη διαταραχή Διαταραχή μετατραυματικού στρες Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή αγχώδη Το άτομο δυσκολεύεται να διαχειριστεί τις οργανικές εκδηλώσεις άγχους Υπερβολικός ή μη ρεαλιστικός φόβος για κοινωνικές καταστάσεις ή καταστάσεις στις οποίες θα εκτεθεί σε άγνωστο κόσμο Το άτομο δυσκολεύεται να διαχειριστεί την αμηχανία και την εξέταση μπροστά στους όπως Υπερβολικός και αδικαιολόγητος φόβος απέναντι σ ένα οριοθετημένο αντικείμενο ή κατάσταση που συνήθως συνδέεται με αποφυγή αυτού του αντικειμένου (για παράδειγμα, ένα ζώο, αίμα, ενέσεις, ύψη, κεραυνοί, οδήγηση, πτήση ή κλειστά μέρη) Ανεξέλεγκτη και υπερβολική ανησυχία που συμβαίνει τις περισσότερες μέρες (για τουλάχιστον έξι μήνες) για έναν αριθμό καθημερινών ή συνηθισμένων γεγονότων ή δραστηριοτήτων. Συνήθως συνοδεύεται από οργανικές εκδηλώσεις, όπως για παράδειγμα πονοκεφάλους και διαταραχές στο στομάχι. Το άτομο δυσκολεύεται να διαχειριστεί την αβεβαιότητα Εμφανίζεται μετά από ένα τραυματικό γεγονός στο οποίο ο ασθενής ανταποκρίνεται με έντονο φόβο, αίσθημα ανικανότητας ή τρόμου. Οι ασθενείς ξαναζούν το γεγονός στη μνήμη, αποφεύγουν να θυμούνται το γεγονός και βιώνουν συναισθηματικό μούδιασμα και συμπτώματα αυξημένης εγρήγορσης Το άτομο δυσκολεύεται να διαχειριστεί την αναβίωση του τραύματος Παρουσία εμμονών, επαναλαμβανόμενων, ανεπιθύμητων και ενοχλητικών σκέψεων, εικόνων που προκαλούν σοβαρό άγχος (για παράδειγμα σκέψεις σχετικά με τη μόλυνση, αμφιβολίες σχετικά με τις ενέργειες, ψυχοφθόρες θρησκευτικές, επιθετικές, ή σεξουαλικές σκέψεις) Καταναγκασμούς: επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ή ψυχικές ενέργειες που εκτελούνται για να μειωθεί το άγχος που δημιουργείται από τις εμμονές. (για παράδειγμα, τον έλεγχο, το πλύσιμο, καταμέτρηση, ή επανάληψη) Επιπλέον, αρκετοί προδιαθεσικοί και κοινωνικοδημογραφικοί παράγοντες συνδέονται με αγχώδεις διαταραχές, όπως: Οικογενειακό ιστορικό άγχους (ή ψυχιατρικής διαταραχής) Ατομικό ιστορικό άγχους στην παιδική και εφηβική ηλικία 6

7 Στρεσογόνο γεγονός στη ζωή του ατόμου και/ ή τραυματικό (κακοποίηση, ασθένεια, απώλεια κ.α.) Φύλο: θήλυ Συνυπάρχουσα ψυχιατρική διαταραχή και συγκεκριμένα κατάθλιψη Ε. Αξιολόγηση Στην αξιολόγηση ενός ασθενή που εμφανίζει άγχος πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τέσσερα πιθανά σενάρια: Η αγχώδης διαταραχή είναι σε αρχικό στάδιο και δεν υπάρχει σημαντική οργανική διαταραχή (κάθε άλλο οργανικό σύμπτωμα είναι δευτερεύον στο άγχος) Το άγχος είναι σύμπτωμα μιας πρωταρχικής οργανικής ασθένειας (όπως για παράδειγμα υπερθυρεοειδισμός) Το άγχος έχει ενεργοποιηθεί ή επιδεινώνεται από φυσική αιτία, όπως η χρήση διεγερτικών ουσιών Τόσο η αγχώδης διαταραχή όσο και μια οργανική διαταραχή είναι παρόν, αλλά δεν σχετίζονται αιτιολογικά. Η αξιολόγηση ενός ασθενή με άγχος θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει την εξέταση των οργανικών συστημάτων (διάφορες ασθένειες που μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα άγχους, όπως υπερ- και υπό θυρεοειδισμός, υπογλυκαιμία, διαβήτης, καρδιαγγειακά προβλήματα, άσθμα, πεπτικό έλκος, αναιμία, λοιμώξεις ουρολογικού, χρόνια κόπωση, καρκίνος κ.α.), τη φαρμακευτική αγωγή, τη χρήση άλλων ουσιών όπως αλκοόλ, καφεϊνη, ναρκωτικά, την κλινική εξέταση με έμφαση στις περιοχές της συμπτωματολογίας άγχους καθώς και την εκτίμηση της λειτουργικότητας του ατόμου. Οι ασθενείς με διαταραχές άγχους θα πρέπει να παρακολουθούνται αρχικά κάθε 2 εβδομάδες και έπειτα κάθε 4 εβδομάδες για τις αλλαγές του βάρους και των ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Στενή παρακολούθηση, αρχικώς εβδομαδιαία, απαιτείται σε παιδιά μικρότερα από την ηλικία των 10 ετών, σε ηλικιωμένους, ιατρικά πάσχοντες ασθενείς, ασθενείς με φάρμακα που σχετίζονται με τις αλλαγές του μεταβολισμού, καθώς και εκείνες που αφορούν πολλαπλά φάρμακα. Έχουν αναπτυχθεί διάφορα ερωτηματολόγια αυτό-αναφοράς που είναι αρκετά ευαίσθητα αλλά όχι συγκεκριμένα. Αυτά που χρησιμοποιούνται πιο συχνά στη βιβλιογραφία και έχουν ικανοποιητικά ψυχομετρικά χαρακτηριστικά αναφέρονται στον Πίνακα 3 και υπάρχουν μεταφρασμένα και στην ελληνική γλώσσα. 7

8 Πίνακας 3: Εργαλεία αξιολόγησης άγχους Εργαλείο / κλίμακα αξιολόγησης The Hospital Anxiety and Depression Scale The State Trait Anxiety Inventory Χαρακτηριστικά Αυτή η κλίμακα αξιολογεί κοινές διαστάσεις του άγχους. Αποτελείται από 14 προτάσεις, με μια 4- βαθμη κλίμακα από 0-3. Επτά προτάσεις αφορούν την αξιολόγηση της κατάθλιψης και επτά την αξιολόγηση του άγχους. Συγκεκριμένα, αξιολογεί γενικευμένο άγχος που περιλαμβάνει την ένταση, την ανησυχία, το φόβο, τον πανικό και τη δυσκολία στην χαλάρωση και ξεκούραση. Έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύσει και να προσδιορίσει συμπτώματα άγχους αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διαγνωσθεί συγκεκριμένη αγχώδη διαταραχή. Το δείγμα πληθυσμού που έχει χρησιμοποιηθεί είναι ενήλικες από την ηλικία των 16 ετών έως και 65 ετών. Αξιολογεί τη παρουσία και την ένταση των συμπτωμάτων άγχους καθώς και τη γενική τάση που έχει κάποιος να αναπτύξει άγχος. Αποτελείται από 40 προτάσεις, οι οποίες χωρίζονται σε δύο υποκλίμακες: την state anxiety scale, που αξιολογεί την κατάσταση άγχους (ένταση συμπτωμάτων που βιώνουν στη παρούσα φάση) και την trait anxiety scale, που αξιολογεί τις σχετικές σταθερές όψεις της προδιάθεσης για άγχος συμπεριλαμβάνοντας και τη γενική κατάσταση ηρεμίας, ασφάλειας και εμπιστοσύνης (συχνότητα συναισθημάτων σ ένα γενικότερο πλαίσιο). The Beck Anxiety Inventory Αυτό το εργαλείο εστιάζεται στις οργανικές εκδηλώσεις του άγχους σε μια προσπάθεια διαχωρισμού του άγχους από την κατάθλιψη. Αξιολογεί συμπτώματα, όπως νευρικότητα, ζάλη, ανικανότητα να χαλαρώσει κ.α. Αποτελείται από 21 προτάσεις, με μια 4-βαθμη κλίμακα και κυμαίνεται από το «0» (καθόλου) έως το «3» (σοβαρά). Η συνολική βαθμολόγηση κυμαίνεται από 0-63: 0-9 αντιστοιχεί στο φυσιολογικό ή καθόλου άγχος, στο ήπιο άγχος, μέτριο άγχος και στο σοβαρό άγχος. ΣΤ. Διαχείριση 8

9 Συμπτώματα άγχους παρουσιάζονται συνεχώς στη ζωή ενός ατόμου. Αρκετά άτομα με ήπιο βαθμό άγχος, ιδιαίτερα με πρόσφατη έναρξη και όταν συνδέεται μ ένα στρεσογόνο γεγονός ζωής μπορεί να μην εμπίπτουν διαγνωστικά σε κάποια αγχώδη διαταραχή και τα συμπτώματα να προκαλούν μικρή ανικανότητα. Σ αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να αντιμετωπιστούν χωρίς κάποια συγκεκριμένη παρέμβαση. Ωστόσο, αυτό εξετάζεται σε κάθε ασθενή διαφορετικά. Εάν τα συμπτώματα όμως προκαλούν επιβάρυνση και διαταραχή στη λειτουργικότητα του ατόμου, πιθανόν να είναι απαραίτητη κάποιου είδους θεραπεία. Η ανάγκη για θεραπεία καθορίζεται από τη σοβαρότητα και την εμμονή των συμπτωμάτων, τη παρουσία συνυπάρχοντων ψυχικών διαταραχών ή οργανικής ασθένειας, το επίπεδο ανικανότητας και την επίδραση στην κοινωνικότητα, ταυτόχρονη λήψη φαρμάκων και ένα ιστορικό καλής ανταπόκρισης ή μικρής αντοχής ή προηγούμενων προσεγγίσεων. Τα βήματα που προτείνονται για την ανίχνευση ανάγκης και επιλογής της θεραπείας είναι: Έλεγχος για σημαντικά συμπτώματα άγχους σε ασθενείς που εμφανίζουν κατάθλιψή και άλλα ψυχολογικά προβλήματα Ενημέρωση για σχετικά χαρακτηριστικά άλλων αγχώδων διαταραχών και προσπάθεια διαχωρισμού αυτών Αξιολόγηση για συνυπάρχουσα κατάθλιψη και αντιμετώπιση εάν τα συμπτώματα αυτής είναι μέτρια ή σοβαρά Σε ήπιο και πρόσφατο σε έναρξη άγχος χρειάζεται παρακολούθηση (υποστήριξη, επισήμανση κοινωνικών παραγόντων). Οι θεραπευτικές επιλογές του άγχους είναι η ψυχοθεραπεία και η φαρμακευτική αντιμετώπιση. Οι γιατροί θα πρέπει να αναγνωρίζουν παράγοντες ανακούφισης και επιβάρυνσης καθώς και σημάδια υποτροπής για κάθε ασθενή. Όλοι οι ασθενείς πρέπει να λαμβάνουν πληροφορίες από τους επαγγελματίες υγείας σχετικά με τη διαταραχή τους, τις επιλογές θεραπείας και τη γενικότερη πρόγνωση. Επιπλέον είναι βοηθητικό για τη λήψη της απόφασης να γνωρίζουν την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης, τις κοινές και σοβαρές παρενέργειες των φαρμάκων, τη πιθανή διάρκεια της θεραπείας, το ενδεχόμενο κόστος καθώς και τι αναμένουν μετά τη διακοπή της. Χρήσιμο είναι και η παροχή πληροφόρησης σχετικά με ομάδες υποστήριξης ή έντυπο υλικό που περιγράφει τεκμηριωμένες παρεμβάσεις. Η επιλογή ψυχοθεραπείας ή φαρμακευτικής αντιμετώπισης ή συνδυασμός αυτών εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες: την προτίμηση του ασθενή και το κίνητρό του, την ικανότητα του ασθενή να δεσμευτεί σε μια θεραπεία σε σχέση με άλλη (για παράδειγμα το άσθμα αποκλείει τη χρήση β- μπλόκερ ή σε ασθενή με γνωστική ανικανότητα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι γνωστικές συμπεριφορικές στρατηγικές), τις δεξιότητες και την εμπειρία των επαγγελματιών υγείας, τη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών για ψυχολογική θεραπεία, την ανταπόκριση του ασθενή σε προηγούμενες αντίστοιχες θεραπείες και τη παρουσία συνυπάρχοντων ιατρικών και ψυχιατρικών διαταραχών. Κάθε θεραπεία που 9

10 επιλέγεται θα πρέπει να δοκιμάζεται αρχικά με κατάλληλη παρακολούθηση για 1 χρόνο και πιθανόν και παραπάνω. ΣΤ.1. Ψυχοθεραπεία ψυχολογική υποστήριξη Η ψυχοθεραπεία παίζει ένα σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του άγχους. Ωστόσο, η προτίμηση του ασθενή και το κίνητρό του είναι καθοριστικά για την αποτελεσματικότητά της. Η γνωστική - συμπεριφορική θεραπεία είναι αποδεκτή από τους ασθενείς και είναι η πιο ευρέως διαδεδομένη για τις αγχώδεις διαταραχές. Σημαντικές διαστάσεις της είναι η ψύχοεκπαίδευση, η επίλυση του προβλήματος, οι τεχνικές έκθεσης στο στρεσογόνο ερέθισμα, οι γνωστικές τεχνικές, οι τεχνικές συναισθηματικής στήριξης και η πρόληψη των υποτροπών. ΣΤ.2. Φαρμακευτική αντιμετώπιση Οι κατηγορίες φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στην φαρμακευτική αντιμετώπιση των αγχώδων διαταραχών είναι τα αντικαταθλιπτικά και κυρίως της νέας γενιάς όπως οι αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης, τα αγχολυτικά και κυρίως οι βενζοδιαζεπίνες, κάποια αντισπασμωδικά και τέλος κάποια άτυπα αντιψυχωσικά. Οι κυριότερες παρενέργειες αυτών των φαρμάκων φαίνονται στον Πίνακα 4. Πίνακας 4: Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση άγχους και οι πιο συχνές παρενέργειες Φάρμακα Αντικατθλιπτικά: Αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης Αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης - νοραδρεναλίνης Αγχολυτικά Βενζοδιαζεπίνες Αζαπιρόνη (βουσπιρόνη) Άτυπα αγχολυτικά (αντιψυχωσικά φάρμακα) Συχνές παρενέργειες Συνήθως έχουν καλή ανοχή. Οι πιο κοινές παρενέργειες είναι από το γαστρεντερολογικό σύστημα και διαταραχές ύπνου. Στην αρχή της θεραπείας μπορεί να παρουσιαστούν πονοκέφαλοι και εφίδρωση, τα οποία υποχωρούν στη πορεία, ενώ αύξηση βάρους και διαταραχές στη σεξουαλική λειτουργία μπορούν να εμφανιστούν όσο η θεραπεία συνεχίζεται. Επιπλέον, κάποιοι ασθενείς μπορούν να παρουσιάσουν: ανησυχία, αϋπνία και τρέμουλο. Η χρήση βενζοδιαζεπινών μπορεί να συνδέεται με τη εξάρτηση, διαταραχή στη μνήμη και σύνδρομο στέρησης. Η βουσπιρόνη έχει συνήθως καλή ανοχή αλλά μπορεί να συνδέεται με ζαλάδα, πονοκέφαλο, ναυτία, εφίδρωση και νευρικότητα Συνδέονται με αύξηση βάρους, διαβήτη και άλλες παρενέργειες από το μεταβολικό σύστημα, όπως διακυμάνσεις γλυκόζης και λίμπιντου. 10

11 Αντισπασμωδικά φάρμακα Συνδέονται με παρενέργειες από το γαστρεντερολογικό σύστημα, αύξηση βάρους καθώς και δερματολογικές και αιματολογικές διαταραχές. Αρκετοί ασθενείς έχουν επιφυλάξεις και φόβους σχετικά με την έναρξη φαρμάκων, όπως υπνηλία, νάρκωση ή ανάπτυξη εθισμού (σωματικής ή ψυχικής). Οι γιατροί και οι νοσηλευτές θα πρέπει να συζητούν τα σχετικά οφέλη και τους κινδύνους από τις προτεινόμενες παρεμβάσεις πριν την έναρξη τους. Χρειάζεται να τονίζουν ότι η ανταπόκριση δεν είναι άμεση και πιθανόν μπορεί να υπάρχει παροδική επιδείνωση των συμπτωμάτων, καθώς και ότι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα όταν χρειάζονται δεν είναι εθιστικά. Στην αρχή της θεραπείας είναι απαραίτητο οι παρατεταμένες συνεδρίες με σκοπό την ελαχιστοποίηση του κινδύνου υποτροπής ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - Ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης Baldwin, D., Anderson, I., Nutt, D., Bandelow, B., Bond, A., Davidson, J., Boer, J., Fineberg, N., Knapp, M., Scott, J., Wittchen, HU. (2005) Evidence based guidelines for the pharmachological treatment of anxiety disorders: recommendations from the British Association for Psychopharmacology. Journal of Psychopharmacology. 19(6) Bandelow, B., Sher, L., Bunevicius, R., Hollander, E., Kasper, S., Zohar, J., Moller, HJ. (2012) Guidelines for the pharmacological treatment of anxiety disorders, obsessivecompulsive disorder and posttraumatic stress disorder in primary care. International Journal of Psychiatry in Clinical Practice. 16: Julian, L. (2011) Measures of Anxiety. Arthritis Care & Research. 63 (11) S467- S472. Martin, P. (2003) The epidemiology of anxiety disorders: a review. Dialogues in Clinical Neuroscience. 5 (3) NHS: National Institute for Health and Clinical Excellence. Guidelines for Generalised anxiety disorder and panic disorder (with or without agoraphobia) in adults. Management in primary, secondary and community care. January 2011 Skapinakis, P, Bellos, S., Koupidis, S., Grammatikopoulos, I., Theodorakis, P & Mavreas, V. (2013) Prevalence and sociodemographic associations of common mental disorders in a nationally representative sample of the general population of Greece. BMC Psychiatry. 13: 163 Γκέτσιος, Ι., Κορομπίλη, Ι., Κωστοπούλου, Χ., Aρμάγος, Π., Υφαντή, Ε., Γκεσούλη, Ε. (2011) Συχνότητα αγχωδών διαταραχών σε ηλικιωμένους που διαμένουν σε Μονάδα Κοινωνικής Φροντίδας. Διεπιστημονική Φροντίδα Υγείας. 3 (2) Μαδιανός, Μ. (2004) Κεφάλαιο 17: Αγχώδεις Νευρωσικές Συνδεόμενες με το στρες και Σωματόμορφες Διαταραχές. Κλινική Ψυχιατρική. 1 η έκδοση. Εκδόσεις Καστανιώτη. 11

12 Πατηράκη Κουρμπάνη, Ε. (2006) Άγχος και Κατάθλιψη. Νοσηλευτική Ογκολογία. Το πλαίσιο φροτνίδας. 1 η Ελληνική έκδοση των Corner, J. & Bailey, C. Εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδης. ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ Α. ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ: ΑΓΧΟΣ Ορισμός: Ασαφές δυσάρεστο αίσθημα ανησυχίας ή φόβου συνοδευόμενο από απάντηση από το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα (η πηγή συχνά είναι μη ειδική ή άγνωστη στο άτομο), αίσθημα φόβου προκαλούμενο από αναμονή κινδύνου. Είναι ένα μεταβαλλόμενο σήμα που προειδοποιεί για επικείμενο κίνδυνο και επιτρέπει στο άτομο να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση της απειλής. Σχετιζόμενοι Παράγοντες Ασυνείδητη σύγκρουση για βασικά [πιστεύω]/ στόχους/ αξίες της ζωής Περιστασιακές/ συμβάλλουσες στην ωρίμανση κρίσεις Στρες Οικογενής συσχέτιση, κληρονομικότητα Διαπροσωπική μεταβίβαση/ μετάδοση Απειλή της αυτοαντίληψης (αντιλαμβανόμενη ή πραγματική), (ασυνείδητη σύγκρουση) Απειλή θανάτου (αντιλαμβανόμενη ή πραγματική) Απειλή/ αλλαγή σε: κατάσταση υγείας [προοδευτική/ χρόνια νόσος, καταληκτική νόσος], πρότυπα αλληλεπίδρασης, λειτουργία/ επίπεδο ρόλου, περιβάλλον [ασφάλεια], οικονομική κατάσταση Ανικανοποίητες ανάγκες Έκθεση σε τοξικές ουσίες, κατάχρηση ουσιών [Θετική ή αρνητική συζήτηση με τον εαυτό] [Οργανικοί παράγοντες, όπως υπερθυρεοειδισμός, πνευμονική εμβολή, δυσαρρυθμίες, φαιοχρωμοκύττωμα, φαρμακευτική θεραπεία συμπεριλαμβανομένων των στεροειδών] Προσδιοριστικά Χαρακτηριστικά Υποκειμενικά Συμπεριφορικά Εκφραζόμενες ανησυχίες οφειλόμενες σε αλλαγή γεγονότων ζωής, αϋπνία Συναισθηματικά Θλίψη, φόβος, φλυαρία, στεναχώρια, ανησυχία, δειλία, αισθήματα ανεπάρκειας, αβεβαιότητα, φόβο, ανησυχίας, οδύνη/ επίμονη αυξανόμενη ανικανότητα, [αίσθημα επικείμενης καταστροφής], [απελπισία] Γνωστικά 12

13 Φόβος για αδιευκρίνιστες συνέπειες, επίγνωση οργανικών συμπτωμάτων Οργανικά Αστάθεια Συμπαθητικού νευρικού συστήματος Ξηροστομία, ταχυπαλμία, αδυναμία, αναπνευστικές δυσκολίες, ανορεξία, διάρροια Παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος Αιμωδίες άκρων, ναυτία, κοιλιακός πόνος, διάρροια, συχνοουρία/συχνή έπειξη προς ούρηση, λιποθυμία, κόπωση, διαταραχές ύπνου, [πόνος θώρακα, οσφύος, αυχένα] ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ Συμπεριφορικά Μικρή οπτική επαφή, απλανές βλέμμα, διερευνητικό βλέμμα, επαγρύπνηση, άσχετες κινήσεις [π.χ. σύρσιμο ποδιών, κινήσεις του χεριού, κινήσεις λικνίσματος], εκνευρισμός, ανησυχία, ελαττωμένη παραγωγικότητα, [κλάμα/ δάκρυα], [βάδιση/ χωρίς νόημα δραστηριότητα] [ακινησία]. Συναισθηματικά Αυξημένη επιφυλακτικότητα, επικέντρωση στον εαυτό, ευερεθιστότητα, υπερενθουσιασμός, αγωνία. Γνωστικά Απασχόληση, ελαττωμένη προσοχή, δυσκολία συγκέντρωσης, αμέλεια, ελαττωμένη ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, ελαττωμένη ικανότητα μάθησης, μηρυκασμός, τάση επίρριψης ευθυνών σε άλλους, παρεμπόδιση σκέψης, σύγχυση, μειωμένο πεδίο αντίληψης. Οργανικά Τρεμάμενη φωνή, τρεμούλα/ τρόμος χεριών, αυξημένη ένταση, ένταση προσώπου, αυξημένη εφίδρωση. Συμπαθητικού νευρικού συστήματος Καρδιαγγειακή διέγερση, κοκκίνισμα του προσώπου, επιφανειακή αγγειοσυστολή, αύξηση σφύξεων/ εφίδρωσης, αύξηση αρτηριακής πίεσης αίματος, διαστολή της κόρης, νευρικές συσπάσεις, αυξημένα αντανακλαστικά. Παρασυμπαθητικό νευρικού συστήματος Έπειξη για ούρηση, μείωση της αρτηριακής πίεσης αίματος/ σφύξεων 13

14 Β. ΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΕΚΒΑΣΕΙΣ: Αυτοέλεγχος του άγχους Προσωπικές ενέργειες για να μηδενιστούν ή να μειωθούν τα συναισθήματα του φόβου, της έντασης ή της ανησυχίας από μη αναγνωρισμένη πηγή. Βαθμολόγηση με 1: ποτέ, 2: σπάνια, 3: μερικές φορές, 4: συχνά, 5: πάντα, ΜΕ: μη εφαρμόσιμο) Αρχική βαθμολογία:... Τελική βαθμολογία:... Το άτομο: Δείκτες Παρακολουθεί την ένταση του άγχους Μηδενίζει τις πηγές άγχους Ελαχιστοποιεί τα ερεθίσματα από το περιβάλλον όταν αγχώνεται Αναζητά πληροφόρηση για να μειώσει το άγχος Σχεδιάζει στρατηγικές αντιμετώπισης για στρεσογόνες καταστάσεις Χρησιμοποιεί αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης Χρησιμοποιεί τεχνικές χαλάρωσης για να μειώσει το άγχος Παρακολουθεί τη διάρκεια των επεισοδίων ποτέ 1 σπάνια 2 Μερικές φορές 3 συχνά 4 πάντα 5 Μη εφαρμόσιμο ΜΕ 14

15 Παρακολουθεί τη διάρκεια του χρόνου μεταξύ των επεισοδίων Διατηρεί τους ρόλους του Διατηρεί τις κοινωνικές του σχέσεις Διατηρεί την ικανότητά του για συγκέντρωση Παρακολουθεί τις αισθητηριακές αντιληπτικές στρεβλώσεις Παρακολουθεί τον επαρκή ύπνο Παρακολουθεί τις οργανικές εκδηλώσεις του άγχους Παρακολουθεί τις εκδηλώσεις συμπεριφοράς του άγχους Ελέγχει την αντίδραση του άγχους Γ. ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ/ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 1 ης ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ Αξιολόγηση Επιπέδου Άγχους Επανεξέταση οικογενειακών - οργανικών παραγόντων, όπως γενετικοί παράγοντες κατάθλιψης, ψυχιατρική νόσος, παρόντα προβλήματα υγείας (π.χ. προβλήματα του θυρεοειδή, μεταβολικές διαταραχές, καρδιοπνευμονική νόσος, αναιμία ή αρρυθμίες), πρόσφατοι/ συνεχιζόμενοι στρεσσογόνοι παράγοντες (π.χ. ασθένεια/ θάνατος μέλους της οικογένειας, συγκρούσεις/ κακοποίηση μέσα στο γάμο ή απώλεια εργασίας). Οι παράγοντες αυτοί μπορούν να προκαλέσουν/ να επιτείνουν το άγχος/ τις διαταραχές άγχους. Προσδιορισμός συνταγογραφημένων φαρμάκων που λαμβάνει τώρα το άτομο ή άλλων συνταγογραφημένων ή μη φαρμάκων που έπαιρνε στο παρελθόν (π.χ. στεροειδή, θυρεοειδικά φάρμακα, χάπια για απώλεια βάρους ή καφεΐνης). Τα φάρμακα αυτά μπορούν να αυξήσουν τα συναισθήματα/ αίσθημα άγχους. Αναγνώριση της αντίληψης της απειλής που παρουσιάζει η κατάσταση για το άτομο. Συνεχής παρακολούθηση ζωτικών σημείων (π.χ. αυξημένες ή ακανόνιστες σφίξεις, αυξημένη αναπνοή/ υπεραερισμός, αλλαγές στην πίεση του αίματος, έντονη εφίδρωση, τρόμος ή ανησυχία) για την αναγνώριση οργανικών αντιδράσεων που σχετίζονται με παθολογικές και συναισθηματικές καταστάσεις. Παρατήρηση συμπεριφορών που μπορεί να είναι ενδεικτικές του επιπέδου άγχους του ατόμου: 15

16 Ήπιο Εγρήγορση, αυξημένη αντίληψη του περιβάλλοντος, επικέντρωση της προσοχής στο περιβάλλον και σε επικείμενα γεγονότα. Ανησυχία, ευερεθιστότητα, αγρυπνία, αναφορές αϋπνίας. Κινητοποίηση για διαχείριση υπαρχόντων προβλημάτων, σε αυτό το στάδιο. Μέτριο Περιορισμένη αντίληψη, αυξημένη συγκέντρωση, ικανότητα αδιαφορίας για εξωτερικές παρεμβολές και επίλυση προβλημάτων. Φωνή τρεμάμενη ή με αλλαγές στην έντασή της. Τρεμούλα, αύξηση σφίξεων/ αναπνοών Έντονο Μείωση εύρους αντίληψης, αναποτελεσματική λειτουργικότητα λόγω του άγχους. Ενασχόληση με αισθήματα ανησυχίας/ αίσθηση επικείμενης καταστροφής. Αύξηση σφίξεων/ αναπνοών με αναφορές ιλίγγων, αισθήματος κνησμού, κεφαλαλγίας κλπ. Πανικός Διαταραχή της αντιληπτικής ικανότητας, διάσπαση συμπεριφοράς, το άτομο διαστρεβλώνει την κατάσταση και δεν έχει πραγματική αντίληψη για όσα συμβαίνουν. Το άτομο μπορεί να βιώνει τρόμο ή σύγχυση ή να είναι ανίκανο να μιλήσει ή να κινηθεί (παράλυση από το φόβο). Επισήμανση αναφορών αϋπνίας ή υπερβολικού ύπνου, περιορισμού/ αποφυγής συναναστροφής με άλλους, χρήση αλκοόλ ή άλλων εξαρτησιογόνων ουσιών, τα οποία μπορεί να είναι συμπεριφορικοί δείκτες χρήσης της απόσυρσης για την διαχείριση των προβλημάτων. Επανεξέταση αποτελεσμάτων διαγνωστικών εξετάσεων (π.χ. έλεγχος φαρμακευτικής αγωγής, καρδιολογική εξέταση, πλήρη αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο), τα οποία μπορεί να δείχνουν οργανικές πηγές άγχους. Επαγρύπνηση για χρήση μηχανισμών άμυνας (π.χ. άρνηση ή παλινδρόμηση) που παρεμποδίζουν την ικανότητα διαχείρισης προβλημάτων. Αναγνώριση των τρόπων αντιμετώπισης που χρησιμοποιεί τώρα το άτομο, όπως ο θυμός, η ονειροπόληση, η αμέλεια, το υπερβολικό φαγητό, το κάπνισμα ή την απουσία επίλυσης προβλημάτων. Ανασκόπηση των τρόπων αντιμετώπισης που έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για καθορισμό εκείνων που μπορεί να είναι χρήσιμοι στις παρούσες συνθήκες. 2 ης ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ Παροχή βοήθειας στο άτομο για να αναγνωρίσει τα συναισθήματα και να αρχίσει να αντιμετωπίζει τα προβλήματα: Δημιουργία θεραπευτικής σχέσης που να εμπεριέχει ενσυναίσθηση και άνευ όρων θετική στάση. Σημείωση: Ο νοσηλευτής χρειάζεται να διαθέτει ενημερότητα των 16

17 προσωπικών αισθημάτων άγχους ή ανησυχίας για την αποφυγή των επιπτώσεων μετάδοσης/ μεταφοράς άγχους. Διαθεσιμότητα για ακρόαση και συζήτηση. Ενθάρρυνση του ατόμου να αναγνωρίσει και να εκφράσει συναισθήματα, π.χ. κλάμα (λύπη), γέλιο (φόβος, άρνηση) ή βλασφημία (φόβος, θυμός). Παροχή βοήθειας στο άτομο για την ανάπτυξη αυτό επίγνωσης των λεκτικών και μη λεκτικών συμπεριφορών. Διευκρίνιση του νοήματος των αισθημάτων/ ενεργειών με την παροχή ανατροφοδότησης και τον έλεγχο του νοήματος με το άτομο. Αναγνώριση άγχους/ φόβου. Αποφυγή άρνησης ή διαβεβαίωσης του ατόμου ότι όλα θα πάνε καλά. Παροχή ακριβούς πληροφόρησης για την κατάσταση. Βοηθά το άτομο να αναγνωρίζει που βασίζεται η πραγματικότητα. Εκπαίδευση για παροχή μέτρων άνεσης (π.χ. ήρεμο/ ήσυχο περιβάλλον, απαλή μουσική, ζεστό μπάνιο ή μασάζ στην πλάτη). Τροποποίηση των διαδικασιών, όσο είναι εφικτό (π.χ. αντικατάσταση φαρμάκων που λαμβάνονται από το στόμα με ενδομυϊκά ή συνδυασμός αιμοληψιών/ χρήση μεθόδου fingerstick) για τον περιορισμό του επιπέδου στρες και την αποφυγή της υπερδιέργεσης του άγχους σε ενήλικες Διαχείριση περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως ο ενοχλητικός φωτισμός και η υπερβολική κυκλοφοριακή κίνηση που μπορεί να προκαλούν σύγχυση/ στρες σε ηλικιωμένα άτομα. Αποδοχή του ατόμου όπως είναι. (Το άτομο μπορεί να έχει ανάγκη να είναι εκεί που βρίσκεται την συγκεκριμένη χρονική στιγμή όπως π.χ. σε άρνηση μετά από την διάγνωση μιας καταληκτικής νόσου). Αποδοχή ότι η συμπεριφορά ανήκει στο άτομο και αποφυγή αντίδρασης σε προσωπικό επίπεδο. (Ο νοσηλευτής μπορεί να αντιδράσει ακατάλληλα, τοποθετώντας την κατάσταση σε μη θεραπευτική αλληλεπίδραση). Παροχή βοήθειας στο άτομο για να χρησιμοποιήσει το άγχος ώστε να διαχειριστεί την κατάσταση εφόσον είναι χρήσιμο. (Το μέτριο άγχος αυξάνει την ετοιμότητα και επιτρέπει στο άτομο να επικεντρωθεί στην διαχείριση των προβλημάτων). Επίπεδο Πανικού Παραμονή με τον ασθενή, διατηρώντας στάση ηρεμίας και εμπιστοσύνης. Χρήση μικρών προτάσεων και απλών λέξεων. Παροχή μη απειλητικού περιβάλλοντος/ ατμόσφαιρας. Ελαχιστοποίηση ερεθισμάτων. Παρακολούθηση επισκεπτών και αλληλεπιδράσεων για τη μείωση της επίδρασης της μεταβίβασης αισθημάτων. Θέσπιση ορίων μη κατάλληλης συμπεριφοράς και παροχή βοήθειας στο άτομο για την ανάπτυξη κατάλληλων τρόπων διαχείρισης του άγχους. ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το προσωπικό μπορεί να χρειαστεί να παρέχει ασφαλές περιβάλλον μέχρι το άτομο να επανακτήσει τον έλεγχο. 17

18 Βαθμιαία αύξηση δραστηριοτήτων/ συναναστροφής με άλλους καθώς μειώνεται το άγχος. Χρήση γνωστικής θεραπείας για επικέντρωση σε/ διόρθωση εσφαλμένων, καταστροφικών παρερμηνειών οργανικών συμπτωμάτων. Χορήγηση φαρμάκων (αγχολυτικά/ κατασταλτικά), σύμφωνα με τις οδηγίες που έχουν περιγραφεί στο πρώτο μέρος. 3 ης ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ Προαγωγή της ευεξίας (Εκπαίδευση) Παροχή βοήθειας στο άτομο για την αναγνώριση εκλυτικών παραγόντων και την ανεύρεση νέων τρόπων αντιμετώπισης του άγχους. Επανεξέταση γεγονότων, σκέψεων και αισθημάτων που προηγήθηκαν του επεισοδίου του άγχους. Αναγνώριση ενεργειών/ δραστηριοτήτων που έχει χρησιμοποιήσει το άτομο με επιτυχία, όταν αισθανόταν νευρικότητα/ άγχος. Καταγραφή βοηθητικών πηγών/ ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των διαθέσιμων γραμμών επικοινωνίας και των ατόμων διαχείρισης κρίσεων για την παροχή συνεχούς/ έγκαιρης υποστήριξης. Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού & του Εφήβου : Για γονείς και εκπαιδευτικούς: , Για παιδιά/ εφήβους: Μονάδα Επείγουσας Τηλεφωνικής Βοήθειας: Τηλέφωνο : Αιγινήτειο Νοσοκομείο, Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική Τηλεφωνική βοήθεια για επίλυση ψυχολογικών προβλήματων. Ώρες λειτουργίας γραμμής: Καθημερινά, 3:00 μ.μ. έως 11:00 μ.μ. Γραμμή Άμεσης Βοήθειας του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης Τηλέφωνο: 197 Ενθάρρυνση του ατόμου για να ακολουθήσει ένα πρόγραμμα άσκησης/ δραστηριοτήτων, το οποίο μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του επιπέδου του άγχους ανακουφίζοντας την ένταση. Παροχή βοήθειας στην ανάπτυξη δεξιοτήτων (π.χ. επίγνωση αρνητικών σκέψεων, λέγοντας «Σταμάτησε» και προτείνοντας μια θετική σκέψη) για τη μείωση της αρνητικής συζήτησης με τον εαυτό. Ήπιες φοβίες τείνουν να ανταποκρίνονται καλά στη συμπεριφορική θεραπεία. Επανεξέταση στρατηγικών, όπως η χρήση φαντασίωσης, της ύπνωσης για προσδοκώμενα γεγονότα, προσευχής/ διαλογισμού, είναι χρήσιμο για να είναι το άτομο προετοιμασμένο για να διαχειριστεί καταστάσεις που του προκαλούν άγχος. Ανασκόπηση της φαρμακευτικής αγωγής και των δυνητικών αλληλεπιδράσεων, ιδιαίτερα των φαρμάκων που χορηγούνται χωρίς ιατρική συνταγή/ και του αλκοόλ κ.λπ.. Συζήτηση 18

19 για κατάλληλα εναλλακτικά φάρμακα, αλλαγές της δόσης ή της ώρας χορήγησης για ελαχιστοποίηση των παρενεργειών. Παραπομπή στο θεράποντα ιατρό για το πρόγραμμα διαχείρισης των φαρμάκων/ αλλαγή συνταγογράφησης φαρμακευτικής αγωγής. (Τα φάρμακα συχνά προκαλούν άγχος, είναι η αμινοφυλίνη/ θεοφυλίνη, τα αντιχολινεργικά, η ντοπαμίνη, η λεβοντόπα, τα σαλικυλικά και τα στεροειδή). Παραπομπή σε ατομική/ ομαδική θεραπεία, όπως ενδείκνυται, για τη διαχείριση χρόνιων καταστάσεων άγχους. Πολλοί δήμοι της χώρας μας προσφέρουν εντελώς δωρεάν ψυχολογική και συμβουλευτική υποστήριξη από ειδικούς τόσο για ενήλικες όσο και για παιδιά. Ενδεικτικά μερικούς από τους δήμους που παρέχουν μια τέτοια υπηρεσία είναι οι εξής: Δήμος Αθηναίων Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας & Υποστήριξης Τηλέφωνο: Web: Cityofathens.gr Δήμος Ελληνικού Αττικής Τμήμα Κοινωνικής Υπηρεσίας Διεύθυνση : Αλεξιουπόλεως 27, Αργυρούπολη στον Α όροφο. Τηλέφωνο επικοινωνίας: Web: Δήμος Ιλίου Αττικής Τμήμα Κοινωνικής Υπηρεσίας Διεύθυνση: Νέστορος 101, Ίλιον (2ος όροφος) Τηλέφωνα: , -016, -017, -018, -019, -029 Fax: Web: Δήμος Αγίων Αναργύρων Αττικής Τμήμα Κοινωνικής Υπηρεσίας Λειτουργεί καθημερινά. Διεύθυνση: Χίου & Καλύμνου Τηλ./Fax: Web: Δήμος Αγίου Δημητρίου Αττικής Τμήμα Κοινωνικής Υπηρεσίας Διεύθυνση : Ξενοφώντος 10 Τηλ-fax : , Web: Δήμος Αλίμου Αττικής Τμήμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 19

20 Διεύθυνση : Τσουκανέλη 7 Τηλ.: Fax: Ώρες εξυπηρέτησης του κοινού: 9:00έως 14:00μ.μ Web: Δήμος Νέας Ιωνίας Αττικής Τμήμα Κοινωνικής Υπηρεσίας Η συνάντηση με την ψυχολόγο πραγματοποιείται μόνο κατόπιν τηλεφωνικού αιτήματος ραντεβού από τον/την ίδιο/α τον/την ενδιαφερόμενο/η, κατά το ωράριο Διεύθυνση : Βοσπόρου 121 Καλογρέζα, Τηλέφωνα επικοινωνίας: , , Web: Δήμος Κορυδαλλού Αττικής Κέντρο Κοινωνικής Παρέμβασης Λειτουργεί καθημερινά, πρωινές και απογευματινές ώρες, κατόπιν ραντεβού και οι υπηρεσίες του παρέχονται ΔΩΡΕΑΝ, σε δημότες και κατοίκους του Δήμου Κορυδαλλού. Διεύθυνση: Ξενοφώντος 5 & Πελοπίδα, Κορυδαλλός Τηλ.: Fax: Web: Δήμος Ζωγράφου Αττικής Συμβουλευτικό Κέντρο Οικογενειών Δ/νση: Ι. Μαράτου & Ευρυνόμης Τηλ: , Web: Οι παραπάνω δήμοι είναι ενδεικτικοί των υπηρεσιών ψυχοκοινωνικής στήριξης που προσφέρονται εντελώς δωρεάν. Επιπλέον σε αρκετούς δήμους υπάρχουν και κέντρα ψυχικής υγείας που παρέχουν ψυχοθεραπεία και συνεργάζονται στενά με υπηρεσίες της κοινότητας. Μερικά από αυτά στο νομό Αττικής είναι: ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΥΡΩΝΑ-ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ Δήλου 14, Καισαριανή, Τ.Κ Τηλ.: , ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δαβάκη - Πίνδου 42, Τ.Κ , Ζωγράφου Τηλ.: , ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑΓΚΡΑΤΙΟΥ Φερεκύδου 1, Τ.Κ , Παγκράτι Τηλ.: ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Λ. Μεσογείων και Ζαλόγγου 6, Τ.Κ , Αγ.Παρασκευή Τηλ.: , ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Πλούτωνος 19 και Ηφαίστου, Τ.Κ 12135, Περιστέρι 20

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη

Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη Είναι μια σειρά από σχεδιασμένες ενέργειες για την επίλυση των προβλημάτων του ασθενή και της οικογένειάς του Όλα τα βιολογικά, ψυχολογικά, περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ (PTSD) Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ (PTSD) Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ (PTSD) Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά 1 Περιεχόμενα Μετατραυματικό Σύνδρομο (PTSD) 2 Συντάκτης: Σπυριδούλα

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.Θ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Α.Τ.Ε.Ι.Θ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Α.Τ.Ε.Ι.Θ. ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΓΧΩΔΕΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ: ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ- Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΣΙΦΟΥΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΘΕΟΧΑΡΗΣ ΑΡΓΥΡΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: κα ΖΙΩΓΟΥ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Νευρώσεις : Δυσχέρεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C).

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια.

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια. Εξατοµικευµένo έντυπο ενηµέρωσης και συµβουλευτικής εκπαιδευτικών για τις ανάγκες µαθητών σχολικής ηλικίας δηµοτικού, γυµνασίου ή λυκείου µε Ιδιοπαθή Φλεγµονώδη Νόσο του Εντέρου (ελκώδη κολίτιδα ή νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα Το κάπνισμα του τσιγάρου είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κατανάλωσης του καπνού. Πρόκειται για μια συνήθεια που σε αρχικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ (Readiness for enchanced nutrition) Συντάκτης: Πέτρος Κολοβός Περιεχόμενα ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος Στερητικά Συμπτώματα Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Εκδηλώσεις αμέσως μετά τη διακοπή του καπνίσματος Στερητικές εκδηλώσεις - ταξινόμηση Εργαλεία διάγνωσης και καταγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Η3 - Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία, Ειδική Τοξικότητα σε Όργανα Στόχους STOT SE, Κατ. 1

Τμήμα Η3 - Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία, Ειδική Τοξικότητα σε Όργανα Στόχους STOT SE, Κατ. 1 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε;

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Οι Αισθήσεις Οι αισθήσεις είναι η πηγή όλων των γνώσεων μας για την υλική εξωτερική πραγματικότητα. Οι αισθήσεις (του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ/ΕΚΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ Τα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι η αγχώδης διαταραχή;

Τί είναι η αγχώδης διαταραχή; Τί είναι η αγχώδης διαταραχή; (What is an anxiety disder?) Greek Τι είναι η αγχώδης διαταραχή; To άγχος είναι ένας όρος που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε το φυσιολογικό συναίσθημα που βιώνει κανείς

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 6:Κατάθλιψη: Συναισθηματικά, Σωματικά, Γνωσιακά, Συμπεριφορικά Συμπτώματα Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΕ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ (SOCIAL ISOLATION) Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΕ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ (SOCIAL ISOLATION) Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΕ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ (SOCIAL ISOLATION) Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά 1 Περιεχόμενα Κοινωνική Απομόνωση 2 Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσαρουχά

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM

CISM in Air Traffic Control. An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM 1 CISM in Air Traffic Control An Introduction to Critical Incident Stress Management CISM Ατύχημα San Diego 1978 2 Ατύχημα Chicago 1979 3 Ατύχημα Air Florida, Washington 1982 4 Ατύχημα Sioux City 19-7-

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Σωµατόµορφες διαταραχές: οµάδα ψυχικών παθήσεων που παρουσιάζονται µε τη µορφή σωµατικών συµπτωµάτων, για τα οποία δεν µπορεί να δοθεί επαρκής παθοφυσιολογική ερµηνεία. Κοινή

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Α. ΝΙΚΑ, Γ. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 29/11/2014 Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Επιδημιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

Γενική μεθοδολογία της μελέτης Ανάλυση των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου υποκειμενικής εκτίμησης των εργαζομένων

Γενική μεθοδολογία της μελέτης Ανάλυση των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου υποκειμενικής εκτίμησης των εργαζομένων Γενική μεθοδολογία της μελέτης Ανάλυση των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου υποκειμενικής εκτίμησης των εργαζομένων Ο κλάδος της διαμόρφωσης πλαστικών Σπύρος Δοντάς Δρ. Χημικός ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Στόχος: Μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος;

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ 3 Η ινομυαλγία είναι συχνό, επώδυνο σύνδρομο των μυών, των συνδέσμων και των αρθρώσεων. Συχνά, υπάρχουν συμπτώματα κόπωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα