Προνοσοκομειακή Αντιμετώπιση Τραυματία με Κάκωση Κεντρικού Νευρικού Συστήματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προνοσοκομειακή Αντιμετώπιση Τραυματία με Κάκωση Κεντρικού Νευρικού Συστήματος"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣ!ΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ε:--ιΙΆΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 7 Προνοσοκομειακή Αντιμετώπιση Τραυματία με Κάκωση Κεντρικού Νευρικού Συστήματος Π. ΚΑΖΑΜΙΑΣ -Β. ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΉ - ΕΙΙΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Το τραύμα αποτελεί σημαντικ11 αιτία θνητότητας και θνη Jιμότητας σ' ολόκληρο τον κόσμο. Από τα 11 εκατομμύρια θανάτων τον χρόνο στις αναπτυγμένες χcδρες οι 8αJ. (ΧΧ) (7, 3%) οφείλονται σε τραυματισμό. Είναι η πέμmη κατά σειρcί συχνότητας αιτία θανάτου μετά από την στεφανιαία νόσο, τον καρκίνο, το εγκεφαλικό, και τις παθήσεις του αναπνευστικού (Σχ. 1 ). Στις περισσότερες χώρες τα τροχαία ατυχ11- ματα είναι η πιο συχνή αιτία θανάτου από τραυματισμό, αφορούν σ υv 1Ίθως νέους ανθρώπους στην πιο παραγωγικ11 φάm1 της ζω1ίς τουξ (Σχ. 2, 3). Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα να έχουμε κάποιο τροχαίο ατύχημα είναι η ηλικία του οδηγού (Σχ. 4), το φύλο (Σχ. 5), η εμπειρία, η ταχύτητα, η χρήm1 αλκοόλ, ο αριθμός των κυκλοφορούντων οχημάτων, η ποιότητα του οδικού δικτύου και η κατάσταm1 του αυτοκίνητου ιι. π. Η Ελλάδα έχει το θλιβερό προνόμιο να αν1ίκει στις χώρες με το μεγαλύτερο αριθμό νεκρcδν από τροχαία ατυχ1ίματα (Σχ. 6), είμαστε η μοναδικ1j χcδρα στην Ευρό) πη που την τελευταία δεκαετία έχει αύξηm1 των νεκρcδν από τροχαία ατυχ1ίματα (Σχ. 7). Καθημερινά δεκάδες συμπατριώτες μας πέφτουν Ηύματα τροχαίων ατυχημάτων, ενώ τά σαβατοκύριακα καί τίς αργίες οί ελληνικοί δρόμοι θυμίζουν πεδίο μάχης (Σχ 8). Κάθε χρόνο ένα χωριό ξεκληρίζεται, περισσότεροι από 2000 άνθρωποι χάνουν την ζω11 τους, άγνωστος αριθμός νοσηλεύεται στις μονάδες εντατικ1ίς θεραπείας (ΜΕΘ), και ορισμένοι μένουν με μόνιμες βλάβες, στην πλειοψηφία τους νέοι μικρότεροι από την ηλικία των σαράντα χρόνων. Καθημερινά στα δελτία ειδ1ίσεων υπάρχει ο απολογισμός των νεκρών-θυμάτων στον ακήρυχτο πόλεμο της ασφάλτου. Από νωρίς τα κανάλια διαφημίζουν το ανθρώπινο δράμα που θα σερβίρουν στο κεντρικό δελτίο ειδ1ίσεων, προσπαθώντας με τον τρόπο τους να ευαισθητοποιήσουν την ΜΛΟ 3,1 28% 22% ΤΡΑΥΜΑ 0,8 7,3% ΕΓΚΕΦΜΙΚΟ 1,5 14% ΠΑΘΗΣ.ΑΝΑΠΝ. 0,9 8,2% ΚΑΡΚΙΝΟΣ 2,3 21% Σχ. 1: Κυριιiτερες ωτ(ες Ι!αvιiτου στις ωιαπτυγμ(vες χυ!ρες (εκατομμι!ρια/έτος). Τα στοιχε(α ε(vω απr5 την Παγκιiσ,ιιω Οργι!νωση Υγε( ας ( Vιπlιll1ealtl1.Ιiati8tic.Ι αηηιια!. Geηιτιι 191!9, IVHO). ΜΛΟ 15% ΠΝΙΓΜΟΣ 3% 21% ΠΤΩΣΗ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΗ 4% ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ 14% :Σ;ι. 2: ΛιτιΈ; Ι!ωιιαηιιιiροι ΤQ!1Ι'μιπιιηωι! στις JJJJA, I'J87 32% κοιν1j γνcδμη για το μεγάλο αυτό πρόβλημα Ιl απλά πουλu)ντας ανθρώπινο πόνο με δόσεις. Όμως για τους περισσότερους από μας τα στοιχεία αυτά είναι απλοί αριθμοί εκτός εάν ανάμεσα τους βρίσκεται κάποιος δικός μας, ενώ για την επίσημη πολιτεία παραμένουν κάποια επίσημα στατιστικά δεδομένα αν κρίνουμε από την απραξία των υπευθύνων. 3%

2 8 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ = >65 ΠΗ 64< ΕτΗ?? 21, ΕτΗ 1n 7 40,6 48, ΕτΗ 81, ΕτΗ Ε1Η ΕτΗ ο-;' 5,7 39,2 61,1 8 ΟΔΗΓΟΙ ΔΙΚΥΚΛΩΝ 6-9 ΕτΗ [J ΟΔΗΓΟΙ ΟΧΗΜΑ ΤΩΝ <6ΕΤΗ ο ΑΡΙθΜΟΣ ΝΕΚΡΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΟIΚΟΥΣ :: //(}ΟιJιίίιιοο %ιαιο ομι;ιjι1j'(uιιjι' ι{.!ιj ΤΙJΟ.ι'μο. (f.ι'ο.ι.ογυ. μι: TIJ!' ηλικ[α, ΗΠΑ 198R Κατά καιρούς δημοσιεύονται περιπτώσεις άδικου χαμού τραυματιών( από κακ1] αντιμετώπιση, η καθυστερημένη μεταφορά σε τριτοβάθμιο νοσοκομείο) για νυ μας θυμίσουν την ανεπάρκεια του συστήματος υγεία:: στην αντιμετώπιση του τραυματισμένου ανθρώπου. Έρχονται τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ( εκφράζοντα: τον λα.ίκισμό της εποχ1iς μας) να ζηηiσουν επί πίνακι την κεφαλή των γιατρών που αντιμετώπισαν τον τραυματία. Κανένας όμως δεν αναρωτήθηκε γιατί ανήλικα παιδιά οδηγούν μοτοποδήλατα ή αυτοκίνητα, χωρίς να φοράνε ζώνη ή κράνος, χωρίς να έχουν δίπλωμα οδήγησης και μερικές φορές σε κατάσταση μέθης. Κανείc δεν ζήτησε ευθύνες από τους γονείς που αγόρασαν το δίκυκλο στο παιδί τους. Κανένας δεν διανοήθηκε να ζητήσει ευθύνες α) από το Πανεπιστήμιο για το ότι οι νέοι γιατροί δεν εκπαιδεύονται στην προνοσοκομειακ1i επείγουσα ιατρικ1i β) από την Τροχαία γιατί δεν ελέγχεται η χρήση ζώνης και κράνους, γιατί δεν προσδιορίζουν επίπεδα αλκοόλης στους οδηγούς που είχαν κάποιο τροχαίο ατύχημα, (χαρακτηριστικό είναι ότι με την εφαρμογή μέτρων Παπαθεμελή για το ωράριο των καταστημάτων είχαμε κατακόρυφη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων) γ) από την πολιτεία για την ποιότητα των δρόμων, και την κατάσταση των οχημάτων στην χώρα μας. Το κεντρικό νευρικό σύστημα (Εγκέφαλος - Νωτιαίος Μυελός) συμμετέχει σε μεγάλο ποσοστό στις κακώσεις, τις περισσότερες φορές όμως δεν έχουμε αμιγείς κακώσεις ενός συσηiματος αλλά έχουμε να αντιμετωπίσουμε έναν πολυτραυματία. Οι κρανιεγκεφαλικές κακώσεις (ΚΕΚ) έχουν λάβει επιδημικό χαρακτήρα σε όλες τις πολιτισμένες χώρες, η χώρα μας έχει και εδώ τα πρωτεία. 2-'χ.4: Ί'ριπλάσια ε/ι αι τα Ι!uματα τω1 τροχαιων ατυχημάτων στις ηλικίες μεταξύ 18 και 24 ετών. Τα στοιχεία είναι απι! 23 χώρες της Ευρώπης. Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟ'ΓΥΠΙΑ 6/4/ ο 0ΑΝΔΡΕΣ 0ΓΥΝΑΙΚΕΣ τ?οχαιο ΔΟΛΟΦΟΝ!Α ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ Σ χ. 5: Αριθμός θανάτων απι5 τραυματισμό σε 100. ()(){) κατοίκους. Αναλογία ανδρών- γυναικών. ΗΠΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΝΕΚΡΩΝ ΑΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ ΟΧΗΜΆΤΩΝ (1993) Ο+& aμ I. Βέλ'(ιο 2. Δανία 3. Γερμανία 4. Ελλάδα 5. Ισ ανία c Γαλλία 7. Ιρλανδία S. Ιταλία Υ. Λουςεμf1ούρ'(ο 111. Ολλανδία 11.Αυιπρία 12. Πορτο'(αλία 13. Φινλανδίιι 14. Σουηδία 15. Βρετανία 16. ΗΠΑ 17. Ια ωνία Σχ.6: Η Ε)λάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση από r5λες τις Ευρωπαϊκές χώρες. ΠΗΓΗ: Ευρωπαϊκιί Διάσκεψη Υπουργών Μεταφορών. Δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα ΒΗΜΑ 21/5/95. Εχει υπολογισθεί ότι το 50% των τραυματιών με ΚΕΚ πεθαίνει στον τόπο του ατυχήματος. Ο ακριβής αριθμός των ασθενών με ΚΕΚ δεν είναι εύκολο να υπολογισθεί γιατί ένα μεγάλο ποσοστό δεν πηγαίνει στο νοσοκομείο είτε γιατί είναι μεθυσμένοι, είτε γιατί δεν μπορούν να αξιολογησουν την βαρύτητα της κάκωσής τους.

3 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 9 [-29%] l. Βέλγιο [-24%] ο Δανία 3. Γερμανία ι::::ι Ελλάδα [-22%] 5. Ισπανία 6. Γαλλία z α 8000 (-2%] 6000 z σ 4000 [-31%] [+64%_. Θ ο [-7%] [-37% l -26% [-22% (-37%] 7. Ιρλανδία S. Ιταλία lj. Λουξεμβούργο 10. Ολλω δία 11. Αυστρία 12. Ποιηογαλία 13. Φινλcινδίc1 14. Σουηδίcι 15. Βρετανία Σ χ. 7: Νεκρο/ απι5 τροχαία ατυχιjματα ανά [το:;. 21iyκριση μεταξι> των ετuίjj 7980 r.ω Τα στοιχε/α ι:/1 ω συyr.ρ/σιμα r.αι αψψοι;ν τοιι:; θανάτους τις πρυίτι:ς 30 ημέρες μετιί απι5 το ατύχημα. Πηyιj: ΕιrηιιεριΊ\π Ji//\1 I.' I ''!'' ΤΑ TPOXAIA Α τvχηματα ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ IMMEDIATE: CNS injury or heart and great vessel injury..l../ / / \. " 1990 '\ Ο Ελαφρ ά Τραυμαrίcς D Βαριά Τραυματίr;ς 8Νεκροί 1989 ο ΑΡΙθΜΟΣ ΑΣθΕΝΩΝ 2'χ.8: ll1 τροχα/α ατυχιjματα του Ιlιίσχα κατιi τα {τη Η κυριότερη αιτία κάκωσης του κεντρικού νευρικού m σηiματος είναι τα τροχαία ατυχ1iματα, ακολουθούν οι :τrυ)σεις και τα εργατικά ατυχ1iματα, ενώ τα τραύματα από πυροβόλα όπλα δεν είναι πολύ συχνά. Στα βρέφη και στα νήπια η συχνότερη αιτία ΚΕΚ είναι η πτο)ml. Οι θάνατοι μετά από τραυματισμό έχουν χαρακτηριστική τριμερή κατανο ηί. (Σχ. 9) Ένα μεγάλο ποσοστό πεθαίνει σε δευτερόλεπτα Ιl λεπτά μετά τ11ν κάχωm1. Οι θάνατοι στο διάστημα αυτό συνήθως οφείλονται σε βαριά ΚΕΚ, διατομή του νωτιαίου μυελού στο επίπεδο της αυχενικής μοίρας, κάκωση καρδιάς, ρήξη μεγάλων αγγείων, απόφραξη αεραγωγού. Πλην ελάχιστων εξαιρέσεων οι τραυματίες αυτοί πεθαίνουν όποια και αν είναι η αντιμετώπιση. Η δεύτερη ομάδα θανάτων συμβαίνει τις πρώτες ώρες μετά το ατύχημα και οφείλεται συνήθως σε επισχληρίδιο 1l υποσκληρίδιο αιμάτωμα, σε αιμορραγικό shock (ρήξη σπλήνας, τραυματισμό του ήπατος, κατάγματα 0 ] τϊme after injury Σ χ. 9: Ποσυσταία χρονιr.ιj r.ιπω'ομη τιuι Ι!ω ιπωι μπα απι! τραιψατισιιιί. Α;τι5 ΙΊιπ,\!., Gπιιιιlc C.: C'onαρt.\ of tπιιιιιιιι C"ιπe anιl tπιιιπιιι \('(}/111,!{.!ιι (jιωιιlc c.: Tι'xt!Jook ο{ Ιιωιιιια 11/le.\'llιe.\ iιι αιιιl σίtίαι/ ('(/ΓC. Λ! ω-!jι I ΨJ3 οσπδν) χαρδιαχό επι;τωματισμό από πνευμοθώρακα ll αιμοθcόρακα. Οι τραυματίες αυτοί μπορούν να σωθούν με σωστ1ί προνοσοκομειαχri αντιμετώπιση. Τέλος ένα άλλο ποσοστό τραυματιών πεθαίνει αργότερα στις ΜΕΘ κυρίως από πολυοργανιχ1i λειτουργικ1i ανεπάρχεια. Η ΊρΙiγορη χαι σωστή αντιμετώπιm1 από τον τόπο του ατυχψιατος μπορεί να προφυλάξει τον τραυματία από την εμφάνιση σηπτικής κατάστασης ση1ν ΜΕΘ. Η προ)τη ώρα μετά τον τραυματισμό συνηθίζεται να ονομάζεται χρυσή ώρα γιατί πολλοί τραυματίες μπορούν να σωθούν εάν αντιμετωπισθούν στο μικρό αυτό χρονιχό διάστημα. (Σχ. 10) Για την ελληνικ1i πραγματικότητα η χρυσή ώρα βρίσχεται έξω από το νοσοκομείο, στον τόπο του ατυχήματοςr''.

4 10 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑ.Σ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ!ΧΓΡ!ΚΗΣ Percent survival ορισθεί και σαν διάχυτη βλάβη νευροαξόνων. Η διάχυτη εγκεφαλικ1j βλάβη υπάρχει στο 40 % των ασθενών με βαριά ΚΕΚ και ευθύνεται για το ένα τρίτο των θανάτων που σχετίζονται με ΚΕΚ. Είναι η επικρατέστερη αιτία για παραμένουσα εγκεφαλική δυσλειτουργία στους διασωθέντες. Minutes 2,'χ. JIJ: Χρυσιj ο!ρα. Ι!ιl!ανι5τητα ι)ιιiσωσης α:τc5 μετατραυματικι5.ι Iιock. Λ:τc5 Γιιιτ Μ., c;ιωιιlc C.: C.'οιιι:φιΙ ο( {/Ίl/l/11(/ c:ιπc 1111Ιltπιιιrηα.Ι coγing.!η G'ωηιlι! C.'.: Tαtbuok οjίωιιιηα ιιηc.ι"ιfιc.ιίίι anιl σitical αιιτ. Μω/Jγ 1993 ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ (Κ. Ε. Κ.) Ταξινόμηση Οι πρωτογενείς βλάβες μετά από ΚΕΚ περιλαμβάνουν τρεις κατηγόριες, 1) κατάγματα κρανίου, 2) εστιακές βλάβες, 3) διάχυτες εγκεφαλικές βλάβες. Κάθε μια κατηγορία έχει δικ1j της μοναδικ1] αιτιολογία, και παθοφυσιολογία 111 Κατάγματα κρανίου: Μπορεί να υπάρχουν με η χωρίς βλάβη στον εγκεφαλο, αλλά αυτά τα ίδια δεν αποτελούν σημαντικ1] αιτία εγκεφαλικ1jς δυσλειτουργίας. Εγκεφαλικ1] βλάβη συμβαίνει επειδ1j υπάρχει αγγειακ1] 1] εγκεφαλικr] κάκωση είτε άμεση είτε έμμεση από επίδραση μάζας. Εστιακές βλάβες: Είναι αποτέλεσμα τοπικ1jς βλάβης. Θλάση στον φλοιό, επισκληρίδιο και υποσκληρίδιο αιμάτωμα, ενδοεγκεφαλικ1j αιμορραγία συνθέτουν την εστιακή βλάβη που χαρακτηρίζεται από μακροσκοπικά ορατές βλάβες οι οποίες είναι λίγο η πολύ περιορισμένες στην περιοχ1j της κάκωσης. Είναι υπεύθυνες για όλους τους ασθενείς που χρειάζονται επέμβαση μετά από ΚΕΚ, και περίπου για τα δυο τρίτα των θανάτων που σχετίζονται με ΚΕΚ. Διάχυτες εγκεφαλικές βλάβες: Παρουσιάζουν βασικές διαφορές από τις εστιακές βλάβες και συνδυάζονται με εκτεταμένη εγκεφαλικ1j δυσλειτουργία. Συν1jθως δεν υπάρχουν μακροσκοπικά ορατές δομικές βλάβες. Η f)λάβη μπορεί στη αρχ1j να είναι λειτουργικ1j όπως στην περίπτωση της διάσεισης, η μπορεί να ;τεριπλέκεται με δομικές διαταραχές οι οποίες συμβαίνουν σε παρατεταμένο τραυματικό κώμα. Επειδ1j έχουμε εκτεταμένη βλάβη νευροαξόνων ορατών μόνο με μικροσκόπιο αυηj η κατάσταση έχει 90 Μηχανισμός κάκωσης Ενώ οι οδηγοί των οχημάτων μπορεί 1] όχι να υπακούουν στους κανόνες οδικ1jς κυκλοφορίας (νόμους που οι άνθρωποι έχουν θεσπίσει για ασφαλέστερη οδ1jγηση), οι ίδιοι είναι υποχρεωμένοι να ακολου01jσουν τους φυσικούς νόμους που διέπουν όλα τα αντικείμενά του πλαν1jτη μας. Ο κυριότερος νόμος που ενδιαφέρει αυτούς που ασχολούνται με το τραύμα είναι ο νόμος της διατίjρησης της ενέργειας. Ενέργεια δεν μπορεί να δημιουργηθεί από το μηδέν ούτε να εξαφανισθεί, απλά αλλάζει μορφ1j. Έτσι όταν δυο αντικείμενα( οχ1jματα) συγκρουσθούν η κινητικ1j ενέργεια δεν εξαφανίζεται αλλά απορροφάται. Το ποσό της ενέργειας που απορροφάται από κάθε αντικείμενο που εμπλέκεται στην σύγκρουση καθορίζεται από τη μάζα του και την μεταβολ1j στην ταχύτητα του. Είναι γνωστό ότι εάν υπάρχει μεγάλη διάφορα στην μάζα των δυο συγκρουόμενων αντικειμένων, εκείνο με την μικρότερη θα απορροφίjσει το μεγαλύτερο ηυjμα της ενέργειας. Έτσι εάν ένα κινούμενο όχημα κτυπ1jσει κάποιον πεζό, λόγω της μεγάλης διαφοράς μάζας ο άνθρωπος θα απορροφίjσει το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας. Α. νάλογα είναι τα αποτελέσματα και όταν έχουμε πτόjση από ύψοξ. Σημαντικός επίσης για την κατανόηση του μηχανισμού κάκωσης είναι ο lος νόμος του Nevvton. Σύμφωνα με αυτόν ένα αντικείμενο θα παραμείνει σε ακινησία 1j θα συνεχίσει να κινείται με σταθερ1j ταχύτητα εάν δεν επιδράσει πάνω του καμία εξωτεριχή δύναμη. Θα μπορούσε κάποιος να κατατάξει τις κρανιοε'(κεφαλικές βλάβες ανάλογα με τον μηχανισμό κάκωσης σε δυο μεγάλες κατη'(όριες. 1) βλάβες που γίνονται από άμεση επαφ1j και 2) βλάβες που γίνονται από τις δυνciμεις αδρανείας οι οποίες δημιουργούνται κατά τις μεταβολές στην κίνηση του εγκεφαλου. Οι βλάβες από ciμεση επαφ1j είναι οι συχνότερες και οι σοβαρότερες αν και στις περισσότερες περιπτcίjσεις έχουμε συνδυασμό των δυο μηχανισμcίjν. Οι βλciβες συν1jθως εντοπίζονται στο σημείο της επαφ1jς, είναι

5 ΘΕΜΑΤΑ ΛΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 11 όμως δυνατό να δημιουργηθούν και στο αντίθετο σημείο τις οποίες ονομάζουμε βλάβες από αντιτυπία''''. Η σοβαρότητα και η έκταση της βλάβης εξαρτάται από το μέγεθος της δύναμης που εφαρμόζεται στο κρανίο, την επιφάνεια και τον χρόνο εφαρμογ1iς( συνήθως ο χρόνος είναι μικρότερος από 200 msec και στις περισσότερες περιπτώσεις μικρότερος από 20 msec ). Οι κακώσεις που δημιουργούνται από άμεση επαφ1i είναι τα κατάγματα κρανίου (ρωγμώδη, εμπιεστικά, κατάγματα βάσεως) το επισκληρίδιο αιμάτωμα, η εγκεφαλικ1i θλάση και το ενδοεγκεφαλικό αιμάτωμα. Οταν το κρανίο βρεθεί μέσα σε κίνηση (απότομη επιτάχυνση ) 1l όταν κινείται και ξαφνικά σταματήσει (επιβράδυνση) χωρίς να συγκρουσθεί 1 l να κτυπ11σει κάποιο αντικείμενο πάνω του, έχουμε την ανάπτυξη των δυνάμεων αδρανείας που είναι δυνατό να προκαλέσουν βλάβη στον εγκέφαλο. Αυτές οι καταστάσεις δεν είναι σπάνιες. Έτσι όταν κάποιος χτυπήσει το πρόσωπο Ιl το θώρακα μπορεί να θέσει το κρανίο βίαια σε κίνηση χωρίς άμεση πλ1iξη στον ίδιο. Σ' αυτήν την περίπτωση η ΚΕΚ είναι αποτέλεσμα μόνο της δύναμης αδρανείας που προκαλείται από τον τρόπο που κινείται ο εγκέφαλος. Οι κακώσεις που δημιουργούνται από τις δυνάμεις αδρανείας μπορεί να είναι θλάσεις στον φλοιό, υποσκληρίδιο αιμάτωμα, θλάση από αντιτυπία, διάσειση, διάχυτη βλάβη νευροαξόνων, ενδοεγκεφαλική αιμορραγία'. Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε παραδειγματικά: όταν ένα αυτοκίνητο τρέχει με 100 Κm/h και συγκρουσθεί σε ένα ακίνητο εμπόδιο, η κινητικ1] ενέργεια του οχήματος απορροφάται και αυτό σταματάει παραμορφώνοντας τόσο τον σκελετό του όσο το αντικείμενο στο οποίο συγκρούσθηκε. Ο επιβάτης ο οποίος επίσης τρέχει με 100 Krη/h χτυπάει στο μπροστινό τμήμα του αυτοκίνητου (τιμ6νι, παρμπρίζ) και έχουμε βλάβες από άμεση κάκωση. Η κίνηση του επιβάτη συνεχίζεται μέχρι να απορροφηθεί 6λη η ενέργεια, έχουμε όμως την δημιουργία δυνάμεων αδρανείας οι οποίες με την σειρά τους προκαλούν και αυτές κακώσεις. Ανάλογα είναι τα αποτελέσματα όταν έχουμε παράσυρση πεζού απ6 6χημα Ιl πτc!jση απ6 υψος. ΙΙαθοφυσιολογία της ΚΕΚ Πρόσφατες μελέτες της παθοφυσιολογίας του εγκεφαλικού τραύματος τείνουν να κατατάξουν τις βλάβες μετά από ΚΕΚ σε εστιακές και διάχυτες. Οι εστιακές βλάβες περιλαμβάνουν την εγκεφαλικ1i θλάση, τα διά- φορα αιματώματα, την αιμορραγία, το εμφρακτο του στελέχους απ6 εγκεφαλικι] κ1]λη, την κάκωση των κρανιακών νεύρων και της υπόφυσης. Οι διάχυτες εγκεφαλικές βλάβες περιλάμβάνουν την διάχυτη βλάβη νευροαξόνων, την υποξικ1i εγκεφαλικ1] βλάβη, το εγκεφαλικό οίδημα και την εγκεφαλικ1i εξοίδηση. Υπάρχει και μια ακόμη κατηγορία που παρατηρείται σε ασθενείς που πεθαίνουν πολύ γρ1iγορα, μετά από ΚΕΚ και παρουσιάζουν πολλαπλές μικρές αιμορραγίες στον εγκέφαλο". Στα κλασικά συγγράμματα δίδεται έμφαση στην ύπαρξη πρωτογενούς και δευτερογενούς βλάβης στον εγκέφαλο. Το είδος και το μέγεθος της εγκεφαλικr]ς κάκωσης μετά από τραυματισμ6 εξαρτάται από πολλούς παράγοντες12. Το μέγεθος της δύναμης που δέχεται το κρανίο και το ποσ6 της aπορροφούμενης ενέργειας παίζουν καθοριστικ6 ρ6λο για την βαρύτητα της βλάβης. Όμως πολλοί προυπάρχοντες παράγοντες μπορεί να τροποποι1iσουν το αποτέλεσμα της κάκωσης (πιν. 1 ). Πfv. Ι. ΔΕΙ'ΜΑ ΚΡΑΝΙΟ ΠΡΟΥΙΙΑΡΧΟΝΤΕΣ ΙΙΑΙ'ΑΓΟΝΊΈΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΉΣΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΊΉΣ ΚΑΚΩΣΗΣ l\ihniπa ΕΓΚΑΡ1:ΙΑ ΣΧΙΣΜΗ ΤΟΥΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΕΥΙ'ΩΝΕΣ Πάχο; Ευχινησίιι Σzιjμcι Πιiι.ο; Ευ%cψιι,ί(ι Πιίχυ; Προυχόλληυη υω zρcινίο McΊciJoς Σχψω Ό'(χο; Ε'(Λειμιi.ιχιj; ουυίας λίμιι Ι->ιzειccιλωνωτιαίο ι γ(jό (ΕΝΥ) ΕΛιrι i.ιοτιzέ; πιιοιjιπιc Ποοη ιούμcνη ΛιίΛωση Έτσι η δύναμη που μεταφέρεται στον εγκέφαλο από κάποιο εξωτερικ6 χτύπημα είναι δυνατό να τροποποιηθεί ανάλογα με το πάχος του δέρματος και του κρανίου καθώς και το σχ1iμα του. Το δέρμα που καλύπτει το κρανίο στην μεγαλύτερη επιφάνεια του έχει δι:rτ:λάσιο πάχος από το υπόλοιπο δέρμα, ενώ στην ινιακή περιοχ1] είναι τριπλάσιο. Το πάχος και ο βαθμ6ς προσκόλλησης της μ1iνιγγας στο κρανίο (είναι μεγαλύτερος στους ηλικιωμένους)

6 12 είναι δυνατό να επιδράσουν στο μέγεθος και στον τρόπο εμφάνισης ενός επισκληρίδιου αιματcόματος. Το επισκληρίδιο αιμάτωμα χωρίς κάταγμα του κρανίου είναι ένα φαινόμενο το οποίο περιορίζεται κυρίως στα παιδιά και στους νεαρούς εν11λικες. Ο τύπος και η συχνότητα εμφάνισης κ11λης του σκηνιδίου της παρεγκεφαλίδας εξαρτάται από την τοποθεσία και την έκταση της κρανιακ1jς βλάβης, αλλά επίσης και από την διαμόρφωση του ίδιου του σκηνιδίου, καθώς και από το μέγεθος της εγκάρσιας σχισ LΊjς του εγκέφαλου. Ακόμη η συσχέτιση ανάμεσα στο μέγεθος της βλάβης και στην αύξηση της ενδοκρανίου πιέσεως(επ) τροποποιείται εάν προϋπάρχει εγκεφαλικ1j ατροφία. Ασθενείς με προχωρημένη εγκεφαλικ1j ατροφία μπορεί να κρύβουν μεγάλα επισκληρίδια η υποσχληρίδια αιματώματα χωρίς ιδιαίτερη νευρολογικ1j συμπτωματολογία. Το επίπεδο της εγχεφαλικ1jς λειτουργίας πριν από την κάκωση οριοθετεί και το επίπεδο ανάνηψης της νοητικ1jς και σωματικ1jς νευρολογικ1jς λειτουργίας. Στους ασθενείς με προϋπάρχουσα μέσου βαθμού άνοια και σε αυτούς που είχαν καλ1j νευρολογικ1j ανάνηψη μετά από κάποιο εγχεφαλιχό επεισόδιο 1j προηγούμενο τραύμα, μικρού 1j μέσου μεγέθους ΚΕΚ μπορεί να προχαλέσει δυσανάλογα μεγάλη εγκεφαλιχ1j δυσλειτουργία. Δέρμα-τριχωτ<5 της κεφαλής Το τραύμα του δέρματος λόγω της πλούσιας αγγείωσης που υπάρχει στην περιοχή (πέντε ζεύγη αρτηριιίjν αιματώνουν το τριχωτό της κεφαλ1jς) μπορεί να αποτελέσει αιτία για μεγάλη απώλεια αίματος με επαχόλουθο ολιγαιμικό shock ( φαινόμενο ιδιαίτερα συχνό στα παιδιά). Τραύμα στο τριχωτό μπορεί να σημαίνει κάχωση στο χρανίο και στον εγχέφαλο και μπορεί να αποτελέσει πύλη εισόδου μικροβίων με αποτέλεσμα ενδοκράνιες φλεγμονές. Ακόμα και ένα φαινομενικά ασ1jμαντο τραύμα μπορεί να κρύβει κciποιο υποκείμενο κάταγμα κρανίου 1j διατητραίνον τραύμα, με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης φλεγμον1jς. Κρανίο Κατάγματα κρανίου μπορεί να υπciρχουν χωρίς σοβαρές συνέπειες για τον ciρρωστο, αντίθετα μεγciλες εγκεφαλικές χακώσεις υπciρχουν και επί απουσίας χαταγμάτων. Ύπαρξη χατάγματος σημαίνει σημαντι- ΘΕΜλΤΑ ΑΝΛΙΣΘΗΣ!ΟΛΟΓ!λΣ ΚΑΙ Η\ΊΛΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ κού βαθμού σύγκρουση και οι τραυματίες με κατάγματα στο κρανίο έχουν μεγαλύτερες πιθαν6τητες να εμφανίσουν σοβαρές βλάβες του παρεγχύματος, χαι ενδοκρανια αιματιίjματα. Σχεδόν όλα τα χατάγματα του κρανίου συνοδεύονται από κάποια ενδοκράνιο αιμορραγία που προέρχεται από την ρ1jξη των διπλο'ίχcόν φλεβών. Όταν ένα χάταγμα προκαλέσει ρ1jξη μεγάλων αγγειακών στελεχι!jν τότε η αιμορραγία είναι σημαντικ1j χαι έχουμε την δημιουργία αιματcόματος. Ανοικτά χατάγματα, και κατάγματα βάσεως που περιλαμβάνουν τους ρινικούς κ6λπους μπορεί να οδηγljσουν σε ενδοκράνιο φλεγμον1j. Γι' αυτό η ύπαρξη κατάγματος κρατά τον γιατρό σε επαγρύπνηση για πιθανότητα επιπλοχών οι οποίες μπορεί να έχουν δυσμενείς συνέπειες για τον τραυματία ο οποίος διαφορετικά θα είχε καλ1j ανάνηψη. Η συχνότητα κατάγματος στο κρανίο ποικίλει, απ6 3% όλων των τραυματιcόν που φθάνουν στο ηι1jμα επειγόντων έως 60 % των ασθενών που εισάγονται στην νευροχειρουργικ1j κλινικ1j μετά από τραύμα. Τα χατάγματα κρανίου μπορεί να ταξινομηθούν σε ρωγμώδη, α στεροειδιf, εμπιεστικά, διατητραίνοντα. Ρωγμώδη κατάγματα μπορεί να είναι κατάγματα θόλου και χατάγματα βάσεως. Τα κατάγματα θόλου μπορεί να υποδιαιρεθούν σε ανοικτά χαι χλειστά (εξαρτάται από την ακεραιότητα του υπερκείμενου δέρματος). Όπως αναφέραμε και παραπάνω τα κατάγματα κρανίου είναι καχc!jσεις που γίνονται από άμεση επαφ1j της δυνάμεως που χτυπά το κρανίο και προκαλεί παραμόρφωση του. Η βλάβη μπορεί να συμβεί είτε από την μεριά του χτυπ1jματος είτε απομακρυσμένα απ6 αυηj. Ρωγμώδη κατάγματα υπάρχουν (\ταν η δύναμη εφαρμόζεται σε πλατιά επιφάνεια και όταν το χτύπημα είναι αρκετά ισχυρό. Επικουριχά μπορεί να έχουμε τη δημιουργία αστεροειδούς κατάγματος. Συνδυασμός των παραγ6ντων που δημιουργούν το κάταγμα, επιδρci στην πλευρά και στο μέγεθος επέκτασης. Η βαρύτητα και η έχταση της εγκεφαλιχ1jς βλάβης που εμφανίζεται με το κciταγμα ποιχίλει και πρωταρχιχά εξαρτάται από το φορτίο επιβράδυνσης που απορροφάται με το χτύπημα. Στατικ6 φορτίο του κρανίου που συμμετέχει στην χάχωση μπορεί να προκαλέσει βαριά εγκεφαλικrj κάκωση χωρίς να έχουμε απώλεια της συνείδησης. Όταν τα ρωγμώδη κατάγματα του κρανίου συνδυά-

7 ΘΗ!ι\τΛ ΛΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΛΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ζονται με ρήξη της ακεραιότητας του δέρματος, υπάρχει ο κίνδυνος της ενδοκρανίου φλεγμονίiς, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει ρ1iξη της ηiνιγγας. Στα παιδιά και στα βρέφη μετά από κάταγμα με συνοδό ρ1jξη της μήνιγγας είναι δυνατό να έχουμε ένα προοδευτικc1 διευρυνόμενο κάταγμα. Το επισκληρίδιο αιμάτωμα συνθέτει την πιο σοβαρ1i επιπλοκ1j του ρωγμο)δους κατάγματος. Ο κίνδυνος αυξάνεται 6ταν το κάταγμα διασταυρcδνεται με αγγεία της ηiνιγγας(ιδιαίτερα τη μέση μηνιγγιιοi αρτηρία) ll τον φλεβcόδη κ6λπο. Κατάγματα βάσεως: Είναι περισσότερο αποτέλεσμα της επέκτασης καταγμάτων Οόλου και της απορρόφησης των δυνάμεων που δέχεται το κρανίο στη βάση του. Τα κατάγματα βάσεως περιπλέκονται με κατάγματα ρινικών κόλπων και μαστοειδούς οστού τα οποία προκαλούν τρώση της μίiνιγγας εκθέτοντας τον ασθεν1i στον κίνδυνο μηνιγγίτιδας και εγκεφαλικών aποστημάτων. Η παρουσία παρομοίων τραυματικών συριγγίων συνοδεύεται απαραίτητα από ωτόρροια ή ρινόρροια. Η έναρξη της φλεγμονίiς μπορεί να καθυστερήσει( σπάνια μέχρι χρόνια). Τα κατάγματα βάσεως του κρανίου μπορεί να συνδυάζονται με κακώσεις των κρανιακών νεύρων και αγγείων που βρίσκονται στην βάση του κρανίου. Τουλάχιστον 1 Ο % των ασθενάη' με ΚΕΚ παρουσιάζουν βλάβη ενός 1j περισσότερων κρανιακών νεύρων. Κατάγματα του λιθοειδούς είναι δυνατό να προκαλέσουν βλάβη στην 7η και 8η εγκεφαλικ1j συζυγία. Τα κατάγματα αυτά είναι είτε επιμ1jκη είτε εγκάρσια και σπανίως φαίνονται στις ακτινογραφίες. Παράλυση του προσωπικού μετά από τραυματισμό συμβαίνει στο 3% των ασθενάjν με ΚΕΚ. Σε ένα μεγάλο ποσοστό συνυπάρχει κάκωση του μέσου και έσω ωτός ενώ στο 20 % των ασθενcόν που παρουσιάζουν ωτορραγία υπάρχει σύστοιχη βλciβη του προσωπικού νεύρου. υταν η παράλυ ση οφείλεται σε εγκciρσιο κcίταγμα είναι ciμεση, τέλεια και μόνιμη, εν(j) 6ταν οφείλεται σε επιμίjκη κcίταγμα μπορεί να εμφανισθεί όψιμα (μετά 2-3 ημ.) και να υποχωρ1jσει μετcί 5-6 εβδομcίδες. Η συχνότητα βλciβης σtο ακουστικό νεύρο ανέρχεται στο 6-8 % των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων (μερικές φορές η βλciβη εντοπίζεται cπους πυρ1jνες, στον ακουστικό πόρο 1j στο υπόλοιπο ακουcπικ6 σύστημα). Βλciβη του ακουστικού νεύρου σημαίνει μόνιμη κci'jφωση. Το αιμοτύμπανο είναι συχνό κλινικό εύρημα στις παραπcίνω κακάjσεις. Το οσφρητικό νεύρο βλciπτεται σε ΚΕΚ συνίiθως σε συνδυασμό με κατciγματα της βcίσης του πρόσθιου εγκεφαλικού βόθρου. Το οπτικό νεύρο βλάπτεται σε κατάγματα που εντοπίζονται στον κοχγο. Συχνci υπάρχει μονόφθαλμος τύφλωση αμέσως μετci την κcίκωση ακόμα και με μικρές σχετικci κακώσεις. Βλciβες του οπτικού χιciσματος είναι σπciνιες και συμβαίνουν σε βαριές ΚΕΚ. Πιστεύεται ότι στις περισσότερες περιπτcόσεις η βλcίβη του οπτικού νεύρου γίνεται κατcί την δίοδο του μέσα από το οπτικό κανcίλι. Ακόμη είναι δυνατό να έχουμε βλciβη στα οφθαλμοκινητικci νεύρα (3η, 4η, και 6η εγκεφαλικ1j συζυγία), και στο τρίδυμο γcίγγλιο. Σε κατciγματα βciσεως μπορεί να δημιουργηθούν τραυματικcί ανευρύσματα της καρωτίδας και σπciνια απόφραξη στην ενδοκρciνια μοίρα της. Αν ο τραυματισμός της καρωτίδας γίνει στην περιοχ1i του σηραγγιi'jδους κόλπου είναι δυνατόν να έχουμε επικοινωνία σηραγγώδους κόλπου και καρωτίδας. Στη περίπτωση αυτιj έχουμε παλλόμενο εξώφθαλμο, εκχυμώσεις στην περιοχ1i του οφθαλμού, και απώλεια της όρασης. Εμπιεστικά κατάγματα: υταν η δύναμη που δέχεται το κρανίο είναι αρκετcί μεγcίλη Ίl συγκεντρcδνεται σε μικρ1i περιοχ1i μπορεί να δημιουργηθούν εμπιεστικcχ κατάγματα από μόνιμη μετατόπιση του οστού προς τα έσω. Η βαρύτητα της βλάβης εξαρτάται από το μέγεθος ηjς κάκωσης. υταν το χτύπημα είναι μικρό χαρciζει το κρανίο αφήνοντας άθικτη την μ1iνιγγα με μικρ1j ή καθόλου βλάβη στον υποκείμενο εγκέφαλο, σε μεγαλύτερη κciκωση δημιουργείται σοβαρότερη τοπικ1j βλcίβη από είσοδο τεμαχίων του κρανίου, τρώση της μ1jνιγγας και δημιουργία θλciσης στο φλοιό. Σε βαριές κακ(j'jσεις είναι δυνατό να έχουμε γενικευμένη βλciβη στον εγκέφαλο που προκαλείται από το φορτίο αδρανείας που δημιουργείται με την κciκωση. Σε ένα ποσοστό ασθενcόν με εμπιεστικά κατciγματα έχουμε απci'jλεια της συνείδησης για μικρό μ6νο χρονικό διciστημα. Η κάκωση και ρ1iξη του υπερκείμενου δέρματος με την είσοδο μολυσμένων αντικειμένων και τριδση της μίjνιγγας αυξάνει τον κίνδυνο για λοιμώξεις. Κακιi'Jσεις cπον υποκείμενο εγκέφαλο μπορεί να προκαλέσουν αιμορρα '(ία εστιακci ελλείμματα και μετατραυμαηκ1j επιληψία. 13

8 14 ΘΕΜΑΤλ λ\αι:θη.2:ιq.\ογι.!\_-'\] Ε\ΤΑΊ!ΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Ρ1jξη των αγγείων της ηjνιγγας και του φλεβώδους κόλπου μπορεί να δημιουργιjσουν αιματώματα, στην περίπτωση δε του φλεβώδους κόλπου υπάρχει ο κίνδυνος μεγάλης διεγχειρητικ1jς αιμορραγίας. Διατητρα ίνοντα κα ι διαμπερή τρα ύματα Ο όρος διαμπερές συχνά χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό τραυμάτων από πυροβόλο όπλο. Ενώ ο όρος διατητραίνοντα για τον προσδιορισμό τραυματων από οξύαιχμα αντικείμενα. Και τα δυο είδη είναι ειδικού τύπου ανοικτά κατάγματα και εμφανίζουν τον ίδιο κίνδυνο πρόκληση ς φλεγμον1jς και αιμορραγίας. Επιμέρους προβλ1jματα προκαλούνται από παραμον1j σωμάτων και από το βαθος της κάκωσης. Οι περισσότερο εκτεταμένες βλάβες του εγκεφάλου συνδυάζονται με αυτές τις κακώσεις. Διατητρα(vοvτα τραύματα: Χτύπημα του κρανίου με αιχμηρό αντικείμενο ριγνύει το οστούν και προκαλεί εγκεφαλικ1j βλάβη στην υποκείμενη περιοχ1j. Υπαρξη ενδοκρανίου αιμορραγίας προκαλεί γρ1jγορη επιδείνωση της κατάστασης του ασθενούς μέχρι και θάνατο. Μερικοί ασθενείς όταν τους εξετάσουμε στην αρχ1j έχουν καλό επίπεδο συνείδησης με μικρό 1] καθόλου εγκεφαλικό έλλειμμα. Η απουσία έντονης νευρολογι ΚΊjς σημειολογίας μπορεί νci μας οδη'(ί]σει σε λάθος συμπεράσματα και ψευδ1j αισιοδοξία. Εάν δεν υπάρχει ο απαραίτητος εξοπλισμός η διάγνωση είναι δύσκολη με την κλινικ1j εξέταση και την απλ1j ακτινογραφία. Οι λοιμcόξεις δεν είναι σπάνιες σε αυτές τις κακώσεις. Υπαρξη βλάβης στα αγγεία είναι επίσης συχν1j στα διατητραίνοντα τραύματα. Διαμπερrj τραύματα: Η ενέργεια που μεταφέρεται στον εγκεφαλικό ιστό προσδιορίζει τον τύπο της κάκωσης που προκαλείται από πυροβόλο όπλο. Το μέ'(εθος της βλάβης εξαρτάται από τον τύπο του βλ1jματος, την διάμετρο του και την ταχύτητα. Συν1jθως έχουμε εκτεταμένη βλάβη ε'(κεφαλικού παρεγχύματος που συνοδεύεται με μεγάλο ποσοστό επιπλοκών, και προκαλεί τη με'(αλύτερη θνητότητα από όλα τα είδη των κρανιοεγκεφαλικών κακcόσεων. Τρα υματικά α ιματώματα Τα τραυματικά αιματώματα περιλαμβάνουν το επισκληρίδιο, το υποσκληρίδιο, και το ενδοεγκεφαλικό αιμάτωμα. Τα τραυματικ(ι αιματcδματα μπορεί να υπάρχουν μόνα τους 1j σε συνδυασμ6 με Cιλλε; κακcόσεις όπως κάτα'(μα κρανίου, εγκεφαλιιοj θλcιση, διαμπερίj η διατητραίνοντα τραύματα. Τα αιματcόματα είναι καταστάσεις που προκαλούν γρ1jγορη επιδείνωση της εγκεφαλικής λειτουρ'(ίας, λό'(ω αύξησης της ενδοκρανίου πιέσεως και χρ1jζουν άμεσης αντιμετcδπισης. Επισκληρίδιο α ιμάτωμα Τα επισκληρίδια αιματώματα συν1jθως συνδυάζονται με κάταγμα του κρανίου και οφείλονται σε ρ1jξη της μέσης μηνι'('(ικ1jς αρτηρίας 1] άλλου aρτηριακού η φλεβικού στελέχους. Η παθολογικ1j δράση του επισκληρίδιου αιματώματος οφείλεται στη πίεση του υποκείμενου ε'(κέφαλου και στη δημιουργία ε'(κεφαλικού οιδιjματος. Η νευρολογικ1j συμτωματολογία εξαρτάται απ6 το μέ'(εθος της βλάβης και τον χρ6νο που θα γίνει η κλινι Κll εξέταση. Είναι δυνατόν να έχουμε εστιακ1j εντ6πιση με ανισοκορια σύστοιχα με την βλcιβη και παράλυση η πάρεση αντίστοιχα με την βλάβη. Σε ασθενείς με επισκληρίδιο αιμάτωμα μετcχ από ΚΕΚ είναι δυνατ6ν να υπάρχει η τυπικ1j Κλινικ1j εικόνα «ΛΠΩΛΕΙΛ ΣΥΝΕΙΔΗΣΙΙΣ - ΦΩΤΕΙΝΟ ΔΙΜΕΙΜΜΑ - ΚΩΜΑ». Όμως τα παραπάνω ευρ1jματα δεν είναι πάντα εύκολο να αξιολογηθούν ιδιαίτερα όταν έχουμε βαριά ΚΕΚ και ο ασθεν1jς είναι σε κώμα από την πρcότη στι'(μlj μετcι την κάκωση. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι αιτία του επισκληρίδιου αιματcόματος είναι τις περισσ6τερες φορές αρτηριακ1j αιμορραγία και έχουμε γρjj '(ορη ε'(κατάσταση της συμτωματολογιας και ταχεία επιδείνωση. Είναι από τις κακcδσεις που χρειάζονται άμεση χειρουργικ1j αντιμετώπιση. (Η αντιμετώπιση των αιματωμάτων αμαφέρεται ειδικά σε κεφάλαιο του τεύχους). Υποσκληρίδιο α ιμάτωμα Τα υποσκληρίδια αιματώματα δημιουργούνται απι1 ρήξη οποιουδ1jποτε αηείου μέσα στην κρανιακ1j κοιλότητα, συχνότερα όμως από ρ1jξη των φλεβών που διασταυρώνονται με τον υποσκληρίδιο χώρο, στην πορεία τους από τον εγκεφαλικό φλοιό έωςτην σκληρά μ1jνιγγα. Η εντόπιση τους είναι συχνότερη στην βρεγματικ1j χώρα, και πιστεύεται ότι η ρ1jξη των φλεβών που διαπερνούν τον υποσκληρίδιο χώρο οφείλεται στο μικρcs

9 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΛΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ τους ηjκος σε σχέση με την κίνηση που κάνει ο ε;κέφαλος μετά την κάκωση. Σε ποσοστό 20% είναι αμφοτερόπλευρα, και είναι συχνότερα σε γέρους, ασθενείς με aτροφικό εγκέφαλο και αλκοολικούς. Τα υποσκληρίδια αιματώματα χωρίζονται σε οξέα, υποξέα και χρόνια, ανάλογα με τον χρόνο εμφάνισης τους απcs την στιηηj της κάκωσης. Το οξύ υποσκληρίδιο αιμάτωμα συν1jθως οφείλεται σε μεγάλη επιτάχυνση Ιl επιβράδυνση και συνδυάζεται με εκτεταμένη παρεγχυματικ1j βλάβη. Συχνά οι ασθενείς έχουν πρωτογενείς διάχυτες εγκεφαλικές βλάβες και βρίσκονται σε κωματώδη κατάσταση. Η θνητότητα του είναι μεγάλη και κυμαίνεται απcs %. Ενδοεγκεφαλικrf αιμriτωμα Προέρχεται από ρ1jξη μικρών αγγείων που βρίσκονται κάτω απcs τον φλοιό συχνά συνδυάζονται με εμπιεστικά κατάγματα διαμπερ1j και διατητραίνοντα τραύματα. Είναι δυνατcsν csμως να δημιουργηθούν και μετά από μικρές κακιδσεις. Η κλινικ1j εικόνα του τραυματία με ενδοεγκεφαλικό αιμciτωμα εξαρτciται από την εντόπιση του αιματc!jματος και το μέγεθος του. Εφκεφαλικtj θλάση Εγκεφαλικ1j θλάση μπορεί να οφείλεται είτε σε ciμεση κάκωση ( εμπιεστικα κατciγματα) 1j στην δρciση των δυνάμεων αδραν είας (βλάβη από αντιτυπία). Συνψ)ως είναι εντοπισμένη και περιλαμβciνει περιοχές με μικροαιμορραγίες και νεκρcδσεις εγκεφαλικ1jς ουσίας. Συχνότερα εντοπίζεται στην μετωπιαία και στην κροταφικ1j χcόρα. Εκτεταμένες θλάσεις μπορεί να μη συνοδεύονται από παρατεταμένη απώλεια της συνείδησης, η σημασία τους όμως [)ρίσκεται στο γεγονός ότι αποτελούν βάση για ανάπτυξη εγκεφαλικού οιδ1jματος και δημιουργία αιματωμάτων. Διάχυτη βλάβη νευροαξόνων Παρατηρείται σε βαριές κακώσεις, είναι συχνότερη σε ατυχ1jματα από μοτοποδ1jλατα και εκεί όπου έχουμε παρατεταμένη δράση των δυνάμεων αδράνειας. Η διάχυτη βλάβη νευροαξόνων πιστεύεται ότι υπάρχει από την αρχ1j της κάκωσης (αν και υπάρχουν απόψεις ότι είναι δευτερογενιiς βλάβη και οφείλεται στην υποξία και στην ανάπτυξη εγκεφαλικού οιδ1jματος). Οι βλάβες είναι μικροσκοπικές και τις πρώτες ώρες μετά την κάκωση γίνονται αντιληπτές μόνο με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Έχουν την χειρότερη πρόγνωση και ο ασθεν1jς βρίσκεται σε κωματcόδη κατάσταση αμέσως μετά την κάκωση. Πρώτη προσέγγιση - Πλάνο αντιμετώπισης Η πρώτη επαφ1j με τον τραυματία ξεκινciει από την στιηηi που δεχόμαστε την κλ1jση στο τηλεφωνικό κέντρο του «ΕΚΑΒ». Πριν κατεβάσουμε το ακουστικό συγκεντρώνουμε όσο περισσότερες πληροφορίες γίνεται για το είδος και τις συνθ1jκες του ατυχ1jματος, τον αριθμό των τραυματιcδν και την κατάσταση τους. Καλό θα είναι οι πληροφορίες να λαμβciνονται από ξεχωριστό πρόσωπο και να μην χάνεται χρόνος από τα άτομα που συμμετέχουν στην ομciδα διciσωσης, κciθε νέα πληροφορία μεταδίδεται από τον ασύρματο. Όταν φθάσει πρώτο το ασθενοφ6ρο της περιοχ1jς που έγινε το ατύχημα οι διασώστες πρέπει να είναι σε θέση να δώσουν σωσηj περιγραφ1j για την κατάσταση του τραυματία και να προσφέρουν ης πρcότες βωjθειες. Εάν ο τραυματίας είναι εγκλωβισμένος ειδοποιείται η ομάδα διciσωσης της πυροσβεστικ1jς υπηρεσίας1''. Έχοντας όλες αυτές τις πληροφορίες, πριν φθάσουμε στον τόπο του ατυχ1jματος προσπαθούμε να απανηjσουμε στα παρακάτω ερωηjματα α) Είναι δυναηi και ασφαλ1jς η προσέγγιση στον τόπο του ατυχ1jματος; β) Κινδυνεύει ciμεσα η ζcωj του τραυματία; γ) Πρόκειται να χρειαστούμε επιπλέον βο1jθεια; Απ6 την στιγμ1j που θα φθάσουμε στον τόπο του ατυχιjματος κciνουμε αναγνcλjριση του χώρου προσπαθώντας να εντοπίσουμε οποιοδ1jποτε κίνδυνο θα μπορούσε να απειλ1jσει τον τραυματία 1j τα σωστικά συνεργεία και να δώσουμε ciμεσα λύση. Τέτοιοι κίνδυνοι μπορεί να είναι τα διερχόμενα αυτοκίνητα, η ύπαρξη φωτιciς, επικίνδυνα υλικά στην γύρω περιοχ1j, πεσμένα ηλεκτρικά καλώδια, αναθυμιάσεις απ6 τοξικά αέρια κ.λ.π. 1 '' Γίνεται γρ1iγορη εκτίμηση τη; κατcχστασης που βρίσκεται ο τραυματίας, αναγνωρίζουμε τυχόν περιπτώσει; που χρειάζονται άμεση αντιμετc!jπιση. Με την πρcότη μciτια παρατηρcόντα; τον τρ6πο με τον οποίο αναπνέει ο ασθενιiς είμαστε σε Οέση να προσδιορίσουμε εάν υπcχρχει απ6φραξη αεραγωγού, εciν έχουμε καλ1i αναπνευστικ1j λειτουργία 1j όχι. Ψηλάφηση του σφυγμού μας ενημερcόνει για την αιμοδυναμικ1j κατciσταση του(προσοχ1j, σε περίπτωση αγγειοσύσπασης μπορεί να έχουμε απουσία περιφερικcίjν σφύξεων)''11''. Με την επισκόπηση του τραυματία είναι δυνατ6ν να 15

10 16 προσδιορίσουμε το είδος της κάκωσης. Πχ. Ανισοκορία μπορεί να σημαίνει επισκληρίδιο 1l υποσκληρίδιο αιμάτωμα, ρινορροια - κάταγμα βάσης του μετωπιαιου οστού, ωτόρροια - κάταγμα λιθοειδούς. Με την ερcότηση «είσαι καλά» προσδιορίζουμε γρί] γορα την κατάσταση του επιπέδου συνείδησης. Ο έλεγχος των κορών ως προς το μέγεθος τους και την αντίδραση στο φως θεωρείται αυτον<5ητος για <5λους τους τραυματίες. Οι κιν1ίσεις των οφθαλμcόν μπορεί να είναι παθολογικές λόγω: 1. καταστολ1iς της λειτουργίας του στελέχους 2. aποσύνδεσης του στελέχους από περιφερικές οδούς 3. εστιακίiς βλάβης του στελέχους 4. βλαβcόν στις οδούς των έξω οφθαλμικών μυών 1l 5. βλάβης στο αιθουσαίο σύστημα. Οι κιν1ίσεις των οφθαλμών συνεπώς παρέχουν χρίiσιμες πληροφορίες σχετικά με την εστιακ1ί βλάβη, μετά από σύγκρουση 1l τις δευτερογενείς εξελίξεις της. Αντικατοπτρίζουν επίχης το βάθος του κώματος.'ολα τα παραπάνω μπορεί να γίνουν συγχρόνως και δεν απαιτούν χρόνο μεγαλύτερο από 30 sec. Αν κρίνουμε ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα με τις ζωτικές λειτουργίες ξεκινάμε ανάνηψη σύμφωνα με το Α,Β,CΌ Η εκτίμηση των ζωτικών λειτουργιών πρέπει να είναι συνεχ1iς σε όλη την διάρκεια της προνοσοκομειακής αντιμετο)πισης. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η κατάσταση των ασθενών δεν είναι σταθερ1i αλλά βρίσκεται σε μια δυναμικ1ί ισορροπία που ανά πciσα στιγ ηi μπορεί να αλλάξει( οι αλλαγές γίνονται συν1ίθως προς το χειρότερο). Εξασφάλιση φλεβικών γραμμών μεγάλου εύρους ( εαν υπάρχει η δυνατότητα τοποθετούμε κεντρικό φλεβικό καθεηiρα) και γρ1ίγορη έναρξη χορ1iγησης υγρών είναι από τους πρωταρχικούς στόχους στην αντιμετώπιση του τραυματία7'ό Ο πλ1iρης έλεγχος του επιπέδου συνειδψ_ιης γίνεται με την κλίμακα της Γλασκόβης (Glasgow Cωηa Score G. C. S.) η οποία ισχύει απ6 το Η εφαρμογ1ί της είναι εύκολη, και η αξιολόγηση της αμέσως μετά την κάκωση πριν την εφαρμογ1ί ιατρικών παρεμβάσεων, προδικάζει την βαρύτητα της ΚΕΚ και ίσως σε ένα βαθμ6 την εξέλιξη του τραυματία1i (Πι ν. 2). Η παραπάνω κλίμακα χρησιμοποιεί το ι'ινοιγμα των ματιών, την κινητικ11 αντίδραση, και την ομιλία με άθροισμα βαομολογίας ΚΓ <8 είναι ένδειξη για καταστολ1l, διασωλψιωση, και ελεγχόμενο αερισμό του τραυματία σαν ι'ιμεσα Π{v. 2. ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓ!Αl ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΙΝΑΚΑ.l: ΓΛΑΣΚΩΒΙΙl: (ΚΓ) ΛΝΟΙΓΜΑ ΜΑΊΊΩΝ Αυτιiμcιτα 4 Με εντολ1j 3 Με;cιiνο Κλειcπci ΟΜΙΛΙΛ Με ;τ(_)οσανιηολιιηιι5 5 Με σύπυση 4 Με cω(ιψειu 3 Λχατuνιiητη 2 Καμία I ΚΙΝΗΠΚΟΊΊΙΣ Με εντολ1j (J Σχιi;cιμη αντίδψωη 5 Μη Ο%ι5πιμη αντίδοcιση 4 Πα0ολο'(t%1j zιiμψη 3 Στελεzωία αντίi'φαοη 2 Καμία uντίδοαση I ΊΊ>ΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑ ΙΙΑΙΔΙΑ OMIAL<\ '- I ΒΕΛΠΣΗ ΚΙΝΗΠΚΟΤΗΊΆ <6 μηνι(jν zcιμoycλciει-%λαίει Κciμψη 6-12 μψιγj\' zcιμογελciει -Λαίει Εντιi;τιοη 1-2 έτη ;ταρciγει ήχuυ; - λέξει; Εντι5;τιση 2-5 έτη :ταρc!.γrι λέξει; -;τvοτ<!.σεις Υπαrωύει εντολίς (iι'ιj/lι'ιιιιιιι!j. Ν!J3 μέτρα αντιμετώπισης της υποκείμενης ενδοκρανίου παθολογίας (αυξημένη ενδοκρι'ινιος πίεση). Χαμηλή ΚΓ μπορεί να οφείλεται και σε ι'ιλλους παράγοντες <Sπως κυκλοφορικ1i καταπληξία, μέθη, χρίiση τοξικών ουσιο)ν, δεδομένα τα οποία σκόπιμα τα αγνοούμε στην προνοσοκομειακ1ί φι'ιση αντιμετc.δπισηξ. ΚΓ=3 που συνοδεύεται απ6 μυδρίαση χωρίς αντίδραση στο φως, η οποία δεν υποχωρεί μετι'ι την χορίiγηση χαταστολ1iς, τη διασω/-ψιωση, και τον αερισμ6, συμβαδίζει με συμτωματολογία εγκεφαλικού Gανι'ιτου. Εκτ6ς από την ΚΓ υπάρχουν πολλά συσηίματα αξιο Μγησης του τραυματία με επικρατέστερο την κλίμακα τραύματος (Injury Sevπit)' Scon: - 1. S. S.) τα οποία δεν είναι επί του παρ6ντος να αναλύσουμε;.ι;ιυ'21 Το πρόβλημα είναι ;τιο ;τολύπλοκο όταν έχουμε να αντιμετωπίσουμε παραπ(ινω απ6 έναν τραυματία, τ6τε απ6 τις πρcότες ενέργειες ;του έχουμε να κc'ινουμε είναι η διαλογ1i( triage )'''1. Μέσα σε μιχρ6 χρονικό διάστημα πρέπει να αποφασίσουμε ποιόν τραυματία θα αντιμετωπίσουμε πρcδτα και ποιον έ;τειτα. Πιθανόν η καθυστέρηση στην αντιμετcί)πιση σε κc'ιποιον ασtjεν1j να σημαίνει κακ1ί εξέλιξη η ακ6μα και θάνατο. Στην βιασι)νη μας και στην προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε όλους του τραυματίες υπ\1ρχει ο κινδυνος να μην αντιμετωπίσουμε τους ασθενείc 6πως πρέπει. Ηθικ6 χω

11 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ!ΑΤΡΙΚΗΣ 17 ιατρικά διλ1ίμματα μας βασανίζουν και μπορεί να μας επηρεάσουν. Πιστεύουμε ότι οι ενέργειες πρέπει να είναι ψύχραιμες και σωστές βασισμένες πάνω στην εμπειρία μας και στις ικανότητες μας. Πρωταρχική αντιμετώπιση στους τραυματίες με απόφραξη αεραγωγού. Τραυματίες που εμφανίζουν αναπενυστική δυσπραγία και υποογακιμία, χρ1ίζουν άμεσης αντιμετώπισης σε αντιδιαστολή με τραυματίεες με χαμηλ1i κλίμακα Γλασκόβης αλλά με καλ1i αναπνοή και κυκλοφορία. Έτσι ο τραυματίας με αμιγ1i ΚΕΚ, μπορεί να περιμένει για λίγο( εκτός εάν έχουμε μια γρήγορα επιδεινούμενη νευρολογικ1ί συμτωματολογία) μέχρι να τοποθετήσουμε φλέβα στον διπλανό τραυματία με τα ανοικτά κατάγματα και την μεγάλη αιμορραγία(προ shock κατάσταση) αφού προηγούμενα κάποιος από την ομάδα διάσωσης (διασώστες του ΕΚΑΒ) τον έχει σκεπάσει, του χορηγεί οξυγόνο και αν υπάρχει η δυνατότητα του έχει τοποθεηiσει φλεβική γραμ ηi και χορηγεί κρυσταλλοειδές διάλυμα, πράγματα τα οποία (για τα δεδομένα της Θεσσαλονίκης) τις περισσότερες φορές γίνονται πριν την άφιξη του γιατρού στον τόπο του ατυχήματος. Καταστάσεις καρδιακής ανακοπής πρέπει να αντιμετωπίζονται με καρδιοπνευμονικ11 αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ), με σκέψη για τη σκοπιμότητα προτεραιότητας γιατί πρώτον ασθενής που κάνει καρδιακ1i ανακοπιl από τον τραυματισμό θεωρείται νεκρός (συνήθως έχουμε κάκωση καρδιάς η ρήξη μεγάλων αγγείων), και δεύτερον ασθενής με διαπιστωμένη καρδιακιj ανακοπ1i για περισσότερο από 10 λεπτά (πράγμα πολύ πιθανόν για την ελληνικ1i πραγματικότητα) έχει aντένδειξη για ΚΑΡΠΑ λόγω των βλαβών στον εγκέφαλο (εξαίρεση αποτελούν τα παιδιά και ασθενείς που βρίσκονται σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες?. Αφού αντιμετωπίσουμε τα κύρια προβλήματα των τραυματιcδν, κάνουμε μια γρήγορη εξέταση των συνθηκών του ατυχιjματος, και αν υπάρχει η δυνατότητα, χωρίς να χάσουμε χρόνο, συλλέγουμε πληροφορίες από τυχόν αυτόπτες μάρτυρες, έτσι ώστε να εξακριβώσουμε το μηχανισμό κάκωσης. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πρώτον ότι ορισμένα είδη κακώσεων έχουν ένα συγκεκριμένο μηχανισμό βλάβης, και δεύτερον ότι η κλινικ1i εικόνα δεν ανταποκρίνεται πάντα στην έκταση του τραύματος (π.χ. ένας ασθενής που έχει πέσει από τον 4ον όροφο παρά το ότι φαίνεται καλά πιθανόν να έχει σοβαρότερες κακώσεις που θα δώσουν αργότερα συμτωματολογία). Αν υπάρχει η δυνατότητα (πράγμα ακατόρθωτο τις περισσότερες φορές) συλλέγουμε πληροφορίες (όχι σε βάρος της ταχύτητας αντιμετώπισης) σχετικά με το ιστορικό του ασθενούς. Πιθαν1i εγκυμοσύνη, καρδιοπάθεια, 1j χρόνια αποφρακτικ1i πνευμονοπάθεια θα τροποποιούσε τον τρόπο αντιμετώπισης. Αν υπάρχει η χρονική ασφάλεια και ο ασθενής έχει σταθεροποιηθεί, γίνεται πλ1jρης και σωστή κλινικrj εξέταση αφού αφαιρεθούν τα ρούχα του τραυματία, η οποία μας δίδει πληροφορίες για κακώσεις που δεν δεν έγιναν αντιληπτές από την πρώτη στιγμή. Κάτω από τα ρούχα μπορεί να υπάρχουν τραύ ματα που αιμορραγούν, έξω στροφ1j σε κάποιο πόδι να σημαίνει υποκεφαλικό κάταγμα, κάποιος μώλωπας στη νεφρική χώρα να σημαίνει οπισθοπεριτονα'ίκό αιμάτωμα με μεγάλη αιμορραγία η οποία δεν φαίνεται. Κατάγματα άκρων πρέπει να ακινητοποιούνται με την τοποθέτηση αερονάρθηκα και είναι αυτονόητο σε περίπτωση που έχουμε εξωτερική αιμορραγία πρέπει να ελέγχεται. Τα τραύματα πρέπει να καθαρίζονται, αν δεν υπάρχει η δυνατότητα, αρκεί απλ1j κάλυψη με γάζες η καθαρό σεντόνι. Πολλά από τα παραπάνω μπορεί να γίνουν κατά τη μεταφορά του ασθενούς στο νοσοκομείο, για εξοικονόμηση χρόνου. Μερικά από αυτά που αναφέραμε παραπάνω δεν αφορούν τον κρανιοεγκεφαλικό ασθενή, όμως στον τόπο του ατυχήματος έχουμε να αντιμετωπίσουμε τον τραυματία (τις περισσότερες φορές πολυτραυματία) που μαζί με την ΚΕΚ μπορεί να έχει και αλλες κακώσεις, ετσι ο ασθεν1iς αντιμετωπίζεται ολοκληρωμέναχ'ι. Αντιμετώπιση κρανιοεγκεφαλικού αρρώστου στον τόπο του ατυχήματος Οι βασικοί θεραπευτικοί στόχοι στον ασθενή με ΚΕΚ είναι α) υποστήριξη ζωτικών λειτουργιών β) εξασφάλιση όσο το δυνατόν καλύτερων συνθηκών ανάνηψης για τον τραυματισμένο εγκέφαλο και γ) Πρόληψη καταστάσεων που μπορεί να οδηγ1jσουν σε δευτερογενείς βλάβες17 Βασικές αρχές που πρέπει να έχουμε κατά νου είναι ότι 1) οι πρωτογενείς βλάβες γίνονται από την κάκωση και δεν υπάρχει τρόπος να τις αντιμετωπίσουμε (τουλάχιστο σε προνοσοκομειακή φάση) 2) η θεραπεία αποδίδει τόσο περισσότερο όσο νωρίτερα αρχίζει 7 Η εξασφάλιση βατότητας αεραγωγού και καλ 1 iς αναπνοής είναι ένα από τα σημαντικότερα μέτρα που

12 18 πρέπει να λαμβάνουμε για την πρόληψη της υποξυγοναιμίας και της υπερκαπνίας σε ένα εγκέφαλο με ήδη επηρεασμένη την εγκεφαλικ1j αιματικ1j ροή(cβf) και πιθανόν κάποιου βαθμού εγκεφαλικό οίδημα ( αυξημένη ενδοκράνιος πίεση -ICP)' 4 '59 Η ενδοτραχειακή διασωλ1jνωση παρέχει την μεγαλύτερη δυναηj ασφάλεια για τον αεραγωγό και μας δίνει την δυνατότητα για ελεγχόμενο αερισμό του τραυματία')". Αν και υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές που προτείνουν την ρινοτραχειακ1j διασωλ1jνωση, πιστεύουμε ότι δεν πρέπει να εφαρμόζεται τουλάχιστο στον τόπο του ατυχ1jματος. Ο τρόπος αυτός εγκυμονεί κίνδυνους( ιδιαίτερα σε βλάβες του σπλαγχνικού κρανίου) χωρίς να προσφέρει κανένα πλεονέκτημα. Προσοχ1j στις κρανιοπροσωπικές κακώσεις, ο ασθενής συνήθως έχει καλό επίπεδο συνείδησης (ΚΓ:15) υπάρχει όμως μεγάλη αιμορραγία στην περιοχ1j του στοματοφάρυγγα, γεμάτο στομάχι από την κατάποση του αίματος και αυξημένος κίνδυνος α) εισρόφησης αίματος και γαστρικού περιεχομένου, β) απόφραξης αεραγωγού λόγω τοπικού οιδ1jματος, γ) αδυναμίας διασωλιjνωσης εάν προσπαθ1jσουμε μετά από αρκετές ώρες (είναι από τις περιπτώσεις που υπάρχει ένδειξη για τραχειοστομία αμέσως μετά την άφιξη του τραυματία στο νοσοκομείο ) ' \ 's. Πι1ι. 3. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΔΙΑΣΩΛΗΝΩΣΗΣ 1. Καηiιπιωη ;ωρδιιιz1jς αναzοπ1jς 2. Κατωπολ1j του ιιναπνευιπιzυύ zι'ντρου 3. Slωck 4. Κλίμακα Γλαοχόf\ης<l\ (Υ πι) ουζ1jτηση χω <Υ) 5. Μεγιiλυ θωριαιχό τριιύμα 6. Πολλαπλιi τραύμαω ή zαηiγματιι 7. Κρανιοπροσωπιχές χαχιίjοεις Η χρ1jση λαρυγγικης μάσκας είναι δυνατόν να μας φανεί χρήσιμη σε περιπτώσεις αδύνατης διασωλιjνωσης, είτε λόγω προβλημάτων που σχετίζονται με τον τραυματία ( ανατομικ1j κατασκευ1j)είτε λ6γω δύσκολης προσπέλασης ( ασθεν1jς εγκλωβισμένος). Αν και σπάνια χρειάζεται, πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα για μινι-τραχειοστομία. Δεν πρέπει να διαφεύγει την προσοχή μας ότι οι περισσότεροι τραυματίες έχουν γεμάτο στομάχι και ο κίνδυνος εισρόφησης είναι υπαρκτός. Τα γνωστά μέτρα πρόληψης (χειρισμός Sellick, αποφυγ1j αερισμού με μάσκα) είναι ιδιαίτερα χρ1jσιμα. Αυτονόητο ότι η αναρρόφηση πρέπει να είναι σε ετοιμότητα. ΘΗΛΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτJΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Οι χειρισμοί πρέπει να είναι ήπιοι και να γίνονται με ιδιαίτερη προσοχ1j, πιθαν(jν να έχουμε κατάγματα γνάθου, δοντιών, η κάκωση σπονδυλικ1jς στ1jλης. Τα αποπολωτικά μυοχαλαρωτικά Μγω της αύξησης που προκαλούν στην ενδοκράνιο πίεση, φρόνιμο είναι αποφεύγονται, πρέπει όμως να υπάρχουν για περιπτώσεις δύσκολης διασωλ1jνωσης. Τα μη αποπολωτικά μυοχαλαρωτικά μπορεί να χρησιμοποιηθούν, δεν είναι όμως απαραίτητα. Σε περίπτωση που τα χρησιμοποιούμε πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι ο τραυματίας δεν είναι μόνο παράλυτος αλλά έχει και επαρκ1j επίπεδα καταστολ1jς και αναλγησίαξ. Τα επίπεδα καταστολ1jς πρέπει να είναι τέτοια έτσι ώστε ο τραυματίας να μην αντιδράσει στην διασωλιjνωση, να ανέχεται τον τραχειοσωλήνα, να είναι εφικηj η εφαρμογή ελεγχόμενου αερισμού χωρίς όμως να έχουμε καρδιαγγειακ1j καταστολή και αιμοδυναμικ1j επιβάρυνση I l. Η διασωλrjνωση πρέπει να γίνεται πάντα μετά από χορ1jγηση καταστολ1jς, είναι καταστροφικό να την π ρ ο σ π α θ 1j σ ο υ μ ε σ ε έ ν α ν ά ρ ρ ω σ τ ο ξ ύ π ν ι ο. Μόνο σε ασθεν1j με ΚΓ 3 δεν κρίνεται απαραίτητη η χρ1jση καταστολής. Από μετρίjσεις της ενδοκρανίου πιέσεως που έχουν γίνει στη ΜΕΘ έχει βρεθεί (Jτι ακόμα και νοσηλευτικοί χειρισμοί στον τραυματία που δεν έχει επαρκ1j επίπεδα καταστολ1jς αυξάνει τη ενδοκράνιο πίεση. Η αναλγησία θεωρείται απαραίτητη για την αντιμετώπιση του πόνου (οι ασθενείς συν1jθως έχουν πολλαπλές κακιόσεις) και γιατί μετριάζει την αιμοδυναμι Κ1l και ορμονικ1j απάντηση του οργανισμού στην ιr. ιιιιό κάκωση Τα φάρμακα που χρησιμοποιούμε πρέπει να είναι τέτοια που να βελτιώνουν την εγκεφαλικ1j αιματικ1j ρο1j και να μην αυξάνουν την την ενδοκράνιο πίεση. Οι δόσεις πρέπει να τιτλοποιούνται ανάλογα με την γενικότερη κατάσταση του ασθενούς2 (στο προηγούμενο τεύχος υπάρχει αναφορά για την δράση των φάρμακων στον εγκέφαλο )'' '.'!''. Οι περισσότερες ΚΕΚ δεν χρειάζονται χειρουργικ1j επέμβαση και αντιμετωπίζονται συντηρητικά στην ΜΕΘ με λψjjη μέτρων για αποφυγ1j των δευτερογενών βλαβών (καταστολ1j, αερισμός)27 δίνοντας την δυνατότητα στον τραυματισμένο εγκέφαλο για αποκατάσταση. Τα μέτρα αυτά μπορεί να εφαρμοστούν στον δρόμο άμεσα μετά την κάκωση με πολύ καλύτερα απο-

13 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ τελέσματα για τον τραυματία;ι'57. Γνώριμο των ελληνικών νοσοκομείων όπου μεταφέρουμε τους πολυτραυματίες, είναι η άποψη (ευτυχώς λίγων γιατρών) ότι δεν μπορεί να εκτιμηθεί ο άρρωστος γιατί είναι σε καταστολ1ί. Γνώμη μας είναι ότι κρανιοεγκεφαλικός ασθεν1iς το γρηγορότερο δυνατό πρέπει να μπαίνει σε συνθήκες γενικής αναισθησίας ' ),2y. Η χορ1iγηση υγρών στον ασθεν1ί με κρανιακό τραύμα είναι ένα κεφάλαιο με ιδιαίτερο προβληματισμό και αμφισβψηση. Η υπόταση σε έναν ασθενή με ΚΕΚ δεν είναι σπάνια και δεν οφείλεται πάντα σε υποοyκαιμία, όμως σκόπιμο είναι να ψάξουμε αλλού τα αιτία της και να μην βιαστούμε να την αποδώσουμε στη ενδοκράνιο παθολογία. υπως αναφέραμε παραπάνω τις περισσότερες φορές οι ασθενείς είναι πολυτραυματίες με πολλαπλές κακώσεις. Υπόταση η οποία επιμένει η επιδεινώνεται μετά από χορήγηση υγρών σίγουρα δεν οφείλεται στην ΚΕΚ αλλά μάλλον από κάπου έχουμε απώλεια αίματοξχο. Δεν υπάρχει συγκεκριμένος κανόνας χορήγησης υγρών σε κρανιοεγκεφαλικό άρρωστο. Βασικός σκοπός η επίτευξη αιμοδυναμικών στόχων για αιμοδυναμική σταθερότητα, και κατά επέκταση καλ1ί άρδευση όλων των οργάνων και αποφυγ1i του shock' "11 Από τις βασικές γνώσεις φυσιολογίας είναι γνωστό ότι ο οργανισμός του ανθρώπου όταν ανιχνεύσει απιfjλεια όγκου πυροδοτεί αντιρροπιστικούς μηχανισμούς( αγγειοσύσπαση, ταχυκαρδία) με σκοπό την την αιμάτωση των πολύτιμων οργάνων;2 Σκοπός είναι χορηγώντας υγρά να μην δώσουμε στον οργανισμό την δυνατότητα να ανιχνεύσει υποογκαιμία, για να προλάβουμε την αλυσίδα αντιδράσεων που θα επιδεινώσει την κατάσταση του τραυματία. Στον τραυματισμένο εγκέφαλο κύριο μέλημα μας είναι η αποφυγή, και η ελάττωση του εγκεφαλικού οιδήματος. Η ωσμωτικότητα του διαλύματος που χορηγούμε είναι το κλειδ ί για τους αυτούς τους στόχουςι;,ιοι_ (Το θέμα αναφέρεται διεξοδικά στο προηγούμενο τεύχος και σε επόμενο κεφαλαίο αυτού του τεύχους). Τα υπέρτονα διαλύματα ( κρυσταλλοειδ1ί και κολλοειδή) μπορεί να βοηθήσουν και λόγω της βελτίωσης της αιμοδυναμικ1iς κατάστασης, και λόγω της πτώσης της Ι CP που προκαλούν2'j.y<j, 40,4 ι,4 7,4.1,50.5 ι, ι,74.χ ι. X6,'J1.'J 4. Στο ΕΚΑΒ χρησιμοποιούμε το υπέρτονο διάλυμα NaCI 7, 5% σε δοση 3-5 ml/kg μετά την τοποθέτηση της πρώτης φλεβικής γραμμ1iς, όσο γρηγορότερα γίνεται. Χρήση των υπέρτονων διαλυμάτων δεν σημαίνει ότι δεν θα χορηγήσουμε άλλα υγρά, μας δίνουν όμως πίστωση χρόνου για την αποκατάσταση του όγκου, πετυχαίνοντας έναν εσωτερικό δανεισμό με την μετακίνηση υγρών από τον διάμεσο στον ενδαγγειακό χώρο. Μετά την χορήγηση του υπέρτονου συνεχίζουμε με φυσιολογικό ορό 1l Ringer. Σακχαρούχα διαλύματα (DW 5 %) δεν έχουν θέση στον κρανιοεγκεφαλικο ασθεν11 και γενικότερα στον πολυτραυματία πρώτον γιατί είναι υποτονα (αύξηση ICP) και δεύτερον γιατί προκαλούν αύξηση στο σάκχαρο του όρου πράγμα επιζ1ίμιο για τον τραυματισμένο εγκέφαλο. Συνοψίζοντας τα μέτρα για την αντιμετώπιση του εγκεφαλικού τραύματος δεν έρχονται σε αντίθεση με τα μέτρα για την αντιμετώπιση των υπόλοιπων προβλημάτων. Οι στόχοι μας 1) Διατήρηση και υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών 2) Εξασφάλιση ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και κατανάλωσης οξυγόνου 3) Μη αντίληψη του Stress Τα όπλα μας 1) Κατάλληλος αερισμός και οξυγόνωση 2) ΣωσηΊ ενυδάτωση 3) Επαρκ11 αναλγησία και καταστολ1ί (σχ. 1 1) Πfv. 4. ΚΡΠΗΡΙΑ ΜΕτΑΦΩΡΑΣ ΤΟΥ ΤΡΑΥΜΑτΙΑ ΣΕ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΙΊΚΗ ΚΛΙΝΙΚΉ I. Ασt!ενήc σε zωματυ)δη ;ωτάσταση 2. Κατάγματα zρανίου, με ιj χω[jίς Λινιzιj συμπτωματολογία 3. Επιδείνωση του επιπέbου συνείδησης 4. Διαταραχές ιπις %όρεc (μέγεοος ;ωι ιιντίδραση ιπο φως) Επιλογή νοσοκομείου μεταφοράς του τραυματία - κριτήρια μεταφοράς σε νευροχειρουργική κλινική Μετά την σταθεροποίηση και αντιμετώπιση των διάφορων προβλημάτων του αρρώστου πρέπει να αποφασίσουμε σε ποιο νοσοκομείο είναι καλύτερα να μεταφερθεί. Το νοσοκομείο που θα μεταφέρουμε τον ασθενή πρέπει να έχει την δυνατότητα για την αντιμετώπι- 19

14 20 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ση όλων των υπαρχόντων προβλημάτων του και ακόμη να υπάρχει η δυνατότητα για πλήρη διαγνωστικό έλεγχο3-'. Monitoring Προνοσκομειακά Είναι γνωστό στον κόσμο της αναισθησιολογιας ότι το καλύτερο monitoring είναι ο γιατρός με την συνεχή παρουσία και παρακολούθηση του αρρώστου. Όμως η ύπαρξη κάποιων μηχανημάτων παρακολούθησης καθίσταται απαραίτητη για την ασφάλεια του τραυματία. Το καρδιοσκόπιο είναι απλό στην χρήση του και πολύ χρήσιμο για την στοιχειώδη εκτίμηση του καρδιακού ρυθμού (σκόπιμο είναι να συνοδεύεται με απινιδωτη). Η ύπαρξη πιεσόμετρου με δυνατότητα αυτόματης αναίμακτης μέτρησης της aρτηριακής πίεσης επιτρέπει για καλύτερη εκτίμηση της αιμοδυναμικ1jς εικόνας, (κατά την κίνηση του ασθενοφόρου είναι αδύνατη η μέτρηση με υδραργυρικό μανόμετρο). Το παλμικό οξυγονόμετρο αποτελεί ίσως το πιο χρήσιμο εργαλείο για την παρακολούθηση του τραυματία, είναι όμως δυνατόν να έχουμε προβλήματα σε ασθενείς με περιφερική αγγειοσύσπαση λόγω χαμηλ1jς θερμοκρασίας ή λόγω shock7 ; 77. Ό Σε τραυματίες με ελεγχόμενο αερισμό ο καπνογραφος η το καπνόμετρο αποτελεί σημαντικό monitoring ιδιαίτερα σε ασθεν1j με ΚΕΚ στον οποίο θέλουμε να διατηρήσουμε μια σχετική υποκαπνία. Ακόμη το τελοεκπνευστικο διοξείδιο του άνθρακος αποτελεί έναν έμμεσο δείκτη της καρδιακ1jς παροχ1jς. Τα κλασικά πανεπιστημιακά μας συγγράμματα αναφέρουν την διούρηση σαν τη καρδιακή παροχ1j των πτωχών. Ακόμη και σ1jμερα με την πληθώρα των μηχανημάτων για την παρακολούθηση του άρρωστου, παραμένει ένας καλός δείκτης της γενικότερης κατάστασης του. Εάν η μεταφορά θα κρατήσει αρκετό χρονικό διάστημα σκόπιμο είναι η τοποθέτηση καθετήρα foley για την παρακολούθηση της διούρησης. Όταν χρησιμοποιούμε αναπνευσηjρα κατά την μεταφορά του τραυματία στο νοσοκομείο η ύπαρξη μανομέτρου και σπιρομέτρου στο αναπνευστικό κύκλωμα είναι απαραίτητο για την ασφάλεια του ασθενούς. Όλα αυτά τα μηχαν1jματα πρέπει να είναι τοποθετημένα στο ασθενοφόρο με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε και να μην πέφτουν όταν κινείται το όχημα, αλλά και να υπάρχει η δυνατότητα για αφαίρεση και μεταφορά στον τόπο του ατυχ1jματος. Η παρακολούθηση του ασθενούς αρχίζει από την ώρα άφιξης στον τόπο του ατυχ1jματος και συνεχίζεται κατά την μεταφορά του. Μεταφορά του τραυματία - ενημέρωση του νοσοκομείου υποδοχής Η μεταφορά του τραυματία γίνεται αφού γίνει η πρώτη αντιμετωπιση του, έχοντας υπόψη ότι ορισμένα πράγματα είναι δύσκολο να τα κάνουμε όταν κινείται το ασθενοφόρο311 Η κίνηση του οχ1jματος πρέπει να είναι γρ1jγορη και προσεκτική με όλες τις ενδείξεις προτεραιότητας, αποφεύγοντας καταστάσεις που θα δημιουργ1jσουν δυνάμεις αδρανείας (επιβράδυνση - επιτάχυνση) και απότομες αναταράξεις (τυχόν λακκούβες στον δρόμο). Για μεγάλες αποστάσεις θεωρείται αυτονόητο ότι πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα για αερομεταφορά με ειδικά εξοπλισμένα ελικόπτερα - ασθενοφόρα. Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχ1j στην διαηjρηση των φλεβικών γραμμcόν και στην σωσηj θέση του τραχειοσωλίjνα. Μια από την φλεβικές γραμμές πρέπει να είναι άμεσα προσπελάσιμη για χορ1jγηση φάρμακων. Ασθενείς με βαριές κακώσεις μπορεί να επιδεινωθούν στη μεταφορά, οι ενέργειές μας πρέπει να είναι γρrjγορες και συντονισμένες"α"'"'''7 Πριν την άφιξη στο νοσοκομείο είναι σημαντικό να ενημερώσουμε το τμ1jμα επειγόντων περιστατικών (τεπ) για την κατάσταση του τραυματία που μεταφέρουμε, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που κρίνουμε ότι χρειαζεται άμεση χειρουργικ1j αντιμετώπιση (πιν. 5). Γ!tι'. 5. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΊΆΒΙΒΑΖΟΝ'lΆΙ Σ'lΌ ΤΕΠ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΑΦΙΞΗ ΤΟΥ ΤΡΛΥΜΑΊΊΑ Ι. Ηi.t%ία %cιt φύλο του Ούματος 2. ΑριΟμιi; Ουμιίτων 3.Μηχανισμ6; %ιί%ωοης -!. Κατ(ωταση ζωτιλών λειτουργιιδν 5. Νει ρολογιλιj Λατιiστιωη 6. Είbη Λω Βαρύτητα Λιαιδσεων 7. Παρεμf1ιiσει; που έ'(ιναν προνοοολιψειιαιi. Πιi:Jαν6; χριsνος ιίφιξη; (νι' α ενημέρωση 5 n1in πριν την ιiφιξη) Ο ασθενής πρέπει να φθάνει στο νοσοκομείο σταθερός αιμοδυναμικά, ενυδατωμένος, με καλό αερισμό και οξυγόνωση, χωρίς να πονάει, με καλ1i καταστολ1i( εάν χρειάζεται), ικανοποιητικ1j διούρηση, και εγκατεστημένες μεγάλου εύρους φλεβικές γραμμές.

15 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Μετά την παράδοση και την ενημέρωση των εφημερευόντων στο ΤΕΠ, συμπληρώνεται πλήρες ενημερωτικό σημείωμα ενυπόγραφο με όλα όσα γνωρίζουμε για τον τραυματία και τις συνθήκες ατυχήματος, για τις παρεμβάσεις μας στον ασθενή καθι6ς και για την κατάσταση στην οποία τον παραδώσαμε στο νοσοκομείο. Το ενημερωτικό αυτό σημείωμα μπαίνει στον φάκελο του ασθενούς και τον συνοδεύει μέχρι την έξοδο του από το νοσοκομείο. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ Η παρουσία κάκωσης σπονδυλικrjς σηlλης σε τραυματία δεν είναι σπάνια. Ασθενείς με ΚΕΚ από τροχαίο ατύχημα με μηχαν1j μεγάλου κυβισμού έχουν πιθανότητα 10% να έχουν κάταγμα σπονδυλικ1jς στίjλης79. Το 50% των κακώσεων σπονδυλικ1jς στήλης συμβαίνουν στο διάστημα Α5-Α7, το 13% στο διάστημα Θ3-Θ6, και το 18 % στο διάστημα Θ 10 -Θ1231'. ΚΕΚ και ιδιαίτερα κρανιοπροσωπικές κακώσεις συνδυάζονται με κακώσεις της σπονδυλικ1jς σηjληξ. Κακώσεις σπονδυλικ1jς σηlλης(σσ) που συνδυάζονται με βλάβη στον νωτιαίο μυελό αυξάνουν κατά πολύ την θνητότητα και χρειάζονται μεγάλη προσοχ1j, κατά την προνοσοκομειακη φάση αντιμετι6πισης. Βασικός κανόνας όταν αντιμετωπίζουμε τον τραυματία στον τόπο του ατυχ1jματος είναι: Κάθε τραυματίας είναι πιθανόν να έχει κάκωση ΣΣ, ακόμα και αν δεν υπάρχει κλινική συμπτωματολογία. Τα συμπτώματα δεν είναι πάντα θορυβώδη και προσπαθούμε με έμεσους τρόπους να καταλάβουμε εάν έχουμε κάκωση ΣΣ. Ο μηχανισμός κάκωσης είναι σε θέση να μας βοηθ1jσει: Ένα τροχαίο με ανάπτυξη μεγάλων δυνάμεων αδρανείας, μια βουτιά σε ρηχ1j θάλασσα είναι πολύ πιθανόν να προκαλέσουν τέτοιου είδους κακώσεις. Οι συνυπάρχουσες κακώσεις, όπως κακώσεις σπλαγχνικού κρανίου είναι δυνατόν να οδηγήσουν την σκέψη μας προς μια τέτοια κατεύθυνση. Αν ο τραυματίας έχει καλό επίπεδο συνείδησης τον ρωταμε εάν πονάει κάπου εάν έχει αιμωδίες και εάν μπορεί να κουν1jσει τα μέλη του (τραυματίας που έχει κινητικότητα μετά την κάκωση της ΣΣ έχει πιθανότητα 75% για καλή λειτουργική ανάνηψη). Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πιθανόν ο ασθεν1jς να μη μπορεί να κουνήσει κάποιο μέλος του γιατί υπάρχει κάταγμα η βλάβη περιφερικών νεύρων( φαινόμενο συχνό σε κατάγματα κλείδας όπου έχουμε κακώσεις του βραχιόνιου πλέγματος). Ακόμη ένα μεγάλο ποσοστό των τραυματιών αυτών παρουσιάζει ΚΕΚ με άσχημο επίπεδο συνείδησης. Έτσι ο τραυματίας δεν μπορεί να μας δώσει τις απαραίτητες πληροφορίες Πριν από κάθε μετακίνηση πρέπει να τοποθετηθεί aυχενικός κηδεμόνας και εάν ο τραυματίας είναι εγκλωβισμένος και πρόκειται να κάνουμε χειρισμούς για τον απεγκλωβισμό του, τοποθετούμε ειδικό γιλέκο - νάρθηκα για την προστασία της ΘΜΣΣ. Ο aπεγκλωβισμός πρέπει να γίνεται από το γιατρό και έμπειρους διασώστες, η βωjθεια της πυροσβεστι ΚΊjς με το ειδικό διασωστικό όχημα πολλές φορές είναι αναντικατάστατη. Όμως ο συντονισμός όλης της προσπάθειας πρέπει να γίνεται από το γιατρό ο οποίος ελέγχει συνεχώς την κατάσταση του τραυματία. Εάν ο ασθενής έχει επικοινωνία πριν ξεκιν1jσουμε καθ ε προσπάθεια τον ενημερώνουμε( αναφέρουμε την ιδιότητά μας) τον παρακαλούμε να μείνει ακίνητος, και προσπαθούμε να τον καθησυχάσουμε. Εάν ο ασθενης έχει μετακινηθεί από περαστικούς ελέγχουμε την κατάσταση του, και από πληροφορίες διαπιστώνουμε τυχόν αλλαγ1j στην κλινικ1j εικόνα, την οποία και καταγράφουμε. Τον τραυματία μεταφέρουμε με την ειδικ1j σκούπα και τον τοποθετούμε πάνω στο στρι6μα κενού με το οποίο τον μεταφέρουμε στο νοσοκομείο. Το στρώμα αυτό δεν είναι ακτινοσκιερό και δεν πρέπει να αφαιρείται κατά τον ακτινολογικό ελεγχο. Προσοχ1j απαιτείται στους τραυματίες που φορούν κράνος. Το κράνος πρέπει να αφαιρείται με ειδικούς χειρισμούς γιατί υπάρχει ο κίνδυνος πρόκλησης επιπλέον βλαβών. Η κλινικ1j εξέταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη στους ασθενείς αυτούς και πρέπει να διεξάγεται με προσοχ1j. Αν κατά την κλινικ1j εξέταση διαπιστι6σουμε υπόταση, με φυσιολογικές 1j χαμηλές σφύξεις και ζεστό δέρμα η πιθανότητα για νωτιαίο shock είναι υπαρκηj. Υπεύθυνη για την κατάσταση αυηj είναι βλάβη στον νωτιαίο μυελό, η οποία προκαλεί χαλαρ1j παράλυση και πλήρη απώλεια της αισθητικότητας κατω από το επίπεδο της βλάβης (κίνδυνος να διαφύγουν υπάρχουσες κακώσεις λόγω έλλειψης του πόνου). Ο παθοφυσιολογικός μηχανισμός της κάκωσης του ΝΜ αναφέρεται σε άλλο κεφάλαιο αυτού του τεύχους. Η αντιμετώπιση των ασθενών αυτών όσον αφορά τις 21

16 22 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΥΓΡΑ (tco, icpp, tbp) ΑΕΡΙΣΜΟΣ μpac02, isa02) ΤΡΑΥΜΑ STRESS SHOCK tιcp Do, ΚΑΤΑΗΟΛΗ (V02, CMR02, ICP, STRESS STRESS) Δεuτεpογενεiς βλάβες l SIRS l MOF 1 Απώτερος θάνατος! Άμεσος Απώτερος Άμεσ ος θ άνατος θ άνατος SIRS l MOF 1 Απώτερος Άμεσος θάνατος θάνατος θάνατος.σχ. 11 Η αλυσίδα του τραύματος οι τρι5ποι και τα σημε(α παρέμβασης στην προνοσοκομειακιj φάση αντιμετώπισης του πολυτραυματία. Καταστάσεις ι5πως το.ι'iιock,.ι'iγe.\.1, πι5νος 1/CP απι5τοκες των τραυματισμών έχουν άμεση επfδραση στψ έκβαση του ασθενούς. Χορήγηση υγρών, εξασφάλιση αναπνοιjς, καταστολή και αναλγησία απιί τις πρώτες στιγμές μετά το ατι!χημα ε(ναι c)υνατιίν να εμποδfσουν την εξc'λιξη των παραπιίνω μηχωησιιιύν. Τα σημε(α που c)ιασταvρώνονται οι οριζιί1ιτιες (διακεκομένες) γριψμ{ς με τις κάθετες γραμμές ε(νω τα σημε(α παρέμβασης. ζωτικές λειτουργίες δε διαφέρει από τους υπόλοιπους τραυματίες, οι ενέργειές μας όμως πρέπει να γίνονται με προσοχή (ιδιαίτερα όταν υπάρχει ανάγκη για διασωλήνωση) γιατί υπάρχει ο κίνδυνος επέκτασης της βλάβης1 Η ανάνηψη του νωτιαίου μυελού θα εξαρτηθεί από τρεις παράγοντες : α) το μέγεθος της βλάβης, β) την επέκταση του τραυματισμού κατά την διάρκεια της διάσωσης(μετακίνηση τραυματία), γ) την αποφυγή υποξίας και υπότασης που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση. Η κλινικ1ί εξέταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη στους ασθενείς αυτούς. Στον τραυματία με κάκωση της ΣΣ θα πρέπει να τηρούνται τα παρακάτω: 1) Έλεγχος και εξασφάλιση των ζωτικών λειτουργιών 2) Προσεκτική μετακίνηση του τραυματία με ακινητοποιημένο κεφάλι, αυχένα, και πλάτη 3) Σε νωτιαίο shock, χορήγηση μεγάλου όγκου κρυσταλλοειδών και υπέρτονων διαλυμάτων, ετοιμότητα για χρήση αγγειοδραστικών και ινοτρόπων φαρμάκων ( φάρμακα με α -δράση θεωρούνται φάρμακα εκλογής). 4) Κάλυψη του τραυματία με κουβέρτα αλουμινίου (λόγω της κατάργησης του αγγειακού τόνου υπάρχει απώλεια της ικανότητας για θερμορρύθμιση) 5) Καθαρισμός και επικάλυψη ανοικτών τραυμάτων, ακινητοποίηση καταγμάτων. 6) Χορήγηση κορτικοστεροειδών σε μεγάλες δόσεις. Μεθυλπρεδνιζολόνη 30mg/kg αρχικά και στην συνέχεια 5mg/kg στάγδην για το υπόλοιπο 24 ωρο. Είναι η μόνη κάκωση στην οποία έχουν ένδειξη τα κορτικοστεροειδ1ί και πρέπει να χορηγούνται μέσα στο πρωτο 8ωρο από την κάκωση. Υπό αμφισβήτηm1 είναι οι ανταγωνιστές των απιοειδών, οι αποκλειστές διαύλων ασβεστίου, οι δεσμευτές των ελευθέρων ριζών του οξυγόνου και οι αναστολείς των μεταβολιτών του αραχιδονικού οξεως. Μη φαρμακολογική αντιμετώπιση αποτελεί η υποθερμίά και το υπερβαρικό οξυγόνο. Σήμερα καμία θεραπεία δεν έχει την δυνατότητα συνολικής αποκατάστασης της βλάβης. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Οι κακώσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος στα πλαίσια των τροχαίων ατυχημάτων αποτελούν μια τραγική πραγματικότητα για ολόκληρο τον κόσμο και ιδιαίτερα τη χώρα μας. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ιατρικό, έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις. Για την Ελλάδα το τραύμα εξακολουθεί να είναι η παραμελημένη νόσος, σε ένα εθνικό σύστημα υγείας εχθρικό για τον τραυματία. Η απουσία προληπτικών μέτρων από την πολιτεία, η ελλιπής εκπαίδευση των γιατρών και η έλλειψη «οικονομικού ενδιαφέροντος» στην επείγουσα ιατρική διογκώνουν το υπάρχον πρόβλημα. Η έκταση του προβλήματος είναι τέτοια που δεν επιδέχεται κανενός είδους πολιτική 1l συντεχνιακ1ί εκμετάλλευση. Η ποινικ11 δίωξη των γιατρών (κατά καιρούς για κακή αντιμετώπιση πολυτραυματία), ο διασυρμός τους από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα γενικόλογα και οι αφορισμοί από μέρους των υπευθύνων δεν φάνηκε να βελτιώνουν την κατάσταση.

17 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΊΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 23 Πιστεύουμε ότι η εκπαίδευση των γιατρών στην προνοσοκομειακή ιατρική, τόσο στο πανεπιστήμιο όσο και μεταπτυχιακά, η οργάνωση και η σωστή λειτουργία του ΕΚΑΒ σε όλη την Ελλάδα (προνοσοκομειακή αντιμετώπιση, βελτίωση διακομιδών) και η λήψη προληπτικών μέτρων από την πολιτεία (βελτίωση του οδικού δικτύου, έλεγχος για χρήση κράνους - ζώνης) μπορεί να βελτιώσει την αντιμετώπιση του τραυματία.!:.',,',\ ' I ''' <!!"' ;,.,,, J..,;.,L:.J 'Ι.','..A,ι.,)Ι'}j Ι!i.Ι Ι!ΙΙ>!il π; i1" CΙΧ ";... EΛEY!!Q!Y11.l(t.:: :::.. πού διορίζονται καθηγητές,, '"""' "" "'!lγ ιφtr><:ιι': no; "'"' ΚΑΙ ΜΕ ΦΑΚΕΛΑΚΙ Ι θυσιαστηκε ι ι l ι\ιμυση NQΣOKOMEIOY, ΟΛΥΜΓΙΙΛΚhΣ f-,,.,8 λόγω αρyίας ο 16χρονος τ Στn Ρόδο είχε «σβnσει)) ο 16άχρονος ΤΟ ΕΚΑΒ ΚΑΤΗΓQ.ΡΕΙΤΑΙ... «Πετάνε» ζωές, ΘΑΝΑΤΟΙ στον... αερα 18 ΣΑΝτΟΡΙΝΗ ΜΟΝΟΝ ΣΤΗ ----ΊιΕJΕΠΟΡΤΑΖ ΣΤΟ "ΑΠΟ Σ ΔΗΜΗ'ΓΡΙΟΣ".Από αμέλεια yιατρώv ο θάνατος 32χροvnς; Ρι ορταζ ΠΕΡ!ΚλΗΣΓλΕΝΤΑΔΑΚΗΙ Ε =a :: ;;.};. : o Ι"Ρ8 ε <rreεφημερεiοου110σοκομεlο Ανιcκ;Δημήτριος ομ!λειστω yιcιιρών οφtίλtτοιοε : :.:: - '";= O ;;; =T 'OU ""'"" ""ό θ<μοτ""'tλλιίψε.ι.>νιφοοωι1'"ούμιμηχο ολοyιt<οu : =τ ο : = :';Ό ιa,ολ λ Δοι αιοuτότηςn,θ"""ις<ψt <οος ιατρω ν η Κοτvχ;r yuν<ιί.ιο"χ' ΨΟWΟησiεl,ομ<οllμ<ρο ηςπεραομtνης.<ιωτtρ<>ς Ο"[ηδ.,,.,οuf>ω0'1τωνοδων2δης Ο.τωδρίοοκοοΚεφάλληvιας στηδuηκr\ θtασ<>λοv"'η ο :u ; : :... = ο.= το κl vηι a <lιτοl<<ι<;θ'tικκιλονοκηt Οοδηv6<;τοuφορτηyαιιμ< tφεpιτηνιραuμοnομ.tvη/!.tσrn>ινο nοnοδαnauλο<ι.,.,οεφημεριuοννοσοοcομεiο Αyιος ΙιημήψΙΟ<; Τtσοερο;nερ<ΠΟIJώρι;ςορyότ<ραηι\τU)(!lνtαρl, μη tραuntστη,.,σ> 115 ΜλΔμοtοUνοοοο.οιιειοuόnοut!χt&ο:>κομιοβtl Σύμφοιν< μtδημοσιιuμοια.οιινν<νο:k;οσiενών nοuνοαηλιιιότσ>ο"[ον οδ<οθάλαμο<σn\υνtιλαν δηη32χρο"'ιiitθονtοθοή&r,τη.οφούnοι>άης t ι;ιηςγ!cι Βοο\θειαδ<νψτηνοnαραlτηιηιοψοφαΡΙ'ΟUU'L«<ι nερl&α).ψη ΟΙiδ\<ς<σ ονtφφ:ινδnνοαη/ιι;irιριοtοο ιδρίιματ<ι<; οδιοφ/ιρι1οt 'Ιλ<\ροιςδιονηοhU)(!lγιιwb<οικλlnοραuοtγ!CΙ6οι\θtιο Orn.;;δn...,t - -- *Ε"γιναν όλες οι εξετάαεις... " ΤΟ ΒΗΜΑ 20 Αυγούστου 1995 Ανάκριση σε βάθος διέταξε ο εισαγγελέας.- Από πολλαπλά σuνtpιmικά κατάγματα ο θάνατος - Δεν έγινε ακτινογραφία.- Τι ισχυρίστηκε ο πρόεδρος του νοσοκομείου 1ιι(>Ο(ητικοοσuμ6οuλ!οu tοuνοσοι<ομεlοu ΑΥΙοςaημήτριος.Δημ/rιριοι; nοnοδημηψk>ο, η6<f>οnεunκ/ιανtψttώn""1τηο;:jιχρο.ηςοiiότοιοτρ <δ <οινοσηλtυτ<.<δnρο""""-'ιόι\tονοun\nοu bφι:nο Ο Ιδιοςεπwflμανt όntγιvανό/.ε<;dιοnο!)q!τηιεςοιμa ο οyο<tς θ<ο):ημαοtςκοιοοm\/ολοyιιιb;eξ< όσtι; αλλδδuσ-ιu)(ώι;γ!qτην32χj><>νη εmj θεμyωtmιw>κών 1101Τ μότωντηο;<>βδ.νοτό<;τηο;!cό.nαφορό τιςοvyκι:κρψtνεςκ<rur(ytλ\tς.τ6νισεδtοι;χεοο\δη δt<οιαχθ&! tνοροcηlι<ο<κη<uα\t t<ιcιη.τοπόροσματηι;οπqιοςβσνινεο Υ""""δσης επόμcνο:ςημtρε.: Ο UρΙQςΙlοrnιδημητρlοuεlnεο<δμηδηδενnροκCιmοονtu9(ινι;ο;σ-rο """'\Ψmκδ nροοοιmκότοu νοοcοοιοιwοιι.σιοόηοφορότηαιιμru:ροφορά tοοοntνσν1<., 32Χρονη.αψφωναμι:ηι;ιφιiι ι:ςκοtοβtσtο;tδσοτwν οαθε...,.ποu ότ!ι'ισtοvlδιοθάλοjιο.δσοωισιrrιtνών ουι: νtο<ροtομο\ς Στομttαξύ,tnlσημ Ιjι/ιγνοισητοuθανοhοιιτηι;32Χρονηι:δtνtyονε σπόtο νοοοο<ομεlοκοιαν<>μtνδ;uντοσncτιλt,...τηο;νtκροψlας οιtης Σuντpιπτικά κατάγματα ΣUμφωνομ<ΤΟVοαtpαδ Σα;οαul\λ,.,ζο\,οu, η32χι>ονηuntστη πολλαι!λ/ισwφvπuι/ο κcttάγιmα uρών. noλλonl.t<;τpoioo<o; ::: tνώο&ό=όςτηςεrιήλθtαnόακοτόσχtτηεοοιτερ <l\ --.::.---==-c _ Ρεπορτάζ Χω ρίς σχόλια..... ο τροδικα<πi:<; <n<σο\ι>α δτο umjρχc οοιιορό α ο πρόι!λημα μt tοv =-,;:, της32χρονης,εν.:.χ<>ι><> "\ρ"'' 6ορiοταιο οοοj'f"«ρψ<νι> ΣτηνιmόθcΟ')παρενt6ηχθ«:τομεσημtρο α ηcοοοννελiοθ<οοα λ ονi '1< Σιιν.. κρομtν<>.ο<""'iύ<λtος π,/.ημμελ«<>δι ών δανι λ/ιανοl)λιδης Ικ!τοl.< ::e : ; : :' ;:;,:'Ί.: : : οκης ε ξ tτο σηςνοο την νrtόθ<ο'l ""' 43Α27 Ο κ. Λ. Κρεμασιινόs μι)jιει σιο «Βιiμα» για τον θάνατο του 16χρονοv σm Ρόδο «Δεν zητώ να καλυφθεί κανέναs, θα είμαι ιδιαι (!ωs αυοjπpόs»

18 24 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Abrams Κ, Graηde C. Airway maηagmeηt σf the trauma patieηt with cervical spiηe iηjury. Curreηt σpiηiση iη aηaesthesiσlσgy 1994, 7: Albaηese J, Martiη C. Emergeηcy drug therapy σf clσsed head iη.iury. Ιη yearbσσk σf iηteηsive care aηd emergeηcy mediciηe, edited by Viηceηt J. Spriηger 1995 pp Americaη Cσllege σf Surgeσηs. Advanced trauma life suppσrt cσurce. A'ΓLS. USA 1989 pp Archer J, Pearl R, Hackel Α. Aerial critical care taηspσrt. In Textbσσk σf trauma anesthesia and critical care, edited by Grand C. Mσsby 1993, pp : Baker S, O'Neill Β, Haddn W, Lσng W. The injury severity scσre: Α methσd fσr describing patients with multiple iη.iuries and evaluating emergeηcy care. The jσurηal σf trauma 1974, 14: Baker S. Evaluatiσn σf medical care σf the injured. The jσurηal σf trauma 1971, 11: Baskett Ρ. Field stabilizatiση. Ιη Textbσσk σf trauma aηesthesia aηd critical care, edited by Grande C. Mσsby 1993, pp: Battistella F, Wisner D. Cσmbinecl hemσrrhagic shσck aηd head injury : Effects σf hypertσnic saline (7,5%) resuscitatiσn. The jσurnal σf trauma 1991, 31: Βeηdσ Α. Anesthetic managemeηt σf the head iη.iured patient. ASA Refresher Cσurse Lecture 1993, 272, pp Bermaη J, Prough D. Neurσlσgic injuries. In Textbσσk σf trauma anesthesia and critical care, edited by Grand C. Mσsby 1993, pp : Bicher. Sedatiσn and hyperventilatiσn causes hypσperfusiσn in head in.iyries. 10th European cσηgress σf neurosurgery ( abstract) Berliη Caroline Ν. Emergeηcy care in the streets.litle, Βrσwη and cσmpany, Bσstσn 1991, pp: Champiσn Η, Sacco W, Carnazzσ Α, Cσpes W, Fσuty W. Trauma scσre. Critical Care Medicine 1981,9: Champiσn Η, Saccσ W, Hanncιn D, Lepper R, Atzinger Ε, Cσpes W, Prall R. Assessment σf injury severity : the triage index. Critical Care Medicine 1980, 8: Chiaσ J, Miηei J, Shires τ. ΙΝ vivσ myσsyte sσdium activity and cσncentratiσn duήηg hemσrragic shσck. American jσurηal σf physiσlσgy 1990, 258: Chiσlerσ R, Revelly J, Lemerchand τ. Endσcrine respσηse after brain iηjury. Ιη yearbσσk σf intensive care and emergency mediciηe, edited by Vincent J.L. Springer 1993, pp: Cicala R, Graηde C, Behriηger Ε. Emergeηcy and elective airway management fσr trauma patieηts. In Textbσσk σf trauma aηesthesia and critical care, edited by Grande G. Mσsby 1993, pp : Clark C. Imprσving the maηagemeηt σf majσr trauma. British jσumal σf Anaesthesia 1990, 64: Cσlella J. Emergency medical services systems admiηistratiση and managemeηt. In Textbσσk σf trauma anasthesia aηd critical care, edited by Graηde C. Mσsby 1993, pp: Cσmmittee ση medical aspects σf autσmσtive safety. Rating the severity σf tissue damage.ι. The abbreviated scale. JAMA 1971, 215: Cσmmittee ση medical aspects σf autσησtive safety. Ratiηg the severity σf tissue damage. ΙΙ. The cσmprehensive scale. JAMA 1972, 220: Cσtev S, Shapira Υ, Shσhami Ε. Pathσphysiσgical mehanisms in severe head trauma. In Updιιte 1990 edited by Vincent J. Springer 1990 pp Cσttrell J. New treηds in ηeuroaηaesthesiιι. ESA Refresher Cσurse Lectures 1995, 16, pp Critical Care Mediciηe 1983, 11 : Cruz J. Cerebral blσσd flσw, vascular resistance, and σxygen metabσlism ίη acute braiη trauma: Redefiring the rσle of cerebral perfusiσn pressure? Critical Care Medicine 1995, 23 : Davis J, Hσyt D, McArdle Μ, Mackercie R, Eastman Β, Virgiliσ R, Cσσper G, Hammill F, Lynch F. An aηalysis σf errσrs causiηg mσrbility aηd mσrtality ίη a trauma system: Α guide fσr quality improvemeηt. The jσurηal σf trauma 1992, 32: Davis J, Hσyt D, McArdle Μ, Mackersie R, Shackfσrd S, Eastmaη Β. The sigηificcιnce σf critical care errσrs iη causiηg preventable death iη trauma patients iη a trauma system. The Jσurnal σf Trauma 1991, 31 : Drummσnd J. Brain prσtectiσn duriηg anesthesia. Anesthesiσlσgy 1993,79: Drummσnd J. Fluid maηagement fσr ηeurosurgical patieηts. ASA Refresher Cσurse Lecture 1993, 511,

19 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ pp Dubick Μ, Wade C. Α review of the efficacy and safety of 7.5% NaCI 6% Dextran 70 in experimental animals and in humans. The J ournal of Trauma 1994, 36: Ehrenwerth J, Sorbo S, Hackel Α. Transport of critically ill adults. Critical Care Medicine 1986, 14: European Resuscitation Council. Guic\elines for resuscitation Belgium Frost Ε. Neurologic trauma. In Textbook of trauma anesthesia ancl critical c<:ιre, edited by Grand C. Mosby 1993, pp : G<:ιde G, Becker D, Miller J, Dwan Ρ. Pathology and pathophysilogy of head injury. In Neurological surgery edited by Youmans J. Saunders 1990, ΡΡ : Gennarelli τ. Mechanisms of cerebral concussion, contusion, and other effects of head injury. In neurological surgery edited by Youmans J. Saunders 1990, pp : Gentleman D, Dearden Μ, Midgley S, M<:ιclean D. Guidelines for resuscitation and tπιnsfer of patients with serious head injury. BMJ 1993, 307: Gerhart Κ. Spinal cord injury outcomes in <ι population-based sample. The journal of trauma 1991, 31: Gervais Η, Eberle Β, Konietzke D. Comparison of blood gases of ventilated patients during transport Critical Care Medicine 1987, 15: Gotta Α Maxillofacial trauma. In Textbook of trauma <ιnesthesia and critical care, edited l1y Grande C. Mosby 1993, pp : H<:ιl.j<:nnae Η. Effects of hypertonic saline resnscitation on cardiac fnnction and metabolism. ESA Refresher course Lecture 1995, 26 pp Hemmer Μ. Fluid administration in severe head trauma patients.in yearbook of intensive care and emergency medicine, edited l1y Vincent J. Springer 1993, pp Hess J, Dubick Μ, Summ<:ιry J, B<:ιngal Ν, Wade C. The effects of 7.5% NaCI Ι 6% Dextran 70 on goagulation pl<ιtelet aggregation in humans. The Journal oftraum<:ι 1992, 32: Hills Μ, Deane S. Head injnry and facial injury : is there an increased risk of cervical spine in.jury? The Journal oftrauma 1993, 34 : Hodgkinson D, Berry Ε, Yates D. Mild head in.jury-a positive approach to management. European joυrnal of emergency medicine 1994, 1: Insel J, Weissman C, Kemper Μ, Askanazi J, Hyman Α. Cardiovascular changes during transport of critically ill and postoperative patients. Critical Care Medicine 1986, 14: Kaufmann Μ, Castelli Ι, Scheidegger D. Severe heacl injury : What about outcome? In yearbook of intensive care and emergency mec\icine, edited l1y Vincent J. Springer 1993, pp Κramer Β, Hackel Α, Pearl R. Critical care transport. In Textbook of traυma anesthesia and critical care, edited by Grande C. Mosby 1993, pp: Kreimeier U. Hypertonic saline in haemorrhagic shock. ESA Refresher Coυrce Lcctυres 1995, 25, pp Layon J, Dυncan D, Gallangher J, Banner Μ. Hypertonic saline as a resuscitation solution in hemhorragic shock: Effects on extravascular lung water and cardiopυlmonary fυnction. Anesthesia Analgesia 1987, 66: Linden Ρ, Gilbart Ε, Paqυes Ρ, Simon C, Vincent J. Inflυence of hematocri t ο η tissue 02 extπιction capabilities during acute hemorrhage. American Joυrn<ιl of Physiology 1993,264: Lopes Ο, Pontieri V, Silva R, Velasco Ι. Hypertonic NaCI and severe hemorrhagic shock: role of the innervated lυng. American J oυrncιl of Physiology 1981, 241: Maningas Ρ. Resuscitation with 7,5 % NaCI in 6% Dextran-70 dυring hemorrhagic shock in swine: EtΊects on organ l1 lood flow. Criticιιl Care Medicine1987, 15: M<:ιzzoni C, Borgstrom Ρ, Afrors Κ, Intagliettιι Μ. Dynamic flυid redistril1ution in hyperosmotic resuscitation of lιypovolemic hemorrhage. American Journal of Physiology 1988, 255: McDermott F, Lane J, Bπιzenor G, Del1ney Ε. The effectiveness of bicyclist helmets : Α study of 171 Ο casualties. The Journal oftraumιι 1993, 34 : McGonigal Μ, Cole J, Schwad W, Kauder D, Rotondo Μ, Angood Ρ. Anew approach to probability of sυrvival scoring for traum<ι qυality assυrance. The Journal oftrauma 1993, 34 : Mclaughin Μ. Effect of hyperventilation on blood flow to cerebral contusion and pericontusional brain tissue. (Abstract) Berlin Meier Α, Reinhart Κ, Bloos F. Hypertonic solutions 25

20 26 in emergency meclicine. In yearbook of intensive care and emergency medicine, edited by Vincent J. Springer 1995, pp Melker R, Gallagher J. Transport of the critically ill injured patient, in critical care, edited by Civeta J, Lippincott Philadelphia 1992, pp Miller D. Head injury. Journal of neurology, neurosurgery and psychiatry 1993, 56: Miller J, Piper Ι, Jones Ρ. Cerebral perfusion pressure and neurointensive carc. In yearbook of intensive care and emergency medicine, edited lιy Vincent J. Springer 1995, pp Νοlιιη J. Trauma statisticks and demogωphics. In Textbook ot traumιι anesthesi<ι and critical care, edited by Grande C. Mosby 1993, pp: Oakley Ρ, Morrison. Resuscitation and monitoring of hypovolaemic shock. Current opinion in anaesthesiology : Okad;:ι Κ, Okawa Κ. Traumιι anesthesi<ι tόr central nervous system injuries. Current opinion in anιιesthesiology 1994, 7: Olds Μ, Stocks G, Dauphinee Κ. Practical aspects of the prehospital medical care environment. In textbook of trauma anaesthesia and critical cιιre, edited by Grande C. Mosby 1993, pp: Ornato J, Craner Ε, Nelson Ν, Κimball Κ. Impact the improved emergency medical services and emergency traum<ι cιιre on the reduction in mort<ιlity from trauma. Joyrnιιl of trauma 1985, 25 : Parr Μ, Gπιnde C. Concepts of trauma care ancl trcιuma scoring. In Textbook of trauma ιιnesthesi<ι and critical care, eclited by Grande C. Mosby 1993, pp: Parr Μ, Grιιndc C. Mech<ιnisms of trιιuma. ln Textbook of tπιumιι <ιnesthesiιι and critic<ιl care, edited by Grande C. 1993, pp : Pearl R. Posttraumatic respiratory insufficiency: how and why does it h<ιppen? Anesthesia Analgesia 1992, 74: Pepe Ρ, Zachariah Β, Persse D. Prehospital critical caγc scrvices. ln yearl1ook of lntensivc Care anci Emergency Medicine, edited by Vincent J. Springer 1994, pp Phillips J, Buchman τ. Optimizing prehospital triιιge critiγia for traumιι teιιm ιιlerts. τl1e JourΠίιl of ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ TΓauma 1993, 34 : Prough D, Whitley J, Olympio Μ, ΤιιylοΓ C, Dewitt D. Hyperonic/hypertoncotic f1uid resuscitίιtion ιιfter hemorrhagic shock in dogs. Anesthesia analgesi<ι 1991,73: Prough D, Whitley J, Taylor C, Deal D, Dewitt D. Regional cerebral blood f1ow following resuscitation from hemorrhagic shock with hypertonic saline. Anesthesiology 1991, 75: Prough D, Whitley J, TayloΓ C, Deal D, Dewitt D. Smιιll-volume resuscit<ιtion frωn hemorrl1agic shock in clogs : Effects on systemic hemoclynaιnics anci systemic blooci f1ow. Criticιιl CaΓe Medicine 1991, 19: Prough D. Perioperative f1uid management : τl1e uses of crystalloid, colloid and hypertonic solutions. ASA Refresher CouΓse Lectures 1993, 223, ppl Rackow e, Falk J, Fein Α, Siegel J, Packmιιn Μ, Haupt Μ, Kaufman Β, putn<ιm D. Fluicl resuscitation in circulatory shock: Α comparison of the cardiorespiratory effects of <ιlbumin, hetastιιrch, and saline solutions in patients with hypovolemic ancl septic shock. 75. Ralston Α, Webb R, Rynciman W. Potential errors ίη pulse oximetry. Anaesthesia 1991, 46: Rogers Μ, Kirsch J. Current concepts in brain resuscitation In Yearbook of intensive care and emergency medicine editecl by Vincent J Springer 1995, pp Rosenbaum S. The anesthesiologistτs role in the emergency department. ASA Refresher Course Lecture 1993, 155, pp Rossi R. The role of the dispatch centre in preclinicιιl emergency medicine. Europeιιn J οuιώιιl of Emergency Medicine 1994, I Saboe L, Reid D, Davis L, Warren S, Grace Μ. Spine tγauma ancl associated injuries. The Journal of Trauma 1991,31 : Schmoker J, Zhuang J, Shιιckforcl S. Heιnorrhagic hypotension after lιrain in.iury c<ιuses an early ahcl sustainecl reduction in cerebral oxygen clelivery despite normalizιιtion of systemic oxygen clelivery. The Journιιl οfτπιumιι 1992, 32: I. Schomoker J, Zauang J, Shιιckforcl S. Hypertonic f1uid resuscitation improves cerebπιl oxygen delivejy

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ : ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Ευστάθιος Ι. Μποβιάτσης, Νευροχειρουργός

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ : ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Ευστάθιος Ι. Μποβιάτσης, Νευροχειρουργός ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ : ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Ευστάθιος Ι. Μποβιάτσης, Νευροχειρουργός Β Νευροχειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Αττικόν» Οι κρανιοεγκεφαλικές

Διαβάστε περισσότερα

Κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις (ΚΕΚ)

Κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις (ΚΕΚ) Κρανιοεγκεφαλικές Κακώσεις (ΚΕΚ) Επίπτωση ΚΕΚ ~ 4 εκατομμύρια το έτος στις ΗΠΑ ~ 450.000 χρειάζονται νοσηλεία 75.000 θάνατοι Το κύριο αίτιο θανάτου στις ηλικίες 15-40 ετών Κύριο αίτιο αναπηρίας Στην πλειοψηφία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ µάθηµα 3ο

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ µάθηµα 3ο ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ Οι ΚΕΚ ταξινοµούνται ανάλογα µε: ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ µάθηµα 3ο Με τον όρο αυτό χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε τραύµα της κεφαλής που µπορεί Να οδηγήσει σε κακώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΑΝΕΙΑ 3 Ο διασώστης έχει προτεραιότητες µε την άφιξη στο τόπο του ατυχήµατος: - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ

ΙΑΦΑΝΕΙΑ 3 Ο διασώστης έχει προτεραιότητες µε την άφιξη στο τόπο του ατυχήµατος: - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ 1 ΙΑΦΑΝΕΙΑ 3 Ο διασώστης έχει προτεραιότητες µε την άφιξη στο τόπο του ατυχήµατος: - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ - ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ - ΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ - ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ-ΕΠΑΝΕΚΤΙΜΗΣΗ 1)Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΜΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΠΟΥ ΕΠΕΜΒΑΣΗ Άμεση ανάγκη (μεταφορά και αντιμετώπιση το ταχύτερο δυνατόν) ΜΑΖΙΚΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΒΑΡΥΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Το δέρμα αποτελείται από 2 στιβάδες: i. Επιδερμίδα ii. Κυρίως δέρμα ή χόριο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Κυριότερες λειτουργίες δέρματος: i.

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΑ A. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΠΛΕΥΡΩΝ B. ΠΝΕΥΜΟΘΩΡΑΚΑΣ

ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΑ A. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΠΛΕΥΡΩΝ B. ΠΝΕΥΜΟΘΩΡΑΚΑΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΑ A. ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΠΛΕΥΡΩΝ Συχνότερα τα κατάγματα 5 ης - 9 ης πλευράς. Τα κατάγματα 1 ης -2 ης πλευράς απαιτούν πολύ ισχυρή δύναμη, γεγονός που τα συνδέει με αυξημένη πιθανότητα κάκωσης ενδοθωρακικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΟΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΟΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΟΣ Βασικός εχθρός στην αντιμετώπιση του τραυματία και του ασθενούς είναι ο χρόνος. Σ ένα τραυματία οι πιθανότητες επιβίωσης ελαττώνονται αν δεν αντιμετωπισθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει το μέλος του συλλόγου, κτηνίατρος Δρ. Τσελεπίδης Σταύρος

Γράφει το μέλος του συλλόγου, κτηνίατρος Δρ. Τσελεπίδης Σταύρος Γράφει το μέλος του συλλόγου, κτηνίατρος Δρ. Τσελεπίδης Σταύρος Διδάκτωρ Χειρουργικής Α.Π.Θ. Φαρσάλων 76, Λάρισα. Για διευκρινίσεις και απορίες: 2410-627976,6972557239 ή e-mail:stselepidis@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΚΑΚΩΣΕΩΝ (ανάλογα με το βλαπτικό αίτιο)

ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΚΑΚΩΣΕΩΝ (ανάλογα με το βλαπτικό αίτιο) ΚΑΚΩΣΕΙΣ Κάκωση είναι κάθε βλάβη του οργανισμού που προκαλείται από εξωγενές (εξωτερικό) αίτιο. (βλαπτικό αίτιο ή βλαπτικός παράγοντας) ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΚΑΚΩΣΕΩΝ (ανάλογα με το βλαπτικό αίτιο) ΚΑΚΩΣΕΙΣ Μηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Τοποθέτηση Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Κεντρικές Φλεβικές γραμμές: Τι είναι; Πότε τις χρησιμοποιούμε; Πως τις τοποθετούμε; Έχουν επιπλοκές; Πως προλαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΙΝΙΔΩΣΗ

ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΙΝΙΔΩΣΗ ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΙΝΙΔΩΣΗ Στόχοι Να γνωρίζουμε βασικά θέματα του ΑΕΑ (AED) Να εφαρμόζουμε τον ΑΕΑ Να γνωρίζουμε να εφαρμόζουμε ΚΑΡ.Π.Α. σε συνδυασμό με ΑΕΑ Να γνωρίζουμε βασικά στοιχεία για

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόματη Εξωτερική Απινίδωση

Αυτόματη Εξωτερική Απινίδωση Αυτόματη Εξωτερική Απινίδωση European Resuscitation Council www.erc.edu Αιφνίδιος Καρδιακός Θάνατος Το πρόβλημα 75.000 εξωνοσοκομειακοί θάνατοι από ΑΚΑ/έτος στο UK & 330.000 στις USA Πιθανότητα επιβίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ε ΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. 3ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. 4 6 Δεκεμβρίου 2015. Αθήνα, Ξενοδοχείο «Royal Olympic»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ε ΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. 3ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. 4 6 Δεκεμβρίου 2015. Αθήνα, Ξενοδοχείο «Royal Olympic» ΕΛΛΗΝΙΚΗ Ε ΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 3ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 4 6 Δεκεμβρίου 2015 Αθήνα, Ξενοδοχείο «Royal Olympic» www.hesem.gr www.synedra.gr ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 4 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2015 08:00-09:00

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΩΟ ΤΡΟΧΑΙΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ

ΜΗΤΡΩΟ ΤΡΟΧΑΙΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΜΗΤΡΩΟ ΤΡΟΧΑΙΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΟΣ Βασιζόµενοι στις πολύ ενδιαφέρουσες εισηγήσεις των προηγούµενων οµιλητών είναι εύκολο να αντιληφθούµε πόσο ουσιαστική και επιτακτική είναι η ανάγκη της δηµιουργίας ενός µητρώου

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Δημιουργία Πρωτόκολλου Αξιολόγησης Ασθενών με Διαταραχές Επικοινωνίας ως επακόλουθο Κρανιοεγκεφαλικής Κάκωσης (ΚΕΚ)

Θέμα: Δημιουργία Πρωτόκολλου Αξιολόγησης Ασθενών με Διαταραχές Επικοινωνίας ως επακόλουθο Κρανιοεγκεφαλικής Κάκωσης (ΚΕΚ) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Λογοθεραπείας Θέμα: Δημιουργία Πρωτόκολλου Αξιολόγησης Ασθενών με Διαταραχές Επικοινωνίας ως επακόλουθο Κρανιοεγκεφαλικής Κάκωσης (ΚΕΚ) Συντάκτες: Γεωργαλλή Χριστίνα Καργάκη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Μύρων Μαυρικάκης Αναπλ. Καθηγητής Θεραπευτικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παθολόγος - Ρευματολόγος ριν αρχίσω την ομιλία μου θα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Αγόρι 8 ετών, από τη Χαρά της Θάλασσας στο Κέντρο Αποκατάστασης

Αγόρι 8 ετών, από τη Χαρά της Θάλασσας στο Κέντρο Αποκατάστασης Αγόρι 8 ετών, από τη Χαρά της Θάλασσας στο Κέντρο Αποκατάστασης Στέλλα Σταμπουλή Παιδίατρος Επιμελήτρια ΜΕΘ Παίδων ΓΝΘ Ιπποκράτειο Αγόρι ηλικίας 8 ετών Πνιγμός σε θαλασσινό νερό Άγνωστο το χρονικό διάστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας Φροντίδα και χειρισμός ασθενούς με τραχειοστομία: (Ι) Κατευθυντήριες οδηγίες (ΙΙ) Εκπαιδευτικό υλικό (ΙΙΙ) Δείκτες μέτρησης αποτελέσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ Κλειστά (χωρίς λύση της συνέχειας του δέρματος) Ανοικτά (λύση της συνέχειας του δέρματος) επείγουσα χειρουργική επέμβαση Grade I: Grade II: Grade III

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗΣ (BLS) ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΖΩΗΣ (ALS)

ΝΕΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗΣ (BLS) ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΖΩΗΣ (ALS) ΝΕΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗΣ (BLS) ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΖΩΗΣ (ALS) Καφαντάρης Ιωάννης 1, Μεϊμέτη Ευαγγελία 2 1. Ειδικευόμενος Καρδιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ 1) ΑΠΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΣ, 2)ΕΚΤΙΜΗΣΗ, 3)ΔΙΑΛΟΓΗ triage, 4) ANAZΩΟΓΩΝΗΣΗ και 5) ΔΙΑΚΟΜΙΔΗ δηλ. εφαρμογή του κανόνα των 3 t (triage,treatment,transport), για ασφαλή μεταφορά στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις:

Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις: ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ ΓΕΝΙΚΟ TMHMA ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Δρ. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ 2013 Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις: Η γνώση της εκτίμησης και αντιμετώπισης των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

EKAB Κρήτης ηµή µ τρη ρ ς Β ο Β υρ υ β ρ α β χ α άκ ά η κ ς,, Εθ Ε νι ν κό κ Κ έν έ τ ν ρο ρ Άµε µ σ ε η σ ς Β ο Β ήθει ε ας α

EKAB Κρήτης ηµή µ τρη ρ ς Β ο Β υρ υ β ρ α β χ α άκ ά η κ ς,, Εθ Ε νι ν κό κ Κ έν έ τ ν ρο ρ Άµε µ σ ε η σ ς Β ο Β ήθει ε ας α Τροχαία ατυχήµατα σε τουριστικές περιοχές Κρήτη (1995-2005) ηµήτρης Βουρβαχάκης, MD Αναισθησιολόγος, ΕΚΑΒ Κρήτη: ονειρικός προορισµός Μόνιµος πληθυσµός ~600000 (2001) 8-µηνη τουριστική περίοδος 1000000

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Δηλητηρίαση Η έκθεση σε τοξίνη που δύναται να έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό Τοξίνη είναι η ουσία που προκαλεί βλάβη στη λειτουργία ενός ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C).

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση

Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1 κ ε φ ά λ α ι ο Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση 1.1 Αλγόριθμοι στην Καρδιοαναπνευστική Αναζωογόνηση Το πρώτο διεθνές συνέδριο για τις κατευθυντήριες οδηγίες (Guidelines) για την καρδιοαναπνευστική αναζωογόνωση

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS

DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS DAMAGE CONTROLL ORTHOPAEDICS Damage Control «Η λιγότερο κατανοητή έννοια της δεκαετίας» Απλά σημαίνει: Εάν ο πολυτραυματίας ασθενής οδηγηθεί στο χειρουργείο πρέπει να γίνει κάτι για τα κατάγματα των μακρών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Άντρας, 56 ετών, μετά από πρωτοεμφανιζόμενα και -μέσα σε λίγες ώρεςεπαναλαμβανόμενα επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος 1. Προσφέρει οικονομική ενίσχυση έναντι του υψηλού κόστους νοσηλείας, σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος χρειαστεί να νοσηλευτεί ή να χειρουργηθεί 2. Αποτελεί συμπληρωματική

Διαβάστε περισσότερα

Προνοσοκοµειακή Επείγουσα Ιατρική

Προνοσοκοµειακή Επείγουσα Ιατρική Ο ιασώστης στην Προνοσοκοµειακή Επείγουσα Ιατρική Βάγγος Γεώργιος ιασώστης ΕΚΑΒ Θεσσαλονίκης Αναγκαιότητα Επείγουσας Ε. Σ. Υ. Προνοσοκοµειακής Φροντίδας Παγκοσµίως οι πολεµικές ανάγκες δηµιούργησαν την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΕΡΙΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 1. Διεξαγωγή λεπτομερούς ιστορικού πριν από κάθε χορήγηση αναισθησίας: Αναισθησιολογικό ιστορικό καθώς και ατομικό αναμνηστικό της μητέρας Πλήρες ιστορικό της τρέχουσας κύησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΣΦΑΛΗΣ ΙΑΚΟΜΙ Η ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΠΥΡΙ ΩΝ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΕΚΑΒ

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΣΦΑΛΗΣ ΙΑΚΟΜΙ Η ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΠΥΡΙ ΩΝ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΕΚΑΒ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΣΦΑΛΗΣ ΙΑΚΟΜΙ Η ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΠΥΡΙ ΩΝ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΕΚΑΒ Η ενηµέρωση του ΕΚΑΒ συνήθως (98%) υλοποιείται από παρευρισκόµενους στο χώρο του ατυχήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ για Πολίτες

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ για Πολίτες ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ για Πολίτες Copyright Ιούνιος 2009, Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός Διεύθυνση Σώµατος Σαµαρειτών, Διασωστών και Ναυαγοσωστών Τµήµα Εκπαίδευσης 1 ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ για Πολίτες Εγχειρίδιο Εκπαιδευόµενου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΡΟΧΑΙΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΡΟΧΑΙΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΡΟΧΑΙΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στον σύγχρονο τρόπο ζωής οι μετακινήσεις γίνονται κυρίως με αυτοκίνητο. Στην Ε.Ε αντιστοιχούν 488 αυτοκίνητα ανά 1000 κατοίκους. Ο κάτοικος της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Δεν συνιστάται ακτινογραφία σε ασθενείς χαμηλού κινδύνου Η αξονική τομογραφία είναι η πιο κατάλληλη εξέταση επειδή τι συμβαίνει στον εγκέφαλο είναι

Δεν συνιστάται ακτινογραφία σε ασθενείς χαμηλού κινδύνου Η αξονική τομογραφία είναι η πιο κατάλληλη εξέταση επειδή τι συμβαίνει στον εγκέφαλο είναι Τραύμα κεφαλής Δεν συνιστάται ακτινογραφία σε ασθενείς χαμηλού κινδύνου Η αξονική τομογραφία είναι η πιο κατάλληλη εξέταση επειδή τι συμβαίνει στον εγκέφαλο είναι πιο σημαντικό από το τραύμα στα οστά του

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 7 o

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 7 o Τεύχος 1 ο - Άρθρο 7 o BLS. BASIC LIFE SUPPORT AND AUTOMATIC EXTERNAL DEFIBRILLATION (ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΙΝΙΔΩΣΗ). Συγγραφέας: Τούλιος Γεώργιος* Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (AEE) είναι κάθε κλινικό σύνδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ Τηλ: 210 7623301, 697 2910407 Website: www.empfirstaid.gr Email: akonovesi@empfirstaid.gr ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ Τα εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη ζωτικών λειτουργιών στα παιδιά. Χρήστος Σαλάκος Παιδοχειρουργός Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ

Υποστήριξη ζωτικών λειτουργιών στα παιδιά. Χρήστος Σαλάκος Παιδοχειρουργός Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Υποστήριξη ζωτικών λειτουργιών στα παιδιά Χρήστος Σαλάκος Παιδοχειρουργός Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Αίτια Θανάτου στην Παιδική Ηλικία Αίτιο 4-52 εβδομάδες 1-4 έτη 5-14 έτη Σύνδρομο Αιφνίδιου Θανάτου Συγγενείς

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ Ένας ενημερωτικός οδηγός για την πραγματικότητα του σήμερα Δρ. Αναστάσιος Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλμολογίας Παν/μιου Νέας Υόρκης Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Laser

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Εισαγωγή... 19. Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό. Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή στην Κλινική Εξέταση - Ζωτικά Σηµεία. Κεφάλαιο 3: Κεφαλή και Τράχηλος

Περιεχόµενα. Εισαγωγή... 19. Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό. Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή στην Κλινική Εξέταση - Ζωτικά Σηµεία. Κεφάλαιο 3: Κεφαλή και Τράχηλος Περιεχόµενα Εισαγωγή....................................................... 19 Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό 1.1 Λήψη και καταγραφή ιατρικού ιστορικού............................. 23 1.2 Δεξιότητες επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΜΕΤΑΤΡΑΥΜΑΤΙΚΗ ΨΕΥ ΟΚΥΣΤΗ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Παρουσίαση περιστατικού Ονόµατα: Α.Γιακαµόζης, Β.Βουτσάς, Θ.Λαζαρίδης,, Β.Ράντου, Π.Κοντού, Α.Ιωαννίδου, Ι Φρανσές, Μ.Μπιτζάνη ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα