ΤΙ ΤΑΥΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΟΝ;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΙ ΤΑΥΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΟΝ;"

Transcript

1 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΙ ΤΑΥΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΟΝ; ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ 30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2008

2 «Αφού μελετήσετε προσεκτικά τα κεφάλαια 1 και 2 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο Δραματικός Λόγος από τον Αισχύλο ως τον Μένανδρο και τις ενότητες 1-6 των Παράλληλων Κειμένων, να αναλύσετε εκείνες τις πτυχές των θρησκευτικών τελετών προς τιμήν του θεού Διονύσου, οι οποίες άσκησαν σημαντική επίδραση στη γένεση και στη σταδιακή διαμόρφωση του αττικού θεάτρου.» 1

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΑΠΑΡΧΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΟΡΤΕΣ...4 ΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ο ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΡΕΛΚΟΜΕΝΑ...8 ΤΡΙΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ο ΙΟΝΥΣΟΣ ΚΑΙ Ο ΜΥΘΟΣ...10 ΕΠΙΛΟΓΟΣ...12 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 Γενομένη δ οὖν ἀπ ἀρχῆς αὐτοσχεδιαστικῆς καὶ αὐτὴ καὶ ἡ κωμῳδία, καὶ ἡ μὲν ἀπὸ τῶν ἐξαρχόντων τὸν διθύραμβον, ἡ δὲ ἀπὸ τῶν τὰ φαλλικὰ ἃ ἔτι καὶ νῦν ἐν πολλαῖς τῶν πόλεων διαμένει νομιζόμενα κατὰ μικρὸν ηὐξήθη προαγόντων ὅσον ἐγίγνετο φανερὸν αὐτῆς καὶ πολλὰς μεταβολὰς μεταβαλοῦσα ἡ τραγῳδία ἐπαύσατο, ἐπεὶ ἔσχε τὴν αὑτῆς φύσιν. Καὶ τό τε τῶν ὑποκριτῶν πλῆθος ἐξ ἑνὸς εἰς δύο πρῶτος Αἰσχύλος ἤγαγε καὶ τὰ τοῦ χοροῦ ἠλάττωσε καὶ τὸν λόγον πρωταγωνιστεῖν παρεσκεύασεν τρεῖς δὲ καὶ σκηνογραφίαν Σοφοκλῆς. Ἔτι δὲ τὸ μέγεθος ἐκ μικρῶν μύθων καὶ λέξεως γελοίας διὰ τὸ ἐκ σατυρικοῦ μεταβαλεῖν ὀψὲ ἀπεσεμνύνθη, τό τε μέτρον ἐκ τετραμέτρου ἰαμβεῖον ἐγένετο. Τὸ μὲν γὰρ πρῶτον τετραμέτρῳ ἐχρῶντο διὰ τὸ σατυρικὴν καὶ ὀρχηστικωτέραν εἶναι τὴν ποίησιν, λέξεως δὲ γενομένης αὐτὴ ἡ φύσις τὸ οἰκεῖον μέτρον εὗρε μάλιστα γὰρ λεκτικὸν τῶν μέτρων τὸ ἰαμβεῖόν ἐστιν σημεῖον δὲ τούτου, πλεῖστα γὰρ ἰαμβεῖα λέγομεν ἐν τῇ διαλέκτῳ τῇ πρὸς ἀλλήλους, ἑξάμετρα δὲ ὀλιγάκις καὶ ἐκβαίνοντες τῆς λεκτικῆς ἁρμονίας. Ἔτι δὲ ἐπεισοδίων πλήθη. Καὶ τὰ ἄλλ ὡς ἕκαστα κοσμηθῆναι λέγεται ἔστω ἡμῖν εἰρημένα πολὺ γὰρ ἂν ἴσως ἔργον εἴη διεξιέναι καθ ἕκαστον. Περὶ Ποιητικῆς (1449a 1-30) Ἀριστοτέλους 3

5 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΑΠΑΡΧΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΟΡΤΕΣ Το αρχαίο ελληνικό δράμα, χάρη σε μια σύνθεση στοιχείων διαφόρων λογοτεχνικών ειδών, όπως του ομηρικού έπους, της χορικής λυρικής ποίησης και του ιάμβου, διακρίθηκε σε κορυφαία μορφή πνευματικής έκφρασης, αξιώνοντας την έλξη και την προτίμηση στο μέγιστο βαθμό. Η καινοφανής θεατρική αναπαράσταση μύθων ενώπιον πολυπληθούς συγκέντρωσης, μετατρέπει το λαό από ακροατήριο σε φιλοθεάμον κοινό, ενώ η εξέλιξη του νέου αυτού είδους διαθέτει τη διονυσιακή λατρεία ως πυρήνα της. Προσπαθώντας λοιπόν να επισημάνουμε τα ίχνη της τελετουργίας και των σχετικών με το Διόνυσο μύθων στα χαρακτηριστικά της δραματικής ποίησης, είναι πρόδηλη η ανάγκη διερεύνησης των προθεατρικών σταδίων του δράματος και της εξέλιξής του. Μία από τις σημαντικότερες πηγές στην έρευνα της προϊστορίας των δραματικών ειδών αποτελούν οι μαρτυρίες της Ποιητικής του Αριστοτέλη, ο οποίος δυο αιώνες μετά την απαρχή της τραγωδίας και αφού η δραματική φλέβα έχει ήδη στερέψει, επιχειρεί να θεμελιώσει θεωρητικά το ποιητικό αυτό είδος. 1 Ο αρχαίος φιλόσοφος υποστηρίζει ότι η τραγωδία προήλθε αυτοσχεδιαστικά από τους κανονάρχες του διθυράμβου, τους εξάρχοντες και ότι εξελίχθηκε ακολουθώντας μορφές παρόμοιες με το σατυρικό δράμα. Ο διθύραμβος λοιπόν, ως κοινή αρχή της τραγωδίας και του σατυρικού δράματος που μεταλλάχθηκε συγχρόνως αλλά όχι με ταυτόσημο τρόπο, εξηγεί ικανοποιητικά τη στενή ειδολογική τους σχέση, υποδηλώνοντας γενετική συγγένεια. 2 Φανερώνει όμως και τη γηγενή σχέση με τη διονυσιακή λατρεία, αφού οι διθύραμβοι ανήκαν σε αυτήν, ως κύκλιοι χοροί, μουσικοχορευτικά λατρευτικά άσματα τα οποία εκτελούσαν προς τιμή του θεού, ομάδες ανδρών και ομάδες αγοριών από τις δέκα φυλές, που διαγωνίζονταν μεταξύ τους. 3 Με παρόμοιο συλλογισμό η άποψη του φιλοσόφου ότι η κωμωδία καταγόταν από τα φαλλικά τραγούδια, συνδέει μέσω των παλαιών αυτών τελετών γονιμότητας και αυτό το δραματικό είδος με τις διονυσιακές τελετές. 4 Αφήνοντας τις θεωρίες γέννησης των δραματικών ειδών που εγείρουν πλήθος προβληματισμών και διαφορετικών απόψεων στους μελετητές, είναι σαφέστατα πιο αποτελεσματικό να εντοπίσουμε όσες θρησκευτικές εκφάνσεις και δη διονυσιακές, άφησαν το αποτύπωμά τους στην ώριμη φάση του δράματος της κλασικής Αθήνας, την περίοδο δηλαδή που οι γνώσεις μας είναι περισσότερες και ικανές για αυτόν το σκοπό. Άλλωστε πέρα από τη θρησκευτική καταγωγή του αρχαίου δράματος, ο δεσμός ανάμεσα στο Διόνυσο και τη δραματική ποίηση αποτελούσε αυτονόητο γεγονός για τους Έλληνες. Έτσι στην κλασική Αθήνα, κάθε δραματική παράσταση, παρότι λειτουργεί ως δημόσιο και αστικό θέαμα, είναι συνάμα και αναπόσπαστο μέρος μιας 1 Vernant J.-P. & Vidal-Naquet P., Μύθος και τραγωδία στην αρχαία Ελλάδα, τ. Α, µτφρ. Γεωργούδη Στέλλα, εκδ. Ι. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1988, σ Lesky A., Η τραγική ποίηση των αρχαίων Ελλήνων, τ. Α, µτφρ. Χουρµουζιάδης Ν., εκδ. Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1987, σσ Baldry H.C., Το τραγικό θέατρο στην αρχαία Ελλάδα, µτφρ. Χριστοδούλου Γ.-Χατζηκώστα Λιάνα, εκδ. Καρδαµίτσα, Αθήνα 1992, σ Green R. & Handley E., Εικόνες από το αρχαίο Ελληνικό θέατρο, µτφρ. Μάντζιου Μαίρη, εκδ. Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2003, σ.22. 4

6 θρησκευτικής εορτής. Αποτελούσε μια χρονική στιγμή στο τελετουργικό της διονυσιακής λατρείας, ένα από τα συστατικά στοιχεία του πολύπλοκου ιερουργικού συνόλου, εξαιρετικά δημοφιλές και σημαίνον. Στα πλαίσια λοιπόν δυο μεγάλων θρησκευτικών εορτών, στα Διονύσεια ἐν ἄστει και στα Λήναια, αφιερωμένων στη λατρεία του Διονύσου, του κατεξοχήν θεού της δραματικής τέχνης, διεξάγονται οι δραματικοί αγώνες. Εκεί και μόνο εκεί μπορούσε κάποιος να παρακολουθήσει θέατρο, με το δραματικό θέαμα στενά συνδεδεμένο με τις υπόλοιπες τελετουργίες. 5 Στα Μεγάλα Διονύσια, τα ἐν ἄστει, για τα οποία διαθέτουμε και περισσότερες πληροφορίες, έχουμε τρεις ίσως και τέσσερεις πομπές, με πρώτη τη μεταφορά του ειδώλου του θεού από το τέμενός του κάτω από την Ακρόπολη στις Ελευθερές, όπου πραγματοποιούσαν θυσία σε βωμό και έψελναν ύμνους. Ακολουθεί η εἰσαγωγή, η επιστροφή του ειδώλου υπό το φως των πυρσών στην πόλη, ως ανάμνηση της αλλοτινής άφιξης του θεού και αναπαράσταση της εισαγωγής και εγκαθίδρυσης της διονυσιακής λατρείας στην αρχαία Αθήνα, τελετουργία που πιθανότατα ανάγεται στην αρχαιότατη περίοδο της εορτής. 6 Με αυτή την τελετουργία διασφαλίζεται η παρουσία του θεού και την επόμενη μέρα ακολουθεί χαρμόσυνη πομπή εντός της πόλης, όπου συμμετέχει ενεργά μεγάλο τμήμα του λαού, συνοδεία χορών και σατιρικών τραγουδιών, με προσφορές που μεταφέρονται σε χρυσά κάνιστρα και τους εορταστές να κρατούν τεράστιους φαλλούς, οδηγώντας έναν ταύρο και άλλα ζώα για θυσία στο ναό του Διονύσου του Ελευθερέα. Εκεί, στον περίβολο του θεάτρου, καταλήγει η μακριά φάλαγγα για να ακολουθήσουν οι δραματικοί αγώνες ως αποκορύφωση των εορτών, με την πρώτη μέρα αφιερωμένη στο διθύραμβο, το κατεξοχήν εορταστικό τραγούδι του Διονύσου. 7 Στο τελετουργικό αυτό πλαίσιο που περιλάμβανε ύμνους, θυσίες και πομπές, αναγνωρίζεται η αναπαράσταση του ιδρυτικού μύθου της διονυσιακής λατρείας, ως περιεχόμενο των πρωτοτραγικών δρώμενων. Τα μουσικοχορευτικά άσματα, που συνόδευαν την τελετή ξενισμού 8 του θεού, μετατέθηκαν από την προκαταρκτική πομπή ως πομπικός διθύραμβος, σε στάσιμο διθύραμβο στο βωμό, για να διαχωριστούν με την πάροδο του χρόνου από τις θυσιαστήριες τελετές, λαμβάνοντας το σχήμα συνομιλίας ενός υποκριτή σε απαγγελία και ενός αδόμενου χορού. 9 Θα ακολουθήσει ο Θέσπης, ο πρώτος που δίδαξε δράμα, αποσπώντας τον υποκριτή από το χορό, δίνοντάς του ρόλο στη δράση, για να μορφώσει έτσι σύμφωνα με την παράδοση την πρώτη τραγική παρουσίαση και να κερδίσει το βραβείο στους παλαιότερους επίσημους οργανωμένους αγώνες στην Αθήνα. 10 Από εκείνο το σημείο ο 5 Vernant J.-P. & Vidal-Naquet P., Μύθος και τραγωδία στην αρχαία Ελλάδα, τ. Β, µτφρ. Τάττη Αριάδνη, εκδ. Ι. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1991, σσ Seaford R., Ανταπόδοση και τελετουργία, µτφρ. Λιάπης Β., εκδ. Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2003, σσ Baldry H.C., ό.π., σσ Η τελετή του ξενισµού συµβόλιζε την αναβίωση της φιλοξενίας που προσφέρθηκε σε µια θεότητα κατά την πρώτη επίσηµη υποδοχή της και αποτελούσε κοινή πρακτική στον ελληνικό χώρο ως επαναπροσφερόµενη τιµητική υποδοχή στο παρόν. 9 Sourvinou-Inwood C., «Αθηναϊκή Θρησκεία και Αρχαία Ελληνική Τραγωδία» στο Αρχαία Ελληνική Τραγωδία : Θεωρία και πράξη, επιµ. Μαρκαντωνάτος, Α. & Τσαγγάλης Χ., µτφρ. Καβουλάκη Αθηνά, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2008, σσ Sommerstein A. H., Αρχαίο ελληνικό δράµα και δραµατουργοί, µτφρ. Χρήστου Αρετή, εκδ. Μεταίχµιο, Αθήνα 2007, σ.21. 5

7 δρόμος προς την πλήρως ανεπτυγμένη μορφή της τραγωδίας είναι ξεκάθαρος και ίσως να μπορούσε κανείς να ισχυρισθεί προδιαγεγραμμένος. Με την πάροδο των χρόνων το παλαιό τελετουργικό μέρος των εορτών συρρικνώνεται από το όλο και αυξανόμενο ενδιαφέρον για εκείνες τις εκδηλώσεις όπου η αναπαράσταση μετουσιώνεται σε δράμα. Αυτό το ενδιαφέρον φανερώνεται και στην αθρόα συγκέντρωση των πολιτών για να ενημερωθούν σχετικά με τα δρώμενα, συγκέντρωση που θα εξελιχθεί εντέλει τον 5 ο αιώνα στον προάγωνα, όταν πριν από την έναρξη των δραματικών αγώνων το κοινό παρακολουθεί τους εορταστικά ντυμένους και στεφανωμένους συντελεστές των παραστάσεων να ενημερώνουν σχετικά με τις υποθέσεις των έργων τους. 11 Παρόλα αυτά, τα μεταβαλλόμενα στοιχεία των πρωτοτραγικών φάσεων παρέμεναν πάντα τελετουργικές εκφάνσεις στις οποίες συμμετείχε ενεργά ο πληθυσμός και μάλιστα σε πάνδημη μορφή, τόσο μέσα από τη φυλετική οργάνωση στο διαγωνιστικό δραματικό μέρος, όσο και με τους παλλαϊκούς πανηγυρικούς εορτασμούς στους δρόμους της πόλης. Οι άνδρες και οι έφηβοι που συμμετείχαν στους χορούς και των τριών ειδών ήσαν απλοί πολίτες που δεν άνηκαν σε μια ξεχωριστή επαγγελματική τάξη, ούτε κατείχαν κάποια θεατρική εξειδίκευση, ενώ προέρχονταν από διάφορα σημεία του κοινωνικού φάσματος. Η επιλογή μάλιστα των διαγωνιζομένων στο διθύραμβο βάση της νέας φυλετικής οργάνωσης της πόλης, υποκρύπτει την επιθυμία του πολιτειακού παράγοντα να χρησιμοποιήσει τη διονυσιακή λατρεία και το δραματικό διαγωνισμό για να ενισχύσει και να παγιώσει τις νέες πολιτειακές δομές. Ομοίως και οι κριτές προκύπτουν από τους πολίτες, επιλεγμένοι πάλι μέσα από τη φυλετική διάθρωση. Αξιοπρόσεκτη ήταν και η συμμετοχή των υπόλοιπων κατοίκων της Αθήνας, ενός μεγάλου πλήθους θεατών που αποδίδοντας τιμή στο θεό που όλοι αγαπούσαν, εορταστικά ενδεδυμένοι, λάμβαναν μέρος στις εορταστικές εκδηλώσεις, ενώ παρακολουθούσαν με προσήλωση και ζήλο τις παραστάσεις αναγνωρίζοντάς τες ως κάτι εξαιρετικό και σημαντικό. Η συνεύρεση λοιπόν της κοινωνίας κάτω από αυτές τις συνθήκες ανέπτυσσε την αίσθηση της ομαδικής ταυτότητας και της υπερηφάνειας του συνόλου. 12 Οι τραγικές παραστάσεις του 5 ου αιώνα άλλωστε δεν εκλαμβάνονταν ως τελετουργία μόνο γιατί ήταν μέρος της εορτής του Διονύσου, πλαισιωμένες από ένα τελετουργικό, αλλά γιατί και οι ίδιες ήταν τελετουργικές παραστάσεις. Την παραπάνω θέση υποστηρίζουν τόσο η παρουσία θεών και άλλων θρησκευτικών στοιχείων στη δραματική θεματολογία, στοιχεία που δεν παύουν να αποτελούν μέρος της θρησκευτικής πραγματικότητας των θεατών, όσο και η διττή ταυτότητα του χορού. Ο τραγικός χορός πέρα από την κυρίαρχη ταυτότητα που κατέχει στο πλαίσιο του μυθικού κόσμου του δράματος, αναγνωρίζεται και ως τελετουργική ομάδα Αθηναίων πολιτών που εκπροσωπώντας την πόλη, συμμετέχουν σε μια τελετή προς τιμήν του Διονύσου. Η αντίληψη για αυτή την λειτουργία της χορείας, της σύμφυσης δηλαδή τραγουδιού και χορού στη δραματική έκφραση, καταδεικνύει ότι η τελετουργία διαπερνά πέρα ως πέρα τα δραματικά είδη και περισσότερο 11 Baldry H.C., ό.π., σ Στο ίδιο, σ.46. 6

8 ξεκάθαρα την τραγωδία. 13 Δεν είναι τυχαία άλλωστε η τέλεση θυσιών πριν από τις παραστάσεις και ο ραντισμός του θεάτρου και των θεατών εν είδει εξαγνισμού και κάθαρσης με το αίμα του θυσιασθέντος χοίρου. 14 Ούτε είναι συμπτωματική η αφιέρωση στο Διόνυσο της μάσκας που χρησιμοποιούσε ο υποκριτής, κρεμώντας την μετά την παράσταση από το επιστύλιο του ναού, που βρισκόταν ακριβώς κάτω από το θέατρο. Η συνήθεια θεωρήθηκε συν τω χρόνω τμήμα των εορτασμών για τους νικητές του διαγωνισμού και συνοδεύτηκε από την αφιέρωση και του χορηγικού τρίποδα. Άραγε αυτή η παράδοση της ευχαριστήριας προσφοράς της μάσκας από τον υποκριτή δεν αποτελεί το συμβολικό πέρασμά του από την τελετουργία πίσω στη φυσιολογική κοινωνία; 15 Η σχέση τραγωδίας και διονυσιακής λατρείας αντικατοπτρίζεται και στις προσπάθειες να εντοπιστεί η ετυμολογία της λέξης τραγωδία είτε ως τραγούδι που έψαλαν κατά τη θυσία τράγου, είτε ως άσμα με βραβείο τον τράγο, είτε από το χορό αντρών με στολή τράγου. Έναν τράγο που μάλλον παραμένει άφαντος παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες να σχετισθεί με τους σάτυρους. 16 Κατά αναλογία η ετυμολογία της λέξης κωμωδίας ως τραγούδι του κωμού, μιας θορυβώδους πομπής μεθυσμένων ανδρών που την χαρακτηρίζουν οι προσβολές, ο χλευασμός, η τολμηρή βωμολοχία και η σάτιρα, αποτελεί μονόδρομο που μας οδηγεί στη λατρεία του Διονύσου, του αγαπημένου θεού που κυριεύει με το ζυμωμένο χυμό του σταφυλιού, το συναισθηματικό κόσμο των ανθρώπων. 17 Η κωμωδία άργησε να ενταχθεί στο πρόγραμμα των Μεγάλων Διονυσίων αφού είχε διατηρήσει για πολύ καιρό την αρχική αυτοσχεδιαστική της μορφή στην παλιά κοιτίδα της, τα Λήναια, χωρίς να χρειάζεται κρατική επιχορήγηση. Ακόμα και μετά την εισαγωγή της στα εν άστει Διονύσια, συνεχίζει να κυριαρχεί στην εορτή του Διονύσου στο Λήναιο, σε μια γιορτή που είναι αφιερωμένη στον οργιαστικό Διόνυσο και της οποίας το όνομα συνδέεται με τη σπάνια λέξη ληναί που δηλώνει τις Βάκχες, τις Μαινάδες που συντροφεύουν το θεό. 18 Η κωμωδία λοιπόν δεσπόζει στα Λήναια, την εορτή που έχει υπ ευθύνη του ο άρχων βασιλέας, ο κατεξοχήν αρμόδιος άρχοντας για θρησκευτικά θέματα. Η πομπή αυτής της αγροτικής εορτής με τον πανηγυρικό της χαρακτήρα, τα άσεμνα τραγούδια, τα γεμάτα αισχρόλογα πειράγματα και τους ελάχιστα ευπρεπείς χορούς, με τα φαλλικά άσματα που τιμούν τη γονιμότητα και τη βλάστηση, δίνει το έναυσμα για τη κωμωδία προσδιορίζοντάς την σε σημαντικό βαθμό. Από τους αυτοσχεδιασμούς του αγροτικού ποιητή που υπό τη γενική έξαψη της κρασοκατάνυξης ξεσπά σε σατιρικά πειράγματα και σε βωμολοχίες οδηγώντας σε εκρήξεις γέλιου και από τα τολμηρά άσματα και τους αστεϊσμούς των χαροκόπων, περνάμε στο ιαμβικό στοιχείο της προσωπικής σάτιρας και της λοιδορίας, που αποτελεί 13 Sommerstein A. H., ό.π., σσ Blume H.-D., Εισαγωγή στο αρχαίο θέατρο, µτφρ. Ιατρού Μαρία, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2002, σ Green J.R., Το θέατρο στην Αρχαία Ελληνική Κοινωνία, µτφρ. Πάντα Μαρία, εκδ. Έλλην, Αθήνα 2000, σ Lesky A., ό.π., σσ Sommerstein A. H., ό.π., σσ Blume H. D., ό.π., σσ

9 βασικό γνώρισμα της παλαιάς κωμωδίας. 19 Σε αυτά τα στοιχεία οφείλει λοιπόν τη σύνδεσή της με το Διόνυσο, διατηρώντας μια εντονότερη σχέση από αυτή που έχει η τραγωδία μαζί του, μια επαφή που δεν τη χάνει ούτε όταν αποκτά τη δραματική της φόρμα, αφού ο ποιητής συνεχίζει να εκμεταλλεύεται δημιουργικά αυτόν το συσχετισμό. 20 Αναγνωρίζουμε λοιπόν στα χορικά της κωμωδίας τα ίχνη των φαλλικών τραγουδιών, ενώ στα διαλογικά μέρη της συναντάμε τις επιρροές της πομπείας, τις αισχρολογίες και τα σκωπτικά πειράγματα που αντάλλασσαν, ο λαός που παρακολουθούσε την εορταστική πομπή και οι συμμετέχοντες στον κωμό ανεβασμένοι στις γιορτινά στολισμένες και γεμάτες άνθη άμαξες. ΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ο ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΡΕΛΚΟΜΕΝΑ Αφήνοντας τις γιορτές στα πλαίσια των οποίων λαμβάνουν χώρα οι δραματικοί αγώνες, ας προσεγγίσουμε τον ίδιο το χώρο στον οποίο εξελίσσεται το δραματικό θέαμα. Οι διονυσιακές γιορτές ταίριαξαν με το ιερό τέμενος του Διονύσου Ελευθερέα στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης. Αυτός ο τόπος αποτέλεσε και τον αρχικό πυρήνα του διονυσιακού θεάτρου, αφού μέσα στον ιερό περίβολο αναπτύχθηκε σταδιακά από τον 6 ο π.χ. αιώνα, το υπαίθριο πάντα, θεατρικό κτίσμα. 21 Η χωροταξική αυτή συνάφεια προσδίδει ιερότητα στο θεατρικό χώρο που μπορεί να φαντάζει περίεργη στα δικά μας μάτια, αλλά για τον αρχαίο θεατή ήταν απολύτως σύννομη. Έτσι στο κέντρο του αρχαιότερου τμήματος του διονυσιακού θεάτρου, της κυκλικής ορχήστρας στην οποία αναγνωρίζουμε τα ίχνη των κύκλιων διθυραμβικών χορών, υψωνόταν ένας πέτρινος θυσιαστήριος βωμός, η θυμέλη. Γύρω από αυτήν ελισσόταν ο χορός, ενώ συχνά στην τραγωδία αποτελεί και το σημείο εκτέλεσης τελετουργιών που η δραματική αναπαράσταση του μύθου απαιτεί. Επίσης στο μέσο της πρώτης σειράς του κοίλου, στις τιμητικές θέσεις που η πόλη επιφυλάσσει για τα πρόσωπα που υπογράμμιζαν το πολιτικό αλλά και το θρησκευτικό μεγαλείο της γιορτής, υπήρχε θρόνος, θαυμαστά σκαλισμένος, για τον ιερέα του Διονύσου. 22 Η επιλογή του Ελευθερέα ως προστάτη της δραματικής ποίησης μπορεί να ευνοήθηκε από το γεγονός ότι εορταζόταν την άνοιξη, ή γιατί ο χώρος λατρείας του ήταν κατάλληλος γεωφυσικά επιτρέποντας λόγω της χαμηλής πλαγιάς του λόφου, τη θέαση σε μεγάλο πλήθος, προστατεύοντάς το συγχρόνως από τους τσουχτερούς βόρειος ανέμους. 23 Γεγονός όμως παραμένει εντέλει ότι στη διάρκεια της εορτής του, προς τιμήν του και ενώπιον του αγάλματός του, σε ένα ειδικά διαμορφωμένο χώρο που περιλαμβάνει βωμό και βρίσκεται μέσα στα όρια του ιερού του, παρουσία του ιερέα του, εκτυλίσσεται ένα θέαμα που έχει όλα τα λογοτεχνικά χαρακτηριστικά αλλά ταυτόχρονα εικονοποιεί τη δράση, χρησιμοποιώντας ένα μύθο που συχνά εξετάζει 19 Cornford F. M., Η αττική κωµωδία, µτφρ. Ζενάκος Λ., εκδ.. Παπαδήµα, Αθήνα 1972, σσ.40, Cartledge P., Ο Αριστοφάνης και το Θέατρο του Παραλόγου, µτφρ. Ταχµαζίδου Μαίρη, εκδ. Ενάλιος, Αθήνα 2006, σ Blume H. D., ό.π., σ Vernant & Vidal-Naquet, ό.π., τ. Β, σ Seaford R., ό.π., σ

10 θρησκευτικά ζητήματα και μια ομάδα προσώπων που όπως ήδη είδαμε ενεργεί και τελετουργικά. 24 Συνεχίζοντας με την εξέταση της σκευής, θα αναγνωρίσουμε στη χρήση της μάσκας βαθιές θρησκευτικές ρίζες που μπορούν να εναρμονισθούν θαυμάσια με τη διονυσιακή λατρεία. Η χρήση προσωπείων σε θρησκευτικές τελετές είναι δεδομένη πολύ πριν από την υποτιθέμενη αρχή του δραματικού είδους. Με τη βοήθεια του προσωπείου, ο άνθρωπος μεταμορφώνεται κυριευμένος από τη μαγεία της δαιμονικής δύναμης που προσπαθεί να παραστήσει. Σε αυτό το φαινόμενο που ονομάζεται έκσταση, ριζώνει η αληθινή τέχνη της δραματικής παράστασης. 25 Διατηρώντας τα ίχνη της μαγικής της προέλευσης, η μάσκα αποκτά αισθητικό ρόλο και εξασφαλίζει σε κάθε συντελεστή της παράστασης, τη δυνατότητα να υποδυθεί πολλαπλές ταυτότητες. Ο υποκριτής υποχρεωμένος να αλλάξει αρκετούς και διαφορετικούς ρόλους σε ελάχιστο χρόνο, δανείζεται τη μάσκα που αρχικά προοριζόταν μόνο για λατρευτική χρήση και εκμεταλλεύεται το αυταπόδεικτο πλεονέκτημά της. Στη λατρεία του Διονύσου η χρήση μάσκας είναι οικεία όπως οικεία είναι και η εμπειρία έκστασης που βίωναν οι ακόλουθοι του θεού, όταν βακχεύοντας έχαναν την προσωπικότητά τους. Αξιοπρόσεκτη είναι και η λειτουργία της μάσκας ως συνεχής ορατή υπόμνηση για τους θεατές της πλασματικής φύσης των θεατρικών γεγονότων αλλά και η υποδόρια υπόμνηση της τελετουργικής φυσιογνωμίας της αναπαράστασης του μύθου. 26 Όπως το προσωπείο, έτσι και η ενδυμασία παραπέμπει συχνά στη διονυσιακή λατρεία. Το τραγικό ένδυμα, ένα ρούχο με εορταστική μεγαλοπρέπεια, είναι στην ουσία ποδήρης χιτώνας με μακριά μανίκια σε ποικιλία χρωμάτων. Πίσω από τη χρήση αυτού του ειδικού ενδύματος διακρίνεται η ανάγκη ικανοποίησης των σκηνικών απαιτήσεων αλλά δεν μπορεί να αγνοηθεί και η πιθανότατη σχέση του με το Διόνυσο. Συχνά μελετητές το αναγνωρίζουν ως το τυπικό ένδυμα του θεού ή παραλλαγή ιερατικής αμφίεσης, δάνειο που μετασχημάτισαν οι ποιητές για τις θεατρικές ανάγκες. Ο κόθορνος άλλωστε, η μαλακή ευλύγιστη και μονοκόμματη μπότα με θρακική προέλευση, που στερούταν σόλα και χωρούσε αδιακρίτως στο δεξί και στο αριστερό πόδι, αναγνωρίζεται ως τυπική χαρακτηριστική υπόδηση του Διονύσου. Η χρήση του δε στην τραγωδία προσθέτει άλλο ένα διονυσιακό ίχνος στη δραματουργία. 27 Τέλος η σκευή του σατυρικού χορού, όπως μας έχει διασωθεί από τις αγγειογραφίες απαρτίζεται από κοντή σκελέα, συχνά τριχωτή, να φέρει πάντα ουρά αλόγου και υπερμεγέθη διεγερμένο φαλλό, ενώ το προσωπείο διαθέτει μαύρη γενειάδα, φαλάκρα, αιχμηρά αυτιά και κοντόχοντρη πλακουτσωτή μύτη. Η συγκεκριμένη ένδυση αλλά και τα ιδιαίτερα δύσμορφα χαρακτηριστικά είναι προφανές ότι παραπέμπουν στους σάτυρους, τους μόνιμους συντρόφους του θεού που ανήκουν εξορισμού στο περιβάλλον του. 28 Στην κωμωδία εξάλλου οι παραφουσκωμένες κοιλιές και τα 24 Sourvinou-Inwood C., ό.π., σ Lesky A., ό.π., σ Easterling P.E., «Ένα θέαµα προς τιµήν του ιόνυσου» στο Οδηγός για την Αρχαία Ελληνική Τραγωδία: Από το Πανεπιστήµιο του Καίµπριτζ, επιµ. Easterling P.E., µτφρ. Βαλάκας Κώστας Ρόζη Λίνα, εκδ. Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2007, σσ Blume H. D., ό.π., σσ , Sommerstein A. H., ό.π., σ.61. 9

11 ευτραφή οπίσθια που διακρίνονται στα κουστούμια των υποκριτών, μας υπενθυμίζουν ότι ο Διόνυσος παρά την τρυφερότητα που τον χαρακτηρίζει, αποκαλείται και κοιλαράς, ενώ είναι εξαιρετικά κωμικό το θέαμα που δημιουργεί η εντυπωσιακή γέμιση με το ξυλοκόπημα στην κοιλιά του. 29 Ως διονυσιακός αντικατοπτρισμός μπορεί να αναγνωρισθεί επίσης η κατά κανόνα χρήση του αυλού στις τραγωδίες, μουσικού οργάνου που παιζόταν κανονικά στις θυσίες. Σε αντίθεση με τη λύρα που συνδέεται με τον Απόλλωνα, ο αυλός είχε ιδιαίτερη θέση στη λατρεία του Βάκχου με τον ήχο του να γεννά φαιδρότητα και μανιακή διάθεση. 30 Ακόμα και η στέψη του ποιητή και του χορηγού που νίκησαν στο δραματικό διαγωνισμό με στεφάνι κισσού συνδέεται σαφέστατα με το Διόνυσο, αφού ο οργιαστικός κισσός αποτελούσε μαζί με το αμπέλι το ιερό φυτό του. 31 ΤΡΙΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ο ΙΟΝΥΣΟΣ ΚΑΙ Ο ΜΥΘΟΣ Ο Διόνυσος θεός του κρασιού και της θαυματουργικής του ιδιότητας, της άγριας φύσης και της γονιμότητας, της έκστασης και του χορού, της μεταμφίεσης και της μυστηριακής μύησης, ήταν πρωτίστως μια αμφίσημη αλλά γοητευτική θεότητα, ένας ισχυρός καταλύτης της απελευθερωτικής αλλαγής της προσωπικότητας. Ήταν ο θεός του θεάτρου που λειτουργούσε είτε ως συντελεστής της παράστασης, είτε ως μεσολαβητής για την επιτέλεσή της. Η αμοιβαία επενέργεια των διαφορετικών όψεων του θεού δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ισχυρό κίνητρο για τη μιμητική μορφή του νέου λογοτεχνικού είδους. Μέσα στην παράσταση ο Διόνυσος είναι παρών στο κρασί, στον ήχο του αυλού, στη χορεία και στην αμφίεση, με τη μορφή του χορευτή αλλά και του χορηγού, του υποκριτή αλλά και του θεατή. Η διττή εικόνα του ως κορυφαίο μέλος του χορού αλλά και ως υπέρτατου θεατή, αντανακλά τη δυναμική που έχει το δραματικό θέαμα να δημιουργεί μια σχέση αλληλεπίδρασης ανάμεσα στους ηθοποιούς και το κοινό, με τρόπο αντίστοιχο αυτού των διονυσιακών μυστηρίων. 32 Ας μη λησμονούμε ότι ο συγκεκριμένος θεός αποτελούσε μια αντιφατική μορφή του ελληνικού πάνθεου. Είναι ο ξένος θεός με τα έντονα βαρβαρικά χαρακτηριστικά, που δεν μπορεί να συλληφθεί με ορθολογικά κριτήρια. Ο θεός της ετερότητας, αυτός που αντιπροσωπεύει την άρνηση, το αντίθετο, σε κάθε τι που θεωρείται κοινώς αποδεκτό σημείο αναφοράς. Ενσαρκώνει λοιπόν χαρακτηριστικά στοιχεία της τραγωδίας, η οποία όπως είναι πλέον ευρέως αποδεκτό, αφορά την αναίρεση της δομής, με την υπέρβαση των ορίων και τη σύγχυση των διαφορών, με την αμφισημία και την αλληλεπίδραση ασυμβίβαστων αντιθέσεων. 33 Ο σκοπός άλλωστε της λατρείας του Διονύσου, που φέρνει τον άνθρωπο σε άμεση επαφή με την ετερότητα του θείου, είναι ακριβώς το να γίνει κανείς άλλος, είτε βυθιζόμενος στο βλέμμα του θεού, είτε γενόμενος ένα με αυτόν μέσα από τη μιμητική επικοινωνία. Η εφεύρεση της δραματικής ποίησης, του λογοτεχνικού είδους που παρουσιάζει στη σκηνή το 29 Blume H. D., ό.π., σ Seaford R., ό.π., σ Baldry H.C., ό.π., σ Easterling P.E., ό.π., σ Seaford R., ό.π., σ

12 φαντασιακό σαν να είναι πραγματικό, δεν μπορεί λοιπόν να συμβεί παρά μόνο μέσα στα πλαίσια της λατρείας του Διονύσου, θεού των ψευδαισθήσεων, της σύγχυσης και του αδιάκοπου συγχρωτισμού ανάμεσα στην πραγματικότητα και τα φαινόμενα, ανάμεσα στην αλήθεια και τη φαντασίωση. 34 Ο τρανσβεστισμός άλλωστε είναι ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο που παρατηρείται με τη γέννηση του δράματος, από τη στιγμή που οι θηλυκοί ακόλουθοι του θεού στο σατυρικό θίασο παριστάνονται από άντρες, έως στις ώριμες μορφές του είδους όπου η υπόκριση όλων των ρόλων ανδρικών και γυναικείων γίνεται αποκλειστικά από άρρενες. Ένα στοιχείο που θα ήταν αδιανόητο αν δεν υπήρχε το πρότυπο του τελετουργικού τρανσβεστισμού, που ως αναγνωρισμένο συστατικό της μυητικής τελετουργίας γυμνώνει τον μυούμενο από την πρότερη ταυτότητά του για να αποκτήσει νέα. Αυτό το στοιχείο είναι επαρκώς τεκμηριωμένο στη διονυσιακή λατρεία και απόλυτα ταιριαστό στο Διόνυσο που είναι ο ίδιος θηλυπρεπής, ακόμα και τρανσβεστικός. 35 Η μεταμφίεση λοιπόν ανδρών σε γυναίκες, ξεκινά στην αναπαράσταση διονυσιακών μύθων κατά τα πρόδρομα στάδια της τραγωδίας, όταν μεταμφιέζονται οι χορευτές σε μαινάδες για να συνεχισθεί με τον ανδρικό χορό και τους άνδρες ηθοποιούς να προσλαμβάνουν διάφορες ταυτότητες, και θηλυκές, στην απόδοση πλέον μη διονυσιακών μύθων. Πράγματι από θεματική άποψη το δράμα ακολούθησε σύντομα τη δική του πορεία έχοντας απομακρυνθεί από το λατρευτικό τραγούδι, συμπεριλαμβάνοντας όλο και εκτενέστερα αφηγηματικά μέρη με μυθολογικό χαρακτήρα. Οι πρόδρομες μορφές της τραγωδίας μπορεί να προέρχονταν από τη διονυσιακή λατρεία με τράγους και την αναπαράσταση διασκεδάσεων με σατύρους, αλλά αυτό αποτέλεσε μόνο την ευκαιρία, την ιδέα για την ανάμειξη χορικών ασμάτων και διαλόγων. Από εκεί και πέρα, με την αποφασιστική επίδραση του έπους, η θεματολογία διευρύνθηκε πέρα από τους διονυσιακούς μύθους. Έτσι στην ώριμη μορφή του δράματος είναι όχι μόνο δύσκολο να εντοπιστεί σχέση ανάμεσα στους διονυσιακούς μύθους και στα αναπαριστώμενα στην ορχήστρα και στο λογγείο, αλλά κάποιες φορές απουσιάζει ολότελα από τη θεατρική αναπαράσταση οποιαδήποτε αναφορά σε θεϊκή δράση. Βέβαια ο δεσμός με τη λατρεία εξακολούθησε να υφίσταται αλλά υποκρύπτεται πλέον στον αγωνιστικό χαρακτήρα των θεατρικών παραστάσεων. 36 Το στοιχείο του ανταγωνισμού που μπορεί να φαντάζει άσχετο σήμερα, στην αρχαιότητα κυριαρχούσε σε πολλές πλευρές του ελληνικού βίου, ακόμα και στις θρησκευτικές. Στοιχείο που είναι έντονο σε όλες τις παραστάσεις αφού αυτές τελούνταν στο πλαίσιο ενός δραματικού διαγωνισμού, ενώ είναι παρόν και στην τέχνη, ακόμα και στις λατρευτικές εορτές του αρχαίου ελληνικού κόσμου, όπως το αναγνωρίζουμε στην πιο ξεκάθαρη μορφή του, στους αθλητικούς αγώνες που είναι πάντα ενταγμένοι στο πρόγραμμα θρησκευτικών εορτών ως τελετουργικά γεγονότα Vernant & Vidal-Naquet, ό.π., τ. Β, σσ Seaford R., ό.π., σσ Blume H. D., ό.π., σσ.31, Sommerstein A. H., ό.π., σ

13 Κι ενώ η θεματολογία του δράματος, καθώς επίσης και ο τρόπος που τη διαπραγματεύονται οι ποιητές στην κλασική Αθήνα, μοιάζουν εξαιρετικά ακατάλληλα για να συμπεριληφθούν σε μια λατρεία αφιερωμένη στο θεό που ταυτίζεται με τη διασκέδαση, μπορούμε ακόμα και εκεί να διακρίνουμε έναν, έστω και αχνό, αντικατοπτρισμό της διονυσιακής θεολογίας. Αυτό συμβαίνει λόγω του τυπικού σχήματος δράσης που κυριαρχεί στην τραγωδία. Η αυτοκαταστροφή της άρχουσας οικογένειας, μέσω μιας στρέβλωσης της τελετουργίας, μιας αμαρτίας που στην αρχαιότητα έχει την έννοια της λάθους επιλογής, του σφάλματος, αποβαίνει εντέλει λυτρωτική για ολόκληρη την πόλη. Στην ουσία αυτό το στερεότυπο αναγνωρίζεται ως έκφραση του μοτίβου της ίδρυσης της διονυσιακής λατρείας, όπου η άρνηση της εισαγωγής της προκαλεί καταστροφή στην πόλη, ώσπου μετά την τίσι να ακολουθήσει η αποδοχή του θεού που τελικά αποδεικνύεται επωφελής για τους πολίτες. Με δεδομένη λοιπόν την ομοιότητα μεταξύ της τραγωδίας και της ηρωολατρείας, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι η πρώτη αποτελεί μετεξέλιξη της δεύτερης. Η ηρωολατρεία ως εκ τούτου μαζί με τη διονυσιακή λατρεία είναι δύο από τα ρεύματα που συνενώθηκαν για να δημιουργήσουν την τραγωδία και αν είναι παράτολμο να υποστηρίξουμε ότι αυτές είναι οι βασικότερες συνιστώσες στη διαμόρφωση του δράματος, δεν είναι καθόλου άστοχο να τις αναγνωρίσουμε ως τις περισσότερο ευδιάκριτες. 38 ΕΠΙΛΟΓΟΣ Το θέατρο περιλάμβανε μια τάση φυγής, τόσο ως θρησκευτική γιορτή στην οποία ένα άτομο τιμάται και ενώνεται με το θεό, όσο και ως μια εκδήλωση όπου το άτομο πήγαινε ως θεατής στην παράσταση και στην πορεία ταυτιζόταν με την πράξη στη σκηνή. Δεν αποτελούσε την αγαπημένη διασκέδαση των λίγων, αλλά μια κορυφαία πολιτειακή και θρησκευτική εκδήλωση για ολόκληρη την κοινότητα, εντυπωσιακή, με επιδεικτικά στοιχεία, πλούσια σε τελετές, επιχορηγούμενη από ιδιωτικούς πόρους αλλά και από το δημόσιο ταμείο, με την ενεργή συμμετοχή εκατοντάδων προσώπων και παρακολουθούμενη από πολλές χιλιάδες. Η λαμπρή χρησιμοποίηση του προφορικού λόγου, ήταν το κύριο χαρακτηριστικό της γεμάτης ζωντάνια δημόσιας, κοινωνικής, πολιτικής και θρησκευτικής ζωή των αρχαίων Αθηναίων. Αν λοιπόν το έπος προέκυψε από την απαγγελία μπροστά σε ευωχούμενους ευγενείς και σε πλήθη εορταστών, η ρητορεία από τον πολιτικό αντίλογο στην εκκλησία του δήμου και στα δικαστήρια, ο φιλοσοφικός διάλογος από τις συζητήσεις στην αγορά και στην παλαίστρα, το δράμα απορρέει από τη δύναμη που ασκεί η αναπαράσταση, το θέαμα της μίμησης, της δράσης που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια των θεατών. Πίσω από αυτή την έλξη στέκεται ο Διόνυσος, ένας θεός που η άπιαστη μορφή του, εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο το παιγνίδι της θεατρικής ψευδαίσθησης. Ένας θεός που από την εμφάνισή του έως και σήμερα, διαθέτει κατεξοχήν την ικανότητα να διαφεύγει ενώ αντιστέκεται σε όλες τις επίμονες προσπάθειες των επιστημόνων να τον συλλάβουν. 38 Seaford R., ό.π., σσ.24,

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Baldry Harold C., Το τραγικό θέατρο στην αρχαία Ελλάδα, μτφρ. Χριστοδούλου Γιώργο -Χατζηκώστα Λιάνα, εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα Blume Horst-Dieter, Εισαγωγή στο αρχαίο θέατρο, μτφρ. Ιατρού Μαρία, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Cartledge Paul, Ο Αριστοφάνης και το Θέατρο του Παραλόγου, μτφρ. Ταχμαζίδου Μαίρη, εκδ. Ενάλιος, Αθήνα Cornford Francis Mac Donald, Η αττική κωμωδία, μτφρ. Ζενάκος Λ., εκδ. Δ. Παπαδήμα, Αθήνα Easterling Patricia E., «Ένα θέαμα προς τιμήν του Διόνυσου» στο Οδηγός για την Αρχαία Ελληνική Τραγωδία: Από το Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ, επιμ. Easterling Patricia E., μτφρ. Βαλάκας Κώστας Ρόζη Λίνα, εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2007, σσ Green John Richard, Το θέατρο στην Αρχαία Ελληνική Κοινωνία, μτφρ. Πάντα Μαρία, εκδ. Έλλην, Αθήνα Green Richard & Handley Eric, Εικόνες από το αρχαίο Ελληνικό θέατρο, μτφρ. Μάντζιου Μαίρη, εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο Lesky Albin, Η τραγική ποίηση των αρχαίων Ελλήνων, τ. Α, μτφρ. Χουρμουζιάδης Νίκος, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Seaford Richard, Ανταπόδοση και τελετουργία, μτφρ. Λιάπης Βάϊος, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Sommerstein Alan H., Αρχαίο ελληνικό δράμα και δραματουργοί, μτφρ. Χρήστου Αρετή, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα Sourvinou-Inwood Christiane, «Αθηναϊκή Θρησκεία και Αρχαία Ελληνική Τραγωδία» στο Αρχαία Ελληνική Τραγωδία : Θεωρία και πράξη, επιμ. Μαρκαντωνάτος, Ανδρέας & Τσαγγάλης Χρήστος, μτφρ. Καβουλάκη Αθηνά, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2008, σσ Vernant Jean-Pierre & Vidal-Naquet Pierre, Μύθος και τραγωδία στην αρχαία Ελλάδα, τ. Α, μτφρ. Γεωργούδη Στέλλα, εκδ. Ι. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα Vernant Jean-Pierre & Vidal-Naquet Pierre, Μύθος και τραγωδία στην αρχαία Ελλάδα, τ. Β, μτφρ. Αριάδνη Τάττη, εκδ. Ι. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΥΠΟΘΕΜΑ: ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΥΠΟΘΕΜΑ: ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΥΠΟΘΕΜΑ: ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ Το θέατρο είναι ο κλάδος της τέχνης που αναφέρεται στην απόδοση ιστοριών μπροστά σε κοινό, με τη χρήση κυρίως του λόγου, αλλά και της μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίο Ελληνικό Δράμα: Αισχύλος - Σοφοκλής Ενότητα 01: Οι αρχές του δράματος

Αρχαίο Ελληνικό Δράμα: Αισχύλος - Σοφοκλής Ενότητα 01: Οι αρχές του δράματος Αρχαίο Ελληνικό Δράμα: Αισχύλος - Σοφοκλής Ενότητα 01: Οι αρχές του δράματος Ευφημία Καρακάντζα Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Παρουσίαση των διαθέσιμων στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ»

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» 1 Β Λυκείου: 1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» ( σύμφωνα με τις ερωτήσεις αξιολόγησης του υπουργείου Παιδείας) α ) Tο δράμα 1) Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Ὦ κοινὸν αὐτάδελφον τῶν ἐχθρῶν κακά; Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Ὦ κοινὸν αὐτάδελφον τῶν ἐχθρῶν κακά; Μονάδες 30 ΘΕΜΑ ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. -9 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ 0 οὔθ ἡδὺς οὔτ ἀλγεινὸς ἵκετ ἐξ ὅτου Ηιδη καλῶς, καί σ ἐκτὸς αὐλείων πυλῶν. Να μεταφραστεί το τμήμα: Ὦ κοινὸν αὐτάδελφον τῶν ἐχθρῶν κακά; 2. Τι είναι το δράμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. Επιµέλεια: Μαρία Γραφιαδέλλη

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. Επιµέλεια: Μαρία Γραφιαδέλλη ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Επιµέλεια: Μαρία Γραφιαδέλλη ΡΑΜΑ σύνθετη ποιητική δηµιουργία στοιχεία από το Έπος και τη Λυρική Ποίηση µουσική όρχηση Προέλευση του δράµατος θρησκευτικά δρώµενα παραστάσεις µε δραµατικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρονίκη Μαστοράκη, (MSc) στην Συστηματική Φιλοσοφία:

Ανδρονίκη Μαστοράκη, (MSc) στην Συστηματική Φιλοσοφία: Ανδρονίκη Μαστοράκη, (MSc) στην Συστηματική Φιλοσοφία: Στο τέλος της αρχαϊκής εποχής η λατρεία του Διονύσου πήρε μεγάλες διαστάσεις. Στο γεγονός αυτό συνέβαλαν καθοριστικά δύο παράγοντες. Από την μία πλευρά,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. Το δράμα 1. Τι είναι το δράμα και ποια στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό από προγενέστερες μορφές ποίησης; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σχολικό βιβλίο σελίδα 9: «Το δράμα είναι μια σύνθετη στους θεατές». 2. Από πού προήλθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ:ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ:ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ:ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΛΟΓΟΣ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ PROJECT HTAN H ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΡΑΜΑ 1.ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΓΙΝΟΝΤΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΤΟ ΡΑΜΑ. Αρχαίος ελληνικός ποιητικός λόγος έπος λυρική ποίηση δράµα

Ι ΤΟ ΡΑΜΑ. Αρχαίος ελληνικός ποιητικός λόγος έπος λυρική ποίηση δράµα Ι ΤΟ ΡΑΜΑ Αρχαίος ελληνικός ποιητικός λόγος έπος λυρική ποίηση δράµα Το δράµα µιµείται µια πράξη µπροστά στους θεατές. ηµιουργήθηκε για παράσταση (dqçy,-ÿ = pqçtty). Προέλευση: Το δράµα συνδέεται µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών Πάμε θέατρο: Εισαγωγή στη δραματική

Διαβάστε περισσότερα

Απαγορεύεται η οποιαδήποτε μερική ή ολική ανατύπωση χωρίς την άδεια του εκδότη

Απαγορεύεται η οποιαδήποτε μερική ή ολική ανατύπωση χωρίς την άδεια του εκδότη Συντονισμός έργου: Μαρία Λαγογιάννη, Δρ Αρχαιολόγος Σουζάνα Χούλια-Καπελώνη, Αρχαιολόγος Γενική επιμέλεια: Έλενα Μπαζίνη, Αρχαιολόγος Επιστημονική τεκμηρίωση-αρχική ιδέα σεναρίου: Έλενα Μπαζίνη, Αρχαιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΕΥΡΥΠΙΔΗ ΕΛΕΝΗ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ)

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΕΥΡΥΠΙΔΗ ΕΛΕΝΗ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ) Η ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΥΠΙΔΗ ΑΡΧΑΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΕΥΡΥΠΙΔΗ ΕΛΕΝΗ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ) Είδη αρχαίου ποιητικού λόγου 1. Επική ποίηση : Γεωμετρική εποχή (1100-800 π.χ) 2. Λυρική ποίηση : Αρχαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Μέρος Β )

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Μέρος Β ) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (Μέρος Β ) Σύνοδοι των περί τον Διόνυσον τεχνιτών Μετά τον 4 ο π.χ. αιώνα στην Αθήνα, στη Νεμέα, στη Θήβα, στην Τέω της Ιωνίας, στη Χίο, στην Αμμόχωστο ή Σαλαμίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Καὶ νιν καλεῖτ τοῦτ ἔχων ἅπαντ ἔχω. Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Καὶ νιν καλεῖτ τοῦτ ἔχων ἅπαντ ἔχω. Μονάδες 30 ΘΕΜΑ 201 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. 491-507 1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Καὶ νιν καλεῖτ τοῦτ ἔχων ἅπαντ ἔχω. 2. Ποια ήταν η κατάρα του Οιδίποδα για τους δύο γιους του και ποια η αιτία της; 3. εἶδον, φιλεῖ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ 1. Διόνυσος, ο Θεός του κρασιού και του γλεντιού Για να μιλήσει κανείς για τη δραματική ποίηση, θα πρέπει πρώτα να αναφερθεί στο Θεό Διόνυσο. Ο Διόνυσος (ή Βάκχος) δεν ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ -Ποικίλες αφορμές οδήγησαν μαθητές και εκπαιδευτικό να ασχοληθούν με την επεξεργασία του συγκεκριμένου θέματος: Τα μαθήματα της Ιστορίας και των Αρχαίων Ελληνικών,

Διαβάστε περισσότερα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πρόγραµµα Πρόγραµµα Διά Βίου Μάθησης Μάθησης Ποίηση και Θέατρο στην Ποίηση και Θέατρο στην Αρχαία Ελλάδα Αρχαία Ελλάδα + Στόχος του προγράμματος Το πρόγραμμα επιμόρφωσης Ποίηση και Θέατρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. υπαίθρια αμφιθεατρική κατασκευή ημικυκλικής κάτοψης γύρω από μια κυκλική πλατεία

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. υπαίθρια αμφιθεατρική κατασκευή ημικυκλικής κάτοψης γύρω από μια κυκλική πλατεία ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ υπαίθρια αμφιθεατρική κατασκευή ημικυκλικής κάτοψης γύρω από μια κυκλική πλατεία Μέρη αρχαίου θεάτρου σκηνή: ορθογώνιο, μακρόστενο κτίριο προσκήνιο: στοά με κίονες μπροστά από τη

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. Μονάδες 30 ΘΕΜΑ 9 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. 82-99. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. 2. Να εντοπίσετε στο παρακάτω κείμενο δύο ανακρίβειες και στη θέση τους να γράψετε το σωστό.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΙ ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΙ ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΙ ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗ Δημήτριος Δρακόπουλος Κώστας Ναστούλης Χρίστος Γ. Ρώμας Καθηγητής Β/θμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗ B ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Πρόγραμμα Γενικής Παιδείας ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΟ ΟΜΑΔΑ 3 ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΚΡΟΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΙΛΤΟΣ ΛΙΑΚΟΥΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΓΓΙΝΑΣ ΙΑΣΟΝΑΣ ΚΑΛΟΓΗΡΟΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ

ΘΕΑΤΡΟ ΟΜΑΔΑ 3 ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΚΡΟΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΙΛΤΟΣ ΛΙΑΚΟΥΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΓΓΙΝΑΣ ΙΑΣΟΝΑΣ ΚΑΛΟΓΗΡΟΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΘΕΑΤΡΟ ΟΜΑΔΑ 3 ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΚΡΟΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΙΛΤΟΣ ΛΙΑΚΟΥΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΓΓΙΝΑΣ ΙΑΣΟΝΑΣ ΚΑΛΟΓΗΡΟΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ α)τι είναι θέατρο β) γέννηση θεάτρου στην Αρχαία Ελλάδα γ)αρχαίο θέατρο δ)ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ Ελένη του Ευριπίδη. Εισαγωγή

Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ Ελένη του Ευριπίδη. Εισαγωγή Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ Ελένη του Ευριπίδη Εισαγωγή Δραματική ποίηση Το δράμα χρησιμοποιεί στοιχεία από το έπος (διάλογοι) και τη λυρική ποίηση (τραγούδι, μουσική) Στην παράσταση συμμετέχουν αυλητής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΉ ΛΑΤΡΕΊΑ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΉ ΠΡΆΞΗ

ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΉ ΛΑΤΡΕΊΑ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΉ ΠΡΆΞΗ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΉ ΛΑΤΡΕΊΑ ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΉ ΠΡΆΞΗ Συντονισμός έργου: Μαρία Λαγογιάννη, Δρ Αρχαιολόγος Σουζάνα Χούλια-Καπελώνη, Αρχαιολόγος Σχεδιασμός περιεχομένου - γενική επιμέλεια: Έλενα Μπαζίνη, Αρχαιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν ὡς δοῦναι δίκην. Μονάδες Να αναφερθείτε αναλυτικά στο επικό μέρος της τραγωδίας.

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν ὡς δοῦναι δίκην. Μονάδες Να αναφερθείτε αναλυτικά στο επικό μέρος της τραγωδίας. ΘΕΜΑ 121 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. -314 1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν ὡς δοῦναι δίκην. 2. Να αναφερθείτε αναλυτικά στο επικό μέρος της τραγωδίας. 3. α) πρᾶξις, πρᾶγμα, πράκτωρ, δόσις,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ 7o ΓΥΜΝΑΣΙΟ & ΛΥΚΕΙΑΚΕΣ ΤΑΞΕΙΣ ΛΑΡΙΣΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 «ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΛΑΡΙΣΑΣ: ΧΩΡΟΣ ΑΝΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ. Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΛΕΞΙΑΔΟΥ ΑΡΓΥΡΗ ΠΕ11 ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΠΕ ΤΜΗΜΑ Απ1

ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΛΕΞΙΑΔΟΥ ΑΡΓΥΡΗ ΠΕ11 ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΠΕ ΤΜΗΜΑ Απ1 ΜΑΪΟΣ 2012 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΛΕΞΙΑΔΟΥ ΑΡΓΥΡΗ ΠΕ11 ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΠΕ 18.33 ΤΜΗΜΑ Απ1 ΑΒΡΑΜΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΑΣΣΑΝΑΚΙΔΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΚΙΟΣΣΕ ΣΟΦΙΑ ΚΟΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΚΟΥΤΡΑ ΕΛΕΝΗ ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Τραγωδία. Πρόδρομοι. Καταγωγή. Τραγωδία 1

Τραγωδία. Πρόδρομοι. Καταγωγή. Τραγωδία 1 Τραγωδία 1 Τραγωδία Η τραγωδία είναι δραματικό είδος που εμφανίστηκε στην Αρχαία Ελλάδα. Ο φιλόσοφος Αριστοτέλης στο έργο του Περί Ποιητικής, δίνει τον εξής ορισμό της τραγωδίας: Ἐστὶν οὖν τραγωδία μίμησις

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π. ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7 Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ 2013-2014 Περιεχόμενα: Α Τι φορούσαν στα συμπόσια οι άντρες; Τι φορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

2o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΙΩΑΝ.ΡΕΝΤΗ Σχολικό Έτος : 2011-2012 ΤΑΞΗ Α3 Μάθημα : Τεχνολογία

2o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΙΩΑΝ.ΡΕΝΤΗ Σχολικό Έτος : 2011-2012 ΤΑΞΗ Α3 Μάθημα : Τεχνολογία 2o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΙΩΑΝ.ΡΕΝΤΗ Σχολικό Έτος : 2011-2012 ΤΑΞΗ Α3 Μάθημα : Τεχνολογία ΑΤΟΜΙΚΟ ΕΡΓΟ Της μαθήτριας : Τζούπη Αναστασίας ΤΙΤΛΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Αρχαίο Θέατρο Καθηγητής : ΗΡ. ΝΤΟΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ-ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ Δ/νση Μουσείων Εκθέσεων & Εκπαιδευτικών προγραμμάτων

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ Δ/νση Μουσείων Εκθέσεων & Εκπαιδευτικών προγραμμάτων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ Δ/νση Μουσείων Εκθέσεων & Εκπαιδευτικών προγραμμάτων Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας διαθέτει με δανεισμό σειρά εκπαιδευτικών φακέλων και εντύπων σε σχολεία όλης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΑΙΘΟΥΣΑ Πέμπτη 28-8-2014 10-13 Ειδικό εργαστήριο υποκριτικής ΙΙ 8 ο επιλ. Σακελλάρη 15.00 Κινηματογράφος και κοινωνία: αλληλεπιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Σ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 Αγγλικά ΙΙ & IV B1, Β2 Σπηλιοπούλου Εισαγωγή στη θεατρολογία (Νεότερο θέατρο) Σαµπατακάκης (Ροϊλού) Εισαγωγή στην ιστορία και θεωρία του

Διαβάστε περισσότερα

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ. 1.1 Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης)

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ. 1.1 Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ - ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 1. Το δράµα - Η τραγωδία - Το αρχαίο θέατρο 1.1 Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) α) Το δράµα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Project ΑΝΝΑ ΑΝΕΜΟΓΙΑΝΝΗ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΑΝΕΜΟΓΙΑΝΝΗ ΜΑΡΙΑ ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΤΑΒΙΘΑ ΓΡΑΜΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ΝΟΤΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΝΟΤΙΑ ΚΛΙΤΥΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Η νότια πλαγιά της Ακρόπολης

Διαβάστε περισσότερα

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ 4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Οι Αθηναίοι πολίτες ~120.000 Ήταν η μοναδική κυρίαρχη δύναμη στην πόλη. Από αυτούς πήγαζε κάθε εξουσία. Κατάγονταν

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ συλλογικοί μύθοι απαγγελία ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ καθημερινή ζωή μουσική, χορός διαλογικά μέρη (τα απαγγέλλουν υποκριτές = ηθοποιοί) έξοδος επεισόδια πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Παῦσαι, πρὶν ὀργῆς εἰσορᾷς θεούς; Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Παῦσαι, πρὶν ὀργῆς εἰσορᾷς θεούς; Μονάδες 30 ΘΕΜΑ 0 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. -294 ἄνδρες μόλις φέροντες ἐρρόθουν ἐμοί κρυφῇ, κάρα σείοντες οὐδ ὑπὸ ζυγῷ. Να μεταφραστεί το τμήμα: Παῦσαι, πρὶν ὀργῆς εἰσορᾷς θεούς; 2. Ποια ήταν η σχέση του οφοκλή

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Τὶ δ', ὦ ταλαῖφρον μ εἲργειν μέτα. Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Τὶ δ', ὦ ταλαῖφρον μ εἲργειν μέτα. Μονάδες 30 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΕΜΑ 4 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. 39-57. Να μεταφραστεί το τμήμα: Τὶ δ', ὦ ταλαῖφρον μ εἲργειν μέτα. 2. α) Να αναφέρετε ονομαστικά τους συντελεστές της αρχαίας παράστασης. β) Ποιος ήταν ο βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΤΑΞΗ: Α3 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΟΝΟΜ/ΜΟ : ΠΕΠΠΑΣ ΦΟΙΒΟΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ 1 Περιεχόμενα Εισαγωγή... σελ. 3 Νεκρικές Μάσκες... σελ. 4 Θεατρικές Μάσκες... σελ. 4 Εορταστικές

Διαβάστε περισσότερα

Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις.

Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις. Ερωτήσεις Πόσο καλά γνωρίζεις και Απαντήσεις τους Μινωίτες; Πόσο καλά γνωρίζεις τους Μινωίτες; 1. Τα πιο γνωστά ανάκτορα είναι της Κνωσού και της Φαιστού. 2. Οι τρίτωνες ήταν μεγάλα κοχύλια που ίσως χρησιμοποιούνταν

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου Το Σενάριο Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου... 2-10 Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου. 11 12 Σημειώσεις για ένα Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου... 13-19 Το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΓΥΙΟΚΑ ΛΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΚΤΩΒΡΗΣ 2015

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΘΡΗΣΚΕΊΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΘΡΗΣΚΕΊΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ ΘΡΗΣΚΕΊΑΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ? ΠΑΡΕΛΘΟΝ vs. ΠΑΡΟΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ (σύµφωνα µε J. Rudhardt,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος :

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : 2016-2017 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σκοπός της εργασίας είναι η ευαισθητοποίηση των νέων για τους παραδοσιακούς χορούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΘΕΜΑ: ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΘΕΑΤΡΩΝ_ ΘΕΑΤΡΟ ΟΙΝΙΑΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να είναι σε θέση: να αναγνωρίζουν τα µέρη του Αρχαίου Θεάτρου µε τις αντίστοιχες ονοµασίες τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2016 2017 ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΤΑΞΗΣ 1. πίστη και αγάπη, έννοια και περιεχόμενο της χριστιανικής. 2.Συνολική θεώρηση της διδασκαλίας του Αγίου Κοσμά για την

Διαβάστε περισσότερα

Περίεργος, αλήθεια, μου φαίνεται αυτός ο συλλογισμός; Θα πρέπει λοιπόν να φορέσουμε μάσκα για να βγάλουμε τον πραγματικό μας εαυτό;

Περίεργος, αλήθεια, μου φαίνεται αυτός ο συλλογισμός; Θα πρέπει λοιπόν να φορέσουμε μάσκα για να βγάλουμε τον πραγματικό μας εαυτό; Σάββατο, 8 Μαρτίου 2008 Με μια μάσκα ξεχνιέμαι... «Οι Απόκριες είναι η μοναδική μας ευκαιρία μέσα στο χρόνο να βγάλουμε προς τα έξω τον πραγματικό μας εαυτό, γι' αυτό θα πρέπει να προσέξουμε καλά τι μάσκα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017 12/01/2017 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΕΞ/ΝΟ ΔΙΔΑΣΚΩΝ (Επιτηρητές) Υπ./ Επ. 23/1 Σταθμοί της νεοελληνικής λογοτεχνίας (Νεοελληνική λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μικρός Βορράς σε συνεργασία µε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Διοργανώνουν επιµορφωτικό-βιωµατικό Σεµινάριο. Εισήγηση: Τάσος Ράτζος

Ο Μικρός Βορράς σε συνεργασία µε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Διοργανώνουν επιµορφωτικό-βιωµατικό Σεµινάριο. Εισήγηση: Τάσος Ράτζος Ο Μικρός Βορράς σε συνεργασία µε το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Διοργανώνουν επιµορφωτικό-βιωµατικό Σεµινάριο µε θέµα «ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΑΔΡΑΣΗ» «όλη η Ελένη σε µία ώρα» Εισήγηση: Τάσος

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης

Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών «Σοφοκλέους Αντιγόνη: πρώτα βήματα

Διαβάστε περισσότερα

3. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της λατρείας του Διονύσου;

3. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της λατρείας του Διονύσου; Εισαγωγή στη Δραματική ποίηση Ερωτήσεις-Απαντήσεις 1. Ποια στοιχεία συνδυάζει η δραματική ποίηση και ποιο είναι αυτό που την κάνει να ξεχωρίζει; H δραματική ποίηση συνθέτει στοιχεία και από τα δύο είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η υφαντική τέχνη στο αρχαίο δράμα 1

Η υφαντική τέχνη στο αρχαίο δράμα 1 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΟΡΕΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΥΦΑΝΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΚΟΥ 1-17/11/12 Μανώλης Γ. Ανδρουλιδάκης, δρ. Φ-ΕΑΠ Η υφαντική τέχνη στο αρχαίο δράμα 1 Μέλος Π.τ.Ο. 9-11-12 Το θέμα της κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΜΙΝΩΪΚΗ ΚΡΗΤΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΜΙΝΩΪΚΗ ΚΡΗΤΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΜΙΝΩΪΚΗ ΚΡΗΤΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΓΚΑΙΝΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΘΗΒΑΙΩΝ

ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΘΗΒΑΙΩΝ ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΘΗΒΑΙΩΝ Ελάτε να γιορτάσουμε μαζί τις Απόκριες στο Δήμο Θηβαίων με Βλάχικο Γάμο, Γιορτή της Φασολάδας, Κιθαιρώνεια, Γαϊτανάκι και Κούλουμα!!!! Πολλές και ποικίλου ενδιαφέροντος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΕΞ/ΝΟ Υπ./ Επ. ΕΥΤΕΡΑ 27/1 Αγγλικά Ι Β1, Β2, Βσ 1 ο (επιλ) Ι ΑΣΚΩΝ (Επιτηρητές) Σπηλιοπούλου Χορολογία στον χορό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 Ιμάτιο, Από τι υλικό είναι; - Πώς είναι (σχήμα); 1) Το ιμάτιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επιµορφωτικό υλικό για την εκπαίδευση των επιµορφωτών στα Πανεπιστηµιακά Κέντρα

Επιµορφωτικό υλικό για την εκπαίδευση των επιµορφωτών στα Πανεπιστηµιακά Κέντρα Φιλοθέη Κολίτση ραστηριότητα για την ΕΝΟΤΗΤΑ 5 ΠΑΚΕ Κεντρικής Μακεδονίας 2011-2012 «Λογισµικό ηµόδωρος: Μια µέρα στο Αρχαίο Θέατρο» Ι. Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Λογισµικού: «ηµόδωρος» Υλικο-τεχνική υποδοµή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Νικολάου Γεώργιος, «Ψηφιακός φιλόλογος» georgenikolaou.blogspot.com ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ

Νικολάου Γεώργιος, «Ψηφιακός φιλόλογος» georgenikolaou.blogspot.com ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ Η αρχαία ελληνική ποίηση περιλαμβάνει: α. Το έπος Το έπος υμνεί τα κατορθώματα των ανθρώπων και των θεών και δεν εκφράζει προσωπικά συναισθήματα του ποιητή. Απαγγέλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP51 / Στοιχεία Θεωρίας Θεάτρου

Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP51 / Στοιχεία Θεωρίας Θεάτρου Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP51 / Στοιχεία Θεωρίας Θεάτρου Σχολή ΣΑΚΕ Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών TSP Θεατρικές Σπουδές Θεματική Ενότητα TSP51 Στοιχεία Θεωρίας Θεάτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα

Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα 4 ο ΓυµνάσιοΗρακλείου σχολικόέτος 2012 13 Τµήµα : Α4 Επιµέλεια : Μυρτώ Παγωµενάκη, Νίκη Μαραζάκη, Ευγενία Ορφανουδάκη Φιλόλογος :Ευαγγελία Σερδάκη 1 ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Β1. Ποια είναι η δομή του συλλογισμού, με τον οποίο ο Αριστοτέλης ορίζει την πόλη ως την τελειότερη μορφή κοινωνίας;

Β1. Ποια είναι η δομή του συλλογισμού, με τον οποίο ο Αριστοτέλης ορίζει την πόλη ως την τελειότερη μορφή κοινωνίας; 1 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 2013 ΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΚΕΙΜΕΝΟ (ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ) Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι μια κοινότητα και κάθε κοινότητα έχει συσταθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Τίτλος Ημερομηνία και διάρκεια Περιγραφή Άλλοι Θεοί της 1 Φεβρουαρίου 2014 Ποιοι άλλοι θεοί και ήρωες υπήρξαν αντικείμενο λατρείας στην Ακρόπολη της θεάς

Διαβάστε περισσότερα

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες

Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες Το φως αναφέρεται σε σχετικά έντονο βαθμό στη μυθολογία, τόσο στην ελληνική όσο και στη μυθολογία άλλων αρχαίων λαών που το παρουσιάζουν σε διάφορες μορφές (ήλιος, σελήνη, αστέρια, κ.ά) και σε ένα μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ 3 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Β 5 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Των μαθητριών: Στέλλα Κουρκουρίδου Μαρίνα Κουσικιάν ΑΝΔΡΙΑΝΑ ΓΙΑΝΤΟΥΡΗ ΧΡΥΣΑ ΑΝΤΕΜΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΟΥΖΟΥΝΑΚΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ Υπεύθυνη Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Αρχαία Ελληνικά για την Γ τάξη Γυμνασίου. Ευριπίδη ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Αρχαία Ελληνικά για την Γ τάξη Γυμνασίου. Ευριπίδη ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Αρχαία Ελληνικά για την Γ τάξη Γυμνασίου Ευριπίδη ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Αρχαία Ελληνικά για την

Διαβάστε περισσότερα

H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει

H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει πως κάτι έχει ξεχαστεί ή έχει σβηστεί, πως κάτι λείπει.

Διαβάστε περισσότερα

Το Θέατρο του Διονύσου (νότια κλιτύς της Ακρόπολης) (από τον 6ο π.χ. αιώνα μέχρι σήμερα)

Το Θέατρο του Διονύσου (νότια κλιτύς της Ακρόπολης) (από τον 6ο π.χ. αιώνα μέχρι σήμερα) 1 Το Θέατρο του Διονύσου (νότια κλιτύς της Ακρόπολης) (από τον 6ο π.χ. αιώνα μέχρι σήμερα) Το θέατρο του Διόνυσου στην Ακρόπολη των Αθηνών ως αρχιτεκτονικό κτίσμα οφείλει την δημιουργία του στην λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ. Αριστοτέλη «Πολιτικά»

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ. Αριστοτέλη «Πολιτικά» Ελευθερίου Βενιζέλου 237, Γάζι Τηλ./Fax: 2810 823411 email: syxekp@gmail. com www.syekp.gr Βρέντζου Μαρία, Φιλόλογος ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλη «Πολιτικά»

Διαβάστε περισσότερα

Η σκωπτική ποίηση και το χιούμορ ως μέσο διδασκαλίας

Η σκωπτική ποίηση και το χιούμορ ως μέσο διδασκαλίας ΕΕΕΕΚ ΕΔΕΣΣΑΣ Η σκωπτική ποίηση και το χιούμορ ως μέσο διδασκαλίας Αντωνιάδης Γεώργιος ΠΕ 11 Φυσικής Αγωγής Κόντος Νικόλαος ΠΕ 11 Φυσικής Αγωγής Γρηγοριάδου Ρένα ΠΕ 08 Καλλιτεχνικών Βάτσης Παναγιώτης ΠΕ

Διαβάστε περισσότερα