Τόνος. Εικόνα 24:George Seurat, Ο κορμός του δέντρου, κραγιόν σε χαρτί, 24,5Χ31 εκ., 1883.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τόνος. Εικόνα 24:George Seurat, Ο κορμός του δέντρου, κραγιόν σε χαρτί, 24,5Χ31 εκ., 1883."

Transcript

1 Τόνος Ενώ η γραμμή διακρίνεται για την ευκολία της να δημιουργεί σύμβολα και να δίνει άμεσες διευκρινήσεις για τα όρια ο τόνος αναφέρεται στην φωτεινότητα: το πώς πέφτει το φως, ποιό είναι το υλικό και πόσο απορροφά ή αντανακλά το φως, ποιά είναι τα σχήματα και οι όγκοι, όπως φαίνονται σ' έναν χώρο. Μ αυτήν την έννοια ο τόνος είναι υλικός και πυκνός, αφού περιγράφει όγκο και μάζα και δίνει οπτικά βάρος και ατμόσφαιρα στην σύνθεση. Με τις τονικές διακυμάνσεις πλάθουμε σ ένα σχέδιο τις ιδιαιτερότητες στο ανάγλυφο του όγκου, την υφή και το χρώμα ενός αντικειμένου. Τα σχεδιαστικά πλασίματα των όγκων πχ μιας προτομής και οι ιδιομορφίες στην υφή ενός υλικού πχ ενός υφάσματος, σχεδιάζονται πιο εκφραστικά με τον τόνο. Βασικό χαρακτηριστικό των τονικών σχεδίων είναι η ιεράρχιση των μαύρων-γκρι-λευκών χωρίς πολύ γράμμωση. Ο τόνος είναι από μόνος του ένα στοιχείο βαφής. Τι σημαίνει αυτό; Ότι μπορεί να συμπεριφερθεί σαν κηλίδα. Μπορεί να επιτρέψει απαλές διαβαθμίσεις να εμφανιστούν, να καταπιεί όρια, να δημιουργήσει σχήματα πάνω και πέρα από τα μεμονωμένα αντικείμενα, να κινηθεί στο χαρτί με ρευστότητα όπως ένα υγρό απλώνεται σε μια επιφάνεια. Αυτή η ιδιότητα, η απαλότητα στα περάσματα σε συνδυασμό με την ελαστικότητα στα όρια χαρακτηρίζει και την ποσοτική διαβάθμισή του σε τονικές περιοχές. Εικόνα 24:George Seurat, Ο κορμός του δέντρου, κραγιόν σε χαρτί, 24,5Χ31 εκ., Οι εμπρεσιονιστές προσπάθησαν να ζωγραφίσουν το φως και την επίδρασή του στα αντικείμενα. Υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει περίγραμμα στη φύση απέρριψαν την γραμμή με την ιδιότητα να δημιουργεί περίγραμμα. Το παραπάνω σχέδιο είναι χαρακτηριστικό αυτής της τεχνοτροπίας. Βασίζεται στον τόνο και επικεντρώνεται στην ανάδειξη του κοντράστ φως/σκιά και την μεταφορά μιας ατμόσφαιρας. Δεν υπάρχει λεπτομερής περιγραφή των μορφών του και η οπτική οργάνωση επικεντρώνεται στο να περιγράφει το φως σ' ένα χαλαρό οβάλ. Τα γραμμικά στοιχεία που αναφέρονται σ' ένα οίκημα είναι επιλεκτικά παρουσιασμένα και τοποθετούνται στο βάθος ενός ξέφωτου. Αναπαράγουν τα βασικά δομικά χαρακτηριστικά που μας επιτρέπουν να καταλάβουμε τι βλέπουμε, επιμένοντας περισσότερο στο σβήσιμο των όγκων και των

2 γραμμών κάτω από ένα δυνατό φως παρά στην ακρίβεια της πραγματικής εικόνας. Κυριαρχεί μια απλοποίηση στα σχήματα που έχουν ωστόσο τονική οξύτητα σε αντίθεση μ αυτά που διακρίνονται στην λουρίδα αριστερά του κορμού, που μένουν να ποικίλουν απαλά τον μεσαίο τόνο του γκρι. Το σχήμα στην κάτω αριστερή γωνία επαναλαμβάνεται με αλλαγή φοράς επάνω και δεξιά και το εντονότερο τονικά και σχηματικά στοιχείο, που είναι ο κάθετος σχεδόν κορμός του δέντρου σχηματίζει σχεδόν ορθή γωνία με την σκιά του. Σ' αυτήν την χαλαρή παράθεση τόνων και σημείων κάθε οπτική 'διευκρίνηση' που προστίθεται έχει επιπλέον βαρύτητα. Μια απόφαση που πρέπει να πάρουμε όταν δουλεύουμε με τον τόνο είναι αν θα περιγράψουμε το χρώμα ενός αντικειμένου, την αντίθεση φως/σκιά απάνω του ή ένα συνδυασμό και των δύο πάντα σε σχέση με το σύνολο της σύνθεσης. Κάθε αντικείμενο έχει λόγω χρώματος έναν τόνο που λέγεται τοπικός τόνος. Μία άλλη τονικότητα προκύπτει γαι το ίδιο αντικείμενο αν λάβουμε υπόψη μας την αντίθεση φως/σκιά. Σ' αυτήν την περίπτωση τα αποτελέσματα είναι πάντα πιο δραματικά και οι εξάρσεις πιο απότομες γιατί οι αντιθέσεις αναφέρονται σε μια ιδιαίτερα έντονη φωτεινή πηγή όπως ένας προβολέας ή δυνατό φως από μία συγκεκριμένη κατεύθυνση. Συνήθως σχεδιάζουμε λαμβάνοντας υπόψη τον συνδυασμό των δύο με κριτίριο να δημιουργήσουμε ευχάριστες οπτικές σχέσεις αφού η τονική ποικιλία και η προσκόλληση στην πραγματικότητα των τοπικών τόνων εξαρτάται από την έμφαση που θέλουμε να δώσουμε στις αντιθέσεις από το φως και τη σκιά. Εικόνα 25 (αριστερά) και 26 (δεξιά): Τοπικός τόνος και τόνος στην αντίθεση φως/σκιά. Οι Εικ 25 και 26 απεικονίζουν την ίδια σύνθεση επεξεργασμένη φωτογραφικά με διαφορετικές συνθήκες φωτισμού. Στην εικ 25 το φως δεν έχει κατεύθυνση ή ένταση και οι αντιθέσεις είναι λιγότερο έντονες. Τα τονικά περάσματα που υπάρχουν στηρίζονται στα διαφορετικά χρώματα των αντικειμένων. Μια πιστή απόδοση θα βασίζονταν στον τοπικό τόνο και θα μπορούσε να περιλαμβάνει αρκετά σκαμπανεβάσματα μέσα στα τοπικά γκρι. Ας κοιτάξουμε για παράδειγμα το βάζο, το κοντό δοχείο και την μολυβοθήκη. Στην Εικ 26 η βασική αντίθεση φως/σκιά επικρατεί πάνω στις τονικές σχέσεις. Το δυνατό φως δημιουργεί υψηλά κοντράστ που καθορίζουν τις τονικές σχέσεις. Σχήματα και τόνοι διαμορφώνονται από αυτήν την αντίθεση και κατά δεύτερο λόγο από τον δικό τους χρώμα και τις τονικές διαβαθμίσεις του όγκου. Το σκούρο φόντο παραμένει στην ίδια τονική γκάμα με ελαφρές διακυμάνσεις αλλά τα αντικείμενα που είναι μπροστά επηρρεάζονται από το φως με αποτέλεσμα να αλλάζει τονικά η δομή της σύνθεσης. Έτσι το κυλινδρικό κουτί δεξιά αλλάζει τόνο και το ανοικτό γκρι στο οποίο αντιστοιχεί πια πλησιάζει την γκάμα του λευκού της ετικέτας, ενώ τα μαύρα μέρη του φαίνονται με το κοντράστ τους πιο πεσμένο, πιο ξέθωρα. Τα λουλούδια γίνονται πιο ενιαία τονικά αφού χάνονται κάποια ενδιάμεσα γκριζα σε επιμέρους σχήματα με αποτέλεσμα να τονίζεται περισσότερο η επαναληπτική κυκλικότητα στο σχήμα τους. Η τονικότητα του κοντού δοχείου αλλάζει αρκετά και ανεβαίνει το κοντάστ με το φόντο. Η γκάμα των γκρι περιορίζεται στην ποσότητα των επιμέρους αναλύσεων και του ρεαλισμού για χάρη πιο δυνατών αντιθέσεων.

3 Περισσότερη σημασία από την ίση σε έκταση κατανομή των τόνων σε μια επιφάνεια σχεδίου έχει η οργάνωσή τους σε σχηματικές τονικές ενότητες που μπορεί να διαπερνούν τα φυσικά αντικείμενα ενοποιόντας περιοχές που γειτονεύουν. Αφού ο τόνος αναφέρεται στην φωτεινότητα μιας σύνθεσης συχνά είναι το φως που επηρρεάζει την τονική δομή της καθώς δημιουργεί καθοριστικά σχήματα πάνω στα αντικείμενα και αλλάζει τις τονικές σχέσεις που ορίζονται από το χρώμα. Επίσης δημιουργεί σχέσεις αντίθεσης/ αλληλεπίδρασης με το φόντο/θέμα. Όταν γραμμή και τόνος συνυπάρχουν, όπως συνήθως γίνεται σ ένα σχέδιο, συνεργάζονται δυναμικά. Η παρουσία γραμμικών στοιχείων έχει την δυνατότητα να ανεβάζει μια σκάλα τονικά την επιφάνεια στην οποία αναφέρεται, και οι τονικές εντάσεις συνδυάζονται με έντονες γραμμές ένώ στα απαλά περάσματα η γραμμική παρουσία γίνεται ανεπαίσθητη. Όταν μιλάμε για κατεξοχήν τονικό σχέδιο προτεραιότητα έχει η διαβάθμιση των γκρι τόνων, αδιάφορο αν πρόκειται για σχέδιο με υψηλό ή απαλό κοντράστ. Επίσης σ' ένα τονικό σχέδιο τα περιγράμματα, ένα γραμμικό πεδίο έτσι κι αλλιώς, μπορεί να χάνονται μεταξύ δύο γειτονικών αντικειμένων/επιφανειών επειδή αυτές συμφωνούν και συγχωνεύονται τονικά. Αυτή η φαινομενική ασάφεια είναι μια περίληψη στην σχεδίαση ενός θέματος, με κριτίριο το τι βλέπουμε και όχι το τι ξέρουμε ότι υπάρχει και αναλόγως με την επιδεξιότητα του σχεδιαστή να απλοποιεί και επιλέγει σχήματα και τόνους δημιουργεί ευχάριστες σχεδιαστικές λύσεις. Μια τέτοια αντιμετώπιση λέγεται σχεδιαστική αφαίρεση. Περιγραφικές πληροφορίες (πχ η γραμμή ορίου που δείχνει που τελειώνει ένα αντικείμενο) μπορούν να παραληφθούν ή να συγχωνευθούν με σκοπό την λιτότητα στην περιγραφή και την ενοποίηση περιοχών για καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα. Το επιλεκτικό σβήσιμο των περιγραμμάτων μπορεί να υποννοεί και βάθος. Όσο πιο πίσω προοπτικά τόσο λιγότερο έντονα σχεδιάζονται τα περιγράμματα, υπονοώντας μια ατμοσφαιρική άχλη. Ένα συχνό αποτέλεσμα μιας τέτοιας αντιμετώπισης είναι η δημιουργία ατμόσφαιρας. Εικόνα 27:Dante Gabriel Rossetti, Η Ελίζαμπεθ Σίνταλ ενώ διαβάζει, 23Χ28 εκ,1854. Στην Εικ. 27 βλέπουμε μία κατανομή τόνων που λαμβάνει υπόψη και τις χρωματικές τονικές διαφορές ανάμεσα στη ρόμπα και την πολυθρόνα. Ένα τμήμα της ρόμπας περιγράφεται λευκό. Εκεί ο τόνος παραλάσσεται αισθητά για να περιλάβει την αντίθεση από το φως ενώ το υπόλοιπο τμήμα της ρόμπας τοποθετείται με αυτόν τον τρόπο στη σκιά που γίνεται πιο έντονη στο πάνω μέρος του σώματος με τα πιο

4 βαριά γκρι. Παράλληλα μας δίνεται η ένδειξη της διαφορετικής χρωματικής ποιότητας του υφάσματος της πολυθρόνας με μια τονική διαβάθμηση ανεξάρτητη από το κοντραστ φως/σκιά. Προσέξτε το πως μισοχάνεται το περίγραμμα στο κάτω μέρος της ρόμπας καθώς αφομοιώνεται η γραμμή που το περιγράφει στην σκιά στο πάτωμα. Το ίδιο συμβαίνει και στον γιακά της ρόμπας, όπου σχήματα και τόνοι αποδίδονται απαλά σε αντίθεση με τις υπάρχουσες δυνατές αντιπαραθέσεις. Εικόνα 28: Lucian Freud, Kai, 1991 Εικόνα 29: Lucian Freud, Ηead of an Ιrishman, Με μια πρώτη ματιά γίνεται φανερή η διαφορετική τονική αντιμετώπιση στα δύο σχέδια. Στην εικ. 28 επικρατεί οτπικά το στοιχείο της τονικής αντίθεσης τόσο στην μορφή με το φόντο όσο και στις επιμέρους σχέσεις όπως στα σχήματα του προσώπου, στον γιακά και στη σκιά του λαιμού. Δημιουργείται η εντύπωση ότι υπάρχει ένα δυνατό φως που πέφτει από πάνω και ευθύνεται για όλα αυτά τα σκληρά σχήματα στο πρόσωπο. Προσέξτε την ένταση στη σκιά της μύτης, στο πηγούνι και στο μέτωπο. Η εικ. 29 με μια πρώτη ματιά είναι πιο μετριοπαθής στις εντάσεις της. Στο σακκάκι πχ δεν διακρίνουμε κάποια σκληρή τονική σχέση. Η τονική αντίθεση σακκάκι/πουκάμισο/γραβάτα στηρίζεται στον τοπικό τους τόνο και το ίδιο ισχύει για την πολυθρόνα ή τα μαλλιά. Το μεσαίο γκρι στο φόντο εκφράζει μια τοποθέτηση σε έναν χώρο ουδέτερα φωτεινό, πιο πολύ δίνοντας μία απαλή ατμόσφαιρα παρά κάποια περιγραφική πληροφορία. Ντύνοντας τονικά το χαρτί στο μεσαίο γκρι και διατηρώντας μέτριες εντάσεις, δηλαδή ευδιάκριτα όρια αλλά απαλά περάσματα το λευκό περιορίζεται αισθητά και υπερτονίζεται αντίστοιχα η ισχυρή αντίθεση που περιγράφεται στα χαρακτηριστικά του προσώπου. Είναι το πρόσωπο που τραβάει άλλωστε το ενδιαφέρον με την σχηματική του ποικιλία και την τονική του ένταση, η οποία κοντράρει την ηπιότητα του υπόλοιπου έργου αφού εδώ έχουμε την εντύπωση του δυνατού φωτός από πάνω που δεν δημιουργείται κάπου αλλού στο σχέδιο.

5 Εικόνα 30α [αρ.]: Peter Paul Rubens, O Αγιος γεώργιος σκοτώνει τον δράκο, πένα και καφέ μελάνι, 1600.Εικόνα 31α [δεξιά]: Rafael, O Αγιος Γεώργιος σκοτώνει τον δράκο, σπουδή, Στην Εικόνα 30α ο Rubens εξαπλώνει τον τόνο σαν κηλίδα στο χαρτί. Ο τόνος ομοιογενοποιεί περιοχές και περνόντας τα όρια των μορφών δημιουργεί νέες σχέσεις. Στην Εικόνα 31α οι μορφές παραμένουν διακριτές. Ο τόνος δημιουργείται με τη γραμμή και δεν κυριαρχεί στην δομή της σύνθεσης αλλά συνεργάζεται και υποστηρίζεται από τη γραμμή. Τα δύο σχέδια, εξαιρετικά και τα δύο, είναι εντελώς διαφορετικά σε ύφος και σε οπτικό αποτέλεσμα. Το ένα (Εικ. 30α) δείχνει το δυναμισμό και την ροή της κίνησης. Για να μεταφέρουν αυτή την δυναμική οι σκούροι τόνοι εξελίσσονται σαν κορδέλα που ξετυλίγεται τοποθετημένη κεντρικά και κινούμενη πάνω στον κάθετο άξονα, ενώ όλη η σύνθεση κρατιέται σε αυστηρή συμμετρία πάνω σ' ένα ανοικτό προς τη βάση του σχήμα Χ. Στην εικ. 31α βλέπουμε την κίνηση καθαυτή. Η σύνθεση είναι διαγώνια με το κύριο βάρος της σύνθεσης στο αριστερό κάτω και δεξιό πάνω μέρος και συμμετρικά λευκά κενά στα άλλα μέρη της συνθεσης. Η τοποθέτηση κύριων σημείων πάνω στους κεντρικούς άξονες κάνει τις μορφές ιδιαίτερα σταθερές και την μάχη έντονη. Το κεφάλι του δράκου είναι πάνω στον οριζόντιο μεσαίο άξονα και το κεφάλι του Αγ. Γεώργιου λίγο πιο αριστερά απο το κέντρο του κάθετου μεσαίου άξονα. Μια ματιά στους αφανείς άξονες των δύο σχεδίων εξηγεί εύγλωττα τον διαφορετικό δυναμισμό κάθε εικόνας.

6 Γραφή Ένα ερώτημα που αντιμετωπίζει ο κάθε σπουδαστής ελεύθερου σχεδίου στην αρχή - αλλά και στην διάρκεια - της σπουδής του είναι σίγουρα το αν υπάρχει ένας σωστός τρόπος να γεμίζουν οι τόνοι και να γράφονται οι γραμμές. Είναι θέμα πυκνότητας, έντασης, κατεύθυνσης, πρέπει να υπάρχει πειθαρχεία και ηρεμία, τι θέση έχει μια μουντζούρα πάνω στο χαρτί; Σε αντιστοιχία μ αυτό, αν κοιτάξουμε σχέδια διαφορετικών καλλιτεχνών παρατηρούμε πως ο καθένας έχει έναν δικό του τρόπο να γράφει τις γραμμές και τους τόνους. Συχνά υπάρχει αυτή η διαφορά στο ύφος στα έργα του ίδιου καλλιτέχνη. Προφανώς δεν υπάρχει μία απάντηση. Αλλωτε ανάλογα με τους στόχους του κάθε σχεδιαστή, πιο συχνά απλά ακολουθόντας την εσωτερική λογική κάθε σχεδίου όλοι οι τρόποι να γράψει κάποιος μια γραμμή και να σημεώσει έναν τόνο είναι επιτρεπτοί. Αυτός ό κόσμος των τόσων διαφορετικών τρόπων για να σχεδιάζεις συνοψίζεται κάτω από τον όρο "γραφή". Όταν μιλάμε για την γραφή ενός σχεδίου αναφερόμαστε στον τρόπο που έχουν σημειωθεί οι γραμμές και οι τόνοι στο σχέδιο. Η επιλογή μιας γραφής εμπεριέχει την επιλογή της ταραχής/ηρεμίας, του ρυθμού, της ποικιλίας, του γεμάτου/άδειου. Ενώ η γραφή δεν αποτελεί ένα σχεδιαστικό δομικό στοιχείο όπως το στήσιμο μιας σύνθεσης, οι γραμμές και οι τόνοι, επηρρεάζει τον τρόπο που όλα αυτά παρουσιάζονται. Η γραφή είναι σαν τον γραφικό χαρακτήρα. Και αντίστοιχα πρέπει να εξυπηρετεί πρακτικά κάποιες λειτουργίες: το να είναι ευανάγνωστη αλλά όχι απαραίτητα καλλιγραφική φαίνεται εύκολα κατανοητό στην πρώτη περίπτωση αλλά τι σημαίνει όταν αναφερόμαστε στο σχέδιο; Η γραφή πρέπει να υποβοηθάει να φαίνονται οι βασικές γραμμές ενός σχεδίου και τα σχήματά του καθαρά. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αφήνει περιθώρια (δηλαδή να βρει να σχεδιαστής συμβατές στο αρχικό ύφος λύσεις) για να ξεχωρίζουν κάποια περιγράμματα και ότι δεν πρέπει να είναι τόσο ατίθαση ή ατσαλή ώστε να δημιουργεί από μόνη της σχήματα ή να αποτελεί το πρώτο θέμα. Επίσης μια σωστή γραφή επιτρέπει μια ελεγχόμενη ομοιογένεια στους τόνους. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να μαλακώνει και να υποστηρίζει τα μέτρια και απαλά γκρί χωρίς να παρουσιάζει τονικές ασυνέχειες που φαίνονται σαν μουντζούρες. Ακόμα για να είναι λειτουργική πρέπει να επιτρέπει διορθώσεις ή να μπορεί να τις περικλείει. Συχνά ατυχήματα/επιδιορθώσεις στα περιγράμματα και στις σχεδιαστικές αναλογίες που καταλήγουν σε μισοσβησμένες γραμμές ή διπλοεγγραφές σημείων και γραμμών δημιουργούν ένα οπτικό ενδιαφέρον που μπορεί να συμπεριληφθεί στην γκάμα μιας γραφής και να φανούν θετικά στο τελικό αποτέλεσμα. Αν είναι η γραφή λειτουργεί όπως ο γραφικός χαρακτήρας ενός σχεδιατή σκεφτείτε την αντιστοιχία: ένα κείμενο δεν μειώνεται σε σημασία όσο δυσανάγνωστο κι αν είναι ούτε μπορεί να αποκτήσει νοήματα επειδή είναι καλλιγραφικά γραμμένο. Ο τρόπος όμως που είναι "φτιαγμένο" ένα σχέδιο επιδρά με βασικά σχεδιαστικά συστατικά. Μπορεί η επιλογή γραφής να μην διορθώνει αναλογικά και τονικά λάθη όμως μπορεί να πλουτίσει μια βαρετή σύνθεση, να δώσει ρυθμό, να μουντζουρώσει ή να αναδείξει ένα σχέδιο. Σε κάθε περίπτωση σημασία έχει πάντα το σύνολο και όχι η λεπτομέρεια, ειδικά αν δεν βρίσκεται σε αναλογική ένταση με την θέση της. Μια κεντρική ή χαρακτηριστική λεπτομέρεια δεν είναι ίσης αξίας με μία στα άκρα ή στο φόντο. Μια γραφή χαοτική μπορεί να λειτουργεί σωστά και μια πειθαρχημένη και τακτική να μην εκφράζει μέθοδο αλλά να είναι απλά χωρίς φαντασία. Με λίγα λόγια: πειραματιστείτε αν θέλετε να βρείτε ένα ύφος που να σας ταιριάζει αλλά και να σας εξυπηρετεί αλλά και ετοιμαστείτε να αποτύχετε σε κάποιες προσπάθειες. Το καλό σχέδιο είναι πάντα ζήτημα κατανόησης αυτού που βλέπουμε και γνώσης των τρόπων που υπάρχουν να το οργανώσουμε σε ένα οπτικά ενδιαφέρον νόημα. Οι τρόποι είναι αμέτρητοι και δεν σταματούν στην λεπτομέρεια, πόσο μάλλον στην αποτύπωσή της σαν απαραίτητη πληροφορία.

7 Gogel Sebastian, 2007, μολύβι σε χαρτί, διαστάσεις άγνωστες. Στο σχέδιο αυτό έχουν επιλεγεί διαφορετικές γραφές που υποδηλώνουν διαφορές στα υλικά αντικείμενα. Η κάτω μαύρη λουρίδα/βάση αντιστοιχίζεται τονικά, σχηματικά αλλά και σαν γραφή με το χερούλι πάνω δεξιά. Η κυκλική γραφή με τα άσπρα σβησίματα στο σώμα του κεντρικού δοχείου συμφωνεί και επιτείνει το σχήμα του και συμφωνεί με τις γραμμές του λαιμού. Η γραφή στο ποτήρι κάτω αριστερά αναφέρεται σε κάποιο κρύσταλλο τόσο με την γεωμετρική αυστηρότητά της όσο και με την απαλότητά της χωρίς να αντιγράφει κάποιο συγκεκριμένο κρύσταλλο στα σίγουρα. Στη βάση και στο χείλος του δοχείου αυτού παρόμοια σχήματα και αναπαραστάσεις μοιράζονται παραπλήσιες γραμμικά γραφές. Το τριφτό γκρι του κύκλου εισχωρεί και σαν τόνος και σαν γραφή στα σχήματα της βάσης. Ο ανοικτός γκρι τόνος στην αριστερά πλευρά αντιστοιχίζεται από το ποτήρι στα δεξιά αλλά η γραφή είναι τελείως αντίθετη. Στην ευθύγραμμη γεωμετρία του ποτηριού αντιπαρατίθεται μια καμπυλόγραμμη αταξία. Σύμφωνα με μια ανάλυση πάνω στο έργο του Gogel "παράξενα, γκοτέσκα και άμορφα πλάσματα εμφανίζονται στο σκοτάδι. Τα πλάσματα αυτά [...] μπορεί να βρίσκονταν σε μύθους και θρύλους, ταυτόχρονα όμορφα και τρομερά, ήρεμα και βίαια." Παρατηρείστε πώς η επιλογή και η παράθεση των συγκεκριμένων γραφών εκφράζει αυτή την τοποθέτηση.

8 Ομοιογένεια και ποικιλία Το ελέυθερο σχέδιο βασίζεται στην κατανόηση αναλογικών σχέσεων. Η κατανόηση και η μεταφορά στο χαρτί της σωστής αναλογίας δεν περιορίζεται στα μεγέθη και τις διαστάσεις των αντικειμένων. Το ελεύθερο σχέδιο είναι μία εξάσκηση πάνω στην οπτική ισορροπία και η σωστή αναλογία εκφράζει σχέσεις: εκτός από την αναλογία στις διαστάσεις υπάρχει η αναλογία μεταξύ κυρίως θέματος και φόντου που διαφαίνεται στο καλό στήσιμο και η αναλογία στην κατανομή των τόνων και των γραμμών που είναι και τα δομικά στοιχεία κάθε σχεδίου. Η προσπάθεια για ένα ισορροπημένο σχέδιο γίνεται σαν ένας διάλογος ανάμεσα στην ανάγκη τόσο για ομοιογένεια όσο και για ποικιλία. Η ομοιογένεια εκφράζει την τάση να υπάρχει ενότητα ανάμεσα στα διάφορα μέρη του σχεδίου ώστε να αναγνωρίζονται σαν κομμάτια από το ίδιο έργο που ακολουθούν την ίδια λογική. Η ποικιλία εκφράζει την ανάγκη να δημιουργούνται εκπλήξεις και ενδιαφέρον μέσα σ' ένα έργο και πάντα υποτασσεται στην ανάγκη για ομοιογένεια για να μην καταλήξει σε κακοφωνία. Η γραμμική ομοιογένεια σημαίνει πως οι γραμμές ενός σχεδίου στο σύνολό του γίνονται αντιληπτές σαν ένα εννιαίο σύστημα. Σ' ένα πετυχημένο σχέδιο υπάρχει ένα σκεπτικό που τοποθετεί τα διάφορα σχεδιαστικά στοιχεία σε σειρά προτεραιότητας και μία αισθητική που ακολουθείται παντού στο σχέδιο. Ακόμα σε ένα σχεδιάγραμμα ή σε ένα σχέδιο εφαρμοσμένο (αρχιτεκτονικό ή βιομηχανικό) για λόγους καλύτερης οπτικής κατανόησης και οπτικής λειτουργικότητας κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Τι σημαίνει λοιπόν η γραμμική ομοιογένεια όταν πρέπει να περιλαμβάνει ταυτόχρονα και την γραμμική ποικιλία; Εικόνα 33: Vincent van Gogh, Κλαδεμένες Λεύκες, μολύβι και μελάνι σε χαρτί με τονισμένα λευκά με άσπρη γκουάς, 39Χ54 εκ., 1894.

9 Γενικευμένες οριζόντιες γραμμώσεις χρησιμοποιούνται πίσω από τα κλαδιά και στο έδαφος. Οι κορμοί αποκτούν ένταση από την έμφαση στις παραμορφώσεις τους που αποδίδονται σαν "στριφογυρισμένοι κόμποι". Τα δέντρα έχουν μιά ζωντάνια και μια υπερηφάνεια που ανταποκρίνεται στην οξύτητα και την πυκνότητα των γραμμώσεων. Υπάρχει ένα παιχνίδι εύθραστων κάθετων και οριζόντιων στοιχείων σε σχέση με τα πυκνά κυκλικά σχήματα και τις καμπύλες γραμμές των κορμών. Συγκρινόμενο με τις σημμύδες, τα δεντράκι με τα ελάχιστα φύλλα στα αριστερά φαίνεται άπνοο και φτωχό. Στο σχέδιο αυτό η "καθετότητα" των κλαδιών και των κορμών των δέντρων γίνεται οπτική ιδιότητα. Τόσο οι κορμοί καθαυτοί όσο και τα κλαδιά τους λειτουργούν διπλά, σαν αντικείμενα και σαν γραμμές που δίνουν μια κλιμάκωση στην δυναμική των κάθετων στοιχείων από άποψη πάχους και έντασης αλλά και στην αντίθεση δυνατών και διακριτικών στοιχείων. Οι οριζόντιες και καμπύλες γραμμές παραμένουν σε σταθερό πάνω-κάτω πάχος αν τις συγκρίνουμε με τα κάθετα στοιχεία. Έτσι λειτουργούν σαν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο προβάλλεται και ενδυναμώνεται η "καθετότητα". Ενδιαφέρον έχει πως η παρουσία ανθρώπων και ενός κοπαδιού προβάτων δεν διαταράσσει τον σκοπό του έργου. Δεν υπάρχει ανάγκη να δωθεί ιδιαίτερη οπτική αξία σε κανένα από αυτά τα στοιχεία, που υποτάσσονται αφηγηματικά στην παρουσίαση μιας καθημερινής σκηνής και οπτικά στην δομή που προβάλλει την "καθετότητα". Οι μορφές των προβάτων πχ σχηματίζουν μια οριζόντια δομή που εμπλέκεται τονικά με τους γειτονικούς κορμούς δημιουργόντας ποικιλία στο συγκεκριμένο σημείο του έργου. Αν μιλήσουμε καθαρά για σχεδιαστική δομή η ξεκάθαρη η απόφαση του Van Gogh να τονίσει αυτό το στοιχείο κάνει την 'καθετότητα το πραγματικό θέμα του έργου. 'Ετσι η δυναμική φορά των κλαδιών προς τα πάνω έδωσε το έναυσμα, την ιδέα να εκφραστεί μια σχεδιαστική δομή. Αυτή η επιθυμία δεν περιόρισε την ποικιλία της γραμμής. Ίσα-ίσα που η αντιπαράθεση γραμμών και γραμμικών στοιχείων με διαφορετικό χαρακτήρα είναι τόσο καλοζυγισμένη που ενώ αποδίδει μια ακριβή περιγραφή του τοπίου χρησιμοποιεί κάθε σχεδιαστικό στοιχείο σε διακριτό ρόλο. Σαν αποτέλεσμα αντιλαμβανόμαστε την καμπυλότητα και την ευθύτητα των γραμμών, την οριζόντια και κάθετη διάταξή τους σαν μέρος μιας ρεαλιστικής περιγραφής, σαν μέρος της σκίασης. Όμως πέρα και πάνω από το εικονιζόμενο τοπίο είναι η ποικιλία των γραμμών του έργου που γοητεύει το μάτι με την παράλληλη πειθαρχεία τους σε έναν ρυθμό. Το έργο ξετυλίγεται σε δύο επίπεδα: το ένα θα περιέγραφε ένα τοπίο, και αυτό το αναγνωρίζει -και το περιγράφει - ο καθένας που βλέπει. Το άλλο επίπεδο περιγράφει ένα σχέδιο που γοητεύει χάρη στη στη δομή του. Αυτό το βλέπει και το αντιλαμβάνεται όποιος ξέρει να ξεχωρίζει κάποια σχεδιαστικά στοιχεία, ψάχνει δομές, προσέχει τον τρόπο που γράφονται οι γραμμές. Η αλήθεια είναι ότι το δεύτερο επίπεδο είναι από μόνο του ένας ολόκληρος κόσμος. Όσο καταφέρνουμε να δούμε αυτό το παιχνίδι των γραμμών με τις εναλλαγές τους τόσο περισσότερο μπορούμε να αντιληφθούμε την σχεδιαστική δύναμη και σημασία ενός έργου. Από τη στιγμή που αποφασίζουμε το θέμα μας και το τοποθετούμε στο χαρτί ήδη έχουμε μία πρώτη επιλογή που συχνά γίνεται επειδή κάτι τραβάει την προσοχή μας ή μας αρέσει τόσο ώστε να θέλουμε να το ζωγραφίσουμε. Στη συνέχεια η τοποθέτηση υποστηρίζεται από αποφάσεις για τονικές και γραμμικές λύσεις. Το πάχος της γραμμής, η κατεύθυνση, η πυκνότητα, ακόμα και η γραφή μπορούν να διαφέρουν στο ίδιο έργο κατά σημεία, όμως πάντα υπάρχει μια ανάμειξη χαρακτηριστικών, για παράδειγμα η ίδια ποιότητα γραμμής μπορεί να εμφανίζεται αχνή και έντονη ή να αλλάζει κατεύθυνση ή απλά πάχος. Ένα άλλο στοιχείο, αυτό της υφής, σχεδιαστικά μπορεί να εκφραστεί με απλότητα και καθαρότητα μόνο με την αλλαγή στη γραφή ή την κατεύθυνση. Ας γυρίσουμε στην εικόνα 8, το έργο του Ingres. Με κοφτές, κοντές γραμμές αποδίδεται η υφή στο γιακά και τα μανίκια. Δεν αμφιβάλουμε ότι είναι από γούνα. Το πρόσωπο είναι φτιαγμένο με απαλά τονικά περάσματα τείνοντας προς το σφουμάτο και οι γραμμές είναι ανεπαίσθητες. Το σώμα/ρούχο είναι φτιαγμένο με μεγάλες καμπυλοειδείς γραμμές, αφαιρετικά γραμμικά και τονικά και πληροφορεί κυρίως για τον όγκο των πτυχώσεων και του σώματος. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το σώμα και οι γραμμές του λειτουργούν σαν σχεδιάγραμμα που ενώνει τα πιο περιγραφικά κομμάτια στο έργο: πρώτα το πρόσωπο και μετά τα γούνινα μέρη. Διακρίνουμε λοιπόν τρεις διαφορετικούς τύπους γραμμών και τονικής αντιμετώπισης στο έργο. Ενδιαφέρον συνθετικά έχει επίσης πως η τονική ανάλυση του προσώπου εξισορροπείται με τον σκούρο τόνο που περιγράφει την γούνα του μανικιού κάτω προς τα αριστερά ώστε να κυκλοφορεί' η τονικότητα χωρίς να αποσπά την προσοχή από το πρόσωπο.

10 Εικόνα 34: Vincent Van Gogh, Κήπος με λουλούδια, Πένα και μελάνι, 49Χ61 εκ., 1888 Αν και άκαμπτο υλικό το μελάνι, ο Van Gogh αποδίδει στο σχέδιο του μια μεγάλη ποικιλία από γραμμές και γραφές. Το σχέδιο αυτό είναι μία επιφάνεια κάθε άλλο παρά αυστηρή ή μονότονη. Είναι ένα σχέδιο δυνατό στο οποίο διακρίνουμε την άνεση, την χαρά και την δεξιοτεχνία του καλλιτέχνη. Ό,τι χάνεται σε ποικιλία πίεσης (εξαιτίας του υλικού που δεν αφήνει τα περιθώρια του μολυβιού ή του κάρβουνου) προστίθεται με την ποικιλία της φοράς και την ποικιλία στο πάχος και το σχήμα των γραμμών. Ευθύγραμμες γραμμώσεις, κυκλικές και κυματοειδής γραφές, στίγματα μικρά και μεγαλύτερες κηλίδες σχηματίζουν υπο-ομάδες που δομούν το έργο σε μεγαλύτερες σχηματικές περιοχές. Αυτές άλλοτε εισχωρούν η μία στην άλλη για να αποδώσουν την οργανικότητα της φύσης ενώ αλλού δημιουργούν ξεκάθαρα όρια. Οι γραμμικές υπο-ομάδες ορίζονται και από την τονική ποικιλία σε επιπλέον ενότητες, ανάλογα με την πυκνότητα και την αραίωση των γραμμών. Όλη αυτή η ποικιλία είναι ευχάριστα ενορχηστρωμένη. Αυτό συμβαίνει επειδή κάθε ομάδα γραμμών επαναλαμβάνεται με μικρή διαφοροποίηση και σε κάποια άλλη περιοχή του έργου. Η επανάληψη κάποιων στοιχείων δημιουργεί την αισθηση μιας ομοιογένειας μεταξύ των τόσων διαφορετικών στοιχείων. Για παράδειγμα οι μαύρες κουκίδες στον ουρανό εμφανίζονται σε μεγαλύτερη κλίμακακαι ένταση στο λιβάδι στο κάτω αριστερό μέρος του έργου και διάσπαρτα σε διάφορα άλλα σημεία του. Η επανάληψη αυτή είναι ιδιαίτερα ευχάριστη και απρόσμενη δημιουργεί ροή και ρυθμό μεταξύ των οπτικών στοιχείων του έργο.

11 Εικόνα 35: David Hockney, Θημωνιά στο Rowley, Καρβούνο σε χαρτί, 50X70 εκ., Στην Εικ. 35 οι καμπύλες των γραμμών στο κάτω μέρος του έργου που χρησιμοποιούνται για τα χόρτα στο λιβάδι ξανασυναντιόνται στα κλαδιά του θάμνου σαν κατεύθυνση αλλά με τελείως άλλη μορφή, ίσιες στο κάτω μέρος, σγουρές στο πάνω. Η γραφή του σβησμένου κάρβουνου είναι αυτή που ορίζει τον πιο σκούρο τονικά χαρακτήρα και διαγράφει μιαι ενδιαφέρουσα πορεία στο χαρτί που λόγω της θέσης -σχετικά κοντά στο οριζόντιο κέντρο δεν μένει απαρατήρητη. Ξεκινάει στα αριστερά και λίγο κάτω από το οριζόντιο κέντρο. Επαναλαμβάνεται στη συστάδα του θάμνου, στο σκούρο σχήμα πίσω του και τελικά διαμορφώνει μια ροή που σβήνει στο δεξί μέρος του χαρτιού, και λίγο πάνω από το οριζόντιο κέντρο. Αν παρατηρήσουμε τις κλίσεις των στοιχείων του έργου θα δούμε ότι αν και μοιρασμένες γραμμικά και τονικά διαγράφονται δύο βασικές ομάδες. Η μια υποστηρίζεται από την ελαφρά διαγώνια πορεία των σκούρων τόνων και η άλλη είναι μια σχεδόν κάθετη ομάδα με ελαφριά κλίση προς τα αριστερά που εκφράζεται τόσο από τις γραμμές των χόρτων κάτω δεξιά όσο και την καμπυλότητα του δρόμου. Εικόνα 36: David Hockney, Guest House Wall, Καρβούνο σε χαρτί, 50X70 εκ., Αν χρησιμοποιούσαμε για κριτήριο την σχεδιαστική οργάνωση στην ποικιλία γραφών και γραμμών θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Hockney είναι επηρρεασμένος από την σχεδιαστική προσσέγγιση του Van Gogh. Σαφώς στα εκατο περίπου χρόνια μετά είναι φανερή μια αλλαγή στην σχεδιαστική αντιμετώπιση - απο τον μετα-εμπρεσιονισμό στην αγγλική ποπ-αρτ - και πάντα υπάρχει το προσωπικό στίγμα και η ερμηνεία του κάθε καλλιτέχνη στην απόδοση της φύσης. Μερικές σχεδιαστικές αρχές μένουν όμως ίδιες. Συναντούμε και

12 δω τις ομάδες των γραμμών που ορίζουν περιοχές στο χαρτί τόσο τονικά όσο και σχηματικά με τον διαφορετικό τους χαρακτήρα. Όσο περισσότερο παρατηρούμε τα έργα αναγνωρίζουμε συσχετήσεις και οπτικούς διαλόγους ανάμεσα στα διάφορα σχήματα. Στην Εικ. 36 η οριζόντια λουρίδα στο κάτω μέρος του έργου που περιγράφει ένα τοίχο με τούβλα επαναλαμβάνεται παραλλαγμένη αλλά εμφανώς συγγενική σαν κάθετο στοιχείο στον κορμό του δέντρου. Στο έργο αυτό η προοπτική αίσθηση του βάθους αποδίδεται με την σταδιακή απαλότητα στους τόνους. Άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η οριζόντια διαστρωμάτωση του έργου με γραφές και τόνους. Αυτή η επανάληψη από ζώνες γραφών και σχημάτων δυναμώνει τον οριζόντιο χαρακτήρα στο έργο σαν δομή που αντιπαρατίθεται στα κάθετα στοιχεία που σχηματίζονται από την παρουσία των δέντρων. Επίσης και η καθ' ύψος διάταξη έχει μία γραμμική διαφοροποίηση αφού καθώς ανεβαίνοντας συναντάμε την γραφή του σβησμένου κάρβουνου. Αυτή ποικίλει από μια ακυρωμένη, θολή γραμμή πάνω δεξιά μέχρι την τονική κηλίδα χωρίς καμία γραμμή αριστερά. Έτσι η ποικιλία στην γραμμή και την γραφή σηματοδοτεί και μια χωροταξική οργάνωση στο έργο. Εικόνα 37: Vincent Van Gogh, Μια συστάδα πεύκων, μαύρη κιμωλία, 1889 Στην Εικ. 37 η σύνθεση ορίζεται από λίγα στοιχεία. Τρεις κάθετες λωρίδες από καμπυλοειδείς γραμμές περιγράφουν τους κορμούς των δέντρων ενώ τα υπόλοιπα γραμμικά στοιχεία δημιουργούν μια διακεκομμένη αλλά ξεκάθαρη οριζόντια τάση από αριστερά και προς το οριζόντιο κέντρο που σταματάει προς τα δεξιά. Οι κοφτές ευθείες και καμπύλες γραμμές 'γεμίζουν' τα κυματοειδή περιγράμματα των κορμών με ιδιαίτερα εμπνευσμένο τρόπο όσον αφορά αίσθηση της ποικιλίας αλλά και της ομοιγένειας που δημιουργούν. Τα κάθετα στοιχεία επαναλαμβάνονται πολύ αχνά αλλά καθαρά στο επάνω μισό του χαρτιού δημιουργώντας έναν 'υπόκωφα' επαναλαμβανόμενο ρυθμό αλλά και την αίσθηση του βάθους. Η πιο συχνή συμβουλή για γραμμική ποικιλία είναι να χρησιμοποιούνται περισσότερα από ένα είδη γραμμής στο ίδιο σχέδιο. Αυτή η συμβουλή μπορεί να σημαίνει διαφορετικό πάχος και ένταση αλλά να παίρνει και εντελώς άλλες διαστάσεις όπως στα σχέδια των παραδειγμάτων. Χρειάζεται εμπειρία για να αποκτηθεί μια ελεγχόμενη ευχέρεια ώστε γραμμές με διαφορετικό πάχος και διαφορετική ένταση να βρίσκονται στα σωστά σημεία του έργου και να ορίζουν ευχάριστα διαφορετικές σχεδιαστικές περιοχές. Η τονική ποικιλία και ομοιογένεια ακολουθεί την γραμμική. Αφού οι τόνοι ενός σχεδίου πρέπει να μεταφράζουν την πραγματικότητα έτσι ώστε οι όγκοι και τα βάθη να πλάθονται πειστικά το πρόβλημα μετατοπίζεται στην οικονομία των πληροφοριών που θα μεταφερθούν. Οι τόνοι στην πραγματικότητα είναι πολλοί. Τι μπορεί να γίνει ώστε να περιοριστούν σε ένα γκρι, μαύρο και άσπρο και το σχέδιο να είναι ζωντανό, ευχάριστο, και δυνατό; Μια λύση είναι να απλώνονται οι τόνοι ένα σύνολο με ομαλά κατανεμημένες εξάρσεις. Αυτό σημαίνει ότι μέσα σ ενα άσπρο περιβάλον μια μαύρη λεπτομέρεια χρειάζεται προσεκτική αντιμετώπιση για να μη φαίνεται σαν μαύρη τρύπα στο χαρτί και πως αντίθετα ένα λευκό μέσα σε σκούρο γκρι γίνεται πιο δυνατό από

13 ένα λευκό, σαν περιοχή (εικ 28, 29). Πρακτικά η καλή παρατήρηση από μόνη της καθοδηγεί για το που χρειάζεται μιά έμφαση γραμμική ή τονική, πχ ένα πιο δυνατό περίγραμμα, μια έντονη πύκνωση ή μια πιο σπασμένη και αχνή γραμμή. Όρια με υψηλές αντιθέσεις και σχήματα ευδιάκριτα σε αντικείμενα που βρίσκονται προοπτικά μπροστά ή που βρίσκονται σε κεντρικά σημεία στο χαρτί ζητούν γραμμές έντονες, υπογραμμισμένες, ευδιάκριτες. Τα μπροστινά αντικείμενα και μορφές έχουν μεγαλύτερη τονική ανάλυση και αντίθεση (Εικ. 36). Αντίθετα η γραμμή εξασθενεί και ο τόνος εξαπλώνεται σαν κηλίδα συνήθως σε σημεία που μας είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε το περίγραμμα και δεν ενδιαφερόμαστε για τον προσδιορισμό του όγκου. Επίσης όταν υποννοείται απόσταση οι τόνοι "πεφτουν" και ένα έντονο στίγμα ή ένα τμήμα μπορούν να αντικαταστήσουν μια σκληρή και απόλυτη γραμμή. Ωστόσο κανόνες δεν υπάρχουν εκτός από έναν απαράβατο: να κοιτάμε πάντα το θέμα προσεκτικά χωρίς προκατασκευασμένες αντιλήψεις. Προοπτική Η προοπτική αναφέρεται στο πως αποδίδουμε το βάθος σε ένα δυσδιαστατο χαρτί και ειδικότερα όταν υπάρχει η αναγκαιότητα να παρουσιάσουμε έναν περιβάλοντα χώρο. Στο ελεύθερο σχέδιο οι τεχνικές για να αποδοθεί η προοπτική είναι δύο: η γραμμική προοπτική που στηρίζεται σε ένα σύστημα γεωμετρικής κατανόησης του χώρου και η ατμοσφαιρική προοπτική που εκμεταλλεύεται τις τονικές διαβαθμίσεις. Στη γραμμική προοπτική υπάρχει πάντα ένα σημείο στο οποίο συγκλίνουν όλες οι παράλληλες μεταξύ τους γραμμές που είναι κάθετες στο επίπεδο του πίνακα. Αυτό είναι το σημείο φυγής. Αντίστοιχα υπάρχουν συστήματα προοπτικής με δύο ή και τρία σημεία φυγής. Εικόνα 39: Η χρήση της φωτογραφίας και των αμβλυγώνιων φακών έχει αναμφίβολα επηρρεάσει την αντίληψη που έχουμε για τις προοπτικές σχέσεις. Εξαιτίας αυτής κατάχρησης αυτών των φακών συχνά βλέπουμε τον κόσμο σε εικόνες πιο έντονα παραμορφωμένο απ' ότι με γυμνό μάτι.

14 Το αναπαραστατικό σύστημα που λαμβάνει υπόψη την προοπτική σχεδιάζει μεγαλύτερα τα αντικείμενα που βρίσκονται κοντινότερα στον θεατή με σταδιακή σμίκρυνση τους όσο απομακρυνόμαστε από αυτά. Η χρήση της προοπτικής στοχεύει σε μια όσο το δυνατόν αληθοφανή απεικόνιση του κόσμου, περιλαμβάνοντας και το στοιχείο της τρίτης διάστασης. Εικόνα 40: Homer Winslow, Σπουδαστές τέχνης και αντιγραφείς στο Λούβρο, χαρακτικό σε ξύλο τυπωμένο σε χαρτί, 23Χ34,9 εκ. Τυπώθηκε στις 11 Ιανουαρίου 1868 στο Harper's Weekly. Το θέμα προσέφερε την ευκαιρία για να αναδειχθεί μια εξαιρετικά έντονη αίσθηση προοπτικής. Το μάτι μας προσπερνά τις προοδευτικά σμυκρινμένες φιγούρες και τα καβαλέτα και κατευθύνεται στο "βάθος" του διαδρόμου. Ένας μακρόστενος χώρος παρουσιάζεται στην επίπεδη επιφάνεια του χαρτιού με ιδιαίτερη ζωντάνια. Εικόνα 41: Βλέπουμε πως καθώς όλες οι γραμμές συγκλίνουν στο σημείο φυγής δημιουργείται η αίσθηση βάθους.

15 Η προοπτική εφευρέθηκε σαν σύστημα κανόνων γύρω στο 1411 από τον αρχιτέκτονα Filippo Brunelleschi και τελειοποιήθηκε από τον Alberti. Στο ελεύθερο σχέδιο η γραμμική προοπτική είναι χρήσιμη στην τοπιογραφία, αν και οι θεαματικότερες εφαρμογές της γίνονται στα αρχιτεκτονικά σχέδια. Μία χρήσιμη προσέγγιση της γραμμικής προοπτικής είναι να προσπαθούμε να λαμβάνουμε υπόψη μας τις γραμμικές παραμορφώσεις των αντικείμενων, των παραλληλεπιπέδων σχημάτων και των κύκλων και τις αλλαγές στα μεγέθη όσο προχωρούμε σ'ενα οπτικό βάθος. Eικόνα 42: Οι κύκλοι προοπτικά μετατρέπονται σε ελλείψεις. Ενας τρόπος για να αντιληφθούμε την έλλειψη που αντιστοιχούν είναι να προσπαθήσουμε να βρούμε το προοπτικό παραλληλόγραμμο μέσα στο οποίο εγγράφονται. Η κατανόηση της προοπτικής μας επιτρέπει να αντιλαμβανόμαστε πως η έλλειψη προοπτικά σημειώνει έναν κύκλο, πχ το πάνω μέρος από ένα ποτήρι, ή ότι ένα τετράγωνο καταλήγει στο ρομβοειδές σχήμα της εικ. 38. Έτσι καταλαβαίνουμε τι είναι αυτό που βλέπουμε αποκωδικοποιώντας αυτόματα αυτήν την γνώση και χωρίς να αμφιβάλλουμε για το αρχικό σχήμα. Αντίστροφα, όταν σχεδιάζουμε πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι συμβαίνουν τέτοιου είδους παραμορφώσεις ώστε να μπορούμε να δώσουμε οπτικά τις σωστές οδηγίες όχι μόνο για το σχήμα και το μέγεθος αλλά και για την χωρική τοποθέτηση. Η προοπτική είναι ένας μηχανισμός απεικόνισης που πληροφορεί για τον θέση ενός αντικειμένου σε σχέση με τον θεατή, μια σχέση αυτονόητη στην πραγματικότητα που ζούμε. Αυτή η πληροφορία είναι ακόμα μια αναπαραστατική επιλογή που σε κάποια στιγμή στις αρχές του εικοστού αιώνα δεν θεωρήθηκε απαραίτητη για το περιεχόμενου ενός ζωγραφικού έργου. Ωστόσο από την στιγμή που ακολουθούμε ένα προοπτικό σύστημα είναι βασικό να κατανοούμε και να τηρούμε τους κανόνες και την λογική του, αλλιώς τα σχεδιαστικά αποτελέσματα είναι ασύνδετα και λανθασμένα. H ατμοσφαιρική προοπτική εφευρέθηκε από τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι και στηρίζεται στο προοδευτικό σβήσιμο των περιγραμμάτων και την τονική συγχώνευση των αντιθέσεων όσο προχωρούμε σ' ένα βάθος. Oυσιαστικά ο Ντα Βίντσι εφάρμοσε την τεχνική του σφουμάτο στο χώρο για να δώσει βάθος και αναγλυφότητα στο δυσδιάστατο χαρτί. Σύμφωνα με αυτή την προοπτική αντιμετώπιση το "βάθος" στη σχεδιαστική επιφάνεια είναι πιο

16 αχνό και οι αντιθέσεις "πεφτουν". Τα αντικείμενα που είναι μπροστά γίνονται πιο έντονα και οι μεταξύ τους τονικές σχέσεις και τα χαρακτηριστικά τους σχήματα είναι ξεκάθαρα. Εικόνα 43: Pieter Paul Rubens, Τοπίο με φράγμα, γκουάς, τέμπερα και μαύρη κιμωλία πάνω από σχέδιο με μαύρη κιμωλία, 43,5Χ58, Στο σχέδιο αυτό η προοδευτική μείωση των μεγεθών συνδυάζεται με την προοδευτική εξομάλυνση των τονικών αντιθέσεων. Στο "βαθος" που ορίζεται έτσι τα σχήματα χάνονται μέσα σε ένα θολό φως που αντιστοιχεί στην μείωση της ορατότητας από την υγρασία της ατμόσφαιρας. Τα πίσω δέντρα εκτός από μικρότερα σε μέγεθος είναι πιο γαλαζωπά και τείνουν να συγχωνευτούν με τον γκρι-μπλε του ουρανού.

17 Βιβλιογραφία Chapman Hugo,Italian Renaissance Drawings, The British Museum Press, London, Cuminetti Vitorio, All the works of Michelangelo, Bonechi Editore, Firenze, Farh-Becker Gabriele, Japanese Prints,,Taschen, South Korea, Hale Beverly Robert,Watson Drawing Lessons from the Great Masters, 45th anniversary edition, Gutpill Publications, New York,2009. Speed Harold,The practice and science of drawing,3rd edition, Dover Publications, INC, New York,1972 Πως σχεδιάζω και ζωγραφίζω, Γεωργίου Βάσω (μετάφραση) Κλέλια Καταιβάτη (επιμέλεια), Εκδόσεις Κισσος-Παν, Αθήνα, Arnason H. H., ιστορία της Σύγχρονης Τέχνης, Παρατηρητής, 1995, Θεσσαλονίκη Arnheim, Τέχνη και Οπτική Αντίληψη, Θεμέλιο, Γκόμπριχ, Ερνστ, Το χρονικό της Τέχνης, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1998 Ρήντ, Χέρμπερτ, Λεξικό Εικαστικών Τεχνών, Υποδομή Ιστοσελίδες όπως παρουσιάστηκαν τον Δεκέμβριο του eus/features/kuspit/kuspit _detail.asp?picnum=3a_intro.html

18

Ομοιογένεια και ποικιλία

Ομοιογένεια και ποικιλία Ομοιογένεια και ποικιλία Η κατανόηση και η μεταφορά της σωστής αναλογίας, που είναι βασική για ένα σωστό σχέδιο, δεν περιορίζεται στις διαστάσεις των αντικειμένων. Το ελεύθερο σχέδιο είναι μία εξάσκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Ηρεμία, στατικότατα, σταθερότητα ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΧΝΗΣ Β και Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (μάθημα κατεύθυνσης) Τι είναι η δομή και η σύνθεση ενός εικαστικού έργου. Είναι η οργάνωση όλων των στοιχείων ενός έργου σε ένα ενιαίο σύνολο με στόχο να εκφράσουν κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

«Το χρώμα είναι το πλήκτρο. Το μάτι είναι το σφυρί. Η ψυχή είναι το πιάνο με τις πολλές χορδές»

«Το χρώμα είναι το πλήκτρο. Το μάτι είναι το σφυρί. Η ψυχή είναι το πιάνο με τις πολλές χορδές» ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ «Το χρώμα είναι το πλήκτρο. Το μάτι είναι το σφυρί. Η ψυχή είναι το πιάνο με τις πολλές χορδές» W. kandinsky Το χρώμα είναι αναπόσπαστα δεμένο με ότι βλέπουμε γύρω μας. Από τον γύρω

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3 Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία Μάθημα 3 Τα αρχιτεκτονικά σύμβολα αποτελούν μια διεθνή, συγκεκριμένη και απλή γλώσσα. Είναι προορισμένα να γίνονται κατανοητά από τον καθένα, ακόμα και από μη ειδικούς.

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμές. 4.1 Γενικά. 4.2 Είδη και πάχη γραμμών

Γραμμές. 4.1 Γενικά. 4.2 Είδη και πάχη γραμμών 4 Γραμμές 4.1 Γενικά Στα σχέδια, προκειμένου να απεικονίσουμε με σαφή και κατανοητό τρόπο το σχεδιαστικό μας αντικείμενο, χρησιμοποιούμε ποικίλες γραμμές, που καθεμιά έχει διαφορετική σημασία και διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Νίνα Κοταμανίδου. Μεσαίωνας και Αναγέννηση

Νίνα Κοταμανίδου. Μεσαίωνας και Αναγέννηση Νίνα Κοταμανίδου Σημειώσεις στο μάθημα Ελεύθερο Σχέδιο 1. Οι σημειώσεις αυτές βασίζονται στις παραδόσεις του μαθήματος Ελεύθερο Σχέδιο 1, στο Α εξάμηνο του τμήματος ΕΑΔΣΑ στο ΤΕΙ Σερρών. Μεσαίωνας και

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ LEGO MINDSTORMS NXT. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο. Δραστηριότητες για το ΝΧΤ-G και το Robolab

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ LEGO MINDSTORMS NXT. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο. Δραστηριότητες για το ΝΧΤ-G και το Robolab ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ LEGO MINDSTORMS NXT ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο Δραστηριότητες για το ΝΧΤ-G και το Robolab Α. Αποφυγή εμποδίων Θα επιδιώξουμε να προγραμματίσουμε το όχημα-ρομπότ μας ώστε να είναι σε θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης Μορφή της σύνθεσης Δομή της σύνθεσης ΟΠΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ Βασικό λεξιλόγιο

Διαβάστε περισσότερα

H παραγωγή μιας έκθεσης ΙΙ. Σήμανση και φωτισμός

H παραγωγή μιας έκθεσης ΙΙ. Σήμανση και φωτισμός H παραγωγή μιας έκθεσης ΙΙ Σήμανση και φωτισμός Σήμανση Βρίσκοντας τον δρόμο μας: Πρόσβαση (διανοητική και φυσική) σε μουσεία και εκθεσιακούς χώρους Σκοποί, χαρακτηριστικά της σήμανσης Ύφος και ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Η προοπτική εικόνα, είναι, όπως είναι γνωστό, η προβολή ενός χωρικού αντικειμένου, σε ένα επίπεδο, με κέντρο προβολής, το μάτι του παρατηρητή. Η εικόνα αυτή, θεωρούμε ότι αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Γεωμετρική σκέψη και γεωμετρικές έννοιες. Γεωμετρικά σχήματα και σώματα

Γεωμετρική σκέψη και γεωμετρικές έννοιες. Γεωμετρικά σχήματα και σώματα Γεωμετρική σκέψη και γεωμετρικές έννοιες Γεωμετρικά σχήματα και σώματα Αφόρμιση Σχεδιάστε 5 τρίγωνα, κάθε ένα από τα οποία διαφέρει από τα άλλα Εξηγείστε ως προς τι διαφέρουν τα τρίγωνά σας Σε τι διαφέρουν;

Διαβάστε περισσότερα

1.1. ΓΕΙΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΙ Με ποιο τρόπο μπορούμε να σχεδιάσουμε έναν τρισδιάστατο χώρο ή αντικείμενο, πάνω σ ένα χαρτί δύο διαστάσεων?

1.1. ΓΕΙΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΙ Με ποιο τρόπο μπορούμε να σχεδιάσουμε έναν τρισδιάστατο χώρο ή αντικείμενο, πάνω σ ένα χαρτί δύο διαστάσεων? ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ - Εξεταστέα ύλη Β εξαμήνου 2011 1.1. ΓΕΙΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΙ Με ποιο τρόπο μπορούμε να σχεδιάσουμε έναν τρισδιάστατο χώρο ή αντικείμενο, πάνω σ ένα χαρτί δύο διαστάσεων? Τρεις μέθοδοι προβολών

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία

Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Βασικοί κανόνες σύνθεσης στη φωτογραφία Πάτρα, Δεκέμβρης 2012 Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην τέχνη και την πληροφόρηση; Πώς μπορεί η φωτογραφία να είναι τέχνη, εάν είναι στενά συνδεδεμένη με την αυτόματη

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ 17 Σεπτεμβρίου 2014 ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τρία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6: Ζωγραφική

Κεφάλαιο 6: Ζωγραφική Κεφάλαιο 6: Ζωγραφική... Σε αυτό το κεφάλαιο: 6.1 Ζωγραφική 6.2 Απλά ζωγράφισε 6.3 Χρώμα, σκιά και μέγεθος 6.4 Παράδειγμα... «Ζωγραφίζω πράγματα που σκέφτομαι, όχι πράγματα που βλέπω!» (Πικάσο) 6.1 Ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

Απόδοση θεματικών δεδομένων

Απόδοση θεματικών δεδομένων Απόδοση θεματικών δεδομένων Ποιοτικές διαφοροποιήσεις Σημειακά Γραμμικά Επιφανειακά Ποσοτικές διαφοροποιήσεις Ειδικές θεματικές απεικονίσεις Δασυμετρική Ισαριθμική Πλάγιες όψεις Χαρτόγραμμα Χάρτης κουκίδων

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαθητής (σχεδιαστής) πρέπει να αναπτύξει την ικανότητα επικοινωνίας, με τη βοήθεια σχεδίων ή σκίτσων.

Ο μαθητής (σχεδιαστής) πρέπει να αναπτύξει την ικανότητα επικοινωνίας, με τη βοήθεια σχεδίων ή σκίτσων. ΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Η Γραφική Επικοινωνία αναφέρεται στις γραφικές δεξιότητες και τεχνικές που χρησιμοποιούνται στην Τεχνολογία. Περιλαμβάνει σχέδιο, χρήση χρωμάτων, καταχώρηση πληροφοριών και παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Στοιχεία Μηχανολογικού Σχεδίου

1.2 Στοιχεία Μηχανολογικού Σχεδίου 1.2 Στοιχεία Μηχανολογικού Σχεδίου Τα µηχανολογικά σχέδια, ανάλογα µε τον τρόπο σχεδίασης διακρίνονται στις παρακάτω κατηγορίες: Σκαριφήµατα Κανονικά µηχανολογικά σχέδια Προοπτικά σχέδια Σχηµατικές παραστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΤΗΣ ΓΗΪΝΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ. 22/5/2006 Λύσανδρος Τσούλος Χαρτογραφία Ι 1

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΤΗΣ ΓΗΪΝΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ. 22/5/2006 Λύσανδρος Τσούλος Χαρτογραφία Ι 1 ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ ΤΗΣ ΓΗΪΝΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ 22/5/2006 Λύσανδρος Τσούλος Χαρτογραφία Ι 1 Τοποθέτηση του προβλήµατος Η γήϊνη επιφάνεια [ανάγλυφο] αποτελεί ένα ορατό, φυσικό, συνεχές φαινόµενο, το οποίο εµπίπτει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των

Εισαγωγή στο Χρώμα. Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των Στέλιος Μιχαήλ Ε.Ε.Κ.Κ. 8 Δεκεμβρίου 2010 Εισαγωγή στο Χρώμα Εισαγωγή στο χρώμα και την ανάπτυξη της συνθετικής λειτουργίας των χρωμάτων. Το φως ως στοιχείο που ειδικεύει και τροποποιεί το χρώμα. Θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ας μετονομάσουμε τη γάτα που εμφανίζεται μόλις ανοίγουμε το Scratch. Επιλέγουμε το εικονίδιο Μορφή1 που βρίσκεται στη λίστα αντικειμένων.

Ας μετονομάσουμε τη γάτα που εμφανίζεται μόλις ανοίγουμε το Scratch. Επιλέγουμε το εικονίδιο Μορφή1 που βρίσκεται στη λίστα αντικειμένων. Σχεδιάζοντας αντικείμενα Εισαγωγή στο περιβάλλον των αντικειμένων Όπως συζητήσαμε και στο προηγούμενο κεφάλαιο, τα αντικείμενα στο Scratch αποτελούν τους πρωταγωνιστές των έργων μας. Το πρώτο βήμα κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΥΠΑΡΧΟΝΤΟΣ ΚΤΗΡΙΟΥ Ή ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΝΕΟΥ ΚΤΗΡΙΟΥ Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της διαδικασίας σχεδιασμού είναι η παρουσίαση της ανάλυσης της ιδέας σας 1. Έχετε εργαστεί στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 2. Τεχνικές και «κρατούμενα»

1. Εισαγωγή. 2. Τεχνικές και «κρατούμενα» 1. Εισαγωγή Η προσέγγιση των Μαθηματικών της Β Δημοτικού από το παιδί προϋποθέτει την κατανόηση των μαθηματικών εννοιών που παρουσιάστηκαν στην Α Δημοτικού και την εξοικείωση του παιδιού με τις πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Πουλιάσης Αντώνης Φυσικός M.Sc. 2 Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Γεωμετρική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ Άσκηση 4: Σφάλματα φακών: Ι Σφαιρική εκτροπή Εξεταζόμενες γνώσεις: σφάλματα σφαιρικής εκτροπής. Α. Γενικά περί σφαλμάτων φακών Η βασική σχέση του Gauss 1/s +1/s = 1/f που

Διαβάστε περισσότερα

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6).

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6). ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΑ Η στερεοσκοπία είναι μια τεχνική που δημιουργεί την ψευδαίσθηση του βάθους σε μια εικόνα. Στηρίζεται στο ότι η τρισδιάστατη φυσική όραση πραγματοποιείται διότι κάθε μάτι βλέπει το ίδιο αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ Advertising Layout: Το «περίγραμμα» στην έντυπη διαφήμιση Παρουσίαση: Μάνος Περακάκης Βιβλιογραφία: Διαφήμιση, Γιώργος Χ. Ζώτος Το «περίγραµµα» (Layout) Αποτελεί έκφραση της έντυπης

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Σχεδίαση µε ελεύθερο χέρι (Σκαρίφηµα)

1.3 Σχεδίαση µε ελεύθερο χέρι (Σκαρίφηµα) 20 1.3 Σχεδίαση µε ελεύθερο χέρι (Σκαρίφηµα) 1.3.1 Ορισµός- Είδη - Χρήση Σκαρίφηµα καλείται η εικόνα ενός αντικειµένου ή εξαρτήµατος που µεταφέρεται σε χαρτί µε ελεύθερο χέρι (χωρίς όργανα σχεδίασης ή

Διαβάστε περισσότερα

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν;

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; TFT TV Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; Η ετυμολογία του όρου TFT (Thin Film Transistor ή τρανζίστορ λεπτού φιλμ) μας παραπέμπει στο δομικό στοιχείο ελέγχου της οθόνης, που είναι το τρανζίστορ. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Κίνηση και γεωμετρικά σχήματα

Κεφάλαιο 1: Κίνηση και γεωμετρικά σχήματα Ασκήσεις της Ενότητας 2 : Ζωγραφίζοντας με το ΒΥΟΒ -1- α. Η χρήση της πένας Κεφάλαιο 1: Κίνηση και γεωμετρικά σχήματα Υπάρχουν εντολές που μας επιτρέπουν να επιλέξουμε το χρώμα της πένας, καθώς και το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυμασίες. Μετονομάζουμε την νέα ενδυμασία του αντικείμενου μας και έχουμε ολοκληρώσει τη δημιουργία της.

Ενδυμασίες. Μετονομάζουμε την νέα ενδυμασία του αντικείμενου μας και έχουμε ολοκληρώσει τη δημιουργία της. Ενδυμασίες Κάθε αντικείμενο στο Scratch μπορεί να έχει μια ή και περισσότερες ενδυμασίες. Οι ενδυμασίες ενός αντικείμενου, είναι τα διαφορετικά κοστούμια που θα θέλαμε να φοράει ο χαρακτήρας μας σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τέσσερα (4) αντικείμενα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τέσσερα (4) αντικείμενα AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τέσσερα (4)

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2)

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2) AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2) ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ:

Διαβάστε περισσότερα

Για μια αποτελεσματική Παρουσίαση

Για μια αποτελεσματική Παρουσίαση Για μια αποτελεσματική Παρουσίαση Παναγιώτης Αντωνίου 6 ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ Σχεδίαση σωστής δομής Προετοιμασία ξεκάθαρων διαφανειών Ακριβής διαχείριση της παρουσίασης Προφορά & Προβολή : Προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Γνωριμία, συζήτηση Περιγραφή του μαθήματος, στόχοι Παρουσίαση σχεδίων διαφόρων μορφών φωτογραφίες -3 Διαγνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Μορφοποίηση της διάταξης ψηφιακού χάρτη

Μορφοποίηση της διάταξης ψηφιακού χάρτη Ενότητα 11 η Μορφοποίηση της διάταξης ψηφιακού χάρτη Βύρωνας Νάκος Καθηγητής Ε.Μ.Π. - bnakos@central.ntua.gr Bασίλης Κρασανάκης Υποψήφιος διδάκτορας Ε.Μ.Π. krasvas@mail.ntua.gr Β. Νάκος & Β. Κρασανάκης

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΘΕΜΑ: Σύνθεση με πέντε (5) αντικείμενα ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: Η σύνθεση περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα

Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα Χώρος και Οπτικοακουστικά Μέσα ΘΕΩΡΙΑ [ΧΡΩΜΑ] (Τετάρτη 19/10/2016) Διδάσκων Δρ. Βασίλης Ψαρράς 3 η Διάλεξη [AVA340] 3 ο εξάμηνο (2016) Όλες οι διαλέξεις αποθηκεύονται στην πλατφόρµα opencourses.ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΟΔΗΓΙΕΣ AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2) ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ: 1. Απεικόνιση του θέματος στον καθορισμένο

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τρία αντικείμενα ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: Το προς σχεδίαση θέμα

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. 16 Σεπτεμβρίου ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τρία αντικείμενα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ. 16 Σεπτεμβρίου ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τρία αντικείμενα AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τρία αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Χαρτογραφικής σχεδίασης και σύνθεσης

Αρχές Χαρτογραφικής σχεδίασης και σύνθεσης Αρχές Χαρτογραφικής σχεδίασης και σύνθεσης Εισαγωγή στη Χαρτογραφία Χαλκιάς Χρίστος Χαροκόπειο Παν., Τμήμα Γεωγραφίας Χαρτογραφική σχεδίαση Διαδικασία σχεδίασης Δημιουργική σχεδίαση Οπτικές φόρμες Ανάθεση

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΑ 17 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΑ 17 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΑ 17 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τέσσερα αντικείμενα. ΓΕΝΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ: Το προς σχεδίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΕ ΑΝΘΗ

ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΕ ΑΝΘΗ ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΕ ΑΝΘΗ Για κάθε ανθοσύνθεση που σχεδιάζουμε πρέπει να λαμβάνουμε πάντα υπόψη μας 3 βασικούς παράγοντες. Σχήμα-Χρώμα-Περίσταση Από τις πρώτες αποφάσεις που πρέπει να πάρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διαγράμματα. Νίκος Σκουλίδης, Σημειώσεις Φυσικής Α` Γυμνασίου, , Διαγράμματα_1_0.docx

Διαγράμματα. Νίκος Σκουλίδης, Σημειώσεις Φυσικής Α` Γυμνασίου, , Διαγράμματα_1_0.docx Διαγράμματα Στα περισσότερα από τα Φύλλα Εργασίας που εργαστήκατε και συμπληρώσατε, είχατε να σχεδιάσετε και ένα διάγραμμα. Ίσως ήταν η πρώτη φορά που ασχοληθήκατε με αυτό το αντικείμενο και να σας φάνηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το CABRI - GEOMETRY II Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας

Οδηγίες για το CABRI - GEOMETRY II Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας Οδηγίες για το CABRI - GEOMETRY II Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας Εκτελώντας το πρόγραμμα παίρνουμε ένα παράθυρο εργασίας Γεωμετρικών εφαρμογών. Τα βασικά κουμπιά και τα μενού έχουν την παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗΣ LEGO MINDSTORMS NXT

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗΣ LEGO MINDSTORMS NXT ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗΣ LEGO MINDSTORMS NXT Φύλλο Εργασιών 5 ο Πρόκληση με αισθητήρες φωτός Σημειώσεις Καθηγητή Ακολουθώντας τη γραμμή (Line follower) Φύλλο Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT Βασιλίσιν Μιχάλης, Δέφτο Χριστίνα, Ιλινιούκ Ίον, Κάσα Μαρία, Κουζμίδου Ελένη, Λαμπαδάς Αλέξης, Μάνε Χρισόστομος, Μάρκο Χριστίνα, Μπάμπη Χριστίνα, Σακατελιάν Λίλιτ, Σαχμπαζίδου

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διορθωτικά Γυαλιά Οράσεως. Ηλικία: Χρόνος: 90 Λεπτά (2 Μαθήματα) Θέματα: Διορθωτικά Γυαλιά οράσεως , χρονών

Τίτλος: Διορθωτικά Γυαλιά Οράσεως. Ηλικία: Χρόνος: 90 Λεπτά (2 Μαθήματα) Θέματα: Διορθωτικά Γυαλιά οράσεως , χρονών Πλάνο Τίτλος: Διορθωτικά Γυαλιά Οράσεως Θέματα: Διορθωτικά Γυαλιά οράσεως Χρόνος: 90 Λεπτά (2 Μαθήματα) Ηλικία: 15 16, χρονών Διαφοροποίηση: Μπορεί να ζητηθεί από τους πιο ικανούς μαθητές, να υπολογίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1oς ΚΥΚΛΟΣ - ΠΑΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ Α Ενότητα Ανακαλύπτουμε τις ιδιότητες των υλικών μας, τα τοποθετούμε σε ομάδες και διατυπώνουμε κριτήρια ομαδοποίησης Οι μαθητές μαθαίνουν να αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες σχεδίασης στο περιβάλλον Blender

Οδηγίες σχεδίασης στο περιβάλλον Blender Οδηγίες σχεδίασης στο περιβάλλον Blender Στον πραγματικό κόσμο, αντιλαμβανόμαστε τα αντικείμενα σε τρεις κατευθύνσεις ή διαστάσεις. Τυπικά λέμε ότι διαθέτουν ύψος, πλάτος και βάθος. Όταν θέλουμε να αναπαραστήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΥΟ (2)

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΥΟ (2) AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕ ΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΥΟ (2) ΘΕΜΑ: Σύνθεση με σκάλα, τούβλο, δοχείο. ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Σχεδίαση με τη χρήση Η/Υ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Σκιές αντικειμένων (cast shadows): Ορισμός: πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Το σκηνικό μας είναι πλέον έτοιμο για εισάγουμε τα υπόλοιπα αντικείμενα του έργου μας.

Το σκηνικό μας είναι πλέον έτοιμο για εισάγουμε τα υπόλοιπα αντικείμενα του έργου μας. Εισαγωγή έτοιμου σκηνικού Όπως είδαμε και στο προηγούμενο κεφάλαιο, το Scratch παρέχει επίσης μία πληθώρα από έτοιμα σκηνικά. Για να εισάγουμε ένα έτοιμο σκηνικό, πηγαίνουμε στην καρτέλα Υπόβαθρα του σκηνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΗ, ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ NEWTON

ΔΥΝΑΜΗ, ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ NEWTON 1 ΔΥΝΑΜΗ, ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ NEWTON Τι είναι «δύναμη»; Θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι ο όρος «δύναμη» στη Φυσική έχει αρκετά διαφορετική σημασία από ότι στην καθημερινή γλώσσα. Εκφράσεις όπως «τον χτύπησε με δύναμη»,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΊΕΣ Μακρυά τα παιδιά από τέτοιες εργασίες!!!!!.

ΟΔΗΓΊΕΣ Μακρυά τα παιδιά από τέτοιες εργασίες!!!!!. ΟΔΗΓΊΕΣ Ξεκινώντας τα υλικά που θα χρειαστούμε είναι σανίδες από κρεβάτι οι οποίες έχουν πλάτος συνήθως 10 εκατοστά και πάχος περίπου 2 εκατοστά, επέλεξα αυτό το υλικό γιατί είναι εύκολο να το βρείτε καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Χωρικές σχέσεις και Γεωμετρικές Έννοιες στην Προσχολική Εκπαίδευση

Χωρικές σχέσεις και Γεωμετρικές Έννοιες στην Προσχολική Εκπαίδευση Χωρικές σχέσεις και Γεωμετρικές Έννοιες στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 3: Τοπολογικές και προβολικές σχέσεις στο χώρο Δημήτρης Χασάπης Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Βασικές σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Σχεδίαση με τη χρήση Η/Υ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Διαδικασία κατασκευής ορθογωνίου με χρήση προοπτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ. Γενικές αρχές και έννοιες

ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ. Γενικές αρχές και έννοιες ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ Γενικές αρχές και έννοιες Στο σύστημα προβολής κατά Monge δεν μας δίνεται η δυνατότητα ν αντιληφθούμε άμεσα τα αντικείμενα του χώρου, παρά μόνο αφού συνδυάσουμε τις δύο προβολές του αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Φωτογραφιών. Από τον Ανδρέα Ζέρβα 25/10/2009

Αξιολόγηση Φωτογραφιών. Από τον Ανδρέα Ζέρβα 25/10/2009 Αξιολόγηση Φωτογραφιών Από τον Ανδρέα Ζέρβα 25/10/2009 www.andzer.gr Αυτοβελτίωση «Η αξιολόγηση φωτογραφιών άλλων μας βοηθάει στο να σκεφτούμε διαφορετικά και για τις δικές μας συνθέσεις και αποτελεί μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Η διάκριση του φύλου στα καναρίνια αποτελούσε και αποτελεί ένα πάγιο ερώτημα των ερασιτεχνών εκτροφέων καναρινιών. Πόσοι από μας που ερασιτεχνικά και μόνο από αγάπη εκτρέφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Γενικά. Επιφάνεια σχεδίασης. Όργανα σχεδίασης

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Γενικά. Επιφάνεια σχεδίασης. Όργανα σχεδίασης ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γενικά Τα περισσότερα στοιχεία αυτού του κεφαλαίου είναι γνωστά στους φοιτητές. Η εκ νέου παράθεσή τους στο παράρτημα γίνεται για λόγους υπενθύμισης και πιο ολοκληρωμένης παρουσίασης. Στην ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Συνθεση πινακίδας παρουσίασης συνθετικά και γεωμετρικά στοιχεία Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγήτρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. Εικονογραφηση

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερο Σχέδιο 1. Τι περιλαμβάνει ο όρος σχέδιο;

Ελεύθερο Σχέδιο 1. Τι περιλαμβάνει ο όρος σχέδιο; Νίνα Κοταμανίδου Σημειώσεις στο μάθημα Ελεύθερο Σχέδιο 1. Οι σημειώσεις αυτές βασίζονται στις παραδόσεις του μαθήματος Ελεύθερο Σχέδιο 1, στο Α εξάμηνο του τμήματος ΕΑΔΣΑ στο ΤΕΙ Σερρών. Τι περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες

Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Ηχρήση του χρώµατος στους χάρτες Συµβατική χρήση χρωµάτων σε θεµατικούς χάρτες και «ασυµβατότητες» Γεωλογικοί χάρτες: Χάρτες γήινου ανάγλυφου: Χάρτες χρήσεων γης: Χάρτες πυκνότητας πληθυσµού: Χάρτες βροχόπτωσης:

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός του χρώματος όρισε το χρώμα πένας σε [06_π03.sb] άλλαξε χρώμα πένας κατά. άλλαξε χρώμα πένας κατά άλλαξε χρώμα πένας κατά [06_π04.

Ορισμός του χρώματος όρισε το χρώμα πένας σε [06_π03.sb] άλλαξε χρώμα πένας κατά. άλλαξε χρώμα πένας κατά άλλαξε χρώμα πένας κατά [06_π04. Ορισμός του χρώματος Δεν θα ήταν πιο ενδιαφέρον να μπορούμε να προσδιορίσουμε το χρώμα της πένας κατά τη διάρκεια του έργου σας; Δεν είναι πιθανό να θέλετε να σχεδιάσετε ένα κόκκινο αυτοκίνητο και ένα

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση

710 -Μάθηση - Απόδοση 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 6η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Παρατήρηση Αξιολόγηση & Διάγνωση Η διάλεξη αυτή περιλαμβάνει: Διαδικασία της παρατήρησης & της αξιολόγησης Στόχοι και περιεχόμενο παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

[50m/s, 2m/s, 1%, -10kgm/s, 1000N]

[50m/s, 2m/s, 1%, -10kgm/s, 1000N] ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο - ΜΕΡΟΣ Α : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ 1. Σώμα ηρεμεί σε οριζόντιο επίπεδο. Βλήμα κινούμενο οριζόντια με ταχύτητα μέτρου και το με ταχύτητα, διαπερνά το σώμα χάνοντας % της κινητικής του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΣ. 7.1 Εισαγωγικό μέρος με επεξήγηση των Εντολών : Επεξήγηση των εντολών που θα

ΕΝΤΟΛΕΣ. 7.1 Εισαγωγικό μέρος με επεξήγηση των Εντολών : Επεξήγηση των εντολών που θα 7.1 Εισαγωγικό μέρος με επεξήγηση των Εντολών : Επεξήγηση των εντολών που θα ΕΝΤΟΛΕΣ χρησιμοποιηθούν παρακάτω στα παραδείγματα Βάζοντας την εντολή αυτή σε οποιοδήποτε αντικείμενο μπορούμε να αλλάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ Χαρτογραφία Ι 1 ΟΡΙΣΜΟΙ Φαινόμενο: Ο,τιδήποτε υποπίπτει στην ανθρώπινη αντίληψη Γεωγραφικό (Γεωχωρικό ή χωρικό) φαινόμενο: Ο,τιδήποτε υποπίπτει στην ανθρώπινη αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα: ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τετάρτη, 6 Ιουνίου 2007 7:30

Διαβάστε περισσότερα

Μετατόπιση, είναι η αλλαγή (μεταβολή) της θέσης ενός κινητού. Η μετατόπιση εκφράζει την απόσταση των δύο θέσεων μεταξύ των οποίων κινήθηκε το κινητό.

Μετατόπιση, είναι η αλλαγή (μεταβολή) της θέσης ενός κινητού. Η μετατόπιση εκφράζει την απόσταση των δύο θέσεων μεταξύ των οποίων κινήθηκε το κινητό. Μετατόπιση, είναι η αλλαγή (μεταβολή) της θέσης ενός κινητού. Η μετατόπιση εκφράζει την απόσταση των δύο θέσεων μεταξύ των οποίων κινήθηκε το κινητό. Η ταχύτητα (υ), είναι το πηλίκο της μετατόπισης (Δx)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΟΥ ΣΕ ΠΛΑΓΙΟ ΠΙΝΑΚΑ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ CAD

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΟΥ ΣΕ ΠΛΑΓΙΟ ΠΙΝΑΚΑ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ CAD ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ CAD Σύμφωνα με τους ορισμούς, το προοπτικό είναι η κεντρική προβολή (από τη θέση του ματιού του παρατηρητή) ενός σχήματος πάνω στο επίπεδο του πίνακα. Οι παράλληλες ευθείες του αρχικού σχήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Γραφικών. Βοηθητικό Υλικό για την εκπόνηση των εργασιών Αφορά την 1 η Εργαστηριακή Άσκηση

Εργαστήριο Γραφικών. Βοηθητικό Υλικό για την εκπόνηση των εργασιών Αφορά την 1 η Εργαστηριακή Άσκηση 1 Εργαστήριο Γραφικών Βοηθητικό Υλικό για την εκπόνηση των εργασιών Αφορά την 1 η Εργαστηριακή Άσκηση Μέρος B Σπύρος Συρμακέσης Καθηγητής syrma@teimes.gr Εύη Φαλιάγκα Δρ. Μηχανικός Η/Υ efaliaga@teimes.gr

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση 1. Να αναφέρετε ποια από τα σώματα που φαίνονται στην εικόνα κινούνται. Α. Ως προς τη Γη B. Ως προς το αυτοκίνητο. Α. Ως προς τη Γη κινούνται το αυτοκίνητο, το αεροπλάνο και ο γλάρος.

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Πατσιομίτου

Σταυρούλα Πατσιομίτου Αριστοτέλους Μεταφυσικά 1078 α 30 Σταυρούλα Πατσιομίτου spatsiomitou@sch.gr Σ υνδέονται τα Μαθηματικά με την Αισθητική, με την Τέχνη, με την Τεχνολογία. Πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε την Ιστορία τους;

Διαβάστε περισσότερα

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων 8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων Βασική θεωρία Σύνθεση δυνάμεων Συνισταμένη Σύνθεση δυνάμεων είναι η διαδικασία με την οποία προσπαθούμε να προσδιορίσουμε τη δύναμη εκείνη που προκαλεί τα ίδια αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΑ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΑ Μαζί με την αίτηση έκδοσης διαβατηρίου πρέπει να υποβάλλεται μία (1) πρόσφατη φωτογραφία. Οι φωτογραφίες των αιτουμένων διαβατήριο πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός αρχιτεκτονικών σχεδίων

Σχεδιασμός αρχιτεκτονικών σχεδίων 4. Σχεδιασμός αρχιτεκτονικών σχεδίων ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΕΙΣ Σαμίρ Μπαγιούκ Για να κάνουμε αντιληπτό ένα αντικείμενο στον χώρο, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη φωτογράφιση με πολλαπλές λήψεις από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήσης Draw for Children. Περιεχόμενα

Εγχειρίδιο Χρήσης Draw for Children. Περιεχόμενα Περιεχόμενα 1. Πως ανοίγουμε το πρόγραμμα ζωγραφικής Drawing for children...3 2. Οι λειτουργίες του Drawing for children...3 3. Άνοιγμα νέας σελίδας...4 4. Αναίρεση...4 5. Σβήσιμο...4 6. Μολυβοθήκη εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Η προσεγγιση της. Αρχιτεκτονικης Συνθεσης. ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγητρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π.

Η προσεγγιση της. Αρχιτεκτονικης Συνθεσης. ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγητρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Η προσεγγιση της Αρχιτεκτονικης Συνθεσης Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγητρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. Εικονογραφηση υπομνηση του

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Προσομοίωσης

Εφαρμογές Προσομοίωσης Εφαρμογές Προσομοίωσης H προσομοίωση (simulation) ως τεχνική μίμησης της συμπεριφοράς ενός συστήματος από ένα άλλο σύστημα, καταλαμβάνει περίοπτη θέση στα πλαίσια των εκπαιδευτικών εφαρμογών των ΤΠΕ. Μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ. Από τον κατάλογο που εμφανίζεται επιλέγω: Αποστολή προς Δισκέτα (3,5)

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ. Από τον κατάλογο που εμφανίζεται επιλέγω: Αποστολή προς Δισκέτα (3,5) ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΕΤΑ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΑΠΟ ΔΙΣΚΕΤΑ Τοποθετώ μια δισκέτα στον οδηγό τη δισκέτας του υπολογιστή. Τοποθετώ τη δισκέτα που έχει το αρχείο μου στον οδηγό τη δισκέτας του υπολογιστή.

Διαβάστε περισσότερα

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Το σκίτσο: μέσο διερεύνησης - ερμηνείας - έκφρασης τεχνική και αποτέλεσμα Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγητρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΛΥΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Μάθημα: ΣΧΕΔΙΟ ΜΟΔΑΣ (358) Ημερομηνία: Τρίτη, 01 Ιουνίου 2010 Ώρα εξέτασης: 11.00

Διαβάστε περισσότερα

Καροτοκυνηγός. Αντικείμενα

Καροτοκυνηγός. Αντικείμενα Καροτοκυνηγός Το παιχνίδι λαμβάνει χώρα σε ένα κτήμα, όπου στη δεξιά του πλευρά του υπάρχει ένα χωράφι με καρότα τα οποία οριοθετούνται από μια λευκή ευθεία γραμμή αριστερά τους (βλ. επόμενη εικόνα). Το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΥΨΕΙΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ- ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΙΣΟΥΨΕΙΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ- ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 16_10_2012 ΙΣΟΥΨΕΙΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ- ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2.1 Απεικόνιση του ανάγλυφου Μια εδαφική περιοχή αποτελείται από εξέχουσες και εισέχουσες εδαφικές μορφές. Τα εξέχοντα εδαφικά τμήματα βρίσκονται μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα