ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Θεματική Ενότητα: Βιώσιμη Κινητικότητα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Θεματική Ενότητα: Βιώσιμη Κινητικότητα"

Transcript

1 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Θεματική Ενότητα: Βιώσιμη Κινητικότητα Περίοδος Α Ιούλιος Οκτώβριος 2013 Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος Πολιτικός Μηχανικός Συγκοινωνιολόγος

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ... 2 Α. ΣΧΕΔΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ... 3 A.1. Τι είναι τα Σχέδια Βιώσιμης Κινητικότητας (ΣΒΚ)... 3 Α.2. Σχετική Νομοθεσία στην Ελλάδα και το εξωτερικό... 8 Α.3. Τα Σχέδια Βιώσιμης Κινητικότητας στην πράξη Α.3.1. Αμπερντίν, Μ.Βρετανία (Σκωτία) 1 ο βραβείο ΣΒΑΚ Α.3.2. Koprivnica, Κροατία Α.3.3. Βουδαπέστη, Ουγγαρία Α.3.4. Odense, Δανία Α.3.5. Lille, Γαλλία Α.3.6. Cambridgeshire, Ηνωμένο Βασίλειο Α.3.7. Gent, Βέλγιο Α.3.8. Αθήνα, Ελλάδα (2012) Α.3.9. Θεσσαλονίκη, Ελλάδα ( 2012) Α.4. Ορισμοί, Στόχοι και Κριτήρια της Βιώσιμης Κινητικότητας Α.4.1. Ορισμοί Α.4.2. Κριτήρια στόχοι A.5. Τα δεδομένα και τα αδιέξοδα του σημερινού τρόπου σχεδιασμού των μεταφορών / επιχειρήματα υπέρ της Βιώσιμης Κινητικότητας Α.5.1. Γενικά Α.5.2. Χρήση και Ιδιοκτησία ΙΧ Α.5.3. Χώρος Ποιότητα ζωής στην πόλη Α.5.4. Εκπομπές Α.5.5. Θόρυβος Α.5.6. Ενέργεια Α.5.7. Δημόσια Υγεία Α.5.8. Οικονομία Βιβλιογραφία Α Περιόδου Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 2

3 Α. ΣΧΕΔΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ A.1. Τι είναι τα Σχέδια Βιώσιμης Κινητικότητας (ΣΒΚ) Τα Σχέδια Βιώσιμης Κινητικότητας, εκτός από την αυτοτελή αξία τους για τους ΟΤΑ, αποτελούν ενισχυτικά έγγραφα για την επιλεξιμότητα των ΣΔΑΕ (Σχέδια Δράσης για την Αειφόρο Ενέργεια). ΣΔΑΕ οφείλουν να καταρτίσουν και να υποβάλλουν στο ΚΑΠΕ όσοι ΟΤΑ έχουν υπογράψει το «Σύμφωνο των Δημάρχων», προκειμένου να λάβουν τις αναγκαίες ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για την υλοποίηση των σχετικών δράσεων/παρεμβάσεων 1. Παρότι συνηθίζεται να αναφέρονται ως «Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας», πάγια θέση του γράφοντα αποτελεί πως η κινητικότητα πρέπει να είναι βιώσιμη όπου και αν αναπτύσσεται, στην πόλη ή την ύπαιθρο. Για αυτό και ο προσδιορισμός «αστική», απ εδώ και έπειτα θα παραλείπεται, όχι επειδή υποτιμούμε τις αυξημένες δυνατότητες και ανάγκες που διαθέτει ο αστικός χώρος, αλλά επειδή θέτουμε ως στόχο την εξάπλωση της βιώσιμης κινητικότητας στο σύνολο του γεωγραφικού χώρου, εντός και εκτός των αστικών κέντρων και περιοχών. Σύμφωνα με το σχετικό εγχειρίδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2 : «Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας είναι ένα στρατηγικό σχέδιο που βασίζεται στις υφιστάμενες πρακτικές σχεδιασμού και λαμβάνει υπόψη του τις αρχές της ενοποίησης, της συμμετοχής και της αξιολόγησης, ώστε να καλύψει τις ανάγκες κινητικότητας των ανθρώπων σήμερα και στο μέλλον, για μια καλύτερη ποιότητα ζωής στις πόλεις και τα περίχωρά τους» Στόχος του είναι να δημιουργήσει ένα βιώσιμο σύστημα μεταφορών, το οποίο σημαίνει: Εξασφάλιση προσβασιμότητας σε θέσεις εργασίας και υπηρεσίες για όλους Βελτίωση της δημόσιας υγείας και της ασφάλειας των μεταφορών Μείωση της ρύπανσης, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της κατανάλωσης ενέργειας Αύξηση της αποτελεσματικότητας και της οικονομικής αποδοτικότητας των μεταφορών ανθρώπων και εμπορευμάτων Ενίσχυση της ελκυστικότητας και της ποιότητας του αστικού περιβάλλοντος Η δική μας έμφαση αναφορικά με τους στόχους των ΣΒΚ δίδεται στην «κοινωνική βιωσιμότητα», επιδιώκοντας τον περιορισμό των κοινωνικών επιπτώσεων των έργων και των πολιτικών μεταφορών και στην ανταπόκριση των ΣΒΚ σε πραγματικές 1 Σχετικές πληροφορίες δίδονται σε άλλες θεματικές ενότητες της Ακαδημίας Ενέργειας. 2 Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 3

4 κοινωνικές ανάγκες που προκύπτουν από έναν ευρύτερο βιώσιμο αναπτυξιακό και χωροταξικό σχεδιασμό. Στόχος οφείλει να είναι, ακόμα, ο περιορισμός των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και η αποφυγή όχι μόνο της αέριας ρύπανσης, αλλά και του θορύβου, της φωτορύπανσης και των λοιπών μορφών ρύπανσης (στερεά και υγρά απόβλητα). Η οικονομική βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο στην οικονομική αποδοτικότητα (σχετικό κόστος), αλλά και στον περιορισμό του «απόλυτου» κόστους των μεταφορών, με την αποφυγή έργων κλίμακας αναντίστοιχης με το τοπίο, τις ανάγκες και τις οικονομικές δυνατότητες ενός τόπου. Τέλος, ο συντονισμένος και ολοκληρωμένος χωρικός και συγκοινωνιακός σχεδιασμός δεν αποτελεί μόνο εργαλείο για την προώθηση της βιώσιμης κινητικότητας, αλλά και στόχο αυτής, που πρέπει να εξετάζεται διακριτά και να αξιολογείται κάθε φορά η ικανοποίησή του. Το πεδίο εφαρμογής των ΣΒΚ περιλαμβάνει όλα τα μέσα και τους τρόπους μεταφορών στη γεωγραφική ενότητα που μελετάται, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων και ιδιωτικών, επιβατικών και εμπορευματικών, μηχανοκίνητων και μη, αναφορικά με την κυκλοφορία και τη στάθμευση συγχρόνως. Βασικοί άξονες που τα διέπουν είναι 3 : Η συμμετοχική προσέγγιση Η δέσμευση για βιωσιμότητα Η ενοποιημένη ολοκληρωμένη προσέγγιση Η διατύπωση σαφούς οράματος και μετρήσιμων στόχων Η προεκτίμηση και συνεκτίμηση του κόστους και του οφέλους Η ανάπτυξη και η εφαρμογή ενός ΣΒΚ πρέπει να νοείται ως μια συνεχής διαδικασία η οποία απαρτίζεται από έντεκα απαραίτητα βήματα. Η γραφική επισκόπηση της εν λόγω διαδικασίας που ακολουθεί, παρουσιάζει τα βήματα αυτά σε μια λογική σειρά. Στην πράξη, αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να εκτελεστούν μερικώς παράλληλα ή να περιλαμβάνουν σημεία επιστροφής, αξιολόγησης και νέας εφαρμογής μέχρι την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί (feedback loops). 3 ό.π. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 4

5 Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 5

6 Τα μέτρα διαχείρισης της κινητικότητας που θα πρέπει να εξεταστούν κατά την εκπόνηση ενός ΣΒΚ δεν γίνεται να προδιαγραφούν με έναν δεσμευτικό τρόπο, καθώς δεν μπορεί να υπάρξει μια «συνταγή» η οποία θα εφαρμοστεί αυτούσια σε όλες τις περιπτώσεις, καθώς σε κάθε περιοχή τα διαφορετικά προβλήματα απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση. Η διαθέσιμη εμπειρία, όμως, δείχνει πως στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει ανάγκη για την υλοποίηση μιας δέσμης μέτρων, προερχόμενων από τις εξής κατηγορίες: Διαχείριση κυκλοφορίας και στάθμευσης οχημάτων Προώθηση και βελτίωση των μαζικών μεταφορών Ενθάρρυνση των συνδυασμένων μεταφορών με παροχή κινήτρων και ενιαίους τρόπους τιμολόγησης Ενθάρρυνση της ποδηλασίας και του περπατήματος Διαχείριση αστικών εμπορευματικών μεταφορών Μείωση της κυκλοφορίας και της πρόσβασης των μηχανοκίνητων μέσων (ιδιαίτερα των πιο ρυπογόνων) και ανακατανομή του οδικού χώρου υπέρ τρόπων μετακίνησης ή οχημάτων φιλικότερων στο περιβάλλον (χαμηλότερων εκπομπών, κατανάλωσης ενέργειας και θορύβου) Συντονισμός των σχεδιασμών χρήσεων γης και μεταφορών Έξυπνα μέτρα, όπως από κοινού χρήση οχημάτων, σχέδια μετακινήσεων για σχολεία και επιχειρήσεις, εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης Η βιώσιμη κινητικότητα συνήθως αναφέρεται στον αστικό χώρο, καθώς εκεί παρουσιάζονται περισσότεροι λόγοι, ευκαιρίες, αλλά και δυνατότητες για την εφαρμογή της. Επίσης, οι επιπτώσεις αλλά και τα οφέλη των συστημάτων μεταφορών έχουν σαφώς μεγαλύτερη ένταση στο αστικό περιβάλλον, ενώ οι αστικές μετακινήσεις έχουν σημαντικά μεγαλύτερη συμβολή από τις λοιπές μετακινήσεις στα παγκόσμια περιβαλλοντικά φαινόμενα, όπως αυτό του θερμοκηπίου. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι πλευρές ή και ολοκληρωμένες εφαρμογές βιώσιμης κινητικότητας μπορούν να υλοποιηθούν στον εξωαστικό χώρο, σε μικρές πόλεις και χωριά, στις θάλασσες και τα βουνά της υπαίθρου. Ιδιαίτερα στον εξωαστικό χώρο και στα νησιά της Ελλάδας, όπου βρίθουν παραδοσιακών οικισμών και τοπίων ιδιαίτερου φυσικού κάλους και πολιτιστικής κληρονομιάς, η αυτοκίνηση δεν είναι πλέον το προσφορότερο μέσο μεταφοράς (σίγουρα όχι το αποκλειστικό), καθώς τόσο το υφιστάμενο ανθρωπογενές περιβάλλον, όσο και η ανθρώπινη κλίμακα του τοπίου, δεν προσφέρονται για την απόλυτη κυριαρχία του αυτοκινήτου. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 6

7 Η έλλειψη του απαραίτητου χώρου κυκλοφορίας και στάθμευσης, η δομή και τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά των οικισμών, το έντονο ανάγλυφο και η αναζήτηση συγκριτικών αναπτυξιακών πλεονεκτημάτων στην πρότερη φυσιογνωμία και την παραδοσιακή λειτουργία των περιοχών αυτών, έχουν οδηγήσει ήδη την αυτοκίνηση σε έντονη σύγκρουση με την ποιότητα ζωής και την αναπτυξιακή προοπτική τους. Συγχρόνως, στο σύνολο σχεδόν του ορεινού και νησιωτικού χώρου της Ελλάδας, διατηρούνται ακόμα παραδοσιακοί τρόποι μετακίνησης (περπάτημα, ζώα, ποδήλατο, πλωτά μέσα κτλ), τα οποία μπορούν να αποτελέσουν τη «ραχοκοκαλιά» προωθημένων συστημάτων βιώσιμης κινητικότητας, εφόσον συνδυασθούν με σύγχρονες πρακτικές και εργαλεία που μπορούν να βρουν εφαρμογή στις περιοχές αυτές (περιοχές χαμηλής πληθυσμιακής πυκνότητας), χωρίς να αλλοιώνουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Στην ενότητα Β θα αναπτυχθούν όλα τα διαθέσιμα εργαλεία, θα αναφερθούν υφιστάμενα παραδείγματα βιώσιμης κινητικότητας από νησιά και ορεινές περιοχές της χώρας και του εξωτερικού και θα διατυπωθούν εξειδικευμένες προτάσεις που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν με χαμηλό κόστος στον ελληνικό χώρο. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 7

8 Α.2. Σχετική Νομοθεσία στην Ελλάδα και το εξωτερικό Η βιώσιμη κινητικότητα, είτε ως διακριτός και συνειδητός στόχος, είτε με τη μορφή επιμέρους κατευθύνσεων που θίγουν το αίτημα της βιωσιμότητας, παρουσιάζεται στα ευρωπαϊκά κείμενα για περισσότερα από 20 χρόνια πια: Η «Πράσινη Βίβλος για το Αστικό Περιβάλλον» (1990) αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση του χώρου και της ταυτότητας της πόλης. Η «Πράσινη Βίβλος για τα Δίκτυα των Πολιτών» (1995) εστιάζει στη δημόσια συγκοινωνία και τις συνδυασμένες μεταφορές. Η «Πράσινη Βίβλος για τη Δίκαιη και Αποτελεσματική Κοστολόγηση στις Μεταφορές» (1995) περιλάμβανε σημαντικές αναφορές σχετικά με την προώθηση της βιώσιμης κινητικότητας. Η «Πράσινη Βίβλος για τη Μελλοντική Πολιτική για το Θόρυβο» (1997) εξειδίκευε στη μείωση του θορύβου και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης με την ελάττωση της ταχύτητας και του αριθμού των οχημάτων. Επίσης, μια σειρά ευρωπαϊκών Οδηγιών, όπως 4 : η 9040/96 για την «Αξιολόγηση και Διαχείριση της Ποιότητας του Αέρα» η Οδηγία 2001/42/ΕΚ για τις «Στρατηγικές Περιβαλλοντικές Εκτιμήσεις Σχεδίων και Προγραμμάτων» η Λευκή Βίβλος «Η ευρωπαϊκή πολιτική στις μεταφορές με ορίζοντα το 2010: η ώρα των επιλογών» (2001) έθεσαν νέες προσεγγίσεις στα θέματα της κινητικότητας. H Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 25 Σεπτεμβρίου 2007 την Πράσινη Βίβλο «Διαμόρφωση νέας παιδείας Αστικής Κινητικότητας», με στόχο μια ευρεία συζήτηση στις χώρες μέλη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο «Σχέδιο Δράσης για την Αστική Κινητικότητα» που δημοσιεύθηκε το 2009, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την επιτάχυνση της αφομοίωσης των ΣΒΑΚ στην Ευρώπη, παρέχοντας υλικό καθοδήγησης, προωθώντας την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, προσδιορίζοντας σημεία αναφοράς, και υποστηρίζοντας εκπαιδευτικές δραστηριότητες για τους ειδικούς της αστικής κινητικότητας. Τα συμπεράσματα του «Σχεδίου Δράσης για την Αστική Κινητικότητα» της 24ης Ιουνίου 2010 αναφέρουν ότι το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης «υποστηρίζει την ανάπτυξη των ΣΒΑΚ για πόλεις και μητροπολιτικές περιοχές [...] και ενθαρρύνει την ανάπτυξη κινήτρων, όπως ειδικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών για τη δημιουργία αυτών των σχεδίων». 4 Στη Βιβλιογραφία, στο τέλος της παρούσας, αναφέρονται και πρόσθετα ευρωπαϊκά έγγραφα, τα οποία δεν είναι αναλύονται εδώ. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 8

9 Τέλος, τον Μάρτιο του 2011, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την Λευκή Βίβλο Μεταφορών Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών Προς ένα ανταγωνιστικό και ενεργειακά αποδοτικό σύστημα μεταφορών 5. Η Λευκή Βίβλος Μεταφορών προτείνει την εξέταση της δυνατότητας θέσπισης των ΣΒΑΚ ως υποχρεωτική προσέγγιση για πόλεις ενός ορισμένου μεγέθους, σύμφωνα με εθνικά πρότυπα με βάση κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ. Προτείνει επίσης την διερεύνηση της σύνδεσης της περιφερειακής ανάπτυξης και του Ταμείου Συνοχής σε πόλεις και περιοχές που έχουν υποβάλει ένα τρέχον, ανεξάρτητα επικυρωθέν, πιστοποιητικό επιθεώρησης Απόδοσης και Βιώσιμοτητας της Αστικής Κινητικότητας. Τέλος, προτείνει την εξέταση της δυνατότητας ενός ευρωπαϊκού πλαισίου στήριξης για τη σταδιακή εφαρμογή των ΣΒΑΚ σε ευρωπαϊκές πόλεις. Η ελληνική νομοθεσία βρίσκεται σε σημαντική αναντιστοιχία με τις εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς το μοναδικό «επίσημο» έγγραφο που αφορά στη βιώσιμη κινητικότητα είναι η «Εισήγηση για τη στρατηγική αστικής κινητικότητας σε θέματα αρμοδιότητας ΥΠΕΧΩΔΕ» του 2008, η οποία δεν διαθέτει κάποια θεσμική ισχύ. Από εκεί και έπειτα μπορούν να εντοπιστούν νόμοι, αποφάσεις και διατάξεις για επιμέρους ζητήματα των βιώσιμων μεταφορών, που δεν είναι εφικτό να εξαντληθούν στην παρούσα, τόσο λόγω του μεγάλου όγκου τους, όσο και εξαιτίας της πολυδιάσπασης και της αντιφατικότητας που τα διέπει. Ενδεικτικά αναφέρονται: Γενικές Οδηγίες για τους Ποδηλατόδρομους, εκδόθηκαν το 2002 από το ΥΠΕΧΩΔΕ χωρίς όμως να δεσμεύουν νομικά τους μελετητές και τους αρμόδιους φορείς. Ελάχιστες ή λανθασμένες αναφορές στις ποδηλατικές υποδομές και το ποδήλατο περιλαμβάνονται ακόμα στις ΟΜΟΕ (Οδηγίες Μελετών Οδικών Έργων) και στον ΚΟΚ (Ν.2696/1999 ΦΕΚ 57/Α/99, Ν.3542/2007 ΦΕΚ 50/Α/07, Ν.3710/2008 ΦΕΚ 216/Α/08). Προδιαγραφές για τα μέτρα μείωσης ταχύτητας στο οδικό δίκτυο αναπτύσσονται στην Απόφαση ΥΠΕΧΩΔΕ ΔΜΕΟ/οικ/5076/στζ/1971/Φ.132/ (ΦΕΚ 1720/Β/ ). Για την κινητικότητα των ΑΜΕΑ υπάρχει σαφώς πλουσιότερη και εξειδικευμένη νομοθεσία, χωρίς ωστόσο η σημερινή εικόνα του δημόσιου χώρου να ανταποκρίνεται ούτε στο ελάχιστο σε αυτήν. Ενδεικτικά αναφέρουμε: - άρθρο 28 του Νόμου 2831/2000 (ΦΕΚ 140/Α/2000) «Ειδικές ρυθμίσεις για την εξυπηρέτηση ατόμων με ειδικές ανάγκες» - ΥΑ 52487/ (ΦΕΚ 18/Β/2002) «Εδικές ρυθμίσεις για την εξυπηρέτηση ΑμεΑ σε υφιστάμενα κτήρια» 5 ΕΕ, Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 9

10 - ΥΑ 52907/ (ΦΕΚ 2621/Β/2009) «Ειδικές ρυθμίσεις για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία σε κοινόχρηστους χώρους οικισμών που προορίζονται για την κυκλοφορία πεζών» - Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (Ν. 4067/2012), εγκύκλιοι και τεχνικές οδηγίες που τον συνοδεύουν Όσον αφορά το θόρυβο από τις οδικές μεταφορές, η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2002/49/ΕΚ υιοθετήθηκε στην Ελλάδα με την ΚΥΑ 13586/724 (ΦΕΚ 384/Β/ ), ενώ τα σημερινά όρια και οι δείκτες αξιολόγησης θερμοθετήθηκαν με την ΥΑ οικ (ΦΕΚ 204/Β/2012). Έχουν εκπονηθεί ή βρίσκονται υπό εκπόνηση οι σχετικές μελέτες για τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 10

11 Α.3. Τα Σχέδια Βιώσιμης Κινητικότητας στην πράξη Στο εγχειρίδιο της ΕΕ για τα ΣΒΑΚ αναφέρονται 6 πρόσφατα παραδείγματα, όπου υλοποιήθηκαν με παραδειγματικό τρόπο οι άξονες και οι στόχοι τους, τα οποία και ακολουθούν. Επίσης ακολουθεί συνοπτική παρουσίαση της πόλης που κέρδισε το 1 ο βραβείο Σχεδίου βιώσιμης αστικής κινητικότητας για το 2012, όπως και συνοπτική περιγραφή των σχεδίων που έχουν καταρτίσει οι αρμόδιοι φορείς για τον Δήμο Αθήνας και το μητροπολιτικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης. Εκτός αυτών, επιμέρους πλευρές ή και ολοκληρωμένες πολιτικές βιώσιμες κινητικότητας εντοπίζονται στις ευρωπαϊκές πόλεις εδώ και αρκετές δεκαετίες, τις οποίες αξίζει να παραθέσουμε και να αναλύσουμε σε διακριτό κεφάλαιο της παρούσας. Επίσης, έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον να εντοπίσουμε πλευρές και στοιχεία βιώσιμης κινητικότητας που καταγράφονται στην ελληνική περιφέρεια και ιδιαίτερα στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές, είτε με τη μορφή παραδοσιακών τρόπων μετακίνησης που έχουν αντέξει στο πέρασμα του χρόνου και στην επέλαση της τεχνολογίας, είτε με την μορφή σύγχρονων καινοτόμων τρόπων μετακίνησης που ενδέχεται να εφαρμόζονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Α.3.1. Αμπερντίν, Μ.Βρετανία (Σκωτία) 1 ο βραβείο ΣΒΑΚ Το Αμπερντίν είναι μια πόλη περίπου κατοίκων, με σημαντική βιομηχανική και αγροτική δραστηριότητα, πυκνή κυκλοφορία βαρέων οχημάτων και μεγάλη εξάρτηση από τα ιδιωτικά μέσα μεταφοράς. Το σχέδιο βιώσιμης αστικής 6 Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 11

12 κινητικότητας του Αμπερντίν περιλαμβάνει στόχους που αφορούν τον δημόσιο τομέα και τις κοινωνικές υπηρεσίες και υποδομές, την προσβασιμότητα της πόλης για όλες τις κοινωνικές ομάδες, την οδική ασφάλεια, το περιβάλλον και την τοπική οικονομία, μέσα από τη βιωσιμότητα των μεταφορών. Το σχέδιο εκπονήθηκε μέσα από συστηματική διαβούλευση με τους πολίτες και τους ενδιαφερόμενους φορείς, περιλαμβάνοντας ανοικτές συναντήσεις εργασίας, έρευνες, διαφημιστικές εκστρατείες και καινοτόμο παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το διαδίκτυο. Σχεδόν 500 πολίτες απάντησαν σε ηλεκτρονικές έρευνες, ενώ μέσω των λογαριασμών στο Facebook και το Twitter οι πολίτες είχαν τη δυνατότητα να συμβάλουν άμεσα στην σύνταξη του σχεδίου. Το Αμπερντίν κατέλαβε την πρώτη θέση στο διαγωνισμό για το βραβείο που αφορά τα σχέδια βιώσιμης αστικής κινητικότητας του 2012, μπροστά από δύο άλλες προκριθείσες πόλεις τη Ljutomer (Σλοβενία) και την Τουλούζη (Γαλλία). Α.3.2. Koprivnica, Κροατία Το ΣΒΑΚ της Koprivnica (πόλη κατοίκων στη Βορειοδυτική Κροατία) περιλάμβανε λεπτομερή ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης κινητικότητας. Βασίστηκε σε διαδικασίες αυτο αξιολόγησης του Δήμου και διαβούλευσης με ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, όπως και σε μια εκτεταμένη δημόσια έρευνα. Η αυτο αξιολόγηση έδειξε ότι η πόλη διαθέτει ιδανικές συνθήκες για την προώθηση της βιώσιμης κινητικότητας, κάτι που συνέβαλε ιδιαίτερα στην επιλογή της κατάλληλης στρατηγικής κινητικότητας για την πόλη. Ο αστικός ιστός είναι επίπεδος, συμπαγής και διαθέτει αρκετά αποθέματα χώρου για την ανάπτυξη ενός εκτεταμένου δικτύου ποδηλατοδρόμων. Ήδη, σήμερα, το 30% του πληθυσμού κινείται με τα πόδια ή με το ποδήλατο σε τακτική βάση και 70% των παιδιών σχολικής ηλικίας πηγαίνουν στο σχολείο με Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 12

13 δημόσιες συγκοινωνίες, ποδήλατο ή περπατώντας. Κατά την περίοδο των καλοκαιρινών διακοπών, οι πεζοί και οι ποδηλάτες είναι περισσότεροι από τα αυτοκίνητα. Όταν οι οδηγοί αυτοκινήτων ρωτήθηκαν στο πλαίσιο της δημόσιας έρευνας, αν θα άλλαζαν τις συνήθειες κινητικότητάς τους εφόσον αναπτύσσονταν οι κατάλληλες υποδομές, οι απαντήσεις που καταγράφηκαν ήταν εξαιρετικά θετικές υπέρ ενός μοντέλου βιώσιμης κινητικότητας. Α.3.3. Βουδαπέστη, Ουγγαρία Η Βουδαπέστη αποτελεί ένα παράδειγμα ένταξης ενός σχεδίου κινητικότητας σε ένα συνολικότερο πλαίσιο πολιτικής για το Δήμο. Το 2003, εγκρίθηκε το Γενικό Σχέδιο Αστικής Ανάπτυξης για τη πόλη. Στο πλαίσιο τούτου καθορίστηκε το όραμα και οι μακροπρόθεσμες προτεραιότητες για τη συνολική ανάπτυξη της πόλης. Με βάση αυτό και εκτεταμένες διαδικασίες διαβούλευσης με τους ενδιαφερόμενους φορείς, η πόλη ανέπτυξε την Στρατηγική Αστικής Ανάπτυξης της Βουδαπέστης, γνωστή και ως «Σχέδιο Podmaniczky». Το σχέδιο αυτό προσδιορίζει τις προτεραιότητες ανάπτυξης για την περίοδο και συμπληρώνεται από το Σχέδιο Βιώσιμης Κινητικότητας της Βουδαπέστης. Το σχέδιο αυτό δημιουργήθηκε το 2007 για να αναζωογονηθεί το κέντρο της πόλης μέσα από εκτεταμένα έργα προώθησης της ήπιας κυκλοφορίας και ευρύτερες υποδομές στον τομέα της βιώσιμης αστικής κινητικότητας. Το πρόγραμμα δίνει προτεραιότητα στα μη μηχανοκίνητα μέσα μεταφοράς με στόχο την υποστήριξη των τοπικών επιχειρήσεων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Α.3.4. Odense, Δανία Χάρη στη μεγάλη προσπάθεια να κοινοποιήσει το σχέδιο κυκλοφορίας και κινητικότητας έγκαιρα στους πολίτες της, η πόλη Odense τελικά κατάφερε να καταρ Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 13

14 γήσει δύο μεγάλους οδικούς άξονες, κάτι που είχε ανασταλεί παλαιότερα λόγω της δημόσιας ανησυχίας για την εξυπηρέτηση της κυκλοφορίας. Το 2007, η δημοτική αρχή προσκάλεσε ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων φορέων (όχι μόνο κατοίκους της περιοχής, αλλά πολλές διαφορετικές κοινωνικές ομάδες από όλη την πόλη) και ανέπτυξε ένα ειδικό «Toolbox» για να βοηθήσει τους ενδιαφερόμενους να κατανοήσουν το νέο κυκλοφοριακό σχέδιο. Επιπλέον, το σχέδιο προσανατολίστηκε σταδιακά από την «κυκλοφορία των αυτοκινήτων» στην «κινητικότητα των ανθρώπων» και στην αξία του δημόσιου χώρου, ενώ προωθούταν διαρκώς μέσα από ειδικό ιστότοπο, αφίσες, τον τοπικό τύπο και ειδικές εκδηλώσεις. Όλες αυτές οι ενέργειες τελικά απέδωσαν τα επιθυμητά αποτελέσματα και το σχέδιο εγκρίθηκε ομόφωνα από το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης. Α.3.5. Lille, Γαλλία Στη Lille, η διαδικασία κατάρτισης του ΣΒΑΚ ξεκίνησε μετά το μεγάλο εγχείρημα αστικής ανάπλασης της δεκαετίας του Ο νέος τερματικός σταθμός TGV δημιούργησε την ευκαιρία για την ίδρυση μιας εξ ολοκλήρου νέας συνοικίας (Euralille), ενώ απέκτησε συγχρόνως το ρόλο ενός διεθνή συγκοινωνιακού κόμβου. Τούτο ανταποκρίθηκε απόλυτα στο όραμα μιας οικονομικά ισχυρής πόλης, με διεθνές προφίλ. Η ανάπλαση των δημόσιων χώρων, οι οποίοι σήμερα κυριαρχούνται από κίνηση, παίζει σημαντικό ρόλο στη δημιουργία μιας ελκυστικής πόλης. Ένα από τα στρατηγικά ζητήματα που ανέκυψαν ήταν η επιλογή μεταξύ της περαιτέρω ανάπτυξης του συστήματος μετρό και των επίγειων συγκοινωνιών (λεωφορεία και Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 14

15 τραμ). Η πόλη επέλεξε την ανάπτυξη των επίγειων μεταφορών ως μέσο για την αναδιάρθρωση, τον επανασχεδιασμό και την προβολή των δημόσιων χώρων. Α.3.6. Cambridgeshire, Ηνωμένο Βασίλειο Στο τρίτο Τοπικό Σχέδιο Μεταφορών του Cambridgeshire (LTP ), προσδιορίζονται οι δείκτες που θα χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση της προόδου υλοποίησής του. Στους δείκτες αυτούς αντικατοπτρίζονται τα σημαντικότερα ζητήματα για το Cambridgeshire, ενώ βοηθούν και σε συγκριτική αξιολόγηση με άλλους δήμους της χώρας. Οι εθνικοί στόχοι του 2009 για την οδική ασφάλεια επιδίωκαν την κατά 33% μείωση των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών έως το Το LTP έθεσε ανάλογους στόχους για τον εν λόγω δείκτη κατά την περίοδο αυτή. Το ανωτέρω σχήμα δείχνει τις εξαιρετικές επιδόσεις του Cambridgeshire στο συγκεκριμένο δείκτη από το 1994 μέχρι το Α.3.7. Gent, Βέλγιο Το 2007, η δημοτική αρχή του Gent και πέντε άλλοι φορείς ξεκίνησαν ένα πρόγραμμα για την μετατροπή του κεντρικού σιδηροδρομικού σταθμού Gent Sint Pieters και του γύρω χώρου σε ένα τεράστιο έργο μικτής χρήσης με καλές συνδέσεις διατροπικών μεταφορών, μέχρι το Ένα έργο τέτοιου μεγέθους χρειαζόταν μια συντονισμένη στρατηγική ενημέρωσης και διαβούλευσης για την εξασφάλιση και τη διατήρηση της δημόσιας αποδοχής των έργων. Αυτό υλοποιήθηκε μέσα από ένα μόνιμο σημείο πληροφόρησης με χάρτες, βίντεο, ένα μοντέλο 3D, τακτικά ενημερωτικά δελτία για τους κατοίκους της περιοχής, εκδηλώσεις σε σχολεία και «cafes διαλόγου» για να δοθεί στους πολίτες η ευκαιρία να εκφέρουν την άποψη Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 15

16 τους για το έργο. Δύο φορές το χρόνο, το κοινό προσκλήθηκε να επισκεφθεί το εργοτάξιο. Στις επισκέψεις αυτές, 400 με 800 άτομα συγκεντρώθηκαν σε μικρές ομάδες για να δουν το έργο από κοντά και να λάβουν περισσότερες διευκρινίσεις από τους αρμόδιους φορείς και τους μηχανικούς του Έργου. Α.3.8. Αθήνα 7, Ελλάδα (2012) Το Στρατηγικό Σχέδιο της Αθήνας για τη Βιώσιμη Κινητικότητα και τις Μεταφορές (ΣΣΜΑ) χωρίζεται σε δύο τομείς: τις μετακινήσεις ατόμων και τις μεταφορές αγαθών. Μετακινήσεις ατόμων Στόχοι: α. Ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (ΜΜΜ) που θα αναλάβουν ποσοτικά το μεγαλύτερο αριθμό των μετακινήσεων. Στόχος η ανάληψη του 50% των αστικών μετακινήσεων από τα ΜΜΜ μέσα στην επόμενη πενταετία από περίπου 30% που είναι σήμερα. β. Απελευθέρωση από εμπόδια και αναβάθμιση του Δημόσιου Χώρου (λειτουργική κατά προτεραιότητα και αισθητική σε δεύτερο χρόνο), δηλαδή των πεζοδρομίων, των πεζοδρόμων, των πλατειών, πάρκων, διαδρομών κλπ ώστε να είναι ασφαλής και ευχάριστη η μετακίνηση πεζή, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος κάθε μετακίνησης, ιδίως με ΜΜΜ. Στόχος η διεκπεραίωση του 10% των αστικών μετακινήσεων πεζή μέσα στην επόμενη πενταετία από περίπου 5% που είναι σήμερα. Σημαντικό μέρος αυτού του προβλήματος είναι και η εξεύρεση λύσης για την απομάκρυνση των σταθμευμένων οχημάτων που καταλαμβάνουν και δεσμεύουν το μεγαλύτερο μέρος του Δημόσιου Χώρου της Αθήνας καθιστώντας το τελείως αναξιοποίητο. γ. Ενίσχυση της χρήσης των ποδηλάτων, ιδιωτικών ή/και κοινόχρηστων ενοικιαζόμενων (Bike Sharing Scheme BSS). Στόχος η ανάληψη του 5% των 7 Παρατίθενται αυτοτελή αποσπάσματα από την σχετική έκθεση του Δήμου Αθηναίων, Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 16

17 αστικών μετακινήσεων μέσα στην επόμενη πενταετία από <1% που είναι σήμερα. δ. Μείωση της χρήσης των ΙΧ επιβατικών οχημάτων και ΤΑΞΙ στο κέντρο της Αθήνας στο 35% των αστικών μετακινήσεων μέσα στην επόμενη πενταετία από άνω του 60% που είναι σήμερα. Η μείωση αυτή δεν θα επιτευχθεί με βίαιη επιβολή, αλλά ως συνειδητή επιλογή των χρηστών υποστηριζόμενη από ελκυστικούς εναλλακτικούς τρόπους μετακίνησης. Σημαντικό μέρος αυτού του τομέα είναι ο έλεγχος και η τακτοποίηση της στάθμευσης των οχημάτων, σύμφωνα με τις ανάγκες των πολιτών και τις δυνατότητες των υπό εξέταση περιοχών, μέσα στο πλαίσιο μιας Ολοκληρωμένης Πολιτικής Στάθμευσης για όλους τους χρήστες και όλα τα μέσα. Αυτό περιλαμβάνει πέραν από τη στάθμευση των οχημάτων κατοίκων και επισκεπτών, τη στάθμευση ποδηλάτων, δικύκλων, την κάλυψη ειδικών αναγκών όπως Τουριστικών Λεωφορείων (πούλμαν) ειδικών χρήσεων γης όπως Νοσοκομεία, Μουσεία, Νεκροταφεία, χώρους συνάθροισης κοινού, κλπ. Πηγή: φωτογράφος: Ιωάννης Αυγέρης Μεταφορές αγαθών Στόχοι: α. Ανάπτυξη πολιτικής, που θα καλύψει θέματα ωρών, τύπου οχημάτων, διαδρομών για την τροφοδοσία καταστημάτων, για τη μεταφορά επικινδύνων φορτίων, οικοδομικών υλικών, αλλά και για την αποκομιδή απορριμμάτων κλπ. β. Έλεγχος χωροθέτησης χρήσεων γης και δραστηριοτήτων που γεννούν μετακινήσεις φορτηγών οχημάτων, καθώς και των χαρακτηριστικών του υφιστάμενου οδικού δικτύου που τις εξυπηρετεί, στα πλαίσια της αναθεώρησης του ΓΠΣ της Αθήνας. Συντήρηση, αναβάθμιση και διαχείριση των οδικών συνδέσμων που εξυπηρετούν αυτές τις ανάγκες. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 17

18 γ. Κάλυψη των ειδικών αναγκών στάθμευσης των οχημάτων τροφοδοσίας και μεταφοράς αγαθών και εμπορευμάτων στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Πολιτικής Στάθμευσης του Δήμου Αθηναίων. Α.3.9. Θεσσαλονίκη, Ελλάδα ( 2012) Ο ΣΑΣΘ, σε συνεργασία με τον ΟΑΣΘ και τον Δήμο Θεσσαλονίκης, εκπόνησε Σχέδιο Βιώσιμης Κινητικότητας για τη μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης με βάση τις οδηγίες της Ε.Ε. Πηγή: recycling project.tumblr.com Ειδικότερα προτείνονται: 1. Ενιαίο και ευφυές σύστημα κομίστρου και ηλεκτρονικού εισιτηρίου για όλα τα μελλοντικά μέσα και χρέωση της στάθμευσης. 2. Ειδικές λωρίδες λεωφορείων, προτεραιότητα στη φωτεινή σηματοδότηση για λεωφορεία, λεωφορειακές γραμμές ταχείας εξυπηρέτησης. 3. Πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση των πολιτών για αποθάρρυνση της αλόγιστης χρήσης Ι.Χ. και χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς. 4. Προώθηση δημιουργίας δικτύου τραμ, συμπληρωματικού και όχι ανταγωνιστικού προς το μετρό, αναδιάρθρωση λεωφορειακών γραμμών και συνοδευτικές αναπλάσεις. 5. Διασύνδεση τραμ μετρό λεωφορείων με δημιουργία κατάλληλων χώρων μετεπιβίβασης και αναδιάρθρωση των στάσεων των λεωφορείων. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 18

19 6. Σύστημα θαλάσσιας συγκοινωνίας στο Θερμαϊκό Κόλπο. 7. Συστήματα ευέλικτης συγκοινωνίας 8. Ενιαία πολιτική στάθμευσης 9. Πεζοδρομήσεις και αναπλάσεις δημόσιου χώρου 10. Ποδηλατόδρομοι 11. Σύστημα κοινόχρηστων δημοσίων ποδηλάτων 12. Χρέωση κυκλοφοριακής συμφόρησης. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 19

20 Α.4. Ορισμοί, Στόχοι και Κριτήρια της Βιώσιμης Κινητικότητας Α.4.1. Ορισμοί Η έννοια της «βιώσιμης κινητικότητας» (sustainable mobility), προέρχεται (από) και αποτελεί εξειδίκευση της έννοιας της «βιώσιμης ανάπτυξης» (sustainable development), κληρονομώντας όλες τις εγγενείς αντιφάσεις, διαφορετικές ερμηνείες και αντιπαραθέσεις που τη συνοδεύουν. Δεδομένου ότι η έννοια της βιώσιμης κινητικότητας διατυπώθηκε πολύ αργότερα από την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, δεν έχει διατυπωθεί μέχρι σήμερα ένας και μοναδικός ορισμός, πλήρως αποδεκτός απ όλους. Τόσο στη χώρα μας, όσο και διεθνώς, καταγράφονται ορισμοί συνήθως περιγραφικοί, κυρίως βάσει των κριτηρίων και των οριοθετήσεων που αποσκοπεί να κατοχυρώσει ο κάθε επιστήμονας ή φορέας που τους διατυπώνει, ενώ συνήθως συγχέονται με τα μέτρα και τις πολιτικές που προτείνεται να ληφθούν. Οι πιο σύντομοι και περιεκτικοί ορισμοί, σύμφωνα με την TDM Encyclopedia είναι οι ακόλουθοι (κατά χρονολογική σειρά): Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη Βιώσιμη Κινητικότητα (1997) «Ο όρος βιώσιμη κινητικότητα στοχεύει στην ικανοποίηση της ζήτησης για κινητικότητα (από επιχειρήσεις και ανθρώπους), ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζει τα όρια των πηγών και την επίπτωση των μεταφορικών λειτουργιών στο περιβάλλον». Transport Canada (1999) The goal of sustainable transportation is to ensure that environment, social and economic considerations are factored into decisions affecting transportation activity. Σκοπός των βιώσιμων μεταφορών είναι να διασφαλίσουν ότι οι περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές παράμετροι θα ληφθούν υπόψη στις αποφάσεις που επηρεάζουν τις μεταφορές. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 20

21 Richardson (1999) A sustainable transportation system is one in which fuel consumption, vehicle emissions, safety, congestion, and social and economic access are of such levels that they can be sustained into the indefinite future without causing great or irreparable harm to future generations of people throughout the world. Βιώσιμο σύστημα μεταφορών είναι «εκείνο στο οποίο η κατανάλωση καυσίμων, οι εκπομπές ρύπων, η ασφάλεια, η συμφόρηση και η κοινωνική και οικονομική προσβασιμότητα βρίσκονται σε τέτοια (επιθυμητά) επίπεδα, ώστε να διασφαλίζεται η διατήρησή τους στο απώτερο μέλλον, χωρίς να προκαλούνται σημαντικές ή μη αναστρέψιμες επιπτώσεις για τις επόμενες γενεές στον πλανήτη European Conference of Ministers of Transport (ECMT 2004) A sustainable transport system is one that is accessible, safe, environmentally friendly, and affordable. Βιώσιμο Σύστημα Μεταφορών είναι το προσβάσιμο, ασφαλές, περιβαλλοντικά φιλικό και οικονομικά προσιτό. Πιο αναλυτικά, ένα «βιώσιμο σύστημα μεταφορών»: επιτρέπει να καλύπτονται οι βασικές ανάγκες πρόσβασης και ανάπτυξης των ατόμων, των επιχειρήσεων και των κοινωνιών κατά τρόπο ασφαλή και συνάδοντα με την υγεία του ανθρώπου και των οικοσυστημάτων και προάγει τη δικαιοσύνη εντός κάθε γενεάς και μεταξύ των διαδοχικών γενεών είναι οικονομικά προσιτό, λειτουργεί δίκαια και αποδοτικά, προσφέρει τη δυνατότητα επιλογής τρόπου μεταφοράς και υποστηρίζει μια ανταγωνιστική οικονομία, καθώς και την ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη περιορίζει τις εκπομπές και τα απόβλητα εντός των ορίων της ικανότητας του πλανήτη να τα απορροφά χρησιμοποιεί ανανεώσιμους πόρους σε ποσοστό ίσο ή μικρότερο από το ρυθμό παραγωγής τους και μη ανανεώσιμους σε ποσοστό ίσο ή μικρότερο από το ρυθμό ανάπτυξης ανανεώσιμων υποκατάστατων, ενώ παράλληλα ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις στις χρήσεις γης και την παραγωγή θορύβου Organization for Economic Co operation and Development (OECD) Environmentally sustainable transportation is transportation that does not endanger public health or ecosystems and that meets needs for access consistent with (a) use of renewable resources that are below their rates of regeneration, and (b) use of non renewable resources below the rates of development of renewable substitutes. Περιβαλλοντικά βιώσιμες μεταφορές είναι εκείνες που δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και τα οικοσυστήματα και ανταποκρίνονται στις ανάγκες πρόσβασης σε συνδυασμό με τη χρήση (α) ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ποσοστό ίσο ή μικρότερο από το ρυθμό Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 21

22 παραγωγής τους και (β) μη ανανεώσιμων σε ποσοστό ίσο ή μικρότερο από το ρυθμό ανάπτυξης ανανεώσιμων υποκατάστατων World Business Council for Sustainable Development as part of that organization s Mobility Project 2030 Sustainable mobility is mobility that meets the needs of society to move freely, gain access, communicate, trade and establish relationships without sacrificing other essential human or ecological requirements today or in the future. Βιώσιμη κινητικότητα είναι η κινητικότητα που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας να κινείται ελεύθερα, να ενισχύει την προσβασιμότητα, να επικοινωνεί, να επιχειρεί και να αναπτύσσει σχέσεις χωρίς να θυσιάζει άλλες βασικές ανθρώπινες και οικολογικές απαιτήσεις σήμερα και στο μέλλον. Zeitler Bιώσιμη κινητικότητα είναι κάθε μορφή ανθρώπινης κινητικότητας που ανταποκρίνεται στις διάφορες φυσικές (και κοινωνικές) προκλήσεις με τον λιγότερο ρυπογόνο τρόπο Όπως γίνεται αντιληπτό, οι περισσότεροι ορισμοί της βιώσιμης κινητικότητας θέτουν ως προϋπόθεση την περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα, συνδέουν ευθέως την βιωσιμότητα με την κατανάλωση ενέργειας και τον τρόπο παραγωγής της, ενώ κάποιοι από αυτούς διατυπώνουν μια περισσότερο «σχετική» θεώρηση της βιωσιμότητας ως προς υφιστάμενες συνθήκες και δείκτες. Όπως τεκμηριώνεται και από τον Ν. Μπαρμπόπουλο 8 : Η βιώσιμη κινητικότητα δεν αποτελεί έναν ορατό επιτελικό στόχο, μια δεδομένη βέλτιστη συνθήκη ή κατάσταση του συστήματος μεταφορών. Όπως και η βιωσιμότητα, ή ίσως ως μέρος αυτής, πρόκειται μάλλον για μια εξελισσόμενη και ρευστή διαδικασία, την οποία πρέπει να διανύσουν οι ανθρώπινες κοινωνίες, υπό την πίεση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, μια διαδικασία που αφορά όλους τους κοινωνικούς θεσμούς. Οι διαπιστώσεις αυτές μας ωθούν, τελικά, λαμβάνοντας υπόψη ένα σύνολο κριτηρίων, τα οποία θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε στη συνέχεια, να επαναδιατυπώνουμε και να αξιολογούμε σε κάθε περίπτωση και ειδική συγκυρία τι 8 Μπαρμπόπουλος, Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 22

23 είναι «βιώσιμη κινητικότητα» και τι όχι, ή ακόμα καλύτερα, ποιο σύστημα μεταφορών είναι «περισσότερο» βιώσιμο από κάποιο άλλο. Α.4.2. Κριτήρια στόχοι Τα κριτήρια και οι γενικοί στόχοι της βιώσιμης κινητικότητας είναι αυτά που θα μας βοηθήσουν να κρίνουμε και να σχεδιάσουμε ένα βιώσιμο σύστημα μεταφορών, ενώ ο έλεγχος ότι επιλέξαμε τον καλύτερο δυνατό τρόπο για να τα υλοποιήσουμε στο πραγματικό περιβάλλον, δεν μπορεί παρά να προέλθει μέσα από τη σύγκριση με την υφιστάμενη κατάσταση και τυχόν άλλες εναλλακτικές λύσεις που διατίθενται. Τούτο θα πρέπει τελικά να τεκμηριώνεται τόσο ποιοτικά, όσο και ποσοτικά, όπου είναι εφικτό. Τα κριτήρια και οι στόχοι της βιώσιμης κινητικότητας, ομαδοποιημένα σε γενικές κατηγορίες, είναι: Η περιβαλλοντική διάσταση Στόχοι: α) προστασία και αναβάθμιση του περιβάλλοντος β) ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των μεταφορών Κατ αρχάς ως «περιβάλλον» θα πρέπει να γίνεται αντιληπτό όχι μόνο το φυσικό περιβάλλον, αλλά επίσης το ανθρωπογενές και το αστικό, το πολιτιστικό, το κοινωνικό, το οικονομικό κτλ. Ένα από τα κρισιμότερα θέματα, με αφορμή το οποίο τέθηκε στο επίκεντρο των προσπαθειών για μια βιώσιμη ανάπτυξη το ζήτημα των μεταφορών, είναι αυτό της κλιματικής αλλαγής και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, λόγω της μεγάλης συμβολής των μεταφορών σε αυτά. Τούτο αποτελεί και την παγκόσμια περιβαλλοντική διάσταση των μεταφορών. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 23

24 Εκτός από αυτή, σημαντικό ρόλο για τη βιωσιμότητα ενός συστήματος μεταφορών διαδραματίζει και η τοπική περιβαλλοντική διάσταση που συνοψίζεται στους αέριους ρύπους, στο θόρυβο, στη φωτορύπανση, στα στερά και υγρά απόβλητα, στα υλικά και στις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή, τη συντήρηση και τη λειτουργία των μέσων μεταφοράς, αλλά και στις υπόλοιπες επιπτώσεις από την κατασκευή ειδικότερα των μεγάλων μεταφορικών υποδομών. Δεν θα πρέπει ποτέ να αγνοούνται οι αρνητικές επιδράσεις στο πολιτιστικό περιβάλλον, σε τόπους και μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς, σε περιοχές φυσικού κάλους και σε ευαίσθητα οικοσυστήματα, στη γεωργική γη και ειδικά σε αυτήν που είναι χαρακτηρισμένη ως γη υψηλής παραγωγικότητας ή παράγονται σε αυτήν προϊόντα ονομασίας προέλευσης, σε αξιόλογες τουριστικές περιοχές, αλλά και στις αστικές περιοχές, όπου συμπυκνώνονται αμέτρητες ανθρώπινες λειτουργίες και δραστηριότητες. Ειδικά για τις πόλεις, κρίσιμο παράγοντα αποτελεί η ελαχιστοποίηση της (συνήθως μη αναστρέψιμης) κατάληψης αστικού χώρου και ο περιορισμός των επιπτώσεων στους δημόσιους και ελεύθερους χώρου πρασίνου, στις ευαίσθητες κοινωφελείς χρήσεις, στις περιοχές κατοικίας κτλ. Συνεπώς για τη βιώσιμη κινητικότητα, η περιβαλλοντική διάσταση δεν είναι μια δευτερεύουσα πλευρά που προαιρετικά λαμβάνεται υπόψη, αλλά βασικός πυλώνας και προϋπόθεση για να χαρακτηρίζεται ως «βιώσιμη». Η διάσταση της υγείας Στόχοι: α) αναβάθμιση της δημόσιας υγείας β) αναβάθμιση της ασφάλειας των μεταφορών Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 24

25 Η δημόσια υγεία και ασφάλεια, ειδικά στις πόλεις, είναι ήδη πολύ υποβαθμισμένες και ζητούμενο πλέον δεν είναι η διατήρησή τους στα σημερινά επίπεδα, αλλά η αναβάθμισή τους. Στη «δημόσια υγεία» συγκαταλέγεται και η ψυχική υγεία, η οποία επηρεάζεται σημαντικά από τις καθημερινές μετακινήσεις, ενώ τα φυσικά, οικονομικά ή ψυχολογικά όρια που θέτει κάθε σύστημα μεταφορών στον κάτοικο μιας πόλης επιδρούν άμεσα σε αυτήν. Αναφορικά με την «ασφάλεια», κρισιμότερος παράγοντας είναι ο δείκτης οδικών τροχαίων ατυχημάτων, χωρίς να αγνοούνται και τα ατυχήματα με μαζικές απώλειες στις σιδηροδρομικές, θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές ειδικά στις «αναπτυσσόμενες» χώρες. Ζητήματα που αφορούν στην εγκληματικότητα στα μέσα μεταφοράς δεν μπορούν να επιλυθούν αυτοτελώς μέσω ενός συστήματος βιώσιμης κινητικότητας, σίγουρα όμως και σε αυτόν τον τομέα, διαφορετικές επιλογές ενδέχεται να έχουν διαφορετικά αποτελέσματα. Η κοινωνική διάσταση Στόχοι: α) ανταπόκριση στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού β) ισότητα στην πρόσβαση γ) ελαχιστοποίηση των κοινωνικών επιπτώσεων των μεταφορών Η ανταπόκριση ενός συστήματος μεταφορών στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού δεν συνεπάγεται την ανταπόκριση σε οτιδήποτε ο καθένας μας θεωρεί «ανάγκη» του, ούτε φυσικά σε «ανάγκες» που θα δημιουργηθούν μέσα από μη βιώσιμες επιλογές στο σχεδιασμό του χώρου. Οι «πραγματικές» κοινωνικές ανάγκες μπορούν να προσδιοριστούν μόνο μέσα από έναν «κοινά αποδεκτό» τρόπο ζωής, σε ένα δοσμένο μοντέλο ανάπτυξης της πόλης και της υπαίθρου, το οποίο οφείλει να είναι «βιώσιμο», ώστε να μπορεί να εξυπηρετηθεί από ένα «βιώσιμο σύστημα μεταφορών». Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 25

26 Γενικά, η διάσταση της κοινωνικής βιωσιμότητας είναι εξαιρετικά δύσκολο να οριοθετηθεί και να περιγραφεί στην κάθε της λεπτομέρεια, ωστόσο είναι σχετικά εύκολο να διακρίνει κανείς πότε ένα σύστημα μεταφορών είναι κοινωνικά άδικο, έχει κοινωνικές επιπτώσεις και κρίνεται κοινωνικά μη βιώσιμο. Μία από τις σημαντικότερες διαστάσεις της κοινωνικής βιωσιμότητας των μεταφορών, είναι το δικαίωμα στην πρόσβαση (στο χώρο και τις μεταφορικές υποδομές) και στην δυνατότητα επιλογής μέσου για το μεγαλύτερο ποσοστό των εκτελούμενων μετακινήσεων από τους πολίτες, με ισομερή και αναλογικό τρόπο. Μια άλλη διάσταση είναι οι κοινωνικές επιπτώσεις της κατασκευής και λειτουργίας των μεταφορικών υποδομών, όπως πχ ο εκτοπισμός, ο αποκλεισμός, η καταστροφή ή απαξίωση οικονομικών δραστηριοτήτων, η υποβάθμιση του περιβάλλοντος κατοικίας, ο περιορισμός της πρόσβασιμότητας συγκεκριμένων προορισμών για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, ο χωρικός αποκλεισμός μέσα από την άδικη τιμολόγηση των μεταφορικών υπηρεσιών κτλ. Άνισο κοινωνικά σύστημα μεταφορών, και άρα μη βιώσιμο, δεν είναι μόνο εκείνο που έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ζωή των ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων, αλλά και εκείνο που προσφέρει περισσότερα σε όσους έχουν να πληρώσουν για αυτά, δηλαδή στις προνομιούχες κοινωνικές ομάδες. Για αυτό από πολλούς διατυπώνεται ότι κοινωνικά βιώσιμο σύστημα είναι: το σύστημα εκείνο που επιτυγχάνει την ισοκατανομή του κόστους και των ωφελειών της κινητικότητας (όσο και της ίδιας της κινητικότητας) τόσο ανάμεσα στα διάφορα κοινωνικά στρώματα, όσο και ανάμεσα στα αναπτυσσόμενα και τα αναπτυγμένα κράτη (σε πλανητικό επίπεδο) Η ίδια η κινητικότητα δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός, αλλά δεν θα ήταν και βιώσιμη επιλογή ο περιορισμός της. Βιώσιμη επιλογή είναι ο εξορθολογισμός της ζήτησης και η εξυπηρέτηση (με βιώσιμο τρόπο) των μετακινήσεων εκείνων που έχει νόημα να γίνονται σε μια σύγχρονη και ευημερούσα κοινωνία. Ο αριθμός των μετακινήσεων θα μπορούσε να μείνει ο ίδιος ή και να αυξηθεί σε μια περιοχή όπου πρόκειται να εφαρμοστεί ένα σύστημα βιώσιμης κινητικότητας. Το πλέον πιθανό όμως είναι ότι θα αλλάξουν οι εσωτερικές σχέσεις και κατανομές των μετακινήσεων, τόσο μεταξύ των προελεύσεων προορισμών, όσο και μεταξύ των μέσων, των κοινωνικών ομάδων και των σκοπών. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 26

27 Ένα επιπλέον κριτήριο για την κοινωνική βιωσιμότητα ενός συστήματος μεταφορών, είναι εκτός από την ορθολογική διαχείριση της κινητικότητας, η ενίσχυση της «κοινωνικότητας» των μεταφορών. Στον αντίποδα των ιδιωτικών μέσων που προτάσσουν την ιδιωτικότητα και το ατομικό συμφέρον έναντι του συλλογικού, είναι τα συλλογικά μέσα, αλλά και εκείνα που παρέχουν ευκαιρίες για κοινωνική συναναστροφή, τα ήπια μέσα, αυτά που φέρνουν σε επαφή με θετικό τρόπο τον έναν με τον άλλον και ενθαρρύνουν την αλληλεγγύη μεταξύ των μετακινούμενων. Για να επιτευχθούν όλα τα παραπάνω, αλλά και πολλά άλλα ακόμα που θα αναλυθούν στη συνέχεια, προϋπόθεση είναι ο δημοκρατικός και συμμετοχικός σχεδιασμός του συστήματος μεταφορών 9. Μέσα από ποσοτικές τεχνικές έρευνες και αναλύσεις, αλλά και από κοινωνιολογικές προσεγγίσεις, έχει αποδειχθεί ότι οι διαδικασίες σχεδιασμού που καταφέρνουν με μεγαλύτερη αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα να οδηγήσουν σε ένα κοινωνικά δίκαιο, επιθυμητό και αποδοτικό σύστημα μεταφορών είναι οι συμμετοχικές διαδικασίες σχεδιασμού. Με τον τρόπο αυτό ελαχιστοποιούνται, επίσης, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αλλά και οι οικονομικές επιπτώσεις, λόγω του ότι εξοικονομείται χρόνος και χρήμα μέσα από την επίτευξη της συναίνεσης και την αποφυγή ατέρμονων δικαστικών αντιπαραθέσεων μεταξύ πολιτών και φορέων σχεδιασμού. Η κοινωνική διάσταση των μεταφορών είναι, τελικά, εκείνος ο παράγοντας ο οποίος μπορεί να ξεχωρίσει, όχι μόνο ένα βιώσιμο σύστημα μεταφορών από ένα μη βιώσιμο, αλλά και ένα περισσότερο βιώσιμο σύστημα από ένα λιγότερο. Πρόκειται για παράγοντα που συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες πολιτικές της εκάστοτε αρχής και συνήθως τις παρακολουθεί με συνέπεια. Επομένως, είναι πρακτικά και θεωρητικά αδύνατο να εφαρμόσει κανείς ένα κοινωνικά βιώσιμο σύστημα μεταφορών σε μια χώρα με μεγάλες κοινωνικές ανισότητες και πολιτικές που τις αναπαράγουν. Η οικονομική διάσταση Στόχοι: α) ελαχιστοποίηση του κόστους των μεταφορών και των υποδομών τους β) ελαχιστοποίηση των οικονομικών επιπτώσεων των μεταφορών γ) στήριξη της εθνικής οικονομίας και των υγιών παραγωγικών δραστηριοτήτων Η οικονομική διάσταση, και μάλιστα όχι στην κατεύθυνση της οικονομικής βιωσιμότητας όπως περιγράφεται στο παρόν, είναι αυτή που σε μεγάλο βαθμό ορίζει μέχρι σήμερα τα συστήματα μεταφορών σε χώρες σαν την Ελλάδα. Η οικονομική διάσταση, όμως, χωρίς τον συνυπολογισμό των άλλων κριτηρίων οδηγεί 9 Για την εφαρμογή του συμμετοχικού σχεδιασμού στον τομέα των μεταφορών βλ. Αθανασόπουλος, Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 27

28 αναμφίβολα σε μη βιώσιμα συστήματα μεταφορών και παράγει μακροπρόθεσμα αντίθετα οικονομικά αποτελέσματα από αυτά για τα οποία επιστρατεύτηκε. Η οικονομική βιωσιμότητα επιβάλει την ελαχιστοποίηση του κόστους κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας των μεταφορικών υποδομών, τόσο για το κράτος, όσο και για τους φορείς λειτουργίας τους, δεδομένου ότι τα κόστη αυτά μεταφέρονται έμμεσα ή άμεσα στο κράτος και τους πολίτες μέσω διατάξεων των συμβάσεων παραχώρησης και της φορολογίας. Ο περιορισμός του συγκεκριμένου κόστους δεν σημαίνει την αναστολή ανάπτυξης, λειτουργίας ή συντήρησης των μεταφορικών υποδομών, ούτε και την κατασκευή των ίδιων υποδομών με χαμηλότερα κόστη συμπιέζοντας τα εργατικά κόστη και την ποιότητα των έργων και των παρεχόμενων υπηρεσιών, καθότι αυτό έχει προφανείς κοινωνικές συνέπειες και καθιστά το σύστημα κοινωνικά μη βιώσιμο. Αντίθετα, σημαίνει τη βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών με υποδομές και μέσα που απλά κοστίζουν λιγότερο, κάτι που έχει αποδειχθεί ότι σε πολλές περιπτώσεις είναι εφικτό. Ένα άλλο μερίδιο του κόστους των μεταφορών αφορά τους χρήστες, δηλαδή τους πολίτες στο σύνολό τους. Στόχος και κριτήριο της βιώσιμης κινητικότητας είναι το κόστος αυτό να είναι χαμηλό, δίκαιο και προσιτό, έτσι ώστε να μην δημιουργούνται κοινωνικοί αποκλεισμοί και φαινόμενα που περιγράψαμε προηγουμένως. Αναγκαστικά ένα μέρος του κόστους των μεταφορών θα πρέπει να αναλάβει το κράτος, καθώς πρόκειται για κοινωνική κοινωφελή υπηρεσία, η οποία δεν μπορεί να παρέχεται με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, αλλά αντίθετα θα πρέπει να χρηματοδοτείται μέσα από ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα. Για το θέμα αυτό υπάρχουν και αυτοί που υποστηρίζουν πως 10 : το ζήτημα είναι αν ο κάθε χρήστης πληρώνει ή όχι το οριακό κοινωνικό κόστος της επιλογής του, ώστε να υπάρξει μια διαφοροποίηση στις τιμές των διάφορων μεταφορικών επιλογών που να αντικατοπτρίζει τις διαφορετικής σοβαρότητας περιβαλλοντικές επιπτώσεις κάθε μεταφορικού μέσου. 10 Maddison D., Pearce D. (et al.), Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 28

29 Αξίζει να συμπληρωθεί, όμως, ότι η διαφοροποιημένη τιμολόγηση των μεταφορικών υπηρεσιών βάσει περιβαλλοντικών κριτηρίων θα πρέπει να γίνεται με μέτρο και κριτήριο την ύπαρξη ή όχι αξιοπρεπών εναλλακτικών λύσεων, έτσι ώστε να λειτουργήσει προς όφελος της βιωσιμότητας και όχι ως παράγων κοινωνικού αποκλεισμού ή απλά ως εισπρακτικός μηχανισμός του κράτους. Επίσης, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι τα οικονομικά οφέλη από τη λειτουργία των μεταφορών θα αποδίδονται αφενός για τη διατήρηση, βελτίωση και επέκταση των μεταφορικών υποδομών και αφετέρου σε έργα προστασίας του περιβάλλοντος, για την αντιστάθμιση και των περιορισμό των επιπτώσεών τους, ενώ η κατανομή τους θα πρέπει να γίνεται με χωρικά, οικονομικά και κοινωνικά δίκαιο τρόπο. Άλλοι θέτουν ως δείκτη «οικονομικής βιωσιμότητας» την ικανότητα του συστήματος μεταφορών να αντλεί χρηματοδοτήσεις (εκτός από το κράτος και τους χρήστες) από τον ιδιωτικό τομέα και να διασφαλίζει, έτσι, τη διατήρησή του στο μέλλον. Κρίσιμος παράγοντας για την υιοθέτηση ή όχι της θέσης αυτής, αποτελεί το ενδεχόμενο δημιουργίας εξαρτήσεων και δεσμεύσεων, που σε περίπτωση μελλοντικής αποχώρησης του ιδιωτικού τομέα λόγω πιθανής συρρίκνωσης των κερδών του, το μεταφορικό σύστημα θα καταστεί μη βιώσιμο. Συνεπώς, η οικονομική, αλλά και η συνολικότερη βιωσιμότητα ενός συστήματος μεταφορών θα πρέπει να διασφαλίζεται σε μακρύ χρονικό ορίζοντα, χωρίς τη μεσολάβηση κινδύνων που σχετίζονται με τις επιχειρηματικές σκοπιμότητες και τους κινδύνους της ελεύθερης αγοράς. Ένα βιώσιμο σύστημα κινητικότητας δεν μπορεί να αγνοεί ούτε τις ανάγκες των κύριων οικονομικών δραστηριοτήτων σε μια περιοχή, ούτε τις γενικές και ειδικές αναπτυξιακές κατευθύνσεις του κράτους, εφόσον δεν έρχονται σε αντίθεση με το στόχο της βιωσιμότητας. Στο βαθμό που καλείται να ανταποκριθεί στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών, θα πρέπει να μπορεί να ανταποκρίνεται και στις οικονομικές και αναπτυξιακές ανάγκες ευρύτερων φορέων, επιχειρηματικών και κρατικών, όχι προνομιακά υπέρ κάποιων έναντι άλλων, αλλά ισότιμα, παρέχοντας ίσες ευκαιρίες και δυνατότητες, αλλά και αναλογικές υποχρεώσεις. Πρέπει επίσης να είναι αρωγός της εθνικής οικονομίας και αναπτυξιακής διαδικασίας, όχι ως αυτοσκοπός εις βάρος άλλων αναγκαίων τομέων μιας υγιούς οικονομίας, αλλά με το ρόλο που του αναλογεί στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου χωρικού και αναπτυξιακού προγραμματισμού. Η ενεργειακή διάσταση Στόχοι: α) εξοικονόμηση ενέργειας σε όλες τις διαδικασίες και τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τις μεταφορές β) προσανατολισμός των μεταφορικών συστημάτων σε ηπιότερες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 29

30 Δεδομένης της μεγάλης συμμετοχής των μεταφορών στην ενεργειακή κατανάλωση μιας περιοχής, ο ρόλος τους καθίσταται κρίσιμος αναφορικά με το στόχο της εξοικονόμησης ενέργειας και τη στροφή στις ήπιες και ανανεώσιμες μορφές ενέργειας. Πρόκειται για στόχο που σχετίζεται άμεσα τόσο με τους περιβαλλοντικούς στόχους της βιώσιμης κινητικότητας, όσο και με τους κοινωνικούς και οικονομικούς της στόχους. Δεδομένου ότι δεν αποτελεί σκοπό της βιώσιμης κινητικότητας ο περιορισμός της κινητικότητας, δηλαδή η μείωση του συνολικού αριθμού των μετακινήσεων, κύριο διακύβευμα για την ενεργειακή βιωσιμότητα των μεταφορών αποτελεί η μετατόπιση μετακινήσεων από περισσότερο ενεργοβόρα μέσα, σε μέσα που καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια ή μπορούν να την αντλήσουν από ανανεώσιμες πηγές. Η ορθολογικότερη χωρική κατανομή των μετακινήσεων, αλλά και η βιώσιμη αναδιανομή τους βάση του σκοπού τους, των μέσων που μπορούν να τις εξυπηρετήσουν και των κοινωνικών ομάδων που πρόκειται να τις πραγματοποιήσουν, θα μπορούσε δυνητικά να οδηγήσει σε μεγαλύτερη δυνατότητα πρόβλεψης και με μεγαλύτερη ασφάλεια σε περισσότερο διαχειρίσιμες, οικονομικές και συνολικά βιώσιμες λύσεις για τη διασφάλιση της απαιτούμενης ενέργειας. Ιδιαίτερη μέριμνα θα πρέπει να λαμβάνεται έτσι ώστε η στροφή σε καθαρότερες και ενεργειακά αποδοτικότερες τεχνολογίες και καύσιμα να συνδυάζεται με περιβαλλοντικά φιλικότερες λύσεις και άντληση της απαιτούμενης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, έτσι ώστε να μην μεταφέρεται το πρόβλημα απλά σε άλλες περιοχές ή τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, αλλά να αντιμετωπίζεται ολοκληρωμένα. Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 30

31 Η χωρική διάσταση Στόχος: συντονισμένος χωρικός και συγκοινωνιακός σχεδιασμός με προσανατολισμό τη βιώσιμη ανάπτυξη μέσα από το μοντέλο της συμπαγούς αστικής ανασυγκρότησης 11 Οι μεταφορές δεν σχεδιάζονται πάνω σε ένα λευκό χαρτί, ούτε και σε μια «απολιθωμένη πολιτεία». Η κινητικότητα είναι πλευρά/έκφραση μιας ανθρώπινης κοινωνίας, που κατοικεί και αναπτύσσεται κάθε φορά σε συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο, ο οποίος διαρκώς μεταβάλλεται. Ένα σύστημα μεταφορών για να είναι βιώσιμο δεν μπορεί να σχεδιάζεται σύμφωνα μόνο με τις σημερινές ανάγκες, ούτε και να ορίζει το ίδιο τις χωρικές μεταβολές που θα συμβούν στο μέλλον περισσότερο από κάθε άλλον παράγοντα που επιδρά στον χώρο. Οι πόλεις, όπως και η ύπαιθρος, διαθέτουν τις δικές τους δυναμικές εξελικτικές διαδικασίες, τις οποίες το σύστημα μεταφορών θα πρέπει κατ ελάχιστον να προβλέπει και να παρακολουθεί, ενώ μια πραγματικά βιώσιμη χωρική ανάπτυξη δεν μπορεί παρά να επιζητά βιώσιμα συστήματα μεταφορών, βάσει των οποίων θα πρέπει να προγραμματίζει και η ίδια το μέλλον της. Επειδή, λοιπόν, είναι πρακτικά αδύνατον να ορίσει κανείς τι θα συμβεί πρώτο στο μέλλον, το αυγό ή η κότα, εφόσον αυτό δεν ορισθεί με δεσμευτικό τρόπο από πριν, τα σύγχρονα επιστημονικά ρεύματα χωρικού και συγκοινωνιακού σχεδιασμού έχουν οδηγηθεί στο συμπέρασμα ότι ο χωρικός και ο συγκοινωνιακός σχεδιασμός θα πρέπει να εκτελούνται από κοινού και με απόλυτα διαλεκτικό τρόπο. Επιπλέον, η θεωρία που διεκδικεί περισσότερο από κάθε άλλη το χαρακτηρισμό της «βιώσιμης», είναι η θεωρία της συμπαγούς αστικής ανασυγκρότησης. Σύμφωνα με 11 Επιστημονικό έργο αναφοράς για τη συμπαγή πόλη είναι η εργασία των Newman P. Kenworthy J. 1989, "Cities and Automobile Depedence". Για μία ενδελεχή επισκόπηση των ερευνών που αφορούν το ζήτημα αυτό βλ. Μηλάκης, Διδάσκων: Κοσμάς Αναγνωστόπουλος 31

Οδοιπορικό για τις Μετακινήσεις στην Αθήνα της επόμενης 10ετίας

Οδοιπορικό για τις Μετακινήσεις στην Αθήνα της επόμενης 10ετίας 2η Εβδομάδα Ενέργειας ΙΕΝΕ Ημερίδα ΙΕΝΕ/ΥΜΕ για Πράσινες Μεταφορές Τρίτη, 11 Νοεμβρίου 2008 Οδοιπορικό για τις Μετακινήσεις στην Αθήνα της επόμενης 10ετίας για μια βιώσιμη και περιβαλλοντικά φιλική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

«Ρυθμίσεις κυκλοφορίας και στάθμευσης στη Θεσσαλονίκη: πόσο μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητά μας»

«Ρυθμίσεις κυκλοφορίας και στάθμευσης στη Θεσσαλονίκη: πόσο μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητά μας» «Ρυθμίσεις κυκλοφορίας και στάθμευσης στη Θεσσαλονίκη: πόσο μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινότητά μας» Εισηγήτρια : Ζησοπούλου Δώρα Πολ. Μηχανικός - Συγκοινωνιολόγος MSc Περιβαλλοντολόγος Υπεύθυνη Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

[World Business Council for Sustainable Development] [OECD]

[World Business Council for Sustainable Development] [OECD] Βιώσιµη Κινητικότητα : Προς µια περιβαλλοντικά συµβατή µετακίνηση στις αστικές περιοχές µας Η πρώτη Ελληνική εφαρµογή στη Θεσσαλονίκη Θεσσαλονίκη, 24 Μαΐου 2012 Βιώσιµη Κινητικότητα στη Θεσσαλονίκη: Ο

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία Συμφώνου των Δημάρχων. Σχέδιο Δράσης Αειφόρου Ενέργειας Δήμου Έδεσσας

Πρωτοβουλία Συμφώνου των Δημάρχων. Σχέδιο Δράσης Αειφόρου Ενέργειας Δήμου Έδεσσας Πρωτοβουλία Συμφώνου των Δημάρχων Σχέδιο Δράσης Αειφόρου Ενέργειας Δήμου Έδεσσας Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Πολιτική Οι στόχοι της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής: Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ Α.Π.Θ. Συνεργασίες και προοπτικές. Μάγδα Πιτσιάβα-Λατινοπούλου. Πρόεδρος Επιτροπής Βιώσιμης Κινητικότητας ΑΠΘ

ΒΙΩΣΙΜΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ Α.Π.Θ. Συνεργασίες και προοπτικές. Μάγδα Πιτσιάβα-Λατινοπούλου. Πρόεδρος Επιτροπής Βιώσιμης Κινητικότητας ΑΠΘ ΒΙΩΣΙΜΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ Α.Π.Θ. Συνεργασίες και προοπτικές Μάγδα Πιτσιάβα-Λατινοπούλου Πρόεδρος Επιτροπής Βιώσιμης Κινητικότητας ΑΠΘ ΜΕΛΗ Μάγδα Πιτσιάβα Καθηγήτρια, Διευθύντρια Εργαστηρίου Συγκοινωνιακής

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». «Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». Mάρω Ευαγγελίδου. Αρχιτέκτων - Πολεοδόμος/ Χωροτάκτης Αθήνα 21.11.13 Περιφέρεια Αττικής Ημερίδα με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΤΡΑΜ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ECOTALE INTERREG IVC

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΤΡΑΜ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ECOTALE INTERREG IVC ECOTALE ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΤΡΑΜ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ECOTALE INTERREG IVC 2 ο Φόρουμ Κινητικότητας ΣΑΣΘ 18 Σεπτεμβρίου 2012, Θεσσαλονίκη Συμβούλιο Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος των ημοσίων Συγκοινωνιών στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη»

«Ο ρόλος των ημοσίων Συγκοινωνιών στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη» «Ο ρόλος των ημοσίων Συγκοινωνιών στην αναβάθμιση του περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη» ρ. Παναγιώτης Παπαϊωάννου Εργαστήριο Συγκοινωνιακής Τεχνικής, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΙΖΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Τίνα Μπιρμπίλη Υπουργός ΠΕΚΑ

Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΙΖΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Τίνα Μπιρμπίλη Υπουργός ΠΕΚΑ Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΙΖΙΚΕΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Τίνα Μπιρμπίλη Υπουργός ΠΕΚΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ Η μέση συνδυασμένη θερμοκρασία εδάφους ωκεανού τον Ιούλιο 2010 ήταν η

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές.

Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές. Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές. Οι συχνές φυσικές καταστροφές που οφείλονται στις κλιματικές αλλαγές έχουν καταστήσει κατανοητό σε όλους ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι μείζονoς

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρο Ελληνικό Σχολείο, Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε: Πράσινες συνήθειες: Μετακινήσεις φιλικές στο περιβάλλον

Αειφόρο Ελληνικό Σχολείο, Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε: Πράσινες συνήθειες: Μετακινήσεις φιλικές στο περιβάλλον Πως οι μετακινήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής; Η εξοικονόμηση πόρων και κυρίως ενέργειας συνδέεται σε μεγάλο βαθμό και με τον περιορισμό της σπατάλης ενέργειας για τις μεταφορές και

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Τι μπορεί να αναλάβει η Τοπική Αυτοδιοίκηση Οι ΟΤΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κατέχουν πρωταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μ ΟΝΑΔΑ Β ΙΩΣΙΜΗΣ Κ ΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μ ΟΝΑΔΑ Β ΙΩΣΙΜΗΣ Κ ΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μ ΟΝΑΔΑ Β ΙΩΣΙΜΗΣ Κ ΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Χάραξη συνδυασμένης πολεοδομικής και κυκλοφοριακής στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ι Σ Η Γ Η Τ Ι ΚΟ Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α

Ε Ι Σ Η Γ Η Τ Ι ΚΟ Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Αλίαρτος, 09 Σεπτεμβρίου 2015 ΔΗΜΟΣ ΑΛΙΑΡΤΟΥ ΘΕΣΠΙΕΩΝ Αρ. Πρωτ.: 8.444 Γραφείο Δημάρχου Προς Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Αλιάρτου Θεσπιέων Ε Ι Σ Η Γ Η Τ Ι ΚΟ Σ Η Μ Ε Ι Ω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics)

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ & ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αποστολή του ήµου Αρχανών - Αστερουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα τέλος 2011

Τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα τέλος 2011 1 2 Πρωταρχικός στόχος «Ευρώπη 2020» Τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα τέλος 2011 Εθνικός στόχος 2020 στο ΕΠΜ Διάθεση του 3% των δαπανών στην έρευνα και ανάπτυξη 0,6% 2007 2% Το 75% του πληθυσμού ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ»

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ» ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ» ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ ΣΠΑΤΩΝ ΑΡΤΕΜΙΔΑΣ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 Θέμα: «Η ανάγκη για έναν ολοκληρωμένο Ενεργειακό Σχεδιασμό στο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Θ. ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τοπ. Μηχ/κός Πολεοδόµος Προϊστάµενος Τµήµατος Σχεδιασµού Οργανισµού Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας ΕΠΙΠΕ Α ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα»

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» «Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» του Andrea Campagna, τεχνικού & επιστημονικού συντονιστή του έργου FutureMed Project n 2S-MED11-29 Project co-funded by the European Regional Development Fund (ERDF)

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογή τεχνολογιών για την αποτελεσµατική διαχείριση αστικών διανοµών: Τα αποτελέσµατα από το έργο CITY PORTS ρ. Ιωάννης Τυρινόπουλος

Εφαρµογή τεχνολογιών για την αποτελεσµατική διαχείριση αστικών διανοµών: Τα αποτελέσµατα από το έργο CITY PORTS ρ. Ιωάννης Τυρινόπουλος Εφαρµογή τεχνολογιών για την αποτελεσµατική διαχείριση αστικών διανοµών: Τα αποτελέσµατα από το έργο CITY PORTS ρ. Ιωάννης Τυρινόπουλος Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (Ε.Κ.Ε.Τ.Α.) Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Δρ. Νικόλαος Τσοτσόλης Γεωπόνος-μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, με ειδίκευση στη διαχείριση των εδαφοϋδατικών πόρων (MSc, PhD) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας Το έργο ATTAC

Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας Το έργο ATTAC Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας Το έργο ATTAC Ημερίδα EPTA Στρατηγικές Σχεδιασμού Κινητικότητας: κοινές δράσεις φορέων για τη βελτίωση των κοινωνικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών αποτελεσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ποιότητα ζωής για όλους Mε τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του ΠΕΠ Αττικής ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΧΡΗΜ/ΣΗ: ΠΡΟΕΚ/ΜΕΝΗ

ποιότητα ζωής για όλους Mε τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του ΠΕΠ Αττικής ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΧΡΗΜ/ΣΗ: ΠΡΟΕΚ/ΜΕΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΝΙΚΑΙΑΣ - ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΡΕΝΤΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΧΡΗΜ/ΣΗ: ΠΡΟΕΚ/ΜΕΝΗ ΑΜΟΙΒΗ: «ΜΕΛΕΤΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» ΤΟ ΕΡΓΟ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2011-2014

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2011-2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2011-2014 Η Αποστολή του Δήμου Αμπελοκήπων - Μενεμένης που αποτελεί τον λειτουργίας του ή αλλιώς τον υπέρτατο λόγο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΑΠ Σχέδια Ολοκληρωμένης Αστικής Ανάπτυξης

ΣΟΑΠ Σχέδια Ολοκληρωμένης Αστικής Ανάπτυξης ΣΟΑΠ Σχέδια Ολοκληρωμένης Αστικής Ανάπτυξης Δημήτρης Οικονόμου Μάρτιος 2015 Ενημερωτικό Σημείωμα για τα ΣΟΑΠ Βασικά χαρακτηριστικά και δυνατότητες των ΣΟΑΠ Τα Σχέδια Ολοκληρωμένης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΟΑΠ)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικά Στοιχεία (προαιρετικά) Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση:.. Τηλέφωνο:... Email:...

Προσωπικά Στοιχεία (προαιρετικά) Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση:.. Τηλέφωνο:... Email:... ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ 2015-2019 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Ενεργός πολίτης Δήμου Λευκάδας Στοιχεία ερωτηθέντος: Φύλο Άνδρας Γυναίκα Ηλικία 18-30 30-45 45-65 65- και πάνω Περιοχή Κατοικίας:

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθύνσεις για τη Διαμόρφωση Στρατηγικών Προτεραιοτήτων και έργων για την βιώσιμη Ενεργειακή Ανάπτυξη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

Κατευθύνσεις για τη Διαμόρφωση Στρατηγικών Προτεραιοτήτων και έργων για την βιώσιμη Ενεργειακή Ανάπτυξη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Περιφέρειας Ν. - Κατευθύνσεις για τη Διαμόρφωση Στρατηγικών Προτεραιοτήτων και έργων για την βιώσιμη Ενεργειακή Ανάπτυξη της Περιφέρειας Νοτίου ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις;

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Αναπτυξιακό Συνέδριο Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Ανακοίνωση της Επιτροπής Η ΚΑΠ προς το Προκλήσεις 2020 3 στόχοι πολιτικής Οικονομικές για την Προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΝΕΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΕΣ 2014-2020

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΝΕΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΕΣ 2014-2020 ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ 2014 2020 ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ Α ΒΑΘΜΙΑΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΝΕΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΚΕΦ. 1 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ "ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ" ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΧΩΡΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ JESSICA ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Τρεις κυρίαρχες

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Λάρισα - Αίτηση για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Πράσινης Πρωτεύουσας 2016

Λάρισα - Αίτηση για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Πράσινης Πρωτεύουσας 2016 12. Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Διαχείριση 12Α. Παρουσίαση κατάστασης Η περιβαλλοντική στρατηγική, όπως και η αναπτυξιακή πολιτική, σύμφωνα με το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Δήμου Λαρισαίων για τα έτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΣ 2015-2020 Εισαγωγή Η παρούσα παρουσίαση της στρατηγικής για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και την υποστήριξη της τοπικής οικονομίας του Δήμου

Διαβάστε περισσότερα

Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015

Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2 Η Π.Α.Ε.Γ.Α.Ε. (Προνομιούχος Ανώνυμος Εταιρεία Γενικών Αποθηκών Ελλάδος) είναι η πρώτη ελληνική εταιρεία παροχής υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Εμπλέκοντας τον ιδιωτικό τομέα στη Διαχείριση των Μετακινήσεων

Εμπλέκοντας τον ιδιωτικό τομέα στη Διαχείριση των Μετακινήσεων Εμπλέκοντας τον ιδιωτικό τομέα στη Διαχείριση των Μετακινήσεων ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ Στο έργο INVOLVE- Εμπλέκοντας τον ιδιωτικό τομέα στη Διαχείριση των Μετακινήσεων, που υποστηρίζεται από το

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ 1 : ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΞΟΝΑΣ 1 : ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΟΝΑΣ 1 : ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1β) προαγωγή επιχειρηματικών επενδύσεων στην Ε&Κ, ανάπτυξης δεσμών και συνεργειών μεταξύ επιχειρήσεων, κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπες Περιφέρειες για μια Βιώσιμη Ευρώπη. Άργος, 10 Μαρτίου 2012. Δρ Γ. Γιαννακίδης Εργ. Ανάλυσης Ενεργειακών Συστημάτων.

Πρότυπες Περιφέρειες για μια Βιώσιμη Ευρώπη. Άργος, 10 Μαρτίου 2012. Δρ Γ. Γιαννακίδης Εργ. Ανάλυσης Ενεργειακών Συστημάτων. Πρότυπες Περιφέρειες για μια Βιώσιμη Ευρώπη Άργος, 10 Μαρτίου 2012 Δρ Γ. Γιαννακίδης Εργ. Ανάλυσης Ενεργειακών Συστημάτων. Τι είναι το ΣΔΑΕ; Ένα Σχέδιο Δράσης μέχρι το2020 με συγκεκριμένους στόχους μείωσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι Θέσεις του ΣΕΣ* για την αντιμετώπιση των κυκλοφοριακών προβλημάτων στις πόλεις Δεκέμβριος 2010

Οι Θέσεις του ΣΕΣ* για την αντιμετώπιση των κυκλοφοριακών προβλημάτων στις πόλεις Δεκέμβριος 2010 Οι Θέσεις του ΣΕΣ* για την αντιμετώπιση των κυκλοφοριακών προβλημάτων στις πόλεις Δεκέμβριος 2010 ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Τα κυκλοφοριακά προβλήματα στις πόλεις της Ελλάδας είναι πολλά και συνεχώς επιδεινώνονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος του Δρ. Κωνσταντίνου Αραβώσης Λέκτορα Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ως Βιώσιµη Ανάπτυξη ορίζεται η ανάπτυξη η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άξονες, τα Μέτρα και οι στόχοι του Στρατηγικού Σχεδίου

Οι Άξονες, τα Μέτρα και οι στόχοι του Στρατηγικού Σχεδίου Οι Άξονες, τα Μέτρα και οι στόχοι του Στρατηγικού Σχεδίου Άξονας 1 : Περιβάλλον και Ποιότητα Ζωής 1.1. Φυσικό και οικιστικό περιβάλλον 1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4 Βελτίωση, προστασία και αποκατάσταση του φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Carlos Martín Ruiz de Gordejuela Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα Αθήνα, 19/03/2010

ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Carlos Martín Ruiz de Gordejuela Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα Αθήνα, 19/03/2010 ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Carlos Martín Ruiz de Gordejuela Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα Αθήνα, 19/03/2010 Η Πολιτική της ΕΕ για την Οδική Ασφάλεια Λευκή Βίβλος για τις Μεταφορές

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Λαρισαίων 2011-2014 52

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Λαρισαίων 2011-2014 52 Ενότητα 8... 53 8.1 Αξιολόγηση του εσωτερικού περιβάλλοντος Δήμου Λαρισαίων και εντοπισμός των κρίσιμων ζητημάτων εσωτερικής ανάπτυξης (Δυνατότητες Αδυναμίες, Κρίσιμα ζητήματα)... 53 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα (ΔΕΔ) χρηματοδοτούνται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εν μέρει από τα κράτη μέλη. Η χρηματοδοτική ενίσχυση της ΕΕ λειτουργεί ως καταλύτης,

Διαβάστε περισσότερα

Clusters και Οικοσυστήματα Καινοτομίας ως Καθολικό Μοντέλο των Στρατηγικών RIS3 στην Ελλάδα

Clusters και Οικοσυστήματα Καινοτομίας ως Καθολικό Μοντέλο των Στρατηγικών RIS3 στην Ελλάδα Clusters και Οικοσυστήματα Καινοτομίας ως Καθολικό Μοντέλο των Στρατηγικών RIS3 στην Ελλάδα Νίκος Κομνηνός Ερευνητική Μονάδα URENIO, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκη Ημερίδα «Ο Ρόλος των Συνεργατικών

Διαβάστε περισσότερα

«ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ & ΕΥΦΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ» Δρ. Ν.Κ. ΓΚΕΪΒΕΛΗΣ Σύμβουλος Διοίκησης Business development ANΚO ΑΕ

«ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ & ΕΥΦΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ» Δρ. Ν.Κ. ΓΚΕΪΒΕΛΗΣ Σύμβουλος Διοίκησης Business development ANΚO ΑΕ Δρ. Ν.Κ. ΓΚΕΪΒΕΛΗΣ Σύμβουλος Διοίκησης Business development ANΚO ΑΕ ΕΥΦΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Τομέας Συμβατικής Διακίνησης Επιβατών Τομέας Εμπορευματικών Μεταφορών Τομέας Δημόσιων Μεταφορών ΤΟΜΕΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός στην ευρύτερη περιοχή Θεσσαλονίκης»

Σχεδιασμός στην ευρύτερη περιοχή Θεσσαλονίκης» «Χωροταξικός Σχεδιασμός στην ευρύτερη περιοχή Θεσσαλονίκης» ΔΕΘ 3 ο Διεθνές Συνέδριο Real Estate Προοπτικές χωρίς όρια 11 13 Σεπτ 2008 Σταυρούλα Μπαϊρακτάρη Πρόεδρος Ε.Ε. ΟΡΘΕ Ο Οργανισμός Ρυθμιστικού

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

5/6/2014. Σημείο Εκκίνησης ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ. Ολοκληρωμένο Σχέδιο Κινητικότητας. Ανάπτυξη Δικτύου Δημόσιων Μεταφορών

5/6/2014. Σημείο Εκκίνησης ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ. Ολοκληρωμένο Σχέδιο Κινητικότητας. Ανάπτυξη Δικτύου Δημόσιων Μεταφορών ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚ Η ΑΠΟΔΟΤ ΙΚΟΤ ΗΤ Α ςτην ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟ ΙΚ Ης Η : ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚ Η ΑΝΑΠΤΥΞ Η» ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Κυκλοφοριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ»... 2 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 2 «ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ»... 3 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3 «ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ»... 4 ΑΞΟΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΣΙΦΝΟΥ 2012-2014 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΣΙΦΝΟΥ 2012-2014 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΣΙΦΝΟΥ 0-0 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Το παρόν ερωτηματολόγιο παρουσιάζεται σαν συμπλήρωμα του Επιχειρησιακού προγράμματος του Δήμου Σίφνου για τα έτη 0 0, το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ 1 : Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας της Κρήτης

ΑΞΟΝΑΣ 1 : Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας της Κρήτης ΑΞΟΝΑΣ 1 : Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας της Κρήτης 1β) προαγωγή επιχειρηματικών επενδύσεων στην Ε&Κ, ανάπτυξης δεσμών και συνεργειών μεταξύ επιχειρήσεων, κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Πρακτικός Οδηγός Πώς να σχεδιάσετε ένα πολυταμειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα για την ενεργειακά αποδοτική ανακαίνιση του κτιριακού δυναμικού Σχεδιάζετε τα επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ. Ειδικών Εμπειρογνωμόνων και Συνεργατών. Συμβουλίου Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΣΑΣΘ) Νοέμβριος 2012

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ. Ειδικών Εμπειρογνωμόνων και Συνεργατών. Συμβουλίου Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΣΑΣΘ) Νοέμβριος 2012 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ Ειδικών Εμπειρογνωμόνων και Συνεργατών Συμβουλίου Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΣΑΣΘ) Νοέμβριος 2012 Ο παρών Κανονισμός εμπεριέχει τους κανόνες και τις αρχές σύστασης, διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

segm@segm.gr, www.segm.gr

segm@segm.gr, www.segm.gr ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ-ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Μακεδόνων 2, 115 21 Αθήνα, τηλ. 210 6452 232, fax 210 6444 685 segm@segm.gr, www.segm.gr ΘΕΣΕΙΣ ΣΕΓΜ για τη Δημόσια διαβούλευση που διοργανώνει η ΕΕΚΕ Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμησης Ενέργειας

Εξοικονόμησης Ενέργειας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας Πράσινη Επιχειρηματικότητα στον τομέα της Ενέργειας Γ. Βουγιουκλάκης Υπ. Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς ΚΑΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝ.

Διαβάστε περισσότερα

TRANSPORT LEARNING Εκπαιδευτικές ενότητες για δήμους και υπηρεσίες ενέργειας

TRANSPORT LEARNING Εκπαιδευτικές ενότητες για δήμους και υπηρεσίες ενέργειας TRANSPORT LEARNING Εκπαιδευτικές ενότητες για δήμους και υπηρεσίες ενέργειας istockphoto Περιεχόμενα Οι υπηρεσίες μας εν συντομία... 2 Δημιουργία μιας βάσης γνώσεων για τις περιφέρειες σύγκλισης της Ευρώπης...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ

ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ Α. ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.1. Μόνωση οροφής Α.2. Μόνωση εξωτερικών τοίχων Α.3. Ταρατσόκηποι Α.4. Αντικατάσταση παλαιών κουφωμάτων & μονών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΗΜΕΡΙ ΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΝΕΟΕΚΛΕΓΕΝΤΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΔΗΜΩΝ ΕΙΣΗΓΗΤΉΣ Η. Λίτσος, Μηχανικός Παραγωγής, στέλεχος Ε.Ε.Τ.Α.Α. ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΣ Ο.Ε.Υ. Άρθρο 10, Ν. 3584/07 (Κώδικας προσωπικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακές και εθνικές πολιτικές

Περιφερειακές και εθνικές πολιτικές Προώθηση και Ενίσχυση της Πρωτοβουλίας του Συμφώνου των Δημάρχων στην Ελλάδα: «Περισσότεροι συμμετέχοντες, καλύτερα Σχέδια Δράσης στην Ευρώπη» Αθήνα, 12-13 Ιουνίου 2014 Περιφερειακές και εθνικές πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Sharing momo Carsharing Πιλοτικό πρόγραμμα

Sharing momo Carsharing Πιλοτικό πρόγραμμα Κοινόχρηστο Αυτοκίνητο Car- Sharing momo Carsharing Πιλοτικό πρόγραμμα Μαρία Ζαρκαδούλα αδούλα Έφη Τριτοπούλου ούλο Τμήμα Περιβάλλοντος και Μεταφορών ΚΑΠΕ mariazar@cres.gr 1 Νέο Μοντέλο Ανάπτυξης Η κλιματική

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Εισηγητής : Γιώργος Αμανατίδης Πρόεδρος Ελληνικού Δικτύου LEADER Γενικός Δ/ντής Αναπτυξιακής Δυτικής Μακεδονίας Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΔΡΑΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΔΡΑΣΗΣ ΣΕΛΙΔΑ 1 / 8 ΑΞΟΝΑΣ 1 ΑΞΟΝΑΣ 1 ΜΕΤΡΟ ΜΕΤΡΟ 1.1 ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΕΙΔΟΣ ΔΡΑΣΗΣ 2 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΑΠΑΝΩΝ ΠΗΓΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ 4 ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΠΑΡΑΛΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ Τ.Κ. ΣΕΛΙΑΝΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΟ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έκκληση για δράση: 10 βασικά μέτρα έτσι ώστε περισσότεροι άνθρωποι να ποδηλατούν πιο συχνά στην Ευρώπη.

Έκκληση για δράση: 10 βασικά μέτρα έτσι ώστε περισσότεροι άνθρωποι να ποδηλατούν πιο συχνά στην Ευρώπη. Έκκληση για δράση: 10 βασικά μέτρα έτσι ώστε περισσότεροι άνθρωποι να ποδηλατούν πιο συχνά στην Ευρώπη. Διακήρυξη της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ποδηλατών για τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 2014 Σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθεί το πρότυπό µας, το οποίο ελπίζουµε να βρείτε χρήσιµο. ΟΙΚΙΑΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

Ακολουθεί το πρότυπό µας, το οποίο ελπίζουµε να βρείτε χρήσιµο. ΟΙΚΙΑΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Προτάσεις του WWF Ελλάς για το περιεχόµενο του Εθνικού Σχεδίου ράσης Ενεργειακής Απόδοσης σύµφωνα µε την Οδηγία 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος θα είναι η ανάπτυξη του κοινωνικού έργου των Δήμων με γνώμονα τον:

Στόχος θα είναι η ανάπτυξη του κοινωνικού έργου των Δήμων με γνώμονα τον: Ημερίδα με θέμα: Η κοινωνική οικονομία και επιχειρηματικότητα Τετάρτη 18 Μαρτίου Civitel Hotel Μαρούσι. ώρα 10:00 π.μ. Οργάνωση: ΑΠΟΣΤΟΛΗ της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών Εισήγηση με Θέμα: Κοινωνική Οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Κατάρτιση δεικτών για την παρακολούθηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος των Δήμων

Κατάρτιση δεικτών για την παρακολούθηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος των Δήμων Π.Ε.Δ. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Κατάρτιση δεικτών για την παρακολούθηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος των Δήμων Ηλίας Λίτσος Μηχανικός Παραγωγής, Msc Περιφ. Ανάπτυξη Περιεχόμενο εισήγησης I. Βασικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

«Η συµβολή του τοµέα των µεταφορών στην οικονοµία της Ελλάδας και ο ρόλος της έρευνας»

«Η συµβολή του τοµέα των µεταφορών στην οικονοµία της Ελλάδας και ο ρόλος της έρευνας» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ Τοµέας : METAΦΟΡΕΣ & Logistics 1 η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ» «Η συµβολή του τοµέα των µεταφορών στην οικονοµία της Ελλάδας και ο ρόλος της έρευνας» Μαρία Μποϊλέ,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το στρατηγικό - αναπτυξιακό όραµα του ήµου Χανίων για την προγραµµατική περίοδο 2015 2019 διαµορφώθηκε µε βάση τις τοπικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα