ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ"

Transcript

1 ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΟΡΟΥ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Αριθμός Τεύχους 29 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 Τιμή Τεύχους 0,50 Έδρα: Ελ. Βενιζέλου 134, Καλλιθέα Τηλ.: Φαξ: ΚΩΔ.: 6725 TO NEO MOYΣΕΙΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Άποψη από το εσωτερικό του Μουσείου Ένα νέο μουσείο δημιουργήθηκε στις μέρες μας και, ταυτόχρονα, μια νέα σημαντική πολιτιστική υποδομή προστέθηκε στα δεδομένα του ελληνικού και του παγκόσμιου πολιτισμού. Πρόκειται για το νέο Μουσείο της Ακρόπολης που φιλοξενεί τέσσερις χιλιάδες εκθέματα πανάρχαιων έργων, των οποίων η ανεκτίμητη πολιτιστική αξία το καθιστούν μοναδικό σε παγκόσμια κλίμακα. Μέσα από το πλήθος των μαρμάρινων αγαλμάτων και παραστάσεων, αναδεικνύεται το αρχαίο κάλος καθώς και η αρμονία και η απλότητα των κατασκευαστών τους. Κύριος σκοπός της δημιουργίας του ήταν η συγκέντρωση, διαφύλαξη και συντήρηση των αρχαιοτήτων της Ακρόπολης αλλά και η ανάδειξη όλων των ευρημάτων και των αρχαιοτήτων της που σώζονται ακόμη, ώστε να αποτελούν αφήγηση της ιστορίας και των υπωρειών της. Όπως δήλωσε, στα εγκαίνια του Μουσείου, που έγιναν στις 21 Ιουνίου 2009, ο πρόεδρος του Οργανισμού Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακρόπολης (Ν.Π.Ι.Δ.), καθ. Δημήτριος Παντερμαλής: «...Το νέο Μουσείο της Ακρόπολης σχεδιάστηκε με δύο στόχους: να προσφέρει τις καλύτερες συνθήκες παρουσίασης των εκθεμάτων του και να είναι φιλικό στους επισκέπτες του. Μάλιστα, ο περίπατος στις αίθουσές του είναι μια διαδρομή στην ιστορία, ανάμεσα στα αριστουργήματα της Αρχαϊκής και Κλασικής εποχής, αλλά και στις αρχαίες γειτονιές της Αθήνας. Το Μουσείο προσφέρει πολλές δυνατότητες ανάπαυλας και αναψυχής, έχει τεράστια ποικιλία εκθεμάτων και διαθέτει ένα οικείο περιβάλλον για τα πιο ευρηματικά έργα της αρχαιότητας». Το κτήριο σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Bernard Tschumi και κατασκευάστηκε, μετά από διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό, υπό την εποπτεία του Ν.Π.Ι.Δ., με τη συγχρηματοδότηση του ελληνικού κράτους και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συνολική έκτασή του είναι τ.μ., από τα οποία τα τ.μ. είναι εκθεσιακοί χώροι. Η αρχιτεκτονική μορφή του κτηρίου καθορίστηκε από διάφορους παράγοντες που έχουν σχέση με τον αρχαιολογικό χώρο που αποκαλύφθηκε στα θεμέλιά του. Ειδικότερα, το αρχιτεκτονικό σχέδιο προσδιορίστηκε από τις αρχαιότητες που αποκαλύφθηκαν κατά την αρχαιολογική ανασκαφή που έγινε στην περιοχή χωροθέτησης του Μουσείου, στα νότια της Ακρόπολης. Η ανασκαφή αυτή ενσωματώθηκε στους χώρους του ως μουσειακό έκθεμα και είναι ορατή, μέσα από μεγάλα ανοίγματα και γυάλινα δάπεδα του ισογείου, που επιτρέπουν στο φως της ημέρας να φτάνει μέχρι τις αρχαιότητες, συνδυάζοντας το σύγχρονο με το αρχαίο και προβάλλοντας πανανθρώπινες διαχρονικές αξίες. Για το λόγο αυτό και για την καλύτερη ανάδειξη των αποτελεσμάτων της εκτεταμένης ανασκαφικής έρευνας, το Μουσείο στηρίζεται σε περισσότερες από εκατό κολώνες. συνέχεια στη σελ. 17

2 2 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 Σημείωμα του εκδότη Τ α τελευταία χρόνια βιώνουμε μια προσπάθεια, δυστυχώς, από ορισμένους κυβερνητικούς παράγοντες, για την παραχάραξη της Ελληνικής Ιστορίας, προς χάριν εκπλήρωσης ξένων εντολών που καθορίζονται από αλλότρια συμφέροντα. Στις μέρες μας, όμως, βιώνουμε και μια άλλη προσπάθεια ορισμένων που βρίσκονται και σε κυβερνητικές θέσεις, οι οποίοι επιδίδονται, σε θεωρητικό αλλά και σε εκδοτικό επίπεδο, στο να μεταφέρουν απόψεις των εντολέων τους για εκμαυλισμό των συνειδήσεων των Ελλήνων και την αποστασιοποίησή τους από ζητήματα που άπτονται με την ελληνική τους υπόσταση. Οι άνθρωποι αυτοί, που διακατέχονται από μια άκρατη ευρωλαγνεία και πολιτιστική υποτέλεια, προσπαθούν να πείσουν και να περάσουν στον ελληνικό λαό απόψεις που, στον ένα ή στον άλλο βαθμό, δεν έχουν καμιά σχέση ούτε με τη φιλοσοφία και ούτε με την κουλτούρα του. Φαίνεται, καθαρά πλέον, ότι ο «πατριωτισμός» των Ελλήνων αυτών έχει μεταλλαχθεί σε μια άνευ όρων πνευματική υποδούλωση που στοχεύει να συμπαρασύρει και άλλα στρώματα του λαού είτε στο επίπεδο της δημόσιας εκπαίδευσης είτε στο αμιγώς πολιτικό επίπεδο. Ακριβώς για όλους αυτούς τους λόγους, το, κάνοντας τη δική του αντίσταση στην πολιτική και πολιτιστική επιπεδοποίηση που επιχειρείται από τα φερέφωνα των ξένων συμφερόντων, φιλοξενεί στο τεύχος αυτό, μεταξύ άλλων, και τις απαντήσεις του κ. Μίκη Θεοδωράκη και του καθηγητή κ. Βασίλη Φίλια, δεδομένου ότι τα μεγάλης κυκλοφορίας και ακρόασης Μ.Μ.Ε. αποσιωπούν παντελώς τα θέματα που έχουν να κάνουν με τη σύγχρονη εθνική-πατριωτική μας υπόσταση. Ιδιοκτησία Κέντρο Ελληνικού Χορού και Λαϊκού Πολιτισμού Εκδότης-Διευθυντής Δρ Κων/νος Σαχινίδης Πρόεδρος του Δ.Σ. Έδρα Ελ. Βενιζέλου 134-Καλλιθέα Τηλ Φαξ Επιστημονικοί Σύμβουλοι Καθηγ. Βασίλης Φίλιας Καθηγ. Μιχαήλ Μερακλής Καθηγ. Γιάννης Μότσιος Δρ. Γεώργιος Αικατερινίδης Καθηγ. Μηνάς Αλ. Αλεξιάδης Αναπλ. καθηγ. Μανόλης Βαρβούνης Διεύθυνση Σύνταξης Μαρία Άνθη Φιλολογική επιμέλεια Νικολέττα Δ. Περπατάρη Επεξεργασία Κειμένων Κατερίνα Μπερταχά Αναστασία Μπαστούνη Γραμματεία - Oικονομικές ενισχύσεις Χριστίνα Κεκάκη - τηλ Δημιουργική Επιμέλεια Σελιδοποίηση: Έλενα Ματθαίου Επεξεργασία Φωτογραφιών Studio Στάθη Σαχινίδη Κυψέλης 35, Αθήνα - τηλ ΜΕ ΤΗΝ ΧΟΡΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΒΡΕΤΑΝΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ Εκτύπωση Γραφικές Τέχνες Δημ. Γκαντήραγας Γερανίου 7, Αθήνα - τηλ Επιτρέπεται η ελεύθερη άντληση στοιχείων, αρκεί να αναφέρεται η πηγή και ο συγγραφέας. Οι συγγραφείς των άρθρων φέρουν την ευθύνη για τις απόψεις τους. Σημείωση Σύνταξης: Οι πόροι του Κέντρου Ελληνικού Χορού και Λαϊκού Πολιτισμού προέρχονται ΜΟΝΟ από αυτοχρηματοδότηση, με την οικονομική ενίσχυση και τις συνδρομές των μελών και των φίλων του, καθώς και με λίγες και μικρές κρατικές επιχορηγήσεις (κατά καιρούς).

3 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ Αγροτική ζωή και λαογραφία του Μιχαήλ Γ. Μερακλή, ομ. Καθηγητή Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Είναι γνωστό πως, όταν ο ιδρυτής της γερμανικής λαογραφίας (Volkkunde) Wilhelm-Heinrich Riehl μιλούσε, στα μέσα του 19ου αιώνα, για το λαό (Volk), εννοούσε αποκλειστικά και προνομιακά το κομμάτι εκείνο του λαού, που το αποτελούσαν οι χωρικοί, οι αγρότες. Είπα «και προνομιακά», γιατί ο Riehl αναγνώριζε στην αγροτική τάξη μια δύναμη σταθερότητας, που τη θεωρούσε ικανή να αντιδράσει στη δύναμη της επικίνδυνης κοινωνικά, γιατί θα ανέτρεπε τις υπάρχουσες δομές αλλαγής, της οποίας φορείς και εκφραστές ήταν η ολοένα ανερχόμενη τότε τάξη των αστών αλλά και των εργατών, το περίφημο Proletariat, ακριβώς μέσα από τις συγκρούσεις τους. Ο Riehl πίστευε και διακήρυττε, ότι η αγροτική τάξη, με την εδραία συντηρητικότητά της, αποτελούσε το θεματοφύλακα των εθνικών παραδόσεων, του παραδοσιακού τρόπου ζωής, η προσέγγισή της λοιπόν, η μελέτη και η αξιοποίησή της θα μπορούσε να προσφέρει ύψιστη ωφέλεια στην κοινωνία και στο έθνος στο σύνολό τους. Βέβαια σημαντικός αριθμός μεταγενέστερων Γερμανών λαογράφων απομακρύνθηκαν από το συντηρητικό χαρακτήρα της Λαογραφίας (W.E.Peuckert, A.Spamer), με κορύφωση τη μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο σχολή του Βausinger, στην Τυβίγγη. Η ελληνική λαογραφία, η οποία εν πολλοίς ακολούθησε τη γερμανική λαογραφία, στράφηκε επίσης προς τον ίδιο χώρο και προς τον ίδιο κόσμο, των αγροτών, έστω και για διαφορετικό λόγο, ο οποίος συνίστατο στην αναζήτηση σ αυτόν, με τη βεβαιότητα, ότι αυτή θα ήταν τελεσφόρος, των στοιχείων εκείνων, που θα τεκμηρίωναν την ιστορική συνέχεια του ελληνικού λαού και έθνους, την οποία πολλοί αμφισβητούσαν (το έναυσμα είχε δώσει ο Γερμανός ιστορικός Φαλλμεράιερ). Βέβαια η στροφή αυτή προς τη ζωή των αγροτών, ακριβώς επειδή ήταν στροφή προς τη ζωή, επόμενο ήταν (και σχεδόν νομοτελειακό) να οδηγήσει και σε μιαν αυτονόμηση της μελέτης του αγροτικού χώρου. Για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του Γιάννη Αποστολάκη, ο οποίος μίλησε σ ένα από τα βιβλία του διεξοδικά για το Νικόλαο Πολίτη, τον ιδρυτή της ελληνικής λαογραφίας, «η ιδέα του Πολίτη πως μόνο με την εξέταση των εθίμων θα ήταν τρόπος να βρεθεί η αλήθεια για το ζήτημα, που τόσο τάραξε την πατρίδα του, είναι ίσα ίσα ό,τι τον ξεχωρίζει από τους άλλους μορφωμένους της εποχής, που είχαν μαζί του τον ίδιο πόθο να πολεμήσουν για το ελληνικό όνομά τους και να ρίξουν τις θεωρίες του Fallmerayer. Οι τελευταίοι δηλαδή είχαν πέσει με τα μούτρα να διορθώσουν τη γλώσσα. Γράφοντας και μιλώντας την αττική γλώσσα (λέξεις και φράσεις παρμένες έτοιμες δεξιά κι αριστερά από αρχαία κείμενα) θαρρούσαν πως αποστόμωναν για πάντα εκείνον που θα παρουσιαζότανε να ειπεί κακό για τη γενιά τους». «Στην πνευματική λοιπόν ατμόσφαιρα της εποχής», λέει ο ίδιος πιο πέρα, «καθώς ήταν θολή και σκοτισμένη από το φάντασμα και από τους καπνούς της παλιάς Ελλάδας, η απόφαση του Πολίτη να μελετήσει τα έθιμα και γενικά το βίο των σημερινών Ελλήνων μοιάζει μακρινό ξαστέρωμα. Εμείς, που ζούμε αργότερα, είμαστε σε θέση να εχτιμήσουμε το καλό που έκαμε στον τόπο ο Πολίτης μ εκείνη την απόφαση. Όσοι έχουνε καλύτερο πράμα της ζωής του ατόμου ή του λαού την αυτόνομη πνευματική υπόσταση πρέπει να χρωστάνε μεγάλες χάρες στον Πολίτη, γιατί οι μελέτες του βοηθάνε το Νεοέλληνα να σταθεί στα πόδια του». Με την ιδιοφυΐα του λοιπόν ο Πολίτης, δίπλα στη σημασία και αξία που απέδιδε στη σπουδή της αγροτικής ζωής για την υπόθεση της «συνέχειας», αναγνώριζε και τη σημασία και αξία του γεγονότος, ότι στον αγροτικό χώρο έπαλλε εν πολλοίς η καρδιά της σύγχρονης Ελλάδας, καθ εαυτήν, στο σύνολο «του βίου των σημερινών Ελλήνων». Θυμίζω, ότι ακόμα το 1951, δηλαδή στην πρώτη απογραφή του ελληνικού πληθυσμού μετά τον πόλεμο, ο αστικός πληθυσμός ήταν ακόμα μόνο το 38,6% του συνολικού πληθυσμού. Βέβαια, μετά τον πόλεμο άρχισαν οι γνωστές ραγδαίες εξελίξεις, με κυριότατο γνώρισμα την αστικοποίηση του αγροτικού πληθυσμού. Και ακριβώς τότε ορισμένοι όχι μόνο οι εχθρευόμενοι τη λαογραφία άρχισαν να θέτουν το ερώτημα, τι θα γίνει με την επιστήμη αυτή, της οποίας το κατεξοχήν αντικείμενο έρευνας ήταν ο αγροτικός πληθυσμός. Στο σημείο αυτό πρέπει να υπενθυμίσω, πως ήδη ο Πολίτης, δίνοντας ένα γενικό διάγραμμα της λαογραφικής ύλης, δεν απέκλειε τον εξωαγροτικό χώρο, εφόσον από τότε (από το 1909 δηλαδή) συμπεριλάμβανε και τον «στρατιωτικόν βίον» αλλά και τα «βιομηχανικά επιτηδεύματα». Και μετά τον τελευταίο μεγάλο πόλεμο η ελληνική λαογραφία άρχισε να μελετάει ευρύτερες όψεις και ενότητες αστικής ζωής, της ζωής δηλαδή «εν άστει». Πρώτην ίσως, μείζονα έκφραση αυτού του ενδιαφέροντος αποτέλεσε το βιβλίο του Δημητρίου Λουκάτου Σύγχρονα Λαογραφικά, το Και ο Δημήτριος Οικονομίδης στην ίδια δεκαετία, αργότερα, μιλούσε για οικισμούς που ίδρυαν ομάδες από εσωτερικούς μετανάστες στις παρυφές του άστεως (π.χ. συνοικία Πιθαράδικα από νησιώτες της Κρήτης ή της Σίφνου). Αλλά εδώ τώρα μιλάμε για την αγροτική ζωή. Η οποία δεν μπορούμε να πούμε ότι εξαφανίστηκε, ούτε, πιστεύω, πρόκειται να εξαφανιστεί ποτέ ολοσχερώς, όσες διαδικασίες μετασχηματισμού και αν λάβουν χώρα. Η λαογραφία μελετάει τις διαδικασίες αυτές. Και ο υποφαινόμενος έχει εξετάσει τέτοιες περιπτώσεις και, προπάντων, είχε αναθέσει σε μαθητές του, ως εν ενεργεία καθηγητής, εκπόνηση σχετικών μελετών. Ως παράδειγμα τέτοιας επιτυχημένης εργασίας μνημονεύω τη διδακτορική διατριβή του πανεπιστημιακού τώρα Δημητρίου Ράπτη με θέμα «Το Καναλάκι της Πρέβεζας. Μεταβολές στην πολιτισμική συμπεριφορά των κατοίκων μιας ηπειρωτικής κοινότητας στην εικοσαετία » (Ιωάννινα, 1991). Ας μου επιτραπεί να μεταφέρω εδώ τη σελίδα από την εισαγωγή του βιβλίου, όπου ο συγγραφέας δίνει επιγραμματικά το περιεχόμενό του, απαρτισμένο από εννέα κεφάλαια διαταγμένα σε δύο μέρη (τρία στο πρώτο, έξι στο δεύτερο) και πλαισιωμένο από την εισαγωγή και τα συμπεράσματα. Μπορούμε έτσι να δούμε και τα σημεία, απ τα οποία εξέτασε το θέμα του: συνέχεια σ τη σελ. 14

4 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 Ανθρωπολογικές πληροφορίες και Λαογραφικές συγκρίσεις σε ελληνικό περιηγητικό βιβλίο (1883) του Γεράσιμου Α. Ρηγάτου, επίκ. Καθηγ. Ιατρικής και επίτιμου δρα του Παιδαγωγικού Τμήμ. Παν/μίου Αθηνών Υπάρχει μεγάλος αριθμός βιβλίων γραμμένων από ξένους συγγραφείς, κατά κανόνα Ευρωπαίους, που σε προηγούμενους αιώνες περιηγήθηκαν τον ελλαδικό χώρο, τμήμα τότε της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στα βιβλία των περιηγητών βρίσκουμε πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το φυσικό τοπίο, για τις κοινωνικές δομές, για τις αντιλήψεις, τις πίστεις και την καθημερινότητα των πληθυσμών του χερσαίου και του νησιωτικού χώρου κατά τον 16ο έως και τον 19ο αιώνα. Τα συγγράμματα αυτά είναι πολύτιμα πέρα από τα άλλα και για τις διασωζόμενες σ αυτά ανθρωπολογικού και λαογραφικού ενδιαφέροντος καταγραφές. Αντιθέτως, λίγα γνωρίζουμε για Έλληνες περιηγητές και για τα βιβλία τους ούτως ή άλλως περιορισμένα σε αριθμό και συνήθως όχι αμιγώς περιηγητικά. Υπάρχουν οι πορτολάνοι, βιβλία με πληροφορίες για τα λιμάνια από ανώνυμους συγγραφείς ή και από επώνυμους, όπως ο Δημ. Τάγιας (16ος αι.). Ταξιδιωτικό, αν και με επιδράσεις από τους πορτολάνους λογίζεται και το έργο Οδοιπορικόν του Ιακ. Μηλοΐτη (16ος αι.). Ο Άγγελος Χριστόφορος ( ) γράφει στα 1619 το Εγκώμιον της Ενδοξοτάτης Μεγάλης Βρετανίας. Καθαρά περιηγητικό έργο από Έλληνα συγγραφέα έχουμε αρκετά αργότερα, κατά τα τέλη του 19ου αι., όταν εκδίδεται η Περίληψις Περιηγήσεων του Ποταγού. Ο περιηγητής γιατρός Π. Ποταγός Ο Παναγιώτης Ποταγός ( ) γεννήθηκε στη Βυτίνα. Σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, εργάστηκε για σύντομο διάστημα σε νοσοκομείο του Παρισιού για απόκτηση εμπειρίας και για ακόμα μικρότερο διάστημα στη Στεμνίτσα και τη Βυτίνα για βιοπορισμό. Τις περιηγήσεις του άρχισε τον Νοέμβριο του Ταξίδεψε στην Αίγυπτο, τη Συρία, τη Μεσοποταμία, την Περσία, το Αφγανιστάν, την Ινδία, την Κίνα, τη Μογγολία, την Ρωσία και άλλους τόπους. Από όσα περιηγητικά έγραψε εκδόθηκαν, με δαπάνες του Πανεπιστημίου Αθηνών (1883), τα μισά περίπου. Η τύχη του υπόλοιπου μέρους του έργου του αγνοείται. Ενδιαφέρουσες είναι οι πληροφορίες που μας παρέχει για περιοχές των σημερινών Ιράκ, Ιράν και Αφγανιστάν, περιοχών που ήταν τότε πολύ πιο άγνωστες και παρθένες. Και όχι μόνο γι αυτό, αλλά και επειδή μας μεταφέρουν την αμεσότητα της επαφής με τον απλό κόσμο, αλλά σε άλλο επίπεδο και με τους ηγεμόνες των διαφόρων διάσπαρτων εθνοτικών ομάδων. Οι πληροφορίες του παίρνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς συγκρίνονται με τα αναγραφόμενα από αρχαίους περιηγητές για τα ελληνιστικά κράτη των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Χοροί ασιατικών εθνοτικών ομάδων Μεταξύ των εθνοτικών ομάδων που συνάντησε ο Ποταγός υπήρχαν ορισμένες οι οποίες υποστήριζαν την καταγωγή τους από τον Μεγαλέξανδρο και τους διαδόχους του. Θυμούνταν και μνημόνευαν το αρχαίο κλέος, αγνοούσαν όμως το τι είχε συμβεί από τότε γιατί δεν είχαν ξανακούσει για την Ελλάδα. Ο συγγραφέας διακρίνει στην καθημερινότητά τους στοιχεία που του κινούν το ενδιαφέρον και τις εμπειρίες: «Πορευόμενος τρίτην φοράν ήδη δια Τάξιλα διηρχόμην την φοράν ταύτην δια της κατοικουμένης χώρας ποτέ υπό των αγριοφάγων Πουλίνδων [ ] εν τη οποία εις σταθμόν ου μακράν του Ινδού [ποταμού], τελετήν γάμου εκστατικώς περετήρουν τους των κατοίκων χιτώνας». Ήταν, γράφει, λευκοί, μακροί, με κεντητές τις παρυφές και τα μανίκια, τους είχαν δε υφάνει με τα χέρια τους οι γυναίκες της φυλής κατά τον παραδομένο από τις παλαιότερες γενιές τρόπο και με τα γνωστά τους διακοσμητικά σχέδια. «Αλλ ότε είδον να χορεύουσι τον ημέτερον συρτόν αναπεπταμένα έχοντες οι νέοι ερυθρά μάκτρα [=μαντίλια] επί των ώμων, ετερπόμην μεγάλως ως εάν έβλεπον Έλληνας χορεύοντας». Σε άλλον γάμο που έτυχε ο Ποταγός, δυτικά κάποιας περιοχής που τότε ονομαζόταν Κιρμανσιά Κιουρντιστάν, είδε χορό που τον χαρακτηρίζει «τυπικό συρτό». Οι χορευτές, άνδρες και γυναίκες, κρατούνταν μεταξύ τους από τα μικρά τους δάκτυλα και σήκωναν ψηλά τα χέρια τους: «Τα χειροκροτήματα των χορευόντων εγίνοντο δι αγκυλώσεως των μικρών δακτύλων, αι δε χείρες αυτών προϋψούντο εις το φανερόν». Κύρια γλώσσα των πληθυσμών ήταν η περσική, κάποιοι όμως μιλούσαν κουρδικά, αφγανικά ή ινδοστανικά. Ήταν όλοι μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα, αλλά με την ταξιδιωτική εμπειρία του ο Ποταγός κάνει μερικές ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις. Παρά τους αυστηρούς θρησκευτικούς κανόνες του Ισλάμ, άνδρες και γυναίκες χόρευαν μαζί, ενώ οι γυναίκες δεν είχαν κάλυμμα στην κεφαλή, ούτε έκρυβαν το πρόσωπο. Αυτά, κατά τον Ποταγό, ήταν δείγμα ότι ο μουσουλμανισμός δεν είχε εκεί βαθιές ρίζες, αλλά τους είχε επιβληθεί σε πρόσφατο χρόνο. Όπως γράφει δε σε άλλο σημείο, όπου περιγράφει φύλα τα οποία ανάγουν την καταγωγή τους στους επιγόνους του Αλέξανδρου, οι θεοί τους (: όχι ένας) είχαν έλθει από τα χαμηλά μέρη στα βουνά, όταν οι πληθυσμοί ανέβηκαν στα βουνά λόγω διαμάχης με τα ντόπια φύλα.

5 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ Συγκρίσεις εθίμων μεταξύ λαών και περιοχών Έχοντας γνωρίσει έθιμα και τελετουργικά δρώμενα σε διάφορες περιοχές και σε λαούς με διαφορετική προέλευση και πολιτιστική εξέλιξη, θεωρεί αναγκαίο σε ορισμένες περιπτώσεις να κάνει συγκρίσεις των εθίμων, είτε αυτά τηρούνται για παραπλήσιους είτε για διαφορετικούς λόγους. Ένα από τα παραδείγματα που επικαλείται είναι η «εορτή των πυρών», δηλαδή οι τελετουργικές φωτιές που ανάβονται σε διαφορετικές μέρες μεταξύ των διαφόρων λαών. Οι Κινέζοι λ.χ. ανάβουν πυρές κατά την «Ημέρα της ζωογόνησης της σφαίρας» [=της γης], που είναι γι αυτούς η πρώτη ημέρα του νέου έτους και συμπίπτει με την 27η Ιανουαρίου του Δυτικού Ημερολογίου. Κατά την κινεζική αντίληψη την ημέρα αυτή η γη βγαίνει από τον χειμώνα και αρχίζει και πάλι να θερμαίνεται και να αναζωογονείται. Προς υποβοήθηση της αναθέρμανσης της γης ανάβουν τις φωτιές, πάνω από τις οποίες στη συνέχεια πηδούν. Όταν η φωτιά κατακαθίσει χτυπούν τα αναμμένα κάρβουνα με σιδερένια ραβδία και από τις σπίθες που εκτινάσσονται με το χτύπημα, κάνουν προβλέψεις για τα γεγονότα της χρονιάς που ακολουθεί. Οι Αρμένιοι και οι Πέρσες γιορτάζουν με άναμμα πυρράς το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας της Μεγάλης Σαρακοστής. Πηδούν δε πάνω από τη φωτιά και εύχονται όσο εύκολα περνούν από πάνω της, τόσο εύκολα να ξεπεράσουν και τις επικείμενες ζέστες του καλοκαιριού που συνδυάζονται όχι μόνο με δυσφορία αλλά και με την ανάπτυξη πολλών (και κυρίως λοιμωδών) νοσημάτων. Οι ορθόδοξοι πληθυσμοί της Καππαδοκίας ανάβουν πυρές την 1η Φεβρουαρίου, ημέρα κατά την οποία τιμάται η μνήμη του μάρτυρα Αγίου Τρύφωνα. Οι Καππαδόκες, έχοντας διατηρήσει αγιασμό από τις 6 Ιανουαρίου, ραντίζουν με αυτόν τα αμπέλια τους ευελπιστώντας στην ευδοκίμηση της καλλιέργειας και την καλή σοδειά, με τη βοήθεια του Αγίου Τρύφωνα που ήταν, όπως γράφει ο Ποταγός, «κλαδούχος». Οι Σύριοι Ελληνορθόδοξοι ανάβουν πυρές την 23η Ιουλίου, παραμονή της γενέθλιας ημέρας του Προφήτη Ιωάννη του Προδρόμου και πηδούν πάνω από αυτές τις φωτιές. Είναι μια τελετή που έχει διασπορά σε ευρύτερη γεωγραφική έκταση, καθώς τελείται επίσης στον Πόντο και στο σύνολο του ελλαδικού χώρου, καθώς συνεχίζει ανάλογα αρχαιότερα, προχριστιανικά δρώμενα. Το άναμμα της πυρράς δεν αποτελεί μόνο πυρολατρικό κατάλοιπο, αλλά και μια ευκαιρία να κοπούν και να καούν ξερόχορτα, που μπορεί να έκρυβαν φίδια, ποντίκια κ.λπ. ή και να ευνοήσουν την ανάπτυξη πυρκαγιάς. Κι ακόμα έδινε την ευκαιρία να ριχτούν στη φωτιά άχρηστα στρώματα, παλιά σανίδια κρεβατιών, έπιπλα και άλλα άχρηστα οικιακά αντικείμενα που συχνά ήταν φορείς παρασίτων. Δεν γνωρίζω για τη Συρία (ούτε αναφέρει κάτι σχετικό ο Ποταγός), αλλά σε διάφορα μέρη στην Ελλάδα πηδώντας τη φωτιά έλεγαν: «έξω ψύλλοι και κορέοι/ νά μπουν οι νοικοκυραίοι» ή «μέσα οι νοικοκυραίοι», τονίζοντας και μια απώτερη υγειονομική συμβολή του εθίμου. Συγχρόνως, με το άναμμα της πυρράς τιμάται και η αποτομή της κεφαλής του Ιωάννη του Προδρόμου που προσονομάζεται και Ριγολόγος, επειδή θεωρείτο προστάτης και θεραπευτής της ελονοσίας και του (πυρετικού) ρίγους που αυτή προκαλούσε. Ήταν δε η πιο κατάλληλη εποχή για λήψη μέτρων προφύλαξης και προστασίας από τη νόσο. Κι αυτό γιατί τα νερά που λιγόστευαν γίνονταν στάσιμα, η ζέστη ευνοούσε την ανάπτυξη των κουνουπιών και, με τα τσιμπήματά τους, την αύξηση της μετάδοσης ελονοσίας. Μετά το τελετουργικό πήδημα των πυρών οι κοπέλες (το ίδιο στη Συρία, τον Πόντο και την Ελλάδα) έριχναν τον «κλήδονα». Σε πήλινο δοχείο με νερό από πηγάδι, που το έφερναν χωρίς να μιλήσουν (το «αμίλητο νερό») έριχναν μέσα κάποιο προσωπικό τους μικροαντικείμενο. Στη συνέχεια «σφράγιζαν τον κλήδονα» και τον άφηναν όλη τη νύχτα στην ύπαιθρο για να τον «δουν» τα αστέρια. Την επόμενη μέρα, ανοίγοντας τον κλήδονα, τραγουδούσαν ή διάβαζαν δίστιχα, καθένα από τα οποία εκλαμβανόταν ως οιωνός για την κοπέλα της οποίας το αντικείμενο ανέσυραν εκείνη την ώρα. Στον Πόντο, γράφει ο Ποταγός, «μετά το θερινόν ηλιοτρόπιον ήτοι την 23ην Ιουνίου, παραμονήν των γενεθλίων του Προφήτου Προδρόμου», ετελείτο και κάποιο άλλο δρώμενο: «Οι μεν παίδες ρίπτουσι δια των θυρών εις τας οικίας των γειτόνων και συγγενών λίθους λέγοντες Του λουτρόπου τρόπου ήλιο, που γυρίζει σε καλό μας/ σα σέτερα και σα μέτερα» Θεωρούσαν δηλαδή την τροπή του ήλιου ως αφετηριακό σημείο για την τροπή, το γύρισμα της τύχης σε καλό, τόσο για τους άλλους όσο και για τους ίδιους. Συνεχίζει δε την αναφορά για την ίδια περιοχή, η αφήγηση του Ποταγού: «αι δε γυναίκες το εσπέρας άπτουσι [=ανάβουν] πυρράς και ταύτας πηδώσαι λέγουσιν: εξέβαμαν ας τον κακόν χρόνον και εσέβαμεν ες τον καλόν» Δηλαδή, «βγήκαμε από τον κακό χρόνο και μπήκαμε στον καλό». Είναι φανερός από τα στοιχεία αυτά ο διαβατήριος χαρακτήρας των εθίμων και η αναδρομή στη μακρινή ανάμνηση της προχριστιανικής αρχαιότητας, όταν το νέο έτος άρχιζε από το θερινό ηλιοτρόπιο. Ένα ακόμα έθιμο που αναφέρει ο Ποταγός υποστηρίζει τα όσα ήδη αναφέρθηκαν: μετά το πήδημα της φωτιάς, οι γυναίκες άναβαν κεριά στα παράθυρα του σπιτιού τους, με το ίδιο ευχετήριο πνεύμα. Απαραίτητο συμπλήρωμα των τελετών ήταν και εδώ ο κλήδονας, που «κλείδωνε», διανυκτέρευε και άνοιγε όπως ήδη έχει εκτεθεί. Προεπιστημονικές καταγραφές Δεκαπέντε συνολικά χρόνια κράτησαν τα ταξίδια του Ποταγού. Οι παρατηρήσεις που δημοσίευσε (μέρος μόνο των όσων έγραψε) δεν εστιάζονται σε καθαρά γεωγραφικές ή επιστημονικές παρατηρήσεις. Εκτός από το φυσικό τοπίο, τον ενδιαφέρει (και ίσως περισσότερο) το κοινωνικό τοπίο, οι άνθρωποι των τόπων που επισκέφθηκε. Μ αυτό, λοιπόν, το πνεύμα περιλαμβάνονται στο βιβλίο του στοιχεία κοινωνικής ανθρωπολογίας και λαογραφίας και όχι από γνώση της νέας επιστήμης που ξεκινούσε.* Έτσι οι καταγραφές του όπως και οι τοπικές και χρονικές συγκρίσεις πρέπει να θεωρηθούν ως δείγματα της προεπιστημονικής λαογραφίας στην Ελλάδα. * Πηγή: Περίληψις Περιηγήσεων Ποταγού», τόμ. α, Εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Α. Κτενά, [Έκδοση με δαπάνη του Πανεπιστημίου Αθηνών, επί πρυτάνεως Π. Γ. Κυριακού, σελ. 704+αναδιπλούμενος πίνακας. Δεν εκδόθηκε δεύτερος τόμος].

6 6 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 Το δημοτικό τραγούδι του Γεφυριού της Άρτας σε ποντιακή παραλλαγή και παραλλαγή του Ελλαδικού χώρου. Ομοιότητες και διαφορές* του Κώστα Κονταξή, επίκ. καθηγητή Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Δυτ. Μακεδονίας Ο στόχος της ανακοίνωσης αυτής είναι να αναδείξει τις αναλογίες, τις ομοιότητες και τις διαφορές που υπάρχουν στις δύο κύριες παραλλαγές του δημοτικού τραγουδιού Του Γεφυριού της Άρτας και να καταδείξει ότι οι διαφορές είναι κύριο γνώρισμα των παραλλαγών που, συχνά, είναι αυτοδύναμες ως τραγούδια διαφορετικά. Δημοτικά τραγούδια, γνωστά σε όλους ή στους περισσότερους λαούς της Βαλκανικής υπάρχουν σε βαθμό ικανοποιητικό. Από όλα, όμως, δύο είναι εκείνα που, ίσως, έχουν σημειώσει τη μεγαλύτερη διάδοση σε ολόκληρη τη Βαλκανική. Και τα δύο είναι ελληνικά, προέρχονται από τον περίφημο κύκλο των Παραλλαγών και βάση τους έχουν λαϊκές δοξασίες, αντίστοιχες με το περιεχόμενο τους. Τα δύο αυτά είναι το τραγούδι του Γεφυριού της Άρτας και το τραγούδι του Νεκρού αδελφού. Για το δεύτερο έχει προηγηθεί η γνωστή και μεγάλη μελέτη του Νικολάου Πολίτη. Για το πρώτο, η σχετική εργασία, ιδίως η συγκριτική δεν έχει προχωρήσει αξιόλογα. Το 1902 δύο ξένοι επιστήμονες, ο L. Seinean και ο K. Dieterich, καθένας ανεξάρτητα από τον άλλο, εξετάζουν το θέμα του τραγουδιού του Γεφυριού της Άρτας. Η μελέτη τους ακολουθεί συγκριτική μέθοδο. Και προσπάθεια τους είναι να διαπιστώσουν, ποια από τις διάφορες βαλκανικές παραλλαγές του τραγουδιού είναι η αρχαιότερη και από την οποία προήλθαν οι άλλες. Ο Seinean δέχεται ότι το τραγούδι έχει ρουμανική την προέλευση του, ενώ ο Dieterich, διαπιστώνει, σωστά, ότι στο τραγούδι αυτό πρέπει να είναι αρχικά ελληνικό και ότι από αυτό προήλθαν τόσο οι ρουμανικές, όσο και οι σερβικές, βουλγαρικές και αλβανικές παραλλαγές. Στις ελληνικές παραλλαγές ανέρχονται, περίπου, στον αριθμό των εκατόν εξήντα το είδος του κτίσματος επαναλαμβάνεται, επίμονα, ότι είναι γεφύρι. Διαφορά υπάρχει μόνο στον Της Άρτας το Γεφύρι καθορισμό του αρχικού γεφυριού και στον τόπο όπου βρίσκεται. Τα συχνότερα ονόματα που απαντούν μέσα στις παραλλαγές του τραγουδιού είναι τρία: Της Τρίχας το Γεφύρι ή το Τρίχινο Γεφύρι, της Άρτας το Γεφύρι και στην Άδανα Γεφύρι. Έτσι, διακρίνονται δύο ομάδες: η μία με καθορισμένα γνωστά τοπωνύμια (η Άρτα, η Άδανα) και μία με όνομα προσηγορικό, άσχετο εντελώς με υπαρκτά τοπωνύμια, παράδοξο για όνομα γεφυριού και, όμως, απλωμένο στους περισσότερους ελληνικούς τόπους. Όλες αυτές οι ενδείξεις, παρατηρεί ο Κώστας Ρωμαίος, «υποδηλώνουν ότι το όνομα Τρίχινο ή της Τρίχας φαίνεται να ανήκει στο παλαιότερο υπόστρωμα της ονοματολογίας του τραγουδιού, ενώ τα τοπωνύμια Άρτα και Άδανα ίσως μπήκαν μεταγενέστερα, και τούτο από τη φυσική λαϊκή επιθυμία για κάτι το πιο συγκεκριμένο». Στον Πόντο, το «Γεφύρι της Τρίχας» κατά την επικρατέστερη άποψη, τοποθετείται στα αριστερά του δημοσίου δρόμου Τραπεζούντος- Ερζερούμ και σε απόσταση δεκαοκτώ, περίπου, χιλιομέτρων από την Τραπεζούντα, στη θέση Πιχιρτζή-Γεσίρογλου. Το γεφύρι έχει μήκος τριάντα, περίπου, μέτρα και πλάτος ένα, σχεδόν, μέτρο. Έχει μόνο μια καμάρα. Είναι κατασκευασμένο με το σύστημα των «τοξοειδών δια σφηνών γεφυρώ», που ανάγεται στον 6ο π.χ. αιώνα. Ο διαβάτης περνά το γεφύρι με πολλή προσοχή και πάντοτε πεζός. 1. Ομοιότητες Πολλές οι ομοιότητες ανάμεσα στις δύο, πιο χαρακτηριστικές παραλλαγές του τραγουδιού. Ειδικότερα: 1.1. Ο μύθος και στις δύο παραλλαγές, έχει δύο βαθύτερες ηθικές, κοινωνικές και ψυχολογικές προεκτάσεις, οι οποίες δεν παύουν να ισχύουν και σήμερα. Συμβολίζουν την έννοια και το περιεχόμενο των μεγάλων κοινωνικών έργων, που απαιτούν θυσίες υπέρτατες. Ζητούν από τους πρωταγωνιστές, τους πρώτους στη μεγάλη προσπάθεια, να επιτελέσουν το χρέος τους, με αυταπάρνηση για χάρη του κοινωνικού συνόλου. Και στις δύο παραλ- * Η ανακοίνωση αυτή έγινε στις στην Άρτα, στο πλαίσιο του 15ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ποντιακών Συλλόγων για την Εθνική Αυτογνωσία.

7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ λαγές το γεφύρι θα «στεριώσει», θα «στέκει» με τη θυσία της γυναίκας του πρωτομάστορα: και μη στοιχειώσατε ορφανό, μη ξένο, μη διαβάτη, παρά του πρωτομάστορα την όμορφη γυναίκα αναγγέλλουν τα πουλιά στην ηπειρωτική παραλλαγή. Την καλή του αποφασίζει να δώσει στο στοιχειό της Δρακολίμνης ο πρωτομάστορας για να «στέκει» της Τριχιάς το Γεφύρι: ντο δις με, πρωτομάστορα, στερένω το γεφύρι σ ; Αν δίγω σε την καλή μου καλύτερην ευρήκω! Σύμφωνα με παρατήρηση του Νικολάου Πολίτη, η υπόθεση του τραγουδιού έχει την αρχή της σε παλαιότατη δοξασία πολλών λαών, ότι για να στεριώσει ένα οικοδόμημα και να προφυλάσσεται από τους κινδύνους πρέπει να χτιστεί ζωντανό πλάσμα στα θεμέλια ή στους τοίχους του. Η ψυχή του θύματος, με την υπεράνθρωπη δύναμη που έχουν οι ελεύθερες από το σώμα ψυχές, γίνεται το στοιχείο που προφυλάσσει από κινδύνους το οικοδόμημα και τιμωρεί εκείνους που επιχειρούν να το βλάψουν Με προθυμία και στις δύο παραλλαγές, δέχεται η γυναίκα του πρωτομάστορα να εκτελέσει την επιθυμία των πολλών και του άντρα της: Μάστορα, μην πικραίνεσαι κ εγώ να πα σ το φέρω, εγώ να μπω, κ εγώ να βγω, το δαχτυλίδι να βρω τραγουδά ο στοχαστής της παραλλαγής του ελλαδικού χώρου. Τραγουδώντας «κατηβαίν» τις πέντε πρώτες οργιές η γυναίκα του πρωτομάστορα στην ποντιακή παραλλαγή: Πέντε οργέας κατηβαίν και με την τραβωδίαν 1.3. Εξαιρετικά πετυχημένο είναι το «εύρημα» του δημοτικού ποιητή για το χαμένο δαχτυλίδι, και στις δύο παραλλαγές. Αν αφαιρεθούν τα στέφανα του γάμου, που βρίσκονται στο σπίτι, πλάι στα εικονίσματα, κανένα άλλο σύμβολο δεν υπήρχε που να μπορούσε να συγκλονίσει περισσότερο την αφοσιωμένη σύζυγο: Το δαχτυλίδι του πεσε στην πρώτη τη καμάρα Καλή μ ακεί ς σο Δρακολίμν ρουξεν το δαχτυλίδι μ 1.4. Η νέα γυναίκα, και στις δύο παραλλαγές, στην αποκάλυψη της προμελέτης απάτης, γελασμένη σ αυτά τα ιερά και τα όσια που πίστευε για το στέρεο συζυγικό δεσμό, ξεσπά σε δίκαιη και αγανακτισμένη κατάρα, χρησιμοποιώντας εικόνες διαφορετικές: Ως τρέμει το καρυόφυλλο, να τρέμει το γεφύρι, κι ως πέφτουν τα δεντρόφυλλα, να πέφτουν οι διαβάτες Άμον το τρομάζ ν τα γόνατα μ, να το τρομάζ το γεφύρι σ κι άμον το σείουν τα μαλλά μ, να σείουν οι διαβάτοι 1.5. Ενώ η γυναίκα του πρωτομάστορα, στο χαροπάλεμα της, καταριέται, και στις δύο παραλλαγές, όπως ειπώθηκε, το γεφύρι, όταν της θυμίζουν ότι έχει αδερφό ή αδέρφια -στην ποντιακή παραλλαγή- στην ξενιτιά και θα κινδυνεύσουν στο πέρασμα του τρεμάμενου γεφυριού, ανακαλεί τη δίκαιη κατάρα, μετατρέποντας την σε ευχή: Αν τρέμουν τ άγρια βουνά, να τρέμει το γεφύρι, κι αν πέφτουν τα άγρια πουλιά, να πέφτουν οι διαβάτες Κι άμον το στέκ νε τα γόνατα μ, να στέκει το γεφύρι, κι άμον το στέκ νε τα μαλλα μ να στέκ νε οι διαβάτοι Γέφυρα της ζωής των δικών της, ενσάρκωση του χρέους και της θυσίας, η γυναίκα που κάνει το δυνατό χτίσιμο των γεφυριών της Άρτας και της Τρίχας, δεν είναι πρόσωπο θυσίας, ύστερα από άνωθεν εντολή με αίτιο τη θέληση του άντρα για την πραγμάτωση του κατορθώματος της εκστρατείας, όπως η Ιφιγένεια στην αρχαιότητα είναι το πρόσωπο που γίνεται τραγικό για την ευτυχία των δικών του, όταν την αντίθεση του στη θυσία αντικαθιστά η συνείδηση του χρέους. Το τραγικό πρόσωπο γεννιέται μέσα στη σύγκρουση ηθικών αξιών και συναισθημάτων Αλλά και όλης της οικογένειας της γυναίκας του πρωτομάστορα η μοίρα είναι τραγική, και στις δύο παραλλαγές. «Κακογραμμένες» οι τρεις αδελφές στη παραλλαγή του ελλαδικού χώρου, «καταραμένοι» οι τρεις αδελφές στην ποντιακή παραλλαγή, αφού όλες και όλοι τους «έχτισαν» από ένα γεφύρι: Τρείς αδερφάδες ήμασταν, και οι τρείς κακογραμμένες, η μια χτισε το Δούναβη, κι η άλλη τον Αφράτη, κι εγώ η πλιο στερνότερη της Άρτας το γιοφύρι Περιοχές του Πόντου, αναφέρονται ως κτίσματα, όπου «στείχειωσαν» τα «τρι αδέλφια» στην ποντιακή παραλλαγή: Τρί αδέρφια έμ νες εμείς και οι τρει καταραμένοι, είνας έχτ σεν την Αδεσαν κι άλλε το Δεβασίρι(ν) κι εγώ η ρισκατάρατος τη Τρίχας το γεφύρι(ν) 1.7. Τέλος, και στις δυο παραλλαγές, ο λαϊκός στοχαστής αποφεύγει τη σκηνή του θανάτου της γυναίκας, της «κάλης» του πρωτομάστορα. Σαν τον αρχαίο τραγικό, προσπαθεί να μην παρουσιάσει στη σκηνή, ποτέ, το φρικτό και το αποτρόπαιο. Αφήνει τον ακροατή του τραγουδιού να συνθέσει εκείνος τις αποτρόπαιες σκηνές να ακούσει, αν θέλει, τις ύστατες κραυγές της γυναίκας που χτίζεται. Δεν τις περιγράφει εκείνος. 2. Διαφορές Αρκετές, όμως, και οι διαφορές που μπορούν να εντοπισθούν στη συγκριτική ανάλυση των δύο παραλλαγών. Αναλυτικότερα: 2.1. Σαράντα πέντε είναι οι μάστοροι και εξήντα οι μαθητάδες, οι οποίοι, με επικεφαλής τον πρωτομάστορα, χτίζουν το γεφύρι στο ποτάμι της Άρτας. Ένας αδιάκοπος κύκλος, ματαιοπονίας είναι οι προσπάθειές τους, αφού χτίζουν την ημέρα και τη νύχτα το γεφύρι γκρεμίζεται: Σαράντα πέντε μάστοροι, κι εξήντα μαθητάδες γιοφύρι νε θεμέλιωναν στης Άρτας το ποτάμι. Μοιρολογούν οι μάστοροι και κλαίν οι μαθητάδες Αντίθετα, στην ποντιακή παραλλαγή δούλευαν «χίλιοι μάστοροι και μύριοι μαθητάδες»: Ακεί πέραν ς σο Δρακολίμν, ς ση Τρίχας το γεφύρι (ν) Δούλευαν χίλιοι μάστοροι και μύριοι μαθητάδες 2.2. Όμως, «εκεί» μόνο οι μαθητάδες έκλαιγαν για τους κόπους τους οι μαστόροι ήταν χαρούμενοι, αφού, με τη συνέχεια της κατασκευής, θα αυξάνονταν το εισόδημά τους, θα πλήθυνε ο μισθός τους: Οι μάστοροι εχαίρουσαν, θενά πλεθύν η ρόγα, οι μαθητάδες έκλαιαν, τσι κουβαλεί λιθάρα

8 8 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ Με έναν «από μηχανής θεό», με το προφητικό πουλί των δημοτικών μας τραγουδιών, αποκαλύπτεται, στην παραλλαγή του ελλαδικού χώρου, η αλήθεια και μαζί η προσταγή να «χτίσουν» στα θεμέλια του γεφυριού τη γυναίκα του πρωτομάστορα: Α δε στοιχειώσετε άνθρωπο, γιοφύρι δε στεριώνει. Και μη στοιχειώσετε ορφανό, μη ξένο, μη διαβάτη, Παρά του πρωτομάστορα την όμορφη γυναίκα Αποκάλυψη τέτοια δεν υπάρχει στην ποντιακή παραλλαγή. Ο Πόντιος πρωτομάστορας αντικρίζεται με το δαιμονικό πνεύμα του ποταμού, κάνει διάλογο μαζί του: Ντο δις με πρωτομάστορα, και στένω το γεφύρι σ ; Απαντώντας στις επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις του δαίμονα, ο πρωτομάστορας δηλώνει πως δεν μπορεί να δώσει ούτε τον κύρη του, τον πατέρα του, ούτε τη μάνα του, ούτε τα αδέρφια του, ούτε τα παιδιά του, αφού είναι πρόσωπα, που, αν τα θυσιάσει, δεν μπορεί πια να τα έχει. Για να στεριώσει, όμως το γεφύρι πρέπει να θυσιαστεί αγαπημένο πρόσωπο του πρωτομάστορα. Το δαιμονικό του ποταμού δεν υποχωρεί. Απαιτεί θυσία και αναγκάζει τον πρωτομάστορα να φανεί σκληρός και χωρίς αισθήματα, να δείξει πως περιφρονεί τη γυναίκα του, δηλώνοντας ότι θα τη θυσιάσει, αφού μπορεί να βρει καλύτερη: Αν δίγω σε την κάλη μου, καλύτερον ευρήκω! Π ρ ο σ ε κ τ ι κό τ ε ρ η, όμως, παρατήρηση του στίχου οδηγεί σε διαφορετικό στοχασμό. Δέχεται ο πρωτομάστορας τη φοβερή πρόκληση της σκοτεινής δύναμης και απαντά, με τον ίδιο τρόπο, σ αυτή. Της συμπεριφέρεται με σαρκασμό, δείχνει να την υποτιμά. Η στιγμή είναι δραματική. Δε φανερώνει, όμως, τον πόνο του. Αναλογίζεται τις ευθύνες του και αποφασίζει. Θυσιάζει ένα κομμάτι της ψυχής του, την «κάλην» του, στήνοντας το γεφύρι, μόνιμο και θαυμαστό κατόρθωμα της λαϊκής αρχιτεκτονικής στους αιώνες. Γίνεται πρόσωπο τραγικό, που παραμένει στη ζωή, χωρίς, ουσιαστικά, να ζει πια, αλλά και χωρίς να πεθαίνει. Σκοπός του να νικήσει το δαιμονικό πνεύμα, απαντώντας του, με πόνο ψυχής: Αν δίγω σε την κάλη μου, καλύτερον ευρήκω! Της Τρίχας το Γεφύρι Πιάνει μηνάει της λυγερής με το πουλί τ αηδόνι. Αργά ντυθεί, αργά αλλαχτεί, αργά να πάει το γιόμα, Αργά να πάει και να διαβεί της Άρτας το ποτάμι Αντίθετα, στην ποντιακή παραλλαγή ο πρωτομάστορας στοχάζεται: Κι ατός ο πρωτομάστορας νουνίζ νύχταν κ ημέραν Στο μήνυμά του προς την «κάλη» του βιάζεται. Δεν προσπαθεί να κερδίσει χρόνο. Της μηνάει με τρόπο αυστηρό να βρεθεί «αγλήγορα» στη Δρακολίμνη, αφού πάει το Σάββατο στο λουτρό, την «Κερεκήν ς σο γάμον και την Δευτέραν το πουρνόν αδά ας ευρισκάται» Στο τραγούδι του Γεφυριού της Άρτας τη βαρυθυμία του πρωτομάστορα την ανακοινώνουν οι άλλοι μαστόροι με το πρόσχημα του χαμένου δαχτυλιδιού. Ο ίδιος παρακολουθεί βουβός τη σκηνή, παλεύοντας με την κρυφή «φουρτούνα» της καρδιάς του: Το δαχτυλίδι του πεσε στην πρώτη την καμάρα, Και ποιος να μπει και ποιος να βγει το δαχτυλίδι νά βρει; Στης Τρίχας το Γεφύρ, ο πρωτομάστορας δε μεταθέτει ευθύνες. Μιλά ο ίδιος στη γυναίκα του, ζητώντας, έμμεσα, από την ίδια να κατεβεί στο ποτάμι, έστω και αν, από ανάγκη, δεν μπορεί να πει όλη την αλήθεια: Κάλη μ, ακεί ς σο Δρακολίμν ρούξεν το δαχτυλίδι μ, Εκεί τη κυρούμ το πουγγίν, τη μάνα μ το λογάρι, Εκεί π εμπαίν και παίρατα, ας εχ εμέν κ εκείνα 2.6. Τέλος, στην ποντιακή παραλλαγή η γυναίκα που κατεβαίνει στην κοίτη του ποταμού, «πέντε οργέας με την τραβωδίαν, και άλλα πέντε ( ) με τη μοιρολοΐαν», δε θρηνεί τα νιάτα και την ομορφιά της που χάνει, αλλά κλαίει το μικρό παιδί της που άφησε να κοιμάται στην κούνια. Το μητρικό φίλτρο κυριαρχεί και την ύστατη στιγμή της ζωής της, τη στιγμή της άδικης θυσίας της στην πικραμένη καρδιά της, κάτι που δεν απασχολεί τη γυναίκα που «στεριώνει» το ηπειρώτικο γεφύρι: Κι αρ κι πονώ τα κάλλα μου κι αρ κι πονώ τη νέτε μ, Πονώ και κλαίω το πουλί μ τ εσένα κοιμισμένον 2.4 Διαφορετική είναι, στις δύο παραλλαγές, η αντίδραση του πρωτομάστορα στο φοβερό μήνυμα. Στην παραλλαγή του ελλαδικού χώρου ο πρωτομάστορας, με ραγισμένη την καρδιά «πέφτει του θανάτου». Γεμάτος στοργή και αγάπη για τη γυναίκα του της «μηνάει» να μη βιαστεί, να πάει, όσο γίνεται, πιο αργά στης Άρτας το ποτάμι. Είναι το μόνο που μπορεί να κάνει τη δύσκολη αυτή στιγμή της συμφοράς. Στην αργοπορία της στηρίζει τις τελευταίες του ελπίδες πως κάτι μπορεί, στο μεταξύ, να αλλάξει: Τ άκουσ ο πρωτομάστορας και του θανάτου πέφτει. Ο περιορισμένος χρόνος μιας ανακοίνωσης δεν επιτρέπει την ολοκλήρωση του θέματος που επιλέξαμε. Στις παραλλαγές που εξετάστηκαν υπάρχουν βασικές ομοιότητες, αναλογίες, αλλά και διαφορές. Οι ομοιότητες αποδεικνύουν πως οι παραλλαγές προήλθαν από την ίδια αρχική παραλογή, η οποία διαδόθηκε όχι μόνο στον ελλαδικό και το μικρασιατικό χώρο, αλλά και στους λαούς της Βαλκανικής. Οι διαφορές είναι, σίγουρα, κύριο γνώρισμα των παραλλαγών, που, συχνά, και κατά την άποψη του Κ. Τσαγγαλά, είναι αυτοδύναμες και αυτόνομες σαν διαφορετικά τραγούδια.

9 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ Ο Μίκης Θεοδωράκης για την Εθνική συνείδηση και τον Πατριωτισμό Μια απάντηση στη Θ. Δραγώνα και τους ομοϊδεάτες της μέσω του διαδικτύου προς όλο τον Ελληνισμό στις Διάβασα στο Βήμα και τα Νέα τις συνεντεύξεις σας, οι οποίες όμως κινούνται μονάχα γύρω από δυο-τρεις φράσεις που σας αποδόθηκαν εδώ και πολύ καιρό, για να διαψευσθούν ύστερα από μεγάλη και αδικαιολόγητη καθυστέρηση. Οι συνεντεύξεις αυτές και η μεγάλη προβολή τους (σε συνδυασμό με τη φίμωση των αντιθέτων απόψεων) δεν πετυχαίνουν τίποτε άλλο παρά να αποκαλύπτουν στον ελληνικό λαό τους πανίσχυρους φίλους σας στα ΜΜΕ αποδεικνύοντας το εύρος και τα ερείσματα αλλά και τον συντονισμό της προσπάθειας που εξυφαίνεται με στόχο την αλλοίωση της εθνικής-ελληνικής μας ταυτότητας. Καθώς και τον τρόμο που δημιουργεί η αυξανόμενη παλλαϊκή αντίδραση στις απόψεις σας, που ακυρώνει την αρχική σας προσπάθεια να εκμεταλλευθείτε την αντίδραση του κ. Καρατζαφέρη βαφτίζοντας όσους διαφωνούν «ακροδεξιούς». Τρόμος που φτάνει σε σημείο να προκαλεί συμπτώματα της «Λύσσας-Σόρος» σε υποταχτικούς κονδυλοφόρους όπως σ αυτόν τον δυστυχή κ. Χάρη σε σημερινό (9.1.10) ένθετο αθηναϊκής εφημερίδας. Επειδή τυχαίνει να είμαι ένας από τους πρωτεργάτες αυτής της εκστρατείας για την ενημέρωση του ελληνικού λαού με ρίζες βαθιές στην αληθινή ελληνική Αριστερά από την εποχή του ΕΑΜ, θα ήμουν ο τελευταίος που θα επέτρεπα στον οποιονδήποτε να καπηλευτεί τη λέξη και την έννοια «πατρίδα». Το ΕΑΜ και το τότε ΚΚΕ κατέκτησε την εμπιστοσύνη του 70% του λαού μας για την πίστη του και τους αγώνες του για τη Λευτεριά της ελληνικής πατρίδας και την αναγέννηση του ελληνικού έθνους. Με την πεποίθηση ότι υπηρετούμε τα ιδεώδη των Ελλήνων για την ελευθερία και την δημοκρατία από τα βάθη των αιώνων και φτάνοντας ως το «Ελευθερία ή Θάνατος» του Κολοκοτρώνη, ορθώσαμε το ανάστημά μας και αναμετρηθήκαμε με το όπλο στο χέρι, με την πιο φονική δύναμη που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα: την χιτλερική Βέρμαχτ, τα ναζιστικά Ες-Ες και τη Γκεστάπο, με αμέτρητες θυσίες σε αίμα, βασανισμούς και διώξεις. Ενώ παράλληλα και μέσα σ εκείνες τις σκληρές συνθήκες τιμούσαμε και τρεφόμαστε με τον ελληνικό πολιτισμό για τον οποίο είμαστε περήφανοι και συγχρόνως οραματιζόμαστε τη μελλοντική κοινωνία της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης και της «πανανθρώπινης λευτεριάς». Αυτή υπήρξε ως σήμερα η γνήσια και μοναδική Αριστερά, όπου οι λέξεις «έθνος» και «πατρίδα» ήταν για μας δόξα και τιμή και όχι ντροπή όπως τις κατάντησαν χτες και σήμερα ορισμένα γκρουπούσκουλα και ομάδες «διανοουμένων» που στο όνομα της Αριστεράς ντροπιάζουν με τις «ιδέες» και τα καμώματά τους, τους αγώνες και τις θυσίες μας, ενώ δηλητηριάζουν την ανύποπτη νεολαία μας, που η νικήτρια και θριαμβεύουσα ακόμα και σήμερα εθνικοφροσύνη κρατάει στα σκοτάδια, έχοντας καταδικάσει σε λήθη τη σύγχρονη ιστορία μας. Όμως η ακτινοβολία εκείνων των ηρωικών χρόνων, αψηφώντας όλα τα εμπόδια, εξακολουθεί να εμπνέει το λαό μας, γι αυτό και η αντίθεση στη συστηματική απόπειρα που επιχειρείται εδώ και καιρό με στόχο την ουσιαστική ανατροπή της ελληνικής ιστορίας, είναι καθολική και δεν συνδέεται με την α ή τη β πολιτική παράταξη αλλά με το σύνολο των Ελλήνων, που γαλουχήθηκε με μια συγκεκριμένη και βαθιά ριζωμένη άποψη για το τι είναι πατρίδα, τι είναι Ελλάδα, τι είναι ιστορία, τι είναι ελληνικός λαός και ελληνικό έθνος. Κι ακόμα γνωρίζει καλά γιατί τα βιώνει ποια είναι τα βασικά ιστορικά και πολιτισμικά στοιχεία που μας διέπλασαν από το 21 έως σήμερα. Αρνούμενοι και κατεδαφίζοντας όλα αυτά που μας έκαναν αυτούς που είμαστε χτες, προχτές και σήμερα, με το πρόσχημα μιας δήθεν επιστημονικής αναθεώρησης της ιστορικής πραγματικότητας, όπως αποδεικνύεται σε κάθε σελίδα του βιβλίου σας Τι Είναι η Πατρίδα μας; στην ουσία αμφισβητείτε οτιδήποτε θετικό έπραξε ο λαός αυτός σε όλους τους τομείς του εθνικού μας βίου κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων. Με το βιβλίο σας αποδομείτε τις ιδέες, πεποιθήσεις, τα «πιστεύω», σε σχέση με το ελληνικό έθνος και τις ρίζες του, δηλαδή όλα αυτά που ενέπνευσαν και παρακίνησαν τον λαό μας. Όμως, αν στις αρχές του 19ου αιώνα δεν υπήρχαν οι ιδέες για τη συνέχεια του ελληνικού έθνους και όλα τα «πιστεύω» που εσείς σήμερα απορρίπτετε ως άνευ ουσιαστικού περιεχομένου και εκτός ιστορικής πραγματικότητας, τότε δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν η Επανάσταση του 21, το κίνημα του Φιλελληνισμού, το δημοκρατικό κίνημα του Μακρυγιάννη, η αποπομπή του Όθωνα, οι Βαλκανικοί πόλεμοι, η Εθνική Αντίσταση. Δεν θα υπήρχε ο Άρης Βελουχιώτης. Και όχι μονάχα αυτός, γιατί σύμφωνα με κείνα που επιχειρείτε να διδαχθούν τα παιδιά μας, δεν θα υπήρχε ούτε ένας αντάρτης, μιας και ΟΛΟΙ πήραν τα όπλα για την Ελλάδα και την Πατρίδα. Ενώ αν είχαν τα μυαλά τα δικά σας, δηλαδή εξέταζαν το «επιστημονικώς ορθόν», θα τα βρίσκανε μια χαρά με τους Γερμανούς που εξ άλλου το μόνο που ζητούσαν από μας ήταν να τους παραχωρήσουμε την άδεια χρήσης των λιμανιών και των αεροδρομίων μας. Κατά τον ίδιο τρόπο δεν θα υπήρχαν οι δημοκρατικοί αγώνες και η Αντίσταση κατά της χούντας. Δεν θα υπήρχαν ο Σολωμός, ο Κάλβος, ο Παλαμάς, ο Καβάφης, ο Καλομοίρης, ο Καζαντζάκης, o Σικελιανός, ο Σεφέρης, ο Ρίτσος, ο Τσαρούχης, ο Ελύτης, ο Χατζιδάκις, ο Εγγονόπουλος,

10 10 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, ο Παρθένης, ο Καμπανέλλης, ο Γεωργουσόπουλος, ο Κουν, ο Μινωτής, ο Κακογιάννης, ο Αγγελόπουλος. Όπως δεν θα υπήρχαν οι διανοητές, οι φιλόσοφοι, οι μεγάλοι πολιτικοί ηγέτες από τον Τρικούπη και τον Βενιζέλο ως τον Καραμανλή και τον Ανδρέα Παπανδρέου. Δεν θα υπήρχαν τα μεγάλα κινήματα όπως των δημοτικιστών και των φοιτητών. Δεν θα υπήρχε το κίνημα για την Κύπρο ούτε οι εκδηλώσεις αλληλεγγύης προς τα σημερινά θύματα του επιθετικού ιμπεριαλισμού, την Γιουγκοσλαβία, την Παλαιστίνη, το Αφγανιστάν και το Ιράκ. Και δεν θα συνέβαιναν προ παντός εκείνες οι πράξεις, που αποδεικνύουν την ιδιαιτερότητα του λαού μας, που τόσο επίμονα σαρκάζετε, όπως το ΟΧΙ το 1940 και η μάχη της Κρήτης, καθώς και το ότι ανάμεσα σε όλους τους ευρωπαίους, μονάχα η Ελλάδα αρνήθηκε να ντύσει τα παιδιά της με την στολή της Βέρμαχτ και να τα στείλει στο ανατολικό μέτωπο. Χάρη στις μοναδικές μέσα στην κατεχόμενη Ευρώπη παλλαϊκές διαδηλώσεις στο κέντρο της Αθήνας με χιλιάδες νεκρούς, τραυματίες και εκτοπισμένους σε στρατόπεδα θανάτου. Κι αυτό γιατί οι εθνικοί και δημοκρατικοί μας αγώνες, καθώς και τα πνευματικά έργα και οι πολιτικές πράξεις των προσώπων αυτών, διαπνέονταν από την πεποίθηση ότι η σύγχρονη Ελλάδα έχει επηρεαστεί βαθιά από μια βαριά κληρονομιά, απέναντι στην οποία θα πρέπει να φανούμε δημιουργικά αντάξιοι. Για όλα αυτά έχετε να πείτε μια μόνο λέξη: εθνοκεντρισμός, δηλαδή ότι είναι ασυγχώρητη υπερηφάνεια για ένα λαό να θαυμάζει τα επιτεύγματά του, φτάνοντας στο σημείο να προτείνετε να εκλείψει από τα σχολικά βιβλία, γιατί αυτό επιτάσσει η σύγχρονη επιστήμη για την αναθεώρηση της ιστορίας. Με άλλα λόγια, επιχειρείτε έναν γενικευμένο ευνουχισμό σε ό,τι πολυτιμότερο και πιο ελληνικό πέτυχε ο λαός μας έως τώρα, με τελικό αποτέλεσμα τη μετατροπή μας σε έναν άλλο λαό, προσαρμοσμένο στις συνταγές του καμουφλαρισμένου αφελληνισμού, που κοσμούν κάθε σελίδα του εν λόγω βιβλίου σας. Κι αυτό γιατί διαφωνείτε με την ύπαρξη και την αξία των βασικών πυλώνων πάνω στους οποίους στηρίχθηκαν οι ιδέες, οι πράξεις, οι αγώνες, οι θυσίες και τα έργα, πνευματικά και άλλα. Βαφτίζετε «εθνοκεντρισμό» την ξεχωριστή πίστη, ακόμα και θαυμασμό που μπορεί να έχει ένας λαός για την ιστορία και τον εαυτό του. Τις ξένες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την εθνική μας ζωή, τις θεωρείτε σχεδόν ανύπαρκτες και πρόσχημα για να καλύψουμε τις δικές μας υπαρκτές βεβαίως αδυναμίες. Την ιδιαιτερότητα των αγώνων μας, ειδικά στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο την αποκαλείτε «σωβινισμό», πράξη εχθρική προς τους άλλους και την θεωρείτε γενεσιουργό αιτία ξενοφοβίας. Την υπερηφάνεια μας για τα κατορθώματα των αρχαίων Ελλήνων την βαφτίζετε «στείρο εθνικισμό» και «ιστορική αυταπάτη». Δηλαδή θέλετε, σώνει και καλά, να αποδείξετε ότι κακώς πιστεύαμε ως τώρα όσα πιστεύαμε για την καταγωγή, τις παραδόσεις, την ιστορία και τον πολιτισμό μας, πράξη που στην ιατρική επιστήμη ονομάζεται «ευνουχισμός». Και οχυρωμένη πίσω από ηχηρά ονόματα ξένων επιστημόνων βαλθήκατε με τη βοήθεια ισχυρών πολιτικών και οικονομικών κύκλων, μιας και είναι πολύ δύσκολο να ευνουχίσετε έναν ολόκληρο λαό κατεδαφίζοντας τα σύμβολα και τους μύθους του, να ξεκινήσετε το θεάρεστο έργο σας από τα τρυφερά και ανύποπτα παιδιά μας. Όπως το επιχείρησε χθες η φίλη σας κ. Ρεπούση ανεπιτυχώς ενώ σήμερα, με τον αέρα μάλιστα της κρατικής συμπαράστασης, το επεκτείνετε εσείς με νέα έφοδο για τον ευνουχισμό της μαθητικής μας νεολαίας από κρατικό μάλιστα πόστο! Γνωρίζετε κυρία Δραγώνα, ότι δεν έχω τίποτα προσωπικό μαζί σας, όπως γνωρίζετε ότι θα σας ήταν λίγο δύσκολο να με βαφτίσετε κι εμένα ακροδεξιό. Προς το παρόν μπορείτε εσείς και οι φίλοι σας να με φιμώσετε. Όμως, σ αυτό είμαι συνηθισμένος και μάλιστα θα σας έλεγα ότι όποιοι και όσοι στο παρελθόν κατά καιρούς επεχείρησαν να φιμώσουν τις ιδέες αλλά και την μουσική μου, είχαν κακά γεράματα. Όπως ίσως ξέρετε ή θα έχετε ακούσει, η ζωή και το έργο μου στηρίχθηκε επάνω σε τρεις λέξεις: Ελλάδα, Πατρίδα, Ελευθερία. Και όλοι μου οι αγώνες έγιναν μόνο και μόνο για να τις υπερασπίσω με κάθε θυσία. Το ίδιο κάνω και τώρα. Σήμερα εσείς και οι φίλοι σας, με διαφορετικό τρόπο από ό,τι οι προηγούμενοι, επιχειρείτε να κατεδαφίσετε τις ιδέες, τις πράξεις και τα έργα που συμβολίζουν αυτές οι τρεις λέξεις, που όπως είπα, ενέπνευσαν και στήριξαν όλες τις γενιές των Νεοελλήνων, για να γίνουμε αυτό που είμαστε σήμερα. Μια κορυφαία στιγμή στη νεότερή μας ιστορία υπήρξε και η Εθνική μας Αντίσταση, τότε που έλαμψαν αυτές οι τρεις λέξεις οδηγώντας τα νιάτα εκείνης της εποχής σε ανυπέρβλητες θυσίες. Χιλιάδες, εκατοντάδες χιλιάδες τα θύματα. Τι μας οδηγούσε τότε; Όλα αυτά που καταδικάζονται σε κάθε σελίδα του βιβλίου σας, για να ανοίξει ο δρόμος σε μια γενικευμένη αλλοίωση του εθνικού μας χαρακτήρα ξεκινώντας με δήθεν επιστημονικό τρόπο από τα τρυφερά μας νιάτα. Άλλωστε αυτή η προσπάθεια που γίνεται μέσα στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης, έχει αφετηρία γνωστά σε όλους διεθνή κέντρα, που επιδιώκουν την διάλυση των εθνών-λαών με εθνικές ιδιαιτερότητες, συμφέροντα και «αρχές» που οδηγούν σε αντιστάσεις μπροστά στη λαίλαπα της παγκοσμιοποίησης και γι αυτό με τη διάλυση των εθνών επιδιώκουν τη μετατροπή των ανθρώπων σε ανυπεράσπιστες μονάδες χωρίς μνήμη και ενοχλητικές ιδιαιτερότητες. Eίναι δυνατόν να επιτραπεί να γίνει κάτι τέτοιο; Να γιατί με βρίσκετε και θα με βρίσκετε πάντοτε αντίθετο, γιατί πιστεύω ότι η γενιά η δική μου έχει αποδείξει στην πράξη, με έργα και όχι μόνο με λόγια, ότι σ αυτή τη γωνιά της Γης κατοικούν άνθρωποι που είναι Έλληνες με όλη την ιστορική σημασία αυτής της λέξης και τίποτε απολύτως τίποτε δεν μπορεί να αμαυρώσει και πολύ περισσότερο να αλλοιώσει. Τέλος οφείλω να σας πω ότι: Από την ανάγνωση του βιβλίου σας Τι Είναι η Πατρίδα μας; έχω συναγάγει ορισμένα συμπεράσματα, που πιστοποιούν θεμελιακές διαφορές από τις απόψεις σας. Θα αρκεστώ προς το παρόν σε μερικά παραδείγματα: «Η κυρίαρχη αντίληψη για το έθνος και την εθνική ταυτότητα, με βάση την οποία οι πολιτικές εξουσίες στην Ευρώπη αλλά και έξω από αυτήν οργανώνουν το διαπαιδαγωγητικό ρόλο του σχολείου, είναι ακόμη σήμερα σε μεγάλο βαθμό η αντίληψη που κληρονόμησε ο ρομαντισμός του 19ου αιώνα, σύμφωνα με την οποία το έθνος αποτελεί

11 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ οικουμενική, «φυσική» οντότητα, ανεξάρτητη από το χρόνο και το χώρο, και η εθνική ταυτότητα, αυτονόητη και αναλλοίωτη αποτύπωση κοινωνικής ομοψυχίας και συνοχής. Οι εθνικές ιστοριογραφίες προέρχονται από αυτή την παράδοση και δίνουν έμφαση στη συνέχεια της ιστορίας και του πολιτισμού της εθνικής ομάδας, στις αντιστάσεις της απέναντι στις εξωτερικές επιβουλές, στην ομοιογένειά της. Στο σχολείο η ιστορία καλείται να διδάξει τα κατορθώματα των προγόνων και να σφυρηλατήσει την εθνική υπερηφάνεια και ενότητα, ενώ η γλώσσα και η γεωγραφία επιβεβαιώνουν την εθνική συνέχεια στο χρόνο και στο χώρο». (σελ. 31) Είναι φανερό ότι θεωρείτε ότι το έθνος και η εθνική ταυτότητα είναι «κληρονομιά του ρομαντισμού του 19ου αιώνα [και δεν] αποτελεί «φυσική» οντότητα ανεξάρτητη από τον χρόνο και τον χώρο, αυτονόητη και αναλλοίωτη αποτύπωση εθνικής ομοψυχίας και συνοχής». Φαίνεται ακόμη ότι δεν είσθε σύμφωνη με την έμφαση που δίνεται στο σχολείο «στη συνέχεια της ιστορίας και του πολιτισμού της εθνικής ομάδας, στις αντιστάσεις της απέναντι στις εξωτερικές επιβουλές, στην ομοιογένειά της». Καθώς και στο γεγονός ότι «η ιστορία καλείται να διδάξει τα κατορθώματα των προγόνων και να σφυρηλατήσει την εθνική υπερηφάνεια και ενότητα., ενώ η γλώσσα και η γεωγραφία επιβεβαιώνουν τη συνέχεια στο χρόνο και στον χώρο». Θα ήθελα ειλικρινά να μου λέγατε, αν η παράγραφος αυτή αναφέρεται θετικά ή αρνητικά στον τρόπο που το σχολείο αντιμετωπίζει τα προβλήματα αυτά. Μιας και δεν το λέτε φανερά. Όμως αφήνετε να υπονοηθεί, ότι όλες αυτές οι ιδέες περί έθνους και εθνικής ταυτότητας αποτελούν σύμπτωμα που μας επιβλήθηκε από την «ρομαντική αντίληψη της ιστορίας στο τέλος του 19ου αιώνα». Άρα ξεπερασμένες και αντιεπιστημονικές, σύμφωνα με την οπτική γωνία τη δική σας και των υπολοίπων συνεργατών σας που συμμετέχουν στην συγγραφή του εν λόγω βιβλίου. Να όμως που τόσο εγώ όσο και οι γενιές των παππούδων μου αλλά και των συμμαχητών και συνοδοιπόρων μου στους δρόμους των εθνικών αγώνων και στις προσπάθειες για τη δημιουργία μιας ελληνικής τέχνης, διαπνεόμεθα σε κάθε μας βήμα και προσπάθεια από αυτές ακριβώς τις ιδέες που καταγγέλλετε ως ξεπερασμένες και ευτελή, ως φαίνεται, προϊόντα μιας ξεπερασμένης πια ρομαντικής αντίληψης. Και μόνο μ αυτή την παράγραφο, μου ζητάτε να απαρνηθώ τον εαυτό μου, τη ζωή μου, τις ιδέες και το έργο μου. Και όχι μόνο από εμένα αλλά όπως αποδεικνύεται από τις πράξεις και τα έργα τους, ΟΛΟΥΣ σχεδόν τους Νεοέλληνες, ανώνυμους και επώνυμους που από το 1821 έως σήμερα πίστεψαν ακριβώς σ αυτά που θεωρείτε ότι κακώς διδάσκονται σήμερα στο ελληνικό σχολείο. Άλλωστε αμέσως μετά διευκρινίσατε ότι «στις σύγχρονες κοινωνικές επιστήμες για το εθνικό φαινόμενο η ρομαντική αντίληψη για το έθνος έχει γίνει αντικείμενο κριτικής Οι σύγχρονες θεωρήσεις ( ) συγκλίνουν στην παραδοχή ότι η έννοια του έθνους είναι σχετικά πρόσφατη, αλλάζει μέσα στο χρόνο» και παρακάτω αποκαλείτε «φανταστική κοινότητα» του έθνους που στηρίζεται στη νέα νοηματοδότηση (ομολογώ πως δεν καταλαβαίνω τον όρο) υπαρκτών κοινών χαρακτηριστικών» και όλα αυτά τα προσφέρει «η εθνική ταυτότητα» (που ήρθε) «να αντικαταστήσει το κενό που δημιούργησε η κατάλυση των παραδοσιακών μορφών κοινωνικής οργάνωσης». «Καθώς διευρύνεται το σχετικά πρόσφατο ενδιαφέρον των κοινωνικών επιστημών για το εθνικό φαινόμενο, η ρομαντική αντίληψη για το έθνος έχει γίνει αντικείμενο κριτικής τα τελευταία χρόνια. Οι σύγχρονες θεωρήσεις, παρά τις σημαντικές διαφορές τους ως προς την προέλευσή τους, συγκλίνουν στην παραδοχή ότι η έννοια του έθνους είναι σχετικά πρόσφατη, αλλάζει μέσα στο χρόνο και μπορούμε επομένως να κάνουμε την ιστορία της: πιο συγκεκριμένα η έννοια του έθνους όπως χρησιμοποιείται σήμερα διαμορφώθηκε ιστορικά τα τελευταία διακόσια χρόνια και συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία των εθνών-κρατών (Noiriel 1991). Η εθνική ταυτότητα ήρθε να αντικαταστήσει το κενό που δημιούργησε η κατάλυση των παραδοσιακών μορφών κοινωνικής οργάνωσης και να προσφέρει στα μέλη των σύγχρονων κοινωνιών νέα βάση κοινωνικής συνοχής μέσα από τη δημιουργία της φαντασιακής κοινότητας του έθνους, που στηρίζεται στη νέα νοηματοδότηση υπαρκτών κοινών πολιτισμικών χαρακτηριστικών». (σελ. 31) Γιατί τάχα πολύπλοκες εγκεφαλικές αναλύσεις για αυτονόητα γεγονότα, όπως είναι η συνεχής ανανέωση των μορφών της κοινωνικής συγκρότησης, για να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το έθνος αποτελεί μια «φανταστική κοινότητα»; Αλήθεια, τι θα πει αυτό; Το έθνος σε σχέση με την κοινωνία είναι η ψυχή σε σχέση με το σώμα. Κι εδώ είναι πιστεύω, το λάθος της σύγχρονης κοινωνικής επιστήμης, που επαγγέλλεσθε. Γιατί επιχειρεί να αναλύσει και να εξηγήσει μορφές και λειτουργίες που αφορούν την κοινωνία-σώμα και όχι το έθνος-ψυχή. Που δεν αναλύεται ούτε εξηγείται, γιατί όπως και τα φαινόμενα της θρησκείας και της τέχνης, ανάγεται στη μεταφυσική και στην υπέρβαση. Στο υπερλογικό και ανεξήγητο. Αν και για τη συνέχεια του ελληνικού έθνους, πέραν του γεγονότος ότι για την παμψηφία θα έλεγα των Νεοελλήνων ανωνύμων και επωνύμων δεν αποτελούσε και αποτελεί μόνο ένα είδος θρησκευτικής πίστης (άκρως αντιεπιστημονικής βεβαίως για σας) υπάρχουν απτές αποδείξεις ότι ορισμένοι βασικοί άξονες του πνευματικού κόσμου των αρχαίων Ελλήνων κατάφεραν να διατηρηθούν και να φτάσουν ως τις μέρες μας. Λ.χ. είναι πασίγνωστη η διάρκεια της ελληνικής γλώσσας. Δεν είναι όμως γνωστή η διάρκεια της αρχαίας ελληνικής μουσικής μέσω των βασικών μουσικών κλιμάκων, που παρέμειναν αναλλοίωτες, καθώς οι αρχαίοι μουσικοί τρόποι πέρασαν ατόφιοι στη βυζαντινή μουσική με το νέο όνομα «ήχοι» κι από κει δια μέσου της αραβικής μουσικής και με καινούριο όνομα, «δρόμοι», δημιούργησαν το ρεμπέτικο τραγούδι από το οποίο προήλθε τόσο η σύγχρονη λαϊκή μας μουσική όσο και η έντεχνη-λαϊκή μουσική, μέσα στην οποία συνενώθηκε η μουσική με την ποίηση. Δηλαδή, το φαινόμενο που χαρακτήριζε την αρχαία μουσική, δεδομένου ότι τότε με τον όρο «μουσική» εννοούσαν αποκλειστικά την σύζευξη Μουσικής και Λόγου. Ένα άλλο σημαντικό δημιούργημα των αρχαίων, υπήρξε ως γνωστόν και η Δημοκρατία και μάλιστα η άμεση Δημοκρατία. Μετά την κατάκτηση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους και σχεδόν έως σήμερα στην Ευρώπη, κυριάρχησαν συστήματα συγκεντρωτικά, βασιλείες, αυτοκρατορίες, δικτατορίες, σοσιαλιστικές εξουσίες. Η χώρα μας κατακτήθηκε για τέσσερις αιώνες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Εν τούτοις και κάτω από αυτές τις καταλυτικές συνθήκες οι ελληνικές κοινότητες, μέσα και

Απάντηση Μίκη Θεοδωράκη προς κ. Θάλεια ραγώνα

Απάντηση Μίκη Θεοδωράκη προς κ. Θάλεια ραγώνα Απάντηση Μίκη Θεοδωράκη προς κ. Θάλεια ραγώνα Προς την κ. Θάλεια ραγώνα Καθηγήτρια Κοινωνικής Ψυχολογίας Τµήµα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην προσχολική ηλικία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Σε ποια κατηγορία τραγουδιών ανήκει το συγκεκριμένο τραγούδι; Ανήκει στα δημοτικά τραγούδια και συγκεκριμένα στις παραλογές. Τι είναι οι παραλογές;

Διαβάστε περισσότερα

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά Μιχελή Ελένη 2Γ Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά συγχρόνως και μεγάλης κοινωνικής σπουδαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας» Δράμα 29-10-2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η Νίκη της Δράμας» Πραγματοποιήθηκαν στις 28 Οκτώβρη 2013 τα αποκαλυπτήρια του μνημείου - σύμβολο για την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση του τόπου μας, που γιορτάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη Δ2 Υπεύθυνη : Τριαντάρη Φωτεινή Πληροφορικός

Τάξη Δ2 Υπεύθυνη : Τριαντάρη Φωτεινή Πληροφορικός Τάξη Δ2 Υπεύθυνη : Τριαντάρη Φωτεινή Πληροφορικός ΟΜΑΔΑ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Η ομάδα των Δημοσιογράφων Γιώργος Λιάμπας Αχιλλέας Καφάσης Βαγγέλης Ντουλιλλάρι Πάρης Κίτσας Ραφαήλ Τάσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή σας παρουσία. Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποδεικνύει ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά Πάνελ 1: Σύγχρονη μετάδοση της ιστορίας από νέους για νέους - Τι κάνει ένα μνημείο ελκυστικό για νέους? - Πως μπορεί να διαμορφωθεί η ιστορική-πολιτική παιδεία? - Τι μπορούν να κάνουν οι νέοι για την ενθυμίση?

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει να σας πω ότι στο αρχείο μου έχω έγγραφη

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Δελτίο Τύπου 19-10-2015 Ιβήριδος 9, T.K. 54351 Θεσσαλονίκη, τηλ.: 2310 905164, fax: 2310 903721 Email επικοινωνίας: anestis_anastasiadis@yahoo.gr, axmetaloulis@gmail.com Ιστοσελίδα: www.loutropoleis.com Δελτίο Τύπου 19-10-2015

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Μεσσηνίας οργανώνει. Λαογραφικό διήμερο στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Μεσσηνίας οργανώνει. Λαογραφικό διήμερο στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Μεσσηνίας οργανώνει Λαογραφικό διήμερο στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2012, στο Πνευματικό Κέντρο αφιερωμένο στο Μεσσήνιο λαογράφο Μιχάλη Μερακλή και στο ελληνικό λαϊκό παραμύθι. Την Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικός Σύλλογος Σίφνου

Πολιτιστικός Σύλλογος Σίφνου Πολιτιστικός Σύλλογος Σίφνου Σάββατο 10 Ιουλίου έως Κυριακή 25 Ιουλίου Έκθεση αγιογραφίας από 25 Αγιογράφους - μέλη της Πανελλήνιας Εταιρίας Λόγου και Τέχνης (Π.Ε.Λ.Τ.) Στο Παλιό Σχολείο του Κάστρου Ώρες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Έχοντας μεγαλώσει με το Ουράνιο Τόξο, ο Χρήστος Δημόπουλος αποτελεί μία οικεία φιγούρα. Κάθε μέρα «έμπαινε» στο σπίτι, μας έλεγε ιστορίες, μας έδειχνε κατασκευές.

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων

Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδευτικός Κύκλος Συστηµικών Λύσεων Εκπαιδεύτρια: Χαριτίνη Παπακυρίλλου Εργασία Τίτλος: «Έτοιµος για Αίτηµα» Ηµεροµηνία: 29 06 2013 Είχα ακούσει για µια µαγική ψυχοθεραπευτική µέθοδο όπου στήνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Περάσαμε από την νέα γέφυρα του Ευρίπου στην Χαλκίδα και μιλήσαμε για το φαινόμενο της παλίρροιας..

Περάσαμε από την νέα γέφυρα του Ευρίπου στην Χαλκίδα και μιλήσαμε για το φαινόμενο της παλίρροιας.. ΠΕΤΡΙΝΑ ΤΟΞΩΤΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΣΤΗΝ ΒΟΡΕΙΑ ΕΥΒΟΙΑ Από την Αναστασία Λεονάρδου, φιλόλογο Η Περιβαλλοντική Ομάδα του 4 ου Γυμνασίου Αγίας Παρασκευής Αττικής, στο πλαίσιο του φετινού προγράμματος με τίτλο «Ποτάμια

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο Κατά παραγγελία γράψιμο και κατά παραγγελία ψυχές... γίνεται; Κι όμως γίνεται... Οι πιο πολλοί είναι τους είδους, αλλά της ψυχής, δεν είναι κανείς... Εγώ με της πένας μου

Διαβάστε περισσότερα