Уран олборлолт Танзани улсад ашигтай юу?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Уран олборлолт Танзани улсад ашигтай юу?"

Transcript

1 Уран олборлолт Танзани улсад ашигтай юу? Уран олборлолт, уурхайн хаягдал тэйлинг ба хожим гарах зардлын эдийн засгийн тооцоо Уран олборлолтод нөлөөлөx хүчин зүйлс, тэдгээрийн эдийн засгийн тооцоо, баримт нотолгоо, бодол эргэцүүлэл 2012 оны 4 сар Гюнтер Виппел, эдийн засагч Мартин Курц, aгрономч

2 Гарчиг 1. УРАН ОЛБОРЛОЛТЫН ТУХАЙ ҮНДСЭН ОЙЛГОЛТ Ураны хүдэр дэх ураны агуулга Ураны задралын элементүүд Уран болон түүний задралын элементүүдийн хорт нөлөө Цацраг идэвхжилт Ураны хордлого Ургийн гажиг Дүгнэлт Хожим үүсэх зардлын тайлбар жишээ НӨХӨН СЭРГЭЭЛТ БОЛОН ТЭЙЛИНГ ХАДГАЛАЛТ Нөхөн сэргээлт гэдэг нэр томьёоны тайлбар Тэйлинг хадгалалт ТЭЙЛИНГ ХАДГАЛАЛТЫН ЗАРДАЛ ХБНГУ-ын Эдийн засгийн яамны судалгаа ЭЗХАХБ-аас хийсэн судалгаа Зардлыг нь хэн хариуцах вэ? Дүгнэлт TAНЗAНИ УЛCЫН XYВЬД ЭНЭ НЬ ЮУ ГЭСЭН ҮГ ВЭ? Бахи мужийн тэйлинг хадгалалтанд зарцуулах зардал Мкужу гол уран олборлох төслийн тэйлинг хадгалалтанд зарцуулах зардал Зардлыг нь хэн хариуцах вэ? АФРИКИЙН БУСАД ОРНУУД ДАХЬ УРАНЫ УУРХАЙН ТУРШЛАГAAC Намиб улс Тэйлинг хадгалалтын байдал Ажилчдын эрүүл мэнд, нийгмийн байдал Нигер улс Тэйлинг хадгалалтын байдал Ус, агаар, газрын хөрс хордож, ард иргэдийн эрүүл мэнд хохирcoн байдал

3 Товч агуулга Өөрсдийн нутаг дэвсгэр дээрээ уран олборлож буй улс орнуудын эрх баригчид лицензийн хураамж, татварын тогтолцоогоор дамжуулан эдийн засгийн ашиг орлого олохоор тооцоолдог. Гэвч бүс нутгийн геологийн тогтоц, физик, химийн зүй тогтол, байгаль орчны нөхцөл байдлын харилцан нөлөөлөл зэргээс шалтгаалaн уран олборлолт нь урт хугацааны сөрөг үр дагавар, хор хөнөөл дагуулдаг үйл явц билээ. Ганцхан жишээг дурдахад Герман улсад Висмутын ураны уурхай хааснаас хойш 20 жил өнгөрсөн ч нөхөн сэргээлтийн ажил нь дуусаагүй хэвээр байна. Өнөөдрийн байдлаар тус уурхайн нөxөн сэргээлтэнд 7 тэрбум орчим евро зарцуулжээ. Германы Цацрагаас Хамгаалах Албанаас өргөн хүрээний эрүүл мэндийн судалгаа хийсний үндсэн дээр тус уурхайд ажиллаж байсан 7000 хүн мэргэжлээс шалтгаалсан өвчин туссаныг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрчээ. Иймд уран олборлолтын хор хөнөөлийг анхааралгүй орхих боломжгүй юм. Энэхүү тайланд уран олборлолтын дараа хийгдэх нөхөн сэргээлтийн арга хэмжээ ба хаягдал тэйлинг 1 хадгалах өртөг зардлыг тооцож үзүүлэв. Ингэхдээ 1995 онд ХБНГУ-ын Эдийн засгийн яамны захиалгаар хийгдсэн судалгаа болон Oлон Улсын Атомын Энергийн Газар ба Эдийн Засгийн Хамтын Ажиллагаа, Хөгжлийн Байгууллагын хамтарсан судалгаанд үндэслэн хэд хэдэн хувилбараар тооцохдоо Танзани улсад хэрэгжүүлэхээр зэхэж буй уран олборлолтын төлөвлөгөөг загварчлан авч үзэв. Тус тайланд эцсийн эцэст нь энэ бүх зардлыг ХЭН хариуцах вэ гэсэн онц чухал асуултын хариуг хайх болно. Дүгнэлт: Танзани улсад шинээр нээхээр төлөвлөж буй Бахи муж болон Мкужу голын ураны хоёр уурхайн төслийн хүрээнд авч үзэхэд тэдгээр уурхайгаас гарах хаягдлыг хадгалаx, нөхөн сэргээлт хийх зардал нь тус бүр олон зуун сая доллар болох тооцоо байна. Уурхайн хаягдал тэйлинг хадгалаx зардлыг тооцохдоо байгаль орчны эвдрэл сүйрэл болон ард иргэдийн эрүүл мэндийн хохиролд олгох нөхөн төлбөрийг оруулаагүйг анхаарна уу. Бидний тооцооноос үзэхэд, ураны уурхайн өртөг зардал нь Танзанийн засгийн газрын уурхайн татвараас олохоор төлөвлөж буй ашиг орлоготой тэнцүү байх бөгөөд зарим нэг хувилбараар Мкужу голын уурхайн зардал нь ашгаасаа хол давах шинжтэй байна. 1 Хаягдал тэйлинг гэж уран олборлолт болон уран баяжуулалтаас үлдсэн элс, шороо, шавар хэлбэртэй цацраг идэвхитэй хог хаягдлыг хэлнэ (Орч.) 3

4 Түүнчлэн Ураны уурхайн хаягдал тэйлинг хадгалах зардлыг хэн хариуцах вэ? гэдэг асуудлыг судалж үзээд, хаягдал бий болгосон уран олборлогч компани нь бүх зардлыг хариуцах зарчмыг мөрдөх боломжгүй гэсэн дүгнэлтэд хүрэв. Нөхөн сэргээлт ба тэйлинг хадгалах ажлын зардал нь эцэстээ Танзани улсын хариуцлага болох магадлал өндөр байна. Байгаль орчны нөхөн сэргээлт хийх, тэйлинг хадгалаx зэрэг зардал нь уурхайд ногдуулсан татварын орлогоос давсан нөхцөлд Танзанийн хувьд ураны бизнес ашиггүй болно. Танзани улс нь дээр дурьдсан ажлыг улсын хөрөнгөөр хийж гүйцэтгэх санхүүгийн чадамжгүй тохиолдолд олон улсын байгууллагууд болон хандивлагч орнуудаас эдийн засгийн тусламж хүсэх шаардлага гарна. Өнөөдөр Киргизстан улсад яг ийм асуудал учраад байна. Тус улсын хуучин ураны уурхайн хаягдлыг хадгалаx, уурхайн орчмын газар нутгийг нөхөн сэргээх зардлыг олон улсын байгууллагууд санхүүжүүлж байна. 4

5 1. Уран олборлолтын тухай үндсэн ойлголт 1.1. Ураны хүдэр дэх ураны агуулга Өнөөдөр манай гариг дээр олборлож байгаа буюу олборлохоор зэхэж буй ураны ордуудыг авч үзэхэд хүдэр дэх ураны агуулга нь нэг хувь хүрэхгүй байх нь элбэг байна 2. Африк тивд 0.1 хувиас ч бага агуулгатай ураны ордыг олборлох явдал тохиолддог. Урантай чулуулаг буюу ураны хүдэр нь 0.1 хувийн уран агуулж буй тохиолдолд 1 тонн ураны баяжмал ялгахад 999 тонн цацраг идэвхит хаягдал гарах тооцоотой. Түүнчлэн ураны агуулга 0.01 хувь байвал 1 тонн ураны баяжмал ялгахад 9999 тонн цацраг идэвхит хаягдал гарах юм. Энгийн үгээр тайлбарлавал, ураны хүдэр ядмаг байх тусам ураныг нь ялгасан хойно үлдэг хог хаягдал нь төдий чинээ их байна, тухайлбал, хүдрийн чулуулаг бараг тэр чигээрээ цацраг идэвхит хаягдал болж үлддэг ажээ Ураны задралын элементүүд Уран гэгч элемент нь цөмийн задралын гинжин урвалаар задарч хар тугалганы тогтвортой нэгдэл болтлоо 14 элемент үүсгэдэг (Уран-238-ын задралын эгнээ, 1-р график). Радионуклид Ялгарах цацраг Хагас задрахад шаардагдах хугацаа Уран U α 4.5 тэрбум жил Тори Th β 24 хоног Протактини Pa β 6.7 цаг Уран U α 245,5 мянган жил Тори Th α 77 мянган жил Ради Ra α 1.6 мянган жил Радон Rn α 3.85 хоног Полони Po α 3 минут Тугалга Pb β 27 минут Бисмут Bi β 20 минут Полони Po α 164 микросекунд Тугалга Pb β 22 жил Бисмут Bi β 5 хоног Полони Po α 238 хоног Тугалга Pb тогтвортой 1-р график: U-238-ын задралын эгнээ Ураны задралын цацраг идэвхит элементүүд нь гинжин урвалаар задрaхдаа 2 Жишээлбэл, Дорноговь аймгийн Дулаан-Уулын ордны ураны агуулга 0.01% (Орч.) 5

6 ионжсон цацраг ялгаруулдаг. Ураны хүдрээс ураныг нь (Уран-234, Уран-235, Уран-238 элементүүд) ялгаж авсаны дараа ч үлдсэн хаягдал буюу тэйлинг (тэйлинг гэж уран олборлолт болон уран баяжуулалтаас үлдсэн элс, шороо, шавар хэлбэртэй цацраг идэвхитэй хог хаягдлыг хэлнэ Орч.) нь цацраг идэвхжилтийн 85 хувийг хадгалсан хэвээр байдаг. Техникийн хүчин чадлаас шалтгаалан уран баяжуулагч төхөөрөмж нь ураныг 100 хувь ялгадаггүй тул багахан хэмжээний уран хүдэртээ үлддэг. Тэр үлдэгдэл уран нь хаягдал тэйлингд шингэж, цөмийн задралын гинжин урвалаар үргэжлэн задарсаар байдаг. Хүдрийн ураныг (Уран-238 болон Уран-235) огт үлдэгдэлгүйгээр бүрэн баяжуулж авсан тохиолдолд ч ялгаагүй ураны задралын цацраг идэвхит элементүүд хүдэрт үлдэж, хэдэн зуун мянган жилийн турш эцэс төгсгөлгүй задарсаар байх болно. Тухайлбал, Tори-230 гэдэг бодисны хагас задралынх нь хугацаа 77 мянган жил байна. Хүн төрөлхтөний оршин тогтносон хугацаа дээрхээс хавьгүй богино гэж үзвэл ураны хүдрийн хог хаягдлаас мөнхөд цацраг ялгардаг гэж хэлж болох юм Уран бa түүний задралын элементүүдийн хорт нөлөө Цацраг идэвхжилт Асар урт хагас задралын хугацаатай цацраг идэвхит элемент цөөнгүй байдаг. Уран ,5 мянган жил, Тори мянган жилийн турш альфа туяа ялгаруулна. Радон-222 гэдэг цацрагт хий хэдхэн хоногт задардаг ч өргөн уудам нутагт салхиap тархаж, уушигны хорт хавдар үүсгэх гол шалтгаан болдог. Уран болон түүний задралын элементүүдээс ялгардаг цацраг туяа нь хүний биед нөлөөлж, улмааp олон төрлийн өвчин эмгэг, үүнд цусны болон бусад эрхтэний хорт хавдар үүсгэx аюултай. Дараах судалгаануудыг уншиж танилцаарай: Ураны уурхайд ажиллагсдын бүлгүүдийн харьцуулсан судалгаа. ХБНГУ-ын Цацрагаас Хамгаалах Алба. Эх сурвалж: Ураны олборлолт болон цөмийн эрчим хүч үйлдвэрлэлийн хүн амын эрүүл мэндэд үзүүлэх үр нөлөө 3. Доктор Кати Вакил, M.D., C.C.F.P., F.C.F.P., доктор Линда Харви, B.Sc., M.Sc., M.D оны 5 сар. Эх сурвалж: network.org/images/pdfs-u-rad-health/vakil-harvey-human-healthimplications- LONG-2009-May.pdf Цацраг идэвхит бодис, цацрагийн хорт нөлөөллөөс болж аажимдаа өвчин эмгэг 3 Энэ тайланг Голомт-ЦЭХ ТББ-ын Oрчуулгын бүлгэмээс удахгүй бэлтгэж гаргах болно. (Орч.) 6

7 үүссэнийг оношлож илрүүлэх хүртэл жил өнгөрөх нь хэвийн үзэгдэл юм. Ийм ч учраас ураны уурхайн эдийн засгийн үр өгөөжийг тооцоход бэрхшээлтэй байдаг. Жишээ нь, ураны уурхай 10 жилийн турш үйл ажиллагаa явуулаад хаагдсан нөхцөлд хаагдсанаас нь хойш 5-10 жилийн дараа ард иргэдэд өвчний шинж тэмдэг илэрч болзошгүй юм. Гэвч ийнхүү хожим илэрсэн өвчин эмгэгийг ураны уурхайтай холбоотой гэж нотлоход хүндрэлтэй байдаг. Нэн ялангуяа олон жилийн өмнө хаагдсан эсвэл тухайн улсаас гараад явчихсан гадаадын уул уурхайн компани уран олборлоcны хор нөлөөгөөр эрүүл мэндээрээ хохирсон иргэд хохирлоо нэхэмжилж, нөхөн төлбөр авна гэдэг бараг бүтэшгүй зүйл юм Ураны хордлого Уран бa түүний задралын элементүүд нь хүний эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлж, бөөр, зүрх судасны өвчин үүсгэдэг. (Дэлгэрэнгүйг энэ тайлангийн д дурьдсан судалгааны тайлангуудaac уншиж судална уу.) Уран нь химийн хорт бодисын ангилалд багтдаг бөгөөд хүний нөхөн үржихүйн эрхтнүүдэд нөлөөлж, үр тогтоох чадваргүй болгодог. Ураны хамгийн ноцтой хор хөнөөл нь бөөрний бүрээ хэлбэртэй эсийг гэмтээж, бөөрний үрэвсэлт нефрит өвчин үүсгэдэгт оршдог. Амьтан дээр хийгдсэн сүүлийн үеийн туршилт судалгаа үүнийг нотолж байна. Түүнчлэн, хүний амьсгалын замын эд эрхтэн (амьсгал авахад оролцдог бүx эрхтнүүд), мэдрэлийн ба нөхөн үржихүйн тогтолцоо болон өсч хөгжиж буй залуу бие организм зэрэг нь ураны хорт нөлөөлөлд илүү эмзэг байдаг. Эх сурвалж: Ураны хор хөнөөлийн тайлбар. АНУ-ын Хорт бодис, Эмгэг Бүртгэлийн агентлаг, 1999 оны 9 сар. Дугаар CAS# Полони-210 гэдэг элемент харьцангуй богино хагас задралын хугацаатай ч (238 хоног) acap хортой химийн бодисын нэг юм. Полонийн нэн бага тун ч (ердөө ганцхан микрограмм) үхэлд хүргэх аюултай. Уран болон түүний хор хөнөөлийн талаарх мэдээллийг англи хэлээр бичигдсэн Википедиа хуудсан дахь хорт бодис нэгдлүүдийн судалгаанаас дэлгэрүүлж үзэхийг зөвлөе. Харамсалтай нь уран бa ураны задралын элементүүдийн хорт үйлчлэлийн талаар өнөөг хүртэл хийгдсэн баримт судалгаа хангалтгүй хэвээр байна. Ялангуяа цацрагийн ба химийн хордлогын хам нөлөөлөлийн асуудал судлагдаагүй шахуу үлджээ Ургийн гажиг 7

8 Уран, түүний задралын элементүүдийн ялгаруулдаг цацраг нь хүний эд эсийг гэмтээж, эсийн гажиг өөрчлөлт үүсгэдэг нь үе дамжин удамших аюултай. Үүний уршгаар хожим илрэх хор хохирлыг урьдчилан тооцох боломжгүй тул удамшлын гажиг үүсэх эрсдлийг уран олборлолтын эдийн засгийн тооцоонд оруулдaггүй ажээ Дүгнэлт Уран олборлолтын ил бa далд зардал Ил зардалд юу багтax вэ? Уран олборлоход олборлолтын шууд зардлаас гадна олборлолтоос үүссэн тэйлинг хадгалаx зардал шаардагддаг. Үүнийг: (1) мөнгөөр тооцогдох ил зардал (2) мөнгөөр үл тооцогдох далд зардал гэж хоёр ангилж авч үздэг. Мөнгөөр тооцогдох ил зардaл (1): Хүний настай жишиж үзвэл, цацраг идэвхит тэйлинг болон ураныг баяжуулан ялгахдаа хэрэглэсэн хорт уусмал бүхий хаягдасны сан нь мөнхийн цацрагтай, хортой хэвээр байх болно. Тиймээс уран олборлолтоос үүсдэг цацраг идэвхит хаягдлыг урт хугацааны туршид биосфер болон хүний үйл ажиллагаанаас тусгаарлан хадгалах хэрэгтэй болдог. Гэвч дэлхий дахинд цацрагт хаягдлыг урт хугацааны туршид баталгаатай хадгалах аргыг одоогоор нээж олоогүй бөгөөд санал болгож буй аргуудыг цаг хугацааны уртад туршиж үзээгүй байна. Харин ч эсрэгээрээ, цацрагт хог хаягдлыг удаан хугацаагаар хадгалах аргууд нь хэдхэн жилийн дараа бүтэлгүйтсэн туршлага цөөнгүй байна. Уран олборлолтын өөр нэг бэрхшээлтэй асуудал нь ялгасан ураны баяжмалаасаа хавьгүй их хэмжээний хаягдал тэйлинг үүсгэдэгт оршдог. Тооцоонooc үзвэл, хаягдал тэйлинг нь ураны баяжмалаасаа хамгийн багадаа 100 дахин их байдаг бөгөөд ураны агуулга ядмаг бол 1000 дахин их хаягдал гаргaх нь ч тохиолддог байна. Нийлбэр дүнгээр нь тооцвол, уран олборлолтын эцэст олон сая тонн цацраг идэвхит хорт хаягдал үлддэг ажээ. Энэ олон сая тонн цацраг идэвхит хаягдал тэйлингийг урт хугацаагаар найдвартай хадгалах арга хэмжээг авахад олон тооны хүндрэл бэрхшээл учирдаг. Тухайлбал: (а) нэгдүгээрт, цацраг идэвхит хаягдал тэйлинг хадгалах баталгаатай технологи гэж байдаггүй, (б) нөгөө талаас, түүнтэй холбоотойгоор эдийн засгийн асар том эрсдэл үүсдэг. Гэвч уран олборлох төслийн хэлэлцээрт энэ тухай бараг яригддаггүй. Энэ бүхнээс үүдэн уран олборлох нь эдийн засгийн хувьд ашигтай юу гэдэг 8

9 асуулт зүй ёсoop тавигдаж байна. Мөнгөөр үл тооцогдох далд зардлын (2) тухайд: 1.3.-т дурьдсанчлан, уран олборлолт нь уурхайн ойролцоох байгаль орчныг бохирдуулж, уурхайн ажилчид болоод нутгийн иргэдийн эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг. Гэвч иргэдийн эрүүл мэнд, хүрээлэн буй байгаль орчинд учирсан гарз хохирлыг мөнгөөр тооцоолж хэмжихэд ярвигтай. Тиймээс ч энэ далд зардлын талаар уран олборлох төслийг хэлэлцэхдээ дурддаггүй. Энэ талаарх эргэцүүллийг 1.5.-д бичсэн болно Хожим үүсэх зардлын тайлбар жишээ Хэдэн арван жилийн туршид алт, уран зэрэг ашигт малтмал олборлож ирсэн Өмнөд Африкт гэхэд уурхайн үйл ажиллагaанаас үүдсэн гарз хохирлыг хариуцах эзэн нь хэн бэ гэдэг асуудал асар зөрчилдөөнтэй хэвээр байдаг. Доктор Энтони Р. Түртон Өмнөд Африкийн хаагдсан уурхайнууд ба ус: Энэ тогтвортой хөгжил мөн үү? өгүүлэлдээ уурхай хаагдсанаас хойш учрах эдийн засгийн үр дагавар хийгээд нийгмийн зардлын тухай бичжээ. Тэрбээр дараахь дүгнэлтийг хийсэн байдаг: 9

10 Аливаа уурхайн ашигт малтмалаас олсон нийт орлого (RC) нь олборлолтын нийт зардалтайгаа (DOCC) тэнцээд ирэх үед уурхай ашиггүй болдог. Тэр үед нь (Т1) уурхайг хаадаг. Гэвч уурхайн үйл ажиллагаа, олборлолтын улмаас нийгэм, байгаль орчинд учирсан хор хохирол нь (ESRC) уурхайг хаасны дараа илэрч, цаашдаа өсч эхэлдэг. Улмаар хожим үүссэн зардлыг уурхай ажиллуулж ашиглаад, хаасан хөрөнгө оруулагчид биш нийгэм, ард иргэд хариуцахаас өөр аргагүй болдог. Уурхай хаагдсаны дараа ил болдог асар их зардлыг (ESRC) ард иргэд нуруундаа үүрдэг. Ураны уурхайн ард иргэдийн эрүүл мэнд, байгаль орчинд учруулсан гарз хохирлыг аль нэг улс (болон түүний ард иргэд) хариуцсан хэдэн жишээ нэрлэвэл: Хуучнаар Бүгд Найрамдах Герман Ард Улсын (БНГАУ) Висмут дахь ураны уурхайн ажилчдад олгох нөхөн төлбөрийг ХБНГУ хариуцдаг. Хэдийгээр хуучин БНАГУ-ын байдал болоод хоёр улс дахин нэгдсэн явдлыг харгалзан үзүүштэй ч уурхайчдын эмчилгээний зардал болон хохирол барагдуулах төлбөрийг тухайн ураны уурхай биш харин Германы татвар төлөгчид үүрч байна. АНУ: RECA (Radiation Exposure Compensation Act) буюу Цацрагт Нэрвэгдэгсдэд Нөхөн Төлбөр Олгох тухай хуулинд заасны дагуу ураны уурхайн ажилчдын нөхөн олговрыг уурхай эрхлэгч компани биш төр хариуцдаг. 2. Нөхөн сэргээлт бa тэйлинг хадгалалт 10

11 2.1 Нөхөн сэргээлт гэдэг нэр томьёоны тайлбар Нөхөн сэргээлт гэдэг нь байгаль орчны бохирдлыг эмчлэх буюу эргээж хуучин хэвэнд нь оруулах гэж ойлгогддог ч ураны үйлдвэрийн тухайд төдийлөн оносон нэр томьёо биш юм. Ураны хүдрийг механик аргаар элсний ширхэг мэт болгон нунтагласны дараа химийн бодисонд (жишээ нь хүхрийн хүчилд) уусгаж, ураныг нь ялгаж авдаг. Ингэснээр байгалийн анхны төлөв, тэнцвэрт байдал алдагдаж, цацраг идэвхит урвал задрал эргэлт буцалтгүй эхэлдэг. Нунтаглан уусгаснаар уран болон түүний задралын элементүүд нь газар доор хөндөгдөөгүй хүдрийн чулуунд байснаасаа илүү хөдөлгөөнд орж идэвхжин өдөөгддөг. Эдгээр учир шалтгааны улмаас нөхөн сэргээлт гэж нэрлэх нь тохиромжгүй юм. 2.2 Тэйлинг хадгалалт Дээр тайлбарласан уран болон түүний задралын элементүүдийн хор хөнөөл зэргээс үзэхэд ураны уурхайн хаягдал тэйлингийг (1) удаан хугацаагаар (2) үр дүнтэй аргаар байгаль орчноос тусгаарлах шаардлагатай нь тодорхой юм. Хаягдал тэйлинг тусгаарлахад учирдаг үндсэн бэрхшээлүүд нь: 1-д тэйлинг нь овор хэмжээ ихтэй, 2-т уран болоод түүний задралын элементүүдийн задралын хугацаа өнө удаан байдаг учир үүрд мөнхөд найдвартай тусгаарлан хадгалах шаардлагатай байдагт оршдог. 3. Тэйлинг хадгалалтын зардал Ураны уурхайгаас гарах цацраг идэвхит хог хаягдалд ураныг нь баяжуулж авсаны дараа үлдэх хаягдаc ( tailings буюу тэйлинг) болон ураныг баяжуулахад ашигласан химийн хорт бодисын уусмал бүхий сан ( tailing ponds ) багтдаг. Цацраг идэвхтэй их хэмжээний хаягдал ус, элс шороог хүний амьдрах орчноос найдвартай тусгаарлаж, удаан хугацаагаар гадагш нэвчиж нэвтрэхээргүй, тарж хийсэхээргүй баталгаатай нөхцөлд хадгалахад асар их хөрөнгө шаардагддаг ХБНГУ-ын Эдийн засгийн яамны судалгаа 1995 онд ХБНГУ-ын Эдийн засгийн яамнаас ураны уурхайн нөхөн сэргээлт - энд зарцуулах зардлын хэмжээг олон улсын төвшинд харьцуулсан судалгаа хийжээ. Ураны уурхайн хаалт болон байгаль орчны нөхөн сэргээлтэд шаардагдах зардлыг олон улсын төвшинд харьцуулсан судалгаа: Нөлөөлөх цар хүрээ ба 11

12 харилцан хамаарал ХБНГУ-ын Эдийн засгийн яамны захиалгаар UranErzBergbau Компаний гүйцэтгэсэн 37/93 тоот судалгааны дүгнэлт мэдээний хуулбар, 1995 оны 3 сар (ХБНГУ-ын ЭЗЯ-ны судалгаа). Судалгаанд хамрагдсан уран олборлогч компаниудын уурхайн хаалт болон байгаль орчны нөхөн сэргээлтэд зарцуулах бодит зардлын хэмжээ нь ойролцоогоор 3.7 тэрбум ам. доллар болжээ (1993 оны ханшаар). Үүнд нөхөн сэргээлтийн өртөг нь нэг фунт ураны оксидын баяжмал (U308) тутам 1.25 ам. доллар ба нэг тонн тэйлинг хадгалахад 2.20 ам. доллар шаардагддаг гэсэн тооцоо гарчээ. Үндсэн ашигт малтмал болох алт, зэс олборлохын хажуугаар дагалдах ашигт малтмал болгон уран баяжуулдаг үйлдвэрүүдийг тооцооноос хасвал нэг тонн тэйлинг хадгалах өртөг зардал нь 4 ам. доллар байна. Уурхай болон улс орон тус бүрийн өртөг зардал нь асар зөрүүтэй тул дээр дурьдсан зардал нь харьцангуй юм. Судалгаанаас үзэхэд 1 тонн тэйлинг хадгалах өртөг зардлаараа Герман (75.76 ам. доллар) болон АНУ (68.37 ам. доллар) толгой цохиж байсан бол Өмнөд Африк (0.12 ам. доллар), Намиб (0.15 ам. доллар) зэрэг орнууд хамгийн бага зардалтайд оржээ. Эх сурвалж: ХБНГУ-ын ЭЗЯ-ны судалгаа, 5-р хуудас, Товч агуулга Судалгааны дүнг WISE Uranium байгууллагаас гаргасан график дээр тодорхой үзүүлжээ. 2-р график: Hэг тонн тэйлингийн нөхөн сэргээлтэнд зарцуулах зардлын хэмжээ Ураны уурхайнуудын хаягдал тэйлинг хадгалаxад зарцуулсан зардал улс орон түс бүрээр асар зөрүүтэй гарчээ. Иймд ХБНГУ-ын ЭЗЯ-ны судалгаанд (5-р хуудас) үндэслэн тэйлинг хадгалалтын зардлын дөрвөн хувилбар боловсруулснаа 12

13 танилцуулъя: Тэйлинг хадгалалтын зардал (1993 оны тооцоонд үндэслэв) 1-р хувилбар: Ураныг дагалдах ашигт малтмал хэлбэрээр олборлох 2-р хувилбар: Ураныг үндсэн ашигт малтмал хэлбэрээр олборлох Нэг тонн тэйлинг хадгалах өртөг зардал ам. доллар Нэг тонн тэйлинг хадгалах өртөг зардал- 4 ам. доллар 3а хувилбар: Нийт зардлын дундаж Нэг тонн тэйлинг хадгалах өртөг зардал ам. доллар 3б хувилбар: Хамгийн бага (0.,12 ам. доллар, Өмнөд Африк) бa хамгийн их (75.76 ам. доллар, Герман улс) зардлын дундаж Нэг тонн тэйлинг хадгалах өртөг зардал ам. доллар 3a ба 3б хувилбаруудад заасан дундаж өртөг зардлуудыг харьцуулахад төдийлэн их ялгаа алга 4. Өмнөд Африк, Намиб, Нигер зэрэг улсуудад үйл ажиллагаа явуулж буй ураны уурхайнуудын тухайд нөхөн сэргээлт хийдэг гэж ярих боломжгүй юм. Учир тус орнуудад байгаль орчны нөхөн сэргээлт бараг хийлгүйгээр тэйлингийг тэр чигээр нь ил задгай орхидог тухай олон улсын байгууллагуудын тайлан мэдээнээс уншиж болно (CRIIRAD болон Олон Улсын Грийнпийс байгууллагын бэлтгэсэн Тоосон дунд хоцрогсод тайлан судалгааг үзнэ үү). Харин Герман болоод АНУ-д байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн зардал маш өндөр байгаа нь анхлан хаягдал тэйлингээ стандартын бус, зохисгүй нөхцөлд хадгалж байсантай холбоотой юм. Түүнчлэн, эдгээр улсуудын тэйлинг хадгалалтын өртөг зардал угийн өндөр гардаг ажээ. Дээрх зардлыг тооцохдоо оны ханшаар тооцсоныг анхаарна уу. Жил тутмын инфляцийн түвшин дунджаар 3 хувь гэж үзвэл ХБНГУ-ын ЭЗЯ-ны судалгаагаар 1995 онд тооцож гаргасан нөхөн сэргээлтэнд зарцуулах зардал нь 2012 оны үнийн ханшаар 1.65 дахин өснө. Жишээ нь: Танзаний Мкужу гол дээрх ураны уурхай 10 жил ажиллах ба инфляцийн түвшин жилд дунджаар 3 хувь гэж тооцоход холбогдох зардал нь даруй 35 хувиар нэмэгдэнэ. Нэг тонн тэйлинг тутамд хийгдэх байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн зардал (ХБНГУ-ын ЭЗЯ-ны судалгаанд үндэслэв) 4 Зардлын зөрүү нь үнэндээ цацраг идэвхит хаягдлыг тусгаарлах, хадгалах ажлын чанарын зөрүүг илэрхийлнэ (Орч.) 13

14 Үнийн өсөлтийг харгалзан үзээд 2012 оны байдлаар (Инфляцийн жилийн өсөлт 3%) 1 хувилбар: Ураныг дагалдах ашигт малтмал хэлбэрээр олборлох 2.20 ам. доллар 3.86 ам. доллар 2 хувилбар: Ураныг үндсэн ашигт малтмал 4.00 ам. доллар 7.01 ам. доллар хэлбэрээр олборлох 3а хувилбар: Нийт зардлын дундаж хэмжээ ам. доллар ам. доллар (арифметик дундаж) 3б хувилбар: Хамгийн бага болон хамгийн их зардлын дундаж ам. доллар ам. доллар 1-р хүснэгт: Tэйлинг хадгалалтын зардал, ХБНГУ-ын ЭЗЯ-ны судалгаа, 2012 оны байдлаар) 3.2. ЭЗХАХБ 5 -аас хийсэн судалгаа 2002 онд гарсан ЭЗХАХБ болон ОУAЭГ 6 ын хамтарсан судалгаанд нэг тонн хүдэр олборлоход 7 тэйлинг хадгалах зардaл ам. доллар болно гэжээ (2002 оны байдлаар). Гэвч үүнд зөвхөн уурхайгаас гарах тэйлингийн зардал л багтсан байна. Ураны уурхайгаас гарсан хаягдлын зардал дээр ураны тээрэм буюу уран ялгах үйлдвэрээс гарах хаягдал хадгалах зардлыг нэмж тооцох хэрэгтэй. Ураны тээрэм болон уран ялгах үйлдвэрээс гарсан тэйлингийг хадгалах зардал нь нэг килограмм уран тутамд ам. доллар болно. Энд ураны уурхайгаас гарах тэйлингийн зардал тонноор хэмжигдсэн, харин ураны үйлдвэрээс гарах хаягдлын зардал кг-аар тооцсоныг анхаараарай ам. долларыг 2012 оны ханшаар бодож үзвэл (3 хувийн инфляцийг оруулан) ам. доллар болох ба үүнийг ураны уурхайн тэйлинг хадгалах зардлын хамгийн доод хязгаар гэж үзэх нь зүйтэй юм. Ураныг баяжуулан ялгахдаа химийн уусмал бүхий усан сан ашигладаг бол цацраг идэвхит усны хаягдлыг зохицуулах зардлыг нэмж тооцох шаардлагатай. Тайлангийн төгсгөлд Танзани улсын Бахи мужид болон Мкужу гол дээр байгуулахаар төлөвлөж буй ураны уурхайн төслүүдийн талаар бичлээ. Тус уурхайнууд нь олборлосон ураны хүдрээ бутлан нунтаглаж, газар дээр нь хүдрийн чулуулгаас уран ялгаx тул ураны уурхай болон хүдэр бутлагч тээрмээс гарах тэйлингийн асуудал тавигдах юм Зардлыг нь хэн хариуцах вэ? Хийсэн эзэн нь хариуцдаг зарчмаар бол ураны тэйлинг хадгалах, байгаль орчны нөхөн сэргээлт хийх зардлыг уурхайг ажиллуулсан компани хариуцах 5 ЭЗХАХБ = Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага (OECD) 6 ОУAЭГ = Олон улсын атомын энергийн газар (IAEA) 7 1 кг уран ялгаж авахад гэж ойлгоно уу (Oрч.) 14

15 ёстой. ХБНГУ-ын ЭЗЯ-ны судалгаанд (4-р хуудас) нөхөн сэргээлтийн зардлыг төрийн байгууллага хариуцсан тохиолдлуудыг судлаад 1 ба 2-р зэргийн нөхөн сэргээлт гэж ангилжээ. Товчхондоо бол Тэйлинг хадгалах, нөхөн сэргээлт хийх зардлыг хэн хариуцах вэ? гэдэг асуултанд дараах маягаар хариулж болох юм. 3-р график: Тэйлинг хадгалаx / нөхөн сэргээлтийн зардлыг уурхай эрхлэгч компани хариуцах уу уу төр хариуцах уу? 1-р бүлэг Дараахь нөхцөл байдал хэвшсэн тохиолдолд ураны уурхай эрхэлсэн компани тэйлинг хадгалалт, байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн зардлыг ХАРИУЦДАГ: 1) Уран олборлож буй улс нь хатуу чанга хууль эрх зүйн акт, стандарт, дүрэм зааварчилгаатай байх 2) Холбогдох төрийн байгууллагууд ба тэдгээрийн удирдлага нь хууль дүрмийг мөрдөн сахиулахад хяналт тавьдаг байх 3) Уран олборлосон компани нь уурхайн хаалтын ажлыг гүйцэтгэх санхүүгийн чадамжтай байх 15

16 Хаягдал тэйлинг хадгалах, байгаль орчныг нөхөн сэргээх ажлыг гүйцэтгэхэд уран олборлогч компаниудын ажлын чанар харилцан адилгүй байж болно. Зарим уул уурхайн компаниуд нөхөн сэргээлтийн ажилд хариуцлагагүй, хайнга хандсаны улмаас нөхөн сэргээлт хийсний хойно ч байгаль орчин, хүний эрүүл мэндэд нүүрлэсэн аюул занал нь хэвээр үлддэг. Үүний тод жишээ нь Австралийн Рум Жунгль ураны уурхай юм. 2-р бүлэг Дараахь нөхцөлд ураны уурхай эрхэлсэн компани тэйлинг хадгалалт, байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн зардлыг ТӨЛӨЛГҮЙ зайлсхийх боломжтой: 1) Уран олборлож буй улсын хууль эрх зүйн акт, дүрэм заавар нь хагас дутуу, тодорхойгүй байх 2) Холбогдох төрийн байгууллагууд ба тэдгээрийн удирдлага нь хууль дүрмийг чандлан сахиулахад хяналт тавих чадваргүй буюу 3) Ямар нэг шалтгааны улмаас (тухайлбал, улс төрийн нөхцөл байдал, зэвсгийн үйлдвэрлэл) хаягдал тэйлинг хадгалах ажлыг цаг тухайд нь хийж гүйцэтгээгүй орхисон бол Үүний жишээ нь БНАГУ-ын Висмутын ураны уурхай, Киргизстаны ураны уурхай г.м. Ураны уурхай эрхэлсэн компани нь тэйлинг хадгалах, нөхөн сэргээлтийн зардлыг төлөлгүй орхиж явсан тохиолдолд зардлыг тухайн улс буюу олон улсын байгууллагууд төлөх болдог. 2а бүлэг: Улсaac нөхөн сэргээлт ХИЙХ тохиолдол: Тухайн улс нь санхүүгийн чадвартай, тэйлинг найдвартай хадгалах улс төрийн сонирхолтой байх. Үр дүн: ураны хаягдал тэйлингийг байгаль орчин, хүний эрүүл мэндэд аюул эрсдэл учруулахгүй, найдвартай хадгалах арга хэмжээ авна. Зардлыг тухайн улсын татвар төлөгч нийт иргэд хариуцдаг. Жишээ: АНУ-гийн UMTRA-гийн төслүүд, ХБНГУ-ын Висмутын уурхайн нөхөн сэргээлтийн ажил. 2б бүлэг: Улсaac нөхөн сэргээлт ХИЙХГҮЙ тохиолдол: Тухайн улс нь ураны хаягдал тэйлингийг баталгаатай хадгалах санхүүгийн чадваргүй буюу улс төрийн сонирхолгүй, эсвэл дээрх хоёр шинж хосолсон нөхцөлд. Үр дүн: Ураны тэйлингийг найдвартай тусгаарлаж хадгалаагүйн улмаас хөрс, усанд нэвчиж, уурхайн орчмын байгалийг удаан хугацааны турш бохирдуулан хордуулж, иргэдийн эрүүл мэндэд аюул учруулна. Уурхайн ажилчид, уурхайн ойр орчимд амьдардаг хүмүүсийн амь насанд аюултай. 16

17 Аюултай хог хаягдлыг баталгаатай зохицуулж хадгалаагүйн улмаас учрах гарз хохирол нь тухайн улсын ард иргэдэд хүндээр тусдаг. Тэдний амьдрах орчин нь бохирдож, эрүүл мэндээрээ хохирдог ба тэд энэ бүхэнд зардал мөнгө зарцуулах зайлшгүй шаардлага гардаг. Жишээ: Нигер, Габoн, Намиб, Киргизстан улсуудын туршлага. Энэ бол дээрх бүлгүүдийн ерөнхий тайлбар юм. Бодит байдалд эдгээр ангиллууд нь дотроо нарийн шатлалтай бөгөөд аль нэг бүлэгт харъяалж, xуваарилахад амаргүй, холимог шинжтэй байх нь дамжиггүй. 2б ангилалд орсон Киргизстан улсад тулгарсан асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд 2009 оны 6 сарын 29-нд Швейцарь улсын Женев хотод Ураны хаягдал тэйлинг: Орон нутгийн асуудал, Бүс нутгийн үр дагавар ба Олон улсын Шийдэл хэмээх олон улсын дээд хэмжээний нээлттэй хэлэлцүүлгийг Киргизстан улс болон НҮБын Хөгжлийн Хөтөлбөрийн санаачлагаар зохион байгуулжээ. Энэ тухай дэлгэрэнгүйг доорх холбоосоор орж үзнэ үү. uranium-tailings-in-central-asia ). Олон улсын дээд хэмжээний нээлттэй хэлэлцүүлэг болоод орон нутагт зохиогдсон хурал зөвлөлгөөн нь ураны тэйлинг тойрсон олон бэрхшээлт асуудлуудыг дэлхий нийтийн анхаарлын төвд тавьж, санхүүгийн тусламж олох зорилготой байсан юм. Үзэл Баримтлалын Хүрээний Баримт Бичигт оруулах улс орнуудын төслийн саналыг Женевт болох Нээлттэй Хэлэлцүүлэгийн өмнө цуглуулж, товчлон дүгнэx, ураны аюулт өв -ийн ноцтой асуудлыг хөндсөн эдгээр төслүүдэд олон улсын болон санхүүгийн байгууллагуудын анхаарлыг хандуулах, дэмжлэг туслалцаа үзүүлэхийг хандивлагчдaд уриалах шийдвэр гарсан юм. Дээр дурьдсан БНАГУ, Киргизстан зэрэг орнуудын туршлагыг Танзанид хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж буй ураны уурхайн төслүүдтэй шууд харьцуулах аргагүй ч эндээс нэг зүйл тодорхой байна. Уран олборлогч компаний үлдээсэн аюулт өв -ийг 8 зохицуулах санхүү эдийн засгийн боломжгүй улсууд хандивлагчид болоод олон улсын байгууллагуудаас тусламж хүсэхээс өөр аргагүй байдалд ордог ажээ. 8 Үүнд: ил задгай орхисон цацраг идэвхит тэйлинг, нөхөн сэргээлт хийгдээгүй уурхайн талбай, цаашлаад бохирдож хордсон байгаль орчин, өвчилж хөдөлмөрийн чадвараа алдсан ард иргэд, тэдний үр хүүхэд г.м. энэхүү өв -ийн сөрөг үр дагаврыг тоочсон жагсаалт нь эцэс төгсгөлгүй юм (Oрч.) 17

18 3.4 Дүгнэлт Ураны уурхай, хүдэр бутлагч тээрэм болоод уран ялгах төхөөрөмжөөс гарсан хаягдал тэйлингийг хадгалах, байгаль орчны нөхөн сэргээлт хийх ажил нь асар өндөр өртөг зардалтай. Уран олборлож буй хувийн компаниуд тэйлингээ зохих журмын дагуу хадгална гэдэг амлалт нь ихэнхдээ хэрэгждэггүйг түүхийн олон жишээнээс харж болно. Тиймээс тэйлинг хадгалах, нөхөн сэргээлт хийх зардлыг төр буюу тухайн улсын татвар төлөгчид хариуцдаг. Хэрвээ тухайн улс шаардлагатай хөрөнгө санхүүг гаргах чадваргүй бол: (a) хаягдлыг зохих журмын дагуу хадгалж чадахгүйд хүрч, ингэснээрээ ард иргэд нь эрүүл мэндээрээ хохирч, байгаль орчин нь хордож бохирдоно эсвэл (б) олон улсын байгууллага, хандивлагч орнуудаас тусламж гуйх гэсэн хоёр арга зам үлддэг. 4. Taнзaни yлcын xyвьд энэ нь юу гэсэн үг вэ? 4.1. Бахи мужийн тэйлинг хадгалалтанд зарцуулах зардал Уранекс компаний мэдээнээс үзвэл Бахи муж нь ойролцоогоор 92 сая тонн ураны хүдрийн нөөцтэй юм. Ураны агуулга нь 0.01% гэвэл олборлосон материалын 99,99% нь хог хаягдал болж үлдэнэ. Taнзaни yлcын Бахи мужид тэйлинг хадгалаx зардлыг баримжаалсан тооцоо тэйлингийн хэмжээ (тонн) зардал ам. доллар / тонн нийт ам. доллар 1 хувилбар (Aлт/зэс олборлохын хажуугаар дагалдах ашигт малтмал хэлбэрээр yран олборлох) 2 хувилбар (Ураныг үндсэн ашигт малтмал хэлбэрээр олборлох) 3а хувилбар (арифметик дундаж) 3б хувилбар (дундаж: хамгийн доод / хамгийн дээд хязгаар) 2-p xүснэгт: Taнзaни yлcын Бахи мужид тэйлинг хадгалаx зардлыг баримжаалсан тооцоо 1-р хувилбар нь Бахи мужид хамаараxгүй. Учир нь Бахид ураныг дагалдах бус харин үндсэн ашигт малтмал хэлбэрээр дагнан олборлох юм. 18

19 Бахи мужийн ураны нөөц нь газар зүйн хувьд өргөн уудам газар нутагт тархсан байрлалтай тул тэйлинг хадгалалт нь илүү хүндрэлтэй төдийгүй илүү үнэтэй тусах болно. Ирээдүйд уул уурхайн компани нь олон газраас олборлож нэг үйлдвэрт баяжуулна гэдэг зарчмаар ажиллаж, энд тэндээс олборлосон ураны хүдрээ нэг үйлдвэр дээр бөөнөөр нь боловсруулах бодлого баримтална. Ингэснээр газар сайгүй нөхөн сэргээх шаардлагатай уурхай бий болохын зэрэгцээ ураны хүдэр бутлагч тээрэм болон уран ялгах байгууламжаас гарсан тэйлингийг хадгалах шаардлага гарна Mкужу гол дээр уран олборлох төслийн тэйлинг хадгалалтанд зарцуулах зардал Мантра Ресурсиз компанийн мэдээнээс үзэхэд Mкужу гол төслийн хүрээнд 59.6 тонн ураны хүдэр олборлох ба ураны дундаж агуулга нь хувь байх ажээ. Өөрөөр хэлбэл 59.5 сая тонн орчим хог хаягдал үлдэх тооцоо гарчээ. Төслийг гүйцэтгэгч Uranium One компаниас тус ордны нөөцийг дээд тал нь сая тонн гэж үнэлсэн. Энэ тохиолдолд сая тонн орчим цацраг идэвхитэй, хортой хогон уул бий болох нь. Хог хаягдлыг хадгалахдаа 10 метрийн өндөртэй шороон овоонууд босгоно гэвэл нийтдээ 300 га орчим талбай газар шаардагдах ажээ. Taнзaни yлcын Mкужу гол уран олборлох төслийн тэйлинг хадгалаx зардлыг баримжаалсан тооцоо доод хэмжээ дээд хэмжээ (тонн) хог: зардал ам. доллар / нийт ам. доллар нийт ам. доллар тонн 1 хувилбар ((Aлт/зэс олборлохын хажуугаар дагалдах ашигт малтмал хэлбэрээр yран олборлох) 2 хувилбар (Ураныг үндсэн ашигт малтмал хэлбэрээр олборлох) 3а хувилбар (арифметик дундаж) 3б хувилбар (дундаж: хамгийн доод / хамгийн дээд хязгаар) 3-p xүснэгт: Taнзaни yлcын Mкужу гол уран олборлох төслийн тэйлинг хадгалаx зардлын баримжаалсан тооцоо Ураны хүдрийн хаягдал уул овоо шиг тэйлингийг хадгалах болон химийн бодис уусгасан усан санг нөхөн сэргээхэд асар их зардал гарах тооцоо гарч байна. Төслийн хүрээнд доод хэмжээ буюу хамгийн хямдаар тооцсон 1 ба 2-р хувилбараас үзэхэд тэйлинг хадгалалтын зардал сая ам.доллар болжээ. Танзаний засгийн газар Мкужу гол төслөөс роялти татварт 280 орчим сая ам.доллар олохоор тооцоолж байна. Энэ нь ураны наймааны орлогын 5% бөгөөд 19

20 өнөөдөр дэлхийн зах зээл дээр 1 фунт (454 грамм) ураны үнэ 60 ам.доллар 9 байна. Энэ наймаа Танзаний засгийн газрын хувьд алдагдалтай наймаа болох эрсдэлтэй нь тодорхой байна. Учир нь ураны уурхайн хаягдал тэйлинг хадгалах өртөг зардал нь олох ашиг орлогоос хол давах тооцоо харагдаж байна. Зардлыг нь хэн хариуцах вэ? (уран олборлоx явцад үүссэн хаягдал тэйлингийг найдвартай хадгалах, нөхөн сэргээлт хийхтэй холбоoтoй хөрөнгө санхүүгийн асуудлыг уурхай эрхлэгч компани хариуцах зарчмыг хэрэгжүүлэх, хэрэгжилтийг хянах тухай удаахь бүлэгт өгүүлнэ) Зардлыг нь хэн хариуцах вэ? Энэ тайлангийн 3.3.-т тайлбарласан Зардлыг нь хэн хариуцах вэ? хэсгээс үзэхэд Танзани улсын хувьд дараахь эргэцүүлэл төрж байна. 1-р бүлэг Танзани улс дахь уран олборлогч компани нь нөхөн сэргээx ажлыг өөрөө хариуцдаг 1-р бүлэгт харъяалагдахгүй нь ойлгомжтой. Учир нь: 1) Танзани улсад уран олборлолтоос үүссэн хаягдал тэйлинг хадгалах тухай тодорхой заасан хууль эрх зүйн баримт бичиг, дүрэм журам алга. Тус улс нь 2011 онд зарим хууль дүрмээ шинэчилсэн ч энэ тал дээр туршлага дутагдсаар байна. 2) Танзани улсын Атомын Эрчим Хүчний Комиссоос (TAЭХК) уран боловсруулах хууль журмаа өөрчлөх тухай дэлгэрэнгүй санал боловсруулсан ч Уул Уурхайн Яам нь зөвшөөрөөгүй. 3) TAЭХК нь уран олборлолт болон тэйлинг хадгалалтанд хяналт тавих үүрэгтэй ч хяналт тавихад боловсон хүчин, техник технологи, санхүүгийн чадавхи нь хүрэлцэхгүй байна. 4) Алтны уурхайнуудын түүхэн замналaac үзэхэд уул уурхайн компаниуд байгаль хамгаалалд үл ойшоосон, хайхрамжгүй байдлаар ханддаг нь баримтаар нотлогдож байна. Тухайлбал, алтны уурхайн ашигласан химийн хортой бодиснууд гадаргын усыг бохирдуулж, үргэлжлүүлэн нэвчсээр байгаан улмаас ард иргэд, мал амьтан эрүүл мэндээрээ хохирох явдал гарсаар байна. 5) Хайгуул хийх явцад ч цөөнгүй алдаа зөрчил гарч байна. Тухайлбал: Уран олборлогч компани нутгийн оршин суугчдад мэдэгдэлгүйгээр Бахи мужид тариалангийн талбайн голд хайгуулын өрөмдлөгө хийжээ. Ингэхдээ 9 Ураны үнэ унасаар, 2013 оны 12 сарын байдлаар 1 фунт нь $35 хүрсэн (Oрч.) Эх сурвалж: компанийн цахим сайт: 20

21 өрөмдлөгийнхөө цооногийг барууны орнуудад баримталдаг дүрэм журмын дагуу бөглөлгүй орхисон байна Хайгуул хийх зорилгоор ухсан нүх цооногуудаа таглалгүй орхижээ. Бахи мужийн зарим хэсэгт ураны орд нь маш гүехэн байрлалтай нь тогтоогдсон. Ажилчид хайгуул хийж байхдаа өрөмдлөгөөр гаргаж ирсэн цацраг идэвхит дээж шорооны дэргэд өдрийн хоолоо бэлтгэж, иддэг байжээ. Үүний улмаас ирээдүйд нь хор хөнөөл учирч болзошгүйг тэд мэдэхгүй байна. Уурхайчид болон уурхайн ажилд тусалж байсан хүүхэд залуус ураны аюулын тухай огт ойлголтгүй үл барам хамгаалалтын багаж хэрэгсэлгүй ажиллаж байв. Дүгнэлт: Энэ бүгдээс үзэхэд ураны уурхайн гүйцэтгэгч компани хаягдал тэйлингээ дүрэм журмын дагуу хадгалахад нь Танзанийн төрөөс хатуу хяналт тавьж, стандарт журмыг мөрдүүлж чадна гэж үзэх үндэслэл алга. Үүнийг нь мэддэг гүйцэтгэгч компаниуд байдлыг овжноор ашигладаг. Герман улсын Ураны Хүдэр Олборлох компанийн Австрали дахь охин компанид ажиллаж байгаад Австралийн Уран Олборлох Паладин Үйлдвэрийн захирал болж дэвшсэн Жон Боршоф гэгчийн хэлсэн үг үүнийг нотолдог онд Паладин үйлдвэрийн захирал Жон Боршоф ингэж хэлж байв: Австрали, Канад зэрэг улсууд дэндүү хашир болчихлоо...байгаль орчны болоод нийгмийн асуудлын төлбөр төлөөсөө хэт нэмсэний улмаас Паладин мэт компаниуд Африк тивд ажиллахаас өөр аргагүй болж байна. (Австралийн Мельбурн Сан Херальд сонины 2006 оны 4 сарын 3-ны дугаар) Ураны уурхай эрхэлдэг компаниуд ашиг орлого олохын тулд Африкийн улсуудын эрх зүйн хяналт, хариуцлага тооцох механизм нь сул, төр засгийн удирдлагa нь дорой, хариуцлагагүйг ашиглан тэйлингийг зохих горимын дагуу хадгалалгүй, зардлаа хэмнэж байна. Энэ бол нэг ёсондоо өөрийн хүлээх ёстой үүрэг хариуцлагыг Африкийн орнуудын нуруунд үүрүүлж буй хэрэг юм. Уурхай эрхлэгч компани нь бий болгосон тэйлингийнхээ хадгалалтыг өөрөө хариуцдаг зарчмыг мөрдүүлж чадах аваас Африкт хэрэгжүүлэхээр зэхэж буй уран олборлолтын төслүүд нь уул уурхайн компаниудaд ашиггүй болж хувирна. 2-р бүлэг Дараачийн ангилалд хаягдал тэйлинг хадгалах зардлыг төр хариуцахаар төлөвлөсөн байна. Хөрөнгө санхүүгийн гачаал 3-р хүснэгтэд үзүүлсэнчлэн Мкужу гол төслийн хүрээнд тэйлингийн хадгалалтанд дор хаяж 230 сая ам. доллар шаардагдах ба урьдчилсан тооцооноос үзэхэд нийт зардал нь 419 сая гаруй ам.доллар болох ажээ. Учир нь энэ төслийн үндсэн ашигт малтмал нь уран бөгөөд уранаар дагнахаар төлөвлөж байгаа билээ. Хаягдал хадгалахад шаардлагатай зардал нь Танзани улс уранаа олборлуулсны 21

22 хөлсөнд авахаар тооцооолж буй татварын орлоготой (280 сая ам.доллар) бараг тэнцүү байна. Бодит байдалд Мкужу гол төслийн тэйлинг хадгалаx зардал нь 329 сая ам.доллар болох ба энэ нь татварын орлогоос хол давж гарах аж. Эндээс үзэхэд Мкужу гол ураны уурхай нь Танзани улсад эдийн засгийн хувьд ашиггүй байна. Энд хоёр том эрсдэл бий: Нэг талаас, төрөөс баталсан стандарт, дүрэм журам байдаггүй буюу байсан ч тэдгээр дүрэм журмыг чанд мөрдөхөд төрийн байгууллагаас хараа хяналт тавьж чаддаггүй. Улмаар уурхай эрхлэгчид тэйлинг хадгалалтын журмыг зөрчих нь элбэг ба ингэснээр ураны уурхайн хог хаягдал байгаль орчныг асар урт хугацааны турш хордуулж, ард иргэдийн эрүүл мэндэд ноцтой хор хохирол учруулна (2а ангилал) Нөгөө талаас, төрөөс хаягдал тэйлингийн хадгалалтын үйл явцыг хянах хүсэлтэй байвч санхүүгийн боломжгүй байж болно (2б ангилал) Ийм тохиолдолд олон улсын байгууллага, хандивлагч орнууд ураны тэйлинг хадгалаx, байгаль орчныг нөхөн сэргээхэд тусламж дэмжлэг үзүүлэх магадлалтай. Тухайлбал, энэ тайлангийн 3.3-р хэсгээс Киргизстан улсын жишээг үзнэ үү. 5. Африкийн бусад орнууд дахь ураны уурхайн туршлагaac Uranium from Africa судалгааны ажлаас сэдэвлэв оны 6 сард World Information Service on Energy 10 (WISE) болон Centre for Research on Multinational Corporations 11 (SOMO) гэдэг Амстердамд төвтэй төрийн бус байгууллагууд Африкийн уран буюу байгаль, нийгэмд үзүүлэх уран олборлолтын хор хөнөөлийг бууруулах нь 12 нэртэй судалгааны тайлан гаргажээ. Үүндээ Африк тивийн ураны уурхайнуудын нөхцөл байдал болон эрх зүйн зохицуулалт, дүрэм журмын талаар судалсан байна Намиб улс Намиб улсад Рио Тинто Цинк корпорацийн охин компани Rössing Uranium 1976 оноос эхлэн уран олборложээ Тэйлинг хадгалалтын байдал Ураны уурхайн тэйлингээ ойролцоох хонхорт хадгалсан ба тус хонхор газрын доогуур хөрсний усны судал Намибын цөлөөр дайрч өнгөрдөг. Доорх зураг тэйлинг хадгалалтын байдлыг харуулж байна: 10 Эрчим Хүчний Aсуудлаарх Олон Улсын Мэдээллийн Үйлчилгээ (Орч.) 11 Үндэстэн Дамнасан Корпорациуд Судлах Төв (Орч.) 12 Uranium from Africa Mitigation of Uranium Mining Impacts on Society and Environment (Орч.) 22

23 5.1 график: Россинг ураны уурхайн тэйлинг, Намиб улс Зүүн талын зураг: Россинг ураны уурхайн хуурай болон шаварлаг тэйлинг Баруун талын зураг: Шингэн нэвчимтгий, цацраг идэвхтэй, химийн хортой тэйлингийн тархац, гүний болон хөрсний усны судлаар тархсан байдал Тэйлингийг урт хугацааны туршид найдвартай хадгалахад хайхрамжгүй хандсаны улмаас уурхайн үйл ажиллагааны явцад цацраг идэвхит материал гүний усанд нэвчиж бохирдуулжээ оны эцсээр Намиб улсад цацрагаас хамгаалах тухай хууль, төрөөс тэйлинг зохицуулаx тухай дүрэм журам гэж байсангүй. Тус улс уранаа олборлоод 35 жил болсон атлаа цацрагаас хамгаалах хууль дүрмээ дөнгөж боловсруулж эхэлж байна. Шинээр боловсруулж буй баримт бичигт нь ураны уурхайг зогсоох, уурхайн хаалт хийх тухай заасан эсэх нь тодорхойгүй оны 10 сард намайг Россинг ураны уурхайд очиход нөхөн сэргээлт хийхээр төлөвлөж байгаа гэж уурхайн төлөөлөгчид мэдэгдсэн. Тухайлбал: 1) Уурхайд хүрэх замыг хаана 2) Уурхайг тэр чигт нь орхино гэж ярьж байсан. Учир нь олборлож гаргасан материалыг буцааж булах боломжгүй бөгөөд үр дүнгүй юм ( олборлолтын улмаас 3,6 км урт, 1,8 км өргөн, 300 гаруй метр гүнзгий цооног нүх үүсчээ). Үйлдвэрийн удирдлага тэр хавийн газар нутгийг болон ойролцоо байрладаг бусад хаагдсан уурхайн хамтаар музей (!) болгон тохижуулж болох талаар ярьж байв. 23

24 Ажилчдын эрүүл мэнд, нийгмийн байдал Уурхайн ажилчдын эрүүл мэндийн асуудал 1990-ээд онд асар их шүүмжлэлд өртөж байжээ онд хэвлэгдсэн Аль эртний цацрагийн нөлөөлөл буюу Россинг ураны уурхайн эрүүл мэнд, байгаль орчинд үзүүлэх эрсдэлийг илчлэх нь номондоо Грег Дропкин 13 энэ талаар бичсэн билээ. Райнхард Цайрэ зэрэг хүмүүс Россинг уурхайн ажилчид хорт хавдраар өвчилснийг цацрагийн нөлөөтэй холбон тайлбарласан өгүүлэл бичиж хэвлүүлжээ. Россинг компани хариуд нь эсрэг баримтуудыг гаргаж тавьсан судалгаа захиалгаар хийлгүүлж байв онд Намибийн нийслэл Виндхук хотод байрлах Хөдөлмөрийн судалгаа ба Нөөцийн институтээс (LaRRI) Россинг компаний ажилчдын эрүүл мэнд, нийгмийн байдлыг судалжээ оны хоёр сард LaRRI нь Хилма Шиндондола-Мотегийн хийсэн Намиб дахь ураны олборлолт буюу бага түвшний цацрагийн үл тайлагдах нууц 14 судалгааг хэвлэсэн ба тус тайланд 2008 оны 10 сард Россинг уурхайн үйл ажиллагаатай танилцахад тус компаний удирдлагуудын ярьсан зүйлийн эсрэг мэдээллийг ил гаргаж тавьсан байв Нигер улс Нигер улсад Cogema (өнөөгийн Арева)- -гийн охин компаниуд болох Cominak ба Somair компаниуд 30 гаруй жилийн тэртээгээс ураныг ил болон далд уурхайд олборлосоор ирсэн. Улмаар Aрлит болон Aкукан нэртэй уурхайнууд байгуулагдсан. 13 Greg Dropkin, David Clark (1992). Past Exposure: Revealing health and enviromental risks of Rössing Uranium. 14 Hilma Shindondola-Mote (2009). Uranium Mining in Namibia: The mystery behind low level radiation. Labour Resource and Research Institute. 24

25 5.2 график: Нигерийн ураны тэйлинг Тэйлинг хадгалалтын байдал Нигер улсад уран олборлосны үр дүнд уурхайн ойр орчимд 35 сая тонн 15 орчим хаягдал тэйлингийг харуул хамгаалалтгүйгээр хаясан бөгөөд байгаль орчны нөхөн сэргээлт огт хийгдээгүй. Aрлит болон Aкуканы уурхай нь acap их хэмжээний цацраг идэвхит бодисоор бохирдож хордсон нь тогтоогджээ Ус, агаар, газрын хөрс хордож, ард иргэдийн эрүүл мэнд хохирcон байдал Aрлит болон Aкукан суурингуудад сүүлийн жилүүдэд хэд хэдэн удаа судалгаа хийгджээ. CRIIRAD хэмээх Францын бие даасан лабораториас хийсэн судалгаагаар ундны усан дахь ураны хэмжээ Дэлхийн Эрүүл Мэндийн оны 12 сарын байдлаар Аревагийн Нигерт үлдээсэн цацрагт хаягдлын хэмжээ 50 сая тонн болсон гэсэн мэдээ бий (Орч.) 25

26 Байгууллагаас (ДЭМБ) зөвшөөрөгдсөн хэмжээнээс дахин өндөр гарсан бөгөөд агаар нь цацраг идэвхит бодисонд бохирдсоныг тогтоожээ. Олон улсын Грийнпийс байгууллагаас CRIIRAD-тай хамтран давтан судалгаа явуулахад зөвхөн байгаль орчин асар ихээр хордоод зогсохгүй уурхайн ажилчид болон оршин суугчдын эрүүл мэндэд ноцтой нөлөөлснийг олж илрүүлжээ. Судалгааны дүнг Тоосон дунд хоцрогсод--нигерийн цөлийн суурингуудад үлдээсэн Аревагийн цацраг идэвхит хорт өв 16 тайланд баримт нотолгоотойгоор тодорхой тайлбарласaн байна. Голомт-ЦЭХ ТББ-ын Орчуулгын бүлгэм, 2004 оны 1 сар 16 Greenpeace International. (2010). Left in the Dust AREVA s radioactive legacy in the desert towns of Niger. ----Орч. _report.pdf 26

Монгол Улсын Нэгдсэн Түрүүлэгч Индикатор (НТИ, СLI) Др. Б. Эрдэнэбат

Монгол Улсын Нэгдсэн Түрүүлэгч Индикатор (НТИ, СLI) Др. Б. Эрдэнэбат Монгол Улсын Нэгдсэн Түрүүлэгч Индикатор (НТИ, СLI) Др. Б. Эрдэнэбат Сангийн Яам, Дэлхийн Банкны Олон Салбарыг Хамарсан Техник Туслалцааны Төсөл Агуулга I. Зорилго, хэрэглээ II. Бодлого боловсруулагчдын

Διαβάστε περισσότερα

САЙНШАНДЫН АЖ ҮЙЛДВЭРИЙН ПАРК-д ЗЭС ХАЙЛУУЛАХ ҮЙЛДВЭР БОЛОН БОРДООНЫ ХИМИЙН ҮЙЛДВЭР БАЙГУУЛАХ БОЛОМЖ

САЙНШАНДЫН АЖ ҮЙЛДВЭРИЙН ПАРК-д ЗЭС ХАЙЛУУЛАХ ҮЙЛДВЭР БОЛОН БОРДООНЫ ХИМИЙН ҮЙЛДВЭР БАЙГУУЛАХ БОЛОМЖ САЙНШАНДЫН АЖ ҮЙЛДВЭРИЙН ПАРК-д ЗЭС ХАЙЛУУЛАХ ҮЙЛДВЭР БОЛОН БОРДООНЫ ХИМИЙН ҮЙЛДВЭР БАЙГУУЛАХ БОЛОМЖ С.Дамбадаржаа / Инженер металлург / Ч. Хурц / Геологи уул уурхайн сайд асан, Геологи, эрдэс зүйн ухааны

Διαβάστε περισσότερα

Орон сууцны зээлийн эдийн засагт үзүүлэх нөлөө

Орон сууцны зээлийн эдийн засагт үзүүлэх нөлөө Орон сууцны зээлийн эдийн засагт үзүүлэх нөлөө Д.Гансүлд (СЭЗИС) Б.Түвшинтөгс (ЭЗСЭШХ) 2018 оны 03-р сарын 13 Д.Гансүлд (СЭЗИС), Б.Түвшинтөгс (ЭЗСЭШХ) Орон сууцны зээлийн эдийн засагт үзүүлэх нөлөө2018

Διαβάστε περισσότερα

II бүлэг. Химийн элементийн геохимийн тархалт

II бүлэг. Химийн элементийн геохимийн тархалт CHEM 323: Геохимийн үндэс Атом ба химийн элемент Лекц 5 II бүлэг. Химийн элементийн геохимийн тархалт Химийн элементийн үүслийн тухай таамаглал Цацраг идэвх чанар. Цацараг идэвхт изотоп, түүний задрал

Διαβάστε περισσότερα

Байгаль орчны бохирдлын талаар Япон улсаас авч хэрэгжүүлж буй хамтын ажиллагааны үнэлгээ

Байгаль орчны бохирдлын талаар Япон улсаас авч хэрэгжүүлж буй хамтын ажиллагааны үнэлгээ Япон улсын Гадаад хэргийн яамнаас хэрэгжүүлж буй 2016 оны Хөгжлийн Албан Ёсны Тусламж (ХАЁТ)-ийн үнэлгээ Байгаль орчны бохирдлын талаар Япон улсаас авч хэрэгжүүлж буй хамтын ажиллагааны үнэлгээ 2017 оны

Διαβάστε περισσότερα

Сонгуулийн прогноз хийх арга зүй: асуудал, хувилбар, арга. Ц.Болд, Ч.Тамир /МУИС-ийн Социологийн тэнхмийн багш нар/

Сонгуулийн прогноз хийх арга зүй: асуудал, хувилбар, арга. Ц.Болд, Ч.Тамир /МУИС-ийн Социологийн тэнхмийн багш нар/ Сонгуулийн прогноз хийх арга зүй: асуудал, хувилбар, арга.сонгуулийн прогноз хийх үндсэн нөхцөл, хүчин зүйлс Ц.Болд, Ч.Тамир /МУИС-ийн Социологийн тэнхмийн багш нар/ Сонгуулийн дүнг прогнозчилох явдал

Διαβάστε περισσότερα

НУТГИЙН ИРГЭДЭД ТҮШИГЛЭСЭН БЭЛЧЭЭРИЙН МЕНЕЖМЕНТ ТӨСЛИЙН НИЙГМИЙН ҮЗҮҮЛЭЛТ БОЛОН ҮР ДҮН

НУТГИЙН ИРГЭДЭД ТҮШИГЛЭСЭН БЭЛЧЭЭРИЙН МЕНЕЖМЕНТ ТӨСЛИЙН НИЙГМИЙН ҮЗҮҮЛЭЛТ БОЛОН ҮР ДҮН НУТГИЙН ИРГЭДЭД ТҮШИГЛЭСЭН БЭЛЧЭЭРИЙН МЕНЕЖМЕНТ ТӨСЛИЙН НИЙГМИЙН ҮЗҮҮЛЭЛТ БОЛОН ҮР ДҮН Preliminary Results, June 18, 2013 ХУВЬ НЭМЭР ОРУУЛСАН БАГИЙН ГИШҮҮД Maria E. Fernandez-Gimenez, Batkhishig B., Batbuyan

Διαβάστε περισσότερα

ЗҮРХ СУДАСНЫ ҮНДЭСНИЙ КОНФЕРЕНЦИ Зүрх судасны өвчний хяналт ба менежментийг сайжруулахад

ЗҮРХ СУДАСНЫ ҮНДЭСНИЙ КОНФЕРЕНЦИ Зүрх судасны өвчний хяналт ба менежментийг сайжруулахад ЗҮРХ СУДАСНЫ ҮНДЭСНИЙ КОНФЕРЕНЦИ 2011 Зүрх судасны өвчний хяналт ба менежментийг сайжруулахад 1 Тохиолдолд суурилсан тахиаритмийн ялган оношлогоо Д.Зулгэрэл, PhD, дэд профессор ЭМШУИСийн зүрх судасны тэнхмийн

Διαβάστε περισσότερα

Лекц:5 Эрсдэл, өгөөж ба түүхэн тоон мэдээлэл

Лекц:5 Эрсдэл, өгөөж ба түүхэн тоон мэдээлэл Лекц:5 Эрсдэл, өгөөж ба түүхэн тоон мэдээлэл 2017 оны 3-р сарын 9 Лекц 5: Эрсдэл, өгөөж ба түүхэн тоон мэдээлэл c Г.Гүнбилэг 2017 МУИС-БС 1 Агуулга 1 ХТ-г тодорхойлогчид 2 Өгөөжүүдийг харьцуулах нь 3 ЗГБХҮЦ

Διαβάστε περισσότερα

S.PH101 ФИЗИК-1 ЛЕКЦ 12

S.PH101 ФИЗИК-1 ЛЕКЦ 12 ЛЕКЦ 12 S.PH101 ФИЗИК-1 ЦАХИЛГААН ЦЭНЭГ, КУЛОНЫ ХУУЛЬ, ЦАХИЛГААН ОРОН, ОРНЫ ХҮЧЛЭГ, СИСТЕМ ЦЭНЭГҮҮДИЙН ХАРИЛЦАН ҮЙЛЧЛЭЛ, ДИПОЛЬ, СИСТЕМ ЦЭНЭГҮҮДИЙН ОРНЫГ ХОЛ ЗАЙД ТООЦОХ, ЦАХИЛГААН СТАТИК ОРНЫ ЦИРКУЛЯЦ,

Διαβάστε περισσότερα

Зохиогч: Ч. Ганбаатар Удирдагч: Доктор (Ph.D) Б. Батзолбоо. ШУТИС-Компьютерийн Техник Менежментийн Сургуулийн Програмчлалын профессорын баг.

Зохиогч: Ч. Ганбаатар Удирдагч: Доктор (Ph.D) Б. Батзолбоо. ШУТИС-Компьютерийн Техник Менежментийн Сургуулийн Програмчлалын профессорын баг. АВТОМАШИНЫ ДУГААР ИЛРҮҮЛЭХ СИСТЕМИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ АСУУДАЛД: Зохиогч: Ч. Ганбаатар Удирдагч: Доктор (Ph.D) Б. Батзолбоо ШУТИС-Компьютерийн Техник Менежментийн Сургуулийн Програмчлалын профессорын баг. Хураангуй:

Διαβάστε περισσότερα

МОНГОЛ УЛСЫН СТАНДАРТ. Стандартчилал, Хэмжилзүйн Үндэсний Зөвлөлийн 2009 оны 12 дугаар сарын 24- ний өдрийн 52 дугаар тогтоолоор батлав.

МОНГОЛ УЛСЫН СТАНДАРТ. Стандартчилал, Хэмжилзүйн Үндэсний Зөвлөлийн 2009 оны 12 дугаар сарын 24- ний өдрийн 52 дугаар тогтоолоор батлав. МОНГОЛ УЛСЫН СТАНДАРТ Ангилалтын код 91.040.30 Орон сууцны барилгын доторх сууцны талбай тооцох аргачлал Methodology of housing unit area calculation in residential buildings Стандартчилал, Хэмжилзүйн

Διαβάστε περισσότερα

Ерөнхий эмиттертэй транзисторт өсгөгч Унших материал

Ерөнхий эмиттертэй транзисторт өсгөгч Унших материал ажил7 Ерөнхий эмиттертэй транзисторт өсгөгч Унших материал Electronic Deices and ircuits, 4 th edition: Section 5-1, Ac amplifier Fundamentals; Section 5-3, Amplifier Analysis Usg Small-Signal Models,

Διαβάστε περισσότερα

Õóðààíãóé. Түлхүүр үг: GPS тропосфер Монголд, усны уурын агууламж, агаар мандлын зайнаас тандалт

Õóðààíãóé. Түлхүүр үг: GPS тропосфер Монголд, усны уурын агууламж, агаар мандлын зайнаас тандалт АГААР МАНДАЛ ДАХЬ УСНЫ УУРЫН АГУУЛАМЖИЙГ GPS ХЭМЖИЛТЭЭС ТОДОРХОЙЛСОН ДҮН Ш. Амаржаргал 1, Г. Даваахүү 1, Д. Лхагвасүрэн 1, С. Санжжав 1, Н. Хишигжаргал 2, Ч. Мөнхчимэг 2, 1 Одон Орон Геофизикийн Судалгааны

Διαβάστε περισσότερα

С.Бямбахорлоо (Доктор Ph.D, ММНБ, Аудитор, ТМЗ) СЭЗДСургуулийн ахлах багш

С.Бямбахорлоо (Доктор Ph.D, ММНБ, Аудитор, ТМЗ) СЭЗДСургуулийн ахлах багш С.Бямбахорлоо (Доктор Ph.D, ММНБ, Аудитор, ТМЗ) СЭЗДСургуулийн ахлах багш babur_26@yahoo.com ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ӨРСӨЛДӨХ ЧАДВАРЫГ ӨРТГИЙН УДИРДЛАГААР ДЭМЖИХ НЬ (Ноос боловсруулах үйлдвэрлэлийн жишээн дээр)

Διαβάστε περισσότερα

орон нутгийн эдийн ЗАСАг, САнхүүгИйн САлБАРын Тойм Боловсруулсан: МБСГ, СХ-ийн эдийн засагч Ë.Дөлгөөн Удирдаж зөвлөсөн: МБСГ, СХ-ийн захирал Н.

орон нутгийн эдийн ЗАСАг, САнхүүгИйн САлБАРын Тойм Боловсруулсан: МБСГ, СХ-ийн эдийн засагч Ë.Дөлгөөн Удирдаж зөвлөсөн: МБСГ, СХ-ийн захирал Н. орон нутгийн эдийн ЗАСАг, САнхүүгИйн САлБАРын Тойм Боловсруулсан: МБСГ, СХ-ийн эдийн засагч Ë.Дөлгөөн Удирдаж зөвлөсөн: МБСГ, СХ-ийн захирал Н.Амар ОРОН НУТГИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ТОЙМ Л.Дөлгөөн

Διαβάστε περισσότερα

ÄÎÒÎÎÄÛÍ ÍÝÄ ÍªËªªËªÃ Õ ÈÍ Ç ÉËÑÈÉÍ ØÈÍÆÈËÃÝÝ

ÄÎÒÎÎÄÛÍ ÍÝÄ ÍªËªªËªÃ Õ ÈÍ Ç ÉËÑÈÉÍ ØÈÍÆÈËÃÝÝ ÄÎÒÎÎÄÛÍ ÍÝÄ ÍªËªªËªÃ Õ ÈÍ Ç ÉËÑÈÉÍ ØÈÍÆÈËÃÝÝ Санхүү Эдийн Засгийн Дээд Сургууль Боловсруулсан: Багийн ахлагч Ц.Батсүх (Ph.D, Экономиксийн тэнхимийн багш) Багийн гишүүд: Д.Больтогтох (Ph.D, Санхүү удирдлагын

Διαβάστε περισσότερα

МОНГОЛ ОРНЫ ЗАРИМ ЭМИЙН МӨӨГНИЙ ХИМИЙН НАЙРЛАГЫГ СУДАЛСАН ДҮН

МОНГОЛ ОРНЫ ЗАРИМ ЭМИЙН МӨӨГНИЙ ХИМИЙН НАЙРЛАГЫГ СУДАЛСАН ДҮН DOI: http://dx.doi.org/10.5564/pmas.v54i3.646 МОНГОЛ ОРНЫ ЗАРИМ ЭМИЙН МӨӨГНИЙ ХИМИЙН НАЙРЛАГЫГ СУДАЛСАН ДҮН Ш.Наранмандах, Н.Дагийсүрэн МУИС. Шинжлэх ухааны сургуь Хураангуй Сүүлийн жилүүдэд монголчууд

Διαβάστε περισσότερα

Монголд уул уурхайн өсөн нэмэгдэж буй үйлдвэрлэл хөдөө аж ахуйн салбарт хэрхэн нөлөөлж байгаа тухай

Монголд уул уурхайн өсөн нэмэгдэж буй үйлдвэрлэл хөдөө аж ахуйн салбарт хэрхэн нөлөөлж байгаа тухай Монголын бэлчээрийн нөхөн сэргэх чадамжийг бэхжүүлэх нь Салбар хөрвөсөн эрдэм шинжилгээний судалгааны хурлын бүтээл, Улаанбаатар хот, Монгол Улс, 2015 оны 6-р сарын 9-10 Монголд уул уурхайн өсөн нэмэгдэж

Διαβάστε περισσότερα

CЭТГҮҮЛЧДЭД ЗОРИУЛСАН ГАРЫН АВЛАГА

CЭТГҮҮЛЧДЭД ЗОРИУЛСАН ГАРЫН АВЛАГА МОНГОЛБАНК CЭТГҮҮЛЧДЭД ЗОРИУЛСАН ГАРЫН АВЛАГА (Анхан шатны сургалт) Олон Нийтийн Боловсрол, Мэдээллийн Төв Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Бага тойруу-3, 15160, CЭТГҮҮЛЧДЭД ЗОРИУЛСАН ГАРЫН АВЛАГА (Анхан шатны

Διαβάστε περισσότερα

Тухайн Дифференциал Тэгшитгэл ба Түүний Нийтлэг Хэрэглээ

Тухайн Дифференциал Тэгшитгэл ба Түүний Нийтлэг Хэрэглээ Тухайн Дифференциал Тэгшитгэл ба Түүний Нийтлэг Хэрэглээ Сүхболдын Төгөлдөр 2012 оны 1р сарын 23 1 Өмнөх Үг Юуны өмнө энэ семинарт оролцох боломжийг олгосон Төмөр ахдаа баярлалаа. Миний бие астрофизикийн

Διαβάστε περισσότερα

Бодолт: ( ) ,2

Бодолт: ( ) ,2 46. AOB = 9, Rрадиустай секторын AO, OB хэрчмүүд болон AB нумыг шүргэсэн тойрог багтсан бол тойргийн радиусыг ол. Бодолт: MO = x, OO = OK OK OO = R x, OO M = 45 = OMO OM = OM = O K = x, x + Rx R = ( )

Διαβάστε περισσότερα

S.PH102 Физик-2. Семинар 7. Сэдэв : Квант механикийн үндэс, Атомын физик. Тест оны намар

S.PH102 Физик-2. Семинар 7. Сэдэв : Квант механикийн үндэс, Атомын физик. Тест оны намар S.PH102 Физик-2 Семинар 7 Сэдэв : Квант механикийн үндэс, Атомын физик Тест 2015-2016 оны намар Физик -2 7.1 Устөрөгчийн атом фотон шингээсэн бол түүний электроны орбитын радиус............. А. Багасна.

Διαβάστε περισσότερα

ГАРЧГИЙН ТОВЪЁОГ ГАРЧГИЙН ТОВЪЁОГ... i ХҮСНЭГТЭН МЭДЭЭЛЛИЙН ЖАГСААЛТ... iii ЗУРГАН МЭДЭЭЛЛИЙН ЖАГСААЛТ... iv ХАВСРАЛТЫН ЖАГСААЛТ...

ГАРЧГИЙН ТОВЪЁОГ ГАРЧГИЙН ТОВЪЁОГ... i ХҮСНЭГТЭН МЭДЭЭЛЛИЙН ЖАГСААЛТ... iii ЗУРГАН МЭДЭЭЛЛИЙН ЖАГСААЛТ... iv ХАВСРАЛТЫН ЖАГСААЛТ... ГАРЧГИЙН ТОВЪЁОГ ГАРЧГИЙН ТОВЪЁОГ... i ХҮСНЭГТЭН МЭДЭЭЛЛИЙН ЖАГСААЛТ... iii ЗУРГАН МЭДЭЭЛЛИЙН ЖАГСААЛТ... iv ХАВСРАЛТЫН ЖАГСААЛТ... vi ТОВЧИЛСОН ҮГИЙН ЖАГСААЛТ... vii НЭР ТОМЬЁОНЫ ТАЙЛБАР... viii ТОВЧ

Διαβάστε περισσότερα

ЗҮРХ СУДАСНЫ ҮНДЭСНИЙ КОНФЕРЕНЦИ Зүрх судасны өвчний хяналт ба менежментийг сайжруулахад

ЗҮРХ СУДАСНЫ ҮНДЭСНИЙ КОНФЕРЕНЦИ Зүрх судасны өвчний хяналт ба менежментийг сайжруулахад ЗҮРХ СУДАСНЫ ҮНДЭСНИЙ КОНФЕРЕНЦИ 2011 Зүрх судасны өвчний хяналт ба менежментийг сайжруулахад 1 2 Кардиомиопати: ангилал, оношлогоо, эмчилгээ Д. Мөнгөнчимэг, Зүрх Судасны Төв 3 Кардиомиопатийн ангилал

Διαβάστε περισσότερα

ТӨСВИЙН БА УРСГАЛ ТЭНЦЛИЙН АЛДАГДЛЫН ЭДИЙН ЗАСАГТ ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ

ТӨСВИЙН БА УРСГАЛ ТЭНЦЛИЙН АЛДАГДЛЫН ЭДИЙН ЗАСАГТ ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ ТӨСВИЙН БА УРСГАЛ ТЭНЦЛИЙН АЛДАГДЛЫН ЭДИЙН ЗАСАГТ ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ Судалгааны хэлтсийн эдийн засагч Д.Энхзаяа Хураангуй Энэ судалгааны ажлаар хос алдагдлын эдийн засагт үзүүлэх нөлөөг тодорхойлохыг зорьсон.

Διαβάστε περισσότερα

Дамжууллын гэмтэл ба Сувгийн. багтаамж. Оюутан юу эзэмших вэ:

Дамжууллын гэмтэл ба Сувгийн. багтаамж. Оюутан юу эзэмших вэ: Дамжууллын гэмтэл ба Сувгийн Оюутан юу эзэмших вэ: багтаамж Дамжууллын гэмтэл үүсгүүр гэж юу болохыг тодорхойлох Унтралтыг тайлбарлах, тооцоолол хийх Дохионы гажуудлыг тайлбарлах Өгөгдлийн хурд буюу Найквистийн

Διαβάστε περισσότερα

Агуулга. Нүүрс ус. Моносахарид Гликозид, гликозидийн холбоо Дисахарид Полисахарид. Ангилал Нэршил

Агуулга. Нүүрс ус. Моносахарид Гликозид, гликозидийн холбоо Дисахарид Полисахарид. Ангилал Нэршил НҮҮРС УС Лекц 3 Агуулга Нүүрс ус Ангилал Нэршил Моносахарид Гликозид, гликозидийн холбоо Дисахарид Полисахарид Нүүрс ус амьд эд эсийн бүрэлдэхүүн хэсэг хоол тэжээлийн нөөц, энергийн үндсэн эх үүсвэр Түлш

Διαβάστε περισσότερα

БАЯЖУУЛАЛТЫН ТЕХНОЛОГИ

БАЯЖУУЛАЛТЫН ТЕХНОЛОГИ мби коул энд минералс техноложи гмбх БАЯЖУУЛАЛТЫН ТЕХНОЛОГИ ТУЛГУУР ЧАНАР ЗАРЧИМУУД МААНЬ ҮРГЭЛЖ ХЭВЭЭРЭЭ МБИ КОУЛ ЭНД МИНЕРАЛС ТЕХНОЛОЖИ ГМБХ Готтфрийд-Хагены гудамж 20, 51105 Кёльн хот, Герман улс Утас:

Διαβάστε περισσότερα

ХЕПАТИТЫН С ВИРҮСИЙН ХАЛДВАРЫГ ЭРТ ИЛРҮҮЛЭХ, ОНОШЛОХ, ЭМЧЛЭХ УДИРДАМЖ оны 4-р сар УДИРДАМЖ

ХЕПАТИТЫН С ВИРҮСИЙН ХАЛДВАРЫГ ЭРТ ИЛРҮҮЛЭХ, ОНОШЛОХ, ЭМЧЛЭХ УДИРДАМЖ оны 4-р сар УДИРДАМЖ 1 ХЕПАТИТЫН С ВИРҮСИЙН ХАЛДВАРЫГ ЭРТ ИЛРҮҮЛЭХ, ОНОШЛОХ, ЭМЧЛЭХ УДИРДАМЖ 2014 оны 4-р сар УДИРДАМЖ 2 Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагаас 2014 онд "Guidelines for the Screening, Care and Treatment of persons

Διαβάστε περισσότερα

Зорилго: Өмнөд Монголын тодорхой районы шүр ба изотопын судалгааны үр дүнг уялдуулан силур-девоны заагийг тогтоох.

Зорилго: Өмнөд Монголын тодорхой районы шүр ба изотопын судалгааны үр дүнг уялдуулан силур-девоны заагийг тогтоох. Сэдвийн судлагдсан байдал ба үндэслэл. Өмнөд Монголын дунд палеозойн тэнгисийн хурдсын стратиграфи, биостратиграфийн чиглэлийн судалгааг Н.Г.Маркова, Л.М.Улитина, Л.Н. Большакова (1976), Т.Т.Шаркова (1974,

Διαβάστε περισσότερα

ХАВДАР ЭСИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД JSAP (JNK/STRESS- ACTIVATED PROTEIN KINASE-ASSOCIATED PROTEIN) УУРГИЙН ОРОЛЦОО

ХАВДАР ЭСИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД JSAP (JNK/STRESS- ACTIVATED PROTEIN KINASE-ASSOCIATED PROTEIN) УУРГИЙН ОРОЛЦОО DOI: http://dx.doi.org/10.5564/pmas.v56i3.694 ХАВДАР ЭСИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД JSAP (JNK/STRESS- ACTIVATED PROTEIN KINASE-ASSOCIATED PROTEIN) УУРГИЙН ОРОЛЦОО П.Эрдэнэбаатар 1,2, Н.Риота 2, Ё. Кацүжи 2 1 Ерөнхий

Διαβάστε περισσότερα

МОНГОЛ ОРНЫ ЭРДЭСТ НУУРУУДЫН ЛИТИЙ, УРАНЫ СУДАЛГАА

МОНГОЛ ОРНЫ ЭРДЭСТ НУУРУУДЫН ЛИТИЙ, УРАНЫ СУДАЛГАА МОНГОЛ ОРНЫ ЭРДЭСТ НУУРУУДЫН ЛИТИЙ, УРАНЫ СУДАЛГАА Abstract С.Ариунбилэг ШУА-ийн Геологи, эрдэс баялгийн хүрээлэн, эшаа. s_ariunbileg@yahoo.com For the last 30 years Central Asian and other countries closed

Διαβάστε περισσότερα

АКТИВЫГ АНГИЛАХ, АКТИВЫН ЭРСДЭЛИЙН САН БАЙГУУЛЖ, ЗАРЦУУЛАХ ЖУРМЫН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСӨЛ

АКТИВЫГ АНГИЛАХ, АКТИВЫН ЭРСДЭЛИЙН САН БАЙГУУЛЖ, ЗАРЦУУЛАХ ЖУРМЫН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСӨЛ ЖУРМЫН ТӨСӨЛ АКТИВЫГ АНГИЛАХ, АКТИВЫН ЭРСДЭЛИЙН САН БАЙГУУЛЖ, ЗАРЦУУЛАХ ЖУРМЫН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСӨЛ НЭГ. НИЙТЛЭГ ҮНДЭСЛЭЛ 1.1. Энэхүү журмын зорилго нь Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж,

Διαβάστε περισσότερα

1. Атомын нарийн нийлмэл бүтэц 19 -р зууны эцэс. Физикийн шинжлэх ухааны нээлтүүд Атомын бүтцийн загварууд Атомын бүтцийн онолууд

1. Атомын нарийн нийлмэл бүтэц 19 -р зууны эцэс. Физикийн шинжлэх ухааны нээлтүүд Атомын бүтцийн загварууд Атомын бүтцийн онолууд CHEM101: Органик биш хими I Ëåêö ¹4 1. Атомын нарийн нийлмэл бүтэц 19 -р зууны эцэс. Физикийн шинжлэх ухааны нээлтүүд Атомын бүтцийн загварууд Атомын бүтцийн онолууд. Атомын электрон давхраат бүтэц, түүнийг

Διαβάστε περισσότερα

Нягтруулга Multiplexing

Нягтруулга Multiplexing Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль Мэдээлэл Холбооны Технологийн Сургууль Нягтруулга Multiplexing Мэдээллийн Сүлжээний баг Лекц 6 Багш Доктор (Ph.D) Л.Одончимэг Агуулга: Нягтруурлга гэж юу вэ? Нягтруулгын

Διαβάστε περισσότερα

Хадан Дээрх Тамганы Дүрсийг Адууны Тамганы Дүрстэй Машин Сургалтын Аргуудаар Харьцуулах

Хадан Дээрх Тамганы Дүрсийг Адууны Тамганы Дүрстэй Машин Сургалтын Аргуудаар Харьцуулах Хадан Дээрх Тамганы Дүрсийг Адууны Тамганы Дүрстэй Машин Сургалтын Аргуудаар Харьцуулах Пэрэнлэйлхүндэв Гантуяа*, Батсуурь Сувдаа*, Дамдинсүрэн Цэвээндорж** *Монгол Улсын Их Сургууль, Мэдээлэл, Компьютерийн

Διαβάστε περισσότερα

БИЛЭЭ СУЛ ҮГИЙН УТГА, ХЭРЭГЛЭЭ

БИЛЭЭ СУЛ ҮГИЙН УТГА, ХЭРЭГЛЭЭ Беньямин Брозиг (Benjamin Brosig). 2012. БИЛЭЭ СУЛ ҮГИЙН УТГА, ХЭРЭГЛЭЭ (The meaning and usage of the particle bilee ). Хэл зохиол судлал V (37): 10-18. The wording of the text should be as published.

Διαβάστε περισσότερα

ЗҮРХ СУДАСНЫ ҮНДЭСНИЙ КОНФЕРЕНЦИ Зүрх судасны өвчний хяналт ба менежментийг сайжруулахад

ЗҮРХ СУДАСНЫ ҮНДЭСНИЙ КОНФЕРЕНЦИ Зүрх судасны өвчний хяналт ба менежментийг сайжруулахад ЗҮРХ СУДАСНЫ ҮНДЭСНИЙ КОНФЕРЕНЦИ 2011 Зүрх судасны өвчний хяналт ба менежментийг сайжруулахад 1 Миокардит ЭМШУИС-ийн ЗСР-ийн тэнхмийн ахлах багш Б.Бурмаа 2 Миокардит ЭМШУИС-ийн ЗСР-ийн тэнхмийн ахлах багш

Διαβάστε περισσότερα

615 АВС гурвалжны багтаасан тойргийн төв нь О. ( А>90 ) AL биссектрисийн үргэлжлэл нь багтаасан тойргийг F цэгт огтолно. OA радиус ВС талыг Е цэгээр

615 АВС гурвалжны багтаасан тойргийн төв нь О. ( А>90 ) AL биссектрисийн үргэлжлэл нь багтаасан тойргийг F цэгт огтолно. OA радиус ВС талыг Е цэгээр 615 АВС гурвалжны багтаасан тойргийн төв нь О. ( А>90 ) AL биссектрисийн үргэлжлэл нь багтаасан тойргийг F цэгт огтолно. OA радиус ВС талыг Е цэгээр огтолно. АН нь уг гурвалжны өндөр ба АН AF3 ÐAEH30 бол

Διαβάστε περισσότερα

Мицубиши Корпорацийн. Library. Корпорацийн мэдээллийн сан

Мицубиши Корпорацийн. Library.  Корпорацийн мэдээллийн сан Мицубиши Корпорацийн Mitsubishi Цахим Хуудас Corporation Website Мицубиши Корпорацийн бизнесийн үйл ажиллагаа, байгаль For орчин, more нийгмийн details about хариуцлага, Mitsubishi хөрөнгө Corporation

Διαβάστε περισσότερα

АНДЕРРАЙТИНГИЙН ГАРЫН УЛААНБААТАР ХОТ АВЛАГА

АНДЕРРАЙТИНГИЙН ГАРЫН УЛААНБААТАР ХОТ АВЛАГА 2014 АНДЕРРАЙТИНГИЙН ГАРЫН УЛААНБААТАР ХОТ АВЛАГА ДААТГАЛЫН ТӨРӨЛ: ТЭЭВРИЙН ХЭРЭГСЛИЙН ДААТГАЛ Д.Жаргал /Монгол Даатгал ХХК/ С.Золбоо /Практикал Даатгал ХХК/ Ч.Бат-Эрдэнэ /Бодь Даатгал ХХК/ С.Нарантунгалаг

Διαβάστε περισσότερα

МИКРОКОНТРОЛЛЕРИЙН ХЯЛБАР ДАСГАЛУУД

МИКРОКОНТРОЛЛЕРИЙН ХЯЛБАР ДАСГАЛУУД 3.1. ГЭРЭЛТЭГЧ ДИОДЫГ УДИРДАХ МИКРОКОНТРОЛЛЕРИЙН ХЯЛБАР ДАСГАЛУУД Гэрэлтэгч диодуудыг төрөл бүрийн эффекттэйгээр асааж унтраах эдгээр дасгалууд нь портоор мэдээллийг хэрхэн гаргах талаар үзэх хичээл юм.

Διαβάστε περισσότερα

Бүрэн дунд боловсролын цөм хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг дэмжих арга зүйн зөвлөмж /Суралцахуйн удирдамжийг удидлага болгоно/ Физик

Бүрэн дунд боловсролын цөм хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг дэмжих арга зүйн зөвлөмж /Суралцахуйн удирдамжийг удидлага болгоно/ Физик Бүрэн дунд боловсролын цөм хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг дэмжих арга зүйн зөвлөмж /Суралцахуйн удирдамжийг удидлага болгоно/ Физик Улаанбаатар хот 2016 он Гарчиг. 1. Хөтөлбөрийн агуулга: a) Багшид тулгамдаж

Διαβάστε περισσότερα

СЭЛЭНГЭ МӨРНИЙ САВ ГАЗРЫН ГОЛ МӨРНИЙ УСНЫ ЧАНАРЫН АЖИГЛАЛТ ХЭМЖИЛТИЙН НЭГДСЭН ХӨТӨЛБӨР

СЭЛЭНГЭ МӨРНИЙ САВ ГАЗРЫН ГОЛ МӨРНИЙ УСНЫ ЧАНАРЫН АЖИГЛАЛТ ХЭМЖИЛТИЙН НЭГДСЭН ХӨТӨЛБӨР Гүйцэтгэгчид: Холбооны улсын төсвийн байгууллага «Усны химийн хүрээлэн» (ХУТБ «УХХ»); Холбооны улсын төсвийн байгууллага «Бурятский ЦГМС» СЭЛЭНГЭ МӨРНИЙ САВ ГАЗРЫН ГОЛ МӨРНИЙ УСНЫ ЧАНАРЫН АЖИГЛАЛТ ХЭМЖИЛТИЙН

Διαβάστε περισσότερα

Хамтарсан кредит олгох механизмын хүрээнд Магадлагаа, Нотологоо хийх талаар Төсөлд оролцогч талын олж мэдсэн зарим туршлага ЕЕС ХХК

Хамтарсан кредит олгох механизмын хүрээнд Магадлагаа, Нотологоо хийх талаар Төсөлд оролцогч талын олж мэдсэн зарим туршлага ЕЕС ХХК Хамтарсан кредит олгох механизмын хүрээнд Магадлагаа, Нотологоо хийх талаар Төсөлд оролцогч талын олж мэдсэн зарим туршлага Ж. Доржпүрэв ЕЕС ХХК 04 оны -рр сарын, Улаанбаатар Дулаан хангамжийн зориулалттай,

Διαβάστε περισσότερα

НЭГДҮГЭЭР ХЭСЭГ C-н температур хэдэн кельвины температур болох вэ?. A. 281 B. 265 C. 8 D. 16 A B C. 726 D. 12

НЭГДҮГЭЭР ХЭСЭГ C-н температур хэдэн кельвины температур болох вэ?. A. 281 B. 265 C. 8 D. 16 A B C. 726 D. 12 НЭГДҮГЭЭР ХЭСЭГ 1. 8 0 C-н температур хэдэн кельвины температур болох вэ?. A. 281 B. 265 C. 8 D. 16 2. 1273 0 К температур хэдэн цельсын температур болох вэ? A. 1523 B. 20 C. 0 D. 1000 Бодлого: (3-7) 1кг

Διαβάστε περισσότερα

Өгөгдөл(Data) and Дохио(signal)

Өгөгдөл(Data) and Дохио(signal) Мэдээллийн сүлжээ профессорын баг Өгөгдөл(Data) and Дохио(signal) Семинар 2 Багш (Доктор Ph.D) Л.Одончимэг Оюутан юу эзэмших вэ: Өгөгдөл гэж юу вэ? Өгөгдөл ба Дохионы ялгаа Аналог ба Тоон дохионы ялгаа

Διαβάστε περισσότερα

БИЕ ДААЛТЫН БОДЛОГО Цалин Татвар 10.

БИЕ ДААЛТЫН БОДЛОГО Цалин Татвар 10. БИЕ ДААЛТЫН БОДЛОГО. ax bx c 0 квадрат тэгшитгэлийн бодит шийдийг олох алгоритм зохиох. Хэрэв төсвийн байгууллагын ажилтан нь доорхи хүснэгтэнд өгсөн цалинтай бол татварыг тооцох программ зохио. Цалин

Διαβάστε περισσότερα

Хэсэг 21 Монголын нийслэлд хэлмэгдүүлэлтийн өмнө болон шашин сэргэсний дараах бурханы шашны зан үйл, баяр ёслол

Хэсэг 21 Монголын нийслэлд хэлмэгдүүлэлтийн өмнө болон шашин сэргэсний дараах бурханы шашны зан үйл, баяр ёслол Хэсэг 21 Монголын нийслэлд хэлмэгдүүлэлтийн өмнө болон шашин сэргэсний дараах бурханы шашны зан үйл, баяр ёслол Кристина Телеки Монголын Бурханы шашны зан үйлүүд нь Бурханы шашныг түгээн дэлгэрүүлэх, хамаг

Διαβάστε περισσότερα

LATEX 2ε-ийн гарын авлага

LATEX 2ε-ийн гарын авлага LATEX 2ε-ийн гарын авлага буюу L A TEX 2ε-г 141 минутад Тобиас Оетикер Хьюберт Партл, Ирэн Хина, Элизабет Шлегл Хувилбар 4.26, 2008 оны 09-р сарын 25 Орчуулсан: Доржготовын Батмөнх ii Зохиогчийн эрх 1995-2005

Διαβάστε περισσότερα

ФИЛОСОФИЙН НЭР ТОМЬЁОНЫ ТОВЧ ТОЛЬ

ФИЛОСОФИЙН НЭР ТОМЬЁОНЫ ТОВЧ ТОЛЬ ФИЛОСОФИЙН НЭР ТОМЬЁОНЫ ТОВЧ ТОЛЬ 1 МОНГОЛ УЛСЫН ШИНЖЛЭХ УХААНЫ АКАДЕМИЙН ФИЛОСОФИ, СОЦИОЛОГИ, ЭРХ ЗҮЙН ХҮРЭЭЛЭН М.ЗОЛЗАЯА С.СОЁЛМАА ФИЛОСОФИЙН НЭР ТОМЬЁОНЫ ТОВЧ ТОЛЬ (МОНГОЛ- АНГЛИ- ОРОС) УЛААНБААТАР

Διαβάστε περισσότερα

Qo.P.J-. o f. 02 N aaeap, JeeneM>K xypryyn3x Tyxalll

Qo.P.J-. o f. 02 N aaeap, JeeneM>K xypryyn3x Tyxalll H.r3HA3H>KAMUbiH H3P3M>K ~ T 3X XYYX,LI.M MH 3 PYYJI M 3 H,LI.lB1 H YH,11,3CHMM T8B 16060 YnaaH6aarap XOT, oarhron AVVP3r, XysbcranYAbiH ryaam)i(, 3X3MYT Yrac: 362205, akc: 976 11 362633 E-mail: ehemut@moh.mn,

Διαβάστε περισσότερα

ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ 2017 ТАНИЛЦУУЛГА Schedule of Services

ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ 2017 ТАНИЛЦУУЛГА Schedule of Services ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ 2017 ТАНИЛЦУУЛГА Schedule of Services Right Solutions Right Partner alsglobal.com ЗӨВ ШИЙДЭЛ ЗӨВ ХАМТРАГЧ Хайгуулын ажлын арга барилыг хөгжүүлэх Evolving exploration concepts Таны хайгуулын

Διαβάστε περισσότερα

СҮРЬЕЭГИЙН АСУУЛТ, ХАРИУЛТУУД ИЛРҮҮЛЭЛТ, ЭМЧИЛГЭЭ, БА ХЯНАЛТ ХОЁРДАХЬ ХЭВЛЭЛ ДЭЛХИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН БАЙГУУЛЛАГА ЖЕНЕВ

СҮРЬЕЭГИЙН АСУУЛТ, ХАРИУЛТУУД ИЛРҮҮЛЭЛТ, ЭМЧИЛГЭЭ, БА ХЯНАЛТ ХОЁРДАХЬ ХЭВЛЭЛ ДЭЛХИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН БАЙГУУЛЛАГА ЖЕНЕВ СҮРЬЕЭГИЙН ИЛРҮҮЛЭЛТ, ЭМЧИЛГЭЭ, БА ХЯНАЛТ АСУУЛТ, ХАРИУЛТУУД ХОЁРДАХЬ ХЭВЛЭЛ ДЭЛХИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН БАЙГУУЛЛАГА ЖЕНЕВ 2 Сүрьеэгийн Èлрүүлэлт, эмчилгээ, ба хяналт асуулт, хариултууд Хоёрдахь хэвлэл Хянасан

Διαβάστε περισσότερα

г усанд 10 г давсыг уусгахад үүссэн уусмалын процентын концентрацыг бодож олно уу. A. 5% B. 10% C. 15% D. 20% E. 25%

г усанд 10 г давсыг уусгахад үүссэн уусмалын процентын концентрацыг бодож олно уу. A. 5% B. 10% C. 15% D. 20% E. 25% НЭГДҮГЭЭР ХЭСЭГ. СОНГОХ ДААЛГАВАР Санамж: Нэгдүгээр хэсэг нийт 68 оноотой бөгөөд 1 5 дугаар тест тус бүр 1 оноо, 6 0 дугаар тест тус бүр оноо, 1 1 дүгээр тест тус бүр оноо болно. Даалгавар бүрээс зөвхөн

Διαβάστε περισσότερα

MOR2 ДАТА МЕНЕЖМЕНТ & АНАЛИЗ ХИЙХ СУРГАЛТ СЕМИНАР. 6 сарын 17-18, 2013, Гео-Экологийн Хүрээлэн, Улаанбаатар хот, Монгол Улс

MOR2 ДАТА МЕНЕЖМЕНТ & АНАЛИЗ ХИЙХ СУРГАЛТ СЕМИНАР. 6 сарын 17-18, 2013, Гео-Экологийн Хүрээлэн, Улаанбаатар хот, Монгол Улс MOR2 ДАТА МЕНЕЖМЕНТ & АНАЛИЗ ХИЙХ СУРГАЛТ СЕМИНАР 6 сарын 17-18, 2013, Гео-Экологийн Хүрээлэн, Улаанбаатар хот, Монгол Улс Хөтөлбөр Нээлтийн ажиллагаа, Удиртгал, Анхны мэдлэгийн шалгуур 1-р хэсэг, 6 сарын

Διαβάστε περισσότερα

International expert consultation on sanitation in cold climate. Opening speech

International expert consultation on sanitation in cold climate. Opening speech International expert consultation on sanitation in cold climate Opening speech 2 "Õ éòýí óóð àìüñãàëòàé îðíóóäûí àðèóí öýâðèéí áàéãóóëàìæèéí øèéäýë îëîí óëñûí çºâëºëäºõ óóëçàëò Opening speech INTERNATIONAL

Διαβάστε περισσότερα

АРГА ТЕХНОЛОГИЙН НЭР: Физикийн хичээлээр сурагчдыг ЕШ-д амжилттай бэлтгэх - арга технологи.

АРГА ТЕХНОЛОГИЙН НЭР: Физикийн хичээлээр сурагчдыг ЕШ-д амжилттай бэлтгэх - арга технологи. АРГА ТЕХНОЛОГИЙН НЭР: Физикийн хичээлээр сурагчдыг ЕШ-д амжилттай бэлтгэх - арга технологи. ЭЕШ- ийн сэдвийн хүрээ нь бүрэн дунд боловсролын стандартын агуулгын хүрээнд байж, их дээд сургуульд элсэхийг

Διαβάστε περισσότερα

Эрүүл мэндийн лаборатори, 2013, 2

Эрүүл мэндийн лаборатори, 2013, 2 Эрүүл мэндийн лаборатори, 2013, 2 Редакцийн зөвлөл Ерөнхий эрхлэгч Ц. Энхжаргал, БШУ-ны доктор, профессор, АУ-ны академич, НЭМҮТ-ийн Лавлагаа лабораторийн эрхлэгч Орлогч эрхлэгч В. Хадхүү, АУ-ны доктор,

Διαβάστε περισσότερα

11-р ангийн математикийн хөтөлбөр. 2-р хувилбар (2012/08/05)

11-р ангийн математикийн хөтөлбөр. 2-р хувилбар (2012/08/05) 11-р ангийн математикийн хөтөлбөр -р хувилбар (01/08/05) Танилцуулга 11, 1 дугаар ангийн хөтөлбөр боловсруулах ажил болон сургалтын үеэр энэхүү материалыг ашиглана. 11 дүгээр ангийн Математик Хөтөлбөрийн

Διαβάστε περισσότερα

Математикийн хичээлийн даалгавар. Эрхэм шалгуулагч танд амжилт хүсье.

Математикийн хичээлийн даалгавар. Эрхэм шалгуулагч танд амжилт хүсье. Эрхэм шалгуулагч танд амжилт хүсье. Шалгалтын бодлого бодоход ашиглагдах зарим томьёонууд: 1. Конусын хажуу гадаргуу нь SS х.г = ππ RR ll байна. Үүнд ll нь байгуулагч.. log aa kk bb = 1 kk log aa bb 3.

Διαβάστε περισσότερα

ЦАЙДАМ НУУРЫН ОРДЫН НҮҮРСНИЙ ХАЛУУНЫ БОЛОВСРУУЛАЛТ, ХАТУУ БА ШИНГЭН БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ СУДАЛГАА

ЦАЙДАМ НУУРЫН ОРДЫН НҮҮРСНИЙ ХАЛУУНЫ БОЛОВСРУУЛАЛТ, ХАТУУ БА ШИНГЭН БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ СУДАЛГАА DOI: http://dx.doi.org/10.5564/pmas.v54i1.659 ЦАЙДАМ НУУРЫН ОРДЫН НҮҮРСНИЙ ХАЛУУНЫ БОЛОВСРУУЛАЛТ, ХАТУУ БА ШИНГЭН БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ СУДАЛГАА С.Батбилэг, Б.Пүрэвсүрэн, Я.Даваажав, Ж.Намхайноров ШУА-ийн Хими,

Διαβάστε περισσότερα

ШАР ХАЛУУНЫ ГҮРЭМ-7 УЛАМЖЛАЛТ ЖОР БОЛОН ТҮҮНЭЭС БЭЛДСЭН НЭМЭЛТ-4 БЭЛДМЭЛИЙН ГЕНТАМИЦИНААР ӨДӨӨСӨН НЕФРОХОРДОЛТОНД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ

ШАР ХАЛУУНЫ ГҮРЭМ-7 УЛАМЖЛАЛТ ЖОР БОЛОН ТҮҮНЭЭС БЭЛДСЭН НЭМЭЛТ-4 БЭЛДМЭЛИЙН ГЕНТАМИЦИНААР ӨДӨӨСӨН НЕФРОХОРДОЛТОНД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨ Proceedings of the Mongolian Academy of Sciences Vol. 54 No 03 (211) 2014 DOI: http://dx.doi.org/10.5564/pmas.v54i3.641 ШАР ХАЛУУНЫ ГҮРЭМ-7 УЛАМЖЛАЛТ ЖОР БОЛОН ТҮҮНЭЭС БЭЛДСЭН НЭМЭЛТ-4 БЭЛДМЭЛИЙН ГЕНТАМИЦИНААР

Διαβάστε περισσότερα

Говийн аймгуудад тохиолддог онош нь тодорхойгүй Адууны өвчний судалгаанд Б.Энхтайван, Г.Жавхлан, Б.Баттөр, Б.Батцэцэг

Говийн аймгуудад тохиолддог онош нь тодорхойгүй Адууны өвчний судалгаанд Б.Энхтайван, Г.Жавхлан, Б.Баттөр, Б.Батцэцэг Говийн аймгуудад тохиолддог онош нь тодорхойгүй Адууны өвчний судалгаанд Б.Энхтайван, Г.Жавхлан, Б.Баттөр, Б.Батцэцэг Мал эмнэлгийн хүрээлэн, Молекул генетикийн лаборатори bata07@gmail.com Үхрийн цусан

Διαβάστε περισσότερα

/

/ 2016 2 / 4 6 7 8 10 12 14 16 18 20 22 24 25 2 3 4 5 6 ivision Shanghai Co., Ltd. 7 ʰ ʥ Ϳ ^ŽƵƚŚ ^ƚăīžƌěɛśŝƌğ ರ ರ ʰ ʥ ^ŽƵƚŚ ^ƚăīžƌěɛśŝƌğ ^^ ^ŽƵƚŚ ^ƚăīžƌěɛśŝƌğ ĂŵďƌŝĚŐĞ ϭ ϲ ರ ರ ರರ ರ ರ ʺ ʰ ʥ ϯϭ ರ ರ ರ ರರ ˑ

Διαβάστε περισσότερα

ЛЕКЦ 13 Полисахарид Цардуул

ЛЕКЦ 13 Полисахарид Цардуул ЛЕКЦ 13 Полисахарид Нэг төрлийн буюу гомополисахарид эсвэл өөр өөр төрлийн гетерополисахарид монозын үлдэгдлээс тогтсон, байгальд фотосинтезээр үүсдэг өндөр молекулт нүүрс усыг полисахарид (буюу полиоз)

Διαβάστε περισσότερα

Transmission of Analog Signal

Transmission of Analog Signal Шинжлэх Ухаан Технологийн Их Сургууль Мэдээлэл Холбооны Технологийн Сургууль Мэдээллийн сүлжээний профессорын баг Transmission of Analog Signal Лекц 5 Багш (Ph.D)Л.Одончимэг Аналог дохио дамжуулал Агуулга:

Διαβάστε περισσότερα

С. Лувсандондовын зохиосон ерөөл ба морины цолын шинээр олдсон гар бичмэлийн судалгаа 1

С. Лувсандондовын зохиосон ерөөл ба морины цолын шинээр олдсон гар бичмэлийн судалгаа 1 Ondřej Srba Прага дахь Карлын их сургууль С. Лувсандондовын зохиосон ерөөл ба морины цолын шинээр олдсон гар бичмэлийн судалгаа 1 1. Сэдбазарын Лувсандондов хийгээд түүний зохиол бүтээл Халхын алдартай

Διαβάστε περισσότερα

ΦΎΛΛΟ Ε ΟΜΈΝΩΝ ΑΣΦΆΛΕΙΑΣ

ΦΎΛΛΟ Ε ΟΜΈΝΩΝ ΑΣΦΆΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Στοιχεία της ουσίας ή του παρασκευάσµατος Χρήση του παρασκευάσµατος Όνοµα εταιρίας CB294A Εκτύπωση ψεκασµού Hewlett-Packard Hellas 74-76 Voriou

Διαβάστε περισσότερα

ΦΎΛΛΟ Ε ΟΜΈΝΩΝ ΑΣΦΆΛΕΙΑΣ

ΦΎΛΛΟ Ε ΟΜΈΝΩΝ ΑΣΦΆΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Στοιχεία της ουσίας ή του παρασκευάσµατος Χρήση του παρασκευάσµατος CH184A Εκτύπωση ψεκασµού. Συνώνυµο (α) ColorSpan 0900768-006 Χηµική οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

A N A L I S I S K U A L I T A S A I R D I K A L I M A N T A N S E L A T A N S E B A G A I B A H A N C A M P U R A N B E T O N

A N A L I S I S K U A L I T A S A I R D I K A L I M A N T A N S E L A T A N S E B A G A I B A H A N C A M P U R A N B E T O N I N F O T E K N I K V o l u m e 1 5 N o. 1 J u l i 2 0 1 4 ( 61-70) A N A L I S I S K U A L I T A S A I R D I K A L I M A N T A N S E L A T A N S E B A G A I B A H A N C A M P U R A N B E T O N N o v i

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αξιότιμε Κύριε, Αξιότιμη Κυρία,

Χαιρετισμός. Αξιότιμε Κύριε, Αξιότιμη Κυρία, Χαιρετισμός Αξιότιμε Κύριε, Αξιότιμη Κυρία, Στις 22 & 23 Μαΐου 2015 θα πραγματοποιηθεί το 1 ο Συμπόσιο Κλινικής Γενετικής & Δυσμορφολογίας, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με Διεθνή Συμμετοχή, υπό την αιγίδα

Διαβάστε περισσότερα

Research on the Environmental Impact Factors of Electromagnetic Radiation from High - speed Railway

Research on the Environmental Impact Factors of Electromagnetic Radiation from High - speed Railway 2013 8 8 179 JOURNAL OF RAILWAY ENGINEERING SOCIETY Aug 2013 NO. 8 Ser. 179 1006-2106 2013 08-0088 - 06 430063 1 2 3 4 X5 A Research on the Environmental Impact Factors of Electromagnetic Radiation from

Διαβάστε περισσότερα

Sobota pred syropôstnou nedeľou apostichá

Sobota pred syropôstnou nedeľou apostichá Sobota pred syropôstnou nedeľou apostichá 2. hlas ZR Καθαρίσωµεν εαυτούς αδελφοί Byzantská tradícia:,, Ruská tradícia poreformná: S409, 411, 414 2013-15 irmologion.nfo.sk ΤΗ ΠΑΡΑΣΚEΥΗ ΕΣΠΕΡΑΣ Απόστιχα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΕΝΤΕΡΟΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΟ ΚΟΛΟΒΑΚΤΗΡΙΔΙΟ (EHEC): ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ 1) Τι είναι το εντεροαιμορραγικό κολοβακτηρίδιο ; Το εντεροαιμορραγικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΜΑΡΙΑΝΟΣ ΗΜΗΤΡΗΣ. Οδηγός µελέτης για τις ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ

ΚΟΥΜΑΡΙΑΝΟΣ ΗΜΗΤΡΗΣ. Οδηγός µελέτης για τις ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΚΟΥΜΑΡΙΑΝΟΣ ΗΜΗΤΡΗΣ Οδηγός µελέτης για τις ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ Οδηγός Μελέτης για τις Βασικές Ακτινολογικές Προβολές Κουμαριανός Δημήτρης Καθηγητής Εφαρμογών Τμήμα Ραδιολογίας Ακτινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Appendix B Table of Radionuclides Γ Container 1 Posting Level cm per (mci) mci

Appendix B Table of Radionuclides Γ Container 1 Posting Level cm per (mci) mci 3 H 12.35 Y β Low 80 1 - - Betas: 19 (100%) 11 C 20.38 M β+, EC Low 400 1 5.97 13.7 13 N 9.97 M β+ Low 1 5.97 13.7 Positrons: 960 (99.7%) Gaas: 511 (199.5%) Positrons: 1,199 (99.8%) Gaas: 511 (199.6%)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Προσωπικά στοιχεία. Πτυχία - Εκπαίδευση

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Προσωπικά στοιχεία. Πτυχία - Εκπαίδευση ΝΤΕΛΕΖΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΥΓΙΕΙΝΟΛΟΓΟΣ MSC ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΑΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΕΚΕΠΙΣ-ΕΦΕΤ-ΛΑΕΚ ΟΑΕΔ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Προσωπικά στοιχεία Πατρώνυμο: Απόστολος

Διαβάστε περισσότερα

Σ.ΕΚ.Α.Π. Αξιολογημένα Πιστοποιημένα Προγράμματα Σπουδών από το Συμβούλιο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης Πιστοποίησης (ΣΕΚΑΠ)

Σ.ΕΚ.Α.Π. Αξιολογημένα Πιστοποιημένα Προγράμματα Σπουδών από το Συμβούλιο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης Πιστοποίησης (ΣΕΚΑΠ) Σ.ΕΚ.Α.Π Αξιολογημένα Πιστοποιημένα Προγράμματα Σπουδών από το Συμβούλιο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης Πιστοποίησης (ΣΕΚΑΠ) Evaluated - Accredited Programmes of Study by the Council of Educational Evaluation

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διεθνείς κι Ευρωπαϊκές Πολιτικές στην Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Έρευνα» Μάθημα: Εκπαίδευση, Κατάρτιση, Αγορά Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΤΗΝ ΛΕΚΑΝΗ ΠΟΤΑΜΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΛΛΗΛΟΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ Υ ΑΤΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΑΣΣΟΝΑ

ΟΙ Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΤΗΝ ΛΕΚΑΝΗ ΠΟΤΑΜΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΛΛΗΛΟΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ Υ ΑΤΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΛΙΓΝΙΤΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΑΣΣΟΝΑ ελτίο της Ελληνικής εωλογικής Εταιρίας τοµ. XXXVI, 2004 Πρακτικά 10 ου ιεθνούς Συνεδρίου, Θεσ/νίκη Απρίλιος 2004 Bulletin of the Geological Society of Greece vol. XXXVI, 2004 Proceedings of the 10 th International

Διαβάστε περισσότερα

Αναθέτουσα Αρχή: Εθνικό Δίκτυο Έρευνας & Τεχνολογίας Ε.Δ.Ε.Τ. Α.Ε.

Αναθέτουσα Αρχή: Εθνικό Δίκτυο Έρευνας & Τεχνολογίας Ε.Δ.Ε.Τ. Α.Ε. 15PROC002770859 2015-05-13 Προκήρυξη Διαγωνισμού μέσω ΕΣΗΔΗΣ για το Υποέργο «Εξοπλισμός αποθηκευτικού χώρου, υπολογιστικός και δικτυακός εξοπλισμός για το κέντρο δεδομένων της ΕΔΕΤ στο Υ.ΠΟ.ΠΑΙ.Θ.» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ Ή ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

...Η ρευστότητα δεν κάνει κακό σήμερα...

...Η ρευστότητα δεν κάνει κακό σήμερα... Ftse and his future and comments...η ρευστότητα δεν κάνει κακό σήμερα... Πλέον η αγορά έπιασε τον πλέον σοβαρό στόχο μας στο 286 επίπεδο που ουσιαστικά είναι και το 61% όλης της κινησης από το 360-170

Διαβάστε περισσότερα

Η Παγκόσμια Οικονομία το 2014. Έρευνα International Business Report της Grant Thornton

Η Παγκόσμια Οικονομία το 2014. Έρευνα International Business Report της Grant Thornton Η Παγκόσμια Οικονομία το 2014 Έρευνα International Business Report της Grant Thornton Το 2014 σε αριθμούς Αντλώντας δεδομένα και πορίσματα από την ετήσια έρευνα International Business Report της Grant

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Σπουδάστρια: Διαούρτη Ειρήνη Δήμητρα Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Security in the Cloud Era

Security in the Cloud Era Security in the Cloud Era Dimitris Gritzalis October 2011 Ασφάλεια στην εποχή του Cloud: Παράδοξο ή απλώς διαφορετικό; Δημήτρης Γκρίτζαλης Καθηγητής Ασφάλειας στις ΤΠΕ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

... 4 1. 10 1.1... 10 1.β... 14 1.3... 16 1.4... 21 1.5... 33 1.6... 39 1.7... 43 1.8... 50 1... 52 β... 54 β.1 6... 54 β.β... 64 β.β.1... 64 β.β.β... 70 β.β.γ.... 76 β.γ... 82 2 β... 87 γ... 90 γ.1...

Διαβάστε περισσότερα

Τρίγωνα ΟΙ ΑΘΛΟΙ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΗ

Τρίγωνα ΟΙ ΑΘΛΟΙ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΗ Τρίγωνα ΕΛΤΙΟ 149 Σεπτέµβριος 2004 ΟΙ ΑΘΛΟΙ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΗ Οι πιο πολλοί αναγνωρίζουµε, µε τον ένα ή τον άλλο τρόπο, τη θρυλική µορφή του Ηρακλή, τον Ηλιακό Θεό, ο οποίος αιώνες και αιώνες πριν απεικόνισε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ. Η γλ(άσσα πβ^γβαμματισμί^ Jaya για εφαρμογές Βιοίτληροφορικιίςκαι, Βιοιατρικής

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ. Η γλ(άσσα πβ^γβαμματισμί^ Jaya για εφαρμογές Βιοίτληροφορικιίςκαι, Βιοιατρικής ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η γλ(άσσα πβ^γβαμματισμί^ Jaya για εφαρμογές Βιοίτληροφορικιίςκαι, Βιοιατρικής Περιεχόμενα Εισαγωγή...4 Παρελθόν και Ιστορία... 4 Διασυνδετικά στοιχεία και πρότυπα (Interfaces and

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες χρήσεις

1.2 Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες χρήσεις Εκδοχή: 1.0 el ημερομηνία σύνταξης: 28.10.2015 ΤΜΗΜΑ 1: Αναγνωριστικός κωδικός ουσίας/μείγματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1 Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Ταυτοποίηση ουσίας Αριθμός προϊόντος 4294

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός Απεµπλουτισµένου Ουρανίου σε περιβαλλοντικά δείγµατα µε την τεχνική της γ-φασµατοσκοπίας

Προσδιορισµός Απεµπλουτισµένου Ουρανίου σε περιβαλλοντικά δείγµατα µε την τεχνική της γ-φασµατοσκοπίας Προσδιορισµός Απεµπλουτισµένου Ουρανίου σε περιβαλλοντικά δείγµατα µε την τεχνική της γ-φασµατοσκοπίας.ι. Καράγγελος, Π.Κ. Ρούνη, N.Π. Πετρόπουλος, Μ.Ι. Αναγνωστάκης, Ε.Π. Χίνης και Σ.Ε. Σιµόπουλος Τοµέας

Διαβάστε περισσότερα

EK αριθ. 215-475-1 CAS-αριθμός 1327-36-2 1.2 Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες χρήσεις

EK αριθ. 215-475-1 CAS-αριθμός 1327-36-2 1.2 Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες χρήσεις Εκδοχή: 1.0 el ημερομηνία σύνταξης: 12.10.2015 ΤΜΗΜΑ 1: Αναγνωριστικός κωδικός ουσίας/μείγματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1 Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Ταυτοποίηση ουσίας Αριθμός προϊόντος Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Minion Pro Condensed A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U

Minion Pro Condensed A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U Minion Pro Condensed Latin capitals A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z & Æ Ł Ø Œ Þ Ð Á Â Ä À Å Ã Ç É Ê Ë È Í Î Ï Ì İ Ñ Ó Ô Ö Ò Õ Š Ú Û Ü Ù Ý Ÿ Ž Ă Ā Ą Ć Č Ď Đ Ě Ė Ē Ę Ğ Ģ Ī Į Ķ Ĺ Ľ Ļ Ń

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Ρευστομηχανική

Περιβαλλοντική Ρευστομηχανική Προπτυχιακό Πρόγραμμα Πολιτικών Μηχανικών & Μηχανικών Περιβάλλοντος Μεταπτυχιακά Προγράμματα Μηχανική Περιβάλλοντος Διατμηματικό Πρόγραμμα: Ενεργειακές Τεχνολογίες & Αειφόρος Σχεδιασμός Ερευνητικές Οντότητες:

Διαβάστε περισσότερα

EPTA. D4.4 Θέσεις & Οδηγίες. www.eptaproject.eu. Το τεύχος συντάχθηκε από το Πανεπιστήμιο του Άμπερντην της Σκοτίας University of Aberdeen, Scotland

EPTA. D4.4 Θέσεις & Οδηγίες. www.eptaproject.eu. Το τεύχος συντάχθηκε από το Πανεπιστήμιο του Άμπερντην της Σκοτίας University of Aberdeen, Scotland Το τεύχος συντάχθηκε από το Πανεπιστήμιο του Άμπερντην της Σκοτίας University of Aberdeen, Scotland EPTA D4.4 Θέσεις & Οδηγίες Ιούνιος 2014 www.eptaproject.eu Περιεχόμενα 1. ΕΊΣΑΓΩΓΗ 3 2. Ο ΡΟΛΟΣ ΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

COAL ASH IN ALASKA: OUR HEALTH, OUR RIGHT TO KNOW

COAL ASH IN ALASKA: OUR HEALTH, OUR RIGHT TO KNOW COAL ASH IN ALASKA: OUR HEALTH, OUR RIGHT TO KNOW A Report on Toxic Chemicals Found in Coal Combustion Waste in Alaska February 2011 Lead Author: Sarah Petras, MPH, Alaska Community Action on Toxics Contributors:

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Δεδομένων Ασφαλείας Υλικού MSDS. Symbio 1

Φύλλο Δεδομένων Ασφαλείας Υλικού MSDS. Symbio 1 Φύλλο Δεδομένων Ασφαλείας Υλικού MSDS Symbio 1 1. Πληροφορίες για το προϊόν Όνομα προϊόντος : Symbio 1 Κωδικός προϊόντος : LL SA Οικογένεια /ομάδα : Εδαφοβελτιωτικό / Μικροβιακή κοινοπραξία από ωφέλιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΠΟΣΟ «ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΕΙΝΑΙ»;

ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΠΟΣΟ «ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΕΙΝΑΙ»; Γ Ε Ω Π Ο Ν Ι Κ Ο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ:Αγροτικής οικονοµιας & Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα