Ο πρωτοπόρος συνθέτης Ιάννης Ξενάκης Δ. Θέµελη

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο πρωτοπόρος συνθέτης Ιάννης Ξενάκης Δ. Θέµελη"

Transcript

1 Ο πρωτοπόρος συνθέτης Ιάννης Ξενάκης Δ. Θέµελη Πριν περίπου ένα χρόνο, κατά την αναγόρευση του Μίκη Θεοδωράκη σε επίτιµο διδάκτορα του Τµήµατος Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου, είχα την τιµή να εκφωνήσω τον καθιερωµένο έπαινο. Την ίδια χαρά και τιµή αισθάνοµαι και πάλι που µου δίνεται η ευκαιρία να µιλήσω για τον τιµώµενο κορυφαίο Έλληνα δηµιουργό Ιάννη Ξενάκη. Ο αρχιτέκτων, µηχανικός, µαθηµατικός και προ πάντων βαθύς στοχαστής Ξενάκης, είναι ταυτόχρονα ο συνθέτης που άνοιξε νέους, ριζοσπαστικούς δρόµους στη σύχρονη µουσική δηµιουργία. Οι καινοτοµίες του, ιδιαίτερα πρωτότυπες και ουσιαστικές, τον ανεβάζουν στην κορυφή της µουσικής πρωτοπορίας των νεωτέρων χρόνων. Πρόκειται για πολύπλευρη προσωπικότητα µε παγκόσµια ακτινοβολία και αποδοχή. Γεννήθηκε στη Βραϊλα της Ρουµανίας στις 29 Μαϊου 1921, όµως από την πλευρά των γονιών του έχει νησιώτικη καταγωγή: ο πατέρας του Κλέαρχος, έµπορος, καταγόταν από την Κρήτη και τη Νάξο, η µητέρα του Φωτεινή, το γένος Παύλου, από τη Λήµνο. Ήδη σε ηλικία 5 χρονών ο Ξενάκης έχασε τη µητέρα του, που από τα πολύ πρώιµα παιδικά του χρόνια την άκουγε να παίζει πιάνο. Ο Ξενάκης είχε και δυό µικρότερους αδελφούς που δεν ζουν πια, τον Κοσµά, πολεοδόµο και προικισµένο ζωγράφω και τον Ιάσονα που ήταν καθηγητής φιλοσοφίας. Με την εγκατάσταση το 1932 της οικογένειάς του στην Ελλάδα,ο µικρός Ξενάκης παράλληλα µε τις βασικές σπουδές του στις Σπέτσες ( ), όπου ήταν η πρώτη τους διαµονή, πήρε και τα πρώτα µαθήµατα µουσικής (πιάνο και µουσική θεωρία). Κατά τη χρονική περίοδο διαµένει στην Αθήνα, όπου σπουδάζει στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο. Την ίδια αυτή περίοδο συνεχίζει και τις σπουδές του στη µουσική µε το συνθέτη Αριστοτέλη Κουντούρωφ. Ως νεαρός αντιστασιακός της Αριστεράς το 1944 συµµετείχε στα Δεκεµβριανά µε αποτέλεσµα τον τραυµατισµό του και την απώλεια του ενός µατιού του. Το 1947 ταξίδεψε κρυφά στο Παρίσι αποφεύγοντας επικείµενη σύλληψή του. Καταδικασµένος για λιποταξία δεν µπορούσε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Το 1974 µε απόφαση της Κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραµανλή του δόθηκε η δυνατότητα να επισκεφθεί και πάλι την πατρίδα του. Η επιστροφή του το 1975 συνδυάστηκε µε το µεγάλο «Φεστιβάλ Ξενάκη» που οργανώθηκε προς τιµή του στην Αθήνα µε µεγάλη επιτυχία.

2 Τη χρονική περίοδο εργάζεται στο Παρίσι κοντά στον αρχιτέκτονα Le Corbusier, αρχικά ως βοηθός του, αργότεραα ως συνεργάτης του στον αρχιτεκτονικό σχεδιασµό σηµαντικών έργων. Παράλληλα συνέχισε και σπουδές στη σύνθεση στην Ecole Normale µε τον Arthur Honeger επίσης µε τους Ντάριους Μιγιώ και τη Νάντια Μπουλανζέ. Ιδιαίτερα γόνιµη ήταν η επαφή του από το 1951 µε τον Γάλλο συνθέτη Ολιβιέ Μεσσιάν στο Concerveatoire του Παρισιού. Στο Παρίσι την ίδια αυτή εποχή γνωρίζει την Γαλλίδα συγγραφέα Φρανσουάζ, την σηµερινή σύζυγό του µε την οποία απέκτησε µία κόρη την Μάχη, που είναι ζωγράφος. Στις πρώτες του συνθέσεις, που καλύπτουν τη χρονική περίοδο ,o Ξενάκης αξιοποιεί στοιχεία από την ελληνική δηµοτική µουσική στο πλαίσιο σύγχρονων τεχνοτροπιών. Έργα του της πρώτης αυτής προσπάθειάς του στο χώρο της σύνθεσης είναιµεταξύ άλλων η Εαρινή Συµφωνία, (σε ποίηση του Ρίτσου), Ζυγιά, Ζυγιάκαθιστό, Αναστενάρια και ποµπή προς τα καθαρά νερά κ.α Ωστόσο, το πρώτο του αποφασιστικό ξεκίνηµα στο χώρο της πρωτοποριακής σύνθεσης το πραγµατοποίησε το 1954 µε το έργο του Μεταστάσεις, που από τον ίδιο ταξινοµείται ως opus 1., θέτοντας µ'αυτό τον τρόπο όλα τα προηγούµενα έργα του στο περιθώριο. Το έργο του αυτό Μεταστάσεις", που το 1955 πρωτοπαρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ σύγχρονης µουσικής στο Donaueschingen της Γερµανίας και έγινε αποδεκτό µε µεγάλη επιτυχία, άνοιξε νέους δρόµους στη σύγχρονη µουσική δηµιουργία. Έτσι από δω και πέρα ο Ξενάκης αρχίζει να επιβάλλεται στο χώρο της πρωτοποριακής µουσικής ως βασικός πρωταγωνιστής. Τις πρωτότυπες ιδέες του που συγκρούονται µε την ισχύουσα αντίληψη της παραδοσιακά καθιερωµένης γραµµικής ηχητικής κίνησης, δηµοσίευσε το 1955 στο άρθρο του µε τον τίτλο «Η κρίση της σειραϊκής µουσικής». Την αλλαγή της συνθετικής του πορείας, που δεν συνδέεται πια µε την ελληνική δηµοτική µουσική παράδοση, που αρχικά είχε επιλέξει ως βάθρο της µουσικής του δηµιουργίας, ο Ξενάκης αργότερα σε µια συνέντευξή του στον Μίκη Θεοδωράκη θα αιτιολογήσει, ως εξής: «Το γεγονός ότι η µουσική που γράφω σήµερα δεν είναι συνέχεια της προηγούµενης περιόδου µου, που εσύ (Μίκη) ονόµασες «ελληνική», δε σηµαίνει πως η µουσική µου αυτή έχει χάσει την ελληνικότητά της, αφού ό,τι κάνω είναι µια έκφραση που µπορεί να είναι και ελληνική µέσα στα διεθνή πλαίσια κι όταν µάλιστα η γλώσσα µου δεν είναι αποµίµηση της τάδε ή της τάδε ξένης µουσικής Σχολής Το πνεύµα αυτής της µουσικής φιλοδοξεί να είναι ενιαίο και πάγκοινο εδώ (στη Γαλλία), όπως στην Ελλάδα ή την Ιαπωνία, ακριβώς γιατί βασίζεται στη λογική κληρονοµιά της

3 κοινής αρχαιότητας. Ή αν θέλεις συνδέεται κατ ευθείαν µε το πυθαγόρειο πνεύµα. Ώστε µη νοµίζεις ότι είµαι τόσο απόµακρος από το ελληνικό πνεύµα, τουλάχιστον διαµέσου των αιώνων. Συνεχίζοντας προσθέτει << Πάντως όµως δεν ξέρω αν µένοντας στην Ελλάδα θα είχα ακολουθήσει το δρόµο που ακολούθησα. Δεν ξέρω αν θα έκανα καν µουσική.» Στο έργο του «Πιθόπρακτα» για ορχήστρα 80 οργάνων ο Ξενάκης πρωτοεφαρµόζει τη θεωρία του για τη <<στοχαστική µουσική», την οποία ο ίδιος διαµορφώνει στο πλαίσιο των αναζητήσεών του στο χώρο της θεωρίας των πιθανοτήτων. Με τον όρο «στοχαστική µουσική» προσδιορίζει την ιδέα ανάπτυξης του ηχητικού υλικού µε στατιστικούς µέσους όρους. Στις αρχές της «στοχαστικής µουσικής» βασίζεται και το έργο του «Αχορρίψεις» για 21 όργανα, που συνθέτει ένα χρόνο µετά τα «Πιθόπρακτα» ( ). Στη µαθηµατική «θεωρία των παιγνίων» βασίζει τα έργα του «Μονοµαχία» για δύο αντιµαχόµενες ορχήστρες και «Λίναια Αγών» για χάλκινα πνευστά που καλύπτει µε τον όρο «Στρατηγική µουσική». Βέβαια η έννοια της αντιπαράθεσης και του ανταγωνισµού εµπεριέχεται ως γνωστό και στο παραδοσιακό concerto. Στο concerto grosso το µικρό σύνολο, το λεγόµενο concertino, αντιπαρατίθεται ανταγωνιστικά στο µεγάλο ορχηστρικό σύνολο το tutti. Τα έργα του, «Νόµος Α», γραµµένο το 1961 για βιολοντσέλλο και «Νόµος Γ» το 1969 για 98 όργανα, στηρίζονται στη µαθηµατική θεωρία των οµάδων. Αποκορύφωµα της δηµιουργικής πορείας του τιµωµένου στο χώρο της συγχρονης µουσικής πρωτοπορείας αποτελούν τα "Πολύτοπα". Πρόκειται για ιδιαίτερα πρωτότυπα πολυδιάστατα έργα,απλωµένα στο γεωγραφικό χώρο, στα οποία καθοριστική είναι η ταυτόχρονη συνεργασία πολλών τεχνών. Τέτοιου είδους πολυδιάστατα έργα του ( συνολικά περίπου 10) είναι µεταξύ άλλων το «Πολύτοπο Μόντρεαλ για 4 ορχήστρες (1967), «Πολύτοπο Hibiki-Hana-Ma» για την έκθεση της Οζάκα ( ),το «Πολύτοπο Μυκηνών», που η πραγµατοποίηση του το 1978 υπήρξε ένα γεγονός στη χώρα µας, που άφησε εποχή. Το 1980, σε διεθνές συνέδριο στο Βόλο, ο Ξενάκης πρότεινε τη διεύρυνση αυτών των «Πολυτόπων» και προς το χώρο του διαστήµατος µε τη βοήθεια σηµερινών τεχνολογικών δυνατοτήτων, όπως δορυφόρων και άλλων µέσων. Έχει διαπιστωθεί ότι ο Ξενάκης έχει χρησιµοποιήσει περίπου 15 µαθηµατικές θεωρίες καθώς και θεωρίες εµπνευσµένες από άλλες σύγχρονες επιστήµες (όπως µοριακή βιολογία, αστρονοµία κ.ά.). Σε κάθε µια από αυτές στηρίζει µια σειρά έργων του διαµορφώνοντας αντίστοιχες

4 τεχνικές. Σε ορισµένες περιπτώσεις τις χρησιµοποιεί πιο ελεύθερα για τη διαµόρφωση συγκεκριµένου έργου. Βασικό εργαλείο του, ιδιαίτερα για µια σειρά έργων του, αποτελεί γι αυτόν ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, τον οποίο χρησιµοποιεί τόσο για πολύπλοκες κωδικοποιήσεις, όσο και για την αυτόµατη µετατροπή σε ήχο διαφόρων σηµειογραφικά αποτυπωµένων µουσικών έργων. Ας αφήσουµε όµως να µιλήσει ο ίδιος ο Ξενάκης για το πώς αντιλαµβάνεται τη διαδικασία της µουσικής σύνθεσης µέσω υπολογισµών. Σε µια συνέντευξή του στον Philippe Albera λέει µεταξύ άλλων εντελώς χαρακτηριστικά ότι: «Οι απόπειρες µουσικής σύνθεσης µέσω υπολογισµών, που πραγµατοποιήσαµε στις αρχές της δεκαετίας του 50 συνιστούσαν µια αντικειµενοποίηση, µια βασική έρευνα. Όταν έκανα τους υπολογισµούς πιθανοτήτων αναρρωτιόµουν: θα πετύχει άραγε; Έχει ή δεν έχει κάποια αισθητική αξία; Είναι πολύ πολύπλοκο για να µπορεί κανείς να δει απλά τί θα προκύψει! Η σύνθεση ενός κοµµατιού λίγων λεπτών απαιτούσε µήνες. Στο µεταξύ διαµόρφωνα το γούστο µου, πράγµα που αποτελεί επίσης στοιχείο ενδιαφέροντος του εγχειρήµατος. Είχα αφετηριακό σηµείο φιλοσοφικές, ιστορικές, αισθητικές ιδέες. Προσπαθούσα να φαντασθώ, όσο ήταν δυνατόν το ηχητικό αποτέλεσµα. Πρόκειται λοιπόν για ένα ρίσκο που αναλαµβάνει κανείς λίγο ή πολύ συνειδητά: προσπαθεί να φαντασθεί το αποτέλεσµα, αν και µε κάπως νεφελώδη τρόπο. Ενώ, ακόµη και αν έχετε προβλέψει τα πάντα διατρέχετε τον κίνδυνο να σφάλετε.». (Βλ. Ιάννης Ξενάκης. Ένα αφιέρωµα του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου προς έναν απόφοιτό του, Αθήνα, 1994, σ. 50). Στο σηµείο αυτό επιτρέψτε µου να αναφερθώ για λίγο και πάλι στον Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος, λόγω του συνθετικού του έργου και του αντίστοιχου αισθητικού του πιστεύω, βρίσκεται στον αντίποδα του Ξενάκη το ίδιο ισχύει φυσικά και αντίστροφα. Ας δουµε λοιπόν συγκριτικά ορισµένα αποσπάσµατα από διατυπωµένες απόψεις και σκέψεις τους για τη µουσική, που οπωσδήποτε συµβάλλουν στη προσέγγιση της δηµιουργικής τους προσωπικότητας, γιατί πρόκειται για δύο κορυφαίους σύγχρονους Έλληνες µουσουργούς, που συνειδητά στήριξαν και στηρίζουν το δηµιουργικό τους έργο σε εκ διαµέτρου αντίθετες αισθητικές αρχές. Ο Θεοδωράκης, µε αφορµή το ανέβασµα της όπεράς του «Ηλέκτρα» στο Μέγαρο Μουσικής το 1998, σ ένα κείµενό του µε τον τίτλο «Σκέψεις και απόψεις για την τέχνη και τη µουσική» σηµειώνει ενδεικτικά µεταξύ άλλων τα εξής: «Σήµερα µε τον όρο σύγχρονη µουσική ή µουσική πρωτοποριακή, εννοούµε εκείνο το τµήµα της σύγχρονης

5 συµφωνικής µουσικής, που ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά µε την ηχητική κατασκευή µουσικών έργων. Το κακό µε τη σχολή αυτή είναι ότι έχει τόσο πολύ αφοσιωθεί στα υλικά µέσα, που έχει εντελώς ξεχάσει για ποιόν λόγο προορίζονται. Εµείς απορρίπτουµε αυτή τη συλλογιστική που δεν αντιστοιχεί εξάλλου ούτε στις απαιτήσεις και τις ανάγκες του κοινού, ούτε όµως και στις αναγκαιότητες της ίδιας της µουσικής σύνθεσης. Η µουσική θα πρέπει να χτυπά κατευθείαν στο κέντρο της ατοµικής µουσικής ευαισθησίας που είναι καµωµένο µε τις µουσικές µνήµες που συσσωρρεύονται µέσα στα κοινωνικά σύνολα και στα άτοµα ανά τους αιώνες και αποτελούν το κέντρο αναφοράς.». Ενδιαφέρουσα επίσης και πολύ διαφωτιστική είναι µια συζήτηση ανάµεσα στους δύο αυτούς Έλληνες δηµιουργούς-- Θεοδωράκη και Ξενάκη- από το έτος Ως γνωστό οι δύο άνδρες από το 1954 στο Παρίσι είχαν συνδεθεί µε στενή φιλία. Σε σχετική ερώτηση του Θεοδωράκη, ο Ξενάκης δίνει την ακόλουθη απάντηση για το πώς αντιλαµβάνεται τη σύγχρονη σύνθεση: «Η µουσική γλώσσα έφτασε εν µέρει, και µπορεί ακόµη πιο πολύ να προχωρήσει, σε τέτοια αφαίρεση και τέτοια γενίκευση, ώστε να µπορεί να αποσπασθεί από τις τοπικές διαλέκτους και χροιές. Θα ονοµάσω αυτό το φαινόµενο «αλγεβροποίηση» της µουσικής µε το σύγχρονο περιεχόµενο της λέξεως «Άλγεβρα», το οποίο ταυτίζεται µε τις θεµελιώδεις αρχές και νόµους της ανθρώπινης σκέψεως και λογικής. Έτσι, εννοώ µε τη δωδεκάφθογγη µουσική της «σειράς», οι τρεις Βιεννέζοι εννοεί τους συνθέτες Schoenberg, Albanberg και Webern, δηλαδή τους δηµιουργούς της δωδεκάφθογγης τεχνικής σύνθεσης, που σφράγισε τον αιώνα µας και ταυτόχρονα θεµελιωτές της σύγχρονης µουσικής πρωτοπορίας που κατά τον Ξενάκη κυρίως λύτρωσαν τη µελωδία από το τοπικό χρώµα και της έδωσαν, θεωρητικά τουλάχιστον, ένα χαρακτήρα παγκόσµια σταθερό, µε την αλγέβριση των ήχων η µουσική λυτρώνεται από την ίδια τη µελωδία, δηλαδή από την πολυφωνία και γενικεύεται σε βαθµό που να µπορεί εραστικά να αγκαλιάσει όλες τις δυνατές ηχητικές εκφράσεις. Όλα αυτά - τονίζει ο Ξενάκης- δεν σηµαίνουν αποξήρανση του αισθήµατος, στείρωση δηµιουργίας, µηχανική και συνθετική διαδικασία και παρόµοια τέτοια φαινόµενα Αντίθετα, όλα αυτά σηµαίνουν βαθµιαία αλλά ριζική µεταστροφή ή καλύτερα µετάσταση του καλλιτεχνικού κριτηρίου και της καλλιτεχνικής δράσεως. Όπως δε σηµαίνουν ότι όλος ο κόσµος θα πρέπει να ακολουθήσει την ίδια πορεία. Εποµένως υπάρχει θέσει για όλες τις τάσεις.» (Βλ. Αστέρης Κούτουλας, Ο µουσικός Θεοδωράκης, Αθήνα 1998, σ. 391).

6 Επίσης σ' ένα άρθρο του µε τον τίτλο «Οι δρόµοι της µουσικής σύνθεσης» ο Ξενάκης εξηγεί µε σαφήνεια ότι «η µουσική σύνθεση, που απευθύνεται στο αυτί, µας οδηγεί στην οπτική σύνθεση που απευθύνεται στο µάτι. Η ακτίνα λέιζερ και το ηλεκτρονικό φλας είναι τα οπτικά ανάλογα των µέσων της τεχνικής επιταχυνόµενων ήχων. Και όταν τα κάνουµε να φωτοβολούν στο χώρο, δηµιουργούµε µια µουσική για το µάτι, µια µουσική οπτική, αφηρηµένη, που φέρνει κοντά στον άνθρωπο, σε γήινη κλίµακα φυσικά τους γαλαξίες,τα άστρα και τους µετασχηµατισµούς τους, µε τη βοήθεια εννοιών και διεργασιών προερχοµένων από τη µουσική σύνθεση. Προκύπτει, λοιπόν, µια νέα µορφή οπτικής και ακουστικής τέχνης που δεν είναι ούτε µπαλέτο ούτε όπερα, αλλά ένα αυθεντικά αφηρηµένο θέαµα όπως είναι µια µουσική αστρικού ή γήινου τύπου. Τροχιές γαλαξιών (σε επιταχυνόµενη κίνηση), καταιγίδες, βόρειο σέλας να µερικά παραδείγµατα αυτού που η νέα µορφή τέχνης όχι µόνο απλά αναπαραγάγει, γεγονός χωρίς ενδιαφέρον, αλλά παράγει αληθινά µε τη βοήθεια µερικών µέσων που τίθενται στη διάθεσή της από τη σύγχρονη τεχνολογία.» Όπως είδαµε παραπάνω και σύµφωνα µε όσα ο ίδιος ο Ξενάκης κατά καιρούς έχει διατυπώσει, είναι πραγµατικά ένας βαθιά συνειδητοποιηµένος «Πυθαγόρειος» της σύγχρονης εποχής και βέβαια της σύγχρονης µουσικής. Ως γνωστό ο Πυθαγόρας σύµφωνα µε τη φιλοσοφική του θεώρηση του σύµπαντος κόσµου, ξεκινώντας από την αντίληψη ότι τα πάντα βασίζονται στους αριθµούς, δηµιούργησε ένα θεωρητικό σύστηµα της µουσικής µε µαθηµατικές βάσεις,το οποίο υπήρξε καθοριστικό όχι µόνο για την εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής µουσικής, αλλά και της ευρωπαϊκής, που κι αυτή έχει τις ρίζες της στην ελληνική αρχαιότητα. Για τον Πυθαγόρα και τη σχολή του, η ουσία της µουσικής ήταν ο αριθµός και η αισθητική οµορφιά της έκφραση των αρµονικών σχέσεων των αριθµών. Η µουσική γι αυτούς ήταν η εικόνα της ουράνιας αρµονίας. Έτσι και για τον Ξενάκη οι ήχοι που κατευθύνονται από τα µαθηµατικά αντικατοπτρίζουν την αρµονία του σύµπαντος κόσµου, συµπεριλαµβανοµένου και του γήινου φυσικού και ανθρώπινου κόσµου. Ο Ξενάκης µακρυά από την Ελλάδα και από άµεσες συναισθηµατικές φορτίσεις και επιδράσεις της σύγχρονης ελληνικής ζωής, µάλιστα ζώντας σ ένα από τα µεγαλύτερα κέντρα της Ευρώπης, το Παρίσι, του δόθηκε η ευκαιρία απερίσπαστα να συνειδητοποιήσει την ιδαίτερη φυσιογνωµία και µεγάλη ακτινοβολία του αρχαίου ελληνικού πολιτισµού διαχρονικά καθώς και τον γόνιµο ρόλο που έπαιξε ιστορικά στη διαµόρφωση του ευρωπαικού πολιτισµού σε όλες του τις εκφάνσεις. Βέβαια ο µεγάλος

7 θαυµασµός του για την ελληνική αρχαιότητα δεν περιορίζεται στον Πυθαγόρα, που κι αυτός διαχρονικά έγινε το σύµβολο της µαθηµατικής προσέγγισης της µουσικής. Στην προσπάθειά του ο Ξενάκης να διεισδύσει στο φιλοσοφικό υπόβαθρο της µουσικής για να διερευνήσει τη διεργασία της δοµής της σύνθεσης - όπως ο ίδιος την αντιλαµβάνεται - ένοιωσε την ανάγκη να στηριχθεί στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία - µάλιστα πιο ειδικά στους προσωκρατικούς φιλοσόφους- και γενικά στην αρχαία ελληνική σκέψη. Η ταύτιση του µε τον αρχαίο ελληνικό τρόπο σκέψης εκδηλώνεται πιο άµεσα ακόµα και στους τίτλους των έργων του που στην πλειονότητά τους αντλούνται από την αρχαία ελληνική γλώσσα. Ενδεικτικό είναι και το γεγονός, ότι τη µουσική του σε αρχαίες τραγωδίες τη στηρίζει σε κανόνες της αρχαίας ελληνικής µουσικής θεωρίας, την οποία έχει µελετήσει και γνωρίζει σε βάθος. Επίσης η πεποίθησή του για την ύπαρξη πολυφωνικής µουσικής στην αρχαιότητα, που έρχεται σε αντίθεση µε την πιο γενικά επικρατούσα άποψη περί µη ύπαρξης πολυφωνίας, δικαιώνεται κατά τη γνώµη µου από πρόσφατα ευρήµατα αρχαίας ελληνικής µουσικής σε αρχαία ελληνική σηµειογραφία µε σαφείς ενδείξεις αρχαίας ελληνικής πολυφωνίας, µε τα οποία είχα την ευκαιρία να ασχοληθώ προσωπικά. Δείχνει ταυτόχρονα τη διορατικότητα και τη µεγάλη εξοικίωση του Ξενάκη µε το χώρο της αρχαίας ελληνικής µουσικής θεωρίας. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η αποδοχή και αναγνώριση του πρωτότυπου συνθετικού έργου του Ξενάκη είναι παγκόσµια. Αυτό προκύπτει τόσο από τα πολυάριθµα «Φεστιβάλ Ξενάκη» που λαµβάνουν χώρα σε διάφορες χώρες του κόσµου, όσο και από τις αντίστοιχες πολυάριθµες τιµητικές διακρίσεις και βραβεία µε τα οποία τιµήθηκε κατά καιρούς. Επίσης έχει επιλεγεί µέλος πολλών Ακαδηµιών Επιστηµών και Τεχνών. Κλείνοντας θέλω να τονίσω ότι ο Ξενάκης αποτελεί όχι µόνο λαµπρό πρότυπο γνήσιου πνευµατικού ανθρώπου και δηµιουργού µε παγκόσµια ακτινοβολία, αλλά και Έλληνα που πιστεύει στις αθάνατες αξίες της µεγάλης ελληνικής πνευµατικής κληρονοµιάς.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΡΗΣΤΟΥ: Η ΚΥΡΙΑ ΜΕ ΤΗ ΣΤΡΥΧΝΙΝΗ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΡΗΣΤΟΥ: Η ΚΥΡΙΑ ΜΕ ΤΗ ΣΤΡΥΧΝΙΝΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΡΗΣΤΟΥ: Η ΚΥΡΙΑ ΜΕ ΤΗ ΣΤΡΥΧΝΙΝΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΜΑΡΙΑ ΓΕΡΟΣΙΜΟΥ (Α.Μ.: 48/05)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - ΥΛΗ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - ΥΛΗ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - ΥΛΗ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος «διακοσμητικές εφαρμογές» αφορά μια τεράστια ποικιλία αντικειμένων που μας περιβάλλουν και που είναι δύσκολο να τα απαριθμήσουμε ένα-ένα με τις

Διαβάστε περισσότερα

2. Η διδασκαλία της Γεωµετρίας στο ελληνικό δηµοτικό σχολείο

2. Η διδασκαλία της Γεωµετρίας στο ελληνικό δηµοτικό σχολείο Εισαγωγή Η εργασία αυτή έχει στόχο να παρουσιάσει µια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία της Γεωµετρίας στις πρώτες τάξεις του δηµοτικού σχολείου, αντλώντας περιεχόµενα από τη λαϊκή παράδοση και λαµβάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ: ΕΝΑ ΚΡΙΣΙΜΟ ΖΗΤΗΜΑ

ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ: ΕΝΑ ΚΡΙΣΙΜΟ ΖΗΤΗΜΑ ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ: ΕΝΑ ΚΡΙΣΙΜΟ ΖΗΤΗΜΑ Αλέξης Κόκκος «Ο απώτερος στόχος, ο βασικός σκοπός της εκπαίδευσης ενηλίκων είναι να βοηθάει τους ανθρώπους να συνειδητοποιούν τις δυνατότητές τους, να γίνονται πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ κοινωνική μάθηση ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ» ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αʹ ΤΑΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης

Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο αναφοράς για τη γλώσσα: εκμάθηση, διδασκαλία, αξιολόγηση Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης i

Διαβάστε περισσότερα

«Αυτοεκτίμηση και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών του Δημοτικού σχολείου»

«Αυτοεκτίμηση και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών του Δημοτικού σχολείου» Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Θέμα πτυχιακής εργασίας: «Αυτοεκτίμηση και κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας

Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Σ. Αλεξανδράκη, M.Sc. Στέλεχος Φαρμακευτικής Εταιρείας Επαγγελματική σταδιοδρομία σε μία επιχείρηση Εισαγωγικά: Θα ήθελα να αρχίσω ζητώντας σας μία σχετική

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει να είσαι πολίτης; Λόγοι μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ιδιότητα του πολίτη

Τι σημαίνει να είσαι πολίτης; Λόγοι μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ιδιότητα του πολίτη Τι σημαίνει να είσαι πολίτης; Λόγοι μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ιδιότητα του πολίτη Eισαγωγή Δεληγιάννη-Κουϊμτζή Β. ** Στις σύγχρονες κοινωνίες η ιδιότητα του πολίτη είναι ένας όρος αδιευκρίνιστος.

Διαβάστε περισσότερα

"Εγώ και ο Εαυτός µου: τρόποι γνωριµίας και ανάπτυξης" (διάλεξη-2005)

Εγώ και ο Εαυτός µου: τρόποι γνωριµίας και ανάπτυξης (διάλεξη-2005) "Εγώ και ο Εαυτός µου: τρόποι γνωριµίας και ανάπτυξης" (διάλεξη-2005) διάλεξη, ανοιχτή για το κοινό, από τους ψυχοθεραπευτές Χριστίνα Πατρινιού και Πέτρο Θεοδώρου διοργάνωση : Συµβουλευτικό Κέντρο Σ.ΚΕ.Ψ.Η.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες για τη µάθηση 1.0. Τι είναι µάθηση

Θεωρίες για τη µάθηση 1.0. Τι είναι µάθηση Θεωρίες για τη µάθηση 1.0. Τι είναι µάθηση Η µάθηση είναι ένα σύνθετο εσωτερικό βιολογικό και πνευµατικό φαινόµενο που έχει µελετηθεί από διάφορους κλάδους της επιστήµης όπως ψυχολογία, παιδαγωγική, φυσιολογία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1α Εκπαιδευτική Αξιολόγηση

ΕΝΟΤΗΤΑ 1α Εκπαιδευτική Αξιολόγηση Πρόγραμμα Εξειδίκευσης ΕΝΟΤΗΤΑ 1α Εκπαιδευτική Αξιολόγηση 1.1. Τι είναι η εκπαιδευτική αξιολόγηση και ποια η διαφορά της από τη διάγνωση ύπαρξης µαθησιακών δυσκολιών; Α3 1.2. Τι περιέχει η εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «ΓΛΩΣΣΑ Ε' ΚΑΙ ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ» ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «ΓΛΩΣΣΑ Ε' ΚΑΙ ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ» ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κατεύθυνση: Ηλεκτρονική Μάθηση ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «ΓΛΩΣΣΑ Ε' ΚΑΙ ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Η Ε Κ Δ Ο Σ Η Τ Ο Υ Ι Ν Σ Τ Ι Τ Ο Υ Τ Ο Υ Ο Π Τ Ι Κ Ο Α Κ Ο Υ Σ Τ Ι Κ Ω Ν Μ Ε Σ Ω Ν

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Η Ε Κ Δ Ο Σ Η Τ Ο Υ Ι Ν Σ Τ Ι Τ Ο Υ Τ Ο Υ Ο Π Τ Ι Κ Ο Α Κ Ο Υ Σ Τ Ι Κ Ω Ν Μ Ε Σ Ω Ν i s s n 1 7 9 1-3 8 9 6 α Π ρ ι Λ Ι ο σ - Α Υ Γ Ο Υ Σ Τ Ο σ 2 0 1 0 Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Η Ε Κ Δ Ο Σ Η Τ Ο Υ Ι Ν Σ Τ Ι Τ Ο Υ Τ Ο Υ Ο Π Τ Ι Κ Ο Α Κ Ο Υ Σ Τ Ι Κ Ω Ν Μ Ε Σ Ω Ν [διατιθεται δωρεαν] IN TITOYTO O

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ»

«Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ» ΑΤΕΙΘ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα ΣΔΟ Σχολή Διοίκησης & Οικονομίας Τμήμα Εμπορίας και Διαφήμισης - ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ - «Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ- ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ, ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Β. ΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ ΒΟΛΟΣ 2010 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ &

Διαβάστε περισσότερα

έκδοση του Ιδρύματος το 2009. 2

έκδοση του Ιδρύματος το 2009. 2 Τα Μετέωρα Βήματα του Προσανατολισμού στην εποχή της Αβεβαιότητας: Συνέπειες για το ΕΠΑ.Λ 1 Χρυσούλα Κοσμίδου-Hardy Σύμβουλος του Π.Ι, Πρόεδρος του Τομέα Σ.Ε.Π. 2 1. Εισαγωγικά Ήταν όλα κάποτε αλλιώς στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:ΣΤΑΜΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΜΑΛΕΣΚΟΥ ΧΡΥΣΟΥΛΑ Α.Μ.376

ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:ΣΤΑΜΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΜΑΛΕΣΚΟΥ ΧΡΥΣΟΥΛΑ Α.Μ.376 Α.Τ.Ε.Ι. ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η εικόνα της σύγχρονης εργαζόµενης γυναίκας στην ελληνική τηλεόραση:η περίπτωση των ελληνικών σήριαλ».

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΤΕ ΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΣΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μετάφραση: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΡΟΥΞΗΣ Επιμέλεια κειμένων: ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΧΟΥΝΟΣ Επιμέλεια - συντονισμός έκδοσης: ΝΙΚΟΣ ΚΟΜΝ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ Σχεδιασμός εξωφύλλου: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας: «Σχολικές σχέσεις και δραστηριότητες μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών Ε και Στ Δημοτικού»

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας: «Σχολικές σχέσεις και δραστηριότητες μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών Ε και Στ Δημοτικού» Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών Και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Θέμα Πτυχιακής Εργασίας: «Σχολικές σχέσεις και δραστηριότητες μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Συγγραφής Διπλωματικών Εργασιών και Διδακτορικών Διατριβών

Οδηγός Συγγραφής Διπλωματικών Εργασιών και Διδακτορικών Διατριβών Οδηγός Συγγραφής Διπλωματικών Εργασιών και Διδακτορικών Διατριβών Μανόλης Δαφέρμος, Επίκουρος Καθηγητής Γιάννης Τσαούσης, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Κρήτης Σχολής Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΟΥΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ*

Η ΔΟΥΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ* Α. Πολίτης. 'Υποσημειώσεις καί παραπομπές 183 πέμπουμε γενικώς και αόριστα στην εργασία απ' όπου αντλούμε, κι όχι στο σημείο που βρίσκεται η πληροφορία: τερτίπια μικροτεμπελιάς που συνήθως φανερώνουν περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό Εκπαιδευτικό Περιοδικό «eκπ@ιδευτικός κύκλος» Τόμος 1, Τεύχος 2, 2013 eκπ@ιδευτικός κύκλος ISSN: 2241-4576

Επιστημονικό Εκπαιδευτικό Περιοδικό «eκπ@ιδευτικός κύκλος» Τόμος 1, Τεύχος 2, 2013 eκπ@ιδευτικός κύκλος ISSN: 2241-4576 Στοχαστική αλληλεπίδραση μέσω εικονικών συμμετεχόντων (R.I.Vi.Ps): Ένα αλληλεπιδραστικό μοντέλο ανοικτής και εξ αποστάσεως διαδικτυακής εκπαίδευσης και επιμόρφωσης Reflective Interaction through Virtual

Διαβάστε περισσότερα

«Οι μη λεκτικές επικοινωνιακές δεξιότητες των νοσηλευτών και η εφαρμογή τους στους ασθενείς»

«Οι μη λεκτικές επικοινωνιακές δεξιότητες των νοσηλευτών και η εφαρμογή τους στους ασθενείς» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία: «Οι μη λεκτικές επικοινωνιακές δεξιότητες των νοσηλευτών και η εφαρμογή τους στους ασθενείς» Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Ε. Παπαγιαννοπούλου Φοιτήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), Νοέμβριος 2014

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), Νοέμβριος 2014 Το παρόν εγχειρίδιο αποτελεί συλλογή αποσπασμάτων από εκδόσεις διεθνών, περιφερειακών και εθνικών φορέων και οργανισμών, που έχουν διατεθεί στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Π3.1.2 Ανάπτυξη μεθοδολογίας για τη διδασκαλία των επιμέρους γνωστικών αντικειμένων στο μάθημα της ελληνικής γλώσσας με τη δημιουργική αξιοποίηση της επιστήμης και των εργαλείων ΤΠΕ ΜΕΡΟΣ ΙΙ Η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ποια γνώση έχει πιο μεγάλη αξία; «Η γνώση για τον δάσκαλο της σχολικής μας τάξης, κύριε!»

Ποια γνώση έχει πιο μεγάλη αξία; «Η γνώση για τον δάσκαλο της σχολικής μας τάξης, κύριε!» Ποια γνώση έχει πιο μεγάλη αξία; «Η γνώση για τον δάσκαλο της σχολικής μας τάξης, κύριε!» Δρ. Λεωνίδας Χ. Μπόμπας Συγκριτικός της Εκπαίδευσης Δ/ντής Σπουδών «Νέα Εκπαιδευτήρια-Γ. Μαλλιάρα» Προλογικές διασαφηνίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΙΑΔΥΚΤΙΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ WORD, INTERNET EXPLORER & OUTLOOK EXPRESS ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ E-LEARNING.

ΤΙΤΛΟΣ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΙΑΔΥΚΤΙΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ WORD, INTERNET EXPLORER & OUTLOOK EXPRESS ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ E-LEARNING. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ Σχολή Σ Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα: Εφαρμοσμένης Πληροφορικής &Πολυμέσων ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΙΑΔΥΚΤΙΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ WORD,

Διαβάστε περισσότερα