Ο ΚΑΣΔΙΛΗΜΜΔΝΟ ΥΧΡΟ. ΣΟ ΠΑΡΑΓΔΙΓΜΑ ΣΧΝ ΚΑΣΑΛΗΦΔΧΝ ΣΔΓΗ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΚΑΣΔΙΛΗΜΜΔΝΟ ΥΧΡΟ. ΣΟ ΠΑΡΑΓΔΙΓΜΑ ΣΧΝ ΚΑΣΑΛΗΦΔΧΝ ΣΔΓΗ."

Transcript

1 Ο ΚΑΣΔΙΛΗΜΜΔΝΟ ΥΧΡΟ. ΣΟ ΠΑΡΑΓΔΙΓΜΑ ΣΧΝ ΚΑΣΑΛΗΦΔΧΝ ΣΔΓΗ. Ρένα Σαβερναράκη Αξρηηέθησλ Μεραληθόο Δ.Μ.Π., ΠΔΡΙΛΗΦΗ Δληόο ησλ αζηηθώλ θέληξσλ ζηνλ Διιαδηθό ρώξν, εληνπίδνληαη θαηαιήςεηο ζηέγεο πνπ ιεηηνπξγνύλ αξθεηά ρξόληα ππό ην θαζεζηώο απηό ηδηνθηεζίαο ώζηε λα έρνπλ απνθηήζεη έλαλ μεθάζαξν ραξαθηήξα δξάζεο θαη εθθξαζηηθώλ κέζσλ. Γηαηεξώληαο έλα θαζεζηώο απηνλνκίαο, ζπλάπηνπλ κεηαμύ ηνπο ζρέζεηο, ζρεκαηίδνληαο έλα δίθηπν ζηνλ αζηηθό ηζηό. Πέξα από ηελ αλάγθε γηα ζηέγε, θπξίαξρν ξόιν γηα ηνλ θαηαιεςία, θαίλεηαη λα παίδεη ε δπλαηόηεηα ζπιινγηθήο δηακόξθσζεο ηεο θαζεκεξηλόηεηαο κέζα από ην πξίζκα ηνπ πνιηηηθνύ ιόγνπ θαη ην βήκα πνπ πξνζθέξεηαη από απηή ηε δξάζε γηα λα απεπζπλζεί ζην θνηλσληθό ζύλνιν. Οη θαηαιεςίεο δξνπλ επηζεκαηηθά. Δπεκβαίλνπλ ζηελ επηδεξκίδα, κεηαιιάζζνληαο ηελ όςε, ζεκαηνδνηώληαο ηελ λέα ρξήζε. Μέζα από ηελ παξαβαηηθή δξάζε ηνπο, επαλαπξνζδηνξίδνπλ ηνλ ρώξν θαη ηηο πνηόηεηεο ηνπ θαη θαη επέθηαζε ηελ ηαπηόηεηα ηνπ. Σν θέιπθνο κεηαηξέπεηαη ζε επηθάλεηα πξνβνιήο, ζηελ νπνία ζπλαληώληαη ε δήισζε πξνο ηνλ πεξαζηηθό κε ηελ ηζηνξία ηνπ θηίζκαηνο. Ο ρώξνο απνθηά ηαπηόηεηα, δεισηηθή ηδηόηεηα. Λεηηνπξγεί ζαλ ππξήλαο, έιθνληαο ή απσζώληαο δεδνκέλα θαη δξάζεηο. Αλζξώπνπο θαη εθδνρέο ρξήζεο. Η παξαβαηηθή δξάζε, ζπλζέηεη κηα λέα γεσγξαθία. Από ην εζσηεξηθό, ζην επίπεδν ηεο όςεο ηνπ θηίζκαηνο, ζηνλ αζηηθό ηζηό. Παξάγσγν ζπιινγηθήο δηαρείξηζεο θαη πξόζεζεο, ε θαηάιεςε ζηέγεο, απνηειεί ηνλ ηόπν ζπλάληεζεο θαη απνηύπσζεο ηόζν ηεο ζπιινγηθήο όζν θαη ηεο αηνκηθήο έθθξαζεο. Από ηνλ έλνηθν, ζηνλ ρξήζηε ηεο όςεο, ζηνλ ζεαηή. Μέζα από κηα δηαδηθαζία ζπλερνύο επαλαζπγθξόηεζεο, δηαξθνύο κεηάιιαμεο, απεπζύλεηαη, δειώλεη, παξαπέκπεη. Οη θαηαιήςεηο δελ είλαη ρώξνη νύηε μεθάζαξα ηδησηηθνί, νύηε δεκόζηνη, αιιά ρώξνη ελδηάκεζνη. Υώξνη, πνπ ζηηο ηξέρνπζεο ζπλζήθεο απεηινύληαη, αληηζηέθνληαη, εθθελώλνληαη, όληαο εληαγκέλνη ζε έλα θαζεζηώο ζπλερνύο δηεθδίθεζεο. Λέξεις κλειδιά: θαηάιεςε ζηέγεο, ζύζηεκα εγγεγξακκέλσλ πξνζέζεσλ, θνξέαο δήισζεο 1.ΔΙΑΓΧΓΗ Δληόο ησλ αζηηθώλ θέληξσλ ζηνλ Διιαδηθό ρώξν, εληνπίδνληαη θαηαιήςεηο ζηέγεο πνπ ιεηηνπξγνύλ αξθεηά ρξόληα ππό ην θαζεζηώο απηό ηδηνθηεζίαο ώζηε λα έρνπλ απνθηήζεη έλαλ μεθάζαξν ραξαθηήξα δξάζεο θαη εθθξαζηηθώλ κέζσλ. Γηαηεξώληαο έλα θαζεζηώο απηνλνκίαο, ζπλάπηνπλ κεηαμύ ηνπο ζρέζεηο, ζρεκαηίδνληαο έλα δίθηπν ζηνλ αζηηθό ηζηό. Καηαιακβάλνληαη γη απηόλ ηνλ ζθνπό, ζπλήζσο θηήξηα, ηδηνθηεζίαο δεκόζηνπ θνξέα, πνπ ηα ελλνηνινγηθά θαη κνξθνινγηθά θνξηία πνπ θέξνπλ θαζώο θαη ε 555

2 ζέζε ηνπο ζην αζηηθό ηνπίν, ιεηηνπξγνύλ σο παξάγνληεο ελδπλάκσζεο ηεο δήισζεο ηεο δξάζεο ηεο θαηάιεςεο. Οη θαηαιεςίεο επεκβαίλνπλ ζην θέιπθνο ηνπ θηίζκαηνο, δξνπλ επηζεκαηηθά. Δπεκβαίλνπλ ζηελ επηδεξκίδα, κεηαιιάζζνληαο ηελ όςε, ζεκαηνδνηώληαο ηελ λέα ρξήζε. Σν θαηεηιεκκέλν «ζώκα» εμαθνινπζεί λα δηαηεξεί ηηο αλαινγίεο ηνπ, ε εηθόλα ηνπ όκσο είλαη δηαθνξεηηθή θαη θαη επέθηαζε ε ζπλδηαιιαγή ηνπ κε ηνλ άλζξσπν ζηνλ βαζκό πνπ ηελ επεξεάδεη. Η θαηάιεςε κεηαηξέπεηαη ζε θεηκεληθή επηθάλεηα, ζε πνκπό εθθνξάο ιόγνπ. Θα καο βνεζήζεη λα θαηαλνήζνπκε ηελ ηζηνξηθόηεηα ηεο θαηάιεςεο, κηα ζύληνκε αλαθνξά ζην θίλεκα ησλ θαηαιήςεσλ ζηέγεο όπσο απηό δηακνξθώζεθε θαη εθθξάζηεθε ζηνλ ειιαδηθό ρώξν. ε κηα πξνζπάζεηα, λα ιάβνπκε κηα ζπλνιηθή εηθόλα ηεο ηζηνξίαο πνπ ζπλνδεύεη ηα παξαδείγκαηα πνπ ζπλαληάκε, λα αλαγλσξίζνπκε ηα πξόηππα πνπ ηα επεξέαζαλ, ηα βαζύηεξα θίλεηξα, ηνπο θνηλνύο θώδηθεο. 2.ΣΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΧΝ ΚΑΣΑΛΗΦΔΧΝ ΣΔΓΗ Από ηνλ Β παγθόζκην πόιεκν θαη κεηά, κέζα από εηδηθέο λνκνζεηηθέο ξπζκίζεηο, δόζεθαλ αξθεηέο επθαηξίεο ζηεγαζηηθήο πιήξσζεο, ζηελ Διιάδα, ρσξίο λα αθνκνησζνύλ νη ραξαγκέλεο, ήδε ζηνλ επξσπατθό ρώξν, πνιηηηθέο θνηλσληθήο ζηέγαζεο. Ο θξαηηθόο θνξέαο πξνρώξεζε ζηε δεκηνπξγία λνκνζεηηθνύ πιαηζίνπ, εμαζθαιίδνληαο ηε λνκνζεηηθή ραιαξόηεηα πνπ ζα επέηξεπε ζηνπο ηδηώηεο λα αλαιάβνπλ ην κεγαιύηεξν ηκήκα ηεο θαηαζθεπαζηηθήο δξαζηεξηόηεηαο, ρσξίο ηελ άκεζε εκπινθή ηνπ θξάηνπο. Σν κεγαιύηεξν ηκήκα ηνπ Διιεληθνύ πιεζπζκνύ δελ αζρνιήζεθε κε ην δήηεκα ηεο ζπιινγηθήο θαηνηθίαο, ζε επίπεδν δηεθδίθεζεο, αθνύ θαηλνκεληθά ηνπιάρηζηνλ δελ ππήξμε ζνβαξό ζηεγαζηηθό πξόβιεκα ζηελ ζύγρξνλε ειιεληθή ηζηνξία. Με ηελ αλνρή ηνπ θξαηηθνύ κεραληζκνύ, ππεξίζρπζε ε ηδησηηθή πξσηνβνπιία έλαληη ζηελ ζπιινγηθή δηεθδίθεζε, ζην δήηεκα ηεο ζηέγαζεο. Έηζη, δηακνξθώζεθε έλα πεξηβάιινλ πνπ πξνσζνύζε ηελ αηνκηθή θπξίσο επηινγή θαη επίιπζε. ε ζηηγκέο εζληθήο αλαδηάηαμεο, πνιινί άλζξσπνη πνπ αληηκεηώπηδαλ ζνβαξό πξόβιεκα ζηέγαζεο, θαηέθπγαλ ζε πεξηνρέο πεξηθεξεηαθά ησλ κεγάισλ πόιεσλ, όπνπ κε πξνζσπηθή ζε κεγάιν πνζνζηό εξγαζία θαη απηνρξεκαηνδνηνύκελα, θαηαζθεύαζαλ ηδησηηθέο θαηνηθίεο, θπξίσο εθηόο ζρεδίνπ πόιεσο. Οη απζαίξεηεο θαηνηθίεο ζηέγαζαλ κεγάιν ηκήκα ηνπ ειιεληθνύ πιεζπζκνύ. Οη θαηαιήςεηο ζηέγεο, ζε ζπλδπαζκό κε ζπνξαδηθέο νξγαλώζεηο ελνηθηαζηώλ, απνηέιεζαλ κηα λύμε ζπιινγηθόηεηαο ζε έλα πεξηβάιινλ πνπ ππόζαιπε ηελ ηδησηηθή δξάζε θαη πξσηνβνπιία, πξαγκαηνπνηώληαο κηα πξνζπάζεηα λα εηζάγνπλ κηα επξσπατθή πξαθηηθή γηα ηε ζπιινγηθή δηεθδίθεζε ηεο ζηέγεο θαη έλαλ έκκεζν ηξόπν αλάκεημεο ζε δεηήκαηα αζηηθνύ ρώξνπ θαη ρξόλνπ. Σν εύξνο ηεο πξνζπάζεηαο απηήο ζηελ Διιάδα δελ παξνπζίαζε ηηο θνηλσληθέο δηαζηάζεηο πνπ ζπλαληήζακε ζηελ πεξίπησζε ηεο Αγγιίαο ή άιισλ επξσπατθώλ πόιεσλ αιιά παξαηεξήζεθε ζε κηθξή θιίκαθα, θάλνληαο ηελ εκθάληζε ηνπ κε γλώκνλα Γπηηθνεπξσπατθά πξόηππα, ηελ δεθαεηία ηνπ ΣΟ ΓΙΚΣΤΟ Ξεθηλά κε ηελ πξώηε θαηάιεςε ηεο νδνύ Βαιηεηζίνπ ην θζηλόπσξν ηνπ 1981, απηήλ ηεο Υαξηιάνπ Σξηθνύπε ην Ννέκβξε ηνπ 1985 θαη ηεο Υαξηιάνπ Σξηθνύπε 170 ην 1988 ζηελ Αζήλα θαη κε ηηο θαηαιήςεηο ηνπ θηηξίνπ ηνπ Δξπζξνύ ηαπξνύ ζηε Βαζηιίζζεο 556

3 Όιγαο, ηεο νδνύ Νίθεο 39 ην Ννέκβξε ηνπ 1985 θαη ηεο νδνύ Αξκελνπνύινπ 10 ην 1987 ζηε Θεζζαινλίθε. ηε δεθαεηία πνπ αθνινπζεί βξίζθνπκε ην δεύηεξν θύκα θαηαιήςεσλ. Η δεύηεξε απηή γεληά θαηαιήςεσλ είλαη ζηελά ζπλδεδεκέλε θαη κε ηε δεύηεξε γεληά παλθ ησλ αξρώλ ηεο δεθαεηίαο ηνπ 90. Γηαηεξεί ηνλ πνιηηηθό ηεο ιόγν, αιιά θαίλεηαη λα πξνβάιιεη ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά πνπ έρνπλ λα θάλνπλ κε ηελ θαζεκεξηλόηεηα θαη ηνλ ηξόπν δσήο. Διεύζεξνο ρξόλνο, ειεύζεξνο ρώξνο, δνθηκαζία ζε λέεο ζρέζεηο, θνηλνβηαθή δσή, παξαγσγή απηόλνκεο θνπιηνύξαο. Οξηζκέλα παξαδείγκαηα είλαη απηά ησλ Κεξακεηθνύ (1989), Λέιαο Καξαγηάλλε (1988), Villa Amalias (1990), Αιθακέλνπο θαη Σαξζνύ, Φπιήο θαη Φεξξώλ (1991), ζην κεηξνπνιηηηθό πεδίν ηεο Αζήλαο θαη Μεηξνπόιεσο (1990), Παλδώξα (1990), Villa Βαξβάξα (1994), Πηζάξη (1996), ζηε Θεζζαινλίθε. Ο θύθινο ησλ λέσλ θαηαιήςεσλ ζηελ Αζήλα, πεξηιακβάλεη αξθεηά απηννξγαλσκέλα εγρεηξήκαηα. Δλδεηθηηθά αλαθέξνπκε, ηηο θαηαιήςεηο ηεο θνιεθηίβαο Λίιε, ηεο αιακάλδξα, ηεο νδνύ Μπιιέξνπ ζην Μεηαμνπξγείν, ηνπ Kηήκαηνο Πξαπνπνύινπ ζην Υαιάλδξη (2006), Παηεζίσλ 61 θαη θαξακαγθά (2009). Παξάιιεια εθηόο Αζελώλ, ζπλαληάκε ζηελ Θεζζαινλίθε ηηο θαηαιήςεηο, Terra Incognita (2003), Φάκπξηθα Τθαλέη (2004), Μαύξε Γάηα (1999) θαη απηή ηνπ Οξθαλνηξνθείνπ. ηελ Κξήηε, ηελ θαηάιεςε ηνπ Δπαγγειηζκνύ (2002), ελώ ζηα Υαληά ηελ θαηάιεςε RosaNera (2004). Πέξα από ηηο θνηλέο αλάγθεο πνπ απνηεινύλ ηελ βάζε γηα ηελ ζύζηαζε ηεο θαηάιεςεο (ζηέγαζε, ηνπνζέηεζε απέλαληη ζε δεηήκαηα πνπ αθνξνύλ ην πνιηηηθό, πνιηηηζηηθό θαη θνηλσληθό γίγλεζζαη), ε θάζε κηα έρεη ηα δηθά ηεο ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά, πνπ ιεηηνπξγνύλ σο δηαθνξνπνηεηηθνί παξάγνληεο. Η θάζε θαηάιεςε δειαδή αλαπηύζζεηαη θαη νξγαλώλεηαη δηαθνξεηηθά όζσλ αθνξά ηελ επαθή κε ηελ γεηηνληά, ηνλ ηξόπν πνπ νξγαλώλεη ηελ θαζεκεξηλόηεηα ηεο ή ηελ παξέκβαζε ζε πνιηηηθά θαη θνηλσληθά δεηήκαηα. Σν δίθηπν ησλ θαηαιήςεσλ ζήκεξα, δελ ραξαθηεξίδεηαη από νκνηνγέλεηα, παξά απνηειεί έλα ζύλνιν κνλάδσλ πνπ επηθνηλσλνύλ κεηαμύ ηνπο, δηαηεξώληαο ζπλεθηηθνύο δεζκνύο εκθαλείο θπξίσο ζε πεξηπηώζεηο πνπ ην ηδηαίηεξν απηό θαζεζηώο ηδηνθηεζίαο απεηιείηαη- δηαθπιάζζνληαο παξάιιεια ηελ ηδηαηηεξόηεηα ηνπο. Σα ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά, ηα δηαθνξεηηθά πξνηάγκαηα θαη δπλαηόηεηεο ηεο θάζε θαηάιεςεο μερσξηζηά, ηηο θαζηζηνύλ κε έλαλ ηξόπν πεηξάκαηα ελ εμειίμεη. Η επηξξνή θαη νη δεζκνί ησλ θαηεηιεκκέλσλ θηηξίσλ κε ην επξύηεξν αληηεμνπζηαζηηθό ξεύκα ήηαλ εμαξρήο επδηάθξηηε. Πέξα από ηελ αλάγθε γηα ζηέγε, θπξίαξρν ξόιν γηα ηνλ θαηαιεςία, θαίλεηαη λα παίδεη ε δπλαηόηεηα ζπιινγηθήο δηακόξθσζεο ηεο θαζεκεξηλόηεηαο κέζα από ην πξίζκα ηνπ πνιηηηθνύ ιόγνπ θαη ην βήκα πνπ πξνζθέξεηαη από απηή ηε δξάζε γηα λα απεπζπλζεί ζην θνηλσληθό ζύλνιν. 4. ΣΟ ΚΑΣΔΙΛΗΜΜΔΝΟ ΧΜΑ Χ ΦΟΡΔΑ ΓΗΛΧΗ ηελ πεξίπησζε ησλ θαηαιήςεσλ ζηέγεο, ν ρξήζηεο έξρεηαη ζε επαθή κε έλα ήδε δνκεκέλν ρώξν. Σν θέιπθνο πνπ θαιείηαη λα θηινμελήζεη ηε λέα ρξήζε, όπσο θαη θάζε αξρηηεθηόλεκα, θέξεη θνξηία ηδενινγηθά, κνξθνινγηθά, αηζζεηηθά. Φνξηία πνπ έρνπλ θιεξνδνηεζεί ζηαδηαθά, πξνζζεηηθά, από ηνλ ζρεδηαζκό ηνπ, κέρξη ηελ ρξήζε θαη ζηελ ζπλέρεηα εγθαηάιεηςε ηνπ. Η θαηάιεςε ζπζηήλεηαη πάλσ ζε έλα ήδε δνκεκέλν ζύζηεκα, ζε έλα ζώκα πνπ θέξεη ζρεδηαζηηθά πξνηάγκαηα θαη κλεκνληθά ίρλε ρξήζεσλ πνπ έρνπλ παξέιζεη. 557

4 Απηό άιισζηε απνηειεί όπσο θαίλεηαη θαη ζεκαληηθό θξηηήξην επηινγήο ηνπ ππό θαηάιεςε ρώξνπ. Σα θηήξηα πνπ θαηαιακβάλνληαη ζηελ ειιεληθή επηθξάηεηα, ζηνλ κεγαιύηεξν βαζκό, είλαη λενθιαζηθά θηίζκαηα. 1 Λεηηνπξγώληαο σο έκβιεκα ηεο κεγαιναζηηθήο ηάμεο ηεο επνρήο πνπ πξέζβεπε, ην λενθιαζηθό θηήξην, δελ απνηειεί θέιπθνο πνπ ην ραξαθηεξίδεη θπξηαξρηθά ε δεκόζηα πξόζεζε. Θα κπνξνύζακε λα ηζρπξηζηνύκε όηη θίλεηξν θαηάιεςεο ηνπο, πέξα από ηελ ζέζε πνπ ηα θηίζκαηα απηά θαηέρνπλ ζηνλ αζηηθό ηζηό -ιεηηνπξγνύλ ζπλήζσο σο ηνπόζεκα, ζεκεία αλαθνξάο-, απνηειεί γηα ηελ νκάδα θαη ε εθηξνπή ησλ ηδενινγηθώλ θνξηίσλ πνπ θέξεη ην θέιπθνο. θνπόο ησλ θαηαιεςηώλ, πέξα από ηελ θάιπςε ηεο αλάγθεο γηα ζηέγαζε, είλαη θαη ε δήισζε ηεο πξάμεο. Η δήισζε ηεο λέαο ηαπηόηεηαο, ηεο ζύζηαζεο λέαο επηθξάηεηαο. Υξεζηκνπνηείηαη γη απηόλ ηνλ ζθνπό ην ππάξρνλ θέιπθνο, σο ην ζώκα πνπ ζα θέξεη ην κήλπκα ηεο θαηάιεςεο. Οη θαηαιεςίεο ππνλνκεύνπλ ηελ ήδε ππάξρνπζα ρσξηθή θαηαλνκή κέζα από κηα πην αλνηθηνύ ηύπνπ δηαρείξηζε. Με ηελ εηζαγσγή ρξήζεσλ πνπ απεπζύλνληαη ζην δεκόζην εξγαζηήξηα, πνιηηηζηηθέο δξάζεηο, αλνηθηέο ζπδεηήζεηοδηαξξεγλύνπλ ηελ εζσζηξέθεηα ηεο θαηνίθεζεο, επαλαζπληάζζνληαο ην επηθείκελν πνπ ν ρώξνο επέβαιε. Μηα δξάζε, ηεο νπνίαο ε ρσξηθή δηάζηαζε δελ ραξαθηεξίδεηαη από δπλακηθή. Οη ρξήζηεο, ζπλήζσο κε ηε βνήζεηα ειαθξώλ θαηαζθεπώλ, πξνρσξνύλ ζηνλ δηαρσξηζκό δσκαηίσλ, όηαλ νη ιεηηνπξγηθέο αλάγθεο ην θαινύλ, είηε ζε ελνπνηήζεηο κέζσ ηεο αθαίξεζεο εζσηεξηθώλ θνπθσκάησλ, όπνπ απηέο ρξεηάδνληαη. Γελ πξνβαίλνπλ ζε δξαζηηθέο αιιαγέο, πξνζζήθεο ή αθαηξέζεηο ηκεκάησλ ηνπ ππάξρνληνο ζθειεηνύ, παξά ρξεζηκνπνηνύλ ζαλ βάζε ην ππάξρνλ ζύζηεκα γηα λα κεηαζηξέςνπλ ην ζεκαηλόκελν κέζα από ηελ εθαξκνγή λέσλ ρξήζεσλ. Χο απνηέιεζκα, ε εθηξνπή ηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο θαη ηεο εζσζηξέθεηαο πνπ πξνηάζζεη ε λενθιαζηθή ζεώξεζε θαη ε δεκηνπξγία πβξηδηθώλ δνκώλ πνπ παξαπέκπνπλ ζε κηα ζπιινγηθή δηαρείξηζε. Η πξόζεζε θαη ηα ήδε αξζξσκέλα ρσξηθά ζρήκαηα, κέζα από κηα εληαηηθή ζρέζε, ζπλνκηινύλ γηα λα παξάμνπλ δνκέο πνπ ζα εθπξνζσπνύλ ην λέν θαζεζηώο θαηνίθεζεο. Σα πθηζηάκελα όκσο όξηα, εμαθνινπζνύλ λα θπξηαξρνύλ, πξνζδηνξηζκέλα από ηνλ αξρηηεθηνληθό αξρηθά ζρεδηαζκό, «ππνλνκεύνληαο» ηελ θαηαλνκή ησλ ρξήζεσλ θαη ηελ δξάζε θαη επέθηαζε ηεο θαζεκεξηλόηεηαο. Δίλαη ηα λνεηηθά εθείλα ζρήκαηα πνπ ν δνκεκέλνο ρώξνο ππνζάιπεη, πνπ ιεηηνπξγνύλ σο ζπκβνιηθά πξόηππα γηα ηελ πξαθηηθή δξαζηεξηόηεηα ηεο νκάδαο ηεο θαηάιεςεο. Καηά ηελ είζνδν ηνπο ζην θηίζκα, νη θαηαιεςίεο πξνρσξνύλ ζηελ απνβνιή ησλ ζηνηρείσλ θαη ιεηηνπξγηώλ απηώλ πνπ ζπγθξνηνύζαλ ηελ κέρξη ηώξα ηαπηόηεηα ηνπ. ηε Βόξεηα Δπξώπε (Γεξκαλία, Οιιαλδία), ηελ εηζβνιή ζην θηήξην αθνινπζνύλ ελέξγεηεο πνπ πξνζηδηάδνπλ ζηελ πεηξαηεία πινίσλ (όπσο ε έγεξζε ζεκαίαο), θάηη πνπ δειώλεη ζαθώο ηελ νηθεηνπνίεζε ηνπ θηεξίνπ από ηηο πξώηεο θηόιαο ώξεο. Όηαλ ην θηήξην έξζεη ζηα ρέξηα ησλ θαηαιεςηώλ, αξρίδεη ε δηαδηθαζία ηεο κεηάιιαμεο. Μηα δηαδηθαζία πνπ δελ είλαη πξνδηαγεγξακκέλε. Γελ ππαθνύεη ζε ζπγθεθξηκέλνπο ζηόρνπο θαη ζρεδηαζηηθά νξάκαηα, παξά θαηεπζύλεηαη από ηε δπλακηθή ηεο νκάδαο, ηεο δξάζεο, ησλ πεξηζηάζεσλ. Οη ρξήζηεο δξνπλ πξνζζεηηθά, επαλαπξνζδηνξίδνληαο ην θέιπθνο, ηελ ππάξρνπζα δνκή, κέζα από ζεκεηαθέο παξεκβάζεηο, ζηίγκαηα. Σα παλό, ηα γθξάθηηη, ηα ζπλζήκαηα, 1 Με ηνλ όξν λενθιαζηθό ελλννύκε εδώ θπξίσο ηα θηήξηα ηεο πεξηόδνπ ηνπ όςηκνπ θιαζηθηζκνύ, πνπ ηνπνζεηνύληαη ρξνληθά ζηα ηέιε ηνπ πξνεγνύκελνπ αηώλα θαη κέρξη ηελ δεθαεηία ηνπ 20, θαζώο εθεί αλήθνπλ ζηελ πιεηνςεθία ηνπο ηα παξαδείγκαηα πνπ ζπλαληάκε. 558

5 καξηπξνύλ ην γεγνλόο ηεο θαηάιεςεο. Η όςε, απνηειεί ηνλ θακβά πάλσ ζηνλ νπνίν αλαπηύζζεηαη ε λέα ζεκεηνινγία. Με ηνλ όξν ρξήζηεο εδώ, δελ αλαθεξόκαζηε κνλάρα ζηα άηνκα πνπ απαξηίδνπλ ηελ νκάδα πνπ έρεη θαηαιάβεη ην θηήξην. Η επηθάλεηα ηεο όςεο απνηειεί πεδίν έθθξαζεο γηα ηνλ πεξαζηηθό, ηνλ θάηνηθν ηεο πόιεο. Απνηειεί ηκήκα πνπ πξνβάιιεηαη θαη απεπζύλεηαη ζηνλ δεκόζην ρώξν. Καη νη ρξήζηεο ηεο όςεο είλαη πνιινί όζεο θαη ζηηγκέο δξάζεο. Κάζε λέν ζηνηρείν ζηελ όςε, απνηειεί θαη ίρλνο ηεο δξάζεο. Πξόθεηηαη γηα πξάμεηο νξνζεζίαο, γηα επηκέξνπο εγθαηαζηάζεηο πνπ ζπλαξζξώλνπλ ηελ δήισζε ηεο θαηάιεςεο, πνπ παγηώλνπλ ηελ εηθόλα ηεο, νξίδνληαο ηελ λέα επηθξάηεηα. Υπαηλίζζνληαη ηελ θηλεηηθόηεηα, κέζσ αθξηβώο ηεο ρεηξνλνκίαο ηεο παγίσζεο, ζην όλνκα ηεο νξηνζέηεζεο. 2 Αλάινγα ρεηξίδνληαη θαη ηελ λέα ρσξνζέηεζε. Οη θαηαιεςίεο πξνζπαζνύλ λα ακθηζβεηήζνπλ ηε ρσξηθή θαηαλνκή πνπ ραξαθηεξίδεη ηα λενθιαζηθά θηίξηα, επεκβαίλνληαο κε ηέηνην ηξόπν, ώζηε νη πβξηδηθέο πξνθύπηνπζεο κνξθέο λα παξαπέκπνπλ ζε πην αλνηθηνύ ηύπνπ ινγηθέο θαηαζθεπήο θαη ρξήζεο. Η θάζε θαηάιεςε θέξεη ηα θνξηία πνπ ηεο απνδίδνπλ νη ρξήζηεο ηεο. Σν θαηεηιεκκέλν θηήξην γίλεηαη ην πεδίν ησλ αλαδεηήζεσλ ηνπο, ε ζηέγε ησλ νξακάησλ ηνπο. Χο απνηέιεζκα, ε ηδηαηηεξόηεηα ηεο θάζε νκάδαο, ην όξακα πνπ πξνβάιιεηαη ζαλ θπξίαξρν ζηελ θάζε πεξίπησζε, ιεηηνπξγεί σο δηαθνξνπνηεηηθόο παξάγνληαο, πνπ δηαρσξίδεη ηελ κηα θαηάιεςε από ηελ άιιε. Οπηηθά, ιεηηνπξγηθά, ηδενινγηθά, αθόκα θαη νλνκαζηηθά. Σν θαηεηιεκκέλν θηίξην, απνηειεί έλαλ νξγαληζκό απηόλνκν θαη αληηκεησπίδεηαη σο ηέηνην από ηνπο ελνίθνπο ηνπ. Όζν θη αλ επηθνηλσλεί κε ηα «ζπγγεληθά» ηεο θηήξηα, δηέπεηαη από ηνπο δηθνύο ηεο μερσξηζηνύο θώδηθεο θαη θαλόλεο, πξάγκα πνπ καξηπξά θαη ην όηη ζε θάζε θαηάιεςε έρεη απνδνζεί έλα όλνκα. Όλνκα ζπλήζσο δνζκέλν από ηνλ ηόπν, ηελ ζέζε ηνπ θηίζκαηνο ζηνλ αζηηθό ηζηό. Γξάζεηο, δειώζεηο, απνηππώλνληαη ζην θέιπθνο, απνδίδνληαη σο κελύκαηα, κεηαηξέπνληαο ην ζώκα ηεο θαηάιεςεο ζε ππόκλεκα ρξήζεο. Σα θνηλώο αλαγλσξίζηκα ζύκβνια πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη γη απηόλ ηνλ ζθνπό, απνηεινύλ ηελ ζεκεηνινγία ηεο θαηάιεςεο. πγθξνηείηαη κε απηόλ ηνλ ηξόπν δηάιεθηνο, έλα ιέγεηλ αλαγλσξίζηκν. Σειείηαη θνηλσληθό γεγνλόο. Η δήισζε είλαη ζπλερήο. Η θαηάιεςε ιεηηνύξγεη σο πνκπόο πνπ αλαδεηά απνδέθηεο. πλνκηιεί κε ηα γύξσ θηήξηα, κε ην θηηζκέλν πεξηβάιινλ, πξνβάιινληαο ηελ δηαθνξεηηθόηεηα, πξνθαιώληαο ηελ ζύγθξηζε. Αλζξσπνγελέο ή κε, ην πεξηβάιινλ ζηνηρεηνζεηείηαη γηα ηελ θαηάιεςε, από ππνθείκελα πξνο ηα νπνία απεπζύλεηαη. Απνηειεί έλα πεδίν εθθνξάο ιόγνπ, έλαλ ηόπν ζπλάληεζεο. Ο θαηεηιεκκέλνο ρώξνο. Έλα ζύζηεκα ζπλερώο εγγεγξακκέλσλ πξνζέζεσλ. Με ηνλ όξν εγγεγξακκέλσλ, αλαθεξόκαζηε ηόζν ζηελ δηαδηθαζία ηεο εγγξαθήο θαη ηελ δεκηνπξγία ελόο ζώκαηνο εγράξαθηνπ, αιιά θαη ηελ ηέιεζε κηαο δξάζεο εληόο νξίσλλνεηώλ ζρεκάησλ, ηα νπνία αλαπαξάγνληαη θαη επαλαπξνζδηνξίδνληαη κέζα από ηα ίρλε πνπ αθήλεη ε ρξήζε αθνύ παξέιζεη. Ίρλε πνπ παξάγνληαη από πινπνηεκέλεο πξνζέζεηο. Πξνζέζεηο ηζρπξέο, ηόζν ώζηε λα παξέρνπλ ηζρπξό απνηύπσκα θαη λα απνηεινύλ ηα ίρλε ηνπο ηελ επηθάλεηα εγράξαμεο ηνπο. Η θαηάιεςε απνηειεί κηα θεηκεληθή επηθάλεηα. Μηα επηθάλεηα πξνβνιήο, ζηελ νπνία ζπλαληώληαη ε δήισζε πξνο ηνλ πεξαζηηθό, κε ηελ ηζηνξία ηνπ θηίζκαηνο, όπσο απηή έρεη θαηαγξάθεη ζηελ επηθάλεηα ηνπ θειύθνπο. Μηα 2 Certeau M. de, Δπηλνώληαο ηελ θαζεκεξηλή πξαθηηθή. Η πνιύηξνπε ηέρλε ηνπ πξάηηεηλ, κηθ. Κ.Καςακπειε, εθδ.κίιε, 2010, ει

6 αθήγεζε εθηπιίζζεηαη, ελόο θεηκέλνπ πνπ ζπληάζζεηαη ζπλερώο. Η πξνζζεηηθή δηαδηθαζία ζπλερίδεηαη εζαεί γηα όζν ην θειπθνο ηειεί ππό απηό ην θαζεζηώο ηδηνθηεζίαο, ρηίδνληαο κηα αθήγεζε ελ εμειίμεη. Μηα αθήγεζε πνπ απεπζύλεηαη ζην αζηηθό ζπλερέο, ζηνλ πεξαζηηθό. Πξνζδνθά ηελ αλάγλσζε, ηελ αλαγλώξηζε ησλ ζεκείσλ πνπ ζπλζέηνπλ ηελ ζεκεηνινγία ηεο θαη ηεο πξόζεζεο πνπ ππνθίλεζε ηελ εγγξαθή ηνπο ζην ζώκα ηεο θαηάιεςεο. Μηα αλάγλσζε πνπ δελ αθνινπζεί έλα ζπγθεθξηκέλν λήκα, παξά ζπγθεληξώλεη ηηο άλαξρα ηνπνζεηεκέλεο πιεξνθνξίεο, ηα ίρλε ησλ δξάζεσλ. Η θπξίαξρε ηαπηόηεηα ηεο θαηάιεςεο δξα ηειηθά ζαλ έλα πέηαζκα, κηα πξόζζεηε, απξνζδηόξηζηε ζηα όξηα ηεο επηδεξκίδα, πνπ πξνζπαζεί λα απνζησπήζεη ηελ ηζηνξία, ηελ γέλλεζε θαη ηελ δηαδξνκή πνπ έρεη δηαλύζεη θαη εμαθνινπζεί λα δηαλύεη απηό ην θηίζκα ζηνλ ρξόλν. Σν θέιπθνο ηνπ θαηεηιεκκέλνπ ρώξνπ καο επηηξέπεη λα αλαγλώζνπκε ηελ πνξεία ηνπ ζηνλ ρξόλν, αιιά όρη θαη ηελ δηάξθεηα πνπ ηειεί ππό θαηάιεςε. Δίκαζηε ζε ζέζε λα αληηιεθζνύκε ηελ ρξήζε πνπ θηινμελεί ζην παξόλ, λα ππνζέζνπκε όηη πέξαζε έλα δηάζηεκα πνπ απνηεινύζε έλα εγθαηαιεηκκέλν θηίζκα ή αζηηθό θελό, λα ππνςηαζηνύκε ηελ ρξήζε πνπ είρε ζην παξειζόλ. Η εηθόλα ηεο πόιεο, ησλ κεηώπσλ πνπ ην ζύλνιν ησλ θηεξίσλ ζρεκαηίδεη ζηνλ δξόκν, αιιάδεη ζπλερώο κε ηελ πάξνδν ηνπ ρξόλνπ. Ο ρώξνο πνπ ηειεί ππό θαηάιεςε ελαληηώλεηαη ζε απηή ηελ ζπλέρεηα, πξνθαιώληαο αζηηθέο αδξάλεηεο, αζύληαθηεο πιεξώζεηο πξνο ηελ ζπλνιηθή εηθόλα. Υώξνο θαη ρξήζηεο ζπκπνξεύνληαη, παξάιιεια κε ην πεξηβάιινλ ηνπο, κε δηαθνξεηηθό σζηόζν ξπζκό. Δληνπίδεηαη «αληίζηαζε» ζην ρσξνρξνληθό ζπλερέο πνπ αθνινπζεί ν αζηηθόο ηζηόο θαη νη εξκελείεο ηνπ ε δεκηνπξγία ηνπόζεκνπ. Οη θαηαιήςεηο ζηέγεο ιεηηνπξγνύλ σο ηόπνη θαηηθνί. Σόπνη, πνπ ζύκθσλα κε ηνλ ηξόπν πνπ όξηζε ν Νηε εξηώ ηελ θαηηθή δηάζηαζε, εγθαζηζηνύλ, δηαηεξνύλ, ή δηαθόπηνπλ επαθή. Εγθαζηζηνύλ ην άιιν, ζε ζρέζε κε ην «εγώ», εγθαζηδξύνληαο έηζη κηα ζπδεπθηηθή θαη δηαδεπθηηθή δηάξζξσζε ζρέζεσλ. 3 Απνηεινύλ ζεκεία αλαθνξάο. Πξνθαιώληαο έλα ξήγκα ζηελ ζπλέρεηα ηνπ κεηώπνπ πνπ ζρεκαηίδεηαη ζηελ όςε ηνπ νηθνδνκηθνύ ηεηξαγώλνπ πνπ ηελ πεξηέρεη, ε θαηάιεςε εγθαζηδξύεη κηα ρσξηθή ζπλζήθε πνπ εληζρύεη ηελ ζέζε ηεο θαη ηελ δπλακηθή ηεο δήισζεο πνπ εθπέκπεη. Μηα δήισζε πνπ αλαδεηά απνδέθηεο. Η θαηάιεςε κπνξεί λα ραξαθηεξηζηεί ζαλ κηα performance. Έλα δξώκελν ζηνλ ηζηό ηεο πόιεο, πνπ πξνζπαζεί λα πεξάζεη ην κήλπκα ηεο ζηνλ πεξαζηηθό ζεαηή. Μηα ζεαηξηθή πξάμε παξαηεηακέλεο δηάξθεηαο πνπ δεκηνπξγεί δηάινγν κέζα από ηνλ κνλόινγν ηεο. Οιόθιεξν ην ζώκα ηεο θαηάιεςεο ζπλερώο επαλαζπζηήλεηαη. «Η αιιαγή ησλ ηαπηνηήησλ γίλεηαη ζπλεηδεηά θαη θαηά βνύιεζε. Η κεηακόξθσζε δελ έρεη θακία ζρέζε κε ηηο επηζπκίεο θαη ηε ζπλεηδεηόηεηα, αιιά επηιέγεη κέζα ζε έλα ιαβύξηλζν δπλαηνηήησλ. Η κεηακόξθσζε πξαγκαηώλεηαη όηαλ ε είζνδνο ζηελ θελόηεηα γίλεηαη ηελ θαηάιιειε ζηηγκή γηα λα δεκηνπξγήζεη ζ έλα θαηλνύξγην ρώξν θάηη ην δηαθνξεηηθό.» 4 Δπαλαπξνζδηνξηζκόο, επαλεξκελεία ηνπ ππάξρνληνο, αλαθπθισζηκόηεηα. ηελ εηζαγσγή αληηθεηκέλσλ, ρξήζεσλ, αλζξώπσλ θαη δξάζεσλ. Ο θαηεηιεκκέλνο ρώξνο απνηειεί έλα αλνηθηό ζύζηεκα κε αζαθή όξηα, ππό ηελ έλλνηα όηη ηειείηαη ζπλερώο. Η ελαιιαγή ησλ ρξεζηώλ, ε εηθόλα ηεο όςεο πνπ ζπλερώο αιιάδεη, κε έλαλ ίδην-ξπζκό, ζε έλα θνιάδ ζέζεσλ θαη δξάζεσλ, ην εθήκεξν εληέιεη πνπ δηέπεη ηελ δξάζε, ηελ θαζηζηνύλ έλα ζύζηεκα ππό ηέιεζε. Σν ξήγκα 3 Ο.π. ζει ADILKNO, Cracking the movement-squatting beyond the media, Autonomedia, New York,

7 πνπ πξνθαιείηαη επίζεο από ηελ δξάζε θαη ηελ παξαγόκελε εηθόλα ζην αζηηθό ζπλερέο, επαλαπξνζδηνξίδεη ηα όπνηα πξνηάγκαηα. Σν κόλν ζηαζεξό παξάγσγν, είλαη ε ηαπηόηεηα. Η δήισζε. Η ηαπηνπνίεζε ηεο δξάζεο. Μηιάκε γηα έλαλ νξγαληζκό πνπ πάιιεηαη. Παλό, αθίζεο, γθξάθηηη, ζηνηρεία πνπ ηνπνζεηνύληαη επηζεκαηηθά, παξάγνπλ κηα κεηθηή θαηαζθεπή, κηα θεηκεληθή επηθάλεηα, πάλσ ζηελ νπνία κπνξνύκε λα αλαγλώζνπκε ηα ζηάδηα πνπ έρεη πεξάζεη ν ρώξνο γηα λα θηάζεη ζην ζήκεξα. Γελ απνθξύπηνληαη, παξά πξνζζεηηθά, νδεγνύκαζηε ζε άιιν παξαγόκελν. ηελ εθηξνπή ηνπ ζεκαίλνληνο. ε έλα πεδίν πνπ πξνθαιείηαη από κηα ζεηξά παξεκβάζεσλ, παξαβάζεσλ, κε πξνβιεπόκελσλ δξάζεσλ, πξνζδνθώληαο ηελ αλάγλσζε ελόο παιίκςεζηνπ πνπ ζπλερώο ηειείηαη. Η παξαβαηηθή δξάζε, ζπλζέηεη κηα λέα γεσγξαθία. Σόζν ζην επίπεδν ηεο όςεο, όζν θαη ηνπ αζηηθνύ ηζηνύ. Πξόζεζε ηνπο, αλ όρη ζθνπόο, είλαη ην θηήξην λα «αλνίμεη» ζηνλ δεκόζην ρώξν, λα ζπλνκηιήζεη κε ηελ γεηηνληά θαη ηελ πόιε, λα απνηειέζεη ελεξγά αθππληζηηθό ηκήκα ηεο. Γη απηό ην ιόγν, νη έλνηθνη εηζάγνπλ δξαζηεξηόηεηεο κε δεκόζην ραξαθηήξα, όπσο αλνηθηή βηβιηνζήθε, εξγαζηήξηα θαιιηηερληθήο έθθξαζεο ή αθόκα θαη ρώξνπο παηρληδηνύ. Ο δεκόζηνο ρώξνο κεηαηξέπεηαη γηα ζπγθεθξηκέλν ρξνληθό δηάζηεκα ζε έλαλ ηζρπξά θαηεγνξηνπνηεκέλν πνιηηηζηηθά ρώξν, ν ραξαθηήξαο ηνπ νπνίνπ απνδπλακώλεηαη κεηά ην πέξαο ησλ εθδειώζεσλ. Οη εθδειώζεηο, επνκέλσο, ε θηλεκαηνγξαθηθή πξνβνιή, ε ζεαηξηθή παξάζηαζε, αθόκα θαη ε πνιηηηθή ελεκέξσζε είλαη νη ζηηγκέο εθείλεο, πνπ εγθαζηδξύεηαη, έζησ θαη πξνζσξηλά, ε δεκόζηα δηάζηαζε. Σα ρξνληθά εθείλα ζεκεία πνπ γηα ιίγε ώξα θαηαξγνύληαη ηα όξηα, επηηξέπνληαη δίνδνη. Σν εηδηθό απηό ιεηηνπξγηθό θαζεζηώο δελ είλαη απόξξνηα κηαο ηπραίαο δηαδηθαζίαο, αιιά κηα ζπλεηδεηή πξόζεζε, πνπ άπηεηαη ηαπηνρξόλσο θαη ησλ δπν πεδίσλ, ηνπ ηδησηηθνύ θαη ηνπ δεκόζηνπ. 5. ΥΧΡΟΙ ΔΝΓΙΑΜΔΟΙ Πιεζηάδνληαο ην θηήξην, ζπλαληάκε εληνλόηεξα ηελ δεκόζηα πξόζεζε, εθθξαζκέλε πνηθηινηξόπσο πάλσ ζηελ επηθάλεηα ηνπ θειύθνπο. αλ κηα ηνκή ζηελ νηθνδνκηθή ζπλέρεηα, νη όςεηο ελόο θηίζκαηνο ππό θαηάιεςε είλαη ην πεδίν έθθξαζεο ελόο αηηήκαηνο δεκνζηνπνίεζεο, επηθνηλσλίαο κε ηνλ δεκόζην ρώξν. Σα κέησπα ησλ όςεσλ πνπ αληακώλνπλ ηνλ δξόκν, ηνλ θνηλό γηα όινπο δεκόζην ρώξν, ζπληζηνύλ ην ζθεληθό, ηα θαηαθόξπθα όξηα, πνπ πιαηζηώλνπλ ηελ εμέιημε, ηελ δηακόξθσζε ή θαη ηελ αλαίξεζε ηνπ θάπνηεο θνξέο. Σν άλνηγκα ηεο εηζόδνπ ηνπ θηεξίνπ ηεο θαηάιεςεο είλαη έλαο από ηνπο ηξόπνπο πξνζέγγηζεο ηνπ πεδίνπ απηνύ, αιιά δελ επηιέγεηαη ζπλήζσο, αθνύ δελ ζεσξείηαη αζθαιήο, ιόγσ ηεο παξάλνκεο ζπλζήθεο πνπ ζπληξνθεύεη ηελ πξάμε ηεο θαηάιεςεο θαη ηηο ζπλέπεηεο πνπ απηή ζπλεπάγεηαη. Τπάξρνπλ όκσο άιια κέζα γηα λα εθθξαζηεί ε δεκόζηα ζπλζήθε, εμίζνπ άκεζα. Μέζα πνπ αθήλνπλ λα δηαξξεύζνπλ ζηνηρεία γηα ηελ θαηάζηαζε πνπ επηθξαηεί ζην εζσηεξηθό, κε απνδέθηε ηνλ ρξήζηε ηνπ δεκόζηνπ ρώξνπ, ηνλ δηαβάηε. Η ζπλεηδεηή παξαγσγή ηεο δηαθνξεηηθόηεηαο είλαη έλα από απηά. Παξάγεηαη γηα λα ζπλαληήζεη ην δεκόζην, λα δηαθξηζεί ζην ζθεληθό ηεο πόιεο, λα πξνθαιέζεη, πξνζδίδνληαο ζηελ θαηάιεςε ηελ έλλνηα ηνπ ηνπνζήκνπ ζηνλ αζηηθό ηζηό. «Μνηάδεη κε θαηάιεςε» ιέκε ζπρλά, αλαθεξόκελνη, ηειηθά, όρη ηόζν ζηα ίδηα ηα θηίξηα όζν ζηα ζεκεία 561

8 εθείλα, πνπ ηόζν απξόζθιεηα, κνηάδνπλ λα δηαξξεγλύνπλ ηε βεβαηόηεηα κηαο ηειεηνπνηεκέλεο όςεο. 5 Πέξα από ηνπο αλζξώπνπο, ζην θηίζκα «ζηεγάδνληαη» θαη ηδέεο, νξάκαηα. Η ηδενινγία αλαδεηάεη πεδίν έθθξαζεο θαη ην πεδίν απηό είλαη ε ίδηα ε πόιε, ηα θηήξηα, νη πιαηείεο, νη δξόκνη ηεο. Η πξόζεζε απηή, εθθξαζκέλε κε ηε κνξθή γθξάθηηη, πνιηηηθήο αθίζαο ή ζπλζήκαηνο ζηνλ ηνίρν, αθήλεη ίρλε γηα όζα θηινμελνύληαη «ππό ηελ ζθηά» ηνπ θαηεηιεκκέλνπ θειύθνπο. Η ζπλάληεζε κε ηα ίρλε απηά είλαη ζπλάληεζε κε ηελ ίδηα ηελ θαηάιεςε. Σν θηήξην είλαη απηό πνπ αθήλεη ζεκάδηα ζηελ πόιε, δηεθδηθώληαο επηπιένλ δσηηθό ρώξν, ζε έλα αζηηθό πεξηβάιινλ πνπ δηέπεηαη από θαλόλεο. Καηά ηε δηεθδίθεζε απηή ζπλδηαιέγεηαη αλαπόθεπθηα κε ην δεκόζην. Η δεκόζηα πξόζεζε απνθηά ππόζηαζε, όηαλ ε καηηά ηνπ δηαβάηε έξζεη ζε επαθή κε ηα ζηνηρεία απηά. Απνηεινύλ, επνκέλσο, ίρλε πνπ εμ απνζηάζεσο θαλεξώλνπλ ηε δεκόζηα πξόζεζε ηνπ θαηεηιεκκέλνπ θηεξίνπ. Πξόζεζε πνπ αλαηξείηαη όηαλ νη ζπλζήθεο ην επηβάινπλ. Οη θαηαιεςίεο θξίλνληαη από ηνπο θξαηηθνύο θνξείο σο παξάλνκνη, σο εηζβνιείο. Πνιιέο θνξέο έρνπλ πξαγκαηνπνηεζεί πξνζπάζεηεο λα εθδησρζνύλ βίαηα από ηνλ ρώξν πνπ θαηέρνπλ. Απνηειεί επνκέλσο αλάγθε γη απηνύο, ε πεξηθξνύξεζε ηνπ θηεξίνπ, ε ππεξάζπηζε ηνπ. Πξνζεθηηθέο θηλήζεηο, ειεγρόκελν άλνηγκα ηνπ θηεξίνπ ζην δεκόζην, ίζσο αθόκα θαη κηα θαρππνςία ζηνλ άγλσζην ηνπο επηζθέπηε. πκπεξηθνξέο πνπ κεηαθέξνληαη ζην θέιπθνο. Μεηαηξέπεηαη ζε θξνύξην, θξάγκα. Έλα θίιηξν πνπ επηιέγεη ην πέξαζκα ή όρη, όηαλ απηό ην επηζπκεί, δηαρσξίδνληαο ζαθώο ηνπο δπν θόζκνπο, ην κέζα θαη ην έμσ. Ιδησηηθό θαη δεκόζην, έλαο αγώλαο επηθξάηεζεο. Υώξνη, νύηε μεθάζαξα ηδησηηθνί, νύηε δεκόζηνη, αιιά ρώξνη ελδηάκεζνη. Καη είλαη απηή κηα ζπλζήθε πνπ εληείλεηαη αθόκα πεξηζζόηεξν κέζα από ηα πξόζθαηα πεξηζηαηηθά εθθέλσζεο ησλ θαηεηιεκκέλσλ ρώξσλ. 6. ΠΔΓΙΟ ΓΙΔΚΓΙΚΗΗ Η πξόζθαηε ηζηνξία ησλ εθθελώζεσλ ησλ θαηαιήςεσλ ζηνλ ειιαδηθό ρώξν μεθηλάεη ηνλ Αύγνπζην ηνπ Η αξρή γίλεηαη κε ηελ δεκνηηθή αγνξά ηεο Κπςέιεο, ελώ ε αθνινπζεί ε θαηάιεςε Γέιηα ζηε Θεζζαινλίθε έλα κήλα κεηά. ηε ζπλέρεηα θαηά ηελ δηάξθεηα ηνπ ρεηκώλα αθνινπζνύλ ε θαηάιεςε Βίιια Ακαιίαο, ε θαηάιεςε θαξακαγθά, ην απηνδηαρεηξηδόκελν ζηέθη ΑΟΔΔ, θαζώο θαη κηα πξνζπάζεηα εθθέλσζεο ηεο Λέιαο Καξαγηάλλε, πνπ ηειηθά απέηπρε θαη ην θηήξην παξέκεηλε ζηα ρέξηα ησλ θαηαιεςηώλ. Η επηρείξεζε θαηαζηνιήο ησλ θαηαιήςεσλ ζπλερίδεηαη κε ηελ εθθέλσζε ηεο θαηάιεςεο θειί ειεπζεξίαο ζηελ Ηγνπκελίηζα, ην αλαξρηθό ζηέθη Ναδίξ, ηηο ηξεηο θαηαιήςεηο ηεο Πάηξαο: Μαξαγθνπνύιεην, απηνδηαρεηξηδόκελν ζηέθη ζην ΣΔΙ θαη Παξάξηεκα. εηξά έρνπλ ε Βάιβεηνο βηβιηνζήθε ζην Μεζνιόγγη, ε Αληηβίσζε ζηα Γηάλλελα θαη ην Οξθαλνηξνθείν ζηε Θεζζαινλίθε. Ο θξαηηθόο κεραληζκόο, ζε κηα πξνζπάζεηα αλάθηεζεο ηεο δεκόζηαο πεξηνπζίαο θαη κε κηα δηάζεζε εμπγίαλζεο, αλαθαηαιακβάλεη θηίζκαηα πνπ γηα ρξόληα ηεινύζαλ ππό θαηάιεςε, κε ζθνπό ηελ αμηνπνίεζε ησλ άδεησλ θηεξίσλ. Κάζε πξνζπάζεηα εθθέλσζεο βξίζθεη αληηκέησπε ηελ νκάδα ηεο θαηάιεςεο, κεηαηξέπνληαο ηνλ ρώξν ζε έλα πεδίν ζπγθξνύζεσλ θαη έληαζεο. Κάζε εθθέλσζε αθνινπζείηαη από εθδειώζεηο αιιειεγγύεο, δειώζεηο γηα αλαθαηάιεςε. Νόκηκνο ηδηνθηήηεο θαη θαηαιεςίεο, ηα αληηκαρόκελα ζηξαηόπεδα. Η πξόζεζε θνηλή θαη γηα ηηο 5 C/ Krumel., 2005, Μεηαμύ δηαζιαζκέλνπ βέινπο θαη επζείαο γξακκήο, εθδ.primitive, Αζήλα, ζει

9 δπν πιεπξέο. Η αλάθηεζε ηεο ηδηνθηεζίαο, ε θαηνρύξσζε ηεο επηθξάηεηαο. Σν κέρξη πξόηηλνο θαηεηιεκκέλν θηήξην, ηειεί ππό δηεθδίθεζε, δηαηεξώληαο ηελ ηδηόηεηα ηνπ σο επηθάλεηα πξνβνιήο, σο θνξέαο δήισζεο. Ο ρώξνο θέξεη πέξα από ηα κλεκνληθά ίρλε ρξήζεσλ πνπ έρνπλ παξέιζεη θαη ηα νξάκαηα ηεο ρξήζεο πνπ ζα ηνπ απνδνζεί. Η πξάμε ηεο θαηάιεςεο δίλεη ηελ ζέζε ηεο ζηελ επηζπκία γηα αλαθαηάιεςε. Όζν ην ζώκα ηνπ θηίζκαηνο θέξεη ηα ζηίγκαηα ηεο εγγξαθήο, ν ρώξνο ζα ηαπηνπνηείηαη σο θαηεηιεκκέλνο. Θα παξακέλεη πνκπόο ιόγνπ πνιηηηθνύ, θνηλσληθνύ, πνιηηηζηηθνύ. Γηαθπιάζζεη ηε δπλακηθή ηνπ σο θνξέαο δήισζεο, σο θνξέαο ηεο καξηπξίαο ηνπ γεγνλόηνο, ηνπ ελεξγήκαηνο. Η λέα ζπλζήθε σζηόζν νδεγεί ζηε λνεκαηνδόηεζε ηνπ ρώξνπ σο πεδίν δηεθδίθεζεο. Δίλαη ε επηζπκία ηεο αλάθηεζεο ηνπ, απηή πνπ επηθξαηεί. 7. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ADILKNO, 1994, Cracking the movement-squatting beyond the media, Autonomedia, New York Bachelard G., 1997, Η επνπηεία ηεο ζηηγκήο, κηθ. Κ. Παπαγηώξγεο, εθδ. Καζηαληώηεο, Αζήλα Bourdieu P., 2006, Η Αίζζεζε ηεο Πξαθηηθήο, κηθ. Παξαδέιιεο Θ., εθδ. Αιεμάλδξεηα, Αζήλα Certeau M. de, 2010, Επηλνώληαο ηελ θαζεκεξηλή πξαθηηθή. Η πνιύηξνπε ηέρλε ηνπ πξάηηεηλ, κηθ. Κ. Καςακπέιε, εθδ. κίιε, Αζήλα C/ Krumel., 2005, Μεηαμύ δηαζιαζκέλνπ βέινπο θαη επζείαο γξακκήο, εθδ.primitive, Αζήλα Derrida J., 2003, Η γξαθή θαη ε δηαθνξά, κηθ. Παπαγηώξγεο θ., εθδ. Καζηαληώηε, Αζήλα Massey D., 2005, for space, SAGE Publications, London Rossi A., 1991, Η αξρηηεθηνληθή ηεο πόιεο, κηθ. Πεηξίδνπ Β., UNIVERSITY STUDIO PRESS, Θεζζαινλίθε 8. ΓΙΑΓΤΚΣΙΑΚΟΙ ΣΟΠΟΙ https://athens.indymedia.org/ 563

10 ΟΗ ΚΟΗΝΩΝΗΚΔ ΠΑΡΟΥΔ ΣΖΝ ΠΟΛΖ ΣΖ ΚΡΗΖ ΑΛΛΖΛΔΓΓΤΖ, ΦΗΛΑΝΘΡΩΠΗΑ Ζ ΔΝΑ ΝΔΟ ΔΠΗΥΔΗΡΖΜΑΣΗΚΟ ΠΔΓΗΟ; Σριανταφσλλοπούλοσ Δλένη 1, αγιάς Ίων 2 1. Τπνςήθηα δηδάθηνξαο ζην ηκήκα Γεσγξαθίαο θαη Πεξηθεξεηαθνχ ρεδηαζκνχ, ρνιή Αγξνλφκσλ θαη Σνπνγξάθσλ Μεραληθψλ, Δζληθφ Μεηζφβην Πνιπηερλείν 2. Δπίθνπξνο θαζεγεηήο, ρνιή Αγξνλφκσλ θαη Σνπνγξάθσλ Μεραληθψλ, Δζληθφ Μεηζφβην Πνιπηερλείν ΠΔΡΙΛΗΦΗ Ενχκε αδηακθηζβήηεηα ζε κηα επνρή, ε νπνία ζθξαγίδεηαη απφ ηα εθηνμεπφκελα πνζνζηά αλεξγίαο, ηε δηάιπζε ηεο ζηαζεξήο θαη κφληκεο εξγαζίαο, ηα νινέλα απμαλφκελα λνηθνθπξηά πνπ πεξλνχλ ην θαηψθιη ηεο θηψρεηαο, ηελ εμάπισζε ησλ αζηέγσλ ζηηο ζχγρξνλεο κεγαινππφιεηο. ηελ Διιάδα ηεο θξίζεο, νη αλαπηπμηαθέο θαηεπζχλζεηο ηεο πξνεγνχκελεο πεξηφδνπ επαλαπξνζδηνξίδνληαη ζε αθφκα πην αληηδξαζηηθή θαηεχζπλζε. Σα εξείπηα ηεο αλάπηπμεο έξρνληαη λα αλαζπγθξνηεζνχλ ππφ ηελ ηακπέια ηνπ εζληθνχ ζηφρνπ, εθπνηψληαο ηε δεκφζηα πεξηνπζία θαη ην θπζηθφ πινχην, ηελ ίδηα ζηηγκή πνπ ηεξάζηηεο πεξηθνπέο νδεγνχλ ζηε ζπλερή δηάιπζε θάζε έλλνηαο θνηλσληθνχ θξάηνπο. ηφρνο ηεο εξγαζίαο είλαη λα κειεηήζεη ηελ θαηάξξεπζε ησλ θνηλσληθψλ παξνρψλ σο απνηέιεζκα ηεο ζεκεξηλήο νηθνλνκηθήο πνιηηηθήο, ιακβάλνληαο ππφςε ηηο ζεσξεηηθέο πξνζεγγίζεηο γηα ηηο ηδηαηηεξφηεηεο ηεο ζπγθξφηεζεο ηνπ θξάηνπο πξφλνηαο ζηηο ρψξεο ηεο Νφηηαο Δπξψπεο. Παξάιιεια, έκθαζε δίδεηαη ζηε κειέηε ησλ θνηλσληθψλ δηθηχσλ πνπ αλαπηχζζνληαη ζε ηνπηθφ επίπεδν ζηελ πφιε ηεο Αζήλαο, θαζψο ε έιιεηςε ηνπ θξάηνπο πξφλνηαο έξρεηαη λα πιεξσζεί απφ κνξθέο θηιαλζξσπίαο, αιιά θαη απφ δίθηπα θνηλσληθήο αιιειεγγχεο. πλειεχζεηο γεηηνληψλ, ηνπηθέο πξσηνβνπιίεο θαη εγρεηξήκαηα ιατθήο έθθξαζεο αλαδεηνχλ κία ζπιινγηθή δηέμνδν απφ ην ζεκεξηλφ ηέικα. Δθθηλψληαο απφ δηαθνξεηηθέο θαηαβνιέο, Με Κπβεξλεηηθέο Οξγαλψζεηο αλαιακβάλνπλ δξάζε ζηηο πιεηηφκελεο γεηηνληέο ηνπ θέληξνπ, ελψ θνκκάηηα ηνπ επηρεηξεκαηηθνχ θφζκνπ, θαζψο θαη πνηθίια αλαπηπμηαθά πξνγξάκκαηα πξηκνδνηνχλ ηεξάζηηεο θηιαλζξσπηθέο θακπάληεο. Ζ παξνχζα εξγαζία έξρεηαη λα θαηαπηαζηεί κε ηε ρσξηθή έθθξαζε φισλ απηψλ ησλ δνκψλ, πξνζπαζψληαο παξάιιεια λα εμεηάζεη κέζα απφ πξσηνγελή έξεπλα θαηά πφζν θαη ππφ πνηνπο πεξηνξηζκνχο απαληνχλ ζην εληεηλφκελν θνηλσληθφ πξφβιεκα ηεο επνρήο καο. Λέξεις κλειδιά: θξίζε, θξάηνο πξφλνηαο, δίθηπα αιιειεγγχεο 564

11 1. ΑΠΟ ΣΗ ΦΟΡΝΣΙΚΗ ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΗ ΤΓΚΡΟΣΗΗ ΣΟΤ ΚΡΑΣΟ ΠΡΟΝΟΙΑ ΣΗ ΗΜΔΡΙΝΗ ΚΡΙΗ ΣΧΝ ΚΟΙΝΧΝΙΚΧΝ ΓΟΜΧΝ ηαλ ην 1914 ν Henry Ford εηζήγαγε ηελ νθηάσξε εξγαζία κε ακνηβή πέληε δνιάξηα γηα ηνπο εξγάηεο πνπ επάλδξσλαλ ηελ απηφκαηε γξακκή ζπλαξκνιφγεζεο απηνθηλήησλ πνπ είρε εγθαηαζηήζεη ηνλ πξνεγνχκελν ρξφλν ζην Νηίαξκπνξλ ηνπ Μίζηγθαλ (Harvey, 1990), δελ εγθαηλίαζε κφλν έλα λέν κνληέιν παξαγσγήο, αιιά κία νιφθιεξε ινγηθή γηα ηελ νξγάλσζε ηεο θνηλσλίαο, ηηο ζρέζεηο πνπ ηε δηέπνπλ, θαζψο θαη ηελ θαηαλάισζε. Έλα κνληέιν, ην νπνίν θαζφξηζε ηε ζπγθξφηεζε ησλ κεγάισλ πφιεσλ θαη ζπλδέζεθε κε ηελ εκθάληζε θαη αλάπηπμε ηνπ θξάηνπο πξφλνηαο. πσο ραξαθηεξηζηηθά αλαθέξεη ν Bob Jessop: «Ήηαλ ε θπξηαξρία ηνπ θνξληηθνύ ηξόπνπ αλάπηπμεο πνπ επέηξεςε ζην θξάηνο λα ζπλδέζεη ηα ζπκθέξνληα ηνπ νξγαλσκέλνπ θεθαιαίνπ θαη ηεο εξγαζίαο ζε έλα πξόγξακκα πιήξνπο απαζρόιεζεο θαη θνηλσληθήο πξόλνηαο. Σηελ πξαγκαηηθόηεηα, ε πιήξεο απαζρόιεζε ζπρλά ζεσξείηαη σο ν θύξηνο ζηόρνο ηνπ Κεϋλζηαλνύ θξάηνπο πξόλνηαο, θαη ζηελ επίηεπμε απηνύ ηνπ ζηόρνπ ζπλέβαιαλ ηόζν ε κεηαπνιεκηθή αλαπηπμηαθή έθξεμε, όζν θαη ν θνξληηζκόο.» (Jessop, 1994). Ήδε απφ ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1960, εκθαλίδνληαη ζεκάδηα ζνβαξψλ πξνβιεκάησλ, θαζψο ην ο πξφηππν καδηθήο παξαγσγήο θαη θαηαλάισζεο είρε θάλεθε λα εμαληιεί ηα φξηα ηεο δπλακηθφηεηάο ηνπ κε ηα πνζνζηά ηεο θεξδνθνξίαο ζηηο αλαπηπγκέλεο βηνκεραληθά ρψξεο ηεο Γχζεο εκθάληδαλ ζεκαληηθή πηψζε. Ζ θξίζε ηνπ κνληέινπ απηνχ εγθαηλίαζε κηα λέα πεξίνδν πνπ νδήγεζε ζε κηα νηθνλνκηθή θαη πνιηηηθή κεηακφξθσζε ηνπ θαπηηαιηζκνχ, ε νπνία ραξαθηεξίδεηαη απφ ηα ιεγφκελα 'επέιηθηα' κνληέια παξαγσγήο (αγηάο θ.α., 1992). Δηδηθά κεηά ηελ θξίζε ηνπ 1970 μεθηλά κηα ζηαδηαθή δηαδηθαζία ππέξβαζεο, εκπέδσζεο θαη επέθηαζεο ηνπ θνξληηζκνχ, ε νπνία πεξηγξάθεηαη σο επέιηθηε ζπζζψξεπζε ή κεηα-θνξληηζκφο. Καηά ηνλ Offe, ζεκείν εθθίλεζεο γηα ηελ θαηαλφεζε απηψλ ησλ κεηαβνιψλ, «είλαη ε παξαηήξεζε όηη ην ίδην ην ζρεδόλ θαζνιηθά απνδεθηό κνληέιν πνπ δεκηνύξγεζε έλα κέηξν θνηλσληθήο εηξήλεο θαη αξκνλίαο ζηηο θνηλσλίεο ηεο Επξώπεο κεηαπνιεκηθά, είρε κεηαηξαπεί ζε πεγή λέσλ αληηθάζεσλ θαη ησλ πνιηηηθώλ δηαηξέζεσλ ζηε δεθαεηία ηνπ 1970» (Offe, 1984: 67). Πξνζπαζψληαο λα αλαιχζνπλ ηε λέα θαηάζηαζε νη Lash θαη Urry κηινχλ γηα έλαλ «απνδηνξγαλσκέλν θαπηηαιηζκφ», ν νπνίνο ραξαθηεξίδεηαη απφ ηελ απνβηνκεράληζε ησλ νηθνλνκηψλ, ηελ πηψζε ηεο κεηαπνηεηηθήο βηνκεραλίαο θαη ηε δηφγθσζε ηνπ θιάδνπ ησλ ππεξεζηψλ, θαζψο θαη απφ ην γεγνλφο φηη νη εζληθέο αγνξέο γίλνληαλ νινέλα ιηγφηεξν εμαξηψκελεο απφ ηηο εγρψξηεο επηρεηξήζεηο (Lash et al, 1987). χκθσλα κε ηνλ Jessop, ηελ πεξίνδν απηή ιακβάλεη ρψξα κηα κεηάβαζε απφ ην Κευλζηαληθφ Δζληθφ Κξάηνο Πξφλνηαο (Keynesian Welfare Nation State, KWNS) ζην νπκπεηεξηαλφ Μεηαεζληθφ Καζεζηψο Δξγαζίαο (Schumpeterian Workfare Postnational Regime, SWPR). ε ζχγθξηζε κε ην Κευλζηαλφ Κξάηνο Πξφλνηαο ην νπκπεηεξηαλφ θαζεζηψο είλαη έηνηκν λα πεξηθφςεη ηελ εγρψξηα πιήξε απαζρφιεζε ππέξ ηεο δηεζλνχο αληαγσληζηηθφηεηαο, δίλεη πξνηεξαηφηεηα ζηελ «επειηθηνπνίεζή» ηεο (flexibilization) θαη κέζα απφ ηελ θνηλσληθή πνιηηηθή εγθαζηζηά έλα λενθηιειεχζεξν θαζεζηψο δηαρείξηζεο ηεο εξγαζίαο κε βαζηθφ ζηφρν ηελ θάιπςε ησλ απνηπρηψλ ηεο αγνξάο. Ζ έξεπλα ηνπ θνηλσληνιφγνπ G. Esping-Andersen πάλσ ζηνπο «ηξεηο θόζκνπο ηνπ 565

12 θαπηηαιηζκνύ ηεο επεκεξίαο» ζπλέβαιε θαζνξηζηηθά ζηε ζπγθξηηηθή αλάιπζε ησλ θαζεζηψησλ πξφλνηαο (Esping- Andersen, 2006 (1990)). Οη ηξεηο θφζκνη ηεθκεξηψλνπλ δηεμνδηθά ηελ άπνςε φηη ηα θνηλσληθά θξάηε νκαδνπνηνχληαη ζε ηξεηο βαζηθνχο ηδεαηνχο ηχπνπο θαζεζηψησλ επεκεξίαο: ζηνλ θηιειεπ ζεξν- αγγινζαμσληθφ θφζκν (ΖΠΑ, Μεγάιε Βξεηαλία), ηνλ θνξπνξαηηζηηθν -επεηξσηηθφ θφζκν (Γεξκαλία, Γαιιία, Βέιγην, θ.ιπ) θαη ηνλ ζνζηαιδεκνθξαηηθν -ζθαλδηλαβηθφ κνληέιν (νπεδία, θ.ιπ). Αλ θαη ηα λνηηνεπξσπατθα θξάηε απνπζηάδνπλ απφ ηελ ηππνινγηά ηνπ Esping-Andersen, ζηε ζπγθξηηηθή ινγνηερλία ηα ζπζηήκαηα ηεο Νφηηαο Δπξψπεο (Ηηαιία, Ηζπαλία, Πνξηνγαιία θαη Διιάδα) ζεσξνχληαη κέξνο ηνπ ζπληεξεηηθνχ θνξπνξαηηζηηθνχ κνληέινπ, αλ θαη εκθαλίδνπλ δχν πνιχ ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά. Σν πξψην αθνξά ζην πςειφ επίπεδν ηεο αξσγήο ηεο νηθνγέλεηαο θαη ην δεχηεξν ζηηο ελψζεηο πνπ δξαζηεξηνπνηνχληαη ζηνλ κε θεξδνζθνπηθφ ηνκέα. ε απηφ ην κνληέιν «Τν θξάηνο παξεκβαίλεη κόλν όηαλ ε νηθνγέλεηα έρεη απνηύρεη» (Andreotti et al, 2001: 43). Oη θπξηφηεξνη ιφγνη ηεο πζηέξεζεο ζηελ αλάπηπμε ηνπ θξάηνπο πξφλνηαο ζηελ Διιάδα κεηαπνιεκηθά πξνθχπηνπλ απφ ηελ έιιεηςε πίεζεο πξνο κηα ηέηνηα θαηεχζπλζε ηφζν απφ ηηο δπλάκεηο ηνπ θεθαιαίνπ φζν θαη απφ ηηο δπλάκεηο ηεο εξγαζίαο (Μαινχηαο θ.α. 1988, αγηάο θ.α. 1993, σηεξφπνπινο 2003). ηελ πεξίπησζε ησλ δπλάκεσλ ηνπ θεθαιαίνπ, δελ αζθεζήθαλ πηέζεηο πξνο ην θξάηνο γηα ηελ αλαπαξαγσγή ηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ κέζσ ηεο αλάπηπμεο θνηλσληθήο πνιηηηθήο, ιφγσ ηεο εηδηθήο θχζεο ηνπ θεθαιαίνπ ζηελ Διιάδα θαη πην ζπγθεθξηκέλα ιφγσ ζηελ πεξηνξηζκέλε ζπγθέληξσζε ηνπ, ζηελ ηερλνινγηθή θαζπζηέξεζε, ζηελ πεξηνξηζκέλε αλαινγία ηνπ βηνκεραληθνχ σο πξνο ην ζχλνιν ηνπ θεθαιαίνπ θαη ζηε ζπγθπξηαθή ππεξεπάξθεηα θζελνχ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ. «Παξάιιεια, ην βάξνο ηεο κηζζσηήο εξγαζίαο ήηαλ ζρεηηθά κηθξό, ε δε αλαπαξαγσγή ηεο ήηαλ δπλαηή κέζσ ππνθαηάζηαησλ ηνπ θξάηνπο πξόλνηαο, όπσο ε δηεπξπκέλε νηθνγέλεηα θαη ηα ηνπηθά δίθηπα αιιεινβνήζεηαο, γεγνλόο πνπ ζπλεηέιεζε ζην λα κελ αζθεζνύλ πηέζεηο νύηε από ηηο δπλάκεηο ηηο εξγαζίαο» (σηεξφπνπινο, 2003:96). Καηά ηηο δχν ηειεπηαίεο δεθαεηίεο, ηφζν ε παγθνζκηνπνίεζε φζν θαη ηα λενθηιειεχζεξα ζρέδηα αλαδηάξζξσζεο επαλαπξνζδηφξηζαλ ηηο ζεζκηθέο ππνδνκέο, πάλσ ζηηο νπνίεο είρε ζεκειησζεί ην θνξληηθφ κνληέιν, ρσξίο σζηφζν λα θαηνξζψζνπλ λα δεκηνπξγήζνπλ κηα ζπλεθηηθή βάζε γηα ζπλερή θαπηηαιηζηηθή αλάπηπμε. Ο φξνο ηεο δεκηνπξγηθήο θαηαζηξνθήο εκθαλίζηεθε ζηε βηβιηνγξαθία κε ζηφρν λα πεξηγξάςεη ηε γεσγξαθηθά άληζε, θνηλσληθά νπηζζνδξνκηθή θαη πνιηηηθά αζηαζή ηξνρηά ησλ ζεζκηθψλ θαη ρσξηθψλ κεηαβνιψλ, εηζάγνληαο γηα θάζε «θαηαζηξεπηηθή δηαδηθαζία», «κηα ζηηγκή ηεο λενθηιειεύζεξεο δεκηνπξγίαο» (Brenner et al, 2001). Ζ λέα πξαγκαηηθφηεηα ηεο θξίζεο, κε ηελ ηδηαίηεξε έθθξαζε ηεο εθδήισζήο ηεο σο θξίζε ρξένπο ζηελ Δπξψπε θαη ηελ Διιάδα ζπλδέζεθε απηφκαηα κε ηελ θξίζε ηνπ θνηλσληθνχ θξάηνπο. Ζ πξψηε άκεζε απάληεζε γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηνπ επξσπατθνχ δεκνγξαθηθνχ ειιείκκαηνο αθνξνχζε θπξίσο ζηε κείσζε ησλ θνηλσληθψλ δαπαλψλ κε λνκνζεηηθέο παξεκβάζεηο απφ ηα θξάηε-κέιε ηεο Δ.Δ. θαη ηεο Δπξσδψλεο. Ζ ζχλδεζε ηεο ρξεκαηνδφηεζεο, κεηαμχ άιισλ, θαη ησλ νηθνλνκηθψλ ηνπ θξάηνπο πξφλνηαο κε φξνπο πνπ εκπεξηέρνληαη ζηηο δηεζλείο ζπκβάζεηο (Μλεκφλην Η θαη Μλεκφλην ΗΗ) δεκηνχξγεζε ηηο πξνυπνζέζεηο κεηάιιαμεο ηνπ θξάηνπο πξφλνηαο ζε θξάηνο θηιαλζξσπίαο (Ρνκπφιεο, 2013). Αλ θαη ε ππνρξεκαηνδφηεζε ησλ θνηλσληθψλ παξνρψλ δελ απνηειεί λέν θαηλφκελν, ζην φλνκα ηεο θξίζεο, νιφθιεξεο νη θνηλσληθέο δνκέο (δεκφζηεο ππνδνκέο, πξφλνηα, αζθάιηζε, εθπαίδεπζε, πγεία) θαηαξξένπλ θαη παξαδίδνληαη ζην βσκφ ηεο «επηρεηξεκαηηθφηεηαο» θαη ησλ επελδχζεσλ. Σαπηφρξνλα, νη αλαπηπμηαθέο ζηξαηεγηθέο, θηλνχληαη ζε κία ζαθή θαηεχζπλζε ελίζρπζεο ηνπ ξφινπ ησλ 566

13 ηδησηηθψλ πξσηνβνπιηψλ παξαρσξψληαο θάζε δπλαηή δηεπθφιπλζε ζηνπο ζηξαηεγηθνχο επελδπηέο (βιέπε Ν.3894/2011 «Δπηηάρπλζε θαη δηαθάλεηα πινπνίεζεο ηξαηεγηθψλ Δπελδχζεσλ» (Fast Track)) θαη πινπνηψληαο ηηο ηδησηηθνπνηήζεηο (ραξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα ε ζχζηαζε ηνπ ΣΑΗΠΔΓ.). Σέινο, ζηελ ίδηα θαηεχζπλζε θηλείηαη θαη ε ξηδηθή αλαδηάξζξσζε ησλ κεραληζκψλ θαη ηνπ ζπλφινπ ησλ ιεηηνπξγηψλ ηνπ αζηηθνχ θξάηνπο. Με ην λφκν 3852/2010 («Μηα λέα αξρηηεθηνληθή γηα ηελ ηνπηθή απηνδηνίθεζε θαη ηελ απνθεληξσκέλε δηνίθεζε - Σν Πξφγξακκα Καιιηθξάηεο»), φρη κφλν εηζήρζεθαλ αιιαγέο ζην δηνηθεηηθφ ράξηε ηεο ρψξαο, αιιά θαη πνιιέο απφ ηηο ιεηηνπξγίεο ηνπ θεληξηθνχ θξάηνπο κεηαηνπίζηεθαλ πξνο ηνπο Γήκνπο, εηζάγνληαο ηαπηφρξνλα έλα λέν πιαίζην ζρεηηθά κε ηε ρξεκαηνδφηεζε ηεο ηνπηθήο απηνδηνίθεζεο. ηελ πξαγκαηηθφηεηα, κεηά ηελ αλακφξθσζε ηεο ηνπηθήο θαη πεξηθεξεηαθήο απηνδηνίθεζεο φιεο νη αξκνδηφηεηεο ζηνπο ηνκείο ηεο πεξίζαιςεο, ησλ θνηλσληθψλ ππεξεζηψλ θαη ηεο πξφλνηαο πεξλάλε ζηαδηαθά ζηελ αξκνδηφηεηα ησλ λέσλ δήκσλ. Απηή ε πνιηηηθή απνθέληξσζεο ησλ θεληξηθψλ θξαηηθψλ ιεηηνπξγηψλ ζπλνδεπφκελε απφ ηελ κείσζε ηεο ρξεκαηνδφηεζεο θαη ηελ αλαδήηεζε κε θξαηηθψλ πφξσλ απνηειεί ραξαθηεξηζηηθφ ζηνηρείν απαιιαγήο ηνπ θξάηνπο απφ ηελ φπνηα επζχλε θάιπςεο ηεο θνηλσληθήο αλαπαξαγσγήο. 2. ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΚΡΙΗ ΚΑΙ ΣΟ ΚΔΝΣΡΟ ΣΗ ΑΘΗΝΑ: ΜΚΟ, ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΔΠΙΥΔΙΡΗΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ ΚΑΙ ΤΛΛΟΓΙΚΔ ΜΟΡΦΔ ΑΛΛΗΛΔΓΓΤΗ Καζψο ε χθεζε βαζαίλεη, νη κηζζνί πεξηνξίδνληαη θαη ε αλεξγία θαιπάδεη αζπγθξάηεηε, νη ιεγφκελεο «εππαζείο» θνηλσληθά νκάδεο πιεζαίλνπλ κε ξαγδαίνπο ξπζκνχο. Ζ θξίζε εληζρχεη ηα θαηλφκελα έζραηεο θησρνπνίεζεο, κε ζπλέπεηα ηε δεκηνπξγία ελφο λένπ ζηξψκαηνο εμαζιησκέλσλ. Ωζηφζν, ε θηψρεηα δελ απαληάηαη κφλν ή θπξίσο ζε ζηξψκαηα πνπ δνπλ ζηηο παξπθέο ηεο νηθνλνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο, αιιά θαη ζε φζνπο είλαη νξγαληθά εληαγκέλνη ζε απηήλ (ρακειφκηζζνί θαη ζπληαμηνχρνη). χκθσλα κε κηα έξεπλα εηζνδήκαηνο θαη ζπλζεθψλ δηαβίσζεο πνπ πξαγκαηνπνηήζεθε απφ ηελ Διιεληθή ηαηηζηηθή Αξρή γηα ην έηνο 2011, ην 22,6% ηνπ πιεζπζκνχ ηεο ρψξαο δεη ζε ζπλζήθεο θηψρεηαο, ελψ ν πιεζπζκφο ζε θίλδπλν θνηλσληθνχ απνθιεηζκνχ εθηηκάηαη φηη αλέξρεηαη ζε άηνκα. Οη αξηζκνί απηνί αζθαιψο ζρεηίδνληαη κε ηα ηεξάζηηα πνζνζηά αλεξγίαο, ηα νπνία θαίλνληαη λα θαηαθηνχλ λέα επίπεδα ξεθφξ ζε θάζε ηξίκελε αλαθνίλσζε ηεο ΔΛ.ΣΑΣ. Απηφ πνπ έρεη σζηφζν ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ είλαη φηη πιένλ ε εξγαζία δελ ζπληζηά έλα απνηειεζκαηηθφ δίρηπ πξνζηαζίαο απέλαληη ζηε θηψρεηα. Οη θνηλσληθέο επηπηψζεηο ηεο επξχηεξεο νηθνλνκηθήο θξίζεο είλαη ηδηαηηέξσο νξαηέο ζηηο θεληξηθέο ζπλνηθίεο ηεο πξσηεχνπζαο, φπνπ κπνξεί θαλείο λα δεη θαζαξά ηηο πην ηξαγηθέο ζπλέπεηεο ησλ κλεκνλίσλ: λέα θηψρεηα, ην θιείζηκν κηθξψλ θαη κεζαίσλ επηρεηξήζεσλ, εμαηξεηηθά πςειά πνζνζηά αλεξγίαο, ηαρεία αχμεζε ησλ αζηέγσλ, θαζψο θαη ζπλερή θαηλφκελα θπιεηηθήο βίαο (Σξηαληαθπιινπνχινπ θ.α., 2012). Δμεηάδνληαο ηηο πξσηνβνπιίεο γηα ηελ πιήξσζε ηνπ θελνχ πνπ αθήλεη ε ππνρξεκαηνδφηεζε ηνπ θξάηνπο πξφλνηαο, ζα κπνξνχζακε λα πνχκε φηη ε επίζεκε ηάζε ζαλ απάληεζε ζηελ φμπλζε ηνπ θνηλσληθνχ πξνβιήκαηνο δεκηνπξγεί δνκέο αιιειεγγχεο κε πνηθίια ζρήκαηα θαη παξαιιαγέο, νη νπνίεο πξνσζνχληαη κέζσ ηνπ θξάηνπο, ηεο ΔΔ, δηεζλψλ νξγαληζκψλ, επηρεηξήζεσλ, δήκσλ, πεξηθεξεηψλ, ηεο εθθιεζίαο, θαζψο θαη ΜΚΟ. 567

14 ρεδφλ ζε θάζε δήκν ην ηειεπηαίν δηάζηεκα αλαπηχζζνληαη δηάθνξεο δνκέο ηέηνηνπ ηχπνπ ππνζηεξηγκέλεο απφ ηε ρξεκαηνδφηεζε ηεο ΔΔ κέζσ ησλ πηινηηθψλ πξνγξακκάησλ θνηλσληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο (Λακπξφπνπινο θ.α., 2012). Γελ είλαη ηπραίν φηη πεξηζζφηεξεο απφ 500 κε θπβεξλεηηθέο νξγαλψζεηο δξαζηεξηνπνηνχληαη ζήκεξα ζηελ Διιάδα, ζχκθσλα κε ηελ Τπεξεζία Γηεζλνχο Αλαπηπμηαθήο πλεξγαζίαο ηνπ Τπνπξγείνπ Δμσηεξηθψλ. Πην ζπγθεθξηκέλα, αλ εζηηάζνπκε ζην επηρεηξεζηαθφ πξφγξακκα κε ηίηιν «Αλάπηπμε Αλζξσπηλνχ Γπλακηθνχ» 1 ζα δνχκε φηη ν ηέηαξηνο Θεκαηηθφο Άμνλαο Πξνηεξαηφηεηαο κε ηίηιν «Πιήξεο ελζσκάησζε ηνπ ζπλφινπ ηνπ αλζξσπηλνχ δπλακηθνχ ζε κηα θνηλσλία ίζσλ επθαηξηψλ» ν φπνηνο ζπγρξεκαηνδνηείηαη απφ ην επξσπατθφ θνηλσληθφ ηακείν (ΔΚΣ) ζέηεη ζα βαζηθφ ζηφρν ηε «Δεκηνπξγία δηθηύνπ θνηλσληθήο αζθάιεηαο θαηά ηνπ θνηλσληθνύ απνθιεηζκνύ», κε βαζηθφ ζθνπφ ηε δηαζθάιηζε ηεο πξφζβαζεο φισλ ησλ θνηλσληθψλ νκάδσλ ζε βαζηθέο ππεξεζίεο, φπσο ηαηξηθή πεξίζαιςε, ε ζηέγαζε θαη εθπαίδεπζε. Αμίδεη αθφκε λα ζεκεησζεί, φηη ην πξφγξακκα νξίδεη ηνπο άκεζα σθεινχκελνπο (άζηεγνη, άηνκα επξηζθφκελα ζε θαηάζηαζε θηψρεηαο/απεηινχκελα απφ θηψρεηα, αλαζθάιηζηα άηνκα κε πνιχ ρακειφ εηήζην εηζφδεκα ή άηνκα πνπ δηαζέηνπλ βηβιηάξην απνξίαο, θιπ».) θαη ηνπο έκκεζα σθεινχκελνπο πνπ ζα πξνζιεθζνχλ γηα έλα ζπγθεθξηκέλν ρξνληθφ δηάζηεκα. Υαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα γηα ηελ πφιε ηεο Αζήλαο απνηειεί ην πξφγξακκα «Κνηλσληθέο Γνκέο γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηεο θηψρεηαο ζην Γήκν ηεο Αζήλαο», ην νπνίν απνηειεί κέξνο ηνπ Δπηρεηξεζηαθνχ Πξνγξάκκαηνο «Αλάπηπμε Αλζξψπηλνπ Γπλακηθνχ». Σν πξφγξακκα αλαθνηλψζεθε δεκφζηα ηνλ πεξαζκέλν Φεβξνπάξην θαη πεξηιακβάλεη ηε δεκηνπξγία 25 ζέζεσλ εξγαζίαο ζηνλ ηνκέα ηεο θνηλσληθήο εξγαζίαο γηα ηνπο λένπο αλέξγνπο κεηαμχ εηψλ κε βξαρππξφζεζκεο ζπκβάζεηο ( 7 ζα απαζρνιεζνχλ ζην Γήκν ηεο Αζήλαο, 4 ζηε ΜΚΟ Ίζε Κνηλσλία, 2 αηφκα ζηε ΜΚΟ Κιίκαθα, 3 ζηνπο γηαηξνχο ηνπ θφζκνχ θαη 9 άηνκα ζα πξνζιεθζνχλ απφ ηελ ΜΚΟ Praksis ). Παξάιιεια, ιίγεο κφιηο βδνκάδεο πξηλ παξνπζηάζηεθε ην πξφγξακκα «Δπηρεηξψ Κνηλσληθά», σο κία πξσηνβνπιία ηνπ Γήκνπ Αζελαίσλ γηα ηε ζηήξημε ηεο Κνηλσληθήο Δπηρεηξεκαηηθφηεηαο. «Ο Δήκνο πξνηίζεηαη λα ζηεξίμεη ηελ αλάπηπμε ηνπ νηθνζπζηήκαηνο ηεο Κνηλσληθήο Επηρεηξεκαηηθόηεηαο ώζηε λα δεκηνπξγεζεί έλαο ρώξνο πγηνύο δξαζηεξηόηεηαο, λα απμεζνύλ νη Κνηλσληθνί Επηρεηξεκαηίεο θαη νη δξάζεηο ηνπο θαη λα θαηαζηεί ε Αζήλα έλα θέληξν θαηλνηνκίαο θαη εμέιημεο» 2. πλνιηθά, ζρεδηάδεηαη ε δεκηνπξγία ελφο Δζληθνχ Γηθηχνπ Άκεζεο θνηλσληθήο παξέκβαζεο γηα ηελ εθαξκνγή ελφο ζπλφινπ ελεξγεηψλ ζε παλειιαδηθφ επίπεδν: «Αληηθείκελν ηνπ έξγνπ είλαη ε ρξεκαηνδόηεζε Σρεδίσλ Δξάζεο πνπ αθνξνύλ ζηε δεκηνπξγία λέσλ ή ηε ζπλέρηζε ηεο ιεηηνπξγίαο Κνηλσληθώλ Δνκώλ Άκεζεο Αληηκεηώπηζεο ηεο Φηώρεηαο ησλ παξαθάησ νθηώ ηύπσλ: Κνηλσληθά Παληνπσιεία, Κνηλσληθά θαξκαθεία, Αλνηρηά θέληξα εκεξήζηαο ππνδνρήο αζηέγσλ, Δνκέο παξνρήο Σπζζηηίσλ, Υπλσηήξηα, Τξάπεδεο Φξόλνπ, Γξαθεία Δηακεζνιάβεζεο θαη Δεκνηηθνί Λαραλόθεπνη» 3. ην δίθηπν απηφ πξνβιέπεηαη ε ζπκκεηνρή 51 δήκσλ, 46 Με Κπβεξλεηηθψλ Οξγαλψζεσλ, 5 λνκηθψλ πξφζσπσλ ΟΣΑ, 8 θνξέσλ ηνπ δεκφζηνπ ηνκέα θαη 18 θνξέσλ ηνπ ηδησηηθνχ ηνκέα. Οη ΟΣΑ αλακέλεηαη λα δηαζέζνπλ ηηο θαηάιιειεο ππνδνκέο γηα λα ιεηηνπξγήζνπλ νη 1 Ηζηνζειίδα: Δπηρεηξεζηαθφ Πξφγξακκα Αλάπηπμε Αλζξψπηλνπ Γπλακηθνχ (http://www.epanad.gov.gr/) 2 Ηζηνζειίδα :Δπηρεηξψ Κνηλσληθά (http://social.developathens.gr/) 3 Ηζηνζειίδα: Δζληθφ Γίθηπν Άκεζεο Κνηλσληθήο Παξέκβαζεο (http://step.gov.gr/item/index/id/88) 568

15 θνηλσληθέο δνκέο, νη ΜΚΟ ηελ απαξαίηεηε ηερλνγλσζία θαη ην πξνζσπηθφ θαη ηέινο «απαηηείηαη θαη πξνζθνξά ρξόλνπ θαη εζεινληηζκνύ από όιε ηελ θνηλσλία». Οη δε ζρέζεηο εξγαζίαο ησλ 1200 ζέζεσλ πνπ πξννξίδνληαη γηα άλεξγνπο λένπο έσο 30 εηψλ γηα δηάζηεκα 24 κελψλ, αθνξνχλ θαηά βάζε ζε εμάκελεο ζπκβάζεηο κε αξθεηά ρακειέο απνιαβέο. Ήδε απφ ηα ηέιε ηεο πξνεγνχκελεο δεθαεηίαο, ν Dees πεξηέγξαθε ηελ ηδέα ηεο θνηλσληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο, σο «κηα έθθξαζε θαιά πξνζαξκνζκέλε ζηελ επνρή καο», θαζψο θαηαθέξλεη λα «ζπλδπάδεη ην πάζνο γηα ηελ επίηεπμε ελόο θνηλσληθνύ ζηόρνπ κε ηελ αξρέο ηηο επηρεηξεκαηηθόηεηαο, όπσο είλαη ε πεηζαξρία, ε θαηλνηνκία θαη ε απνθαζηζηηθόηεηα» (Dees, 1998). ήκεξα, ε θνηλσληθή επηρεηξεκαηηθφηεηα είλαη ην βαζηθφ ζηνηρείν-θιεηδί ηνπ επξσπατθνχ θνηλσληθνχ κνληέινπ, απνηειψληαο βαζηθή ζηξαηεγηθή ηεο ΔΔ γηα ην Μηιψληαο ζην επξσπατθφ θνηλσληθφ ζπλέδξην ησλ επηρεηξήζεσλ ν Henrik Morch, επηθεθαιήο ηεο κνλάδαο γηα ηελ πνιηηηθή ηεο αγνξάο, δηεπθξίληζε φηη ηα πξνγξάκκαηα γηα ηελ ππνζηήξημε ηεο θνηλσληθήο θαη ηεο νηθνλνκηθήο αλαδηάξζξσζεο αληηζηνηρνχλ πεξίπνπ ζε 363δηο γηα ηελ πεξίνδν (Cahalane, 2013). Δμεηάδνληαο ηελ άιιε πιεπξά ηνπ λνκίζκαηνο, ηα ηειεπηαία ηέζζεξα ρξφληα ζηηγκαηίζηεθαλ θαη απφ ηελ εκθάληζε κίαο ζεηξάο θνηλσληθψλ δηεθδηθήζεσλ. ηνλ απφερν ησλ θηλεηνπνηήζεσλ ηεο πιαηείαο πληάγκαηνο, ζα κπνξνχζε θαλείο λα παξαηεξήζεη ηε δεκηνπξγία ηνπηθψλ ζπλειεχζεσλ ζρεδφλ ζε θάζε γεηηνληά ηεο Αζήλαο. Μηα ζεηξά απφ δξάζεηο δηθηχσλ θνηλσληθήο αιιειεγγχεο αλαπηχζζνληαη ζε ηνπηθφ επίπεδν, εθθξάδνληαο κηα πνηθηιία πνιηηηθνχ πξνζαλαηνιηζκνχ θαη θηλεκαηηθήο ινγηθήο. ε θάπνηεο πεξηπηψζεηο κάιηζηα ζπκπιένπλ θαη ζπλδένληαη κε αληίζηνηρεο πνιηηηθέο ηεο ηνπηθήο θαη θεληξηθήο εμνπζίαο πνπ ρξεζηκνπνηνχλ κνξθέο εζεινληηθήο δξάζεο θαη θνηλσληθήο πξνζθνξάο, ζαλ απηέο πνπ αλαθέξακε παξαπάλσ. ην ρήκα πνπ αθνινπζεί θαίλνληαη ζπλνπηηθά νη ηνκείο δξαζηεξηνπνίεζεο ησλ δηαθφξσλ εγρεηξεκάησλ αιιειεγγχεο. τήμα 1: Σνκείο δξαζηεξηνπνίεζεο ησλ δηαθφξσλ εγρεηξεκάησλ αιιειεγγχεο 3. ΑΝΣΙ ΔΠΙΛΟΓΟΤ Πνχ φκσο νξίδνληαη ηα φξηα κεηαμχ αιιειεγγχεο θαη θηιαλζξσπίαο; Καη ζε πνην βαζκφ κπνξνχλ θαη νη δχν πεξηπηψζεηο λα αληηκεησπίζνπλ απνηειεζκαηηθά ηηο νινέλα 569

16 απμαλφκελεο θνηλσληθέο αλάγθεο ππνθαζηζηψληαο έλα θξάηνο πξφλνηαο ππφ θαηάξξεπζε; Ωο απνηέιεζκα ηεο έξεπλαο πεδίνπ καο, ζα πξέπεη λα ππνγξακκίζνπκε φηη ηεθκεξηψλεηαη φηη ζε φιεο ηηο πεξηπηψζεηο, νη θνηλσληθέο παξνρέο, νη νπνίεο πξνέξρνληαη απφ ηα πξνγξάκκαηα θνηλσληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο θαη απφ ηε δξάζε ησλ κε θεξδνζθνπηθψλκε θπβεξλεηηθψλ νκάδσλ απεπζχλνληαη ζε κηθξφ αξηζκφ «πιεηηφκελσλ». ήκεξα νη ΜΚΟ πξνβάιινληαη σο κία ζχγρξνλε κνξθή θνηλσληθήο νξγάλσζεο θαη αιιειεγγχεο, ε νπνία πξνσζείηαη απφ ην θξάηνο, ελψ νηθνλνκηθά ζηεξίδεηαη ηφζν απφ κεγάινπο επηρεηξεκαηηθνχο νκίινπο φζν θαη απφ ηελ Δπξσπατθή Έλσζε. Ωζηφζν, δελ θαίλεηαη λα κπνξνχλ λα αληηκεησπίζνπλ επαξθψο ηε ζεκεξηλή έληαζε ησλ θνηλσληθψλ πξνβιεκάησλ. Αλ εμεηάζνπκε δε ηηο εξγαζηαθέο ζρέζεηο πνπ δηέπνπλ απηά ηα πξφηππα θνηλσληθά πξνγξάκκαηα θνηλσληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο, ζα κπνξνχζακε λα πνχκε φηη αλαπαξάγνπλ ηελ εθκεηάιιεπζε ζην φλνκα ηεο αληηκεηψπηζεο ηεο άληζεο πξφζβαζεο ζηνπο θνηλσληθνχο πφξνπο. Σελ ίδηα ζηηγκή πνπ εληζρχνπλ ηηο ειπίδεο γηα ηελ εχξεζε εξγαζίαο, ζηελ πιεηνςεθία ησλ πεξηπηψζεσλ νη ζέζεηο πνπ πξνζθέξνπλ αθνξνχλ κηθξφ δηάζηεκα ρξφλνπ, ελψ ζπρλά θαηαπαηνχλ ζηνηρεηψδε εξγαζηαθά δηθαηψκαηα. Απφ ηελ άιιε, ζα πξέπεη λα επηζεκάλνπκε φηη νη ηνπηθέο πξσηνβνπιίεο πνπ ζηεξίδνληαη κφλν ζηελ ελεξγή ζπκκεηνρή ησλ θαηνίθσλ δείρλνπλ έλα ζπγθεθξηκέλν φξην ζην βαζκφ πνπ κπνξνχλ λα αληηκεησπίζνπλ ηηο θνηλσληθέο αλάγθεο ζε ηνπηθφ επίπεδν, θπξίσο ιφγσ ηεο έιιεηςεο ησλ πφξσλ/ρξεκαηνδφηεζεο. Ωζηφζν, ε πην θνκβηθή πηπρή απηψλ ησλ κνξθψλ έθθξαζεο ηεο αιιειεγγχεο είλαη ην γεγνλφο φηη ελζαξξχλνπλ ηνπο θαηνίθνπο λα εγθαηαιείςνπλ ην δξφκν ηεο αηνκηθφηεηαο θαη λα αλαδεηήζνπλ παξαζηάζεηο ζπιινγηθήο δξάζεο. Με απηήλ ηελ έλλνηα, ε ζπιινγηθή έθθξαζε είλαη θαηά βάζε ζεκαληηθή γηαηί εθηφο ησλ άιισλ απνηξέπεη ην θνηλσληθφ θαληβαιηζκφ. Ζ Ηζηνξία καο ππελζπκίδεη κε ηνλ πην δσληαλφ ηξφπν εμάιινπ φηη ζε πεξηφδνπο θξίζεο θαη πνιηηηθήο απνζηαζεξνπνίεζεο, έλα κεγάιν κέξνο ησλ πιεηηφκελσλ θνηλσληθά νκάδσλ ζηξέθεηαη ελαληίνλ άιισλ επάισησλ νκάδσλ. Δπηπξφζζεηα, είλαη επίζεο ζεκαληηθφ φηη ηέηνηεο πξσηνβνπιίεο φρη κφλν δείρλνπλ ππνζηήξημε, αιιά ελίνηε κπνξνχλ θαη απνηεινχλ ρψξν αληίζηαζεο γηα απηνχο πνπ νη θπξίαξρεο ηάμεηο ζέινπλ λα είλαη ζην πεξηζψξην ηεο θνηλσλίαο φπσο είλαη νη καθξνρξφληα άλεξγνη, άηνκα κε ρακειφ εηζφδεκα θαη κεηαλάζηεο. Ίζσο ην βαζηθφ δηαρσξηζηηθφ ζεκείν ησλ δχν αληηιήςεσλ είλαη ην θαηά πφζν απνηεινχλ ή κπνξνχλ λα απνηειέζνπλ πιεπξέο κηαο ζπιινγηθήο απηννξγαλσκέλεο πξνζπάζεηαο γηα επξχηεξεο θνηλσληθέο αιιαγέο ή φρη. Απηφ πνπ δίλεη ην ζηίγκα ελφο ζπζζηηίνπ απφ κηα ΜΚΟ, ή κηα Κνηλσληθή πλεηαηξηζηηθή Δπηρείξεζε είλαη φηη ππάξρεη ζαθήο θαη ηππηθφο δηαρσξηζκφο απέλαληη ζε απηνχο παξέρνπλ βνήζεηα ή ηελ «αιιειεγγχε» θαη ζε απηνχο πνπ ηε ιακβάλνπλ. Ωο εθ ηνχηνπ, θαη ε απνηειεζκαηηθφηεηα ησλ εγρεηξεκάησλ απηψλ ζα θξηζεί ζην βαζκφ πνπ ν δηαρσξηζκφο απηφο κπνξεί λα αξζεί, ψζηε θαη νη επηκέξνπο δξάζεηο γηα ηελ επηβνιή άκεζσλ ιχζεσλ αλαθνχθηζεο θαη επηβίσζεο ησλ ιατθψλ ζηξσκάησλ λα κπνξνχλ λα ζπλδεζνχλ κε ηελ ακθηζβήηεζε θαη αλαηξνπή ηεο ππάξρνπζαο θνηλσληθήο νξγάλσζεο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Andreitti, A., Marisol Garcia, S., Gomez, A., Hespanha, P., Kazepov, J.and Mingione, E. (2001.) Does a Southern European Model exist?, Journal of European Area Studies, Vol.9, No.1, pages

17 Brenner, N. And Theodore N. (2001)., Cities and the geographies of Actually Existing Neoliberalism, Antipode, Blackwell Publishers. Cahalane, C «Social enterprise could be given structured EU funding from 2014». Available from (http://www.theguardian.com/social-enterprise-network)[ Accessed 20/09/2013]. Dees, G. (1998). «The Meaning of Social Entrepreneurship», Available from (http://www.unc.edu/~wfarrell/sowo883/readings/socialentrepreneurship.htm) [Accessed 20/09/2013]. Esping- Andersen, G. (2006 (1990))., The Three Worlds of Welfare Capitalism, Iin: the Welfare ReaderChristofer Pierson and Francis G. Castels (ed), The Welfare Readeredited by Christofer Pierson and Francis G. Castels, Polity press. Harvey, D. (1990)., The condition of postmodernity, Blackwell Publishing Ltd, Oxford. Jessop, B. (1994. «) Post-Fordism and the State»,, published in Post-fordism: a reader, Blackwell Publishers Ltd, Available from (http://www.cddc.vt.edu/digitalfordism/fordism_materials/jessop3.htm) [Accessed 22/09/2013]. Λακπξφπνπινο, Υ θαη πξηφπνπινο, Μ «Διεεκνζχλε γηα ιίγνπο, θηψρεηα γηα φινπο.» Πξνζβάζηκν ζην (http://aristeroblog.gr/node/1045) [ηειεπηαία αλάγλσζε 25/09/2013]. Lush, S. and Urry, J The end of organized capitalism. Polity press in association with Blackwell Publishers. Μαινχηαο, Θ. Καη Οηθνλφκνπ, Γ. (1988). «Δηζαγσγή: Κξάηνο πξφλνηαο - ην "πξφηππν" θαη ε ειιεληθή εθδνρή ηνπ», ην: Μαινχηαο Θ, Οηθνλφκνπ Γ (επηκ.), Πξνβιήκαηα αλάπηπμεο ηνπ θξάηνπο πξόλνηαο ζηελ Ειιάδα, ρσξηθέο θαη ηνκεαθέο πξνζεγγίζεηο. Αζήλα: Δμάληαο, ζ Maloutas, Th., Arapoglou V., Kandylis, G. and Sayas, J. (2012), Social Polarization and Desegregation in Athens, Residential Segregation in Comparative Perspective, Making Offe, C. (1984.), Contradictions of the Welfare State- In: (Studies in Contemporary German Social Thought), Hutchinson, London. Ρνκπφιεο, Οηθνλνκηθή θξίζε θαη θνηλσληθό θξάηνο. Από ην θξάηνο πξόλνηαο ζην θξάηνο θηιαλζξσπίαο, εθδφζεηο Δπίθεληξν, Αζήλα. αγηάο, I. θαη πνπξδαιάθεο, Μ., πιινγηθή Καηαλάισζε: Γηεζλήο Δκπεηξία, Διιεληθέο Ηδηνκνξθίεο, ην: Γεηίκεο Π., Γξάβαξεο, Γ (επηκ.) Κνηλσληθό Kξάηνο θαη Κνηλσληθή Πνιηηηθή, H Σύγρξνλε Πξνβιεκαηηθή, Αζήλα, Θεκέιην, ζ αγηάο, I. θαη πνπξδαιάθεο, M πιινγηθή Καηαλάισζε, Kξάηνο Κνηλσληθή Αλαπαξαγσγή, ην: Mαινχηαο, Θ., Οηθνλφκνπ, Γ. (επηκ.), Κνηλσληθή Δνκή θαη Πνιενδνκηθή Οξγάλσζε ζηελ Αζήλα, Θεζζαινλίθε, Παξαηεξεηήο, ζ σηεξφπνπινο, Γ «ςηο Βαβπισλίαο»: Δξκελείεο ηεο Μεηαπνιεκηθήο Αλάπηπμεο ηνπ Κξάηνπο Πξφλνηαο ζηελ Διιάδα, ην: Βεληέξεο, Γ θαη Παπαζενδψξνπ, Υ. (επηκ.) Η θνηλσληθή πνιηηηθή ζηελ Ειιάδα, Πξνθιήζεηο θαη Πξννπηηθέο, Αζήλα, Διιεληθά Γξάκκαηα, ζ Triantafyllopoulou, E. and Sayas, J , Neighbourhoods fighting crisis. (presented at the IIPPE Conference, Paris, July 2012)Available from (http://www.assoeconomiepolitique.org/political-economy-outlook-for-capitalism/) [Αccessed 02/10/2013]. 571

18 Ο ΚΟΗΝΟ ΥΧΡΟ ΚΑΗ ΟΗ ΝΔΔ ΥΧΡΗΚΔ ΠΔΡΗΦΡΑΞΔΗ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ ΣΖΝ ΔΠΟΥΖ ΣΖ ΚΡΗΖ Υαπάλαμπορ Σζαβδάπογλος Τπνςήθηνο Γηδάθησξ, Σκήκα Αξρηηεθηόλσλ Μεραληθώλ, ΑΠΘ, ΠΔΡΙΛΗΦΗ Σα ηειεπηαία ρξόληα ε ζπδήηεζε ζρεηηθά κε ηα αζηηθά θνηλά θαη ηηο λέεο πεξηθξάμεηο έρεη γίλεη ηδηαίηεξα δεκνθηιήο κεηαμύ κειεηεηώλ ηνπ ρώξνπ όπσο νη Harvey, Chatterton, Hodkinson, Vasudevan θαζώο θαη θνηλσληθώλ θηλεκάησλ πόιεο, σζηόζν έσο ηώξα ιίγεο είλαη νη πξνζπάζεηεο πνπ επηδηώθνπλ λα ζπλδέζνπλ ηα θνηλά κε ηελ θξίζε. ηελ παξόλ άξζξν, αθνινπζώληαο ηελ πξνζέγγηζε ηνπ απηόλνκνπ καξμηζκνύ (de Angelis 2013, Federici 2011, Hardt θαη Negri 2009) ηζρπξίδνκαη όηη γηα λα θαηαλνήζνπκε ηελ έλλνηα ησλ θνηλώλ πξέπεη λα ζπκπεξηιάβνπκε ηαπηόρξνλα ηξία ζηνηρεία: ηνπο θνηλνύο πόξνπο, ηελ θνηλόηεηα θαη ηηο θνηλσληθέο ζρέζεηο. Σα θνηλά δελ ππάξρνπλ θαζ απηά, αιιά δεκηνπξγνύληαη κέζσ ησλ θνηλσληθώλ ζρέζεσλ πνπ ζπγθξνηνύλ νη θνηλόηεηεο αγώλα. ε απηό ην ζεσξεηηθό πιαίζην ζπλδέσ ηελ ηξηαιεθηηθή ρσξηθή αλάιπζε ηνπ Λεθέβξ (1974) : Φπζηθόο Υώξνο - Ννεηηθόο Υώξνο - Κνηλσληθόο Υώξνο θαζώο θαη ηελ πξνζέγγηζε ηνπ Κσηζάθε (2012) γηα ηνλ θνηλσληθό ρώξν σο ζύλζεζε ηνπ Βηνθπζηθνύ Υώξνπ, ηνπ Σξόπνπ Δπηθνηλσλίαο, θαη ηνπ Κνηλσληθνύ πζηήκαηνο κε ηελ αλάιπζε ηνπ απηόλνκνπ καξμηζκνύ θαη πξνηείλσ ηελ έλλνηα ηνπ Κνηλνύ Υώξνπ. Με βάζε απηή ηελ νπηηθή νη θηλήζεηο ηνπ θαπηηαιηζκνύ κπνξνύλ λα εηδσζνύλ σο ε απάληεζε ζηελ δύλακε ησλ θνηλσληθώλ ζρέζεσλ πνπ δεκηνπξγνύλ ηνλ Κνηλό Υώξν. Σν θεθάιαην κπνξεί λα αιινηώλεη (de Angelis 2009) ή λα δηαθζείξεη ηα θνηλά (Negri θαη Hardt 2009) θαη λα πεξηθξάζζεη ηνλ θνηλό ρώξν ώζηε ζύκθσλα κε ηελ πξνζέγγηζε ηνπ Μαξμ (1867) λα δηαηεξείηαη ε κνληκόηεηα ηεο ιεγόκελεο πξσηαξρηθήο ζπζζώξεπζεο θαζώο θαη ε (αλα)παξαγσγή ηνπ εκπνξεύκαηνο, ηεο αμίαο θαη ηεο ππεξαμίαο. Αθνινπζώληαο απηή ηελ πξνζέγγηζε ε θξίζε κπνξεί λα γίλεη θαηαλνεηή σο ε θξίζηκε ζηηγκή ηεο θπθινθνξίαο ηνπ θεθαιαίνπ έλαληη ηεο θπθινθνξίαο ησλ θνηλσληθώλ αγώλσλ γηα ηνλ έιεγρν ησλ θνηλώλ. Γηα λα απνδείμσ απηή ηελ ζέζε εμεηάδσ ην παξάδεηγκα ησλ αζηηθώλ θνηλώλ θαη ησλ λέσλ πεξηθξάμεσλ ζηνλ θπζηθό-λνεηηθό-θνηλσληθό ρώξν ζηελ Διιάδα ηελ επνρή ηεο θξίζεο θαη ηζρπξίδνκαη όηη ηα θνηλά βξίζθνληαη ζην επίθεληξν ησλ θνηλσληθώλ θαη πνιηηηθώλ ζπγθξνύζεσλ. Λέξειρ κλειδιά: κοινά, πεπιυπάξειρ, χώπορ, κπίση 1. ΔΙΑΓΧΓΗ Σα θνηλά θαη νη πεξηθξάμεηο απνηεινύλ δπν αιιειέλδεηεο έλλνηεο πνπ αληαλαθινύλ ηνπο θνηλσληθνύο αληαγσληζκνύο θαη ππνδειώλνπλ ηελ ζπκκεηνρή ή ηελ απαγόξεπζε 572

19 ησλ θνηλσληώλ από ηε πξόζβαζε θαη ρξήζε ησλ κέζσλ παξαγσγήο θαη αλαπαξαγσγήο. H ζθαίξα ησλ θνηλώλ απνηειεί ην πεδίν κηαο δηαξθνύο παγθόζκηαο θαη ηνπηθήο δηακάρεο γηα ηνλ έιεγρν γύξσ από ηα ιεγόκελα θπζηθά θνηλά (αέξαο, ζάιαζζεο, πνηάκηα, δάζε), ηα δεκόζηα θνηλά (ππνδνκέο, δίθηπα κεηαθνξώλ, ηειεπηθνηλσλίεο, εθπαίδεπζε, πγεία) ηα πνιηηηζκηθά θνηλά (γιώζζεο, επηζηήκεο, ηέρλεο), ηα γελεηηθά θνηλά (γνλίδηα), ηα ελεξγεηαθά θνηλά (ελεξγεηαθνί πόξνη), ηα πιεξνθνξηαθά θνηλά (δηαδίθηπν), θ.α.. ε απηό ην αξρηπέιαγνο ησλ θνηλώλ αξθεηνί κειεηεηέο ζπκπεξηιακβάλνπλ θαη ηα αζηηθά θνηλά, ηα νπνία αθνξνύλε ηνπο πξάζηλνπο ρώξνπο, ηα δίθηπα ππνδνκώλ, ηνπο αξραηνινγηθνύο ρώξνπο, γεληθόηεξα ηνπο θνηλόρξεζηνπο θαη θνηλσθειείο ρώξνπο. Σέινο, έρεη εθθξαζηεί ε άπνςε όηη όιν ην νηθηζηηθό απόζεκα, νη ρξήζεηο γεο, ην αζηηθό ηνπίν θαη ε ηνπηθή δσηηθόηεηα πξέπεη λα αληηκεησπίδνληαη σο κνξθέο θνηλώλ (Briassoulis, 2002). Αθινπζώληαο ηελ πξνζέγγηζε ηνπ απηνλόκνπ καξμηζκνύ (de Angelis 2010, Caffentzis 2010, Federici 2011) ζα δείμσ όηη ην εύξνο ηεο ζθαίξαο ησλ θνηλώλ δελ απνηειεί απιώο ηε δηεθδίθεζε ρσξηθώλ πνζνηήησλ αιιά θαζνξίδεηαη από ηα πεδία θαη ηηο κνξθέο θνηλσληθήο απηνζέζκηζεο θαη από ηηο απαληήζεηο ηεο ζρέζεο θεθάιαην ή θαη άιισλ εηεξνλνκηώλ κέζσ ησλ πεξηθξάμεσλ. Ζ κέζνδνο πνπ αθνινπζώ είλαη ε δηαιεθηηθή θαη ζπγθεθξηκέλα ε αλνηρηή θαη ζπζηεκαηηθή δηαιεθηηθή. Πξόθεηηαη γηα ηελ θξηηηθή δηαιιαθηηθή κέζνδν «έθζεζεο ηεο εζσηεξηθήο άξζξσζεο ελόο δεδνκέλνπ-ζπγθεθξηκέλνπ ζπλόινπ» (Arthur, 2002), ζύκθσλα κε ηελ νπνία ε ηζηνξία, ε ηάμε, ην θύιν, ην έζλνο, ε θξίζε, ν ρώξνο ή νπνηαδήπνηε άιιε θαηεγνξία ζπκβαίλεη θαη απνθηά ζεκαζία ηελ θάζε ζπγθεθξηκέλε ζηηγκή κέζα από ζπγθεθξηκέλεο αξζξώζεηο-αξλήζεηο-αθαηξέζεηο ησλ θνηλσληθώλ ζρέζεσλ θαη αληαγσληζκώλ. ην παξόλ άξζξν, αξρηθά παξνπζηάδσ ηηο δηαθνξεηηθέο πξνζεγγίζεηο ησλ θνηλώλ. Έπεηηα, εμεηάδσ ηηο έλλνηεο ησλ πεξηθξάμεσλ, ηεο κνληκόηεηαο ηεο πξσηαξρηθήο ζπζζώξεπζεο θαη ησλ αιινησκέλσλ θνηλώλ. ηε ζπλέρεηα ζπλδέσ ηελ έλλνηα ηνπ ρώξνπ κε ηελ έλλνηα ησλ θνηλώλ θαη πξνηείλσ ηελ έλλνηα ηνπ Κνηλνύ Υώξνπ. Σέινο εμεηάδσ ηνλ Κνηλό Υώξν θαη ηελ πεξίθξαμή ηνπ ζηελ Διιάδα ηελ επνρή ηεο θξίζεο θαη θαηαιήγσ κε νξηζκέλα ζπκπεξάζκαηα. 2. ΓΙΑΦΟΡΔΣΙΚΔ ΠΡΟΔΓΓΙΔΙ ΓΙΑ ΣΑ ΚΟΙΝΑ 2.1 ΠΡΟΔΓΓΙΔΙ ΤΠΔΡ ΣΧΝ ΠΔΡΙΦΡΑΞΔΧΝ Οη πξνζεγγίζεηο πνπ ππνζηεξίδνπλ ηελ πεξίθξαμε ησλ θνηλώλ δηαθξίλνληαη ζηε λενθηιειεύζεξε πξνζέγγηζε, ζηε πξνζέγγηζε ηεο θξαηηθήο ξύζκηζεο θαη ζηε πξνζέγγηζε ηεο ζπιινγηθήο δξάζεο. Ζ λενθηιειεύζεξε πξνζέγγηζε έρεη σο αλαθνξά ηε ιεγόκελε ζεσξία ηεο ηξαγσδίαο ησλ θνηλώλ ηνπ Hardin (1968), ν νπνίνο ππνζηήξημε ζηα ηέιε ηεο δεθαεηίαο ηνπ 60 όηη ζηνπο θνηλνύο πόξνπο αλ ππάξρεη ειεύζεξε πξόζβαζε θαη έιιεηςε δηθαησκάησλ ηδηνθηεζίαο ηόηε νη ρξήζηεο ηνπο ζπκπεξηθέξνληαη εγσηζηηθά ζαλ «ειεύζεξνη θαβαιάξεδεο» θαη ππεξρξεζηκνπνηνύλ ηνπο πόξνπο κέρξη πνπ ηνπο θαηαζηξέθνπλ νινθιεξσηηθά. Ζ λενθηιειεύζεξε πξνζέγγηζε ππνζηεξίδεη όηη ν κόλνο ηξόπνο γηα λα πξνζηαηεπηνύλ θαη λα αμηνπνηεζνύλ νη θνηλνί πόξνη είλαη λα πεξηθξαρζνύλ θαη λα ηδησηηθνπνηεζεί ε πξόζβαζε ζε απηνύο. 573

20 Ζ πξνζέγγηζε ηεο θξαηηθήο ξύζκηζεο αληηηίζεηαη ζηελ ηδησηηθνπνίεζε θαη ππνζηεξίδεη όηη γηα ηελ πξνζηαζία θαη απνδνηηθόηεξε εθκεηάιιεπζε ησλ θνηλώλ πόξσλ ν θαιύηεξνο εγγπεηήο είλαη ην θξάηνο (Carruthers and Stoner, 1981). Σέινο, ε πξνζέγγηζε ηεο ζπιινγηθήο δξάζεο (Ostrom, 1990) αληηηίζεηαη ζηελ ηδησηηθνπνίεζε θαη ζηνλ θξαηηθό έιεγρν θαη αλαδεηώληαο κηα ζπκβαηόηεηα ηνπ θαπηηαιηζκνύ κε ηα θνηλά, ππνζηεξίδεη όηη θνηλόηεηεο παξαγσγώλ κπνξνύλ κε ζπκκεηνρηθνύο ζπιινγηθνύο ηξόπνπο λα θέξνπλ απνδνηηθά εκπνξηθά απνηειέζκαηα. 2.1 ΠΡΟΔΓΓΙΔΙ ΓΙΑ ΣΑ ΚΟΜΜΟΤΝΙΜΟ ΣΧΝ ΚΟΙΝΧΝ Οη πξνζεγγίζεηο γηα ηνλ θνκκνπληζκό ησλ θνηλώλ δηαρσξίδνληαη από ην δίπνιν ηδησηηθή ή θξαηηθή δηαρείξηζε ησλ θνηλώλ θαη αλαγλσξίδνπλ ζηα θνηλά ραξαθηεξηζηηθά πνπ βαζίδνληαη θπξίσο ζηε δπλακηθή ησλ θνηλσληθώλ ζρέζεσλ, ζεσξώληαο πεξηνξηζηηθό ηνλ δήηεκα ησλ θνηλώλ όηαλ αληηκεησπίδεηαη κόλν ζε ζρέζε κε ηνπο πόξνπο. ύκθσλα κε ηελ πξνζέγγηζε ησλ απηόλνκσλ Μαξμηζηώλ (De Angelis, 2013, Linebaugh, 2008, Caffentzis, 2010) ηα θνηλά εκπεξηέρνπλ ηαπηόρξνλα ηξία ραξαθηεξηζηηθά: ηνπο θνηλνύο πόξνπο, ηηο θνηλόηεηεο θαη ηηο ζρέζεηο πνπ δεκηνπξγνύλ θνηλά (commoning). Με βάζε ηελ καξμηθή πξνζέγγηζε ε πεξίθξαμε ησλ θνηλώλ πξσηναλαθέξεηαη ζηελ αλάιπζε ηνπ Κεθαιαίνπ ηνπ Μαξμ θαη αθνξνύζε ηηο δηαδηθαζίεο ζθεηεξηζκνύ ησλ θνηλνηηθώλ-θνηλώλ γαηώλ κέζσ ηεο ιεγόκελεο πξσηαξρηθήο ζπζζώξεπζεο, θαηά ηελ κεηάβαζε από ηε θενπδαξρία ζηνλ θαπηηαιηζκό (Μαξμ, 1867). Ζ δηαδηθαζία απηή είρε σο ζηόρν λα δηαρσξηζηνύλ νη ρξήζηεο ησλ θνηλώλ γαηώλ από ηα κέζα παξαγσγήο θαη αλαπαξαγσγήο, λα κεηαλαζηεύζνπλ ζηα αλεξρόκελα βηνκεραληθά αζηηθά θέληξα θαη εθεί λα εξγαζηνύλ ππό θαζεζηώο κηζζσηήο εξγαζίαο. Σηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο ηνπ 20νπ αηώλα, αξθεηνί κειεηεηέο (Caffentzis 2010, Vasudevan et al. 2008, Harvey 2011, 2012, Hodkinson 2012), εμεηάδνληαο ηνλ ηξόπν ιεηηνπξγίαο ηνπ λενθηιειεπζεξηζκνύ ζε παγθόζκην επίπεδν, δηαπηζηώλνπλ όηη νη πεξηθξάμεηο δηαξθώο επεθηείλνληαη θαη επνκέλσο δελ απνηεινύλ απιώο έλα πξνθαπηηαιηζηηθό θαηλόκελν. Χο «λέεο πεξηθξάμεηο» αλαγλσξίδνληαη κεηαμύ άιισλ ε έκθπιε θαηαπίεζε, ε βηνκεηξηθή, ε πιεξνθνξηαθή ζπζζώξεπζε, ε ζύγρξνλε αξπαγή γεο, ε ζπζζώξεπζε πιεζπζκώλ ζε παξαγθνππόιεηο, ηα Πξνγξάκκαηα Γνκηθήο Αλαπξνζαξκνγήο ηνπ ΓΝΣ, ε κεηαλάζηεπζε θαη ε ζπξξίθλσζε ηνπ κεηαπνιεκηθνύ θξάηνπο πξόλνηαο ησλ δπηηθνεπξσπατθώλ ρσξώλ. Σαπηόρξνλα κε ηελ ιεηηνπξγία ησλ πεξηθξάμεσλ, πνπ είλαη απαξαίηεηεο γηα ηε κνληκόηεηα ηεο πξσηαξρηθήο ζπζζώξεπζεο, νη απηόλνκνη Μαξμηζηέο δηαπηζηώλνπλ όηη ν θαπηηαιηζκόο έρεη αλάγθε ηα θνηλά ηόζν κε ηε κνξθή ησλ κε εκπνξεπκαηνπνηεκέλσλ θνηλώλ πόξσλ, όζν θαη κε ηε κνξθή ηεο θνηλσληθήο ζπλεξγαζίαο. Οη απηόλνκνη Μαξμηζηέο απνθαινύλ «δηεθζαξκέλα» (Negri and Hardt, 2009), «αιινησκέλα» (De Angelis, 2009) ή «θηινθαπηηαιηζηηθά» θνηλά (Caffentzis, 2010) εθείλεο ηηο κνξθέο θνηλώλ πόξσλ θαη εθείλεο ηηο ζρέζεηο δεκηνπξγίαο θνηλώλ, νη νπνίεο αμηνπνηνύληαη πξνο όθεινο ηνπ θεθαιαίνπ θαη είλαη απαξαίηεηεο γηα ηελ βησζηκόηεηά ηνπ. 3. Ο ΚΟΙΝΟ ΥΧΡΟ 574

21 Γηα ηελ εμέηαζε ησλ αζηηθώλ θνηλώλ απαηηείηαη ε ελλνηνιόγεζε ηεο έλλνηαο ηνπ ρώξνπ. Γηα ηνλ ζθνπό απηό παξνπζηάδσ ηελ ρσξηθή αλάιπζε ηνπ Lefebvre θαη ηνπ Κσηζάθε. ύκθσλα κε ηελ ηξηαιεθηηθή αλάιπζε ηνπ Lefebvre (1974) o ρώξνο δελ απνηειεί έλα θελό δνρείν πνπ γεκίδεη κε πξάμεηο, ζρέζεηο θαη ηδενινγίεο αιιά δηαθξίλεηαη ζηνλ θπζηθό, λνεηηθό θαη θνηλσληθό ρώξν, αληίζηνηρα ζηελ ρσξηθή πξαθηηθή, ζηηο αλαπαξαζηάζεηο ηνπ ρώξνπ θαη ζηνλ αλαπαξαζηεκέλν ρώξν θαη ηέινο ζηνλ αληηιεπηό, λνεηηθό θαη βησκέλν ρώξν. σήμα 1. Ζ ρσξηθή ηξηάδα ηνπ Lefebvre (ζρέδην Υ. Σζαβδάξνγινπ) Αληίζηνηρα ν Κσηζάθεο (2012) ζπιιακβάλεη ηνλ Κνηλσληθό Υώξν σο ηε ζύλδεζε ηνπ Βηνθπζηθνύ Υώξνπ (ελέξγεηα, έθηαζε, ρξόλνο) κε ην Κνηλσληθό ύζηεκα (θνηλσληθέο ζρέζεηο θαη θνηλσληθά ππνθείκελα) θαη ηνλ Σξόπν Δπηθνηλσλίαο (θνηλσληθέο ζρέζεηο θαη θνηλσληθέο δπλάκεηο), ν νπνίνο αιιειεπηδξά κέζσ ησλ δηαδηθαζηώλ πξαγκάησζεο, αλάδπζεο, αλαπαξαγσγήο θαη ελεξγνπνίεζεο κε ην ύζηεκα Δπηθνηλσλίαο (πξάμεηο θαη ζρέζεηο επηθνηλσλίαο). Σέινο σο ηόπν νξίδεη ν Κσηζάθεο (2012) ηνλ βησκέλν θνηλσληθό ρώξν. σήμα 2. Σόπνο θαη Κνηλσληθόο Υώξνο (Κσηζάθεο, 2012:85) πλδένληαο ηελ ηξηαιεθηηθή αλάιπζε ηνπ Lefebvre : Φπζηθόο -Ννεηηθόο -Κνηλσληθόο Υώξνο, θαη Βησκέλνο-Αληηιεπηόο- Καηαλνεηόο Υώξνο, κε ηελ αλάιπζε ηνπ Κσηζάθε : Φπζηθόο Υώξνο-Σξόπνο Δπηθνηλσλίαο-Κνηλσληθό ύζηεκα, ηα νπνία ζπληζηνύλ ηνλ Κνηλσληθό Υώξν, κε ηελ αλάιπζε ησλ απηόλνκσλ καξμηζηώλ γηα ηα θνηλά : Κνηλνί Πόξνη - ρέζεηο Γεκηνπξγίαο Κνηλώλ - Κνηλόηεηεο, πξνηείλσ ηελ έλλνηα ηνπ Κνηλνύ Υώξνπ. 575

22 σήμα 3. Ο Κνηλόο Υώξνο (ζρέδην Υ. Σζαβδάξνγινπ) Χο Κνηλό Υώξν πξνηείλσ ηελ δηαλπζκαηηθή αιιειεπίδξαζε κεηαμύ ηνπ Βηνθπζηθνύ Υώξνπ ησλ Κνηλώλ Πόξσλ κε ηνλ Σξόπν Δπηθνηλσλίαο θαη ην Υώξν ησλ Κνηλνηήησλ. Ο βηνθπζηθόο-αληηιεπηόο Υώξνο ησλ Κνηλώλ Πόξσλ απνηειεί ηε ρσξηθή πξαθηηθή ζπιινγηθνύ κνηξάζκαηνο ησλ πόξσλ-κέζσλ (αλα)παξαγσγήο. Ο Υώξνο ησλ Κνηλώλ Πόξσλ νξίδεηαη, θαηαζθεπάδεηαη ή αλαθηάηαη θάζε θνξά από ηνλ Σξόπν Δπηθνηλσλίαο. Ο Σξόπνο Δπηθνηλσλίαο ζπλζέηεη ηηο θνηλόηεηεο ησλ θνηλσληθώλ ππνθεηκέλσλ ζηνλ Υώξν ησλ Κνηλνηήησλ. Δπνκέλσο, ην ζεκείν θιεηδί ηνπ Υώξνπ ησλ Κνηλώλ είλαη ε αιιειεπίδξαζε θαη ε επηθνηλσλία κεηαμύ ησλ Κνηλώλ Πόξσλ κε ηνλ Σξόπν Δπηθνηλσλίαο θαη ηηο Κνηλόηεηεο. Ζ δηάξξεμε ησλ παξαπάλσ ζρέζεσλ πξαγκαηνπνηείηαη κε ηηο πεξηθξάμεηο. Αλάινγα κε ην πνηα από ηηο παξαπάλσ ζρέζεηο ηείλεη λα πεξηθξαρζεί έρνπκε ηηο: Πεξηθξάμεηο ησλ Κνηλώλ Πόξσλ. Πξόθεηηαη γηα ηηο θιαζζηθέο θαη λέεο πεξηθξάμεηο όπσο ζθεηεξηζκόο θαη εκπνξεπκαηνπνίεζε ησλ θνηλώλ γαηώλ, ηεο ελέξγεηαο, ησλ θπζηθώλ πόξσλ, ζύγρξνλε αξπαγή γεο, πιεξνθνξηώλ, γνληδίσλ, γλώζεο, ζσκάησλ, βηνκεηξηθή. ε ρσξηθό επίπεδν σο λέεο πεξηθξάμεηο κπνξνύλ λα αλαγλσξηζηνύλ νη αλαπιάζεηο θαη ν εμεπγεληζκόο ησλ πόιεσλ, νη πνιηηηθέο ελνηθίσλ θαη νη πνιηηηθέο απνζηέξεζεο-εθηόπηζεο. Οη παξαπάλσ δηαδηθαζίεο ζπλδένληαη κε ηε κνληκόηεηα ηεο ιεγόκελεο πξσηαξρηθήο ζπζζώξεπζεο σο ζπζηαηηθό ζηνηρείν ηεο ζρέζεο θεθάιαην, δειαδή κε ηνλ δηαξθή δηαρσξηζκό ησλ αλζξώπσλ από ηα κέζα (αλα)παξαγσγήο. Πεξηθξάμεηο ησλ Σξόπσλ Δπηθνηλσλίαο. Πξόθεηηαη γηα ηνλ ζθεηεξηζκό ηεο θνηλσληθήο ζπλεξγαζίαο πξνο όθεινο ηνπ θεθαιαίνπ ή θαη άιισλ εηεξνλνκηώλ. ηε δηεζλή βηβιηνγξαθία νη πεξηθξάμεηο ησλ ηξόπσλ επηθνηλσλίαο ζπλαληηνύληαη κε ηνπο όξνπο, δηαβξσκέλεο, αιινησκέλεο, δηαθζαξκέλεο ή θηινθαπηηαιηζηηθέο ζρέζεηο δεκηνπξγίαο ησλ θνηλώλ (Negri θαη Hardt 2009, De Angelis 2009, Chatterton 2010, Caffentzis, 2010). Πεξηθξάμεηο ησλ Κνηλνηήησλ. Πξόθεηηαη γηα ηελ θνηλσληθή θαη πνιηηηθή ζπγθξόηεζε ησλ πεξηθξαγκέλσλ θνηλνηήησλ, ζηηο νπνίεο κέζσ ηεο ζπκπεξίιεςεο ή ηνπ απνθιεηζκνύ έρεη ιάβεη ρώξα ε πεξίθξαμε ησλ θνηλσληθώλ ζρέζεσλ θαη ησλ θνηλώλ πόξσλ. Υσξηθά παξαδείγκαηα απνηεινύλ νη gated communities, ηα ζηξαηόπεδα θξάηεζεο κεηαλαζηώλ, νη θπιαθέο, ηα επηρεηξεκαηηθά cluster, ηα mall, ηα θάζε είδνπο γθέην θαζώο θαη ε πνιενδνκία ησλ ηεηρώλ (Vasudevan et al., 2008). 576

23 4. Ο ΚΟΙΝΟ ΥΧΡΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΔΡΙΦΡΑΞΔΙ ΣΗΝ ΔΛΛΑΓΑ ΣΗΝ ΔΠΟΥΗ ΣΗ ΚΡΙΗ Με βάζε ην ζεσξεηηθό πιαίζην πνπ αλέπηπμα ζα δείμσ όηη ε δηαιεθηηθή ησλ θνηλώλ θαη πεξηθξάμεσλ βξίζθεηαη ζην επίθεληξν ηεο πνιηηηθήο θαη θνηλσληθήο δηακάρεο ζηελ Διιάδα ηελ επνρή ηεο θξίζεο. Δίλαη γεγνλόο όηη ε ζηαδηαθή ζπξξίθλσζε ηνπ θξάηνπο πξνλνίαο θαη ηεο κεζαίαο ηάμεο είρε σο απνηέιεζκα, ηδηαίηεξα κεηά ηελ εμέγεξζε ηνπ Γεθέκβξε ηνπ 2008 θαη ην θίλεκα ησλ αγαλαθηηζκέλσλ ην 2011, λα αλαδπζνύλ πιήζνο θηλεκάησλ πόιεο, ηα νπνία επηδηώθνπλ λα απαληήζνπλ ζηα δεηήκαηα ηεο θνηλσληθήο αλαπαξαγσγήο ζέηνληαο ζην επίθεληξν ηεο δξαζηεξηόηεηάο ηνπο ηνλ θνηλό ρώξν. Υαξαθηεξηζηηθά είλαη ηα παξαδείγκαηα ησλ ζπλειεύζεσλ γεηηνληάο, ηα απηνδηαρεηξνδόκελα πάξθα, νη ζπιινγηθέο πεξηαζηηθέο θαιιηέξγεηεο, ηα θαηεηιεκκέλα ζηεγαζηηθά εγρεηξήκαηα θαη ηα θνηλσληθά θέληξα - ειεύζεξνη θνηλσληθνί ρώξνη - θαηαιήςεηο - ζηέθηα, νη δνκέο αιιειέγγπαο νηθνλνκίαο θαη νη δνκέο θνηλσληθήο αιιειεγγύεο όπσο θνηλσληθά ηαηξεία, θνηλσληθά παληνπσιεία, ραξηζηηθά παδάξηα, ζπιινγηθέο θνπδίλεο, δίθηπα αληαιιαγήο πξντόλησλ ρσξίο κεζάδνληεο θαζώο θαη ζπλεηαηξηζηηθέο κνξθέο εξγαζίαο. Χζηόζν είλαη ζεκαληηθό λα ζεκεησζεί ν πβξηδηθόο ραξαθηήξαο ησλ παξαπάλσ κνξθσκάησλ θαζώο ζε αξθεηέο πεξηπηώζεηο ζθεηεξίδνληαη από πνιηηηθέο νξγαλώζεηο, έρνπλ θπιεηηθό πξνζαλαηνιηζκό π.ρ. ζπζζίηηα θαη αηκνδνζίεο ηεο Υξπζήο Απγήο κόλν γηα Έιιελεο, ζεζκηθή επνπηεία από δήκνπο, εθθιεζία θαη ΜΚΟ θαη δπζδηάθξηηα όξηα κεηαμύ εκπνξεπκαηηθώλ θαη κεεκπνξεπκαηηθώλ ζρέζεσλ (Tsavdaroglou, 2012). Σελ ίδηα ζηηγκή ε αλάδπζε ησλ λέσλ πεξηθξάμεσλ θαη νη δηαδηθαζίεο ηεο κνληκόηεηαο ηεο ιεγόκελεο πξσηαξρηθήο ζπζζώξεπζεο ιακβάλνπλ ρώξα ηόζν ζηνλ βηνθπζηθό ρώξν όζν θαη ζηηο θνηλσληθέο ζρέζεηο θαζώο θαη ζηε ζπγθξόηεζε ησλ θνηλνηήησλ. Πίνακαρ 1. Υώξνο ησλ πεξηθξάμεσλ (πίλαθαο Υ. Σζαβδάξνγινπ) Φύλο Φςλή Σάξη Κοςληούπα Βιοθςζικόρ Υώπορ Σπόπορ Δπικοινωνίαρ Κοινόηηηα Φπιάθηζε θαη δηαπόκπεπζε Έληαζε ηεο Ηζρπξνπνίεζε θνηλσληθά νξνζεηηθώλ θαη δηεκθπιηθώλ αξξελσπόηεηαο θαη ηεο θπξίαξρσλ θύισλ εξγαηξηώλ ηνπ έξσηα, παηξηαξρίαο πνηληθνπνίεζε ηνθεηνύ ζην ζπίηη, αύμεζε έκθπιεο βίαο Φξάρηεο ζηνλ Έβξν, αζηπλνκηθή επηρείξεζε «Ξέληνο Εεπο», λέα ζηξαηόπεδα θξάηεζεο κεηαλαζηώλ Πνιηηηθέο fast truck, εμεπγεληζκόο, αξπαγή γεο, ηδησηηθνπνηήζεηο, αλεξγία, επειημία θαη επηζθάιεηα, επηζηξαηεύζεηο απεξγώλ Κιείζηκν ΔΡΣ, θαηαζηνιή θαη πνηληθνπνίεζε αλεμάξηεησλ ηζηνζειίδσλ, θξαηηθέο θαη θαζηζηηθέο επηζέζεηο ζε ζέαηξα (Υπηήξην, εθθέλσζε θαηάιεςεο ζεάηξνπ Δκπξόο) Αληηκεηαλαζηεπηηθή λνκνζεζία θαη ξαηζηζηηθή ξεηνξηθή ελαληίνλ κεηαλαζηώλ Καηεγνξίεο θαη έλλνηεο ηνπ Κεθαιαίνπ: αμία, εκπόξεπκα, ππαγσγή, αληαιιαγή, θεηηρηζκόο ηνπ εκπνξεύκαηνο Κνηλσλία ηνπ ζεάκαηνο, ινγνζεηηθέο - βηνπνιηηηθέο πεξηθξάμεηο Ηζρπξνπνίεζε εζληθώλ, θπιεηηθώλ, νηθνγελεηαθώλ ζρέζεσλ Ηζρπξνπνίεζε ηαμηθώλ δηαηξέζεσλ (πξνιεηαξηάην, κεζαία ηάμε, αζηηθή ηάμε) Ηζρπξνπνίεζε θαη αλάδπζε ηαπηνηηθώλ θνηλνηήησλ (ζξεζθεπηηθέο, νπαδηθέο, κνπζηθέο, πνιηηηθέο θνηλόηεηεο) 577

24 πγθεθξηκέλα ε εθαξκνγή ησλ πνιηηηθώλ πεξίθξαμεο κπνξεί λα ηαμηλνκεζεί ζηα πεδία ηνπ θύινπ, ηεο θπιήο ηεο ηάμεο θαη ηεο θνπιηνύξαο (πίλαθαο 1). πλνπηηθά σο λέεο πεξηθξάμεηο κπνξνύλ λα αλαγλσξηζηνύλ νη πεξηθνπέο κηζζώλ θαη ζπληάμεσλ, ε επηζθαιεηνπνίεζε ησλ εξγαζηαθώλ ζρέζεσλ, νη επηζηξαηεύζεηο απεξγώλ, ε ηδησηηθνπνίεζε θαη εκπνξεπκαηνπνίεζε δεκόζησλ ππνδνκώλ θαη ππεξεζηώλ (κεηαθνξέο, πγεία, εθπαίδεπζε, θξαηηθά αθίλεηα), ε ειαζηηθνπνίεζε ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο, νη απμήζεηο θόξσλ ζε κεηαθνξέο-ελέξγεηα-αζθάιηζε-ηδηνθηεζία, ε πθαξπαγή γεο θαη αθηλήησλ (Υαηδεκηράιεο 2013), ε έληαζε ηεο έκθπιεο θαηαπίεζεο, ν θξάρηεο ζηνλ Έβξν, ηα λέα θέληξα θξάηεζεο κεηαλαζηώλ, ε πνηληθνπνίεζε αγσληδνκέλσλ ελάληηα ζηηο πεξηθξάμεηο ησλ κεηαιιείσλ ρξπζνύ ζηε Υαιθηδηθή θαη νη εθθελώζεηο πνιηηηθώλ θαηαιήςεσλ θαη θνηλσληθώλ θέληξσλ. Αθινπζώληαο ηελ πξνζέγγηζε ηνπ αλνηρηνύ θαη απηόλνκνπ καξμηζκνύ (Federici 2004, De Angelis 2002, Bonefeld 2001, Holloway 2010) ηζρπξίδνκαη όηη ε θξίζε θαη νη δηαδηθαζίεο ησλ πεξηθξάμεσλ απνηεινύλ ηελ απάληεζε ηνπ θεθαιαίνπ ζηνπο θνηλσληθνύο αγώλεο κέζσ ησλ νπνίσλ νη άλζξσπνη θαηνξζώλνπλ λα επαλαλελσζνύλ κε ηα κέζα παξαγσγήο θαη αλαπαξαγσγήο ζπζηήλνληαο ηνλ θνηλό ρώξν. 5. ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ Κιείλνληαο ην εξώηεκα πνπ πξνθύπηεη είλαη όηη εάλ εκείο είκαζηε ε θξίζε (Holloway, 2010) ηόηε πσο κπνξνύκε λα επηβηώζνπκε έμσ από ηελ ινγηθή ηνπ λόκνπ ηεο αμίαο θαη ηεο εξγαζηαθήο δηαδηθαζίαο. Μπνξνύκε λα ζεσξήζνπκε ηηο απηννξγαλσκέλεο πξσηνβνπιίεο θαη ηηο δνκέο θνηλσληθήο αιιειεγγύεο σο κνξθέο θνηλώλ; Δπηπιένλ πσο ηα θνηλά κπνξνύλ λα πξνζηαηεπηνύλ ρσξίο λα δεκηνπξγνύλ πεξίθιεηζηα ζπζηήκαηα θνηλσληθώλ ζρέζεσλ ζην ηξίπηπρν θύιν-θπιή-ηάμε; πκπεξαζκαηηθά θξίλσ ζεκαληηθή ηελ ζέζε ηνπ de Angelis (2007:239) όηη «ην θεθάιαην δεκηνπξγείηαη κέζσ ησλ πεξηθξάμεσλ ελώ ηα ππνθείκελα ζην αγώλα δηακνξθώλνληαη κέζσ ησλ θνηλώλ. Χο εθ ηνύηνπ ε επαλάζηαζε δελ είλαη αγώλαο γηα ηα θνηλά αιιά κέζσ ησλ θνηλώλ, όρη γηα αμηνπξέπεηα, αιιά κέζσ ηεο αμηνπξέπεηαο». Ζ δηάθξηζε κεηαμύ ηνπ αγώλα γηα ηα θνηλά θαη ηνπ αγώλα κέζσ ησλ θνηλώλ είλαη θξίζηκε γηα ηελ έθβαζε ησλ θνηλσληθώλ αγώλσλ. Δπνκέλσο ηζρπξίδνκαη όηη ηα ππνθείκελα πνπ δεκηνπξγνύλ ηνλ θνηλό ρώξν σο ζύλζεζε ηνπ βηνθπζηθνύ ρώξνπ, ηνπ ηξόπνπ επηθνηλσλίαο θαη ησλ θνηλνηήησλ νθείινπλ δηαξθώο λα αγσλίδνληαη ελάληηα ζηηο ζρέζεηο ηεο παηξηαξρίαο, ηνπ εζληθηζκνύ θαη ηνπ θεθαιαίνπ, νη όπνηεο επηδηώθνπλ λα ζθεηεξηζηνύλ ηα θνηλά. 6. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Arthur Chr., The New Dialectic and Marx s Capital, Leiden, Brill. Bonefeld W., «The permanence of primitive accumulation: commodity fetishism and social constitution» The Commoner 2, ζ Briassoulis H., «Sustainable Tourism and The Question of the Commons», Annals of Tourism Research, Vol. 29, No. 4, ζ Caffentzis G., «The Future Of The Commons : Neoliberalism s Plan B Or The Original Disaccumulation Of Capital?», New Formations 69, ζ

25 Carruthers I., Stoner R., Economic Aspects and Policy Issues in Groundwater Development, World Bank staff working paper No 496, Washington, D.C. Chatterton P., «Seeking the urban common: Furthering the debate on spatial justice», City: analysis of urban trends, culture, theory, policy, action,14:6, ζ De Angelis, M The Beginning of History: Value Struggles and Global Capital, Pluto, London. De Angelis M., «The tragedy of the capitalist commons», Turbulence 5, ζ De Angelis M., «The Production of Commons and the Explosion of the Middle Class», Antipode 42.4, ζ De Angelis M., Κοινά και Πεπιυπάξειρ, (κηθξ. Παπάδνγινπ., Σζαβδάξνγινπ Υ.), εθδόζεηο ησλ μέλσλ, Θεζζαινλίθε. Federici S., Caliban and the Witch. Women, the body and primitive accumulation, Autonomedia, Brooklyn, New York. Federici S., «Feminism and the Politics of the Commons», Τhe Commoner, other articles in commons, ζ Hardin G., «The tragedy of the commons», Science, 162, ζ Hardt M., Negri A., Commonwealth, Harvard University Press, Cambridge. Harvey D., The New Imperialism, Oxford, Oxford University Press. Harvey D., «The future of the commons», Radical History Review, 109, ζ Harvey D., 2013[2012]. Εξεγεπμένερ Πόλειρ: Από το Δικαίωμα στη Πόλη στην Επανάσταση τηρ Πόληρ, (κηθξ. Κ. Υαικνύθνπ), Αζήλα, εθδόζεηο ΚΦΜ. Hodkinson St., «The new urban enclosures», City: analysis of urban trends, culture, theory, policy, action, 16:5, ζ Holloway J., 2011[2010]. Ρωγμέρ στον καπιταλισμό, (κηθξ. Α. Υόινγνπεε), Αζήλα, αβάιιαο. Κσηζάθεο Γ., Τπία και ένα κείμενα, Δθδόζεηο ησλ πλαδέιθσλ, Αζήλα. Lefebvre H., 1991 [1974]. The Production of Space, Blackwell, Oxford. Linebaugh P., The Magna Carta Manifesto: Liberties and Commons for All, University of California Press, Berkeley. Μαξμ K., 2009 [1867]. Το Κευάλαιο, τόμορ Ι (κηθξ. Π. Μαπξνκκάηεο), Αζήλα: ύγρξνλε Δπνρή. Ostrom, E Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Cambridge University Press, Cambridge. Tsavdaroglou H., «La crisi siamo noi. Lotte sociali e beni comuni in Grecia», Alfabeta2 n.24, ζ. 28. Vasudevan A., McFarlane C., Jeffrey A., «Spaces of enclosure», Geoforum 39, ζ Υαηδεκηράιεο Κ., «Ζ πθαξπαγή γεο θαη αθηλήησλ ζηελ Διιάδα ησλ Μλεκνλίσλ», Γηαζέζηκν ζην [Πξνζπειάζηεθε 2 Οθησβξίνπ 2013] 579

26 ΑΣΗΚΟΗ ΜΔΣΑΥΖΜΑΣΗΜΟΗ ΣΖΝ ΔΠΟΥΖ ΣΖ ΚΡΗΖ. ΜΔΛΔΣΖ ΠΔΡΗΠΣΩΖ: Ο ΔΛΑΗΩΝΑ ΣΖ ΑΘΖΝΑ οφία Σζάδαπη Τπνςήθηα Γηδάθηνξαο Αξρηηεθηνληθήο ρνιήο, ηνκέα Πνιενδνκίαο Υσξνηαμίαο ΔΜΠ, ΠΔΡΙΛΗΦΗ Ζ νηθνλνκηθή θξίζε σο δηεζλέο θαηλφκελν απνθηάεη ζπγθεθξηκέλεο απνηππψζεηο ζε θάζε ηφπν. Δηδηθέο ζπλζήθεο ζε θάζε ρψξα, πφιε ή κηα πεξηνρή ηεο θαζνξίδνπλ ζε ζεκαληηθφ βαζκφ ηνπο ηξφπνπο ηνπηθήο έθθξαζεο επξχηεξσλ κεηαιιαγψλ. Ζ κειέηε απηήο ηεο κνλαδηθήο ζρέζεο ή αιιηψο ηεο γελεαινγίαο ησλ θαηλνκέλσλ ηεο θξίζεο ζηνλ ρψξν πξνυπνζέηνπλ ηελ αλάπηπμε θαη ρξήζε ζπγθεθξηκέλσλ κεζνδνινγηθψλ εξγαιείσλ θαη πξαθηηθψλ έξεπλαο. Δδψ ρξεζηκνπνηνχκε ηελ επηηφπηα παξαηήξεζε θαη ηελ επαθή κε πξνλνκηαθνχο πιεξνθνξεηέο γηα ηελ θαηαξρήλ θαηαλφεζε θαη απφδνζε ησλ φζσλ ζπκβαίλνπλ ζηνλ Διαηψλα ζήκεξα, κηα πεξηνρή πνπ ραξαθηεξίδεηαη σο «πίζσ απιή» ή σο «επθαηξία». Ξεθηλψληαο απφ ην παξφλ ζα βαδίζνπκε πξνο ηα πίζσ γηα λα μεηπιίμνπκε ην θνπβάξη ελφο παξειζφληνο ζεζκηθήο αζηνρίαο θαη αδπλακίαο ζρεδηαζκνχ ζηελ επνρή πνπ αθνινπζεί ηε δεθαεηία ηνπ Ζ κειέηε πνζνηηθψλ δεδνκέλσλ γηα ηηο επηρεηξήζεηο αλά θιάδν θαη ζηνηρεία γηα ηελ πνξεία ηεο αγνξάο αθηλήησλ επηρεηξνχλ λα εληζρχζνπλ ηα επηρεηξήκαηα γηα νξηζκέλεο απφ ηηο φςεηο ηεο θξίζεο ζηελ πεξηνρή. Οθείινπκε λα θαηαιάβνπκε ηη θαη πψο ζπκβαίλεη ζηελ πφιε αλ ππάξρεη πηζαλφηεηα λα ζπκβάιινπκε ζε κηα ελαιιαθηηθή πξννπηηθή γηα απηήλ θαη ηνπο θαηνίθνπο ηεο. Λέξειρ κλειδιά: ειαηψλαο, θξίζε, κεηαζρεκαηηζκφο, κεηαιιαγή, ηαπηφηεηεο 1. Ο ΔΛΑΙΧΝΑ ΗΜΔΡΑ: ΟΦΔΙ ΣΗ ΚΡΙΗ Ση ζπκβαίλεη ζηελ «πίζσ απιή» ηεο πφιεο ζηελ επνρή ηεο θξίζεο; Ζ πεξηνρή ηνπ Διαηψλα ηεο Αζήλαο είλαη έλαο ηφπνο ηδηαίηεξνο θαη δηαθνξεηηθφο, πνιπδαίδαινο θαη εηεξφθιηηνο, κάιινλ εμαίξεζε θαη φρη ν θαλφλαο γηα ηελ πφιε ηεο Αζήλαο. Ζ κειέηε ηνπ σζηφζν έρεη εμαηξεηηθφ ελδηαθέξνλ. Σα απνηειέζκαηα θαη ηα εξγαιεία ηεο έξεπλαο θσηίδνπλ πιεπξέο ρξήζηκεο γηα απηέο ηηο πεξηνρέο πνπ ζπλαληάεη θαλείο ζηελ πιεηνςεθία ησλ πφιεσλ. ε κηα πεξηνρή κε ζχιαθεο θαηνηθίαο ρακειψλ εηζνδεκάησλ θαη θαηαπιηζκνχο, κε κεγάιεο βηνκεραλίεο αιιά θαη πιήζνο κηθξνκεζαίσλ επηρεηξήζεσλ ηνπ δεπηεξνγελνχο ηνκέα, ζε έλαλ θφκβν κεηαθνξψλ αλζξψπσλ θαη εκπνξεπκάησλ αιιά θαη ππνδνρέα ησλ ηάζεσλ ηξηηνγελνπνίεζεο ηεο ηειεπηαίαο εηθνζαεηίαο ζπλαληηνχληαη δηαθνξεηηθήο πθήο απνηππψκαηα ηεο θξίζεο. ε πνιιέο πεξηπηψζεηο εχζηνρα ή κε θαη ζε πνηνλ βαζκφ είλαη δήηεκα πξνο δηεξεχλεζε - ν φξνο «θξίζε» ρξεζηκνπνηήζεθε ζην παξειζφλ γηα λα ραξαθηεξίζεη ηελ θαηάζηαζε ζηνλ Διαηψλα. Έλα ζχλνιν παξακέηξσλ έρεη ζε θάζε πεξίπησζε ζπγθξνηήζεη 580

27 ην ππφβαζξν επάλσ ζην νπνίν ε δηεζλήο νηθνλνκηθή θξίζε έξρεηαη λα επηδξάζεη. Πψο δηακνξθψλνληαη, ινηπφλ, νη φξνη απηήο ηεο ζπλάληεζεο ζηνλ ζπγθεθξηκέλν ηφπν; Πνηα είλαη ε ζρέζε ηεο θξίζεο κε ην παξειζφλ ηεο; Απηά είλαη εξσηήκαηα ρσξίο πξνθαλή απάληεζε. Γελ κπνξεί θαλείο λα εηθάζεη βάζηκα ηη είλαη πηζαλφ λα ζπκβαίλεη. Απηή ε εηιηθξηλήο απνξία ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ αλάγθε λα θαηαιάβνπκε ηη θαη πψο ζπκβαίλεη ζηελ πφιε βξίζθνληαη ζηελ θαξδηά ηεο εξεπλεηηθήο πξνζέγγηζεο πνπ εδψ παξνπζηάδεηαη. Τπεηζέξρεηαη ζηα πξνιεγφκελα θαη κηα αθφκε δηάζηαζε πνιχ ζεκαληηθή γηα ηνπο εξεπλεηέο ηνπ ρψξνπ: απηή ηνπ ζρεδηαζκνχ θαη ηεο ζεζκηθήο ξχζκηζήο ηνπ ρψξνπ. ηε κηθξή ή θαη κεγάιε δηαδξνκή ησλ πξφζθαησλ δεθαεηηψλ (κέζα ) ν Διαηψλαο δελ έκεηλε άκνηξνο πξνζπαζεηψλ ξχζκηζεο. Σν πψο δηαπιέρζεθαλ απηέο νη απφπεηξεο ζρεδηαζκνχ κε ηνλ κεηαζρεκαηηδφκελν ρψξν ηνπ Διαηψλα, ηα φζα ζπγθξνηνχλ ηε γελεαινγία ησλ θαηλνκέλσλ ηεο θξίζεο, δελ είλαη παξάγνληεο πνπ δξνπλ εμσηεξηθά. Ο ζρεδηαζκφο θαη ηα εξγαιεία πνπ ρξεζηκνπνηεί ζπλπθαίλνληαη κε ηνλ ρψξν θαζεαπηφ θαη γίλνληαη θνκκάηη ηνπ πξνβιήκαηνο ή ηεο ιχζεο ηνπ. Καζψο δηαζρίδεηο ηνλ Διαηψλα ε αίζζεζε θαη ηα ζπλαηζζήκαηά πνπ ζνπ δεκηνπξγεί εμαιιάζζνληαη. Κηλνχληαη ζπρλά ζε δεχγε αληηζέησλ, ζαλ ην δηπιφ πξφζσπν ηνπ Ηαλνχ, «έξεκνο ηφπνο γεκάηνο δσή», φπσο εχζηνρα πεξηέγξαθε ν δεκνζηνγξάθνο Ζιίαο Μαγθιίλεο (2012). ε 900 εθηάξηα θαη ζε απφζηαζε δχν ρηιηνκέηξσλ απφ ηελ Αθξφπνιε δηαζηαπξψλνληαη πιήζνο δξαζηεξηνηήησλ, επίζεκσλ θαη άηππσλ, δηακνξθψλνληαο έλαλ ρψξν πνιιαπιψλ ηαπηνηήησλ. Παξφιν πνπ ε δηαδξνκή ηνπ ζπλδέζεθε κε ηηο δηαδηθαζίεο ηεο παξαγσγήο, απφ ηα παιηά πεξηβφιηα κέρξη ηε βηνκεραλία θαη ηνπο έσο πξφζθαηα αλαπηπζζφκελνπο θιάδνπο ηνπ ηξηηνγελνχο ηνκέα, ν Διαηψλαο δελ έρεη έλαλ ραξαθηήξα. Έρεη ηνπιάρηζηνλ ηφζνπο φζνη θαη νη δηαθνξεηηθνί ηχπνη θαζεκεξηλψλ ρξεζηψλ θαη επηζθεπηψλ ηνπ. Τπ απηήλ ηελ έλλνηα θαη νη φςεηο ηεο θξίζεο νθείινπλ λα ηδσζνχλ απφ δηαθνξεηηθέο νπηηθέο γσλίεο ζπλζέηνληαο ζην ηέινο έλαλ θακβά κε δηάζεζε θνλζηξνπθηηβηζκνχ. Μπνξεί λα κνηάδεη εχινγν λα μεθηλήζεη θαλείο κε πνζνηηθά δεδνκέλα, δείθηεο γηα ηε δξαζηεξηφηεηα ησλ επηρεηξήζεσλ θαη ηελ θηεκαηαγνξά, δεδνκέλα ζηα νπνία ζα αλαθεξζνχκε ζε επφκελε ελφηεηα. Γηα λα θσηίζνπκε, σζηφζν, ηελ πνιιαπιφηεηά ηνπ ζα ζθηαγξαθήζνπκε αδξά θαη νξηζκέλεο αθφκε πιεπξέο. Σελ παξακνλή ηνπ δεθαπεληαχγνπζηνπ ηνπ 2012 είρε πεξάζεη έλαο ρξφλνο απφ ην πξνεγνχκελν θαινθαίξη ησλ θαηεηιεκκέλσλ πιαηεηψλ. Σν πξψην κλεκφλην είρε δψζεη ηε ζθπηάιε ζην δεχηεξν θαη ν θαπλφο κηαο κεγάιεο θσηηάο ιέξσλε ηνλ αζελατθφ νξίδνληα. Δίρε μεζπάζεη ζηνλ θαηαπιηζκφ ησλ ηζηγγάλσλ απφ ηελ Αιβαλία πνπ βξίζθνληαλ εγθαηεζηεκέλνη ζηνλ Διαηψλα. Ζ παξέκβαζε ηεο ππξνζβεζηηθήο δελ θαζπζηέξεζε πνιχ φπσο θαη ε επέκβαζε ηεο αζηπλνκίαο πνπ κεηέθεξε ηνπο ηζηγγάλνπο ζε άιιεο πεξηνρέο. Γηα ηνπο θαηνίθνπο ηνπ θαηαπιηζκνχ ε θξίζε κέζσ ηεο απηαξρηθήο αηδέληαο πνπ πηνζεηήζεθε ζην πιαίζηφ ηεο ζήκαλε ηελ εθδίσμε απφ ηνλ ρψξν θαηνίθεζήο ηνπο. Οη δε κφληκνη θάηνηθνη ζηνπο δεθαεπηά ζχιαθεο θαηνηθίαο πνπ πεξηιακβάλεη είλαη θαηά θχξην ιφγν ζηξψκαηα ρακειψλ εηζνδεκάησλ πνπ βηψλνπλ ηελ νηθνλνκηθή θξίζε, φπσο φιεο νη ιατθέο γεηηνληέο, κε ηνπο φξνπο ηεο αλεξγίαο, ηεο βαξηάο θνξνινγίαο, ηεο απνπζίαο θνηλσληθήο κέξηκλαο θαη πξφζβαζεο ζηα δεκφζηα αγαζά. Οη επηρεηξήζεηο πνπ θιείλνπλ θαη νη ρακέλεο ζέζεηο εξγαζίαο πνπ απηφ ζπλεπάγεηαη εληείλνπλ ηελ θαηάζηαζε ηεο απειπηζίαο. Παξά ην γεγνλφο φηη φ φξνο «θξίζε» είρε ρξεζηκνπνηεζεί ζην παξειζφλ γηα λα ραξαθηεξίζεη ηνλ Διαηψλα ήηαλ ελ κέξεη επηηπρήο. 581

28 Όπσο ζα δείμνπκε ζηελ επφκελε ελφηεηα (βι. θαη ΗΟΒΔ, 2005), φζνλ αθνξά ηελ παξαγσγηθή δξαζηεξηφηεηα θαη ηηο ζέζεηο εξγαζίαο ν φξνο δελ αληαπνθξίλεηαη ζηα δεδνκέλα. Ζ δηαπίζησζε απηή δελ ζεκαίλεη βέβαηα πσο φια πήγαηλαλ θαιά. Ζ πεξηνρή ήηαλ θαη παξακέλεη έλαο θαζξέθηεο ησλ ρσξηθψλ αληζνηήησλ ηεο πφιεο, ππνδνρέαο ηεο θηψρηαο, θαηαθχγην ηεο «γεο ησλ θνιαζκέλσλ», θνξέαο ζεκαληηθήο πεξηβαιινληηθήο ππνβάζκηζεο θαη πξνλνκηαθφ πεδίν αλάπηπμεο ησλ ηνκέσλ ηεο άηππεο νηθνλνκίαο. Ήηαλ θαη είλαη ζε κεγάιν βαζκφ άγλσζηνο θαη απνκνλσκέλνο. «Μελ παο ην βξάδπ» κε ζπκβνχιεςαλ άπαληεο. Όζν πεξηζζφηεξνη βαδίδνπλ ηεο ιεσθφξνπο πνπ ηνλ νξηνζεηνχλ ή ηνλ δηαζρίδνπλ ηφζν ιηγφηεξνη έρνπλ γλσξίζεη ηελ θαξδηά ηνπ, ηελ άγξηα νκνξθηά ζηα ζηελά φπνπ ζπλαληηνχληαη εηθφλεο ηεο ζεκεξηλήο ηνπ θαζεκεξηλφηεηαο κε πνιηηηζηηθνχο ζεζαπξνχο θαη ηελ αλαπάληερε ζέα ηεο Αθξφπνιεο, ε ζχγρξνλε πνιηηηζηηθή δξαζηεξηφηεηα ζε γεηηλίαζε κε απνζήθεο, έλα ηαβεξλάθη θαη ηελ ππεξεζία πνπ ρνξεγεί βίδα ζε κεηαλάζηεο (Μαγθιίλεο, 2012; Ρσπατηνπ Σζαπαξέιε, 2006). ηελ εηζαγσγή απηή επηρεηξήζακε ζπλνπηηθά λα απνδψζνπκε ηελ αίζζεζε πνπ απνθνκίδεη θαλείο ζηνλ Διαηψλα θαη φςεηο ηηο θξίζεηο πνπ ζα κπνξνχζαλ άιιεο πξνζεγγίζεηο λα δηεξεπλήζνπλ ζε βάζνο πξνηνχ πεξάζνπκε ζηε ζπλέρεηα, φπνπ ηε ζθπηάιε ζα πάξεη ε απζηεξή γιψζζα ησλ αξηζκψλ 2. Η ΔΠΙΥΔΙΡΗΜΑΣΙΚΗ ΓΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΑ ΚΑΙ Η ΑΓΟΡΑ ΑΚΙΝΗΣΧΝ ηε ελφηεηα απηή παξνπζηάδνληαη ζηνηρεία πνπ ζπιιέρζεθαλ πξσηνγελψο γηα ηηο αλάγθεο ηεο δεκνζίεπζεο απηήο απφ ηηο βάζεηο δεδνκέλσλ ηεο Γεληθήο Γξακκαηείαο Πιεξνθνξηαθψλ πζηεκάησλ θαη ην ηκήκα Αλάιπζεο Αγνξάο Αθηλήησλ ηεο ΣηΔ. Σα ζηνηρεία ζπιιέρζεθαλ κε βάζε ηνπο ΣΚ ηνπ Διαηψλα (10442, 10447, 11855, 12131, 12241, 12242, 17778, 18233) θαη αθνξνχλ κηα πεξηνρή κεγαιχηεξε απφ ηα ζεζκηθά ηνπ φξηα φπσο νξίδνληαη ζην ΠΓ ηνπ Σελ πεξηνρή απηή νλνκάδνπκε Δπξχηεξε Πεξηνρή Διαηψλα. χλνιν επηρ/ζεσλ Δπξχηεξεο πεξηνρήο Διαηψλα Πνζνζηφ κεηαβνιήο ζπλφινπ επηρ/ζεσλ (εζληθφ πνζνζηφ) Ννκηθά Πξφζσπα (εζληθφ πνζνζηφ) ,77% (39,76%) ,6% 48,9% (20%) (34,1%) ,74% 50,4% (10,64%) (35,52%) ,7% 52,15% (-0,68%) (36,98%) Άζξνηζκα ΑΔ, ΔΠΔ, ΔΔ (εζληθφ πνζνζηφ) 17,78% (9,1%) 17,67% (8,66%) 18,85% (9,34%) 19,86% (9,91%) Αηνκηθέο Δπηρ/ζεηο (εζληθφ πνζνζηφ) 45,3% (60,29%) 51,1% (66,04%) 49,61% (64,67%) 47,87% (63,17%) χήμα 1. Με κσβ νη πεξηνρή ηνπ Διαηψλα ζχκθσλα κε ην ΠΓ 95, κε θίηξηλν ε επξχηεξε πεξηνρή ηνπ Διαηψλα κε βάζε ηνπο ΣΚ, ζηελ νπνία αθνξνχλ ηα ζηνηρεία ηνπ Πίνακα 1. (πεγέο ΓΓΠ, geodata, ENVECO) 582

29 Απφ ηηο βάζεηο δεδνκέλσλ ηεο ΓΓΠ ε έξεπλα εμέηαζε επίζεο ην πιήζνο ησλ επηρεηξήζεσλ κε βάζε ηεηξαςήθηνπο ΚΑΓ (508 παιαηνχο θαη 649 λένπο), νη νπνίνη αληηζηνηρήζεθαλ κε βάζε ηνπο λένπο ΚΑΓ θαη θαηεγνξηνπνηήζεθαλ γηα ηελ εμαγσγή ζπκπεξαζκάησλ ζε βαζηθνχο θιάδνπο πνπ ραξαθηεξίδνπλ ηελ πεξηνρή. Ζ επηρεηξεκαηηθή δξαζηεξηφηεηα αθνξά ζε 523 ΚΑΓ. Όπσο απηνί πξνέθπςαλ απφ ηελ αληηζηνίρεζε, νκαδνπνηήζεθαλ ζε 53 θαηεγνξίεο. Οη ηηκέο δφζεθαλ γηα ηα δηαρεηξηζηηθά έηε 1991, 2001, 2008, Οη 53 θαηεγνξίεο δξαζηεξηνηήησλ εκθαλίδνπλ εληαία απμεηηθή ηάζε απφ ην 1991 έσο ην 2001, κε εμαίξεζε ηηο ζηδεξνδξνκηθέο κεηαθνξέο φπνπ απφ 24 δελ έκεηλε θακία. Οη επηρεηξήζεηο ζε φινπο ηνπο θιάδνπο πιήζπλαλ ζε κεγάιν βαζκφ ηελ ηειεπηαία δεθαεηία ηνπ 20 νπ αηψλα (ΓΓΠ, ΗΟΒΔ, 2005). Απφ 2001 έσο ην 2011 δελ παξνπζηάδνληαη νκνηφκνξθεο ηάζεηο σο πξνο ην πιήζνο ησλ επηρεηξήζεσλ. Μηα ζεηξά απφ θιάδνπο ηνπ δεπηεξνγελνχο ηνκέα παξνπζίαδαλ θζίλνπζα πνξεία πξηλ απφ ην μέζπαζκα ηεο θξίζεο ηελ νπνία θαη ζπλέρηζαλ εληφο ηεο πεξηφδνπ (πθαληνπξγία έλδπζε - ππφδπζε, μπινπξγία θαιαζνπνηία θειινπνηία, εθηππψζεηο - βηβιηνδεζία, παξαγσγή δηάθνξσλ ρεκηθψλ πξντφλησλ, παξαγσγή πιαζηηθψλ, παινπξγία, παξαγσγή πξντφλησλ θεξακηθήο, παξαγσγή δνκηθψλ κε κεηαιιηθψλ πξντφλησλ, παξαγσγή κεηάιινπ θαη κεηαιιηθψλ πξντφλησλ, θαηαζθεπή ειεθηξηθψλ κεραλεκάησλ θαη κεραλψλ, θαηαζθεπή επίπισλ, άιιεο κεηαπνηεηηθέο δξαζηεξηφηεηεο). Άιιεο θαηεγνξίεο δξαζηεξηνηήησλ είραλ απμεηηθή ηάζε έσο ην 2008 θαη ζηε ζπλέρεηα παξνπζίαζαλ ζεκαληηθή κείσζε (παξαγσγή ηξνθίκσλ θαη πνηψλ, δξαζηεξηφηεηεο ζε ζρέζε κε ηελ θαηαζθεπή, εκπφξην ζρεηηθφ κε κεραλνθίλεηα νρήκαηα, ρνλδξηθφ θαη ιηαληθφ εκπφξην, κεηαθνξέο θαη νη ππνζηεξηθηηθέο ηνπο δξαζηεξηφηεηεο, θαηαιχκαηα - εζηίαζε, θηλεκαηνγξάθνο ξαδηφθσλν ηειεφξαζε, δξαζηεξηφηεηεο κεραληθψλ θαη ζπλαθψλ επαγγεικάησλ, ππνζηεξηθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο ηξηηνγελνχο ηνκέα, δεκφζηα δηνίθεζε, δεκφζηα εθπαίδεπζε πιελ ηεο ηξηηνβάζκηαο, ζέακα θαιιηηερληθή δεκηνπξγία, ηπρεξά παηρλίδηα. Μηθξφηεξε κείσζε παξνπζίαζαλ νη θιάδνη ηεο θαηαζθεπήο ειεθηξνληθψλ ζπζηεκάησλ θαη εμαξηεκάησλ, νη επηζθεπέο εμνπιηζκνχ, νη δξαζηεξηφηεηεο ζρεηηθέο κε Ζ/Τ, ε πιεξνθνξία δηαθήκηζε, νη ρξεκαηνπηζησηηθέο θαη ινγηζηηθέο ππεξεζίεο αζθάιεηεο δηαρείξηζε αθίλεηεο πεξηνπζίαο, ε έξεπλα ηξηηνβάζκηα εθπαίδεπζε, ε πγεία ηαηξηθά επαγγέικαηα, ε θνηλσληθή κέξηκλα θαη ε παξνρή πξνζσπηθψλ ππεξεζηψλ. ηαζεξνί παξακέλνπλ νη θιάδνη ηνπ πξσηνγελνχο ηνκέα, ε εμφξπμε άληιεζε, ε ραξηνπνηία, ε δηαρείξηζε απνξξηκκάησλ θαη απνβιήησλ θαη νη δξαζηεξηφηεηεο εμσρψξησλ νξγαληζκψλ θαη θνξέσλ. Απμεηηθή ηάζε παξνπζηάδνπλ νη επηρεηξήζεηο κε δξαζηεξηνπνίεζε κφλν εθηφο Διιάδνο, ε παξαγσγή / παξνρή ειεθηξηθνχ ξεχκαηνο, αηκνχ θαη λεξνχ, ε εθκεηάιιεπζε ΣΑΞΗ, νη ηαρπδξνκηθέο ππεξεζίεο, νη εθδφζεηο έληππσλ πξντφλησλ, νη λνζνθνκεηαθέο δξαζηεξηφηεηεο, ν αζιεηηζκφο, ηα ζεκαηηθά πάξθα δηαζθέδαζε αλαςπρή, νη νξγαλψζεηο (εξγνδνηηθέο, πνιηηηθέο, ζπλδηθαιηζηηθέο θ.α.). ηελ επξχηεξε πεξηνρή ηνπ Διαηψλα ζχκθσλα κε ηα ζηνηρεία ηεο ΣηΔ γηα ηα δηακεξίζκαηα θαη ηεο κεδνλέηεο θαηαγξάθεθε θαηαθφξπθε πηψζε ηνπ αξηζκνχ αγνξαπσιεζηψλ, πνπ θηλήζεθε σο εμήο: Σν 2007 θαηαγξάθεθαλ 982 κεηαβηβάζεηο, 778 ην 2008, 514 ην 2009, 520 ην 2010, 273 ην 2011 θαη 189 ην Ζ κέζε ηηκή αλά ηεηξαγσληθφ κέηξν γηα ηηο αληίζηνηρεο ρξνληέο θαηέγξαςε πηψζε απφ ην 2010 έσο θαη ην 583

30 2012. πγθεθξηκέλα ε ηηκή θηλήζεθε σο εμήο: 1774,4 ην 2007, 1821,1 ην 2008, 1886,6 ην 2009, 1786,1 ην 2010, 1612,5 ην 2011 θαη 1323,9 ην Με βάζε ηα ζηνηρεία ηεο ΣηΔ (ΣηΔ, 2012) ε θαηάζηαζε γηα ηα εκπνξηθά αθίλεηα είλαη δπζκελέζηεξε. Έρνληαο ζρεκαηίζεη κηα βαζηθή εηθφλα γηα ηελ πνξεία ησλ παξαγσγηθψλ θιάδσλ θαη ηηο ηηκέο ηεο αγνξάο αθηλήησλ, ζηελ επφκελε ελφηεηα ζα επηρεηξήζνπκε ηελ θξηηηθή αλαζθφπεζε ησλ ζρεδηαζκψλ γηα ηελ πεξηνρή θαηά ηελ εηθνζαεηία πνπ πξνεγήζεθε ηνπ μεζπάζκαηνο ηεο θξίζεο (ΣηΔ, 2012). 3. ΠΑΡΔΛΘΟΝ ΘΔΜΙΚΗ ΑΣΟΥΙΑ ΚΑΙ Η ΓΔΝΔΑΛΟΓΙΑ ΣΗ ΚΡΙΗ Οη πξνζπάζεηεο ηνπ ζρεδηαζκνχ ζηνλ Διαηψλα κεηξνχλ πνιιέο δεθαεηίεο. Απφ ην 1954 κέρξη θαη ην 1985, κειέηεο, λφκνη θαη δηαηάγκαηα δηαδέρζεθαλ ην έλα ην άιιν ρσξίο απνηέιεζκα. Σν ΡΑ 85 πξνέβιεπε ρξήζε ΒΗΠΑ - ΒΗΟΠΑ θαηά 70% ελψ ζην ππφινηπν 30% ρσξνζεηνχζε γεληθή θαηνηθία (18%) θαη εηδηθέο ρξήζεηο (ΟΡΑ, 1996). Απφ ηηο πνιενδνκηθέο κειέηεο πνπ είραλ αλαηεζεί ήδε απφ ην ελφςεη ησλ νπνίσλ είρε γίλεη θαη αλαζηνιή νηθνδνκηθψλ εξγαζηψλ ζηελ πεξηνρή - θακία δελ ζεζκνζεηήζεθε κέρξη ην Σελ ίδηα ρξνληά ην ΤΠΔΥΩΓΔ πξνρψξεζε ζε ζχληαμε κειέηεο πνπ θαηέιεμε ζην ΠΓ ηνπ 1991 (ΦΔΚ 74Γ/91). Οη ελδηαθεξφκελνη Γήκνη πξνζέθπγαλ ζην ηδ δεηψληαο ηελ αθχξσζή ηνπ κε επηρεηξήκαηα πνπ ζηήξηδαλ ζην ΡΑ 85 θαη ηηο πεξηβαιινληηθέο νδεγίεο ηεο ΔΟΚ. ηηο αξρέο ηνπ 1994 ην δηάηαγκα παξέκελε αλεθάξκνζην θαη ν ΟΡΑ ζε ζπλεξγαζία κε κειεηεηηθή νκάδα ηνπ ΔΜΠ εθπφλεζαλ λέα κειέηε. Ζ ηειεπηαία ζηφρεπε λα ιάβεη ππφςε ηηο απφςεηο φισλ ησλ εκπιεθφκελσλ θνξέσλ. Απνηέιεζκα απηήο ηεο πξνζπάζεηαο ήηαλ ε ζεζκνζέηεζε ηνπ ΠΓ ηνπ 1995 (ΦΔΚ 1049Γ/95), ην νπνίν κε ηηο αλαζεσξήζεηο ηνπ απνηειεί θαη ην ηζρχνλ ζεζκηθφ πιαίζην ηεο πεξηνρήο. ε ζπλεληεχμεηο κε εκπιεθφκελνπο κειεηεηέο (ζπλεληεχμεηο ) ζίγνληαη κηα ζεηξά απφ δεηήκαηα ζε ζρέζε κε ηνπο ζρεδηαζκνχο ζηνλ Διαηψλα. Οη απφςεηο απηέο έρνπλ απνρξψζεηο, δελ παξνπζηάδνπλ σζηφζν κεγάιεο απνθιίζεηο παξά ην φηη πξνέξρνληαη απφ δηαθνξεηηθνχο θνξείο θαη ζέζεηο. Τπνγξακκίδνπλ ειιείκκαηα δηαθπβέξλεζεο θαη δηαρείξηζεο, επηζεκαίλνπλ εηδηθφηεξα δεηήκαηα εθαξκνγήο θαη πην ζπάληα αλαθέξνληαη ζε ζπλνιηθφηεξα δεηήκαηα ζηξαηεγηθήο. Ζ δηνηθεηηθή δηαίξεζε ηνπ Διαηψλα ζε πέληε δήκνπο θαη ε αδπλακία πξαγκαηηθήο δεκηνπξγίαο ελφο εληαίνπ θνξέα δηαρείξηζεο ζπληζηνχλ ηα βαζηθά πξνβιήκαηα φζνλ αθνξά ζηε δηαθπβέξλεζε. Ο θνξέαο πνπ ζεζκνζεηήζεθε κε ΠΓ ην 2002 (ΦΔΚ 187Α/2002) έρεη παξακείλεη αλελεξγφο θαη βαζηθή αηηία γηα απηφ ζεσξείηαη ε έιιεηςε νπζηαζηηθήο αξκνδηφηεηάο ηνπ. Δίλαη έλαο θνξέαο πνπ δελ δηαζέηεη πφξνπο ή / θαη ρψξνπο πξνθεηκέλνπ λα κπνξέζεη λα σζήζεη ηηο παξεκβάζεηο ζηελ πεξηνρή κε βάζε θαη παξαδείγκαηα ηεο δηεζλνχο εκπεηξίαο. Βεβαίσο θαη ζηα «πεξίθεκα» δηεζλή παξαδείγκαηα, αθφκε θαη φηαλ θπκάηηδε ζξηακβεπηηθά «ε ζεκαία ηεο αγνξάο» πνηέ δελ απνπζίαζε ε επέλδπζε ηνπ θξάηνπο ζηηο ππνδνκέο. Οη ππεχζπλνη ηνπ πξψελ ηκήκαηνο Διαηψλα ζηνλ ΟΡΑ (πξψελ αθνχ νη ζηπινβάηεο ηνπ ζπληαμηνδνηήζεθαλ θαη νπδείο γλσξίδεη ηη κέιεη γελέζζαη) ζεσξνχλ πσο «ε πεξηνρή ηνπ Διαηψλα είλαη πξαγκαηηθά ην δείγκα ηνπ πψο ιεηηνχξγεζε θαη ιεηηνπξγεί ην ειιεληθφ θξάηνο ζπλνιηθά». Γηαθεξπθηηθά εμαηξεηηθά παξεκβαηηθφ θαη ζην δηαηαχηα «ην ρέξη ηεο αγνξάο» κάιινλ βξίζθεη εδψ ηελ πην δεζηή θσιηά. Με πεξίηερλε λνκνζεζία θαη αιιειεπηθαιχςεηο φια επηηξέπνληαη θαη φια απαγνξεχνληαη θαη ζε απηφ ην πιαίζην εληζρχνληαη νη δπλαηφηεηεο θεξδνζθνπίαο επί ηεο 584

31 γεο θαη απηνχ ηνπ είδνπο νη κεζνδεχζεηο. Ζ αλππαξμία ελφο εληαίνπ θνξέα δηαρείξηζεο ζπκβάιιεη ζε απηφ ην παηρλίδη θαη θάλεη αθφκε πην πνιχπινθε ηελ θαηάζηαζε πνπ δηακνξθψλνπλ νη πνιινί παίθηεο, νη δηαθνξεηηθέο εθηηκήζεηο θαη ηα αληηθξνπφκελα ζπκθέξνληα. Ζ εθαξκνγή ηνπ ζρεδίνπ απνδείρηεθε ηξαγηθά δχζθνιε ππφζεζε. Ζ πεξηνρή εληάρζεθε ζην ζρέδην σο κία πνιενδνκηθή ελφηεηα κε αξρηθφ ζθνπφ λα ηζνζθειίδνληαη νη δηαθνξέο ζε πξάζηλν πνπ ππήξραλ απφ Γήκν ζε Γήκν. Οη ρψξνη πξαζίλνπ ήηαλ ζπγθεληξσκέλνη ζην κεγαιχηεξν κέξνο ηνπο ζηνλ Γήκν ηεο Αζήλαο θαη ε πξφβιεςε ήηαλ λα πινπνηεζνχλ απφ ηηο εηζθνξέο θαη ησλ ππφινηπσλ Γήκσλ. Απηφ φκσο δελ θαηέζηε εθηθηφ. Οη πξάμεηο εθαξκνγήο πξνρψξεζαλ ηκεκαηηθά θαη αληζφκεηξα απφ Γήκν ζε Γήκν, κε κειέηεο πνπ εθπφλεζαλ δηαθνξεηηθνί κειεηεηέο, ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο ηδηψηεο, θαη ρσξίο εληαίν ζπληνληζκφ θαη επίβιεςε. Πνιιέο απφ ηηο πξάμεηο εθαξκνγήο, φπσο π.ρ. ζηνλ Γήκν Αηγάιεσ έγηλαλ θαη μαλάγηλαλ. Απηή ε ηκεκαηηθή εθαξκνγή αλά Γήκν θαη ε είζπξαμε ησλ εηζθνξψλ απφ ηηο επηκέξνπο δηνηθήζεηο νδήγεζε θαη ζηελ αδπλακία λα πινπνηεζνχλ νη κεγάινη θνηλφρξεζηνη ρψξνη εηδηθά ζηνλ Γήκν Αζελαίσλ. Όζν δε ν θαηξφο πεξλνχζε νη εηζθνξέο ήηαλ αθφκε δπζθνιφηεξν λα ππνινγηζηνχλ θαη λα επηκεξηζηνχλ ζηνπο πνιινχο ηδηνθηήηεο θαη θιεξνλφκνπο. Δπηπξνζζέησο χζηεξα απφ ηελ παξέιεπζε ηεο νθηαεηίαο ππήξραλ ηδηνθηήηεο πνπ αζθνχζαλ ην έλλνκν δηθαίσκά ηνπο λα αηηεζνχλ άξζε ηεο απαιινηξίσζεο ιφγσ κε εθαξκνγήο ηνπ ζρεδίνπ. Τπφ απηέο ηεο ζπλζήθεο ε εθαξκνγή ελφο ζρεδίνπ φρη γηα ιίγα νηθνδνκηθά ηεηξάγσλα αιιά γηα κηα ηέηνηα έθηαζε 9000 ζηξεκκάησλ αδπλαηνχζε λα νινθιεξσζεί. Ζ ηκεκαηηθή εθαξκνγή είρε ηδηαίηεξε επίπησζε θαη ζηηο αμίεο ηεο γεο. Απηέο ήηαλ ήδε πςειέο θαη αλέβαηλαλ αθφκε πεξηζζφηεξν. Απηφ ήηαλ έλα δεχηεξν ζπλαθέο πξφβιεκα. ηελ πεξηνρή νη ηδηνθηεζίεο είλαη ηδηαίηεξα κεγάιεο θαη ζηελ πιεηνςεθία ηνπο δηαζέηνπλ κεγάιεο επηθάλεηεο επηθείκελσλ θηηξίσλ νη νπνίεο ζπλππνινγίδνληαη. Πξνέθππηαλ επνκέλσο ππέξνγθα πνζά ηφζν γηα ηηο εηζθνξέο φζν θαη γηα ηηο απαιινηξηψζεηο. Σα παξαδείγκαηα γηα ηηο ηδηνθηεζίεο ηεο ΔΣΜΑ θαη ηεο ΠΗΣΟ είλαη ελδεηθηηθά. Γηα ηελ κελ ΔΣΜΑ ν Γήκνο Αζελαίσλ βξέζεθε ζε αδπλακία λα πινπνηήζεη ην ζρέδην φηαλ ε εηαηξία έθιεηζε, ελψ ε ΠΗΣΟ ζεψξεζε αδηαλφεην λα πιεξψζεη εηζθνξέο ην πφζν ησλ νπνίσλ ήηαλ αληίζηνηρν κε ηε δεκηνπξγία ελφο λένπ εξγνζηαζίνπ ζε άιιε ρψξα. Απνθάζηζε σο εθ ηνχηνπ θαη επεηδή ρξεηαδφηαλ πεξηζζφηεξν ρψξν λα πνπιήζεη ηελ ηδηνθηεζία ηεο ζηνλ Διαηψλα πξνθεηκέλνπ λα κεηαθεξζεί θάπνπ αιινχ ζηελ Αηηηθή. Καη βέβαηα πίεδε λα αιιάμεη θαη ε ρξήζε γεο απφ βηνκεραλία ζε άιιεο ρξήζεηο πξνθεηκέλνπ λα πινπνηήζεη κε θαιχηεξνπο φξνπο απηφ ηεο ην ζρέδην. Κάπσο έηζη είρε δηακνξθσζεί ε θαηάζηαζε πξνηνχ αλνίμεη ε ζπδήηεζε γηα ηελ ππφζεζε ηεο Γηπιήο Αλάπιαζεο. Ζ πξψηε απφπεηξα γηα ηε δηπιή αλάπιαζε ζηηο πεξηνρέο ηνπ Διαηψλα θαη ησλ Ακπεινθήπσλ πξνβιέθζεθε κε ηα άξζξα 11 θαη 12 ηνπ Ν. 3481/2006. Ύζηεξα απφ πξνζθπγέο ζην ηδ αθνινχζεζε ε 3059/2009 απφθαζε ηεο νινκέιεηαο ηνπ πκβνπιίνπ ε νπνία αλαίξεζε κηα ζεηξά απφ θαηαζθεπέο πνπ πξνέβιεπε ν λφκνο θαη πάγσζε ηελ αλάπιαζε ζηνλ Βνηαληθφ. Οη πξψηεο λνκνζεηηθέο αιιαγέο έγηλαλ κε ην άξζξν 23 ηνπ Ν. 3983/2011 θαη νη δεχηεξεο κε ηνλ Ν. 4117/2013. Σνλ Απξίιην ηνπ 2013 ην Δ ηκήκα ηνπ ηδ γλσκνδνηψληαο επί ηνπ ζρεδίνπ ΠΓ κε βάζε ηηο πην πάλσ ξπζκίζεηο έθξηλε φηη νη λέεο πξνβιεπφκελεο θαηαζθεπέο δελ αληίθεηληαη ζην άξζξν 24 ηνπ πληάγκαηνο. Σν μέζπαζκα ηεο νηθνλνκηθήο θξίζεο επέθεξε ζεκαληηθφ πιήγκα ζηελ θαηαζθεπάζηξηα εηαηξία Μπάκπεο Βσβφο, ε νπνία θαηέθπγε ζην ηέινο ηνπ 2012 ζε 585

32 αίηεζε γηα έληαμε ζην αξ 99. Ζ εηαηξεία εθηέζεθε ζε ππέξνγθν δαλεηζκφ, ππνινγίδνληαο ηελ απνπιεξσκή κε έζνδα απφ ηελ ελνηθίαζε γξαθεηαθψλ ρψξσλ πνπ είρε ζηελ ηδηνθηεζία ηεο θαη απφ ηε ιεηηνπξγία ηνπ εκπνξηθνχ θέληξνπ ζηνλ Βνηαληθφ. Οη πηέζεηο ησλ ελνηθηαζηψλ γηα κείσζε ησλ ελνηθίσλ ιφγσ ηεο θξίζεο θαη ην πάγσκα ηεο αλάπιαζεο νδήγεζαλ ζε αδπλακία απνπιεξσκήο θαη ρξεσθνπία. Ζ εμπγίαλζε ηεο εηαηξίαο κέζσ ησλ δηαδηθαζηψλ ηνπ αξ 99 ζήκεξα ζπλαξηάηαη κε ηελ πινπνίεζε ηνπ εκπνξηθνχ θέληξνπ ζηνλ Βνηαληθφ (Γηφγηαθαο, 2013). Οη θαηαξρήλ επηκέξνπο δπζθνιίεο ηεο εθαξκνγήο πνπ πεξηγξάθεθαλ πην πάλσ κεηαηξέπνληαη ζε λεπξαιγηθήο ζεκαζίαο αλεπάξθεηεο ηνπ ζρεδηαζκνχ θαη ζε ζπλδπαζκφ κε κηα ζεηξά άιισλ ζηξαηεγηθψλ αδπλακηψλ δηακνξθψλνπλ ην πιαίζην ηεο ζεζκηθήο αζηνρίαο πνπ ζρεηίδεηαη κε ηελ θξίζε ηνπ ρψξνπ. Ζ θαζπζηέξεζε ηεο εθαξκνγήο θαζηζηά ην φπνην ζρέδην αλεπίθαηξν θαη ηειηθά δχζθνια απνηηκηηαίν. Παξφιν απηά δελ είλαη επαξθήο κηα ηέηνηα ηνπνζέηεζε. Γελ είλαη ηφζν απιφ, δειαδή, φηη ηα ζρέδηα είλαη θαιά αιιά δελ εθαξκφδνληαη. Ζ δεθαεηία πνπ κεζνιαβεί απφ ην ΠΓ ηνπ 1995 έσο ηνλ πξψην λφκν γηα ηε δηπιή αλάπιαζε ην 2006 είλαη θξίζηκε θαη ελδεηθηηθή ησλ ζηξαηεγηθψλ αδπλακηψλ ηνπ ζρεδηαζκνχ. αξσηηθέο κεηαιιαγέο ζε αλαπηπμηαθή θαηεχζπλζε πνπ ζπλφδεπζαλ ηε δηεμαγσγή ησλ Οιπκπηαθψλ Αγψλσλ θαη ηελ έληαμε ζηελ ΟΝΔ (κεγάια θπθινθνξηαθά έξγα, ε κεηαθνξά ηνπ αεξνδξνκίνπ ζηα πάηα, ε ρσξνζέηεζε ησλ νιπκπηαθψλ έξγσλ θ.ν.θ.) νδήγεζαλ ζε αχμεζε ησλ νηθνλνκηθψλ κεγεζψλ ζηεξηγκέλε ζε θαηαζθεπέο θαη εκπφξην ρσξίο ηε δεκηνπξγία πξνυπνζέζεσλ πνπ ζα νδεγνχζαλ ζε θαηλνηνκηθή αλαδηάξζξσζε ησλ παξαγσγηθψλ δξαζηεξηνηήησλ. Απφξξνηα θαη ησλ θαηεπζχλζεσλ ηνπ ΡΑ 85 ήηαλ ν πξνζαλαηνιηζκφο ζε «αλάζρεζε ηεο δηφγθσζεο ησλ νηθνλνκηθψλ δξαζηεξηνηήησλ θαη αλαπξνζαλαηνιηζκφ ησλ επελδχζεσλ ζηελ πεξηθέξεηα». Γεκηνπξγήζεθε, επνκέλσο, έλα πιαίζην κεξηθνχ πξνγξακκαηηζκνχ ή θαη παληεινχο έιιεηςήο ηνπ ην νπνίν ζπλεγνξνχζε ζηελ εγθαηάιεηςε θαη ζπρλά ηνλ ζηηγκαηηζκφ ησλ θεληξηθψλ πεξηνρψλ θαη είρε σο βαζηθή ζπλέπεηα θαη ηελ αζηηθή δηάρπζε. Γελ είλαη ηπραίν φηη ηελ πεξίνδν ησλ Οιπκπηαθψλ Αγψλσλ ν Διαηψλαο έγηλε θαη θπξηνιεθηηθά ε πίζσ απιή ηεο Αζήλαο. Μεηαθέξζεθαλ φια φζα δελ έπξεπε λα δεη ε «πεζεξά» (απηνθίλεηα, κπάδα θ.ν.θ.). Δίλαη εξψηεκα, βέβαηα, αλ απηή ε θαηεχζπλζε ήηαλ απιά ιάζνο πξνγξακκαηηζκφο θαη «ρακέλε επθαηξία» ή ινγηθή ζπλεπαγσγή ηνπ ηξφπνπ κε ηνλ νπνίν ηεξαξρνχληαη νη πξνηεξαηφηεηεο γηα ηελ πφιε, ηα ζπκθέξνληα πνπ ππεξαζπίδνληαη θαη ηα θξηηήξηα κε ηα νπνία ρσξνζεηνχληαη θαη αμηνινγνχληαη ηα έξγα. ε θάζε πεξίπησζε πάλησο θαη παξά ηελ πιεηνδνζία λνκνζεηηθψλ ξπζκίζεσλ ε πεξηνρή ηνπ Διαηψλα ζε θακία πεξίπησζε δελ έηπρε επλντθήο αληηκεηψπηζεο. Σα πξνβιήκαηά ηνπ βξέζεθαλ ζε δεχηεξε κνίξα. 4. ΤΜΠΔΡΑΜΑΣΑ Ζ εμαγσγή ζπκπεξαζκάησλ γηα πεξηνρέο κε ηφζν ζχλζεηε θπζηνγλσκία απαηηεί δηεηζδπηηθή θαη πνιπεπίπεδε πξνζέγγηζε. Οη νξηδφληηεο δηαηππψζεηο πάληνηε δηαηξέρνπλ ηνλ θίλδπλν ηεο ηζνπέδσζεο θαη ηνπ ζηηγκαηηζκνχ. πάληα δε κπνξνχλ λα πεξηγξάςνπλ ηελ πξαγκαηηθφηεηα. Ο Διαηψλαο δελ είλαη γεληθά «πεξηνρή ζε θξίζε», «αζηηθφ θελφ», «no man s land», «καχξν θνπηί». Ο δηάβνινο εδψ πξάγκαηη βξίζθεηαη ζηηο ιεπηνκέξεηεο. Οη παξαγσγηθέο δξαζηεξηφηεηεο, φπσο είδακε ζηε δεχηεξε ελφηεηα δελ εκθαλίδνπλ εληαία 586

33 ραξαθηεξηζηηθά. Φζίλνπζα ήηαλ ε πνξεία ζπγθεθξηκέλσλ κεηαπνηεηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ. Τπάξρνπλ, φκσο, θιάδνη πνπ εκθαλίδνπλ αληνρή θαη αχμεζε αθφκε θαη θαηά ηε δηάξθεηα ηεο θξίζεο. Ζ γελεαινγία ησλ θαηλνκέλσλ ηεο θξίζεο ζπγθξνηείηαη βαζηθά απφ ηελ επηινγή λα ππάξρεη «πίζσ απιή», ζπγθέληξσζε φισλ ησλ «αλεπηζχκεησλ» δξαζηεξηνηήησλ ζε έλα κέξνο ηεο πφιεο. Γεκηνπξγνχληαη ζεκαληηθέο ρσξηθέο αληζφηεηεο θαη ζπλζήθεο θαηάθσξεο πεξηβαιινληηθήο ππνβάζκηζεο. Ο ζρεδηαζκφο είρε ζηξαηεγηθέο αδπλακίεο θαη δελ ήηαλ πξαγκαηηθή πνιηηηθή πξνηεξαηφηεηα ε βειηίσζε ησλ ζπλζεθψλ θαηνίθεζεο θαη εξγαζίαο ζηνλ Διαηψλα. Ζ «αλαπηπμηαθή κεηάιιαμε» ηεο Αζήλαο είρε ζαθψο άιιεο πξνηεξαηφηεηεο. Ο ζρεδηαζκφο δελ ζα κπνξνχζε λα επηιχζεη ηα ζέκαηα θνηλσληθψλ αληζνηήησλ, ζα κπνξνχζε φκσο λα δηαρεηξηζηεί δηαθνξεηηθά ηηο ρσξηθέο αληζφηεηεο, κε άιιε θαηαλνκή ζεηηθψλ αξλεηηθψλ ζπλεπεηψλ ζηηο πεξηνρέο ηεο πφιεο. Τπφ απηνχο ηνπο φξνπο νη ζρεδηαζκνί ζηνλ Διαηψλα έγηλαλ θνκκάηη ηνπ πξνβιήκαηνο. Γελ είρακε θαιά ζρέδηα πνπ δελ εθαξκφζηεθαλ. Έγηλε ηειηθά έλα πνιχρξσκν «πάπισκα» - ζρέδην ρξήζεσλ γεο, ην νπνίν ζθεπάδεη κηα εληειψο δηαθνξεηηθή πξαγκαηηθφηεηα. Ζ θζίλνπζα πνξεία δελ είλαη λνκνηέιεηα. Τπάξρνπλ νη φξνη γηα κηα δηαθνξεηηθή πξννπηηθή. Απηή, φκσο, ε πξννπηηθή έρεη σο πξνυπφζεζε ηελ αιιαγή ησλ ζηφρσλ, ησλ πξνηεξαηνηήησλ, ηνπ πξνζαλαηνιηζκνχ ησλ δεκφζησλ δαπαλψλ. 5. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Βαζελρφβελ Λ.,1995. Αζηηθέο αλαπιάζεηο ζε κηα ζχγρξνλε κεγαινχπνιε: ε πεξίπησζε ηνπ Διαηψλα, ηο Γεσξγνχιεο, Γ. (επηκ.), Κείμενα ζηη θεωπία και ζηην εθαπμογή ηος πολεοδομικού και ηος σωποηαξικού ζσεδιαζμού, Παπαδήζε, Αζήλα, ζ Γηφγηαθαο, Π «Ο Βνηαληθφο γνλάηηζε ηνλ βαζηιηά ηεο αληηπαξνρήο», δηαζέζηκν ζην: [ηειεπηαία επίζθεςε 05/10/2013] ΔΜΠ, Δπεςνηηικό Ππόγπαμμα: Πολεοδομική Οπγάνωζη και Ανάπλαζη Πεπιοσήρ Δλαιώνα, Δζληθφ Μεηζφβην Πνιπηερλείν Γήκνο Αζελαίσλ, Αζήλα. ΗΠΑ ΗΟΒΔ, Έπεςνα: Γιεπεύνηζη πποοπηικών ανάπηςξηρ ηηρ πεπιοσήρ ηος ελαιώνα Α θάζη: Η αναπηςξιακή θςζιογνωμία ηος Δλαιώνα, Β θάζη: Αναπηςξιακέρ δςναηόηηηερ ηος Δλαιώνα και πποηάζειρ πολιηικήρ, Αζήλα. Μαγθιίλεο, Ζ., «Βνηαληθφο, έξεκε ρψξα γεκάηε δσή» δηαζέζηκν ζην: [ηειεπηαία επίζθεςε 07/10/2013] ΟΡΑ, Ο Δλαιώναρ , ΟΡΑ, Αζήλα. Ρσπαΐηνπ Σζαπαξέιε Ε., O Δλαιώναρ ηηρ Αθήναρ, Ο σώπορ και οι άνθπωποι ζηο πέπαζμα ηος σπόνος, Φηιηππφηε, Αζήλα. ΣηΔ, Ππακηικά ζςνεδπίος: Η αγοπά ακινήηων ζηην ππόζθαηη σπημαηοοικονομική κπίζη, έθδνζε ηεο ΣηΔ, Αζήλα. πλεληεχμεηο Αίζσπνο Γ., ζςνένηεςξη, 11 επηεκβξίνπ 2012, Αξγχξε Γ. Καλδειψξνο Κ., ζςνένηεςξη, 14 Φεβξνπαξίνπ 2012, Βαζελρφβελ Λ., ζςνένηεςξη, 24 Ηαλνπαξίνπ 2012, Κνηνπνχιεο Μ., ζςνένηεςξη, 5 Γεθεκβξίνπ 2012, Λαγνπδάθε Α., ζςνένηεςξη, 4 Γεθεκβξίνπ 2012, Ρσπαΐηνπ Σζαπαξέιε Ε., ζςνένηεςξη, 29 επηεκβξίνπ

34 ΔΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΣΟ ΑΡΥΙΠΔΛΑΓΟ ΣΗ ΑΣΙΚΗ ΑΠΟΤΝΘΔΗ Βαζιλική Σζιούηζιου Αξρηηέθησλ Μεραληθόο ΠΘ - Msc Urbanism (TUDelft-IUAV), ΠΔΡΙΛΗΦΗ Σν ηζηνξηθό θέληξν ηεο Αζήλαο έρεη ηαπηηζηεί κε ηελ εκθάληζε κηαο δηαδηθαζίαο πνιενδνκηθήο θαη θνηλσληθήο απνζύλζεζεο. Η πεξηνρή γύξσ από ηελ Οκόλνηα, πνπ παξαδνζηαθά ραξαθηεξηδόηαλ από ηελ κείμε ησλ θνηλσληθώλ ζηξσκάησλ θαη ησλ ρξήζεσλ γεο, ηώξα καζηίδεηαη από ηα νξαηά ζεκάδηα παξαθκήο (θελά νηθόπεδα, εγθαηαιειεηκκέλα θηίξηα), ηελ εξήκσζε θαη ηελ εγθιεκαηηθόηεηα. Παξά ηελ εγθαηάιεηςε ηεο, σζηόζν, ε πεξηνρή απηή ήηαλ θαη παξακέλεη έλαο δσηηθήο ζεκαζίαο νηθνλνκηθόο ρώξνο γηα ηνπο κεηαλάζηεο. Αθεηεξία ηεο εηζήγεζεο είλαη είλαη ε ρσξηθή, πνζνηηθή θαη πνηνηηθή θαηαγξαθή ηεο αζηηθήο απνζύλζεζεο ζηελ πεξίπησζε ηνπ ηζηνξηθνύ θέληξνπ. Αξρηθά, κε ηελ ρξήζε ζελαξίσλ ζε κεηξνπνιηηηθή θιίκαθα, επηρεηξείηαη ε αλάδεημε ησλ δπλαηνηήησλ ηνπ άθηηζηνπ ζηελ αλαζύζηαζε ηνπ κεηξνπνιηηηθνύ ρώξνπ. Δζηηάδνληαο ζηελ πεξηνρή γύξσ από ηελ Οκόλνηα, ε αζηηθή απνζύλζεζε πνζνηηθνπνηείηαη θαη θαηαγξάθεηαη σο ην ζύλνιν ησλ άθηηζησλ νηθνπέδσλ, ρώξσλ ζηάζκεπζεο, αλελεξγώλ βηνηερληώλ θαη εξεηπίσλ. Σν δηάζπαξην κσζατθό απηώλ ησλ αζηηθώλ θαηαινίπσλ γίλεηαη ε βάζε γηα ηε κειέηε ελόο δηθηύνπ επεκβάζεσλ, πνπ ζηνρεύνπλ ζηε δηαζθάιηζε ηεο παξνπζίαο όισλ ησλ θνηλσληθώλ ζηξσκάησλ ζηε πεξηνρή αιιά θαη ζηελ ππνζηήξημε ηεο κηθξννηθνλνκίαο ησλ κεηαλαζηώλ, άκεζα ε έκκεζα. Σν βαζηθό εξώηεκα είλαη εάλ ε αζηηθή απνζύλζεζε κπνξεί λα απνηειέζεη δνκηθό ζηνηρείν γηα ηελ αλαζπγθξόηεζε ηεο πόιεο θαη ηε δηαζθάιηζε ηεο θνηλσληθήο θαη αζηηθήο πνιπκνξθίαο θαη ηζνξξνπίαο. Λέξεις κλειδιά: Αθήνα, αζηική αποζύνθεζη, μεηανάζηερ, επείπια, ιζηοπικό κένηπο. 1. ΔΙΑΓΧΓΗ Η ππνβάζκηζε ηνπ ηζηνξηθνύ θέληξνπ ηεο Αζήλαο είλαη κηα δηαδηθαζία ππό εμέιημε πνπ δηαξθεί ζρεδόλ κηζό αηώλα. Ήδε από ηε δεθαεηία ηνπ '80 ην θέληξν ζεσξείηαη απσζεηηθό, απνηέιεζκα ηεο έληνλεο αλνηθνδόκεζεο ησλ δεθαεηηώλ πνπ αθνινύζεζαλ ηνλ Β' Παγθόζκην Πόιεκν θαη κεγάιε κεξίδα ηνπ πιεζπζκνύ ηνπ θηλείηαη πξνο ηα πξνάζηηα. H αζηηθή εμάπισζε, πνπ ηξνθνδνηήζεθε από ηηο κεηαβνιέο ζηε γεσγξαθία ησλ κεηαθνξώλ (λέεο ππνδνκέο: κεηξό-αηηηθή νδόο, ξαγδαία αύμεζε ηεο ρξήζεο ησλ Ι.Υ.) έπαημε ζεκαληηθό ξόιν ζηνλ επαλαπξνζδηνξηζκό ηεο ηεξαξρίαο ηεο πόιεο κε ηελ αλάδπζε λέσλ δηνηθεηηθώλ θαη εκπνξηθώλ πόισλ. Οη εγθαηαιειεηκκέλεο ππνδνκέο ηνπ θέληξνπ, ην νπνίν ζηαδηαθά εξεκώλεη, επαλαρξεζηκνπνηνύληαη κε ηελ έιεπζε ησλ δηεζλώλ κεηαλαζηώλ πνπ θαηαθζάλνπλ αξρηθά από ηα Βαιθάληα θαη ηηο ρώξεο ηεο πξώελ νβηεηηθήο Έλσζεο θαη ζηε ζπλέρεηα από ηελ Αθξηθή θαη ηελ Αζία. 588

35 Η ζρέζε σζηόζν ηνπ ηζηνξηθνύ θέληξνπ κε ηελ παξνπζία ησλ κεηαλαζηώλ είλαη δηαρξνληθή. Η πεξηνρή γύξσ από ηελ Οκόλνηα είλαη γηα πάλσ από 2000 ρξόληα ε πύιε ηεο πόιεο, ραξαθηήξαο ν νπνίνο ηαπηίδεηαη δηαρξνληθά κε ην εκπόξην, ηε παξαγσγή αιιά θαη παξνπζία ησλ πην θησρώλ θαη ρακειώλ θνηλσληθώλ ζηξσκάησλ, ησλ μέλσλ, ησλ κεηαλαζηώλ θαη ησλ επηζθεπηώλ ηεο πόιεο. Η αξραία Αγνξά, πνπ απνηεινύζε ηε θπζηθή πξνέθηαζε ηεο πύιεο ησλ ηεηρώλ, ζπγθέληξσλε εκπόξνπο θαη κεηνίθνπο. Αληίζηνηρα ε πεξηνρή από ηελ πύιε κέρξη ην Οζσκαληθό Παδάξη ραξαθηεξηδόηαλ από ηελ παξνπζία ησλ Σζηγγάλσλ ζηδεξνπξγώλ, θαη ηεο άηππεο αγνξάο ησλ Αηζηόπσλ. Ο εθζπγρξνληζκόο ηεο πόιεο κε ηελ εθαξκνγή ηνπ πξώηνπ κνληέξλνπ πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ ηεο Αζήλαο, ζήκαλε ηελ κεηάβαζε ζηηο πύιεο ηεο Νενηεξηθόηεηαο, ηνπο ζηαζκνύο ησλ κέζσλ ζηαζεξήο ηξνρηάο (ΟΔ) θαη ησλ πξώησλ ππεξαζηηθώλ ιεσθνξείσλ γύξσ απ ηελ Οκόλνηα. Ωζηόζν ε επξύηεξε πεξηνρή δηαηεξεί ηνλ ραξαθηήξα ηεο σο κηα δσληαλή κείμε από βηνηερλίεο θαη βηνκεραλίεο, θηελά θαηαζηήκαηα θαη μελνδνρεία θαη θαηνηθία (Υαηδεησάλλνπ, Αγξηαληώλε, 1995), απνηειεί δε ηόπν αλαθνξάο ησλ εζσηεξηθώλ κεηαλαζηώλ πνπ ζπγθεληξώλνληαη από όιε ηελ επηθξάηεηα ζηε λενζύζηαηε πξσηεύνπζα. Οη κεηαλάζηεο παξαηείλνπλ ηελ δσή ηνπ παιηνύ θηηξηαθνύ απνζέκαηνο (Balbo, 2005) θαζώο, ιόγσ κε ηζόηηκεο πξόζβαζεο ζηελ αγνξά θαηνηθίαο, ρξεζηκνπνηνύλ θηίξηα πνπ νη γεγελείο εγθαηέιεηςαλ. Η παξνπζία σζηόζν ησλ ζύγρξνλσλ κεηαλαζηώλ ζην ηζηνξηθό θέληξν δελ είλαη απιά απνηέιεζκα ηεο ύπαξμεο δηαζέζηκνπ, θηελνύ θηηξηαθνύ απνζέκαηνο. Βαζίδεηαη ζην γεγνλόο όηη ην θέληξν είλαη άκεζα πξνζβάζηκν κε ηα κέζα καδηθήο κεηαθνξάο, απνηειεί πύιε ζηε ξνή εκπνξηθώλ αγαζώλ, ελώ ε εγγύηεηα ηνπ ζηηο πεξηνρέο έληνλσλ ξνώλ (ηνπξηζηώλ, εκεξήζηνπ πιεζπζκνύ θιπ) αιιά θαη ε έληνλε δξαζηεξηόηεηα ησλ θνηλσληθώλ ηνπο δηθηύσλ ηξνθνδνηεί ηηο νηθνλνκηθέο δξαζηεξηόηεηεο ησλ νκάδσλ απηώλ. Η πξνλνκηαθή σζηόζν ζέζε ηεο πεξηνρήο ηνπ θέληξνπ ηε θαζηζηά ηδηαίηεξα θεξδνθόξα ζηόρν γηα ην real-estate, κε θίλδπλν λα αιινησζεί ν εγγελήο ιατθόο ραξαθηήξαο ηεο θαη λα εθδησρζνύλ από απηή νη θησρόηεξνη πιεζπζκνί. θνπόο ηεο εηζήγεζεο απηήο ν πξνζδηνξηζκόο θαη ε θαηαγξαθή ηεο αζηηθήο απνζύλζεζεο θαη ηνπ θελνύ ζηε πεξίπησζε ηεο Αζήλαο. Σν δηάζπαξην απηό αξρηπέιαγνο ελ δπλάκεη δηαζέζηκσλ ρώξσλ κπνξεί λα ιεηηνπξγήζεη ζαλ έλα δίθηπν από ελαιιαθηηθέο πνιπκνξθηθέο θηηξηαθέο εγθαηαζηάζεηο θαη ζύλνια πνπ ζθνπό έρνπλ ηελ δηαζθάιηζε ηεο πξόζβαζεο ζηελ αγνξά θαηνηθίαο θαη εξγαζίαο γηα ηηο νκάδεο ηνπ θέληξνπ πνπ ηε ζηεξνύληαη, όπσο κεηαλάζηεο, θαη όρη κόλν. Με απηό ην ηξόπν ην ηζηνξηθό θέληξν κπνξεί λα αλαθηήζεη ηελ ρακέλε αζηηθόηεηα ηνπ θαη ηνλ εγγελή πνιπδηάζηαην ραξαθηήξα ηνπ. 2. ΟΙ ΓΤΝΑΣΟΣΗΣΔ ΣΟΤ ΚΔΝΟΤ Δ ΜΗΣΡΟΠΟΛΙΣΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ Η δηεξεύλεζε ησλ νξίσλ ηεο ρσξεηηθόηεηαο ηεο αζηηθνπνηεκέλεο επηθάλεηαο ηεο Αηηηθήο θάησ από αθξαίεο πιεζπζκηαθέο κεηαβνιέο, αλέδεημε εθηόο ησλ άιισλ ηηο δπλαηόηεηεο πνπ έρεη ην θελό-θαη ελ κέξεη ην ππόιεηκκα-ηόζν ζηελ απνξξόθεζε κηαο πηζαλήο αύμεζεο ηνπ πιεζπζκνύ όζν ζην λα απνηειέζεη ην δνκηθό ιίζν πνπ ζα θαηαζηήζεη ηελ πόιε πην βηώζηκε. H κειέηε βαζίζηεθε ζε κηα ζεηξά από αθαηξεηηθέο ππνζέζεηοζελάξηα, ζθνπόο ησλ νπνίσλ ήηαλ λα εμεηάζνπλ ηηο δπλαηόηεηεο δηαθνξεηηθώλ ηύπσλ γεο πνπ ζα κπνξνύζαλ λα ρξεζηκνπνηεζνύλ γηα λα απνξξνθήζνπλ κηα αθξαία αύμεζε ηνπ πιεζπζκνύ (Tsioutsiou, 2012) ρσξίο λα επεθηαζεί πεξαηηέξσ ν αζηηθόο ηζηόο ηεο Αζήλαο. Σα ζελάξηα αθνξνύζαλ είηε ηηο πεξηπηώζεηο ζπκπαγώλ εθηάζεσλ, όπσο ην ιηκάλη κε ηηο 589

36 αληίζηνηρεο βηνκεραληθέο δώλεο, ηνλ Διαηώλα θαη ην Διιεληθό αιιά θαη ηε πεξίπησζε ηεο αμηνπνίεζεο ηνπ δηάζπαξηνπ κσζατθνύ ησλ Γνκήζηκσλ Διεύζεξσλ Υώξσλ (Γ.Δ.Υ.) ζηελ Δπξύηεξε Αζηηθή Πεξηνρή ηεο Αζήλαο (LUZ) όπσο απηνί πξνθύπηνπλ από ην ράξηε ησλ ρξήζεσλ γεο ζε επίπεδν ηδηνθηεζίαο. Με ηε ρξήζε ηνπ GIS, νη επηθάλεηεο πνπ πξνθύπηνπλ σο ειεύζεξεο δνθηκάδνληαη κε δηαθνξεηηθνύο ζπληειεζηέο δόκεζεο θαη δηαθνξεηηθέο ρξήζεηο (θαηνηθία, παξαγσγή ηξνθήο-ελέξγεηαο θιπ). χήμα 1. Ο Γνκήζηκνο Διεύζεξνο Υώξνο ζηελ Δπξύηεξε Αζηηθή Πεξηνρή ηεο Αζήλαο (ζρέδην Β.Σζηνύηζηνπ) Όπσο θαίλεηαη ζην ρήκα 1, νη Γ.Δ.Υ., κε έλα πληειεζηή Γόκεζεο λα θπκαίλεηαη κεηαμύ 1-3 ζα κπνξνύζαλ λα απνξξνθήζνπλ απν σο 4 εθαηνκκύξηα επηπιένλ θαηνίθνπο. O ππάξρσλ Γνκήζηκνο Διεύζεξνο Υώξνο εληόο ηνπ Γήκνπ Αζελαίσλ ππνινγίδεηαη πεξίπνπ ζηα 2 km 2. Αλ απηόο ν ρώξνο ήηαλ λα δνκεζεί κε έλα.γ.=3 ζα ήηαλ αξθεηόο γηα λα ζηεγάζεη ηνπο κεηαλάζηεο πνπ δνπλ ζην Γήκν ( ζύκθσλα κε ηελ απνγξαθή ηνπ 2001). Απηό ππνινγίδεηαη κε κηα κεηθηή νηθηζηηθή κνλάδα πνπ πέξα από κηα ζπγθεθξηκέλε επηθάλεηα θαηνηθίαο ζπκπεξηιακβάλεη θαη έλα πνζνζηό ρώξσλ παξάγσγεο θαη' άηνκν. Αληίζηνηρα ζελάξηα θαηέδεημαλ ηε δπλακηθή απηώλ ησλ εθηάζεσλ ζηε παξαγσγή ηξνθήο θαη ελέξγεηαο. Σν αζηηθό θελό, όπσο απηό θαηαγξάθεηαη σο Γνκήζηκνο Διεύζεξνο Υώξνο ζα απνηειέζεη ηε βάζε γηα ηε κεηάβαζε από ηελ κεηξνπνιηηηθή ζηελ αζηηθή θιίκαθα. Θα επηρεηξεζεί κηα πην ζύλζεηε θαηαγξαθή ηνπ θελνύ αζηηθνύ ρώξνπ, ε αζηηθή απνζύλζεζε, κε ζθνπό ηελ αλάδεημε ηνπ σο δνκηθνύ ιίζνπ γηα ηελ κεηακόξθσζε ηεο πόιεο. 590

37 3. ΑΠΟ ΣΗ ΥΧΡΗΣΙΚΟΣΗΣΑ ΣΟΤ ΚΔΝΟΤ ΣΗΝ ΑΣΙΚΗ ΑΠΟΤΝΘΔΗ Ο όξνο αζηική αποζύνθεζη ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα απνηππώζεη ην ζύλνιν ησλ ραξαθηεξηζηηθώλ ηνπ αζηηθνύ ηζηνύ πνπ πξνθύπηνπλ σο απνηέιεζκα ηεο θνηλσληθήο, πνιενδνκηθήο θαη νηθνλνκηθήο παξαθκήο ηνπ ηζηνξηθνύ θέληξνπ. ε πξώην επίπεδν ηέηνηα ζηνηρεία ζπλζέηνπλ νη εγθαηαιειεηκκέλεο ππνδνκέο, όπσο ηα άδεηα ή εξεηπσκέλα θηίξηα θαη βηνκεραλίεο (δηαηεξεηέα θαη κε) αιιά θαη ηα θελά νηθόπεδα. Η ππθλόηεηα ηέηνησλ ζηνηρείσλ ζην ρώξν δεκηνπξγνύλ ζύλνια αλελεξγά πνπ ζπληεινύλ ζηελ εξήκσζε ην αζηηθνύ ηνπίνπ, ηε δηαθνπή ηεο ζπλέρεηαο ιεηηνπξγηθήο θαη νπηηθήο ζπλέρεηαο ηνπ αζηηθνύ ηζηνύ, θαη ηελ απώιεηα ηελ δσηηθόηεηαο θαη ηεο αζηηθόηεηαο ηνπ θέληξνπ. χήμα 2. Ο Γνκήζηκνο Διεύζεξνο Υώξνο (αλνηρηό γαιάδην) θαη ηα κνλσόξνθα (ζθνύξν) ζηελ πεξηνρή κειέηεο. χήμα 3. Σν δίθηπν κεηαθνξώλ θαη νη πόινη έιμεο ηνπ άηππνπ εκπνξίνπ θαη νη δηαρξνληθέο πύιεο ηεο πόιεο. (ζρέδην Β.Σζηνύηζηνπ) Η κειέηε εζηηάδεηαη ζε κηα πεξηνρή 3 Υ 3 Km γύξσ από ηελ Οκόλνηα, από ην Θεζείν σο ηε πιαηεία Αηηηθήο θαη από ηε πιαηεία πληάγκαηνο σο ηηο παξπθέο ηνπ Διαηώλα, πεξηιακβάλνληαο πεξηνρέο όπσο ην Μεηαμνπξγείν, ην εκπνξηθό ηξίγσλν, ν Κεξακεηθόο θ.α. Η πεξηνρή ηαπηίδεηαη κε ηελ θαξδηά ηεο αζηηθήο απνζύλζεζεο αιιά θαη κε ηελ έληνλε παξνπζία ησλ κεηαλαζηώλ, ηηο θαηαιήςεηο θηηξίσλ, ηελ άηππε νηθνλνκία αιιά θαη ηα θαηλόκελα έληνλεο θπιεηηθήο βίαο θαη θνηλσληθήο εμαζιίσζεο. Η θαηαγξαθή πεξηνξίζηεθε ζπλεηδεηά ζηα πνζνηηθά θαη όρη ζηα πνηνηηθά (θνηλσληθά, ρσξηθά θαη νηθνλνκηθά) ραξαθηεξηζηηθά ηεο απνζύλζεζεο. Σξεηο είλαη θαηά θύξην ιόγν νη ρώξνη πνπ ζπλζέηνπλ ην επίπεδν ηεο απνζύλζεζεο: α. Βιομησανίερ - βιοηεσνίερ. Η πεξηνρή απνβηνκεραλνπνηείηαη ζηαδηαθά κε ηελ εθαξκνγή ηνπ Π.Γ. 84/1984 αθήλνληαο έλα εθηεηακέλν δίθηπν θηηξίσλ όπσο ζπλεξγεία απηνθηλήησλ θαη βηνκεραλίεο άδεηα (Mavratzas, 2008). β. Γομήζιμοι Δλεύθεποι Φώποι και Υπαίθπια Πάπκινγκ. Υαξαθηεξηζηηθά νηθόπεδα - ζπλήζσο απνηέιεζκα θαηεδαθηζκέλν θηηξίνπ, ζηελ πιεηνςεθία ηνπο ππαίζξηνη ρώξνη ζηάζκεπζεο. 591

38 γ. Δπείπια. Δγθαηαιειεηκκέλα θηίξηα ή εξείπηα, πνιιά από ηα νπνία είλαη ραξαθηεξηζκέλα σο δηαηεξεηέα. Σα εξείπηα ζε απηή ηε πεξηνρή, ιόγσ ηνπ κεγάινπ πνζνζηνύ ηνπο, ζρεκαηίδνπλ επξύηεξα, ζπλερή ζύλνια. Πνιιά θαηαιακβάλνληαη από άζηεγνπο, κεηαλάζηεο θιπ. χήμα 4. Η Αζηηθή Απνζύλζεζε ζηε πεξηνρή κειέηεο θαη ε ππνπεξηνρή επέκβαζεο (ζρέδην Β.Σζηνύηζηνπ) Γηα ηελ αλαπαξάζηαζε απηώλ ησλ ηππνινγηώλ ζην GIS (ρήκα 2, 4) επειέγεζαλ δύν νκάδεο ρξήζεσλ γεο (ζε επίπεδν ηδηνθηεζίαο): 1) ηα ηζόγεηα θηίξηα (όπνπ από έξεπλα πεδίνπ ζηελ πεξηνρή πξνθύπηεη όηη ζηε πιεηνςεθία ηνπο εθπξνζσπνύλ βηνκεραληθνύο ρώξνπο, ζπλεξγεία, εξείπηα ε παιηά θηίξηα) θαη 2) νη δνκήζηκνη ειεύζεξνη ρώξνη, νη νπνίνη θαηά θύξην ιόγν είλαη ππαίζξηα πάξθηλγθ. Αμίδεη λα ζεκεησζεί όηη ε θαηαγξαθή απηή κπνξεί λα ζεσξεζεί κόλν ελδεηθηηθή θαη δελ κπνξεί ζε θακία πεξίπησζε λα αληηθαηαζηήζεη κηα απνηύπσζε ηεο πξαγκαηηθήο θαηάζηαζεο. Άιισζηε είλαη γλσζηό όηη πνιιά πνιπώξνθα θηίξηα ζηελ πεξηνρή κειέηεο είλαη εξεηπσκέλα /εγθαηαιειεηκκέλα. Σν ρήκα 2 απνηειεί κηα ελδεηθηηθή, ειάρηζηε απεηθόληζε ηεο απνζύλζεζεο, ε νπνία ζηε πξαγκαηηθόηεηα έρεη πνιύ κεγαιύηεξε έθηαζε. Η αζηηθή απνζύλζεζε ινηπόλ, όπσο θαηαγξάθεηαη ζην ζρήκα 2, ηζνδπλακεί κε θάηη ιηγόηεξν από έλα ηεηξαγσληθό ρηιηόκεηξν (1 Km 2 ), δειαδή ε απνζύλζεζε θαηαιακβάλεη ην 1/9 ηεο πεξηνρήο κειέηεο! Απηό είλαη ελδεηθηηθό ησλ δπλαηνηήησλ πνπ έρνπλ απηνί νη ρώξνη ζηε κεηακόξθσζε ηνπ αζηηθνύ ηνπίνπ. 592

39 4. ΣΟ ΑΡΥΙΠΔΛΑΓΟ ΣΗ ΑΠΟΤΝΘΔΗ Χ ΓΙΑΠΑΡΣΗ ΠΟΛΗ ΓΙΑ ΣΟΤ ΜΔΣΑΝΑΣΔ Η πιεηνςεθία ησλ κεηαλαζηώλ πνπ δνπλ ζην πνιενδνκηθό ζπγθξόηεκα ηεο Αζήλαο εληνπίδνληαη ζηελ επξύηεξε πεξηνρή κειέηεο. Πξόθεηηαη θπξίσο γηα κεηαβαηηθνύο κεηαλάζηεο ή κόληκνπο κεηαλαζηεπηηθνύο πιεζπζκνύο από αλαπηπζζόκελεο ρώξεο, πνπ ςάρλνπλ γηα νηθνλνκηθέο επθαηξίεο. Η παξνπζία ηνπο νθείιεηαη ζηελ εγγύηεηα ησλ νκάδσλ απηώλ ζηα δίθηπα, θαη ηα ζεκεία νηθνλνκηθήο επθαηξίαο πνπ κπνξνύλ λα αλαπηύμνπλ ηνπο δηθνύο ηνπο ηύπνπο νηθνλνκίαο, όπσο αξραηνινγηθνί ρώξνη, ρώξνη ξνήο ηνπξηζηώλ θιπ. Σν απμαλόκελν ελδηαθέξνλ ηνπ real-estate, πνπ πξνζβιέπεη ζηε πηώζε ησλ ηηκώλ θαη ηηο δπλαηόηεηεο ηεο πεξηνρήο, απεηιεί ηνλ εγγελή πνιπεζληθό, πνιύ-ιεηηνπξγηθό ραξαθηήξα ηεο κε εκπνξεπκαηνπνίεζε ηέηνηα πνπ ζα απεπζύλεηαη ζηα πςειά εηζνδήκαηα. πλεπώο, ν ξόινο κηαο επέκβαζεο κε δηάζπαξηα έξγα κηθξήο θιίκαθαο θαη κάιηζηα κε θξαηηθή πξσηνβνπιία ζα ζπκβάιιεη ζηε δηαζθάιηζε ηεο παξνπζίαο ησλ πην αδύλακσλ θνηλσληθώλ ζηξσκάησλ, ε νπνία ζα ιεηηνπξγήζεη ζπκβησηηθά κε ηελ ηδησηηθή πξσηνβνπιία. Άιισζηε κηα επηηπρεκέλε γεηηνληά είλαη απηή ε νπνία αλακεηγλύεη δηαθνξεηηθέο ρξήζεηο καδί κε θαηνηθία αιιά θαη δηαθνξεηηθέο θνηλσληθέο νκάδεο (Jacobs, Sennett, 1992). Σν Hafencity (Ακβνύξγν -Γεξκαλία) απνηειεί παξάδεηγκα πεξηνρήο όπνπ επηβιήζεθε θαλνληζκόο πνπ πξνέβιεπε ηε κείμε δηακεξηζκάησλ γηα δηαθνξεηηθέο θνηλσληθέο νκάδεο ζε θάζε λεόδκεην θηίξην. χήμα 5. Γηαθνξεηηθέο ηππνινγίεο ρώξσλ θαη κνξθέο επέκβαζεο (ζρέδην Β.Σζηνύηζηνπ) Η κειέηε πξνηείλεη ελδεηθηηθά ην ζρεδηαζκό ελόο δηθηύνπ ρώξσλ κεηθηήο ρξήζεο, κε βαζηθό ζπλζεηηθό ηελ θνηλσληθή θαηνηθία, ρώξνπο εκπνξίνπ - παξαγσγήο θαη δεκόζηνπο ρώξνπο. Απηνί νη ρώξνη ζα θαηαζθεπάδνληαη κε θξαηηθή πξσηνβνπιία θαη ζα έρνπλ ρακειό θόζηνο. Οη ππνδνκέο απηέο ζα αλαπηύζζνληαη ην αξρηπέιαγνο ηεο αζηηθήο απνζύλζεζεο, απεπζύλνληαη δέ όρη κόλν ζε κεηαλάζηεο αιιά ζε άζηεγνπο ή λένπο. Γηα ηελ εθαξκνγή ηνπ επηιέρηεθε ε ππνπεξηνρή (ρήκα 4-7) ζην Κεξακεηθό. Σν ηκήκα απηό παξνπζηάδεη ηαπηόρξνλα έληνλε αζηηθή απνζύλζεζε θαη παξάιιεια βξίζθεηαη ελ κέζσ ελόο πνιύ ππθλνύ δηθηύνπ ζηάζεσλ κέζσλ καδηθήο κεηαθνξάο πνπ δηαζθαιίδεη ηε κεγάιε ξνή εκεξήζηνπ πιεζπζκνύ. ε ζπλδπαζκό κε ηνλ αλεξρόκελν ραξαθηήξα πνιηηηζηηθνύ cluster πνπ αλαδύεηαη ζηελ επξύηεξε πεξηνρή ηνπ Μεηαμνπξγείνπ (Mavrantzas, 2008), ρξήζεηο όπσο πνιπεζληθά εζηηαηόξηα θαη θαηαζηήκαηα πνπ ζα αμηνπνηνύληαη από ηηο θνηλσληθέο νκάδεο πνπ δελ έρνπλ πξόζβαζε ζηελ αγνξά εξγαζίαο, ζα κπνξνύζε λα σθειήζεη ηηο ζπλζήθεο επηβίσζήο ηνπο θαη παξάιιεια λα πξνζδώζεη ζηε πεξηνρή έλα δσληαλό, πνιπεζληθό ραξαθηήξα, θαζ όιε ηε δηάξθεηα ηεο κέξαο. Γηαθνξεηηθέο ηππνινγίεο ρώξσλ θαη κνξθέο επέκβαζεο πεξηγξάθνληαη ζην ρήκα 5. Δξείπηα θαη εγθαηαιειεηκκέλα θηίξηα (κνλώξνθα ή πνιπώξνθα) απνθαζίζηαληαη, ελώ 593

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Μνρηαλάθεο Κσλ/λνο Πξντζηάκελνο Πιεξνθνξηθήο Γήκνπ Ηξαθιείνπ Η κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ 1990-

Διαβάστε περισσότερα

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Έφη Μπέκοσ Γενική Γραμματέας Πρόνοιας ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΦΑΛΙΗ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ - Πξνώζεζε ηεο θνηλσληθήο έληαμεο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Φίιεο θαη θίινη, ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΦΑΙΣΟΤ ΜΑΡΙΑ ΠΕΣΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ ΑΝΤΦΑΝΣΑΚΗ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΕΙ ΓΙΑ ΣΙ ΓΤΝΑΙΚΕ ΣΗΝ ΣΟΠΙΚΗ ΑΤΣΟΔΙΟΙΚΗΗ

Φίιεο θαη θίινη, ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΦΑΙΣΟΤ ΜΑΡΙΑ ΠΕΣΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ ΑΝΤΦΑΝΣΑΚΗ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΕΙ ΓΙΑ ΣΙ ΓΤΝΑΙΚΕ ΣΗΝ ΣΟΠΙΚΗ ΑΤΣΟΔΙΟΙΚΗΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΔΗΜΟ ΦΑΙΣΟΤ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΟΜΙΛΙΑ ΔΗΜΑΡΥΟΤ ΦΑΙΣΟΤ ΜΑΡΙΑ ΠΕΣΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ ΑΝΤΦΑΝΣΑΚΗ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΕΙ ΓΙΑ ΣΙ ΓΤΝΑΙΚΕ ΣΗΝ ΣΟΠΙΚΗ ΑΤΣΟΔΙΟΙΚΗΗ Φίιεο θαη θίινη, Βξηζθόκαζηε ζήκεξα εδώ,

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11.

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11. Ζκεξίδα 2/11/21 ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 2.11.21 Πεγέο ελέξγεηαο Σπλ. Πξσηνγελήο Δλέξγεηα = Σ Καηαλ. Δλέξγεηα θαπζίκνπ x Σπλη.

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Τν crossover καλώδιο ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπλδεζνύλ δπν ππνινγηζηέο κεηαμύ ηνπο θαη αλ θηηάμνπλ έλα κηθξό ηνπηθό δίθηπν(lan). Έλα LAN κπνξεί λα είλαη ηόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο ην Γίθηπν 'Μνπζεηνινγία' http://greekmuseologists.ning.com/ ζπδεηάκε ηελ πηζαλόηεηα νξγάλσζεο κηαο ζεηξάο ζεκαηηθώλ

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΔΙΓΙΚΗ ΤΠΗΡΔΙΑ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 Κομοηηνή 3 Απριλίοσ 2015 Παρουσίαση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ

Η. ΣΟΗΥΔΗΑ ΠΟΤ ΓΗΑΣΖΡΟΤΝΣΑΗ Αγαπεηέ αξρεγέ, Τν λέν ζύζηεκα ησλ playoff πνπ πηινηηθά ζα εθαξκνζηεί ζηε θεηηλή πεξίνδν 2013 14 απνηειεί κηα βειηίσζε ηνπ πθηζηάκελνπ ζπζηήκαηνο πνπ κε επηηπρία εθαξκόζηεθε ζηηο πξώηεο έμη δηνξγαλώζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 1 η ημέρα: ΑΘΗΝΑ ΜΠΑΝΓΚΟΚ πγθέληξσζε ζην αεξνδξόκην Διεπζέξηνο Βεληδέινο, θαη αλαρώξεζε γηα Μπαλγθόθ.Γηαλπθηέξεπζε

Διαβάστε περισσότερα

Κινηηικόηηηες και Σποσδές Επιζηήμης και Τετνολογίας Το παράδειγμα ηης ασηοκίνηζης ζηην Ελλάδα ηις πρώηες μεηαπολεμικές δεκαεηίες

Κινηηικόηηηες και Σποσδές Επιζηήμης και Τετνολογίας Το παράδειγμα ηης ασηοκίνηζης ζηην Ελλάδα ηις πρώηες μεηαπολεμικές δεκαεηίες Αλεξία Σοθία Παπαζαθειποπούλος, ΕΜΠ Κινηηικόηηηες και Σποσδές Επιζηήμης και Τετνολογίας Το παράδειγμα ηης ασηοκίνηζης ζηην Ελλάδα Διάπθπωζη παποςζίαζηρ 1. Θεσξεηηθνί άμνλεο i. Σπνπδέο Επηζηήκεο θαη Τερλνινγίαο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX Σηότοι εργαζηηρίοσ Σην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ, νη θνηηεηέο ζα εμνηθεησζνύλ κε βαζηθέο εληνιέο δηθηπαθώλ πξσηνθόιισλ νη νπνίεο βξίζθνπλ εθαξκνγή ζε πεξηβάιινληα Windows

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

Σι είναι εθελονηιζμός Σι είναι εθελονηική εργαζία

Σι είναι εθελονηιζμός Σι είναι εθελονηική εργαζία Διαχείριςη του ανθρώπινου δυναμικού και των εθελοντών ςτισ ΜΚΟ Στο πλαίςιο του Σεμιναρίου «ΜΚΟ: Οργάνωςη, ςυμμετοχικότητα, παρέμβαςη» Σπύρος Ψύχας Σι είναι εθελονηιζμός Σι είναι εθελονηική εργαζία Εθελονηική

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΣΟΚΡΑΣΟΡΙΚΟ ΜΑΡΟΚΟ

ΑΤΣΟΚΡΑΣΟΡΙΚΟ ΜΑΡΟΚΟ ΑΤΣΟΚΡΑΣΟΡΙΚΟ ΜΑΡΟΚΟ 7εκέξεο Εβδνκαδηαίεο αλαρσξήζεηο Ιαλνπάξηνο-Φεβξνπάξηνο 2012 1 ε εκέξα Αζήλα-Καδακπιάλθα-Μαξξαθέο πγθέληξσζε ζην αεξνδξόκην θαη πηήζε γηα ηελ Καδακπιάλθα κέζσ ζηαζκνύ. Άθημε θαη αθνινπζεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΟΜΕΑ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΑΣΟΡΑΚΗ ΕΛΕΝΑ, ΔΙΕΤΘΤΝΣΡΙΑ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ. 25-11-11, 1ο ΕΠΑΛ ΑΘΗΝΩΝ

Ο ΣΟΜΕΑ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΑΣΟΡΑΚΗ ΕΛΕΝΑ, ΔΙΕΤΘΤΝΣΡΙΑ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ. 25-11-11, 1ο ΕΠΑΛ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ ΔΔΣΔΚ: ΣΟΜΔΙ ΚΑΙ ΔΙΓΙΚΟΣΗΣΔ ΣΟΤ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟΤ ΛΤΚΔΙΟΤ Ο ΣΟΜΕΑ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΑΣΟΡΑΚΗ ΕΛΕΝΑ, ΔΙΕΤΘΤΝΣΡΙΑ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ 25-11-11, 1ο ΕΠΑΛ ΑΘΗΝΩΝ Ο ηνκέαο ζηνρεύεη: ηε δεκηνπξγία επαγγεικαηηώλ

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

όπου R η ακηίνα ηου περιγεγραμμένου κύκλου ηου ηριγώνου.

όπου R η ακηίνα ηου περιγεγραμμένου κύκλου ηου ηριγώνου. ΕΩΜΕΤΡΙ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΜΔ ΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΣ Ι ΤΗΝ ΛΥΣΗ ΣΚΗΣΕΩΝ ΕΜΔ Πρόηζε Ίζ πολυγωνικά χωρί έχουν ίζ εμβδά Το νηίζηροθο δεν ιζχύει ηλδή δύο ιζοεμβδικά χωρί δεν είνι κηά νάγκη ίζ Εκβδόλ ηεηργώλοσ πιεσράς Εκβδόλ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ ΣΜΖΜΑ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΣΔΥΝΗΚΖ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΜΑΘΖΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΗΓΑΚΟΝΣΔ: Β. ΥΡΖΣΑΡΑ, Καθ. ΔΞΑΜΖΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΗΝΟ, Δπ.Καθ. Φεβροσάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΦΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΦΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΦΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΔΙΕΤΘΤΝΗ: ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Πειραιάσ, 29 Οκτωβρίου 2010 ΣΜΗΜΑ: Εμπορίου Αρ.Πρωτ.: 8787 Πληροφορίεσ: Φ. Ανδριάνα Σηλέφωνο: 2104177241-5

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη

1. Η απιή αξκνληθή ηαιάλησζε πνπ εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη πιάηνο Α = 20 cm θαη ΛΤΜΔΝΔ ΑΚΖΔΗ ΣΖΝ ΔΤΡΔΖ ΑΡΥΗΚΖ ΦΑΖ 1. Η αιή αξκνληθή ηαιάλησζε ν εθηειεί έλα κηθξό ζώκα κάδαο m = 1 kg έρεη ιάηνο Α = cm θαη ζρλόηεηα f = 5 Hz. Τε ρξνληθή ζηηγκή = ην κηθξό ζώκα δηέξρεηαη αό ηε ζέζε ανκάθξλζεο

Διαβάστε περισσότερα

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;...

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;... ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιζοδύναμη ανηίζηαζη ζύνδεζηρ ανηιζηαηών Η δηδαζθαιία ηεο ηζνδύλακεο αληίζηαζεο γηα ζύλδεζε αληηζηαηώλ ζε ζεηξά θαη παξάιιεια ππάξρεη ζην Αλαιπηηθό Πξόγξακκα Σπνπδώλ ζηα καζήκαηα Φπζηθήο

Διαβάστε περισσότερα

Master Class 3. Ο Ν.Ζανταρίδης προτείνει θέματα Μαθηματικών Γ Λσκειοσ ΘΕΜΑ 1.

Master Class 3. Ο Ν.Ζανταρίδης προτείνει θέματα Μαθηματικών Γ Λσκειοσ ΘΕΜΑ 1. ΘΕΜΑ. Γηα ηελ ζπλάξηεζε f : IR IR ηζρύεη + f() f(- ) = γηα θάζε IR. Να δείμεηε όηη f() =, ΙR. Να βξείηε ηελ εθαπηόκελε (ε) ηεο C f πνπ δηέξρεηαη από ην ζεκείν (-,-) 3. Να βξείηε ην εκβαδόλ Δ(α) ηνπ ρωξίνπ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτύπωση και σσγκριτική ανάλσση της τωρικής κατανομής τοσ αστικού πρασίνοσ 11 Ελληνικών πόλεων

Αποτύπωση και σσγκριτική ανάλσση της τωρικής κατανομής τοσ αστικού πρασίνοσ 11 Ελληνικών πόλεων ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΤΝΗΣΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ΣΟΜΕΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΥΗΜΕΙΑ Αποτύπωση και σσγκριτική ανάλσση της τωρικής κατανομής τοσ αστικού πρασίνοσ 11 Ελληνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011

ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011 Σνκέαο Βνξείνπ Διιάδνο ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011 «Ζ ΑΠΑΡΑΓΔΚΣΖ ΚΑΣΑΣΑΖ ΣΑΘΜΔΤΖ. ΓΤΝΑΣΟΣΖΣΔ ΒΔΛΣΗΩΖ ΜΔ ΤΓΥΡΖΜΑΣΟΓΟΣΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΑΠΟΓΟΖ»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Τν πξόγξακκα απηό :

ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Τν πξόγξακκα απηό : ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Τν πξόγξακκα απηό : Τν είλαη ην κεγαιύηεξν θαη πιένλ θηιόδνμν πξόγξακκα επέκβαζεο ζηνλ θηηξηαθό ηνκέα ζηελ Δπξώπε. Ξεθηλάεη ην 2011 θαη νινθιεξώλεηαη ην 2020 Σύκθσλα κε ηελ δέζκεπζε

Διαβάστε περισσότερα