Η αξία των βιολογικών δεικτών στη διάγνωση της κακοήθους υπεζωκοτικής συλλογής και του μεσοθηλιώματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η αξία των βιολογικών δεικτών στη διάγνωση της κακοήθους υπεζωκοτικής συλλογής και του μεσοθηλιώματος"

Transcript

1 Η αξία των βιολογικών δεικτών στη διάγνωση της κακοήθους υπεζωκοτικής συλλογής και του μεσοθηλιώματος Επιμέλεια φακέλου: ΓΡ. ΣΤΡΑΤAΚΟΣ Πνευμονολόγος-Εντατικολόγος, Επιμελητής Κλινικής Εντατικής Θεραπείας Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός» Τα τελευταία χρόνια νέες ερευνητικές προσπάθειες έχουν αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για τη διαγνωστική αξία βιολογικών δεκτών στον ορό ή/και το υπεζωκοτικό υγρό σε κακοήθεις πρωτοπαθείς ή δευτεροπαθείς υπεζωκοτικές συλλογές που εξακολουθούν να αποτελούν ένα συχνό και δύσκολο διαγνωστικό πρόβλημα. Μετααναλύσεις ερευνούν τη χρησιμότητα παλαιότερων δεικτών όπως οι Ca 125, Ca 15-3, Ca 19-9 και Cyfra-21, ενώ άλλες έρευνες επικεντρώνονται στην αξιοποίηση νεότερων δεικτών όπως η Μεσοθηλίνη και η Οστεοποντίνη τόσο για τη διάγνωση όσο και για την πρόγνωση τέτοιων συλλογών. Χωρίς να αποτελούν προς το παρόν εμπεδωμένο κλινικό εργαλείο στην καθημερινή πράξη, οι βιολογικοί δείκτες συγκεντρώνουν αξιόλογο ενδιαφέρον και αποτελούν μια ελπίδα για την απλούστερη και διεξοδικότερη διεκπεραίωση των συχνά δύσκολων αυτών περιστατικών στο αμέσως προσεχές μέλλον. Στο αφιέρωμα του παρόντος τεύχους οι συνάδελφοι που εργάστηκαν παρουσιάζουν έξι από τις πιο ενδιαφέρουσες σχετικές μελέτες που είδαν το φως της δημοσιότητας μέσα στο Διαγνωστική ακρίβεια των νεοπλασματικών δεικτών στις κακοήθεις πλευριτικές συλλογές Μια μετα-ανάλυση Liang QL, Shi HZ, Qin XJ, et al. Τhorax 2008 Jan; 63(1): Απόδοση: ΜΑΓΔΑ ΣΤΡΑΤΙΚΗ Η κακοήθεια παραμένει ένα από τα κυριότερα αίτια πλευριτικών συλλογών, με το 90% περίπου να οφείλεται σε μεταστατική νόσο. Τα συχνότερα αίτια κακοήθων πλευριτικών συλλογών είναι ο καρκίνος του πνεύμονα, του μαστού και τα λεμφώματα, ενώ λιγότερο συχνά απαντώνται ο καρκίνος του πεπτικού και των ωοθηκών. Η «χρυσή σταθερά» της διάγνωσης είναι βέβαια η θετική κυτταρολογική ε- ξέταση του πλευριτικού υγρού, με ευαισθησία της τάξεως ό- μως μόνο του 50-70% ακόμα και μετά από πολλαπλές παρακεντήσεις. Θεωρητικά η διαγνωστική ακρίβεια θα μπορούσε να αυξηθεί με τη διενέργεια τυφλής βιοψίας υπεζωκότα. Ωστόσο, από τις πλευριτικές συλλογές με αρνητική κυτταρολογική εξέταση, μόνο το 7-13% διαγιγνώσκονται ως κακοήθεις με επιπλέον τυφλή βιοψία υπεζωκότα αφήνοντας τη θωρακοσκοπική βιοψία ως τελευταία επεμβατική λύση. Προκειμένου να υπάρξει μεγαλύτερη διαγνωστική ακρίβεια στις κακοήθεις πλευριτικές συλλογές, διάφοροι νεοπλασματικοί δείκτες έχουν μελετηθεί. Στο παρελθόν έχει εκτενώς ερευνηθεί το καρκινοεμβρυικό αντιγόνο (CEA), που φαίνεται να έχει κάποια διαγνωστική αξία. Το Ca 125 είναι ένας νεοπλασματικός δείκτης που χρησιμοποιείται για τον καθορισμό της ανταπόκρισης στη χημειοθεραπεία και για την πρώιμη αναγνώριση υποτροπής καρκίνου των ωοθηκών. Σε μια μελέτη ανοσοιστοχημείας με αντισώματα έναντι του Ca 15-3 σε πλευριτικά υγρά, βρέθηκε ότι η ευαισθησία του Ca 15-3 ήταν 91% για καρκίνο μαστού και 80% για όλα τα αδενοκαρκινώματα, ενώ η ειδικότητα του ήταν 94% για καρκίνο μαστού και για όλα τα αδενοκαρκινώματα. Το Ca 19-9 είναι ένα καρκινικό αντιγόνο του οποίου τα επίπεδα είναι ιδιαίτερα αυξημένα σε καρκίνους του πεπτικού. Μια πρόσφατη έρευνα (Molina et al) ωστόσο ανέδειξε υψηλά επίπεδα Ca 19-9 στον ορό ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα. Το CYFRA 21-1, τμήμα της κυτοκερατίνης 19, είναι χρήσιμος δείκτης επιθηλι- 37

2 ακών όγκων. Στη μεταανάλυση που πραγματοποιήθηκε από τους Liang et al. και που βασίστηκε στην ανασκόπηση 29 μελετών της αγγλικής βιβλιογραφίας που πληρούσαν αυστηρά κριτήρια υπολογισμού ευαισθησίας και ειδικότητας και των τεσσάρων δεικτών, μελετήθηκε ο ρόλος των δεικτών αυτών στη διάγνωση των κακόηθων υπεζωκοτικών συλλογών. Η μέση ευαισθησία και η μέση ειδικότητα των 4 δεικτών στο πλευριτικό υγρό ασθενών με κακοήθη υπεζωκοτική συλλογή στις 29 ανασκοπηθείσες μελέτες ήταν ως εξής: 0,48/0,85 για το Ca 125, 0,51/0,96 για το Ca15-3, 0,25/0,96 για το Ca 19-9 και 0,55/0,91 για το CYFRA Επομένως η ειδικότητα των Ca15-3, Ca 19-9 και CYFRA 21-1, αλλά όχι του Ca 125, ξεπερνούσε το 90%. Από την άλλη μεριά η ευαισθησία και των 4 δεικτών προέκυψε αρκετά χαμηλή και περισσότερο μεταβλητή σε σχέση με την ειδικότητα. Επομένως, ο καθορισμός των επιπέδων τους σε πλευριτικές συλλογές θα μπορούσε να είναι χρήσιμος στο να επιβεβαιώσει κακοήθεις υπεζωκοτικές συλλογές αλλά όχι στο να αποκλείσει μη κακοήθεις υπεζωκοτικές συλλογές. H επεξεργασία των δεδομένων με τις καμπύλες SROC για την α- νάδειξη της σχέσης μεταξύ αληθώς και ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων έδειξε ότι η συνολική απόδοση της μέτρησης στο πλευριτικό υγρό του Ca 125 και του Ca 19-9 για τη διάγνωση κακόηθων υπεζωκοτικών συλλογών ήταν περιορισμένη, ενώ ήταν καλύτερη για το Ca15-3 και το CYFRA Σε αυτή τη μεταανάλυση καθορίστηκαν επίσης οι τιμές του DOR (diagnostic odds ratio), του PLR (positive likelihood ratio) και NLR (negative likelihood ratio). Το DOR αποτελεί δείκτη ακριβείας ενός στατιστικού test που συνδυάζει δεδομένα ειδικότητας και ευαισθησίας σε μία μόνο τιμή, με υψηλές τιμές να δείχνουν μεγαλύτερη διαγνωστική αξία. Ο μέσος όρος τιμών DOR για το Ca 125, Ca15-3, Ca 19-9 και CYFRA 21-1 ήταν αντίστοιχα 19.61, 24.74, και δείχνοντας ότι η μέτρηση τους θα μπορούσε να είναι χρήσιμη στη διάγνωση κακοήθων υπεζωκοτικών συλλογών. Οι τιμές PLR για το Ca 125, Ca15-3, Ca 19-9 και CYFRA 21-1 ήταν αντίστοιχα 5.96, 11.69, και 6.55, δείχνοντας ότι ασθενείς με κακοήθη υπεζωκοτική συλλογή έχουν σχεδόν 6 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι Ca 125 θετικοί στο πλευριτικό υγρό, 12 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι Ca15-3 θετικοί, 10 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι Ca 19-9 θετικοί και 7 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι CYFRA 21-1 θετικοί συγκρινόμενοι με ασθενείς χωρίς κακοήθη πλευριτική συλλογή. Από την άλλη μεριά, οι τιμές NLR για το Ca 125, Ca15-3, Ca 19-9 και CYFRA 21-1 ήταν αντίστοιχα 0.54, 0.52, 0.70 και Επομένως, αν η αναζήτηση σε πλευριτικό υγρό των Ca 125, Ca15-3, Ca 19-9 και CYFRA 21-1 προκύψει αρνητική, η πιθανότητα ότι πρόκειται για κακοήθη πλευριτική συλλογή είναι περίπου 45%, 52%, 70% και 43% αντίστοιχα, ποσοστά αρκετά μεγάλα για να αποκλείσουν κακοήθη πλευρίτιδα. Από την παρούσα μελέτη όμως προκύπτει ότι ο συνδυασμός 2 ή περισσότερων από αυτούς τους δείκτες καθώς και του CEA είναι σε θέση να αυξήσει την ευαισθησία σε σχέση με τον καθένα ξεχωριστά. Επομένως, η διαγνωστική αξία των νεοπλασματικών δεικτών στην κακοήθη πλευρίτιδα, όπως φάνηκε από αυτή τη μεταανάλυση, είναι παρόμοια με αυτή της κυτταρολογικής εξέτασης, παρουσιάζοντας υψηλή ειδικότητα και χαμηλή ευαισθησία. Με βάση αυτά τα δεδομένα κάθε ασθενής με ανεξήγητη πλευριτική συλλογή θα έπρεπε να παρακεντηθεί και να μετρηθούν τα επίπεδα των δεικτών στο πλευριτικό υγρό. Ο συνδυασμός δύο ή περισσότερων από αυτούς τους δείκτες είναι περισσότερο ευαίσθητος από τον καθένα ξεχωριστά. Αρνητικά αποτελέσματα των δεικτών αυτών δεν α- ποκλείουν την κακοήθη συλλογή και οι ασθενείς αυτοί θα πρέπει να υποβάλλονται σε περαιτέρω διερεύνηση. Διαγνωστική αξία του καρκινοεμβρυικού αντιγόνου στην κακοήθη πλευριτική συλλογή Μια μετα-ανάλυση Shi HZ, Lisng QL, Jiang J, et al. Respiratory 2008 Jun;13(4): Οι υπεζωκοτικές συλλογές, οφειλόμενες σε μια μεγάλη ποικιλία αιτιολογικών παραγόντων, αποτελούν ένα κοινό διαγνωστικό πρόβλημα που αρχικά απαιτεί τη διαφοροδιάγνωση μεταξύ καλοήθους και κακοήθους ΥΣ (MPE). Η αρχική διαγνωστική προσέγγιση περιλαμβάνει παρακέντηση της συλλογής και κυτταρολογικές, ιστολογικές και βιοχημικές εξετάσεις. Ωστόσο, η ευαισθησία αυτών των μη επεμβατικών μεθόδων είναι μόλις 40-70%. Εχει μελετηθεί ένας αριθμός καρκινικών δεικτών στην υπεζωκοτική συλλογή ως προς την ικανότητά τους να βελτιώνουν τη διαγνωστική ακρίβεια. Ένας από αυτούς είναι το καρκινοεμβρυικό αντιγόνο (CEA) το οποίο έχει μελετηθεί εκτενώς και έχει βρεθεί ότι έχει διαγνωστική αξία. Το CEA περιγράφηκε αρχικά το 1965 από τους Gold και Freedman οι οποίοι αναγνώρισαν ένα αντιγόνο που βρίσκεται τόσο στο εμβρυικό παχύ έντερο όσο και στο αδενοκαρκίνωμα του παχέος ε- ντέρου. Κατοπινές εργασίες απέδειξαν ότι το CEA υπήρχε και σε υ- γιείς ιστούς, αλλά η συγκέντρωσή του στις κακοήθειες ήταν 60 φορές μεγαλύτερη από ότι στους υγιείς ιστούς 8. Η αξία του CEA στη διάγνωση της MPE παραμένει ακόμη αμφιλεγόμενη, 30 χρόνια μετά από την πρώτη φορά που ανιχνεύτηκε σε υπεζωκοτική συλλογή. Η συγκεκριμένη μετα-ανάλυση εξετάζει την ακρίβεια που έχει η μέτρηση του πλευριτικού CEA στη διάγνωση της MPE. Έγινε έρευνα στο Embase, Ovid, Web of Science και στη βάση δεδομένων Cochrane και Medline ώστε να εντοπιστούν οι κατάλληλες εργασίες έως τις 10 Οκτωβρίου Ύστερα από ανεξάρτητη ανασκόπηση, επιλέγχθηκαν για τη μελέτη 75 δημοσιεύσεις σχετικά με το ρόλο της συγκέντρωσης του CEA στην υπεζωκοτική συλλογή. Από αυτές αποκλείστηκαν 2 επειδή είχαν λιγότερους από 10 αθενείς σε μια από τις ομάδες μελέτης, 4 38

3 Εικόνα 2. Διάγραμμα Forest plot των εκτιμήσεων ευαισθησίας και ειδικότητας του CEA στη διαφορική διάγνωση μεταξύ κακοήθους μεσοθηλιώματος και δευτεροπαθούς κακοήθους συλλογής. Τα σημεία εκτίμησης ευαισθησίας και ειδικότητας σε κάθε μελέτη εμφανίζονται με συμπαγή κύκλο. Οι γραμμές σφάλματος είναι 95% confidence intervals. Οι αριθμοί αντιπροσωπεύουν τις μελέτες όπως φαίνονται στη βιβλιογραφία. Εικόνα 1. Forest plot των εκτιμήσεων ευαισθησίας και ειδικότητας για το καρκινοεμβρυικό αντιγόνο στη διάγνωση της κακοήθους υπεζωκοτικής συλλογής. Τα σημεία εκτίμησης ευαισθησίας και ειδικότητας σε κάθε μελέτη εμφανίζονται με συμπαγή κύκλο. Οι γραμμές σφάλματος είναι 95% confidence intervals.οι αριθμοί αντιπροσωπεύουν τις μελέτες όπως φαίνονται στη βιβλιογραφία. αποκλείστηκαν επειδή είχε μετρηθεί η συγκέντρωση του CEA μόνο στους ασθενείς με MPE, 16 επειδή είχαν MPE και κακοήθεις περιτοναϊκές συλλογές σε μία ομάδα, 2 αποκλείστηκαν γιατί δεν επέτρεπαν τον υπολογισμό ειδικότητας και ευαισθησίας και 3 αποκλείστηκαν επειδή οι ίδιοι μελετητές είχαν δημοσιεύσει άλλες εργασίες με τους ίδιους ασθενείς και χρησιμοποίησαν μόνο τα καλύτερα α- ποτελέσματα τους. Τα εναπομείνοντα 45 άρθρα με 2834 ασθενείς με MPE και 3251 ασθενείς άνευ, χρησιμοποιήθηκαν στη συγκεκριμένη μετα-ανάλυση. Από τις εργασίες αυτές, 11 δημοσιεύσεις που περιελάμβαναν 208 ασθενείς με κακόηθες μεσοθηλίωμα του υπεζωκότα και 379 ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του πνεύμονα χρησιμοποιήθηκαν για την ανάλυση της αξίας του CEA στη διαφορική διάγνωση κακόηθους υπεζωκοτικού μεσοθηλιώματος και μεταστατικού καρκίνου του πνεύμονα. Διαγνωστική Ακρίβεια Στην εικόνα 1, ένα διάγραμμα τύπου Forest plot περιγράφει την ευαισθησία και ειδικότητα του CEA στη διάγνωση της κακοήθους υπεζωκοτικής συλλογής. Η αυξημένη συγκέντρωση του CEA στην υπεζωκοτική συλλογή εμφανίζεται να έχει μεγάλη ειδικότητα με μέση τιμή 0,94 (95%Cl :0,93-0,95) και PLR 9,52 (95%Cl : 6,97-13,01) για τη διάγνωση της MPE. Ωστόσο, η μέση εκτιμώμενη ευαισθησία ήταν μόλις 0,54 (95%Cl ,55). Η τιμή του PLR=9,52 σημαίνει ότι ασθενείς με MPE έχουν περίπου 10 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν θετικό test-cea από αυτούς που δεν έχουν. Η αναλογία αυτή ενισχύει τον ενδεχόμενο ρόλο του CEA για τον προσδιορισμό ασθενών με MPE. Ωστόσο, το CEA έχει χαμηλή ευαισθησία και κατά συνέπεια ένα αρνητικό test δεν σημαίνει την απουσία MPE. Η εικόνα 2 παρουσιάζει τα αποτελέσματα ευαισθησίας και ειδικότητας του CEA για τη διαφοροδιάγνωση κακοήθων συλλογών από το μεσοθηλίωμα. Για την κακοήθη πλευρίτιδα η ευαισθησία κυμαινόμενη από 0,38-0,88 είχε μέση τιμή 0,60 (95%CI: ) όταν οι τιμές του CEA ξεπερνούσαν την ανώτατη τιμή του ορίου. Για το μεσοθηλίωμα η ευαισθησία κυμαίνεται από 0,73-1,00 (μέση 0,97, 95% Cl 0,93-0,99) για συγκεντρώσεις του CEA στην υπεζωκοτική συλλογή κάτω από τα κατώτερα όρια. Επομένως, υψηλές τιμές CEA στον υπεζωκότα τείνουν να αποκλείσουν το μεσοθηλίωμα. Ένα επιπλέον πρόβλημα στην αξιολόγηση αυτών των μελετών είναι η μεγάλη διακύμανση των τιμών του ορίου (cut-off) πέραν του οποίου η τιμές του CEA θεωρούνται αυξημένες. Στην πραγματικότητα, στις διάφορες μελέτες που χρησιμοποιήθηκαν στη μετα-ανάλυση αυτή, οι τιμές του ορίου κυμαίνονταν από 5-50 ng/ml. To DOR είναι ένας δείκτης της ακρίβειας μιας μέτρησης, ο οποίος συνδυάζει στοιχεία από την ειδικότητα και την ευαισθησία σε ένα μόνο νούμερο. Η τιμή του κυμαίνεται από 0 έως το άπειρο και όσο μεγαλύτερες είναι οι τιμές του τόσο καλύτερη είναι η διακριτική αξία του τεστ. Στη συγκεκριμένη μελέτη, το DOR ήταν 22,5 υ- ποδεικνύοντας ότι η μέτρηση του CEA είναι βοηθητική στη διάγνωση του MPE. Ωστόσο, η διαγνωστική του ακρίβεια είναι παρόμοια με αυτή των συμβατικών εξετάσεων, όπως η κυτταρολογική του πλευριτικού υγρού, γεγονός που μειώνει την αξία του στην πράξη. Συμπερασματικά, στην παρούσα μετα-ανάλυση αναδεικνύεται η χρησιμότητα της μέτρησης του CEA στο πλευριτικό υγρό για τη διάγνωση της κακοήθους πλευρίτιδας και για τη διαφορική διάγνωση μεταξύ κακόηθους υπεζωκοτικού μεσοθηλιώματος και μεταστατικού καρκίνου του πνεύμονα. Φαίνεται ότι οι αυξημένες συγκεντρώσεις του CEA στο πλευριτικό υγρό έχουν υψηλή ειδικότητα (μέση τιμή 0.95) αλλά όχι τόσο καλή ευαισθησία (μέση τιμή 0.54) για τη διάγνωση της κακοήθους υπεζωκοτικής συλλογής. Όταν η κυτταρολογική εξέταση είναι ύποπτη για κακοήθεια και η διαφορική διάγνωση μεταξύ αδενοκαρκινώματος και μεσοθηλιώματος καθίσταται ε- πιτακτική, η μέτρηση του CEA μπορεί να αποκλείσει την παρουσία μεσοθηλιώματος αν οι τιμές της είναι χαμηλές με ευαισθησία που κυμαίνεται από 0.73 έως 1.00 (μέση τιμή 0.97, 95%CI:0, ). Συνεπώς, αυξημένες τιμές CEA στην περίπτωση αυτή πρακτικά αποκλείουν το κακόηθες μεσοθηλίωμα. Τα παραπάνω αποτελέσματα ασφαλώς θα πρέπει κάθε φορά να συνεκτιμώνται μέσα στο πλαίσιο της κλινικο-ακτινολογικής εικόνας και των υπόλοιπων εργαστηριακών δοκιμασιών. 39

4 Η Μεσοθηλίνη και η Οστεοποντίνη στη διάγνωση στην πρόγνωση και τη θεραπεία (;) του Μεσοθηλιώματος Η μεσοθηλίνη είναι ένα αντιγόνο διαφοροποίησης, η φυσιολογική έκφραση του οποίου στον ανθρώπινο οργανισμό περιορίζεται στον υπεζωκότα, στο περικάρδιο και το περιτόναιο. Ωστόσο, εκφράζεται σε μεγάλο βαθμό σε διάφορες κακοήθειες, πρακτικά σε όλα τα μεσοθηλιώματα και τα αδενοκαρκινώματα του παγκρέατος και περίπου στο 70% των Ca των ωοθηκών και στο 50% των αδενοκαρκινομάτων του πνεύμονα. Η μεσοθηλίνη εκφράζεται σε μεγάλο βαθμό στα κακοήθη επιθηλιακά μεσοθηλιώματα σε αντίθεση με τα σαρκωματώδη στα οποία δεν υπάρχει. Αν και δεν αποτελεί ειδικό δείκτη για το μεσοθηλίωμα, ωστόσο ο αρνητικός ανοσοφθορισμός για τη μεσοθηλίνη απομακρύνει από τη διάγνωση του επιθηλιακού μεσοθηλιώματος. Εικόνα 3. Σχηματική αναπαράσταση του ανθρώπινου γονιδίου της μεσοθηλίνης. Το γονίδιο αυτό κωδικοποιεί μια προ-πρωτεϊνη 622 αμινοξέων από την οποία κυρίως προέρχονται δύο προϊόντα: Ο megakaryocyte potentiating factor (MPF) και η Μεσοθηλίνη (MSLN). Οστεοποντίνη, MPF και μεσοθηλίνη ως βιοδείκτες ορού σε ασθενείς με κακόηθες μεσοθηλίωμα Jenette Creaney, Deborah Yeoman, Yvonne Demelker, et al. Journal of Thoracic Oncology, August 2008; 3(8). Απόδοση: ΜΑΓΔΑ ΣΤΡΑΤΙΚΗ Τ ο κακόηθες μεσοθηλίωμα είναι ένα πολύ επιθετικό νεόπλασμα του υπεζωκότα με περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές, που σχετίζεται με την έκθεση σε αμίαντο 1,2. Τα τελευταία χρόνια η έρευνα έχει στραφεί στην α- ναζήτηση βιοδεικτών ορού που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στη διάγνωση της κακοήθειας και την αναγνώριση των πρώιμων σταδίων της νόσου, στην παρακολούθηση των ασθενών και στον καθορισμό της πρόγνωσης. Ένας από αυτούς τους βιοδείκτες είναι η μεσοθηλίνη, αντιγόνο διαφοροποίησης των μεσοθηλιακών κυττάρων που φυσιολογικά εκφράζεται στον υπεζωκότα, στο περιτόναιο και στο περικάρδιο 3,4. Ωστόσο, η μεσοθηλίνη εκφράζεται σε αρκετούς ανθρώπινους ό- γκους, συμπεριλαμβανομένων σχεδόν όλων των μεσοθηλιωμάτων και των παγκρεατικών αδενοκαρκινωμάτων, στο 70% των καρκίνων των ωοθηκών και στο 50% των αδενοκαρκινωμάτων του πνεύμονα 5-8. Το γονίδιο της μεσοθηλίνης κωδικοποιεί 4 πρωτείνες: 1. Τον megakaryocyte potentiating factor (MPF), μια διαλυτή μορφή της πρωτεΐνης με δράση κυτταροκίνης, μεγέθους 32kDa Τη μεσοθηλίνη, 40 kda, που είναι κυρίως πρωτεΐνη επιφάνειας φυσιολογικών μεσοθηλιακών κυττάρων (καθηλωμένη μέσω GPI δεσμού) αλλά ανευρίσκεται και σε διαλυτή μορφή. Η κύρια μορφή της είναι ο τύπος 1 που διαφέρει από τον τύπο 2 μόνο κατά 8 αμινοξέα. 4. Τη serum mesothelin-related protein (SMRP) που είναι διαλυτή μορφή πρωτείνης με μοναδικό C-terminal σε σχέση με τη μεσοθηλίνη. Πρόσφατες έρευνες έδειξαν αυξημένα επίπεδα τόσο της μεσοθηλίνης τύπου 1 όσο και της SMRP στον ορό ασθενών με μεσοθηλίωμα. Σε μία άλλη μέλετη ασθενών με προχωρημένο μεσοθηλίωμα, 51/56 ασθενείς παρουσίαζαν υψηλά επίπεδα MPF στον ορό. Η μεσοθηλίνη ορού παρουσιάζει υψηλή ειδικότητα (98%) για το μεσοθηλίωμα με ευαισθησία της τάξεως του 49% κατά τη διάγνωση και του 84% σε προχωρημένη νόσο. Εφ όσον λοιπόν μόνο το ήμισυ των ασθενών με μεσοθηλίωμα κατά τη διάγνωση παρουσιάζουν θετική μεσοθηλίνη στον ορό, δημιουργείται η ανάγκη επιπλέον βιοδεικτών ή συνδυασμού αυτών που θα αυξήσουν την ευαισθησία στα πρώιμα στάδια της νόσου. Η οστεοποντίνη είναι μία γλυκοφωσφοπρωτεΐνη των 44 kda που παράγεται από πολλούς κυτταρικούς τύπους (οστεοβλάστες, οστεοκλάστες, επιθηλιακά κύτταρα του μαστού, των νεφρών και του δέρματος, νευρώνες, ενδοθηλιακά κύτταρα και κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος) και παίζει σημαντικό ρόλο στην αλληλεπίδραση μεταξύ των κυττάρων και του εξωκυττάριου χώρου και στην κυτταρική μετανάστευση. Έχουν πε- 40

5 Εικόνα 4. Καμπύλη ROC που παρουσιάζει την ακρίβεια των υπό έλεγχο βιο-δεικτών στη διάκριση όλων των ασθενών με μεσοθηλίωμα (n 66) από τους υγιείς και τους ασθενείς με καλοήθη υπεζωκοτική συλλογή (n 41). ριγραφεί υψηλά επίπεδα οστεοποντίνης στον ορό ασθενών με μελάνωμα και καρκίνο του μαστού, του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του στομάχου και των ωοθηκών, υποστηρίζοντας έτσι ένα πιθανό ρόλο της στην ανάπτυξη και την εξέλιξη της κακοήθειας, στη διηθητικότητα και στις μεταστατικές ιδιότητες. Έχει αποδειχτεί ότι σε συνδυασμό με το Ca 125, η οστεοποντίνη είναι ένας χρήσιμος δείκτης αναγνώρισης των υποτροπών σε καρκίνο των ωοθηκών. Μια πρόσφατη μελέτη ανέδειξε ότι τα επίπεδα οστεοποντίνης στον ορό ασθενών με μεσοθηλίωμα έχουν ευαισθησία 78% και ειδικότητα 85% σε σχέση με άτομα που έχουν έκθεση σε αμίαντο. Όσον αφορά στη σύγκριση μεσοθηλίνης, οστεοποντίνης και MPF στον ορό ασθενών με μεσοθηλίωμα τα αποτελέσματα έρχονται από μια άλλη μελέτη των Creany J. et al, όπου τα επίπεδα ορού των 3 βιοδεικτών αναλύθηκαν σε ασθενείς με κακόηθες μεσοθηλίωμα, σε υγιή άτομα (συμπεριλαμβανομένων και αυτών με έκθεση σε αμίαντο), σε ασθενείς με καλοήθεις πνευμονικές νόσους σχετιζόμενες με έκθεση σε αμίαντο, σε ασθενείς με μη κακοήθεις πλευριτικές συλλογές και τέλος σε ασθενείς με άλλες κακοήθειες (εικόνα 4). Σε ένα επίπεδο ειδικότητας της τάξεως του 95% σε σχέση με υγιή άτομα και άτομα με καλοήθεις νόσους σχετιζόμενες με έκθεση σε αμίαντο, η ευαισθησία ήταν 34% για τον MPF, 47% για την οστεοποντίνη και 73% για τη μεσοθηλίνη. Επιπλέον, η οστεοποντίνη και ο MPF δεν ήταν σε θέση να διαχωρίσουν ασθενείς με μεσοθηλίωμα από ασθενείς με άλλες κακοήθειες ή με διιδρωματικές πλευριτικές συλλογές. Αντίθετα, τα επίπεδα ορού μεσοθηλίνης ήταν στατιστικά σημαντικά υψηλότερα στους ασθενείς με μεσοθηλίωμα σε σχέση με όλες τις κατηγορίες ατόμων που συμπεριλαμβάνονταν στη μελέτη. Επομένως, ο συνδυασμός των 3 βιοδεικτών δε δείχνει να αυξάνει τη διαγνωστική ακρίβεια του μεσοθηλιώματος σε σχέση με τη μεσοθηλίνη από μόνη της. Συμπερασματικά, η μεσοθηλίνη αντιπροσωπεύει σήμερα τον καλύτερο βιοδείκτη για τη διάγνωση του επιθηλιακού μεσοθηλιώματος. Νέοι δείκτες απαιτούνται ω- στόσο για να βελτιώσουν την ευαισθησία στη διάγνωση του μεσοθηλιώματος και ενδεχομένως για πιθανή χρήση σε στρατηγικές α- νίχνευσης (screening tests) σε ασθενείς με έκθεση σε αμίαντο. Η έρευνα στον τομέα αυτό συνεχίζεται εντατικά. Μη επεμβατική διάγνωση της Υπεζωκοτικής Κακοήθειας Ο ρόλος των καρκινικών δεικτών Michel M. van den Heuvel, Catharina M. Korse, Johannes M.G. Bonfrer, Paul Baas. Lung Cancer 2008; 59: Η διαφοροδιάγνωση μεταξύ αδενοκαρκινώματος και μεσοθηλιώματος μπορεί να είναι δύσκολη και συχνά η κυτταρολογική εξέταση δεν επαρκεί. Συχνά για τη διάγνωση απαιτούνται επεμβατικές μέθοδοι όπως τυφλή ή ανοιχτή βιοψία υπεζωκότα. Θα ήταν χρήσιμο να υπάρχουν μέθοδοι που θα επιτάχυναν τη διάγνωση και θα ξεχώριζαν εγκαίρως τους ασθενείς που θα χρειαζόντουσαν μια επεμβατική μέθοδο για τη διάγνωση. Οι καρκινικοί δείκτες θα μπορούσαν να αποδειχτούν χρήσιμοι σε αυτήν την κατεύθυνση. Ο Cyfra 21,1 είναι μια δοκιμασία που προσδιορίζει την ύπαρξη κυτταροκερατινών, παραγόντων που βρίσκονται στο πλάσμα κατά την κυτταρική διαίρεση και τη γήρανση. Τα κομμάτια αυτά κυτταροκερατίνης είναι κυτταροπλασματικά νημάτια που εκφράζονται από επιθηλιακά και μεσοθηλιακά κύτταρα και από καρκίνους τέτοιων ι- στών. Αυξημένα επίπεδα ανευρίσκονται σε ασθενείς με διάφορες κακοήθειες, όπως πνεύμονα, μαστού, παγκρέατος και υπεζωκοτικό μεσοθηλίωμα. Έχει φανεί ότι αυτοί οι δείκτες μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία και ότι έχουν προγνωστική αξία για το κακόηθες μεσοθηλίωμα του υπε- Εικόνα 5. Καμπύλη ROC του CEA ( _ ), Cyfra21.1 ( _ ), SMRP (------) και του συνδυασμού των 3 δεικτών ( ) για τη διάκριση υγιών από α- σθενείς με μη μικροκυτταρικό Ca και μεσοθηλίωμα. 41

6 Εικόνα 6. Κατανομή των τιμών των καρκινικών δεικτών σε υγιείς εθελοντές, ασθενείς με ΜΜΚ, καρκίνο πνεύμονα και κακόηθες μεσοθηλίωμα. Τα παραλληλόγραμμα παρασιτούν τη διάμεση τιμή και τη διακύμανση, ενώ η στικτή γραμμή αντιπροσωπεύει την ανώτατη τιμή αναφοράς. ζωκότα (MPM). Το καρκινοεμβρυυϊκό αντιγόνο (CEA) είναι μια γλυκοπρωτεΐνη που χρησιμοποιείται για την επιβεβαίωση της διάγνωσης και για έλεγχο της ανταπόκρισης στη θεραπεία. Χρησιμοποιείται στις κακοήθειες του υπεζωκότα για τη διαφοροδιάγνωση του μεσοθηλιώματος από άλλες αιτίες. Πρόσφατες δημοσιεύσεις για τη χρήση της serum mesothelin-related protein (SMPR) έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον για την καλύτερη ειδικότητα και ευαισθησία που παρουσιάζει για το μεσοθηλίωμα. Η μεσοθηλίνη αποτελεί μέρος της ομάδας των πρωτεινών SMPR και έχει απομονωθεί σε κακοήθειες παγκρέατος, ωοθηκών και MPM. Ωστόσο, η αξία της στη διάγνωση της κακοήθους βλάβης του υπεζωκότα πρέπει ακόμη να διευκρινιστεί. Στην παρούσα μελέτη, ερευνήθηκε το αν η συνδυασμένη χρήση αυτών των καρκινικών δεικτών μπορεί να είναι χρήσιμη στη διάκριση μεταξύ διαφορετικών τύπων κακοήθειας του θώρακα. Χρησιμοποιήθηκε ο ορός από ασθενείς με υπεζωκοτικές συλλογές ή μάζες από το εθνικό ογκολογικό κέντρο της Ολλανδίας. Σ αυτούς συμπεριελήφθησαν όλα τα διαθέσιμα δείγματα ορού ασθενών με MPM από το 1994 μέχρι και το Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε μια τυχαιοπημένη επιλογή 106 ασθενών με NSLC και 50 υγιών μαρτύρων. Στη μελέτη φάνηκε ότι οι SMRP, Cyfra 21,1 και CEA ή- ταν ανεξάρτητοι προγνωστικοί δείκτες για κακοήθεια του θώρακα Από την καμπύλη ROC (εικόνα 5), προκύπτει ότι η διάκριση α- σθενών με κακοήθεια από τους υγιείς μάρτυρες γινόταν καλύτερα χρησιμοποιώντας και τους τρεις δείκτες (AUC 0,95, Cl 0,93-0,98). Η AUC αυτού του συνδυασμού δείχνει μικρή αλλά στατιστικά σημαντική βελτίωση σε σχέση με το Cyfra 21,1 μόνο (AUC 0,92, Cl 0,89-0,96,p=0,015). Η μεσοθηλίνη ιδιαίτερα αυξημένη στα μεσοθηλιώματα και ο CEA αυξημένος στα ΜΜΚ καρκινώματα του πνεύμονα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμοι στη διάκριση των δύο νοσημάτων σε αντίθεση με τον Cyfra 21,1 που όντας αυξημένος και στις δύο κακοήθεις νόσους δεν είχε καμιά διαφοροδιαγνωστική αξία (εικόνα 6). Συμπερασματικά, η μελέτη αυτή επιβεβαίωσε ότι η συνδυασμένη χρήση καρκινικών δεικτών αυξάνει την ευαισθησία στη διάγνωση της κακοήθους πλευρίτιδας, ενώ η συνδυασμένη μέτρηση του CEA και της μεσοθηλίνης (SMPR) στον ορό είναι πολύ χρήσιμη στη διάκριση μεταξύ μεσοθηλιώματος και NSLC. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι δείκτες όπως η οστεοποντίνη, το Ca125 και η Ca15-3 που θα πρέπει να δοκιμαστούν ώστε να βελτιωθούν περαιτέρω οι διαγνωστικές μας δυνατότητες προς αυτήν την κατεύθυνση. Πρoγνωστκή αξία της μεσοθηλίνης και άλλων δεικτών για το κακόηθες μεσοθηλίωμα Roe OD, Creaney J, Lundgren S, Larsson E, Sandeck H, Boffetta P, Nilsen TI, Robinson B, Kjaerheim K. Lung cancer 2008 Aug; 61(2): Το μεσοθηλίωμα έχει μακρά λανθάνουσα περίοδο. Μπορεί να περάσουν χρόνια μεταξύ της έκθεσης σε αμίαντο και της κλινικής εμφάνισης της νόσου. Είναι μια ανίατη νόσος, ωστόσο πρόσφατες χημειοθεραπευτικές μελέτες έχουν επιδείξει μικρή βελτίωση της επιβίωσης, ενώ είναι σε εξέλιξη διάφορες πολυπαρεμβατικές μελέτες. Έχουν αναζητηθεί προγνωστικοί παράγοντες για το μεσοθηλίωμα, καθώς υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην επιβίωση της νόσου και καθώς η αναγνώριση υποομάδων μπορεί να είναι βοηθητική στην ανάπτυξη νέων θεραπευτικών δοκιμών ειδικά σχεδιασμένων και στοχευμένων σχημάτων. Η καλή γενική κατάσταση, το νεαρό της ηλικίας, το θηλυκό γένος, το πρώιμο στάδιο του καρκίνου και ο επιθηλιακός τύπος του καρκίνου είναι ανάμεσα στους γενικά αποδεκτούς προγνωστικούς παράγοντες. Πρόσφατα ένας καρκινικός βιοδείκτης, η διαλυτή πρωτεΐνη που συνδέεται με τη μεσοθηλίνη (SMPR), αναδείχτηκε ως ορολογικός δείκτης για τη διάγνωση του μεσοθηλιώματος με αναφερόμενη ευαισθησία της τάξεως του 83% και ειδικότητα 95% 23. Οι Robinson και συνεργάτες κατέγραψαν αύξηση της SMPR1 5 χρόνια πριν από την κλινική εμφάνιση της νόσου σε άτομα με έκθεση σε αμίαντο και κάνουν την υπόθεση ότι η SMPR 42

7 μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο screening του μεσοθηλιώματος. Επιπλέον, η αυξημένη τιμή της SMPR στον ορό πρόσφατα έχει θεωρηθεί ως ανεξάρτητος αρνητικός προγνωστικός παράγοντας για το μεσοθηλίωμα. Άλλοι βιοδείκτες του ορού που είναι αυξημένοι στο μεσοθηλίωμα 27,28 είναι το CYFRA 21-1 και το καρκινικό αντιγόνο 125 (Ca125). Ο στόχος αυτής της μελέτης ήταν να εξετάσει αν η υψηλή τιμή μεσοθηλίνης του ορού μπορεί να χρησιμοπoιηθεί ως δοκιμασία πρώιμης ανίχνευσης του μεσοθηλιώματος μόνη της ή σε συνδυασμό με άλλους δύο δείκτες και αν οι δείκτες αυτοί έ- χουν κάποια προγνωστική αξία. Αξιοποιήθηκε η τράπεζα πλάσματος Janus που περιλαμβάνει περίπου δείγματα ορού από Νορβηγούς δωρητές, με συστηματική συλλογή πλάσματος από το 1972 εως το 1992 και από το 1997 εως το Χάρη στη χρήση προσωπικού αριθμού ταυτότητας η τράπεζα πλάσματος ήταν συνδεδεμένη με το Cancer Registry Νορβηγίας και όσοι ανέπτυξαν μεσοθηλίωμα αναγνωρίστηκαν. Για κάθε τέτοια περίπτωση, ε- πιλέχτηκαν 3 άτομα controls ελεύθερα από καρκίνο τη χρονιά της διάγνωσης, που να ταιριάζουν στην ηλικία, την περίοδο αιμοληψίας (+-6 μήνες), το γένος και την περιοχή προέλευσης. Αναγνωρίστηκαν 47 περιπτώσεις μεσοθηλιώματος που είχαν διαθέσιμα αρχειοθετημένα στοιχεία πριν τη διάγνωση και καρκίνο που ταίριαζε στα συστηνόμενα κριτήρια για τη διάγνωση του μεσοθηλιώματος. Ο χρόνος μεταξύ της αιμοληψίας και του χρόνου διάγνωσης του μεσοθηλιώματος κυμαίνεται από 0,5 ως 30 χρόνια, με 26% των περιπτώσεων να έχουν καταγραφεί ως έκθεση σε αμίαντο, όλοι άντρες. Τα αποτελέσματα ήταν εντελώς αρνητικά. Όσον αφορά στους βιοδείκτες του πλάσματος, δεν υπήρχε σημαντική διαφορά μεταξύ των περιπτώσεων και των controls. Η έκφραση της μεσοθηλίνης εξετάστηκε και στις 47 περιπτώσεις μεσοθηλιώματος. Δεν υπήρχε καμιά συσχέτιση μεταξύ του βαθμού έκφρασης της μεσοθηλίνης στον καρκίνο και της συγκέντρωσης του SMPR πριν τη διάγνωση. Οι καρκινικοί δείκτες μπορεί να χρησιμοποιηθούν στη διάγνωση όταν η ιστολογική απάντηση είναι δύσκολη αλλά συνήθως δεν είναι αρκετά ευαίσθητοι ή ειδικοί για να στηρίξουν από μόνοι τους τη διάγνωση του καρκίνου. Μπορεί να είναι χρήσιμοι ως δείκτες για την παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου, ό- ταν είναι αυξημένοι από την αρχή της διάγνωσης. Ο SMRP, ο Ca125 και ο CYFRA 21-1 δεν ήταν αυξημένοι σε προκλινικά δείγματα ορού που λήφθηκαν 1-30 χρόνια πριν τη διάγνωση του κακοήθους μεσοθηλιώματος και συνεπώς δεν δύνανται οι δείκτες αυτοί να χρησιμοποιηθούν ως screening tests. Πιθανόν νέες προοπτικές μελέτες να δώσουν πιο ενδιαφέροντα και οριστικά αποτελέσματα. Επίσης η έκφραση μεσοθηλίνης στον όγκο και οι τιμές SMRP στο ορό δεν συσχετίζονταν στατιστικά. Ανοσοθεραπεία του καρκίνου με στόχο τη Μεσοθηλίνη (Mesothelin targeted cancer immunotherapy) Hassana R, Ho M. Eur J Cancer 2008 January; 44(1): Η μικρού βαθμού έκφραση της μεσοθηλίνης στους υ- γιείς ιστούς από τη μια πλευρά και η μεγάλου βαθμού έκφρασή της σε διάφορες κακοήθειες στον άνθρωπο, την καθιστά ελκυστικό υποψήφιο για τη θεραπεία του καρκίνου. Οι θεραπείες αυτές περιλαμβάνουν παράγοντες που είτε έχουν ως στόχο τη μεσοθηλίνη που βρίσκεται στην επιφάνεια των κυττάρων, είτε προκαλούν μια ανοσοποιητική αντίδραση εναντίον της. Τέτοιοι παράγοντες είναι οι CAT-5001, MORAb-009 και CRS-207. Ο SS1P (CAT-5001) είναι μια ανασυνδυαζόμενη ανοσοτοξίνη που αποτελείται από ένα αντιμεσοθηλίνη Fv αντίσωμα που συνδέεται σε μια εξοτοξίνη ψευδομονάδας που μεσολαβεί στη νέκρωση των κυττάρων. Προκλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η SS1P είναι κυτταροτοξική σε κυτταρικές σειρές που εκφράζουν τη μεσοθηλίνη και προκαλεί πλήρη υποστροφή των νεοπλασματικών τόπων που εκφράζουν μεσοθηλίνη σε nude ποντίκια. Επιπλέον η SS1P είναι κυτταροτοξική σε νεοπλασματικά κύτταρα που προέρχονται απ ευθείας από ανθρώπους. Πρόσφατες μελέτες έχουν εξετάσει την αντι-νεοπλασματική δράση της SS1P σε συνδυασμό με άκτινο- ή χημειοθεραπεία.ο συνδυασμός χαμηλής ή υψηλής δόσης ακτινοβολίας και SS1P είχε στατιστικά σημαντική παράταση της επιβίωσης (2πλάσιο ή 3πλάσιο σε σχέση με τα κοντρόλ που είχαν λάβει μόνο ακτινοβολία ή μόνο SS1P). Επίσης, όταν συνδυάζεται η χημειοθεραπεία και η SS1P έχει διαπιστωθεί συνέργεια δράσης με αποτέλεσμα ύφεση μακράς διάρκειας. Έχουν ολοκληρωθεί 2 μελέτες φάσης 1 για το SS1P, οι οποίες σχεδιάστηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε να ελέγξουν την ασφάλεια, τη μέγιστη δυνατή δόση (καλά ανεκτή) και τη φαρμακοκινητική του SS1P και χρησιμοποιήσαν 2 διαφορετικούς τρόπους χορήγησης SS1P, ενδοφλέβια bolus έγχυση μέσα σε 30 και συνεχή ενδοφλάβια έγχυση σε διάστημα 10 ημερών. Στην πρώτη μελέτη, από τους 34 ασθενείς που έλαβαν τη θεραπεία (20 με μεσοθηλίωμα, 12 με Ca ωοθηκών και 2 με καρκίνο παγκρέατος), οι 4 είχαν ελάχιστη ανταπόκριση και 19 είχαν σταθεροποίηση της νόσου περιλαμβάνοντας πλήρη υποχώρηση του α- σκίτη σε 2 ασθενείς. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης απέδειξαν ότι μια ανοσοτοξίνη έναντι της μεσοθηλίνης είναι ασφαλής και έχει αντικαρκινική δράση σε ασθενείς που είναι σε βαριά κατάσταση. Πρόκειται να ξεκινήσουν μελέτες φάσης 2 για τη συνδυασμένη χρήση SS1P και χημειοθεραπείας για την αντιμετώπιση του μεσοθηλιώματος και του καρκίνου των ωοθηκών. Επιπλέον, έ- ρευνα με στόχο τη χρήση της μεσοθηλίνης στη γονιδιακή θεραπεία και την ακτινοανοσοθεραπεία είναι σε διάφορα στάδια προκλινικών μελετών. IR 43

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ;

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Ταξινόµηση των ευρηµάτων στην ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Φ. Εµµανουήλ 1,. Ροντογιάννη, 2 Ρ.Τριγγίδου 3,. Χιώτης 4, Μ. Στρατίκη 4, Κ.Κοντογιάννη 1, Ν.Κουφός 1, Σ.Γεννηµατά

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Ο όρος θωρακοσκόπηση εισήχθη από τον Hans Christian Jacobaeus περίπου πριν

Διαβάστε περισσότερα

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν»

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Ινοθώρακας Γιάννης Καλομενίδης 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Μηχανισμοί ίνωσης Σύνθεση κολλαγόνου Ανισορροπία πήξης και ινοδώλυσης Οι μηχανισμοί αυτοί κινητοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

Κακοήθης Υπεζωκοτική Συλλογή 10 κρίσιµα ερωτήµατα

Κακοήθης Υπεζωκοτική Συλλογή 10 κρίσιµα ερωτήµατα Κακοήθης Υπεζωκοτική Συλλογή 10 κρίσιµα ερωτήµατα Γιάννης Καλοµενίδης Επίκουρος Καθηγητής Πνευµονολογίας ΕΚΠΑ Νοσοκοµείο «Αττικόν» Κακοήθης υπεζωκοτική συλλογή Η πιο συχνή αιτία εξιδρωµατικής ΥΣ µετά την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Έκφραση κλινικών παρατηρήσεων

Έκφραση κλινικών παρατηρήσεων Έκφραση κλινικών παρατηρήσεων ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ (qualitative) ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ (quantitative, interval/ratio) Κατηγορικές (ordinal) Ονομαστικές (nominal) Συνεχείς (continuous) Ασυνεχείς (discrete)

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της θεωρίας των πιθανοτήτων και η εφαρµογή τους στην εκτίµηση των ασφαλιστικών κινδύνων

Βασικές αρχές της θεωρίας των πιθανοτήτων και η εφαρµογή τους στην εκτίµηση των ασφαλιστικών κινδύνων Βασικές αρχές της θεωρίας των πιθανοτήτων και η εφαρµογή τους στην εκτίµηση των ασφαλιστικών κινδύνων Αθηνά Λινού Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Αθηνών Βασικές αρχές της θεωρίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ)

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ) ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Συχνότητα και θνησιμότητα Ca μαστού Ο κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι κυμαίνεται σε 800 νέες περιπτώσεις ανά έτος σε 1.000.000 γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Δ. Κατσώχη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος Χ. Καλόφωνος Αντιπρόεδροι Δ. Καρδαμάκης Δ. Κατσώχη Μέλη Α. Αντωνακοπούλου Α. Αρδαβάνης Α. Βήχα Ε. Γιαννοπούλου Δ. Δουγένης Μ. Καραμούζης Α. Κούτρας Θ. Μακατσώρης Ν. Μαλάμος

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΜΣ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ- ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ» Η συμβολή του Παρατηρητηρίου Υγείας στην επιτυχημένη λειτουργία των προγραμμάτων διαλογής Έλενα Ριζά,, MPH, PhD, DLSHTM

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαφορικήδιάγνωση

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαφορικήδιάγνωση ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαφορικήδιάγνωση Γ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ειδικευόμενη: Σοφία Κραββαρίτη Επιμελητής: Εμμανουήλ Ανδρεάδης Διευθυντής: Γεώργιος Μουσούλης ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Ταχύπνοια: αναπνοές >30/min

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ "ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ - ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ" Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος δεν υπάρχει σύγκρουση συµφερόντων Ø Ποιό HPV τεστ είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, 2. Εργαστήριο Ακτινολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, 3

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, 2. Εργαστήριο Ακτινολογίας, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, 3 ΑΝΆΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚHΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΞΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΟΥ ΤΑΝΥΣΤΗ ΔΙΑΧΥΣΗΣ (DTI) ΣΕ ΥΨΗΛΟ Τσούγκος Ιωάννης 1, Μπακώσης Μιχαήλ 1, Βλυχού Μαριάννα 2, Πουλτσίδη

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της έκθεσης σε Αµίαντο στην Υγεία των εργαζοµένων. Β. Μακρόπουλος Πρόεδρος ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Καθηγητής Ε.Σ..Υ.

Επιπτώσεις της έκθεσης σε Αµίαντο στην Υγεία των εργαζοµένων. Β. Μακρόπουλος Πρόεδρος ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Καθηγητής Ε.Σ..Υ. Επιπτώσεις της έκθεσης σε Αµίαντο στην Υγεία των εργαζοµένων Β. Μακρόπουλος Πρόεδρος ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Καθηγητής Ε.Σ..Υ. Ministry of Labour and Social Security, General Directorate of Working Conditions and

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι

Προβλήματα σχετιζόμενα με την τυποποίηση αντιγόνων Ι Β Προβλήματα Φαινότυπος Β(Α): ασθενής αντίδραση με αντι-α, έντονη αντίδραση με αντι-β, και ο ορός αντιδρά με ερυθρά Α₁. Ο αντιορός Α περιέχει τον κλώνο ΜΗΟ4? Επίκτητος Β φαινότυπος: έντονη αντίδραση με

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μιχάλης Κουτσιλιέρης Αναπλ. Καθηγητής Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών έλω να ξεκινήσω την ομιλία μου ευχαριστώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΣΑΤΟΥ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ν.Υ. ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ»

ΚΑΤΣΑΤΟΥ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ν.Υ. ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ» ΚΑΤΣΑΤΟΥ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Ν.Υ. ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ Π.Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ» 1 η ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΣΥΜΦΩΝΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΡΥΘΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΒΟ ΟΜΑΔΑΣ Επίτοκος 36 ετών

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο Μετά την διάγνωση ενός νεοπλάσματος και την εφαρμογή της ενδεικνυόμενης θεραπευτικής αγωγής, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην τακτική παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Athens, Greece December 7-9, 2006 Athens Hilton Hotel ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πολλά χρόνια ζωής, σε αντίθεση με ότι συνέβαινε μέχρι πρόσφατα, χαρίζουν σήμερα στους ασθενείς με καρκίνο οι επιστήμονες στη χώρα μας.

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης Σχέση ανάμεσα στον εμβολιασμό έναντι του πνευμονιόκοκκου και την εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβάντων: μετα-ανάλυση και συστηματική ανασκόπηση προοπτικών μελετών Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ.

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΚΥΤΤΑΡΟΜΕΙΩΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΕΝΔΟΫΠΕΖΩΚΟΤΙΚΗ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ 1 Θωρακοχειρουργική Κλινική, Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 2 B' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη., 3 Β' Χημειοθεραπευτική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ Ι. Μούντζιος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το κακόηθες μελάνωμα είναι ο τρίτος σε συχνότητα συμπαγής

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Κουτσούρης, Καθηγητής ΕΜΠ Ηλιοπούλου Δήμητρα, Δρ. Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ηλεκτρολόγος Μηχ. και Μηχ. Υπολογιστών, ΕΜΠ

Δημήτριος Κουτσούρης, Καθηγητής ΕΜΠ Ηλιοπούλου Δήμητρα, Δρ. Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ηλεκτρολόγος Μηχ. και Μηχ. Υπολογιστών, ΕΜΠ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΕ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΕΣΤ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Δημήτριος Κουτσούρης, Καθηγητής ΕΜΠ Ηλιοπούλου Δήμητρα, Δρ. Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, Ηλεκτρολόγος

Διαβάστε περισσότερα

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση

18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ. 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE. Διοργάνωση 18 o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ 19-22 Νοεμβρίου 2015 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ MAKEDONIA PALACE Διοργάνωση ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Σε συνεργασία με τα Ογκολογικά Νοσοκομεία «ΑΓΙΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Συστήματος αναλυτή για τον Μοριακό έλεγχο Γονιδίων για την στοχευμένη θεραπεία ογκολογικών ασθενών.

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Συστήματος αναλυτή για τον Μοριακό έλεγχο Γονιδίων για την στοχευμένη θεραπεία ογκολογικών ασθενών. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Συστήματος αναλυτή για τον Μοριακό έλεγχο Γονιδίων για την στοχευμένη θεραπεία ογκολογικών ασθενών. ΓΕΝΙΚΑ Αγορά για το Παθολογοανατομικό Τμήμα αντιδραστηρίων για την ανίχνευση μεταλλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Ιστοπαθολογία- Μοριακή διαγνωστική. Δ Ροντογιάννη

ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Ιστοπαθολογία- Μοριακή διαγνωστική. Δ Ροντογιάννη ΜΗ ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Ιστοπαθολογία- Μοριακή διαγνωστική Δ Ροντογιάννη Die Cellularpathologie by Rudolf Virchow in 1858..Cells are the progeny of other cells and diseases are diseases of

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

αρχείο Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού»

αρχείο Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού» αρχείο Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού» ACCIS Ross J.A et al Cancer Epidemiol Biomarkers Prev,2004

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ

ΤΟ ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ ΤΟ ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ Aποτελεί μια λεπτή και διάφανη μεμβράνη, που καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια της περιτοναϊκής και πυελικής κοιλότητας καθώς και όλα τα σπλαγχνικά όργανα που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική και Επιστημονική επιτροπή

Οργανωτική και Επιστημονική επιτροπή 2 Οργανωτική και Επιστημονική επιτροπή Πρόεδρος: Χρήστος Δερβένης Μέλη: Χαρίνα Τριαντοπούλου Χρήστος Αγαλιανός Νίκος Γούβας Κωνσταντίνος Μανές Ελένη Τζερμπίνη Γιάννης Πασσάς 3 Επιστημονικό Πρόγραμμα 1

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη 17 Δεκεμβρίου 2015

Πέμπτη 17 Δεκεμβρίου 2015 Πρόεδροι Οργανωτικής Επιτροπής Ιωάννης Μπουκοβίνας Επιστημονικός Υπεύθυνος Ογκολογικής Μονάδας Βιοκλινικής Θεσσαλονίκης Παναγιώτης Πρασόπουλος Καθηγητής Ακτινολογίας Δ.Π.Θ Πρόεδροι Επιστημονικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα συστηματικά σφάλματα στις επιδημιολογικές μελέτες Κάθε επιδημιολογική μελέτη πρέπει να θεωρείται ως μια άσκηση μέτρησης

Τα συστηματικά σφάλματα στις επιδημιολογικές μελέτες Κάθε επιδημιολογική μελέτη πρέπει να θεωρείται ως μια άσκηση μέτρησης Τα συστηματικά σφάλματα στις επιδημιολογικές μελέτες Κάθε επιδημιολογική μελέτη πρέπει να θεωρείται ως μια άσκηση μέτρησης Kenneth J. Rothman, 2002 Πρόγραμμα εκπαίδευσης στην επιδημιολογική επιτήρηση και

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα