Καρκίνος του Μαστού και Κύηση. Πώς πότε και γιατί

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καρκίνος του Μαστού και Κύηση. Πώς πότε και γιατί"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ , 2012 Καρκίνος του Μαστού και Κύηση. Πώς πότε και γιατί Δανιηλίδης Α., Χατζής Π., Λουφόπουλος Π.-Δ., Ταντανάσης Θ., Δίνας Κ., Νασιουτζίκη Μ., Καρτσέα Φ., Γιαννούλης Χ. Β Πανεπιστημιακή Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αλληλογραφία: Χατζής Παναγιώτης Μαιευτήρας Γυναικολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Β Πανεπιστημιακής Μαιευτικής- Γυναικολογικής Κλινικής Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Tηλ.: Fax: Περίληψη Αντικείμενο: Σκοπός της συγκεκριμένης ανασκόπησης είναι να προσδιοριστεί η συσχέτιση της κύησης και του καρκίνου του μαστού, η επίδραση της εγκυμοσύνης στη θνησιμότητα και πρόγνωση της νόσου, οι συνέπειες της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου σε παρούσα εγκυμοσύνη και η εξαγωγή συμπερασμάτων για τη μελλοντική προοπτική της γυναικείας γονιμότητας. Μέθοδοι μελέτης: μελετήθηκαν άρθρα αναρτημένα στις ιστοσελίδες Pubmed και Medline (1988- σήμερα) χρησιμοποιώντας ως λέξεις κλειδιά τις εξής: καρκίνος του μαστού, εγκυμοσύνη, θηλασμός, γαλουχία, καρκίνος και εγκυμοσύνη, νεοπλασίες μαστού. Το σύνολο της βιβλιογραφίας καταχωρήθηκε σχετικά με την επιδημιολογία, τη διάγνωση, τους παράγοντες κινδύνου, τη θεραπεία και την πρόγνωση. Χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά τα άρθρα που ήταν δημοσιευμένα στην Αγγλική γλώσσα. Η συλλογή πληροφοριών ολοκληρώθηκε από οκτώ αναλυτές. Αποτελέσματα: Η κύηση από μόνη της δε φαίνεται να επηρεάζει την έκβαση ενός ήδη εγκατεστημένου καρκίνου του μαστού. Δυστυχώς, τόσο η διάγνωση όσο και η θεραπεία καθυστερούν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και η πρόγνωση επιδεινώνεται. Η ατοκία, η πρώιμη εμμηναρχή και η προχωρημένη ηλικία κατά την πρώτη εγκυμοσύνη, σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Ο θηλασμός συνιστά ένα προστατευτικό παράγοντα στον συγκεκριμένο κίνδυνο, προστασία που φαίνεται να σχετίζεται με τη χρονική διάρκεια του θηλασμού (6 μήνες) και την ηλικία της γυναίκας κατά το θηλασμό (κάτω των 35). Σε περιπτώσεις προχωρημένης μεταστατικής νόσου, κατά τη διάρκεια της 14ης και 15ης εβδομάδας της κύησης, όπου η χημειοθεραπεία κρίνεται αναγκαία ως ταχεία αντιμετώπιση, η διακοπή της κύησης είναι δυνατόν να προταθεί, ειδικά εάν ο καρκίνος εμφανίζει θετικούς οιστρογονικούς υποδοχείς. Η τροποποιημένη ριζική μαστεκτομή είναι η συνηθέστερα χρησιμοποιούμενη χειρουργική μέθοδος σήμερα. Γενικά, η χημειοθεραπεία θα πρέπει να εφαρμόζεται μετά την 14η - 15η εβδομάδα της κύησης και η ακτινοθεραπεία να συνεπικουρεί μετά το πέρας της εγκυμοσύνης. Συμπέρασμα: Ο καρκίνος του μαστού έχει ισότιμη πρόγνωση σε ασθενείς έγκυες ή μη, όταν ταυτίζονται η ηλικία και το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση. Μελλοντική κύηση πρέπει να καθυστερεί τουλάχιστον δυο χρόνια μετά τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, διάστημα το οποίο πρέπει να αυξάνεται στα 5 χρόνια σε γυναίκες με μεταστατική νόσο. Οι γυναίκες αυτές κατά κανόνα αντιμετωπίζονται επιτυχέστερα από ιατρούς διαφορετικών ειδικοτήτων. Λέξεις κλειδιά: κύηση, καρκίνος μαστού, χημειοθεραπεία, μαστογραφία, θηλασμός, μεταστάσεις, μαστεκτομή Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού παραμένει η συνηθέστερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες, με πιθανότητα εμφάνισης κατά τη διάρκεια της ζωής τους στο 11% 1. Η συχνότητα εμφάνισης του ολοένα αυξάνεται, όσο αυξάνεται η ηλικία κατά την οποία α οι γυναίκες εγκυμονούν για πρώτη φορά. Στην ουσία πρόκειται για τη συνηθέστερη μορφή καρκίνου που παρατηρείται σε εγκύους, εμφανιζόμενη από 1 στις 3000 έως 1 στις κυήσεις 2. Οι περισσότεροι ερευνητές αναφέρουν ότι καρκίνος μαστού που σχετίζεται με την εγκυμοσύνη είναι αυτός που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της κύησης ή ένα χρόνο μετά τον τοκετό. Τουλάχιστον το 10% των ασθενών με τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου και είναι μικρότερες από 40 ετών θα είναι έγκυες τη στιγμή που θα τεθεί η διάγνωση για πρώτη φορά 3. Εκτιμάται πως αν συνυπολογιστεί και η λανθάνουσα περίοδος της νόσου, προκύπτει ότι ο αριθμός των γυναικών με καρκίνο του μαστού που κυοφόρησαν κατά τη διάρκεια της νόσου είναι κατά πολύ μεγαλύτερος. Γυναίκες που κυοφορούν για πρώτη φορά στην ηλικία των 35 και μετά, έχουν τριπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού από γυναίκες που συλλαμβάνουν στην ηλικία των 20. Μόλις το 3% των γυναικών στις οποίες δια- EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 141

2 Καρκίνος του Μαστού και Κύηση. Πώς πότε και γιατί Δανιηλίδης και συν. γιγνώσκεται ο καρκίνος του μαστού θα καταφέρουν να μείνουν έγκυες. Δυστυχώς, η καθυστερημένη διάγνωση και θεραπεία της νόσου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι συχνά φαινόμενα. Η εγκυμοσύνη προάγει τόσο τον πολλαπλασιασμό όσο και τη διαφοροποίηση του μαστικού επιθηλίου. Το μέγεθος, το βάρος, η αγγείωση και η πυκνότητα αυξάνονται σημαντικά κατά τη διάρκεια αυτής. Συνεπώς, η διόγκωση των μαστών κατά την κύηση και τη γαλουχία μπορεί να δυσχεράνει την ανίχνευση τυχόν όγκων. Υπάρχει λοιπόν μια εγγενής δυσκολία στη διάγνωση νεοπλασιών σε ένα μαστό που υφίσταται ούτως ή άλλως φυσιολογικές μεταβολές κατά την εγκυμοσύνη. Ως αποτέλεσμα αυτής της καθυστερημένης διάγνωσης και θεραπείας είναι η επιδείνωση της πρόγνωσης της νόσου μεταξύ εγκύων και μη γυναικών, με ένα αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου τελικού σταδίου, ιδίως σε νεαρότερες γυναίκες, κάτω των 30 ετών. Τυχόν καθυστέρηση στην έναρξη θεραπείας για ένα μήνα αυξάνει τον κίνδυνο μασχαλιαίων μεταστάσεων κατά 0,9 % ενώ καθυστέρηση για 6 μήνες αυξάνει τον παραπάνω κίνδυνο κατά 5,1% 2,3. Το παρόν άρθρο αποτελεί μία ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με τη διάγνωση, τους παράγοντες κινδύνου, τη θεραπεία και την πρόγνωση. Συλλέχθηκαν άρθρα από το Medline και το Pubmed (1988-σήμερα) χρησιμοποιώντας ως λέξεις κλειδιά τις εξής: καρκίνος του μαστού, εγκυμοσύνη, θηλασμός, γαλουχία, καρκίνος και εγκυμοσύνη, νεοπλασίες μαστού. Το σύνολο της βιβλιογραφίας καταχωρήθηκε σχετικά με την επιδημιολογία, τη διάγνωση, τους παράγοντες κινδύνου, τη θεραπεία και την πρόγνωση. Χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά τα άρθρα που ήταν δημοσιευμένα στην Αγγλική γλώσσα. Η συλλογή πληροφοριών ολοκληρώθηκε από επτά αναλυτές. Κλινική εικόνα και διαφορική διάγνωση Οι ανωμαλίες του μαστού οφείλουν να εκτιμώνται και να εξετάζονται με τον ίδιο τρόπο σε γυναίκες έγκυες και μη. Ο καρκίνος του μαστού στην εγκυμοσύνη συνήθως εμφανίζεται ως μία ανώδυνη διόγκωση η οποία είναι σκληρή, εν τω βάθει εντοπισμένη και συχνά συσχετιζόμενη με έκκριση από τη θηλή. Κατά τη διάρκεια του θηλασμού, η γυναίκα είναι δυνατό να παρατηρήσει ότι το νεογνό αρνείται να θηλάσει από τον πάσχοντα μαστό ( σημείο άρνησης θηλασμού ) 1. Τυχόν τοπική διήθηση μπορεί να προκαλέσει καθήλωση του όγκου στο θωρακικό τοίχωμα ή οίδημα. Αιματηρό έκκριμα από τη θηλή, ως μοναδικό σύμπτωμα, δεν αποτελεί ένδειξη παρουσίας κακοήθειας κατά τη διάρκεια εγκυμοσύνης ή γαλουχίας, εκτός και αν συνοδεύεται από ψηλαφητό όγκο ο οποίος παραμένει για πλέον από δύο μήνες. Ορισμένες φορές μπορεί να συνδέεται με την έναρξη του θηλασμού. Σε κάθε περίπτωση ωστόσο, η κυτταρολογική εξέταση του αιματηρού εκκρίματος έχει απόλυτη ένδειξη, παρά το γεγονός ότι η ερμηνεία του πιθανώς να καταστεί δυσχερής λόγω της φυσιολογικής διόγκωσης που υφίστανται οι μαστοί κατά την εγκυμοσύνη 2,4. Το μέσο βάρος του μαστού φυσιολογικά διπλασιάζεται κατά την κύηση, προκαλώντας ταυτόχρονα αύξηση της σκληρότητας και της πυκνότητας αυτού. Όλα αυτά τα στοιχεία καθιστούν την κλινική και απεικονιστική εξέταση δυσχερέστερες. Η διαφορική διάγνωση ενός όγκου σε μαστό εγκύου γυναίκας, περιλαμβάνει το καρκίνωμα, ινοαδένωμα, εκκριτικό αδένωμα, ινοκυστική νόσο, λοβώδη υπερπλασία, λίπωμα, αδενολίπωμα, γαλακτοκήλη, απόστημα, σμηγματογόνο κύστη, νέκρωση λιπώδους ιστού, αιμάτωμα και σπανιότερα το λέμφωμα, σάρκωμα, φυματίωση και νευρίνωμα. Οι περισσότερες καλοήθεις παθήσεις είναι κοινές στην κύηση και εκτός αυτής, με την εξαίρεση ότι μπορεί να διαφέρουν ως προς το μέγεθος, τη σύσταση και τα ιστολογικά χαρακτηριστικά, διαφορές που οφείλονται στην ορμονική διέγερση και στη γαλουχία. Είναι γεγονός ωστόσο ότι το 30% αυτών, όπως τα αδενώματα γαλακτοφόρων πόρων, η γαλακτοκήλη, η μαστίτιδα, τα έμφρακτα, απαντώνται αποκλειστικά στην εγκυμοσύνη 5,6. Γενετικοί και αναπαραγωγικοί παράγοντες κινδύνου για το καρκίνωμα του μαστού Ορμονικοί παράγοντες φαίνεται να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του καρκίνου του μαστού. Γενικά, ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου μαστού είναι σε άμεση συνάρτηση με τη διάρκεια της ωοθηκικής λειτουργίας. Ωστόσο, η προσωρινή διακοπή του φυσιολογικού περιοδικού κύκλου λειτουργίας των ωοθηκών, φαίνεται να παίζει προστατευτικό ρόλο. Η κύηση αυτή καθεαυτή δε φαίνεται να επηρεάζει την πορεία ενός ήδη εγκατεστημένου καρκίνου στο μαστό. Παραδόξως, γυναίκες με γενετική προδιάθεση για τη νόσο έχουν αυξημένο κίνδυνο για αυτήν κατά την κύηση και τη γαλουχία. Ποικίλες μελέτες σε διάφορα κέντρα της Ιαπωνίας και της Σουηδίας έδειξαν ότι οι φορείς των BRCA1 και BRCA2 μεταλλάξεων είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν καρκίνο μαστού πριν την ηλικία των 40 ετών και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης παρά φορείς που είναι άτοκες, και πως η κύηση από μόνη της σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου 7,8. Μεταξύ των φορέων των BRCA μεταλλάξεων, τα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων στο αίμα κατά την εγκυμοσύνη μπορούν να επιταχύνουν μια κακοήθη εξαλλαγή που πιθανώς είχε ήδη ξεκινήσει. Πιθανός τοκετός σε νεαρή ηλικία δε φαίνεται να προστατεύει τις γυναίκες αυτές από τη συγκεκριμένη νόσο 6. Η ατοκία, η πρώιμη εμμηναρχή και η προχωρημένη ηλικία κατά την πρώτη εγκυμοσύνη, σχετίζονται με αυξημέ- 142

3 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ , 2012 νο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Ύστερα από έναν τοκετό σε τελειόμηνη κύηση, παρατηρείται μία βραχυπρόθεσμη αύξηση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού, φτάνοντας το μέγιστό του 3 με 4 χρόνια μετά τον τοκετό (κίνδυνος 1.21, 95% CI ), ακολουθούμενη από μία ελάττωση του συγκεκριμένου κινδύνου 9. Ο μηχανισμός δράσης των ορμονών κατά τη διάρκεια της κύησης και της γαλουχίας δεν είναι απολύτως σαφής, και μία εγκυμοσύνη που τερματίζεται με πρόωρο τοκετό παρέχει μικρότερη μακροχρόνια προστασία. Επιπλέον, έρευνες έχουν εξάγει το συμπέρασμα ότι επιπλοκές της κύησης, όπως η προεκλαμψία, σχετίζονται με ελάττωση του κινδύνου για μεταγενέστερη εμφάνιση καρκίνου του μαστού. Σύμφωνα με μία μετα-ανάλυση από το Collaborative Group on Hormonal Factors in Breast Cancer, ο θηλασμός παρέχει μία προστατευτική δράση στην εμφάνιση καρκίνου του μαστού (μείωση της τάξης του 4%), η οποία φαίνεται να σχετίζεται με τη διάρκεια του θηλασμού 10,11. Τυχόν διακοπή της εγκυμοσύνης κατά το πρώτο τρίμηνο μειώνει την προστατευτική δράση έναντι πιθανού μελλοντικού καρκίνου στο μαστό και στην ουσία διπλασιάζει τον κίνδυνο, σε σχέση με τις γυναίκες που τερματίζουν μία τελειόμηνη εγκυμοσύνη. Διαγνωστική προσέγγιση Καθώς οι μεταβολές του μαστού γίνονται ολοένα και πιο έντονες όσο προχωρά η εγκυμοσύνη, είναι σημαντικό να λάβει χώρα μία λεπτομερής εξέταση αυτού κατά την πρώτη επίσκεψη. Καθυστερήσεις στη διάγνωση οφείλονται συχνά στην απροθυμία του ιατρού να εκτιμήσει το ιστορικό ή τα παθολογικά ευρήματα στο μαστό της εγκύου. Στην πραγματικότητα, η καθυστέρηση στη διάγνωση του καρκίνου του μαστού στην κύηση κυμαίνεται από 3 έως 7 μήνες, αυξάνοντας την πιθανότητα να προσέλθουν οι γυναίκες με προχωρημένου σταδίου νόσο. Η αυξημένη αγγείωση και λεμφική αποχέτευση του μαστού στη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας συνιστούν ένα σημαντικό παράγοντα ταχείας μεταστατικής εξάπλωσης, που θα οδηγούσε σε καθυστερημένη διάγνωση, με τη νόσο να βρίσκεται πλέον σε προχωρημένο στάδιο. Πάνω από το 75% των εγκύων γυναικών με διαγνωσμένο καρκίνο του μαστού έχουν ήδη λεμφαδενικές μεταστάσεις όταν τίθεται η διάγνωση για πρώτη φορά, ενώ οι έγκυες γυναίκες με καρκίνο του μαστού έχουν 2,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίζουν απομακρυσμένες μεταστάσεις από ότι οι μη έγκυες ασθενείς 12,13. Η κλινική εξέταση είναι μάλλον δυσχερής και ανακριβής λόγω των μεταβολών που υφίσταται ο μαστός κατά την εγκυμοσύνη. Αποτέλεσμα αυτών είναι να κρίνεται αναποτελεσματική η εκτίμηση του μεγέθους του όγκου μόνο με την κλινική εξέταση. Ένας όγκος μπορεί να φαίνεται αμετάβλητος κατά την αυξητική πορεία του μαστού στην κύηση, αλλά στην πραγματικότητα αυξάνει και αυτός το μέγεθός του, παρόλο που δεν είναι ευχερής η παρακολούθησή του λόγω της παρεμβολής μαστικού ιστού. Μία εργαστηριακή εξέταση ιδιαίτερα χρήσιμη στην παρακολούθηση της νόσου είναι ο προσδιορισμός της τιμής CA 15-3 στο αίμα της ασθενούς. Ο μαστογραφικός έλεγχος στην κύηση είναι αμφιλεγόμενης αξίας με υψηλά ψευδώς αρνητικά ποσοστά, λόγω της μεγάλης πυκνότητας του μαστού. Οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι ο κίνδυνος της έκθεσης του εμβρύου στην ακτινοβολία κατά την εκτέλεση της μαστογραφίας είναι αμελητέος. Μία τυπική μαστογραφία εκθέτει το έμβρυο μόλις σε 0,4 mrad (0,004Gy). Συγγενείς διαμαρτίες και αυτόματες αποβολές εμφανίζονται μετά από έκθεση σε πλέον των 5 rads (0,05Gy) ακτινοβολίες κατά τις πρώτες 24 εβδομάδες της κύησης 12,13. Μικροκεφαλία μπορεί να εμφανιστεί με δόσεις των 10 rads κατά το πρώτο τρίμηνο ενώ νοητική καθυστέρηση και καθυστέρηση της ενδομήτριας ανάπτυξης εμφανίζονται μετά από έκθεση σε δόσεις rads από την 8η εως την 15η εβδομάδα. Δεν υπάρχουν αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο, εξαιτίας μαστογραφικού ελέγχου. Η εξέταση ωστόσο σχετίζεται με χαμηλή ευαισθησία εξαιτίας του αυξημένου μεγέθους, της πλούσιας αγγείωσης και της πυκνότητας του μαστικού αδένα κατά τη διάρκεια της κύησης και της γαλουχίας. Τουλάχιστον το 25% των μαστογραφιών κατά την εγκυμοσύνη αδυνατούν να καταδείξουν την παρουσία καρκίνου, στις περιπτώσεις που αυτός υφίσταται. Οι Ishida et al ανέφεραν την επιτυχή διάγνωση καρκίνου του μαστού σε 34 από τις 50 μαστογραφίες που εκτελέστηκαν σε εγκυμονούσες. Εντούτοις, η μαστογραφία θα έπρεπε να εφαρμόζεται ως διαγνωστική μέθοδος κατά την κύηση και τη γαλουχία. Ο υπερηχογραφικός έλεγχος αποτελεί μια χρήσιμη και οικονομική διαγνωστική μέθοδο για την εγκυμοσύνη, εμφανίζοντας ένα ποσοστό ακρίβειας 97% στη διάκριση μεταξύ κυστικών και συμπαγών βλαβών και αυξημένη ακρίβεια στην εντόπιση ψηλαφητών μαζών. Εφαρμόζεται συμπληρωματικά με τη μαστογραφία, αυξάνοντας την ακρίβεια της διάγνωσης 14. Η μαγνητική τομογραφία (MRI) είναι μία επιπλέον μέθοδος εντόπισης και προσδιορισμού βλαβών των μαλακών μορίων του μαστού. Παρά το γεγονός ότι δεν εκθέτει σε ακτινοβολία το έμβρυο, εντούτοις η θερμότητα και η δημιουργία φυσαλίδων συνιστούν πιθανές επιπλοκές. Δεν υπάρχει καμία σχετική ανησυχία όσον αφορά στην εφαρμογή MRI κατά το πρώτο τρίμηνο, παρά το γεγονός ότι το γαδολίνιο διαπερνά τον πλακούντα και σχετίζεται με εμβρυικές διαμαρτίες στα ποντίκια (κατηγορία C). Συνιστά τη μέθοδο εκλογής, με υψηλό δείκτη ευαισθησίας, σε μεταστάσεις στον εγκέφαλο, το ήπαρ και τα οστά. Μεταστάσεις στον πλακούντα είναι σπανιότατες αλλά πιθανές EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 143

4 Καρκίνος του Μαστού και Κύηση. Πώς πότε και γιατί Δανιηλίδης και συν. και συνήθως διαπιστώνονται μετά τον τοκετό. Γενικά, έχουν αναφερθεί σε περιπτώσεις γενικευμένων μεταστάσεων. Περιπτώσεις μεταστάσεων στο έμβρυο δεν έχουν αναφερθεί στο πλαίσιο της νόσησης από καρκίνο του μαστού, αν και υπάρχουν αναφορές για μεταστάσεις σε περιπτώσεις μελανώματος, ηπατώματος, χοριοκαρκινώματος και καλοηθών παθήσεων του αιμοποιητικού ιστού 15,16. Η παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA) του όγκου προς κυτταρολογική εξέταση αποτελεί μία απλή σχετικά διαδικασία. Ως διαγνωστική μέθοδος, η FNA είναι πολύ αξιόπιστη για τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Συνιστά την αρχική μέθοδο εκλογής για την εκτίμηση ενός όγκου του μαστού που εμφανίζεται στην κύηση ή τη γαλουχία. Σε περιπτώσεις συμπαγών όγκων, η λήψη βιοψίας με εκτομή και η ιστολογική ταυτοποίησή τους συνιστάται, όταν η FNA δεν παρέχει ασφαλή διάγνωση. Η βιοψία λαμβάνεται συνήθως υπό τοπική αναισθησία που δεν εγκυμονεί κινδύνους για το έμβρυο. Με το δεδομένο ότι οι περισσότερες ασθενείς κατά τη διάρκεια της κύησης είναι νεαρά άτομα, η πλειονότητα των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού πρόκειται για όγκους με αρνητικούς υποδοχείς οιστρογόνων (ER) και προγεστερόνης (PR). Κατά μέσο όρο, το 20% των βιοψιών μαστού που εκτελούνται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, καταδεικνύουν την ύπαρξη κακοήθειας 17. Είναι ωστόσο σημαντικό ότι η μεγέθυνση του μαστού που φυσιολογικά επιτελείται κατά την κύηση, συγχέεται ορισμένες φορές με την εμφάνιση όγκων. Δεν είναι λίγες επίσης οι περιπτώσεις των ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων για τους ER- θετικούς όγκους, εξαιτίας του αποκλεισμού των υποδοχέων τους από τα υψηλά ποσοστά των κυκλοφορούντων οιστρογόνων που προέρχονται από την ligand-binding τεχνική. Ανοσολογικές δοκιμασίες με μονοκλωνικά αντισώματα τα οποία αναγνωρίζουν τόσο τους ελεύθερους όσο και τους δεσμευμένους υποδοχείς, φαίνεται να παρέχουν ασφαλείς πληροφορίες για τη κατάσταση των υποδοχέων. Μία συχνή επιπλοκή της λήψης βιοψίας από το μαστό κατά τη γαλουχία είναι η φλεγμονή αυτού ή ακόμα και η δημιουργία αποστήματος. Η θερμογραφία υγρών κρυστάλλων αποτελεί μία μέθοδο απεικόνισης του θερμικού προτύπου του μαστού. Εκτελείται πιέζοντας το μαστό πάνω σε μία θερμοευαίσθητη επιφάνεια, επικαλυμμένη από χολεστερικούς κρυστάλλους και ένα θερμογραφικό φιλμ. Παρά το γεγονός ότι αρκετοί συγγραφείς προτείνουν τη θερμογραφία ως μία συνεπικουρική μέθοδο απεικόνισης του καρκίνου του μαστού, κάποιοι άλλοι διαφωνούν με αυτό 9. Μελέτες εκπονούνται και για τη χρησιμότητα της χημειοθεραπείας στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού. Όσον αφορά στις εξετάσεις αίματος, η μέτρηση της αλκαλικής φωσφατάσης δεν αποτελεί ασφαλές διαγνωστικό κριτήριο καθώς φυσιολογικά διπλασιάζεται η ακόμα και τετραπλασιάζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η απλή ακτινογραφία του θώρακα φαίνεται να είναι ασφαλής κατά την κύηση. Ο υπερηχογραφικός έλεγχος του ήπατος είναι προτιμότερη επιλογή από την αξονική τομογραφία. Η μαγνητική τομογραφία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις στις οποίες το υπερηχογράφημα δεν παρέχει ακριβείς πληροφορίες. Το σπινθηρογράφημα των οστών με τεχνήτιο συνιστά τη διαγνωστική επιλογή σε περιπτώσεις όπου γεννάται η υποψία παρουσίας οστικών μεταστάσεων 9. Παρακολούθηση της εγκυμοσύνης που συνδυάζεται με καρκίνο μαστού Η εγκυμοσύνη αυτή καθεαυτή φαίνεται να μην επηρεάζει την έκβαση ενός ήδη εγκατεστημένου καρκίνου του μαστού. Το καρκίνωμα του μαστού στις εγκύους γυναίκες ταυτίζεται ιστολογικά με αυτό των μη εγκύων. Υπάρχει μία παρόμοια επίπτωση του φλεγμονώδους καρκίνου του μαστού και στις δύο ανωτέρω ομάδες. Οι εγκυμονούσες τείνουν να εμφανίζουν συχνότερα ER- αρνητικούς όγκους γεγονός που πιθανότατα οφείλεται στη μειωμένη λειτουργία του υποδοχέα 18. Διάφορες μελέτες αναφέρουν διπλάσια επίπτωση ER- αρνητικών υποδοχέων στις εγκύους γυναίκες σε σχέση με τις μη εγκύους 19. Νεαρές γυναίκες εκτός εγκυμοσύνης τείνουν ούτως ή άλλως να εμφανίζουν ελαττωμένους οιστρογονικούς υποδοχείς σε περιπτώσεις καρκίνου του μαστού. Το γεγονός αυτό καθιστά αβάσιμο τον ισχυρισμό ότι ο τερματισμός της κύησης ή η ωοθηκεκτομή αποτελούν θεραπείες εκλογής. Δεν υπάρχουν ενδείξεις πως ο τερματισμός της εγκυμοσύνης μετά τη διάγνωση της νόσου βελτιώνει την πρόγνωση αυτής 1. Επιπλέον, δεν έχουν αναφερθεί βλαπτικές συνέπειες στην πορεία της νόσου από τη συνέχιση της κύησης ενώ η θεραπευτική διακοπή της εγκυμοσύνης δε βελτιώνει το ποσοστό επιβίωσης 1,9. Δεν παρατηρήθηκε αυξημένο ποσοστό αυτόματων αποβολών και πρόωρων τοκετών εξαιτίας της παρουσίας κακοήθειας σε εγκύους γυναίκες. Το μοναδικό πλεονέκτημα ενός πιθανού τερματισμού της εγκυμοσύνης φαίνεται να είναι η άρση του κινδύνου σε περιπτώσεις που επιλεγούν η χημειοθεραπεία, η ακτινοθεραπεία ή η χειρουργική εκτομή ως θεραπευτικές μέθοδοι. Εντούτοις, είναι αρκετά δύσκολο με βάση τη διεθνή βιβλιογραφία να εκτιμηθεί η πιθανότητα σφάλματος σε ότι αφορά στον τερματισμό της κύησης σε ασθενείς με προχωρημένη νόσο. Σε γενικές γραμμές, τυχόν καθυστερήσεις στην έναρξη της θεραπείας πρέπει να αποφεύγονται ενώ οι συστάσεις για τερματισμό της κύησης θα πρέπει να γίνονται μόνο σε περιπτώσεις στις οποίες η κύηση αποτελεί εμπόδιο στη θεραπεία ή οι χρησιμοποιούμενες μέθοδοι είναι ασύμβατες με την εμβρυική ζωή. Σε περιπτώσεις μεταστατικής νόσου στη 14η και 15η εβδομάδα της κύησης, και όταν η χημειοθεραπεία αποτελεί θερα- 144

5 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ , 2012 πευτική μέθοδο εκλογής, η διακοπή της εγκυμοσύνης μπορεί να προταθεί στο ζευγάρι, ειδικά σε ER- θετικές ασθενείς 9. Διακοπή της κύησης μπορεί επίσης να προταθεί σε γυναίκες με υποτροπή της νόσου. Όσον αφορά στις γυναίκες που επιθυμούν να θηλάσουν και έχουν ήδη ολοκληρώσει τη θεραπεία τους, μπορούν να το κάνουν με ασφάλεια και από τον πάσχοντα μαστό, παρά το γεγονός ότι η ακτινοθεραπεία και η επακόλουθη ίνωση εξαιτίας αυτής μπορούν να προκαλέσουν δυσκολίες στο θηλασμό 1. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας και της χημειοθεραπείας ο θηλασμός δεν προτείνεται 20. Καίτοι δεν υπάρχουν σαφή πρωτόκολλα, η έγκαιρη έναρξη θεραπείας είναι ιδιαιτέρως επωφελής. Αντιθέτως, η καθυστέρηση ή η άρνηση θεραπευτικής αγωγής εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους 1. Εξαιτίας των πιθανών βλαβών στην ανάπτυξη του εμβρύου, οι αποφάσεις για την κατάλληλη θεραπεία συνιστούν ένα ιδιαίτερο βάρος για τον κλινικό ιατρό. Για το λόγο αυτό, κάθε θεραπευτική μέθοδος πρέπει να εξατομικεύεται ανάλογα με την εμπειρία, το στάδιο της νόσου και τις επιθυμίες της ασθενούς. Η χειρουργική εκτομή του μαστού φαίνεται να είναι σχετικά ασφαλής, ειδικά όταν διενεργείται στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο της κύησης. Ο σχετικός κίνδυνος αυτόματης αποβολής κυμαίνεται από 1,58 έως 2,0. Υπάρχει ένα αυξημένο ποσοστό νεογνικής θνησιμότητας (RR 2,1) και γεννήσεων νεογνών χαμηλού βάρους (RR 2,0-2,2) αλλά δεν παρατηρείται αύξηση στην εμφάνιση συγγενών διαμαρτιών ή της θνητότητας ούτε καμία συσχέτιση με τον τρόπο διεκπεραίωσης του τοκετού ή της χρησιμοποιούμενης αναισθησίας 21. Η χειρουργική του μαστού αποτελεί την πρώτη θεραπευτική γραμμή σε περιπτώσεις κύησης εμπλεκόμενης με καρκίνο του μαστού, με τη μαστεκτομή και το μασχαλιαίο λεμφαδενικό καθαρισμό να αποτελούν τις μεθόδους εκλογής 21. Η τροποποιημένη ριζική μαστεκτομή είναι ίσως η πλέον εφαρμοζόμενη χειρουργική επέμβαση σήμερα, έχοντας το πλεονέκτημα της διατήρησης του μείζονα και ελάσσονα θωρακικού μυός, της εξασφάλισης καλύτερης κινητικότητας του άνω άκρου, μειώνοντας παράλληλα τον κίνδυνο εμφάνισης μετεγχειρητικού λεμφοιδήματος. Η μαστεκτομή και ο λεμφαδενικός καθαρισμός συνιστούν παραδοσιακά την καλύτερη επιλογή για τις νόσους σταδίου I, II και III σε γυναίκες που αποφασίζουν να συνεχίσουν την εγκυμοσύνη τους. Η επέμβαση μειώνει την ανάγκη για μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία στη νόσο αρχικού σταδίου. Επειδή οι λεμφαδενικές μεταστάσεις είναι συνήθεις στις περιπτώσεις συνυπάρχουσας κύησης και καρκίνου του μαστού, κι επειδή ο βαθμός διήθησης των λεμφαδένων καθορίζει την επιλογή του χημειοθεραπευτικού σχήματος, η εκτομή μασχαλιαίων λεμφαδένων κρίνεται απαραίτητη. Θεραπείες που περιλαμβάνουν τη διατήρηση του μαστού καλό είναι να περιορίζονται σε γυναίκες με νόσο αρχικού σταδίου που επιθυμούν να παραμείνει ο μαστός τους και σε γυναίκες που η διάγνωση τίθεται στο 3ο τρίμηνο 9. Οι χειρουργικές τεχνικές διατήρησης του μαστού (ογκεκτομή ή τεταρτεκτομή) είναι γενικώς αποθαρρυντικές καθότι απαιτούν ως επί το πλείστον μετεγχειρητικές ακτινοθεραπείες, γεγονός ασύμβατο με την εγκυμοσύνη. Μία εξωτερική ακτινοβολία του μαστού με δόση της τάξης των 5000 cgy, εκθέτει το έμβρυο σε ακτινοβολία τουλάχιστον cgy, αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα τερατογένεσης, επιβράδυνσης της ενδομήτριας ανάπτυξης, νοητικής υστέρησης, κακοηθειών στην παιδική ηλικία και αιματολογικών νοσημάτων. Ακτινοθεραπεία στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει σε αυτόματη αποβολή. Η χρήση ακτινοβολίας, ως μέσου για την ολοκλήρωση της θεραπείας, μπορεί να καθυστερήσει με ασφάλεια έως και 8 εβδομάδες από τη διάγνωση, επιτρέποντας την απρόσκοπτη διεκπεραίωση του τοκετού 22. Για τις γυναίκες με θετικούς λεμφαδένες ή για εκείνες με αρνητικούς που έχουν συγχρόνως όγκο μεγαλύτερο από 1 cm, η συνήθης θεραπεία συνίσταται από χημειοθεραπευτικές συνεδρίες διάρκειας 4-6 μηνών. Σε γενικές γραμμές, όλοι οι χημειοθεραπευτικοί παράγοντες διαπερνούν τον πλακούντα και θεωρητικώς αποτελούν παράγοντες τερατογένεσης και μεταλλάξεων. Δυνητικά, μπορούν να οδηγήσουν σε επιβράδυνση της ενδομήτριας ανάπτυξης, συγγενείς διαμαρτίες, αυτόματες αποβολές, παλινδρόμηση του εμβρύου, πρόωρο τοκετό, νόσο της υαλοειδούς μεμβράνης, προσωρινή λευκοπενία ή πανκυτταροπενία. Πάντως ο μέγιστος κίνδυνος τερατογένεσης παραμένει στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης 23. Περίπου το 10-20% των νεογνών που εκτίθενται σε κυτταροτοξικούς παράγοντες κατά το πρώτο τρίμηνο, οπότε επιτελείται η οργανογένεση, παρουσιάζουν μείζονες δομικές ανωμαλίες. Ο κίνδυνος εμφάνισης των διαμαρτιών μειώνεται δραματικά από 1,6% έως 3% εφόσον η χημειοθεραπεία ξεκινήσει αργότερα κατά την εγκυμοσύνη. Γενικά, τα χημειοθεραπευτικά σχήματα μπορούν να ξεκινούν μετά τη 14η-15η εβδομάδα της κύησης. Μεταξύ των χημειοθεραπευτικών παραγόντων που χρησιμοποιούνται ευρέως στον καρκίνο του μαστού, η μεθοτρεξάτη αντενδείκνυται απόλυτα κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης, λόγω της ισχυρής εκτρωτικής και μεταλλαξιογόνου δράσης της. Επίσης, η χρήση της κιτρικής ταμοξιφένης, ενός εκλεκτικού ανταγωνιστή των οιστρογονικών υποδοχέων στο μαστό, είναι αμφισβητήσιμη, λόγω της τερατογόνου δράσης της και της σχετικής αναποτελεσματικότητάς της. Οι περισσότεροι ερευνητές κρίνουν ως ασφαλή τη χορήγηση κατά το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο της κύησης, συνδυασμού κυκλοφωσφαμίδης, δοξορουμπικίνης και 5-φθοριοουρακίλης (CAF) καθώς επίσης και το συνδυασμό κυκλοφωσφαμίδης, μεθοτρεξάτης και 5- φθοριοουρακίλης (CMF) 23,24. Οι θηλάζουσες γυναίκες δε θα πρέπει να υποβάλλονται σε χη- EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 145

6 Καρκίνος του Μαστού και Κύηση. Πώς πότε και γιατί Δανιηλίδης και συν. μειοθεραπεία με αυτούς τους παράγοντες καθώς εκκρίνονται στο μητρικό γάλα. Η χημειοθεραπευτική δόση είναι επίσης ένα μεγάλο ζητούμενο, εξαιτίας του αυξημένου όγκου πλάσματος, της αυξημένης ηπατονεφρικής λειτουργίας, της ελαττωμένης συγκέντρωσης πρωτεϊνών στο πλάσμα και της μειωμένης κινητικότητας του γαστρεντερικού. Η παρηγορική χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία συνιστούν αποδεκτές μεθόδους σε προχωρημένη και μη χειρουργήσιμη νόσο. Πρόγνωση, μελλοντική εγκυμοσύνη και γονιμότητα Η πρόγνωση σχετίζεται άμεσα με την ανατομική εξάπλωση της νόσου κατά τη φάση της διάγνωσης. Κατά κανόνα, η πρόγνωση του καρκίνου του μαστού είναι κοινή σε εγκύους και μη γυναίκες όταν συμπίπτουν οι ηλικίες τους και το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση 3, 25. Δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά στα ποσοστά πενταετούς επιβίωσης σε ίδιες ηλικίες και ίδιο στάδιο της νόσου. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας ωστόσο, φαίνεται να έχει χειρότερη πρόγνωση όταν η νόσος διαγιγνώσκεται αρχικώς σε προχωρημένο στάδιο. Ιδιαίτερη προγνωστική αξία έχουν τόσο η λεμφαδενική διήθηση όσο και αυτός καθαυτός ο αριθμός των διηθημένων λεμφαδένων. Κάποιοι μελετητές θεωρούν χειρότερη την πρόγνωση της νόσου όταν αυτή διαγιγνώσκεται στο δεύτερο τρίμηνο. Η κύηση φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο λεμφαδενικών μεταστάσεων, προφανώς λόγω της καθυστερημένης διάγνωσης της νόσου, με το 60-85% των γυναικών να εμφανίζουν θετικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες, καθιστώντας την πρόγνωση της νόσου φτωχότερη. Ως γενικός κανόνας ισχύει πως κάθε κακοήθεια που διαγιγνώσκεται πριν τη σύλληψη πρέπει να θεραπεύεται ικανοποιητικά και να συνοδεύεται από επαρκή επανέλεγχο πριν να επιτευχθεί η εγκυμοσύνη. Δεν υπάρχουν προοπτικές μελέτες που να εκτιμούν τις επιδράσεις μελλοντικής εγκυμοσύνης σε προϋπάρχοντα καρκίνο του μαστού ενώ ακόμα και σε περιπτώσεις μεταστατικών νόσων δεν έχει παρατηρηθεί επιδείνωση αυτών εξαιτίας μιας νέας εγκυμοσύνης. Δυστυχώς, οι περισσότερες μελέτες είναι περιορισμένες και αναδρομικές. Σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία, οι μελλοντικές κυήσεις δείχνουν να είναι ασφαλείς για γυναίκες που εμφανίζουν ER- αρνητικό καρκίνο ενώ δεν αποδεικνύεται στατιστικώς σημαντική διαφορά στους δείκτες επιβίωσης ανάμεσα σε γυναίκες του γενικού πληθυσμού και σε αυτές που έμειναν στη συνέχεια έγκυες 26,27. Συνεπώς, η μακροχρόνια επιβίωση σε περιπτώσεις καρκίνου του μαστού δε φαίνεται να επηρεάζεται από τυχόν μελλοντική εγκυμοσύνη. Υπάρχουν ωστόσο στοιχεία που καταδεικνύουν ότι μια μελλοντική εγκυμοσύνη πιθανώς να διαδραματίζει έναν προστατευτικό ρόλο στην υγεία της γυναίκας ( healthy mother effect ), με μία τάση να βελτιώνεται η πρόγνωση όταν οι γυναίκες που πρόκειται να έχουν εγκυμοσύνη στο μέλλον συγκρίνονται - ως προς τους δείκτες πενταετούς και δεκαετούς επιβίωσης - με εκείνες που δεν πρόκειται να τεκνοποιήσουν. Αξιοσημείωτο είναι πως, όταν το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της θεραπείας του καρκίνου και της επόμενης εγκυμοσύνης είναι μικρότερο από 6 μήνες, το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης μειώνεται στο 54% από το 78% που ισχύει για γυναίκες στις οποίες το παραπάνω διάστημα κυμαίνεται από 6 μήνες έως δυο χρόνια 26,27. Διάφοροι ωστόσο ερευνητές συνιστούν πως πρέπει να μεσολαβεί ένα διάστημα τουλάχιστον δυο ετών από την ολοκλήρωση της θεραπείας του καρκίνου του μαστού έως την επόμενη εγκυμοσύνη, ενώ το διάστημα αυτό πρέπει να αυξάνεται στα 5 χρόνια όταν πρόκειται για μεταστατική νόσο 1,28,29. Οι περισσότερες γυναίκες εμφανίζουν υποτροπές μέσα στην επόμενη διετία και είναι λογικό πως σε αυτό το χρονικό διάστημα ξεχωρίζουν οι γυναίκες που έχουν καλή πρόγνωση από εκείνες με μία επιθετικότερη μορφή καρκίνου. Δεδομένου ότι οι νεαρότερες γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά υποτροπών και σημαντικά χαμηλότερους δείκτες επιβίωσης, ασθενείς με ηλικία μικρότερη των 33 ετών οφείλουν να καθυστερήσουν τυχόν εγκυμοσύνη για τουλάχιστον 3 χρόνια, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο των υποτροπών, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν σαφή συμπεράσματα από το σύνολο της έως σήμερα βιβλιογραφίας. Στην πραγματικότητα, η απόφαση για το πότε θα είναι ασφαλής η επίτευξη της επόμενης εγκυμοσύνης είναι εξαιρετικά δύσκολη και πρέπει πάντα να βασίζεται στο κατά πόσο το ζευγάρι είναι έτοιμο να διαχειριστεί το ρεαλιστικό σενάριο υποτροπής της νόσου κατά τη διάρκεια μιας επερχόμενης κύησης. Η χημειοθεραπεία επηρεάζει σημαντικά τη μελλοντική γονιμότητα, καθώς σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο να προκαλέσει ανεπάρκεια των ωοθηκών. Οι αλκυλιωτικοί παράγοντες (κυκλοφωσφαμίδη) είναι δυνατόν να προκαλέσουν αμηνόρροια λόγω καταστολής των ωοθηκών. Άλλοι χημειοθεραπευτικοί παράγοντες, όπως η μεθοτρεξάτη και η 5- φθοριοουρακίλη, δε φαίνεται να έχουν παρόμοια αρνητική επίδραση. Πριν από την έναρξη της χημειοθεραπείας, είναι καλό να παρέχονται συμβουλές στη γυναίκα για τις επιλογές της κατάψυξης ωαρίων και κρυοσυντήρησης ωοθηκικού ιστού, προκειμένου να διατηρήσουν τη μελλοντική τους ικανότητα τεκνοποίησης. Οι υψηλές τιμές των κυκλοφορούντων οιστρογόνων κατά τη διάρκεια θεραπειών με διέγερση των ωοθηκών, είναι ένας παράγοντας που αυξάνει τον κίνδυνο των υποτροπών, ειδικά σε γυναίκες με ERθετικό καρκίνο του μαστού στο ιστορικό τους 30,31. Συμπεράσματα Οι περιπτώσεις συνύπαρξης εγκυμοσύνης και καρκίνου του μαστού θα εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα, όσο οι γυναίκες μεταθέτουν την τεκνοποίηση προς τη μέση 146

7 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ , 2012 ηλικία. Αναμφισβήτητα η παρουσία καρκίνου του μαστού στην εγκυμοσύνη συνιστά μια διαγνωστική, συμβουλευτική και θεραπευτική πρόκληση για τον ιατρό. Οι Μαιευτήρες οφείλουν να αναδείξουν, παρά την πολυπλοκότητα της νόσου, την αξία της τεκνοποίησης. Η προσέγγιση τέτοιων περιστατικών πρέπει να εξατομικεύεται σε κάθε περίπτωση και σίγουρα δε χωρούν γενικεύσεις. Οι γυναίκες αυτές είναι αναγκαίο να αντιμετωπίζονται από ομάδες Ιατρών πλήθους ειδικοτήτων που θα περιλαμβάνουν χειρουργούς, μαιευτήρες, κλινικούς ογκολόγους, νεογνολόγους και ψυχολόγους. Breast cancer and Pregnancy, how, why, when Daniilidis A., Hatzis P., Tantanasis T., Dinas K., Nasioutziki M., Carcea F., Giannoulis C., Loufopoulos A. 2nd University Clinic of Obstetrics and Gynecology, Hippokratio General Hospital, Thessaloniki, Greece Correspondence: Hatzis panagiotis, Obstetrician Gynecologist, Scientific Associate, 2nd University Clinic of Obstetrics and Gynecology, Hippokratio General Hospital, Thessaloniki, Greece E mail: Tel Fax Summary Aim of the present review is to assess the relationship between pregnancy and breast cancer, the influence of pregnancy on mortality and prognosis of the disease, the consequences of breast cancer to the current pregnancy and also to discuss the future perspective for the woman s fertility. Materials and methods: Articles were obtained from Pubmed and Medline (1988- today) using as keywords pregnancy, breast cancer, chemotherapy, mammography, breastfeeding, metastasis, mastectomy. The relevant literature was studied according to epidemiology, diagnostic criteria, risk factors, treatment and prognosis. Only articles written in English were used. The data collection was performed by eight different researchers. Results: Pregnancy itself does not seem to influence the prognosis of an already established breast malignancy. Unfortunately, delays in diagnosis and treatment are common during pregnancy and the prognosis is thus worsened. Nulliparity, early menarche and late age at first pregnancy are associated with increased risk for breast cancer. Breastfeeding confers a protective effect on risk of breast cancer, which appears to be related to the duration of breastfeeding (6 months) and the woman s age at the time of breastfeeding (less than 35). In cases of advanced metastatic disease during the first 14 to 15 weeks of pregnancy when chemotherapy is necessary for prompt treatment, termination of pregnancy may be proposed, particularly if the patient is ERpositive. Modified radical mastectomy is probably the procedure most frequently used today. In general chemotherapy should be delayed after the 14 to 15 weeks of gestation and radiation to be reserved post delivery. Conclusion: Breast cancer has equivalent prognosis in pregnant and non pregnant patients when matched by age and stage at diagnosis. It is advised that future pregnancy should be delayed for at least two years after breast cancer treatment and five years in case of metastatic disease. Women are invariably best treated by multidisciplinary teams. Key words: pregnancy, breast cancer, chemotherapy, mammography, breastfeeding, metastasis, mastectomy Βιβλιογραφίαµµµµµµµµµµµµ 1.Royal College of Obstetricians and Gynecologists. Pregnancy and breast cancer. Guideline No 12, Healy C, Dijkstra B, Kelly L, McDermott E, Hill A, O Higgins N. Pregnancy associated breast cancer. Ir Med J 2002; 95: Barnes DM, Newman LA. Pregnancy-associated breast cancer: a literature review. Surg Clin North Am 2007; 87: Ishida T, Yokoe T, Kasumi F et al. Clinicopathological characteristics and prognosis of breast cancer patients associated with pregnancy and lactation: analysis of case-control study in Japan. Jpn J Cancer Res 1992; 67: Antoniou AC, Shenton A, Maher ER, Watson E, Woodward E, Lallo F, Easton DF, Evans DG. Parity and breast cancer risk among BR- CA1 and BRCA2 mutation carriers. Breast Cancer Res 2006; 8:R72. 6.Chie WC, Hsieh C, Newcomb PA, Longnecker MP, Mittendorf R, Greenberg ER, et al. Age at any full-term pregnancy and breast cancer risk. Am J Epidemiol 2000; 151: Ishida T, Yokoe T, Kasumi F et al. Clinicopathological characteristics and prognosis of breast cancer patients associated with pregnancy and lactation: analysis of case-control study in Japan. Jpn J Cancer Res 1992; 67: Antoniou AC, Shenton A, Maher ER, Watson E, Woodward E, Lallo F, Easton DF, Evans DG. Parity and breast cancer risk among BR- CA1 and BRCA2 mutation carriers. Breast Cancer Res 2006; 8:R72. 9.El-Mowafi DM. Management of breast cancer during pregnancy In: Progress in Obstetrics and Gynecology 2005; 7: Theriault R, Hahn K. Management of breast cancer in pregnancy. Curr Oncol Rep 2007; 9: Cohn BA, Cirillo PM, Christianson RE, van de Berg BJ, Siiteri PK. Placental characteristics and reduced risk of maternal breast cancer. J Natl Cancer Inst 2001; 93: Yang WT, Dryden MJ, Gwyn K, Whitman GJ, Theriault R. Imaging of breast cancer diagnosed and treated with chemotherapy during pregnancy. Radiology 2006; 239: Sabate JM, Clotet M, Torrubia S, Gomez A, Guerrero R, de las Heras P, Lerma E. Radiologic evaluation of breast disorders related to pregnancy and lactation. Radiographics 2007; 27: Ahn B, Kim HH, Moon et al. Pregnancy- and lactation- associated breast cancer: mammographic and sonographic findings. J Ultrasound Med 2003; 22: Nicklas A, Baker M. Imaging strategies in pregnant cancer patients. Semin Oncol 2000; 27: Sabate JM, Clotet M, Torrubia S, Gomez A, Guerrero R, de las Heras P, Lerma E. Radiologic evaluation of breast disorders related to pregnancy and lactation. Radiographics 2007; 27: Dunn JJ, Anderson C, Brost B. Breast carcinoma metastatic to the placenta. Obstet Gynecol 1999; 94: Bonnier P, Romain S, Dilhuydy J et al. Influence of pregnancy on the outcome of breast cancer : a case control study. Int J Cancer 1997; 72: Keleher A, Theriault R, Gwyn K et al. Mutidisciplinary management of breast cancer concurrent with pregnancy. J Am Coll Surg 2002; 194: Ip S, Chung M, Raman G, Chew P, Magula N, DeVine D, Trikalinos EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 147

8 Καρκίνος του Μαστού και Κύηση. Πώς πότε και γιατί Δανιηλίδης και συν. T, Lau J. Breastfeeding and maternal and infant health outcomes in developed countries. Evid Rep Technol Assess 2007; 153: Partridge AH, Ruddy KJ. Fertility and adjuvant treatment in young women with breast cancer. Breast 2007; 16: Fenig E, Mishaeli M, Kalish Y, Lishner M. Pregnancy and radiation. Cancer Treat Rev 2001; 27: Epstein RJ. Adjuvant breast cancer chemotherapy during latetrimester pregnancy: not quite a standard of care. BMC Cancer 2007; 7: Bodner-Adler B, Bodner K, Zeisler H. Breast cancer diagnosed during pregnancy. Anticancer Res 2007; 27: Ring A. Breast cancer and pregnancy. Breast 2007; 16: Ives A, Saunders C, Bulsara M, Semmens J. Pregnancy after breast cancer: a population based study. BMJ 2007; 334: Psyrri A, Burtness B. Pregnancy associated breast cancer. Cancer J 2005; 11: Gelber S, Coates A, Goldhirsch A, et al. Effect of pregnancy on overall survival after the diagnosis of early-stage breast cancer. J Clin Oncol 2001; 19: Britt K, Ashworth A, Smalley M. Pregnancy and the risk of breast cancer. Endocr Relat Cancer 2007; 14: Park M, Davidson R, Fox K. Preservation of fertility and the impact of subsequent pregnancy in patients with premenopausal breast cancer. Semin Oncol 2006; 33: Sonmezer M, Atabekoglu C. Assisted reproduction and breast cancer. Minerva Ginecol 2007; 59: ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ 9/9/2011 ΕΓΙΝΕ ΑΠΟΔΕΚΤΗ 12/12/

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ)

ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ (ΑΕΜ) ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Συχνότητα και θνησιμότητα Ca μαστού Ο κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού στο γενικό πληθυσμό υπολογίζεται ότι κυμαίνεται σε 800 νέες περιπτώσεις ανά έτος σε 1.000.000 γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Οικογενής καρκίνος του μαστού σε Κύπριες ασθενείς Μοντέλο προοπτικού μαζικού ελέγχου για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ.

ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΣΧΑΛΙΑΙΟΥΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΜΑΣΤΟΥ. ΚΑΙ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ Μονάδα Μαστού, 401 ΓΣΝΑ, Αθήνα Εισαγωγή Αναφορές Εισαγωγή Η συνύπαρξη μεταστατικού καρκίνου του μαστού και φυματίωσης σε μασχαλιαίους λεμφαδένες είναι εξαιρετικά σπάνια

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική

Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος. Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού. Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Δρ. Μπάμπης Φ. Γιαννουλόπουλος Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Χειρουργός Μαστού Γαία Μαιευτική-Γυναικολογική Επίπτωση παγκοσμίως 89/100.000 γυναίκες, 800.000 νέα περιστατικά ετησίως. U.S.A. 250.000 νέα περιστατικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και Καρκίνος του Μαστού

Κύηση και Καρκίνος του Μαστού Ανασκόπησεις Κύηση και Καρκίνος του Μαστού Ευαγγελινάκης Νικόλαος, Πολύζου Ηλέκτρα, Γραμματικάκης Ιωάννης, Κασσάνος Δημήτριος Γ Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν. «Αττικόν»

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Δρ. Παναγιώτης Κηπουρός Φυσικός Ιατρικής - Ακτινοφυσικός Εισαγωγή Τα βιολογικά αποτελέσματα στο κύημα λόγω ακτινοβόλησης του εξαρτώνται από : Το στάδιο της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος Μαστού Απρίλιος 2015

Καρκίνος Μαστού Απρίλιος 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Σχολή Επιστημών Υγείας ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Καρκίνος Μαστού Απρίλιος 2015 Γιώργος Κύργιας Ογκολόγος Ακτινοθεραπευτής Αναπλ. Καθηγητής Ακτινοθεραπείας ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΜΑΣΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ Ι. Μούντζιος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το κακόηθες μελάνωμα είναι ο τρίτος σε συχνότητα συμπαγής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Τι είναι καρκίνος. Ένα σύνολο 100 διαφορετικών νοσολογικών οντοτήτων. Ιδιότητες των καρκινικών κυττάρων και ιστών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Τι είναι καρκίνος. Ένα σύνολο 100 διαφορετικών νοσολογικών οντοτήτων. Ιδιότητες των καρκινικών κυττάρων και ιστών 1 Ο KAΡKINOΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ στις γυναίκες είναι ένα άκρως επίκαιρο θέμα που αφορά τον γυναικείο πληθυσμό και όχι μόνο. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση αποβαίνει σωτήρια για τη γυναίκα. Η ανταλλαγή απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η πραγματική αιτία του καρκίνου του ενδομητρίου είναι άγνωστη.

Η πραγματική αιτία του καρκίνου του ενδομητρίου είναι άγνωστη. KΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Όγκοι - Γυναικολογικός Καρκίνος Με τον όρο καρκίνο περιγράφονται ομάδες νοσημάτων που η αιτία τους βρίσκεται σε κυτταρικό επίπεδο. Ο όρος αναφέρεται σε υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού;

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; Anne-Marie Μητέρα Επιστήμονας Ιατρικής από την Ιρλανδία και ασθενής με καρκίνο μαστού που έκανε το Oncotype DX Ένας εκπαιδευτικός οδηγός που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης. Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Υπεύθυνος επιστημονικής εκπαίδευσης Επ. καθηγητής Ν. Πανουλής B MAIEYTIKH KAI ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 1 / 25 12.00-13.00 Συγγενείς ανωμαλίες

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού κατά την κύηση: περιγραφή περίπτωσης

Καρκίνος του μαστού κατά την κύηση: περιγραφή περίπτωσης Καρκίνος του μαστού κατά την κύηση: περιγραφή περίπτωσης Ιωάννης Κ. Θανασάς Μαιευτική & Γυναικολογική κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Τρικάλων ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Η παρουσίαση του περιστατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Σύγκριση του καρκίνου του προστάτη µε άλλους καρκίνους Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης

Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Υπολογιστές ογκολογικού κινδύνου: Καρκίνος Νεφρού - Ουροδόχου Κύστης Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά

Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά Albert Salomon, Γερμανός χειρουργός, 1913 Ακτινογράφησε 3000 μαστούς από μαστεκτομή και συσχέτισε ακτινολογικά, κλινικά και παθολογοανατομικά ευρήματα. Stafford Warren, 1930, επί ασθενών, (στερεοσκοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο Μετά την διάγνωση ενός νεοπλάσματος και την εφαρμογή της ενδεικνυόμενης θεραπευτικής αγωγής, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην τακτική παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο καρκίνος του μαστού στην κύηση

Ο καρκίνος του μαστού στην κύηση EΛΛHNIKO ΠEPIOΔIKO ΓYNAIKOΛOΓIAΣ & MAIEYTIKHΣ TΟΜ. 3, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ. 231-238, 2004 Ο καρκίνος του μαστού στην κύηση Χαράλαμπος Συριστατίδης², Xρήστος Νησωτάκης³, Χαράλαμπος Χρέλιας¹, Εμμανουήλ Σαλαμαλέκης¹

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο

1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013. Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο 1ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Θεσσαλονίκη, 22-24/11/2013 Χ. Τριαντοπούλου Δ/ντρια Ακτινολογικού τμήματος «Κωνσταντοπούλειο» Νοσοκομείο Μερικά δεδομένα 50-60% των ασθενών αναπτύσσουν ηπατικές μεταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή (11-12/04/2014) Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Διαβάστε περισσότερα