ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΛΕΝΗ Β. ΚΑΛΑΝΤΙΔΟΥ Ψυχολόγος ΑΠΘ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΣ ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΜΕ ΠΟΙΚΙΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΧΩΡΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010

2 ΕΛΕΝΗ Β. ΚΑΛΑΝΤΙΔΟΥ Ψυχολόγος ΑΠΘ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΣ ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΜΕ ΠΟΙΚΙΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΧΩΡΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Υποβλήθηκε στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Τομέας Αρχιτεκτονικού και Αστικού Σχεδιασμού Ημερομηνία Προφορικής Εξέτασης: 9 Δεκεμβρίου, 2010 Εξεταστική Επιτροπή Καθηγήτρια Κ. Τσουκαλά, Επιβλέπουσα Καθηγήτρια Ε. Συγκολλίτου, Μέλος Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Αναπληρωτής Καθ. Σ. Ζαφειρόπουλος, Μέλος Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Καθηγητής Ε. Κάστρο, Εξεταστής Καθηγήτρια Ζ. Καραμάνου, Εξετάστρια Καθηγητής Δ. Γερμανός, Εξεταστής Αναπληρώτρια Καθ: Τ. Ανδρεάδου-Καλλιπολίτου, Εξετάστρια

3 Στον πατέρα μου.

4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ, ΣΧΗΜΑΤΩΝ, ΕΙΚΟΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1.0 ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΑ ΕΞΥΠΝΑ ΚΤΙΡΙΑ: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Περίληψη Τα έξυπνα κτίρια Ορισμοί Η καταγωγή και η εξέλιξη Τα τυπικά χαρακτηριστικά Οι τύποι των έξυπνων κτιρίων Τα αυτοματοποιημένα κτίρια ( ) α Παράδειγμα αυτοματοποιημένου κτιρίου (Associate Center, Σικάγο, Τα ανταποκρινόμενα κτίρια ( β Παράδειγμα ανταποκρινόμενου κτιρίου (Κεντρικά γραφεία τράπεζας ΝΒΜ, Άμστερνταμ, 1987) Τα επιτελεστικά κτίρια (1992- ) γ Παράδειγμα επιτελεστικού κτιρίου (Environmental building, Watford, Ηνωμένο Βασίλειο, 1992) Η επίδραση της τεχνολογίας πληροφορικής στην εταιρική δραστηριότητα Η έλλειψη ευφυΐας των έξυπνων κτιρίων Η διαχείριση εγκαταστάσεων και η ολοκληρωμένη διαχείριση εγκαταστάσεων Το ιδανικά έξυπνο κτίριο Το μέλλον των έξυπνων κτιρίων Σύνοψη ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΓΡΑΦΕΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Περίληψη Η καταγωγή και η εξέλιξη των συμβατικών (traditional) και εναλλακτικών (alternative) εργασιακών γραφειακών πλαισίων (workplace) Το εναλλακτικό εργασιακό γραφειακό πλαίσιο { }

5 2.1.1.α Η χωρική οργάνωση, η χρήση και η χωροθέτηση του εναλλακτικού εργασιακού γραφειακού πλαισίου β Η ψυχολογία του συμβατικού και του εναλλακτικού εργασιακού γραφειακού χώρου Παραδείγματα εναλλακτικών εργασιακών γραφειακών πλαισίων α Διαφημιστική εταιρία Chiat/Day, Λος Άντζελες, Ηνωμένες Πολιτείες ( β Εταιρία ψηφιακού εξοπλισμού, Στοκχόλμη, Σουηδία (1993) γ Εταιρία υπηρεσιών καθαρισμού Sol, Ελσίνκι, Φιλανδία (1991) δ Κεντρικά γραφεία αστυνομίας, Parramatta, Αυστραλία (2004) ε Εταιρία καφέ Starbucks, Seattle, Ηνωμένες Πολιτείες (2002) Αξιολόγηση των σύγχρονων προτάσεων διαμόρφωσης εργασιακών χώρων Σύνοψη ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΓΡΑΦΕΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Περίληψη Η αλλαγή του εταιρικού τοπίου Η οργανωσιακή κουλτούρα (organizational culture α Οργανωσιακές κουλτούρες προσανατολισμένες προς τη διαδικασία επιτέλεσης της εργασίας και τον ρόλο που διαδραματίζει η οργανωσιακή δομή στην επίτευξη των εταιρικών στόχων β Οργανωσιακές κουλτούρες προσανατολισμένες προς τη συμμετοχή του εργαζομένου στη λήψη αποφάσεων και στην επίτευξη των εταιρικών στόχων γ Οργανωσιακές κουλτούρες προσανατολισμένες προς την ατομική στάση του εργαζομένου απέναντι στην επιχείρηση Τα οργανωσιακά μοντέλα και ο εργασιακός χώρος: το δομημένο περιβάλλον ως στοιχείο της λειτουργίας της επιχείρησης Προτάσεις για την προσαρμογή της επιχείρησης στην αλλαγή Η αδράνεια στην αλλαγή Οι απώλειες και τα οφέλη Σύνοψη { }

6 4.0 ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΧΡΗΣΤΗΣ ΤΟΥ ΕΞΥΠΝΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ Περίληψη Η σχέση του χρήστη με το δομημένο περιβάλλον Οι επιδράσεις του εργασιακού χώρου και των νέων συνθηκών εργασίας στην υγεία του χρήστη α Το σύνδρομο του νοσογόνου κτιρίου Οι κοινωνικές προεκτάσεις των νέων εργασιακών χώρων α Η παγκοσμιοποιημένη εργασία Η ικανοποίηση του χρήστη του έξυπνου κτιρίου Σύνοψη ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΕΡΕΥΝΑ 5.0 ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Περίληψη Οι στόχοι και τα ερωτήματα της έρευνας πεδίου Ο τόπος έρευνας α Τα στοιχεία οργανωσιακής κουλτούρας β Οι ομοιότητες και οι διαφορές ανάμεσα στα κτίρια Α (κυβερνητικός οργανισμός) και Β (εταιρία παροχής υπηρεσιών) Έρευνα πεδίου Το ερωτηματολόγιο α Το ερωτηματολόγιο της πιλοτικής έρευνας β Το ερωτηματολόγιο της έρευνας πεδίου Οι ερωτηθέντες Σύνοψη ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ-ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ Εισαγωγή Το αστικό περιβάλλον α Η αντίληψη του αστικού περιβάλλοντος του κτιρίου β Η αξιολόγηση του αστικού περιβάλλοντος του κτιρίου γ Η διατύπωση επιθυμιών για το αστικό περιβάλλον του κτιρίου { }

7 6.2.0 Ο εργασιακός χώρος: καινοτομίες και επιπτώσεις στην ταυτότητα του Η περιοχή εργασίας α Η αντίληψη για την περιοχή εργασίας β Η αξιολόγηση της περιοχής εργασίας γ Τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της περιοχής εργασίας δ Η διατύπωση επιθυμιών για την περιοχή εργασίας Ο εργασιακός σταθμός α Η αξιολόγηση του εργασιακού σταθμού β Η διατύπωση επιθυμιών για τον εργασιακό σταθμό Τα περιβαλλοντικά τεχνικά χαρακτηριστικά α Η αντίληψη για τα περιβαλλοντικά τεχνικά χαρακτηριστικά β Η αξιολόγηση των περιβαλλοντικών τεχνικών χαρακτηριστικών γ Η διατύπωση επιθυμιών για τα περιβαλλοντικά τεχνικά χαρακτηριστικά Η οργανωσιακή κουλτούρα: η οργάνωση της εργασίας και η επίδρασή της στον ατομικό και επαγγελματικό βίο του εργαζομένου α Η αξιολόγηση των οργανωσιακών χαρακτηριστικών β Η διατύπωση επιθυμιών για τα οργανωσιακά χαρακτηριστικά Επίλογος έρευνας ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1: Σύγκριση μοντέλων κτιριακής ευφυΐας (Harrison, Loe, Read, 1998)...41 Πίνακας 2: Ποσοστιαία κατανομή των εναλλακτικών εργασιακών γραφειακών πλαισίων (πηγή: Degw, 2001) Πίνακας 3: Οργανωσιακές κουλτούρες προσανατολισμένες προς τη διαδικασία επιτέλεσης της εργασίας και τον ρόλο που διαδραματίζει η οργανωσιακή δομή στην επίτευξη των εταιρικών στόχων...91 Πίνακας 4: Οργανωσιακές κουλτούρες προσανατολισμένες προς τη συμμετοχή του εργαζομένου στη λήψη αποφάσεων και στην επίτευξη των εταιρικών στόχων Πίνακας 5: Οργανωσιακές κουλτούρες προσανατολισμένες προς την ατομική στάση του εργαζομένου απέναντι στην επιχείρηση Πίνακας 6: Ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στα κτίρια Α και Β Πίνακας 7: Περιγραφή του χώρου που περιβάλλει το κτίριο Α Πίνακας 8: Περιγραφή του χώρου που περιβάλλει το κτίριο Β { }

8 Πίνακας 9: Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του εργασιακού χωρικού περιβάλλοντος (κτίριο Α) Πίνακας 10: Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του εργασιακού χωρικού περιβάλλοντος (κτίριο Β) Πίνακας 11: Στοιχείο που θα μπορούσε να αλλάξει στο ευρύτερο περιβάλλον του κτιρίου Α Πίνακας 12: Στοιχείο που θα μπορούσε να αλλάξει στο ευρύτερο περιβάλλον του κτιρίου Β Πίνακας 13: Στοιχείο που θα μπορούσε να προστεθεί στο ευρύτερο περιβάλλον του κτιρίου Α Πίνακας 14: Στοιχείο που θα μπορούσε να προστεθεί στο ευρύτερο περιβάλλον του κτιρίου Β Πίνακας 15: Διατύπωση επιθυμίας για την τοποθεσία ύπαρξης του κτιρίου Α Πίνακας 16: Διατύπωση επιθυμίας για την τοποθεσία ύπαρξης του κτιρίου Β Πίνακας 17: Περιγραφή της περιοχής εργασίας (κτίριο Α) Πίνακας 18: Περιγραφή της περιοχής εργασίας (κτίριο Β) Πίνακας 19: Η επίδραση της χωρικής οργάνωσης στην πραγματοποίηση της εργασίας (αιτιολόγηση απάντησης-κτίριο Α) Πίνακας 20: Η επίδραση της χωρικής οργάνωσης στην πραγματοποίηση της εργασίας (αιτιολόγηση απάντησης-κτίριο Β) Πίνακας 21: Το στοιχείο που ικανοποιεί περισσότερο τους εργαζομένους ως προς την λειτουργία τους μέσα στην περιοχή εργασίας (κτίριο Α) Πίνακας 22: Το στοιχείο που ικανοποιεί περισσότερο τους εργαζομένους ως προς την λειτουργία τους μέσα στην περιοχή εργασίας (κτίριο Β) Πίνακας 23: Το πιο αρνητικό στοιχείο που χαρακτηρίζει την περιοχή εργασίας (κτίριο Α) Πίνακας 24: Το πιο αρνητικό στοιχείο που χαρακτηρίζει την περιοχή εργασίας (κτίριο Β) Πίνακας 25: Το πιο σημαντικό στοιχείο που χαρακτηρίζει την περιοχή εργασίας (κτίριο Α) Πίνακας 26: Το πιο σημαντικό στοιχείο που χαρακτηρίζει την περιοχή εργασίας (κτίριο Β) Πίνακας 27: Διατύπωση επιθυμιών για αλλαγές στην περιοχή εργασίας (κτίριο Α) Πίνακας 28: Διατύπωση επιθυμιών για αλλαγές στην περιοχή εργασίας (κτίριο Β) Πίνακας 29: Βαθμός επιλογής εργασίας στο σπίτι (κτίριο Α) Πίνακας 30: Βαθμός επιλογής εργασίας στο σπίτι (κτίριο Β) Πίνακας 31: Το ιδανικό περιβάλλον εργασίας (κτίριο Α) Πίνακας 32: Το ιδανικό περιβάλλον εργασίας (κτίριο Β) { }

9 Πίνακας 33: Διατύπωση επιθυμιών για αλλαγές στον εργασιακό σταθμό (κτίριο Α) Πίνακας 34: Διατύπωση επιθυμιών για αλλαγές στον εργασιακό σταθμό (κτίριο Β) Πίνακας 35: Διατύπωση επιθυμιών για αλλαγές στο εργασιακό χωρικό περιβάλλον (κτίριο Α) Πίνακας 36: Διατύπωση επιθυμιών για αλλαγές στο εργασιακό χωρικό περιβάλλον (κτίριο Β) Πίνακας 37: Το ιδανικό περιβάλλον εργασίας (κτίριο Α) Πίνακας 38: Αιτιολόγηση επιρροής της εργασίας στην προσωπική ζωή (κτίριο Α) Πίνακας 39: Αιτιολόγηση επιρροής της εργασίας στην προσωπική ζωή (κτίριο Β) Πίνακας 40: Διατύπωση επιθυμιών για αλλαγές στην εργασία (κτίριο Α) Πίνακας 41: Διατύπωση επιθυμιών για αλλαγές στην εργασία (κτίριο Β) Πίνακας 42: Αιτιολόγηση αλλαγής ή μη του ωραρίου εργασίας (κτίριο Α) Πίνακας 43: Αιτιολόγηση αλλαγής ή μη του ωραρίου εργασίας (κτίριο Β) ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήμα 1: Τυπολόγηση εναλλακτικού εργασιακού γραφειακού πλαισίου Σχήμα 2: Τα χαρακτηριστικά του κυβερνητικού οργανισμού (κτίριο Α) και της εταιρίας παροχής υπηρεσιών (κτίριο Β) ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 1: Κτίριο Toshiba, Τόκιο Εικόνα 2: Κτίριο NNT Twins, Τόκιο Εικόνα 3: Κτίριο Associates Center, Σικάγο Εικόνα 4: Κεντρικά γραφεία τράπεζας NBM, Άμστερνταμ Εικόνα 5: Εσωτερικό του περιβαλλοντικού κτιρίου, Watford, UK (πηγή: Karatasou, Santamouris, 2004) Εικόνα 6: Περσίδες αυτοματοποιημένης λειτουργίας (πηγή: Karatasou, Santamouris, 2004) Εικόνα 7: Γραφεία κλειστού τύπου (πηγή: Worthington, 1997) Εικόνα 8: Γραφείο ανοιχτού τύπου (πηγή: maxopenplan2.gif) Εικόνα 9: Γραφείο-τοπίο (πηγή: Duffy, 1992) Εικόνα 10: Παράδειγμα εναλλακτικού εργασιακού γραφειακού πλαισίου (πηγή: Grantham, Bomba, 2005) Εικόνα 11: Δωμάτια ομάδων (group rooms) (πηγή: Worthington 1997) Εικόνα 12: Συνδυαστικό γραφείο (combi-office) (πηγή: Worthington 1997) Εικόνα 13: Διαφημιστική εταιρία Chiat/Day Εικόνα 14: Εσωτερικό κεντρικών γραφείων Εικόνες 15: Εσωτερικό κεντρικών γραφείων Εικόνες 16-17: Εσωτερικό κεντρικών γραφείων...76 { }

10 Εικόνα 18: Εσωτερικό κεντρικών γραφείων Εικόνα 19: Κτιριακό σύμπλεγμα (κτίριο Α) Εικόνα 20: Η περιοχή του κτιρίου Α Εικόνα 21: Πρόσοψη κτιρίου Εικόνες 22: Πρόσοψη κτιρίου Εικόνες 23: Πρόσοψη κτιρίου Εικόνα 24: Κλάσμα της κάτοψης (1,5/10) Εικόνες 25/26: Χωρική οργάνωση ανοιχτού τύπου Εικόνες 27/28 Χωρική οργάνωση ανοιχτού τύπου Εικόνες 29/30: Εσωτερικός χώρος κτιρίου Εικόνα 31: Χώρος άτυπης εργασίας (καφετέρια) Εικόνα 32: Κτίριο Β Εικόνα 33: Η περιοχή του κτιρίου Β Εικόνες 34-36: Κλάσματα κατόψεων κτιρίου (1,5/10) (πρώτος, δεύτερος και τρίτος όροφος) Εικόνες 37/38: Κενός χώρος και μετακινούμενα έπιπλα Εικόνες 39/40: Χώρος άτυπης εργασίας (καφετέρια) Εικόνα 41: Γραφείο κλειστού τύπου Εικόνες 42/43: Χώρος μετακινούμενης εργασίας (hot desking) { }

11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ { }

12 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Μετά το τέλος των προπτυχιακών μου σπουδών στο Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης θέλησα να ασχοληθώ με τις επιδράσεις του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος στην αντίληψη, τις στάσεις και τη συμπεριφορά των ατόμων και ομάδων. Για τον λόγο αυτό ήρθα σε επαφή με την κ. Κ. Τσουκαλά, καθηγήτρια του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών με γνωστικό αντικείμενο την Κοινωνική Ψυχολογία του Χώρου, η οποία με βοήθησε να κατανοήσω τις δυσκολίες αυτού του εγχειρήματος και με ρεαλιστικό αλλά όχι αποτρεπτικό τρόπο με κατεύθυνε προς την οργάνωση μιας πρότασης διδακτορικής διατριβής στο πεδίο της Κοινωνιοψυχολογίας του Χώρου. Η αναζήτηση του πεδίου έρευνας δεν υπήρξε εύκολη υπόθεση. Κριτήρια για την επιλογή του θέματος αποτέλεσαν οι νέες μορφές δομημένου χώρου που δημιουργήθηκαν την περίοδο της παγκοσμιοποίησης ή της υπερνεωτερικότητας όπως αποκαλείται η περίοδος των τελευταίων δύο δεκαετιών, καθώς και οι νέες μορφές απασχόλησης των εργαζομένων στο πλαίσιο της τεχνολογίας της πληροφορίας. Η παρότρυνση της κ. Τσουκαλά να ασχοληθώ με τα έξυπνα εργασιακά περιβάλλοντα αποτέλεσε την απαρχή της δικής μου περιπέτειας. Το κύριο στοιχείο που με προβλημάτισε ήταν η ταύτιση της τεχνολογικής εξέλιξης με την ευφυΐα. Μελετώντας τη βιβλιογραφία μου γεννήθηκαν πολλά ερωτηματικά σχετικά με το όφελος που αποκομίζει ο χρήστης από την λειτουργία του μέσα στα έξυπνα κτίρια και μου προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον το γεγονός ότι τα βιβλία και οι μελέτες που αναφέρονται σε αυτά εστιάζουν περισσότερο στη μορφολογία και στην κατασκευή και όχι στις αντιληπτικές και ψυχοκοινωνικές ποιότητές τους. Την πρώτη επαφή με την διατριβή αποτέλεσε η παρακολούθηση μαθημάτων του Τμήματος Αρχιτεκτόνων ( Πόλη πολίτες, πολιτισμός, Ιστορία της αρχιτεκτονικής , Θεωρία του χώρου και της αρχιτεκτονικής ), από τα οποία αποκόμισα μια πρώτη ιδέα για τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται και επικοινωνούν οι αρχιτέκτονες. Παράλληλα, ξεκίνησε η μελέτη των σημαντικότερων συγγραφέων και ερευνητών (Canter, Altman, Rapoport κ.ά.) της Περιβαλλοντικής Ψυχολογίας και η αναζήτηση άρθρων και βιβλίων που την αφορούν μέσα από τις επισκέψεις μου στη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου του Surrey, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η θεματολογία που σχετιζόταν την ιδιωτικοποίηση του δημόσιου χώρου, τις κοινωνικο-χωρικές συγκρούσεις, τις μεταλλασσόμενες σχέσεις μεταξύ σπιτιού, οικογένειας και εργασίας κ.ά. με βοήθησε να αντιληφθώ τη σχέση ανθρώπου και δομημένου περιβάλλοντος και τον τρόπο με τον οποίο συμβάλει η Περιβαλλοντική Ψυχολογία στη μελέτη της. Οι κατευθυντήριες γραμμές που προήλθαν από αυτήν με οδήγησαν σε μια πιο συγκεκριμένη αναζήτηση δεδομένων που αφορούσαν τα έξυπνα κτίρια, η οποία κατέληγε κάθε φορά στη βιβλιοθήκη του Βασιλικού Ινστιτούτου Βρετανών Αρχιτεκτόνων (Royal Institute of British Architects) στο Λονδίνο. Μετά την συγκέντρωση του θεωρητικού υλικού της διατριβής ακολούθησε ο σχεδιασμός της ερευνητικής διαδικασίας. Η έρευνα δεν πραγματοποιήθηκε στον Ελλαδικό χώρο, υπήρξε όμως επαφή με το ελληνικό τμήμα του διεθνούς ινστιτούτου Great place to work, το οποίο κάθε χρόνο επιβραβεύει τα εργασιακά περιβάλλοντα όπου οι εργαζόμενοι εμπιστεύονται τους διοικούντες, είναι υπερήφανοι για τη δουλειά τους και απολαμβάνουν τη συνεργασία με τους συναδέλφους τους (Great place to work, 2005). { }

13 Η διαδικασία υλοποίησης της έρευνας ξεκίνησε στη Βαρκελώνη, η οποία επιλέχθηκε ως τόπος επιλογής έξυπνων κτιρίων λόγω της πεντάμηνης παραμονής μου στην πόλη ως υπότροφου του μεταπτυχιακού προγράμματος Socrates. Κατά τη διάρκεια αυτών των μηνών είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω και τα σεμινάρια του Josep Muntaρola Thornberg, καθηγητή της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου της Καταλονίας, με θέμα issues concerning to research (Seminario: temas de investigación). Αρωγός μου στην προσπάθεια ανεύρεσης έξυπνων κτιρίων και εταιριών πρόθυμων να συνεργαστούν μαζί μου υπήρξε ο Luis Angel Dominguez, επίκουρος καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου της Καταλονίας. Αλλά παρά την βοήθεια του, δεν έλειψαν οι δυσκολίες τόσο στην επικοινωνία (απροθυμία εταιριών να απαντήσουν σε ηλεκτρονικές επιστολές και σε τηλεφωνήματα) όσο και στην συμφωνία σχετικά με τον τρόπο υλοποίησης της έρευνας, με την εταιρεία, η οποία δέχθηκε να αποτελέσει το πεδίο της πιλοτικής μου έρευνας. Ο χρόνος που δαπανήθηκε για την ανεύρεση του έξυπνου κτιρίου αλλά και οι διαδικασίες για την ολοκλήρωση της πιλοτικής έρευνας οδήγησαν στο τέλος της παραμονής μου στη Βαρκελώνη. Μετά την επιστροφή μου στην Ελλάδα, αφιερώθηκα στην επεξεργασία των ερωτηματολογίων της πιλοτικής έρευνας με στόχο τον εντοπισμό των αδυναμιών των ερωτηματολογίων και την αναδιαμόρφωσή τους. Οι αλλαγές στο ερωτηματολόγιο αλλά και οι προβληματισμοί που ακολούθησαν το πιλοτικό κομμάτι της έρευνας προετοίμασαν το έδαφος για την υλοποίηση της έρευνας που έλαβε χώρα στο Λονδίνο. Όπως και στη Βαρκελώνη, η ανεύρεση των κτιρίων που θα αποτελούσαν τα ερευνητικά αντικείμενα κατέστη ιδιαίτερα δύσκολη και χρονοβόρα καθώς οι εταιρίες/οργανισμοί που στεγάζονται σε αυτά εκδήλωσαν μεγάλη απροθυμία στο να επιτρέψουν μια έρευνα διδακτορικής διατριβής. Τα δύο κτίρια, στα οποία τελικά πραγματοποιήθηκε η έρευνα, ήταν και τα μόνα στα οποία μου δόθηκε άδεια από τους υπευθύνους διαχείρισης εγκαταστάσεων. Οι συνθήκες που έχει επιβάλλει η παγκόσμιοποιημένη εργασία στις εταιρίες/οργανισμούς δεν αφήνουν περιθώρια για τη διερεύνηση παραμέτρων που σχετίζονται με τις χωρικές/οργανωσιακές επιλογές και τις ψυχοκοινωνικές τους εκφάνσεις. Το δείγμα που συμμετείχε, ως προς τον αριθμό των συμμετεχόντων από την πλευρά και των δύο κτιρίων, ήταν πολύ μικρότερο από εκείνο που είχα θέσει αρχικά ως στόχο (120 άτομα), αλλά η μεγαλύτερη συμμετοχή κατέστη αδύνατη εξαιτίας της απροθυμίας των εταιρειών. Οι συμμετέχοντες επικαλέστηκαν την έλλειψη χρόνου ως αιτία ασυνεπούς παράδοσης των ερωτηματολογίων, η οποία οδήγησε στην καθυστερημένη συγκέντρωσή τους. Για τα τεχνικά χαρακτηριστικά των κτιρίων οι πληροφορίες συλλέχθηκαν από τους υπεύθυνους διαχείρισης εγκαταστάσεων (facilities manager). Αν είχα την δυνατότητα να πράξω διαφορετικά, θα ήθελα να είχα διαχωρίσει ταχύτερα τις χρήσιμες από τις λιγότερο χρήσιμες πληροφορίες, να εντρυφούσα περισσότερο στις ιδέες άλλων συγγραφέων και να είχα διατυπώσει καλύτερα τη δική μου κρίση πάνω σε αυτές, να χειριζόμουν καλύτερα τα μεθοδολογικά εργαλεία και να είχα περισσότερη υπομονή. Παράλληλα θα ήθελα να υπήρχε μεγαλύτερη συμμετοχή από τις εταιρίες, ώστε να μην περιοριστώ στα δύο συγκεκριμένα κτίρια και στον μικρό αριθμό του δείγματος, να μου δινόταν η δυνατότητα συνομιλίας με τους σχεδιαστές των κτιρίων, επαφή που επεδίωξα αλλά δεν υλοποιήθηκε, { 10 }

14 να είχα το δικαίωμα της παρατήρησης μέσα από την βιντεοσκοπημένη καταγραφή των δραστηριοτήτων των εργαζομένων και να μπορούσα να πραγματοποιήσω κάποιες συνεντεύξεις σε βάθος ώστε να δω πραγματικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τον εργασιακό γραφειακό χώρο οι εργαζόμενοι. Τέλος, θα ήταν σημαντικό για την έρευνα μου να συζητούσα με πρωτοπόρους συγγραφείς πάνω στο θέμα των έξυπνων κτιρίων, όπως τον Derek Clements-Croome, εμπνευστή του μεταπτυχιακού προγράμματος MSc Intelligent Buildings του πανεπιστημίου του Reading και τους αρμόδιους της DEGW, εταιρίας παροχής υπηρεσιών σχεδιασμού με έμφαση στους καινοτόμους χώρους, ευκαιρία που δεν μου δόθηκε παρ όλη την επίμονη έως και φορτική επιδίωξή μου. Μέσα από την έρευνα προέκυψε ότι το εναλλακτικό εργασιακό γραφειακό πλαίσιο (βλ.2.2.1) διευκολύνει συγκεκριμένες συνθήκες όπως την επέκταση του εργασιακού χώρου και εκτός του κτιρίου, την ευελιξία του εργασιακού ωραρίου και της κινητικότητας του εργαζομένου καθώς του παρέχει την ελευθερία να λειτουργεί όπου κρίνεται επιθυμητό ή απαραίτητο. Η διάκριση των έξυπνων από τα συμβατικά κτίρια δεν βασίζεται τόσο στις δυνατότητες που παρέχουν, όσον αφορά στον σχεδιασμό και στις υποδομές τους, όσο στη διάθεση δυνατοτήτων που σχετίζονται με τη δημιουργία συγκεκριμένων εργασιακών και ψυχοκοινωνικών συνθηκών. Η ευφυΐα τους κρίνεται από το όφελος του χρήστη, ο οποίος σε αντίθεση με την φαινομενικά συμβατή με τις επιθυμίες του συνθήκη (ευελιξία χρόνου, δυνατότητα κοινωνικοποίησης στο αστικό περιβάλλον του εργασιακού κτιρίου, εργασία από το σπίτι κ.λπ.), πλήττεται από την έλλειψη προσωπικού χρόνου και δεσμών με το εργασιακό περιβάλλον και τους συνεργάτες του, την κατάργηση του προσωπικού χώρου και την απώλεια εκδήλωσης συμπεριφορικών μηχανισμών, όπως της ιδιωτικότητας, της εδαφικοποίησης και του προσωπικού χώρου. Όταν ξεκίνησα τη διατριβή πίστευα ότι ένας από τους στόχους μου ήταν να συμβάλω στην προβολή της κοινωνιοψυχολογικής υπόστασης της αρχιτεκτονικής. Οι δυσκολίες που αντιμετώπισα ήταν πάρα πολλές, εξαιτίας της έλλειψης δεδομένων πάνω στην κοινωνικοψυχολογική προσέγγιση των έξυπνων κτιρίων, της δικής μου έλλειψης αρχιτεκτονικών γνώσεων, της αδυναμίας κατανόησης και μετάφρασης των τεχνικών όρων αλλά και της δυσκολίας μετουσίωσης των δικών μου ερευνητικών δεδομένων σε πρωτότυπη γνώση. Στο τέλος αυτής της διαδρομής αντιλαμβάνομαι πόσο δύσκολο είναι για έναν ερευνητή να υλοποιήσει μια έρευνα πεδίου χωρίς προηγούμενη εμπειρία και πόσο μεγάλο μέρος ενθουσιασμού και αυθορμητισμού χάνεται στην πορεία. Κατανοώ πλέον ότι υπάρχουν τόσο πολλοί δρόμοι γνώσης και τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους που είναι λογικό ως νέοι ερευνητές να αναζητούμε συνέχεια τον σωστό ή τον κατάλληλο για τη δική μας εργασία. Η αλήθεια είναι ότι αποκόμισα πολλά οφέλη ως άνθρωπος, διευρύνοντας τους πνευματικούς μου ορίζοντες και βελτιώνοντας το βαθμό διαλλακτικότητας που με διέκρινε. Όλη αυτή η διαδικασία με οδήγησε στο τέλος ενός στόχου που για μένα φάνταζε πάντα υψηλός και στην αρχή μιας καινούργιας πραγματικότητας, η οποία με γεμίζει κουράγιο και αυτοπεποίθηση να επιδιώξω την πλήρωση νέων στόχων, προσωπικών και επαγγελματικών. Κλείνοντας τον πρόλογο θα ήθελα να προσθέσω εκείνη που κρίνω ως την δική μου συμβολή στην έρευνα. Πιστεύω ότι ανέδειξα τις ψυχοκοινωνικές ποιότητες του νέου αυτού τύπου εργασιακού περιβάλλοντος φέρνοντας στο προσκήνιο { 11 }

15 τις κρυμμένες διαστάσεις του βιωμένου χώρου που συμπληρώνουν την αισθητική-μορφολογική και κατασκευαστική υλικότητά του. Συνέβαλα στην προσέγγιση της αρχιτεκτονικής ως ενός ψυχοκοινωνικού φαινομένου, αναδεικνύοντας νέες έννοιες όπως εκείνη του υβριδικού εργασιακού περιβάλλοντος και του συνδυαστικού χρόνου, προσφέροντας τροφή για κριτική και βελτίωση της δικής μου εργασίας στους ερευνητές που ελπίζω να δείξουν ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο θέμα. Εύχομαι στο μέλλον να μπορέσω να συνεχίσω με μια καινούργια ερευνητική προσπάθεια, ώστε να διορθώσω τα λάθη και να χρησιμοποιήσω την εμπειρία μου στον ελλαδικό χώρο. Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος Ευχαριστώ θερμά: Την καθηγήτρια του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Α.Π.Θ. Κυριακή Τσουκαλά, η οποία έφερε την κύρια ευθύνη όσον αφορά στην εκπόνηση της διδακτορικής μου διατριβής. Η ίδια αποτέλεσε την κινητήρια δύναμη πίσω από την ολοκλήρωση αυτής της διατριβής με την συνεχή υποστήριξη και καθοδήγησή της. Εκτός από την προσφορά της σε επιστημονικό επίπεδο με την παροχή πολύτιμων γνώσεων, συμβουλών και κατευθύνσεων, ουσιαστική ήταν και η ηθική συμβολή της παρέχοντας μου συνεχή στήριξη, παρότρυνση και ειλικρινή επανατροφοδότηση. Την καθηγήτρια του Τμήματος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. Ευθυμία Συγκολλίτου για τις καίριες παρατηρήσεις της, για την προθυμία της να συμβάλλει σε σημαντικές πτυχές της διατριβής με προτάσεις, για την φιλική συναδελφική της στάση και την συνεργατικότητά της. Τον αναπληρωτή καθηγητή του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Α.Π.Θ. Σαράντη Ζαφειρόπουλο για την θετική ανταπόκρισή του και για την κατανόηση που επέδειξε σε ένα κρίσιμο και δύσκολο σημείο της εκπόνησης της διατριβής. Τα μέλη της Επταμελούς Εξεταστικής Επιτροπής, καθηγητή Ε. Κάστρο, καθηγήτρια Ζ. Καραμάνου, καθηγητή Δ. Γερμανό και την αναπληρώτρια καθηγήτρια Τ. Ανδρεάδου-Καλλιπολίτου, για την αποδοχή της πρότασης να συμμετέχουν στην αξιολόγηση της διδακτορικής μου διατριβής και για τον χρόνο που διέθεσαν. Τον καθηγητή της σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Universitat Politècnica De Catalunya Luis Angel Dominguez για την φιλοξενία, την θετική του στάση και την συνδρομή του στην υλοποίηση της πιλοτικής έρευνας στη Βαρκελώνη. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τον επίκουρο καθηγητή του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Α.Π.Θ. Αριστείδη Μάζη γιατί μου έδειξε σημαντικά επιστημονικά βήματα, όπως επίσης και την συνάδελφο και φίλη Μιμή Δανιήλ, η { 12 }

16 οποία υπήρξε πάντα πρόθυμη να με ενθαρρύνει, να με συμβουλεύσει και να μου λύσει οποιαδήποτε απορία. Δεν θα ήθελα να παραλείψω από τις ευχαριστίες μου τους πιο κοντινούς μου ανθρώπους, τους φίλους μου, που συμμετείχαν στην προσπάθεια μου με την παρουσία τους και την ανοχή τους. Η υποστήριξή τους σε όλη αυτή τη διαδικασία με τροφοδότησε θετική ενέργεια και κουράγιο. Ευχαριστώ θερμά την αδερφή μου Σοφία που δέχτηκε στωικά την αγχώδη συνθήκη αυτής της διαδρομής και τον ανιψιό μου Μιχάλη για τις στιγμές ξεγνοιασιάς και αποφόρτισης που μου προσέφερε. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον πατέρα μου Βασίλη, για την ψήφο εμπιστοσύνης σε κάθε μου ενέργεια, την οικονομική υποστήριξη και την αποδοχή των επιλογών και των αποφάσεών μου. Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος 2010 Ελένη Β. Καλαντίδου { 13 }

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ { 14 }

18 Οι έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα σχετικά με τα έξυπνα κτίρια (όπως CIB working group 1995, DEGW/Technibank 1992, Duffy, Laing, Jaunzens, Willis 1998, Karatasou, Santamouris 2004, Himanen 2003), ασχολούνται αποκλειστικά με την κατασκευή, την τεχνολογία, την διαχείριση και την οικονομία. Ελάχιστες είναι οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν μέσα από την ψυχοκοινωνική οπτική. Στην ανάδειξη των ψυχοκοινωνικών ποιοτήτων των σύγχρονων κτιρίων ανεπτυγμένης τεχνολογίας επιχειρεί να συμβάλει η διδακτορική μου διατριβή. Αντικείμενο και στόχοι της διατριβής Το αντικείμενο της διδακτορικής διατριβής είναι οι συμπεριφορές/στάσεις που αναπτύσσει ο χρήστης στο τεχνολογικώς προηγμένο ή λεγόμενο έξυπνο κτίριο γραφειακών χώρων. Τα έξυπνα κτίρια εμφανίστηκαν πριν από τρεις δεκαετίες και κατάφεραν να προσελκύσουν το ερευνητικό ενδιαφέρον επιστημονικών πεδίων που σχετίζονται με την τεχνολογία πληροφορικής, την αρχιτεκτονική, την οικονομία, την δομική φυσική κ.ά., ώστε πλέον να έχουν προκύψει πολλά ερευνητικά στοιχεία αναφορικά με την κατασκευή και τη λειτουργία τους. Παραμένει όμως ως σημαντική ανάγκη η ερευνητική τεκμηρίωση των επιδράσεων που ασκούν στις στάσεις, αξιολογήσεις και συμπεριφορά των χρηστών τους. Αυτή η νέα μορφή κτιρίου, σύμφωνα με τα δεδομένα που προέρχονται από τη βιβλιογραφία, δεν εξυπηρετεί μόνο συγκεκριμένες λειτουργικές ανάγκες, αλλά αναδεικνύει καινούργιους τρόπους δραστηριοποίησης εντός του κελύφους του και παρέχει τη δυνατότητα επέκτασης των δραστηριοτήτων και εκτός αυτού. Στη σημερινή εποχή οι έννοιες διαφοροποιούνται καθώς το κτίριο εργασίας χάνει ποιότητες όπως τον προσωπικό χώρο (κινητή εργασία), την προσκόλληση στο χώρο (place attachment) και την ιδιωτικότητα (γραφείο ανοιχτού τύπου). Ταυτόχρονα το κτίριο, όσον αφορά στα τεχνολογικά και κατασκευαστικά του χαρακτηριστικά, αποκτά ιδιότητες που του επιτρέπουν να επικοινωνεί αποτελεσματικότερα με το περιβάλλον του είτε πρόκειται για τις κλιματικές συνθήκες και τον ευρύτερο αστικό χώρο, είτε πρόκειται για το ανθρώπινο δυναμικό που εργάζεται εντός του καθώς και σε άλλα εργασιακά χωρικά πλαίσια. Στα παραπάνω θα πρέπει να προστεθεί η 24ωρη λειτουργία του και η ένταξή του σε ένα ευρύτερο δίκτυο χώρων εργασίας στους οποίους περιλαμβάνεται και η ίδια η κατοικία ορισμένων εργαζομένων. Το έξυπνο κτίριο ανταποκρίνεται στις νέες απαιτήσεις για ευελιξία και αυτοκαθορισμό του ωραρίου, οι οποίες εγκαθιδρύουν νέα ιδανικά και ορίζουν νέους κανόνες διαβίωσης. Η επίδραση που ασκεί στους χρήστες, ως κατευθυντήρια δύναμη στα εργασιακά δρώμενα, καθιστά αναγκαία την εξέταση της συμπεριφοράς που διαμορφώνουν οι ίδιοι, ως δέκτες των νέων κοινωνικών και πολιτισμικών συνθηκών. Πρωτεύοντες στόχους της διατριβής αποτέλεσαν: η διερεύνηση της επίδρασης που ασκεί το έξυπνο κτίριο, το εναλλακτικό εργασιακό γραφειακό πλαίσιο και οι νέες συνθήκες εργασίας στον εργαζόμενο, με γνώμονα τον αξιολογικό του λόγο και τις επιθυμίες των χρηστών. η διατύπωση συμπερασμάτων σχετικά με τη νέα ταυτότητα του έξυπνου εργασιακού περιβάλλοντος όπως προκύπτει από την ψυχοκοινωνική προσέγγιση του θέματος. { 15 }

19 Άλλοι στόχοι της διατριβής είναι οι ακόλουθοι: 1. Ο προσδιορισμός του ορισμού των προηγμένων τεχνολογικά ή έξυπνων κτιρίων και των κύριων χαρακτηριστικών τους. 2. Η παρουσίαση των ελλείψεων που εμφανίζουν και των ερωτημάτων που προκύπτουν σχετικά με την ευφυΐα τους. 3. Ο προσδιορισμός της έννοιας του εναλλακτικού εργασιακού πλαισίου και η παρουσίαση της καταγωγής και της παρούσας μορφής του. 4. Η εξέταση των στοιχείων που συνθέτουν το εναλλακτικό εργασιακό γραφειακό πλαίσιο. 5. Η προσέγγιση του εναλλακτικού εργασιακού γραφειακού πλαισίου μέσα από ένα ψυχοκοινωνικό πρίσμα, η οποία σχετίζεται τόσο με τις λειτουργικές αρχές όσο και με το συμβολισμό του. 6. Η αξιολόγηση των νέων πρακτικών εργασίας με αναφορά στα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά τους. 7. Η διάκριση των μορφών οργανωσιακής κουλτούρας με γνώμονα τον προσανατολισμό που υπαγορεύει η καθεμία από αυτές. 8. Ο συνδυασμός των οργανωσιακών μοντέλων και του εργασιακού χώρου, με οδηγό τα ερευνητικά και θεωρητικά μοντέλα που εμφανίζονται στη βιβλιογραφία. 9. Η προβολή της επίδρασης των νέων συνθηκών εργασίας στην υγεία και την ικανοποίηση του χρήστη και της παγκοσμιοποιημένης εργασίας στο εργασιακό γίγνεσθαι. Αξίζει να σημειωθεί ότι για την επίτευξη των ερευνητικών στόχων ορίστηκε μέσα από τη θεωρητική προσέγγιση η έννοια του εναλλακτικού εργασιακού πλαισίου και εξετάστηκαν οι αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στην εργασιακή πραγματικότητα (παγκοσμιοποιημένη εργασία), ώστε να γίνει εμφανής η επίδρασή τους στις οργανωσιακές κουλτούρες, οι οποίες με τη σειρά τους δρουν καταλυτικά στην οργάνωση του εργασιακού χώρου. Διάρθρωση της διατριβής Η διατριβή οργανώθηκε σε δύο μέρη, το θεωρητικό και το έρευνα πεδίου. Το πρώτο μέρος αφορά στην εξέταση των έξυπνων κτιρίων που αποτέλεσαν αντικείμενα της έρευνας, με βάση τα χαρακτηριστικά τους. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η σχέση τους με το αστικό περιβάλλον και με το εναλλακτικό εργασιακό γραφειακό πλαίσιο. Στην περίπτωση του εναλλακτικού εργασιακού γραφειακού πλαισίου εξετάστηκε η οργάνωση της εργασίας μέσα σε αυτό (διάταξη εργασιακών σταθμών1), τα περιβαλλοντικά τεχνικά χαρακτηριστικά χώρου (δυνατότητα ή μη περιβαλλοντικού ελέγχου), και η οργανωσιακή κουλτούρα μέσα από παραμέτρους, όπως η μονιμότητα της θέσης εργασίας, η χωροθέτηση του σταθμού εργασίας, η ατομική ή ομαδική εργασία, το ωράριο εργασίας, ο συμμετοχικός ή μη τρόπος λήψης αποφάσεων και η εργασία εντός ή εκτός κτιρίου. 1 Εργασιακός σταθμός: Έπιπλο με επιφάνεια γραφής που συνοδεύεται από αποθηκευτικούς χώρους (συρτάρια) και κάθισμα. { 16 }

20 Το δεύτερο μέρος αφορά στη μελέτη των έξυπνων κτιρίων με βάση την αντίληψη, την αξιολόγηση και τις επιθυμίες των εργαζομένων τους. Η ερευνητική διαδικασία πραγματοποιήθηκε στα έξυπνα κτίρια ενός κυβερνητικού οργανισμού (κτίριο Α) και μιας εταιρίας παροχής υπηρεσιών (κτίριο Β) στο Λονδίνο. Η διερεύνηση επιδιώχθηκε μέσα από τον περιγραφικό και αξιολογικό λόγο του πληθυσμιακού δείγματος που συμμετείχε στην ερευνητική διαδικασία. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού εξετάστηκε η αντίληψη των εργαζομένων σε σχέση με το αστικό περιβάλλον του κτιρίου, το έξυπνο κτίριο, τον εργασιακό χώρο και την προηγμένη τεχνολογία, η αξιολόγηση του αστικού περιβάλλοντος του κτιρίου, της σχέσης του εργασιακού χώρου και του εξοπλισμού, των περιβαλλοντικών τεχνικών χαρακτηριστικών του χώρου και της οργανωσιακής κουλτούρας, μέσα από τη σύνδεση της προσωπικής ζωής και της εργασίας. Θεωρήθηκε αναγκαίο να προβληθούν οι επιθυμίες των εργαζομένων όσον αφορά τόσο στο αστικό περιβάλλον του κτιρίου, στον εργασιακό χώρο, αλλά και στην οργανωσιακή κουλτούρα, κυρίως σε σχέση με την επιλογή της χωροθέτησης. Στο δεύτερο μέρος επιδιώχθηκε μια ψυχοκοινωνική προσέγγιση των έξυπνων κτιρίων, προκειμένου να διαπιστωθεί η ταυτότητά τους. Τα επτά κεφάλαια που παρουσιάζονται συνοπτικά στη συνέχεια, αποτελούν τη διάρθρωση της διατριβής: ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Το πρώτο κεφάλαιο επιχειρεί την προσέγγιση της έννοιας των έξυπνων κτιρίων μέσα από τους ορισμούς που παρέχει η βιβλιογραφία. Γίνεται μια ιστορική αναδρομή του έξυπνου κτιρίου από την πρώτη του εμφάνιση στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής τη δεκαετία του 80 μέχρι σήμερα, εντοπίζοντας τα χαρακτηριστικά που ευνόησαν την τελική επικράτηση του φαινομένου, όπως η ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη που έλαβε χώρα τη δεκαετία του 90. Για να καταστεί σαφής η εικόνα του έξυπνου κτιρίου προβάλλονται τα τυπικά χαρακτηριστικά του, τόσο σε σχέση με την κατασκευαστική διαδικασία όσο και με τις λειτουργικές του πλευρές. Ακολούθως, εξετάζονται τα χαρακτηριστικά των τριών φάσεων (αυτοματοποιημένα κτίρια , ανταποκρινόμενα κτίρια , επιτελεστικά κτίρια ) που πέρασε το έξυπνο κτίριο μέσα από τη χρήση παραδειγμάτων. Πέρα από την τεχνολογική και δομική σκιαγράφηση των έξυπνων κτιρίων, εξετάζεται και η αιτία για την οποία οι επιχειρήσεις επένδυσαν σε αυτό το έργο. Ως επεξήγηση προκύπτει η θετική συμβολή της τεχνολογίας πληροφορικής στη λειτουργία των επιχειρήσεων και η ανάγκη ενσωμάτωσής της σε έναν χώρο που να μπορεί να την υποστηρίζει και να προσαρμόζεται στον ταχύτατα εναλλασσόμενο χαρακτήρα της. Σε αυτό το κεφάλαιο θεωρήθηκε απαραίτητη η αναφορά στις ανεπάρκειες αυτής της νέας κτιριακής μορφής και σε παράγοντες που θέτουν υπό αμφισβήτηση την ευφυΐα της. Και ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα σχετικά με τις αρνητικές ποιότητες των έξυπνων κτιρίων, η διαχείριση εγκαταστάσεων συνετέλεσε στην αντιμετώπιση ορισμένων προβλημάτων. Στο τέλος του κεφαλαίου πραγματοποιούνται αναφορές, προερχόμενες από τη διεθνή βιβλιογραφία, στην ιδανική μορφή και στις προβλέψεις για τη μελλοντική διαμόρφωση των έξυπνων κτιρίων. { 17 }

21 Το δεύτερο κεφάλαιο αφορά στο εναλλακτικό εργασιακό γραφειακό πλαίσιο, το οποίο υφίσταται χάρη στην υποδομή που παρέχεται από το έξυπνο κτίριο. Όπως και στο προηγούμενο κεφάλαιο, κρίθηκε σκόπιμο να πραγματοποιηθεί μια αναφορά στην καταγωγή και στην εξέλιξη των γραφειακών χώρων, ώστε να γίνουν κατανοητοί οι παράγοντες και τα γεγονότα που οδήγησαν στη σημερινή τους μορφή. Ακολουθεί η παρουσίαση των στοιχείων που συνθέτουν την εικόνα του εναλλακτικού εργασιακού γραφειακού πλαισίου και δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο ρόλο που διαδραματίζει η τεχνολογία πληροφορικής για την υλοποίησή του. Η έννοια του εναλλακτικού που του αποδίδεται, προέρχεται από τις επιλογές που παρέχει μέσα από τη χωρική οργάνωση, τη χρήση και την χωροθέτηση. Η χωρική οργανώση μεταλλάσσεται, η χρήση του εργασιακού χώρου αποκτά μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ η χωροθέτηση παύει να υφίσταται μόνο μέσα στο κτίριο. Για την πιο σφαιρική εξέταση του εναλλακτικού εργασιακού γραφειακού πλαισίου είναι σημαντική η ψυχολογική του προσέγγιση, ώστε να γίνει κατανοητή η επίδραση που ασκούν οι χωρικές επιλογές στον χρήστη και τα παραδείγματα, που έχουν ως στόχο την προβολή μιας υφιστάμενης εικόνας του. Φυσικά, δεν θα μπορούσε να μην ασκηθεί κριτική, μέσα από τη βιβλιογραφία, στις καινούργιες μορφές και εφαρμογές που ασκούν επιδράσεις τόσο σε εταιρικό, όσο και σε οικονομικό, κοινωνικό και ψυχολογικό επίπεδο. Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζεται η επιχείρηση και οι αιτίες που την οδηγούν στην υποστήριξη της κτιριακής επιλογής των έξυπνων κτιρίων. Η τεχνολογία πληροφορικής και οι νέες δυνατότητες που προσέφερε, προκάλεσαν την ανάγκη για έναν ανάλογο χώρο στέγασης των νέων συνθηκών. Για την αξιοποίηση όμως και την αποκόμιση οφελών από την καινούργια εργασιακή πραγματικότητα, απαιτούνται αλλαγές, οι οποίες σχετίζονται με το ανθρώπινο δυναμικό και την οργάνωση του εργασιακού χώρου. Στο σημείο αυτό προκύπτει η συμβολή της οργανωσιακής κουλτούρας. Από τον ορισμό της προβάλλεται ό,τι αφορά στις αξίες και στα πρότυπα τα οποία πρεσβεύει μια επιχείρηση, προκειμένου να υλοποιήσει τους στόχους και τις επιδιώξεις της. Το γεγονός αυτό οδήγησε στην παρουσίαση των μορφών οργανωσιακής κουλτούρας που εμφανίζονται στη βιβλιογραφία, ομαδοποιημένων με κύριο κριτήριο τον προσανατολισμό τους. Οι οργανωσιακές κουλτούρες που χαρακτηρίζονται από την έμφαση στη διαδικασία επιτέλεσης της εργασίας, στη συμμετοχή του εργαζομένου στη λήψη αποφάσεων και στην ατομική στάση του απέναντι στην επιχείρηση, παρέχουν στοιχεία τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν ως προς τη διαμόρφωση του εργασιακού χώρου. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει μέσα από ερευνητικές και θεωρητικές εργασίες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι τα οργανωσιακά μοντέλα πρέπει να συνδυάζονται με τον εργασιακό χώρο προκειμένου να επιτευχθούν οι εταιρικές επιδιώξεις. Για την επαρκή παρουσίαση του εναλλακτικού εργασιακού γραφειακού πλαισίου αποτελεί ανάγκη η παρουσίαση και των προτάσεων για την πιο ομαλή προσαρμογή της επιχείρησης στις αλλαγές που προαναφέρθηκαν, καθώς η νέα τάξη πραγμάτων επιφέρει εκτός από οφέλη, απώλειες και αντίσταση στην εκάστοτε τροποποίηση. Το τέταρτο κεφάλαιο εστιάζει στη σύνδεση του εργαζομένου με το έξυπνο κτίριο, ξεκινώντας από τη σχέση του ατόμου με το δομημένο περιβάλλον. Η παρουσίαση έχει ως αφετηρία την Περιβαλλοντική Ψυχολογία, η οποία εξετάζει την αλληλεπίδραση μεταξύ ανθρώπινης συμπεριφοράς και δομημένου περιβάλ- { 18 }

22 λοντος και τη δημιουργία του κινήματος του κοινωνικού σχεδιασμού. Μέσα από την Περιβαλλοντική Ψυχολογία δόθηκε έμφαση στη συμβολή του χρήστη στη σχεδιαστική διαδικασία και στο ρόλο που διαδραματίζουν οι συμπεριφορικοί μηχανισμοί στη δημιουργία οικιστικών και εργασιακών χώρων. Και ενώ η τεχνολογική εξέλιξη, αυτοματοποιώντας την επαναλαμβανόμενη εργασία και βελτιώνοντας την ταχύτητα στην επιτέλεση των λειτουργιών, θα μπορούσε να επιφέρει τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας για τον εργαζόμενο, μια πλειάδα ερευνητικών μελετών προβάλλει τους κινδύνους που διατρέχει από τις επιδράσεις των νέων συνθηκών εργασίας. Στους κινδύνους που απειλούν την υγεία των εργαζομένων συμπεριλαμβάνονται και οι επιπτώσεις του νοσογόνου κτιρίου, το οποίο δεν έχει ακόμα εξαλειφθεί ως φαινόμενο. Την προσπάθεια προσέγγισης της επίδρασης των εναλλακτικών εργασιακών γραφειακών πλαισίων στη ζωή του εργαζομένου συμπληρώνει η εξέταση των κοινωνικών προεκτάσεων που έχουν επιφέρει. Η ανασφάλεια για τη διατήρηση της εργασιακής θέσης, η θέση της γυναίκας στην εργασία, η σύγκρουση μεταξύ εργασίας και οικογένειας, ο κίνδυνος κατάλυσης του θεσμού της οικογένειας αποτελούν μερικά από τα θέματα που σχετίζονται με την τρέχουσα εργασιακή πραγματικότητα. Στη διαμόρφωση των συνθηκών αυτών συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό η παγκοσμιοποίηση και η επικράτηση της παγκοσμιοποιημένης εργασίας, η οποία καταργεί τις έννοιες του χώρου και του χρόνου και μέσα από αυτές τις αλλαγές μεταλλάσσει και τη σχέση εργαζομένου και εργοδότη. Ανεξάρτητα από τη γεωγραφική θέση και την εταιρική πολιτική των επιχειρήσεων εφαρμόζονται κοινές μέθοδοι εργασίας και παραγωγής, γεγονός που εγείρει πολλά ερωτηματικά σχετικά με την επιρροή που δέχεται ο εργαζόμενος ως ατομική υπόσταση και ως κοινωνικό όν. Η αναζήτηση σχετικά με το βαθμό και τον τρόπο που επηρεάζουν όλες αυτές οι αλλαγές τον εργαζόμενο, οδήγησαν στην εξέταση των θεμάτων που σχετίζονται με την ικανοποίησή του από την εργασία, δηλαδή με την αξιολόγηση στην οποία προβαίνει αναφορικά με τις εργασιακές του εμπειρίες. Η τεχνολογία, η επίπλωση, η ικανοποίηση των ψυχολογικών αναγκών, η συμβατότητα του εργασιακού χώρου με τις λειτουργικές απαιτήσεις των εργαζομένων αποτελούν παράγοντες που σχετίζονται με την ικανοποίησή τους, όπως επίσης και ο έλεγχος που ασκούν τόσο στο εργασιακό τους αντικείμενο όσο και στα περιβαλλοντικά τεχνικά χαρακτηριστικά χώρου (φωτισμός, κλιματισμός, εξαερισμός). Παράλληλα, τίθενται ως θέματα προς εξέταση η σημασία που δίνεται στην ομαδική ικανοποίηση και η συσχέτισή της με την ατομική, ο ρόλος που διαδραματίζει η εργονομία και ο συμμετοχικός σχεδιασμός στη βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας, και η αξιολόγηση του κτιρίου εν χρήσει (post occupancy evaluation) από τους ίδιους τους χρήστες. { 19 }

23 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΕΡΕΥΝΑ Το πέμπτο κεφάλαιο αποτελεί το κεφάλαιο όπου παρουσιάζεται το ερευνητικό μέρος της διατριβής. Αναλυτικότερα, προβάλλονται τα στοιχεία που αφορούν στους στόχους της έρευνας, στον τόπο και τον πληθυσμό της έρευνας, στη μέθοδο, και στο ερωτηματολόγιο. Τα ερωτήματα και οι στόχοι της έρευνας βασίστηκαν στη βιβλιογραφία και στη θεωρητική προσέγγιση που παρουσιάστηκε στο πρώτο μέρος της διατριβής. Η υλοποίηση της ερευνητικής διαδικασίας, έλαβε χώρα στη Μεγάλη Βρετανία και συγκεκριμένα στο Λονδίνο από τον Οκτώβριο του 2006 μέχρι το Φεβρουάριο του Ερευνητικά αντικείμενα αποτέλεσαν δύο κτίρια που χαρακτηρίζονται έξυπνα, τόσο από τις επίσημες ανακοινώσεις των επιχειρήσεων που στεγάζονται εκεί όσο και από τη βιβλιογραφία. Τα δύο κτίρια παρουσιάζονται ξεχωριστά, εξαιτίας των διαφορών που εμφανίζουν σε σχέση με τα χαρακτηριστικά τους (αστικό περιβάλλον κτιρίου, περιβαλλοντικά τεχνικά χαρακτηριστικά). Ως μεθοδολογικό εργαλείο υιοθετήθηκε το ερωτηματολόγιο με κατευθυνόμενες, ημι-κατευθυνόμενες και κλίμακες 10 σημείων. Το πληθυσμιακό δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 60 εργαζόμενοι χρήστες συνολικά, 30 από κάθε επιλεγμένο κτίριο. Η επιλογή του δείγματος πραγματοποιήθηκε με γνώμονα τις μεταβλητές του φύλου και του υπηρεσιακού ρόλου. Και τα δύο κτίρια εξετάστηκαν ως προς το αστικό περιβάλλον του κτιρίου αλλά και ως προς το εναλλακτικό εργασιακό γραφειακό πλαίσιο με βάση τον εργασιακό χώρο, τα περιβαλλοντικά τεχνικά χαρακτηριστικά και την οργανωσιακή κουλτούρα. Σε αυτή τη φάση επιχειρείται μια ψυχοκοινωνική προσέγγιση μέσα από την αντίληψη, την αξιολόγηση και τις επιθυμίες των εργαζομένων. Πιο συγκεκριμένα, η αντίληψη, η αξιολόγηση και η διατύπωση επιθυμιών των εργαζομένων εξετάζονται με βάση τη νέα συνθήκη της παγκοσμιοποιημένης εργασίας, τα λειτουργικά συμβολικά χαρακτηριστικά του νέου εργασιακού περιβάλλοντος και τις μεταλλάξεις του δημόσιου και του ιδιωτικού βίου. Στο έκτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την ανάλυση των δεδομένων της έρευνας. Η ανάλυση και η διατύπωση των πορισμάτων οργανώνονται σε τέσσερις ενότητες: Α. Το αστικό περιβάλλον του κτιρίου. Αυτή η πρώτη ενότητα εξετάζει τις αξιολογήσεις και τις προσδοκίες των εργαζομένων σχετικά με τον περιβάλλοντα χώρο του κτιρίου. Β. Ο εργασιακός χώρος. Όπως και στην προηγούμενη ενότητα και σε αυτή διερευνώνται ζητήματα αντίληψης, αξιολόγησης και προσδοκιών σχετικά με τον εργασιακό χώρο, την οργάνωση και τα χαρακτηριστικά του. Μέσα από την ανάλυση και επεξεργασία των δεδομένων αναζητείται το αν ικανοποιούνται ή όχι οι εργαζόμενοι από την περιοχή εργασίας, αν θεωρούν τον εργασιακό χώρο ευνοϊκό για την επιτέλεση της εργασίας τους και ποια στοιχεία κρίνουν ότι πρέπει να αντικατασταθούν. Γ. Τα περιβαλλοντικά τεχνικά χαρακτηριστικά. Και σε αυτή την ενότητα επιδιώκεται, μέσα από τις απόψεις των εργαζομένων, να γίνει αντιληπτή η βαρύτητά τους στην εργασιακή καθημερινότητα. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων καθιστά εφικτή την κατανόηση της ικανοποίησης που βιώνουν ή όχι χάρη στα περιβαλλοντικά τεχνικά χαρακτηριστικά και τον εντοπισμό κοινών ή αντίθετων απόψεων ανάμεσα στο πληθυσμιακό δείγμα των δύο κτιρίων. { 20 }

24 Δ. Τα οργανωσιακά χαρακτηριστικά. Σε αυτή την ενότητα παρουσιάζεται η επίτευξη ή μη των οργανωσιακών επιδιώξεων του κυβερνητικού οργανισμού (Α) και της εταιρίας (Β), μέσα από τον αξιολογικό λόγο των εργαζομένων. Η αξιολόγηση και η διατύπωση επιθυμιών αναφορικά με τα χαρακτηριστικά της οργανωσιακής κουλτούρας που υφίστανται μέσα στα δύο κτίρια, φανερώνουν τον τρόπο με τον οποίο τους επηρεάζουν και ερμηνεύονται με τη βοήθεια των εννοιών και των θεωριών που παρουσιάστηκαν στο πέμπτο κεφάλαιο. Μέσα από την ανάλυση των δεδομένων προκύπτουν πορίσματα που σχετίζονται με την άνεση, την ευχαρίστηση, την ασφάλεια, τις συνθήκες κοινωνικοποίησης και τη δυνατότητα δημιουργίας και διατήρησης της ατομικής ταυτότητας μέσα στον εργασιακό χώρο, όπως επίσης και με την παρεμπόδιση ή, αντίθετα, τη διευκόλυνση της ίδιας της εργασίας από τα χαρακτηριστικά του έξυπνου κτιρίου. { 21 }

25 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ { 22 }

26 1.0 ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΑ ΕΞΥΠΝΑ ΚΤΙΡΙΑ: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ { 23 }

27 1.0.1 Περίληψη Στο πρώτο κεφάλαιο επιχειρείται μια σύντομη εισαγωγή στην έννοια των τεχνολογικώς προηγμένων ή έξυπνων κτιρίων. Παρουσιάζονται οι διαφορετικές προσεγγίσεις και σημασιοδοτήσεις της έννοιας έξυπνο κτίριο ανάλογα με την οπτική των μελετητών της. Για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου έξυπνο κτίριο κρίθηκε αναγκαία η εξέταση της καταγωγής και της εξέλιξής του, καθώς επίσης και των τεχνολογικών καινοτομιών και των υπηρεσιών του, οι οποίες καθίστανται πιο σαφείς μέσα από την παράθεση παραδειγμάτων. Σημαντικό τμήμα του κεφαλαίου λαμβάνει η παρουσίαση του ρόλου που διαδραματίζει η τεχνολογία πληροφορικής στην επιτέλεση των οργανωσιακών στόχων και η αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν μέσα από τη διαχείριση εγκαταστάσεων, ώστε να γίνει κατανοητός ο λόγος που οι επιχειρήσεις δέχθηκαν να επενδύσουν στο καινοτόμο σχέδιο των έξυπνων κτιρίων. Στην ολοκλήρωση της εικόνας τους συμβάλλει η αναφορά στα μειονεκτήματα των έξυπνων κτιρίων, όπως επίσης και στις δυνατότητες της μελλοντικής εξέλιξής τους ΤΑ ΕΞΥΠΝΑ ΚΤΙΡΙΑ: Ορισμοί Η επινόηση νέων ψηφιακών υπηρεσιών και η προώθησή τους στην παγκόσμια αγορά -είτε πρόκειται για την υγεία, την εκπαίδευση, την ψυχαγωγία, είτε το εμπόριο ή την οικονομία- δημιούργησε την ανάγκη για την ανάπτυξη σύγχρονων υποδομών, όπως τα έξυπνα κτίρια. Η έννοια έξυπνο αποδίδεται στο κτίριο ως απόδοση της αγγλικής λέξης intelligent, η οποία επιλέγεται επειδή απαντάται συχνότερα στη βιβλιογραφία (Harrison, Loe, Read, 1998, Himanen, 2003, Bernaden, Neubauer, 1988, DEGW/Technibank, 1992, Jankovic, 1993, CIB, Working Group W098, 1995, Clements-Croome, 2004, Ehrich, 2005, So et al, 1999). Δεν υπάρχει αυστηρή χρήση αυτής της λέξης καθώς εμφανίζονται και άλλοι επιθετικοί προσδιορισμοί όπως smart (Sinopoli, 2006) και technologically advanced (Mirel, 2006) με ταυτόσημη έννοια. Το έξυπνο κτίριο παραπέμπει στην έννοια της ευφυΐας, η οποία έγκειται στην ικανότητα ενός ατόμου να αντιλαμβάνεται με ταχύτητα, να κρίνει σωστά και να ενεργεί αποτελεσματικά [λόγ. < αρχ. εὐφυΐα `ευχέρεια στη μάθηση και σημδ. γαλλ. intelligence] (Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, 2007). Η ευφυΐα του κτιρίου δεν έγκειται στην εκδήλωση διαίσθησης, πρωτότυπης σκέψης, λήψης πρωτοβουλιών ή μάθησης καθώς τα συστήματα που ενσωματώνει χρησιμοποιούνται για την υλοποίηση έργων με βάση την ανίχνευση, την μέτρηση, τον έλεγχο, την επίβλεψη και την προγραμματισμένη παρέμβαση. Στην ουσία, η ευφυΐα εντοπίζεται στο έργο των σχεδιαστών, των κατασκευαστών και των διαχειριστών του κτιρίου κατά τη σύλληψη του σχεδίου, την κατασκευή και τα στάδια λειτουργίας του. Δεν υπάρχει ένας καθολικά αποδεκτός ορισμός των επονομαζόμενων έξυπνων κτιρίων. Διάφοροι ορισμοί ή περιγραφές της έννοιας χρησιμοποιούνται για ποικίλους σκοπούς μέσα στην έρευνα, την εκπαίδευση και τη βιομηχανία κατασκευής χωρίς { 24 }

28 μέχρι στιγμής να έχει επικρατήσει κάποιος ως ένας και μοναδικός (Himanen, 2004). Ένας από τους πρώτους ορισμούς παρουσιάστηκε από το Ινστιτούτο Έξυπνου Κτιρίου (Intelligent Building Institute) στις Ηνωμένες Πολιτείες και εισήγαγε την έννοια έξυπνα κτίρια (intelligent buildings) ως την πιο κατάλληλη για να ονοματίσει την καινούρια κατάσταση πραγμάτων που χαρακτήριζε κτίρια εμπλουτισμένα με καινοτόμες υπηρεσίες (Himanen, 2003). Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Έξυπνου Κτιρίου το έξυπνο κτίριο είναι εκείνο το οποίο παρέχει έναν παραγωγικό χώρο μειωμένων εξόδων μέσω της βελτίωσης τεσσάρων βασικών στοιχείων: της κατασκευής, των συστημάτων, της διαχείρισης των εγκαταστάσεων, και της μεταξύ τους σχέσης (Bernaden, Neubauer, 1988). Οι πρώτες αναφορές στο έξυπνο κτίριο ακολούθησαν αυτό τον ορισμό, αλλά ανέλυσαν περισσότερο θέματα σε σχέση με την εταιρική οικονομία και τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, παρέχοντας και πιο εκτενείς πληροφορίες αναφορικά με τη λειτουργία του (Gouin, Cross 1986, Bernaden, Neubauer, 1988). Ο ρόλος που καλείται να διαδραματίσει η επιχείρηση είχε άλλωστε τονιστεί λίγα χρόνια νωρίτερα στο διεθνές συμπόσιο δομής των υπολογιστών 2, όπου ως έξυπνα είχαν οριστεί τα κτίρια που μπορούσαν να συνδυάσουν νεωτερισμούς, τεχνολογικούς ή μη, με επιδέξια διοίκηση, ώστε να μεγιστοποιηθεί η απόδοση της επένδυσης (Coggan, 2000). Σε αυτή την περισσότερο τεχνοκρατική κατεύθυνση, όπου το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην κατασκευή, τη λειτουργία και την προσαρμοστικότητα του κτιρίου προσανατολίστηκαν και άλλοι ορισμοί όπως οι ακόλουθοι: Η ευφυΐα (intelligence) του κτιρίου μπορεί να ερμηνευτεί ως η υψηλόβαθμη αντοχή του στην αλλαγή ή η ικανότητα του να διαχειριστεί την πίεση όλων των εκφάνσεων της αλλαγής: χειρισμού, λειτουργικής, οικονομικής, τεχνολογικής, οργανωσιακής και φυσικής αλλαγής (Mc Dougall, 1991). Η έννοια έξυπνο κτίριο αφορά ένα δομημένο περιβάλλον το οποίο καθιστά εφικτή την αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων και τις μηχανικές αντιδράσεις σε μια σειρά από λειτουργίες, π.χ. ρυθμισμένη αυξομείωση κλιματισμού και φωτισμού ανάλογη με τις εξωτερικές περιβαλλοντικές συνθήκες (Jankovic, 1993). Έξυπνο κτίριο είναι εκείνο το οποίο παρέχει έναν ανταποκρινόμενο αποτελεσματικό και υποστηρικτικό έξυπνο χώρο, μέσα στον οποίο η οργάνωση μπορεί να επιτύχει τους εταιρικούς της στόχους (DEGW/Technibank, 1992). Ένα έξυπνο κτίριο απαιτεί ευφυΐα στην εφαρμογή της ιδέας, στην κατασκευή και στα λειτουργικά στάδια του έργου, από τους πελάτες, τους συμβούλους σχεδιασμού, τους κατασκευαστές και τους διαχειριστές (Clements-Croome, 2004). Ο Travi (2001), διαχώρισε τους ορισμούς σύμφωνα με γεωγραφικά κριτήρια και διαφοροποίησε της ευρωπαϊκή προσέγγιση με βάση την έμφαση που έδωσε στον χρήστη. Πιο συγκεκριμένα: Στην Ιαπωνία έξυπνο θεωρείται ένα κτίριο, όπου 2 International Symposium of computer architecture, Toronto, May, { 25 }

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τριανταφυλλιά Νικολάου, Πολυτεχνείο Κρήτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή... 2 2. Σύνταξη Ερωτηματολογίων...

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008)

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Ο Τομέας Έρευνας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, μετά από οδηγία του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Αλεξανδρούπολη 08/04/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Το «Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών» του Τ.Ε.Ε.Π.Η.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ. για το Ηλεκτρονικό Ερωτηµατολόγιο Ικανοποίησης Χρηστών των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών

ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ. για το Ηλεκτρονικό Ερωτηµατολόγιο Ικανοποίησης Χρηστών των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ Ο ΗΓΟΣ για το Ηλεκτρονικό Ερωτηµατολόγιο Ικανοποίησης Χρηστών των Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2012 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ, ΑΠΘ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2013 9 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή Διδακτορική Διατριβή Ένας μοναχικός δρόμος με διεξόδους; Τόνια Αράχωβα, Υποψήφια Διδάκτωρ, tonia@idkaramanlis.gr Γκέλη Μανούσου, Υποψήφια Διδάκτωρ manousou@eap.gr Τόνια Χαρτοφύλακα, Υποψήφια Διδάκτωρ tonia@eap.gr

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Νικόλαος Μυλωνίδης Απρίλιος 2007 1 Η έννοια του Επιχειρηματία Αναλαμβάνει δράση Συνδυάζει καινοτομικά και δημιουργικά τους συντελεστές της παραγωγής Παράγει προϊόντα και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 5η: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια Έρευνα της ManpowerGroup για την Έλλειψη Ταλέντου στην Ελλάδα - 2013

Ετήσια Έρευνα της ManpowerGroup για την Έλλειψη Ταλέντου στην Ελλάδα - 2013 ManpowerGroup Μεσογείων 2-4 Πύργος Αθηνών 115 27 Αθήνα WWW.MANPOWERGROUP.GR T: 210 32.24.301 Ετήσια Έρευνα της ManpowerGroup για την Έλλειψη Ταλέντου στην Ελλάδα - 2013 Ταυτότητα Έρευνας Δείγμα: Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 4 η (2014 15) Έρευνα μάρκετινγκ & κατανόηση του πελάτη

Διάλεξη 4 η (2014 15) Έρευνα μάρκετινγκ & κατανόηση του πελάτη Διάλεξη 4 η (2014 15) Έρευνα μάρκετινγκ & κατανόηση του πελάτη 1 Η σημασία της έρευνας μάρκετινγκ Χώρα Τζίρος σε εκατομμύρια $ Μ. Βρετανία 2332 52,55 Γαλλία 1930 42,94 Σουηδία 261 39,38 Γερμανία 2080 35,32

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom»

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» «Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» Συνέντευξη του Προέδρου ΕΙΕ Δρ. Βασίλη Γρηγορίου στην ελληνική έκδοση του περιοδικού Fortune (23.10.2014) http://www.fortunegreece.com/article/elkistiki-ellada-gia-ena-technologiko-boom/

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Μαρία Καραβελάκη, Γεώργιος Παπαπαναγιώτου, Γιάννα Κοντού INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46, Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098, e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2014 13 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη Κορνηλία Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Το Διαδίκτυο των Αντικειμένων και η Δύναμη του Πλήθους (Internet of Things and Crowdsourcing)

Το Διαδίκτυο των Αντικειμένων και η Δύναμη του Πλήθους (Internet of Things and Crowdsourcing) Το Διαδίκτυο των Αντικειμένων και η Δύναμη του Πλήθους (Internet of Things and Crowdsourcing) Καθ. Σωτήρης Νικολετσέας 1,2 1 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών 2 Ινστιτούτο Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2012 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2014 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2012 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Ερωτηματολόγια & Συνεντεύξεις Ποσοτική Έρευνα Βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Καθηγητής αστροφυσικής. http://www.physics.auth.gr valhos@astro.auth.gr

Λουκάς Βλάχος Καθηγητής αστροφυσικής. http://www.physics.auth.gr valhos@astro.auth.gr Λουκάς Βλάχος Καθηγητής αστροφυσικής http://www.physics.auth.gr valhos@astro.auth.gr Εισαγωγή Δεξιότητες του σύγχρονου φυσικού Οι τομείς και οι κατευθύνσεις στο Τμήμα φυσικής Τα μεταπτυχιακά Γιατί να σπουδάσω

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

Διασύνδεσης. Λαμίας ως γέφυρα πληροφόρησης & επικοινωνίας με την αγορά εργασίας. Δρ. Θ. Γκανέτσος Επιστημονικός Υπεύθυνος του Γραφείου

Διασύνδεσης. Λαμίας ως γέφυρα πληροφόρησης & επικοινωνίας με την αγορά εργασίας. Δρ. Θ. Γκανέτσος Επιστημονικός Υπεύθυνος του Γραφείου Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Τ.Ε.I. ΛΑΜΙΑΣ «ΤοΤο Γραφείο Διασύνδεσης του Τ.Ε.Ι. Λαμίας ως γέφυρα πληροφόρησης & επικοινωνίας με την αγορά εργασίας Δρ. Θ. Γκανέτσος Επιστημονικός Υπεύθυνος του Γραφείου

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ»

«ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ» ΕΠΙΤΑΓΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Α.Ε.Ι. ΚΑΙ Τ.Ε.Ι. «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ- ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ» Βασικός στόχος του προγράμματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Στρατηγικό μάνατζμεντ εν καιρώ κρίσης και ολοκληρωμένη στρατηγική μάρκετινγκ χαμηλού κόστους.»

«Στρατηγικό μάνατζμεντ εν καιρώ κρίσης και ολοκληρωμένη στρατηγική μάρκετινγκ χαμηλού κόστους.» «Στρατηγικό μάνατζμεντ εν καιρώ κρίσης και ολοκληρωμένη στρατηγική μάρκετινγκ χαμηλού κόστους.» Ονοματεπώνυμο: Πιπικάκης Γεώργιος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Κριτσωτάκης Γεώργιος Δεκέμβριος 2012 Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙMP3ROVE

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙMP3ROVE Value thrugh Research and Innvatin ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΙMP3ROVE ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΜΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΙMP3ROVE Αθήνα Ιανουάριος 2014 Ο Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος είναι Πιστοποιημένος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ Θέσεις για νέους εργαζομένους δεν υπάρχουν μόνο στις ελληνικές εταιρείες, αλλά και σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθηκών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθηκών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθηκών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2012 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Παναγιώτης-Πολυχρόνης Κορφιάτης Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: κ. Ολίβια Κυριακίδου

Ονοματεπώνυμο: Παναγιώτης-Πολυχρόνης Κορφιάτης Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: κ. Ολίβια Κυριακίδου Ονοματεπώνυμο: Παναγιώτης-Πολυχρόνης Κορφιάτης Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: κ. Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2014 Στόχοι Έρευνας Ο βαθμός χρήσης των συστημάτων διαχείρισης της απόδοσης στα ξενοδοχεία

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός Σχέδιο δράσης για την πρόληψη ή/και την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων κάθε είδους, την ανάδειξη της σημασίας της διαφορετικότητας και την καταπολέμηση της βίας στα σχολεία 7085/14-05-2010

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Ιονίου Πανεπιστηµίου

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Ιονίου Πανεπιστηµίου ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Ιονίου Πανεπιστηµίου ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2014 2 ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala Μπιλμπάο, 28 Απριλίου 2008 Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Jukka Takala: Η εκτίμηση κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΝΤΟΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΝΤΟΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ Τεχνολογία Γ! τάξης γυμνασίου Οργάνωση και προγραμματισμός μεθόδου «ΕΡΕΥΝΑ & ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : ΝΤΟΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΗΣ Προβληματισμοί στο ξεκίνημα της χρονιάς. Η υποδομή του σχολείου μου πως μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΖΗΡΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΟΡΟΣΗΜΑ 1998 - Πιστοποίηση κατά ISO 9001 2002 Εγκαίνια νέων «οικολογικών» εγκαταστάσεων στα Σπάτα Αττικής 2003 - Πιστοποίηση Committed to Excellence του

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος και το έργο των Διπλωματούχων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων» Πέμπτη 09.06.2005

«Ο ρόλος και το έργο των Διπλωματούχων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων» Πέμπτη 09.06.2005 Καθ. Bασίλης Ασημακόπουλος Ειδικός Γραμματέας για την Κοινωνία της Πληροφορίας Χαιρετισμός στο πλαίσιο της Ημερίδας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Βασίλης Κουϊκόγλου. Καθηγητής. Επιστημονικά υπεύθυνος ΓΔΣ του Πολυτεχνείου Κρήτης

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Βασίλης Κουϊκόγλου. Καθηγητής. Επιστημονικά υπεύθυνος ΓΔΣ του Πολυτεχνείου Κρήτης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το Γραφείο Διασύνδεσης & Σταδιοδρομίας (ΓΔΣ) του Πολυτεχνείου Κρήτης διεξήγαγε το 2011 έρευνα απασχόλησης αποφοίτων των ετών 2001 2006 των τμημάτων Ηλεκτρονικών Μηχανικών & Μηχανικών Ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου Αθηνών

Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου Αθηνών ΜΟΝΑ Α ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΕΡΕΥΝΑ Ηλεκτρονική Έρευνα Ικανοποίησης Χρηστών Βιβλιοθήκης και Κέντρου Πληροφόρησης του Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου Αθηνών Η δράση 9.3 «Υπηρεσία Συµβούλου

Διαβάστε περισσότερα