ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εισαγωγή: Η Περιβαλλοντική Κατάσταση στην Ελλάδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. 15.1. Εισαγωγή: Η Περιβαλλοντική Κατάσταση στην Ελλάδα"

Transcript

1

2 ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εισαγωγή: Η Περιβαλλοντική Κατάσταση στην Ελλάδα Το φυσικό περιβάλλον στην Ελλάδα είναι εξαιρετικά πλούσιο σε χλωρίδα, πανίδα και βιότοπους. Επίσης έχει μεγάλη ποικιλία οικοσυστημάτων. Ο πλούτος αυτός του φυσικού περιβάλλοντος είναι αποτέλεσμα της ιδιαίτερης γεωγραφικής θέσης της χώρας, μεταξύ τριών ηπείρων και βιογεωγραφικών περιοχών. Η χώρα έχει μεγάλη ποικιλία κλιματικών συνθηκών και γεωμορφολογίας. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως παρατηρούνται και στην χώρα μας έντονα προβλήματα ρύπανσης του αέρα, του εδάφους και των υδατικών πόρων. Η συνεχιζόμενη αστικοποίηση του πληθυσμού, οι ανοργάνωτες και συνεχώς επεκτεινόμενες πόλεις έχουν προκαλέσει σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα τόσο στο αστικό δομημένο περιβάλλον (ατμοσφαιρική), όσο και στις παραπλήσιες περιοχές με τις πυρκαγιές, τα απορρίμματα και τις πολυάριθμες οδικές αρτηρίες. Η ανάπτυξη του τουρισμού στην Ελλάδα των τελευταίων δεκαετιών έχει γίνει αιτία για την καταστροφή περιοχών εξαιρετικού φυσικού κάλλους, παραλίες και νησιώτικες περιοχές. Οι πυρκαγιές των δασών έχουν επίσης συμβάλλει αποτελεσματικά στον περιορισμό ή εξαφάνιση άγριας πανίδας και χλωρίδας. Η γεωργία και τα πολλά είδη των καλλιεργειών που ακόμη χρησιμοποιούνται για το αγροτικό εισόδημα, έχουν αναπόφευκτα ρυπάνει το έδαφος, τα επιφανειακά και υπόγεια νερά με λιπάσματα και φυτοφάρμακα, καθώς και με τις ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις για αρδευτικές εργασίες. Με παρόμοιο τρόπο έχει δράσει και η υπεραλίευση των ψαριών και των άλλων θαλασσίων οργανισμών, ενώ συγχρόνως έχει αυξηθεί η ρύπανση των θαλασσών και κόλπων με πετρελαιοειδή και άλλα απορρίμματα των πλοίων και αλιευτικών. 327

3 Τα αστικά απορρίμματα και τα τοξικά βιομηχανικά και μη απόβλητα έχουν με τη σειρά τους ρυπάνει αρκετές περιοχές. Η διαχείρισή τους μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισε να γίνεται συστηματικά, ενώ ακόμη και σήμερα υπάρχουν πάνω από ανεξέλεγκτες χωματερές. Η βιομηχανική ανάπτυξη και η εκμετάλλευση πλουτοπαραγωγικών πόρων σε ορισμένες περιοχές έχει προκαλέσει σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα λόγω των αερίων ρύπων και των στερεών και υγρών αποβλήτων Φυσικό Περιβάλλον στην Ελλάδα Στο φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας απαντούν πάνω από είδη ανώτερων φυτών (χλωρίδα), όπου το 20% είναι ενδημικά. Επίσης στην Ελλάδα έχουν αναφερθεί σχεδόν 900 είδη και υποείδη σπονδυλωτών ζώων και περίπου ασπόνδυλα. Στις λίμνες και στα ποτάμια της Ελλάδας ζουν περίπου 79 είδη αυτοχθόνων πρωτογενών ψαριών (τα 39 είναι ενδημικά). Υπάρχουν 16 είδη αμφιβίων, 58 είδη ερπετών και υποείδη αμφιβίων που είναι ενδημικά στην Ελλάδα. Στον ελληνικό χώρο έχουν καταγραφεί 450 είδη πουλιών (έχουν τεκμηριωθεί 407 είδη). Επίσης, υπάρχουν 57 είδη και υποείδη θηλαστικών. 2 Στην Ελλάδα υπάρχει εξαιρετική ποικιλία βιοτόπων με πλούσια πανίδα και χλωρίδα και οι οποίοι λόγω της μεγάλης βιοποικιλότητας απαιτούν ιδιαίτερης προστασίας. Μεγάλος αριθμός φυτών και ζώων βρίσκονται στους καταλόγους των απειλουμένων ειδών. Για παράδειγμα, ο αριθμός των πουλιών που φωλιάζουν στην Ελλάδα είναι 240 (60% του συνόλου), ενώ τα υπόλοιπα διαχειμάζουν ή περνούν από την χώρα μας μεταναστεύοντας ( στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ενδημικά πουλιά). Περίπου 100 είδη πουλιών θεωρούνται απειλούμενα (25 είδη είναι κινδυνεύοντα, 21 είδη τρωτά, 20 είδη σπάνια, 20 ανεπαρκώς γνωστά, 6 απροσδιόριστα και 6 εκλιπόντα). 2 Τα κύρια αίτια της μείωσης των φυσικών πληθυσμών φυτών και ζώων είναι η υποβάθμιση των φυσικών οικοτόπων και βιοτόπων, η αυξανόμενη επέκταση των αστικών περιοχών, οι πυρκαγιές στα δάση, η αποξήρανση 328

4 υγροτόπων κλπ. Επίσης, η μη ορθολογική εκμετάλλευση του ζωικού κεφαλαίου, όπως είναι το ανεξέλεγκτο κυνήγι και διάφορα είδη λαθροθηρίας πουλιών και μικρών θηλαστικών, η υπεραλίευση, η συλλογή και εμπορία αυγών και οι πυρκαγιές ή καταστροφές δασών. Επιπλέον, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η διάβρωση των εδαφών και η ρύπανση με φυτοφάρμακα και λιπάσματα υγροτόπων περιορίζουν και εξαφανίζουν φυσικούς πληθυσμούς φυτών και ζώων. Vulpa vulpa Erinaceus europaeus Parus ater falco tinunculus Tyto alba Σχήμα Προστατευόμενα είδη της χώρας μας. Η προστασία της άγριας πανίδας και χλωρίδας εφαρμόζεται ακόμη πολύ χαλαρά και χωρίς να έχουν γίνει σημαντικές και οργανωμένες εκστρατείες, παρά το σχετικά μεγάλο νομοθετικό πλέγμα για την διαχείριση δασών, βοσκοτόπων, υδάτινων πόρων, βιοτόπων, δρυμών, κλπ. Υπάρχουν πολλά νομοθετήματα που προστατεύουν και θέτουν τις αρχές για την διαχείριση των 329

5 οικοσυστημάτων, αλλά και τα διάφορα ενδημικά και μη είδη πανίδας στην Ελλάδα. Η Οδηγία για την προστασία της πανίδας 92/34/ΕΟΚ αποτελεί σημαντικό νομοθέτημα και η εφαρμογή της στην Ελλάδα πιστεύεται ότι θα διασφαλίσει την διατήρηση ή αποκατάσταση σε ικανοποιητικό βαθμό τους πληθυσμούς των ειδών της πανίδας που κινδυνεύουν να εξαφανισθούν, είναι ευπρόσβλητα, είναι σπάνια ή είναι ενδημικά και απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Ο πρώτος τρόπος για την διατήρηση και προστασία είναι προστασία των περιοχών που ζουν, δηλαδή καθορισμού ειδικών ζωνών διατήρησης στα πλαίσια του ευρωπαϊκού δικτύου ΦΥΣΗ Τα είδη αυτά αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ της Οδηγία 92/43/ΕΟΚ (θηλαστικά, ερπετά, αμφίβια, ψάρια γλυκού νερού, καρκινοειδή, μαλάκια και έντομα), στο παράρτημα της Οδηγία 79/409/ΕΟΚ (είδη άγριων πουλιών, όπως τροποποιήθηκε από την Οδηγία 91/244/ΕΟΚ) και με στα άλλα παραρτήματα των οδηγιών σε ότι αφορά τα μεταναστευτικά είδη πουλιών. Επίσης, η άγρια πανίδα προστατεύεται με την απαγόρευση σύλληψης ή θανάτωσης εκ προθέσεως, την απαγόρευση παρενόχλησης κατά την περίοδο αναπαραγωγής, την χειμέρια νάρκη, κλπ και της απαγόρευσης βλάβης ή καταστροφής των τόπων ανάπαυσης και αναπαραγωγής. Τα προστατευόμενα είδη ζώων που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα των δύο οδηγιών είναι περίπου 200 είδη, εκ των οποίων τα 74 είδη έχουν αναφερθεί στην Ελλάδα. Από τα 280 είδη του παραρτήματα ΙV (είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος που απαιτούν αυστηρή προστασία) τα 125 είδη έχουν αναφερθεί στην Ελλάδα. 3 Οι οδηγίες καλύπτουν σε ικανοποιητικό βαθμό τα σπονδυλωτά της Ελλάδας, με εξαίρεση τα ψάρια του γλυκού νερού. Αλλά πολλά ελληνικά είδη, σπάνια, ενδημικά και απειλούμενα είδη δεν περιλαμβάνονται στην οδηγία. Μεγάλες ελλείψεις παρατηρούνται στα ασπόνδυλα (υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα υπάρχουν ασπόνδυλα είδη),ιδιαίτερα για τα ενδημικά ασπόνδυλα είδη

6 Η καταγραφή των ειδών της πανίδας πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος "Καταγραφή, αναγνώριση, εκτίμηση και χαρτογράφηση των τύπων οικοτόπων και των ειδών χλωρίδας και πανίδας της Ελλάδας". 4 Η περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περίοδο θα έχει αρκετές συνέπειες και στο αγροτικό χώρο. Ιδιαίτερα οι οδηγίες : 79/409 για τα πουλιά, η 92/43 για τους οικοτόπους, η 91/676 για τα νιτρικά, η 85/337 για τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, 80/778 για το πόσιμο νερό και η 80/68 για την προστασία των υπόγειων νερών. Ορισμένα λιπάσματα, φυτοφάρμακα και καλλιεργητικές τεχνικές θα πρέπει να μεταβληθούν. Η προστασία των βιοτόπων, υδρολογικών συστημάτων, εδαφών και υπόγειων νερών από γεωργικής προέλευσης ρύπανση είναι μεγάλης σημασίας. 5 Η Ελλάδα είναι χώρα με πολύ πλούσια ποικιλία υγροτόπων, παρά την αποξήρανση που υπέστησαν πολλοί υγρότοποι για την αντιμετώπιση της ελονοσίας στην περίοδο Η τελευταία απογραφή των υγροτόπων στην Ελλάδα έγινε από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) το 1993 σε συνεργασία με το ΥΠΕΧΑΔΕ, υπηρεσιών του υπουργείου Γεωργίας. Σύμφωνα με την καταγραφή υπάρχουν 378 υγρότοποι με έκταση πάνω από 2 εκατομμύρια στρέμματα. Εάν μετρηθούν και τα δέλτα των ποταμών ο συνολικός αριθμός είναι 408. Από τους υγρότοπους αυτούς οι 11 είναι μεγάλα οικοσυστήματα υγροτόπων που έχουν ανακυρηχθεί προστατευόμενες περιοχές σύμφωνα με την σύμβαση Ραμσάρ (όπου βασικό κριτήριο αξιολόγησης αποτελεί η βιολογική τους σημασία και η ορνιθοπανίδα τους) H Ατμοσφαιρική Ρύπανση Η ατμοσφαιρική ρύπανση εμφανίσθηκε αρχικά με υψηλές συγκεντρώσεις του διοξειδίου του θείου και καπνού από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 στην Αθήνα λόγω της χρήσης μαζούτ στις κεντρικές θερμάνσεις. Ατμοσφαιρική ρύπανση αντιμετωπίζουν και άλλες μεγάλες πόλεις της Ελλάδας καθώς και βιομηχανικές περιοχές. 331

7 Τις τελευταίες δεκαετίες όμως η αύξηση των τροχοφόρων και το φωτοχημικό νέφος (δηλαδή όζον, οξείδια αζώτου, μονοξείδιο του άνθρακα, υδρογονάνθρακες, κλπ) δημιούργησαν σημαντικές μεταβολές στην ποσότητα και ποιότητα των αέριων ρύπων στην περιοχή του Λεκανοπεδίου και στο κέντρο της Αθήνας. Ιδιαίτερη αύξηση παρουσίασαν το όζον, τα οξείδια του αζώτου, οι υδρογονάνθρακες και άλλες πτητικές οργανικές ενώσεις, το μονοξείδιο του άνθρακα, τα αιωρούμενα σωματίδια (ιδιαίτερα τα κάτω των 10μm διάμετρο) και πολυαρωματικοί πολυκυκλικοί υδρογονάνθρακες. 7 Το διοξείδιο του θείου και ο καπνός παρουσιάζουν μείωση λόγω της βελτίωσης των καυσίμων, της μείωσης του θείου στα καύσιμα και η κατάργηση του μαζούτ για τις κεντρικές θερμάνσεις. Με την απαγόρευση της βενζίνης με μόλυβδο (ως αντικροτικό) έχει περιορισθεί η ρύπανση από μόλυβδο, ενώ με την εισαγωγή των καταλυτικών μετατροπέων έχει μειωθεί ελαφρά η ρύπανση από μονοξείδιο του άνθρακα και οξείδια του αζώτου. Παρόλα αυτά υπάρχουν ακόμη υπερβάσεις των ορίων για ορισμένους ρύπους ημέρες τον χρόνο. 8 Τα τελευταία χρόνια η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα κυμάνθηκε από χαμηλά σε μέτρια επίπεδα για το 89% του χρόνου (1993). Οι μεγαλύτερες τιμές SO 2, NO Χ, CO και καπνού παρουσιάζονται στο κέντρο της πόλης, ενώ για το όζον (Ο 3 ) στην περιφέρεια και κυρίως στα βόρεια προάστια. Διαχρονικά οι συγκεντρώσεις από καπνό και μόλυβδο παρουσιάζουν μείωση. Τους χειμερινούς μήνες οι τιμές ρύπανσης για SO 2 και CO είναι αυξημένες, ενώ οι τιμές για τους ρύπους NO x και O 3 είναι αυξημένες τους θερινούς μήνες. 9 Η Θεσσαλονίκη παρουσιάζει και αυτή υψηλές συγκεντρώσεις ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων. Ο καπνός και το διοξείδιο του θείου παρουσιάζουν υπέρβαση στην βιομηχανική περιοχή του Κορδελιού, ενώ στο κέντρο της πόλης βρίσκονται σε οριακό επίπεδο. Το μονοξείδιο του άνθρακα υπερβαίνει το όριο της Π.Ο.Υ. στο κέντρο της πόλης, ενώ τα οξείδια του αζώτου δεν παρουσιάζουν υπερβάσεις, πιθανόν λόγω της μικρότερης ηλιοφάνειας, σε σχέση με την Αθήνα. Τα αιωρούμενα σωματίδια επίσης παρουσιάζουν υψηλές συγκεντρώσεις (ένα 332

8 τμήμα τους είναι γαιώδους σύστασης λόγω της μικρής εδαφοκάλυψης με πράσινο και δένδρα της περιοχής). 9 Η περιοχή της Πτολεμαΐδας-Κοζάνης λόγω των 16 μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (καύσιμο λιγνίτης), της δυσμενούς τοπογραφίας του εδάφους και της μεγάλης συχνότητας άπνοιας, παρουσιάζονται υψηλές συγκεντρώσεις αιωρουμένων σωματιδίων, ενώ ο καπνός, το διοξείδιο του θείου και τα οξείδια αζώτου είναι σε οριακές τιμές. Η εγκατάσταση ηλεκτροστατικών φίλτρων έχει περιορίσει σημαντικά ένα μέρος της ρύπανσης των αιωρουμένων σωματιδίων. Ωστόσο, παραμένουν ακόμη σημαντικά προβλήματα για την υγεία του πληθυσμού. 10 Επίσης, σημαντικό πρόβλημα ατμοσφαιρικής ρύπανσης παρουσιάζει η περιοχή γύρω από το εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Μεγαλούπολη (3 σταθμοί λιγνίτη της ΔΕΗ). Λόγω της χαμηλής ποιότητας του λιγνίτη και της έλλειψης φίλτρων οι σταθμοί εκπέμπουν υψηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου, οξείδια του αζώτου και αιωρούμενα σωματίδια. Η Οδηγία 88/609/ΕΟΚ που θέτει όρια εκπομπών δεν έχει εφαρμογή στον σταθμό αυτό (ισχύει για σταθμούς που αδειοδοτήθηκαν μέχρι ). Η ΔΕΗ πρόκειται να λάβει διάφορα μέτρα για τον περιορισμό της ρύπανσης. 11 Οι άλλες μεγάλες πόλεις της Ελλάδας παρουσιάζουν αυξημένα προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης λόγω της αύξησης των τροχοφόρων, της άναρχης δόμησης και της υπερσυγκέντρωσης δραστηριοτήτων στο κέντρο του αστικού χώρου. Τα μέτρα που άρχισαν να λαμβάνονται τα τελευταία χρόνια είναι δύσκολο να εκτιμηθούν για την αποδοτικότητά τους. Το ΥΠΕΧΩΔΕ και οι νομαρχιακές υπηρεσίες έχουν ετοιμάσει σχέδια για τον περιορισμό της ρύπανσης από την βιομηχανία (τροποποίηση αδειών λειτουργίας, παροχή οικονομικών κινήτρων για εγκατάσταση αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, κλπ), την κεντρική θέρμανση και άλλες εγκαταστάσεις καύσης (νομοθέτηση όρων λειτουργίας, όρια εκπομπών για αρτοποιεία, κλπ), την βελτιστοποίηση της ποιότητας των καυσίμων ( χρήση μαζούτ με περιεκτικότητα σε θείο 0,7% στην περιοχή της Αττικής, χρήση ειδικού ντίζελ για την κίνηση των λεωφορείων 333

9 κλπ), την εφαρμογή καταλυτικών μετατροπέων στα αυτοκίνητα (κίνητρα για την αλλαγή των παλαιάς τεχνολογίας οχημάτων, έλεγχος καυσαερίων-κτεο, έλεγχος καυσαερίων στο δρόμο, κλπ). Επίσης, έχουν γίνει προσπάθειες για την βελτίωση της λειτουργίας ορισμένων μεγάλων πόλεων (ανισόπεδοι κόμβοι, αναβάθμιση εμπορικών τριγώνων-αθήνα, χώροι στάθμευσης, κλπ), λήψη εκτάκτων μέτρων σε περιόδους υψηλής ρύπανσης και εκπόνηση μακροχρόνιων προγραμμάτων για την μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ( νέοι σταθμοί μέτρησης ποιότητας αέρα, οργάνωση δικτύου πληροφόρησης, ειδικά προγράμματα, όπως "Αττική SOS", κλπ). 11 Οι μέγαλες πόλεις παρουσιάζουν επίσης σημαντικό πρόβλημα θορύβου από τροχοφόρα, διάφορες ανθρωπογενείς δραστηριότητες (ανέγερση οικοδομών, κατασκευές, βιοτεχνίες κλπ) και από την λειτουργία νυκτερινών κέντρων και τουριστικών εγκαταστάσεων. 11 Προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης παρουσιάζουν και διάφορες περιοχές της Ελλάδας λόγω βιομηχανικών μονάδων : 11 Σχηματάρι-Οινόφυτα : βιομηχανικές και κτηνοτροφικές μονάδες Δίστομο : εργοστάσιο Αλουμίνας περιοχή Θηβών : βιομηχανίες περιοχή Χαλκίδας : εργοστάσια τσιμέντου περιοχές Γλύφας-Βαθύ Αυλίδας-Φάρου: κεραμοποιεία, ασβεστοποιεία, χημικά προϊόντα, ναυπηγεία περιοχή Αλιβερίου: ΑΗΣ Αλιβερίου, ΑΓΕΤ Ηρακλής (τσιμέντα), κλπ. περιοχή Κορινθίας: διυλιστήρια της Μotor Oil Σύρος και Νεώρειο: σταθμός ΔΕΗ Λέσβος : ασβεστοκάμινα και πυρηνελουργεία στην είσοδο της πόλης περιοχή Βόλου: Χαλυβουργία Θεσσαλίας, Μεταλλουργική ΧΑΛΥΨ, εργοστάσιο ΑΓΕΤ (τσιμέντου) περιοχή Φθιώτιδας: ΛΑΡΚΟ στην Λάρυμνα περιοχή Καβάλας: εργοστάσιο λιπασμάτων 334

10 15.4. Τα Προβλήματα Ρύπανσης του Υδάτινου Περιβάλλοντος Η Ελλάδα διαθέτει περίπου χιλιόμετρα ακτογραμμή (περίπου το 25 % του συνόλου των ακτών της ΕΕ), από τις πλέον εκτεταμένες της Ευρώπης και περίπου νησιά. Στο εσωτερικό της χώρας υπάρχει μεγάλος αριθμός ποταμών (Αξιός, Νέστος, Στρυμόνας, Έβρος κλπ), χειμάρρων, παραποτάμων και ρεμάτων, καθώς και σημαντικός αριθμός λιμνών, μικρών λιμνών, υγροτόπων και πηγών γλυκού νερού. Τα τελευταία χρόνια όμως παρατηρούνται σημαντικά προβλήματα ρύπανσης του υδατικού περιβάλλοντος, υπερβολική και ανεξέλεγκτη χρήση υπογείων υδατικών πόρων για άρδευση και λειψυδρίες στις μεγάλες πόλεις. Για την καλύτερη αντιμετώπιση των προβλημάτων των υδατικών πόρων και της ρύπανσης το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει προωθήσει το πρόγραμμα ΥΔΡΟΣΚΟΠΙΟ για την τράπεζα πληροφοριών που θα περιλαμβάνει υδρολογικά, υδρο-γεωλογικά και μετεωρολογικά δεδομένα. Επίσης με το δίκτυο ΕΔΠΠ (Εθνικό Δίκτυο Πληροφορικής Περιβάλλοντος) θα γίνει αρχειοθέτηση και πρόσβαση σε δεδομένα μετρήσεων ποιότητας νερών. 12 Για τα επιφανειακά νερά υπάρχουν ήδη σημαντικές νομοθετικές και κανονιστικές ρυθμίσεις για την προστασία, χρήση και ποιότητα: για τα νερά που θα χρησιμοποιηθούν ως πόσιμα (κατηγορίες Α1, Α2 και Α3), για τα νερά κολύμβησης, τα νερά αλιείας (ψάρια, σαλμονίδες, κυπρίνους και οστρακοειδή), τα νερά άρδευσης, ψύξης μηχανών, κλπ, και τέλος για νερά για άλλες χρήσεις (ΚΥΑ 46399/1986). Επίσης, το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει προωθήσει και οργανώσει εθνικό δίκτυο παρακολούθησης της ποιότητας των επιφανειακών νερών με περιφερειακά αναλυτικά εργαστήρια (στις μεγάλες πόλεις εργαστήρια Α και στις επαρχιακές περιοχές εργαστήρια Β). Επίσης, συγκεντρώνονται στοιχεία από παρακολούθηση και αναλύσεις των 6 κυριότερων ποταμών στην Ελλάδα, μέσα στις υποχρεώσεις για την εναρμόνιση των οδηγιών της ΕΕ, με υφιστάμενα δίκτυα εργαστηρίων, κυρίως του υπουργείου Γεωργίας

11 Τα παράκτια νερά και το θαλάσσιο περιβάλλον έχουν σημαντικά προβλήματα ρύπανσης λόγω της αστικοποίησης, του τουρισμού, των αστικών και βιομηχανικών λυμάτων και αποβλήτων, της έκπλυσης γεωργικών λιπασμάτων-φυτοφαρμάκων και κτηνοτροφικών αποβλήτων, τον μεγάλο αριθμό πλοίων και άλλων πλεούμενων για αναψυχή, της έλλειψης λιμανιών και μαρίνων με κατάλληλη υποδομή, καθώς και της υποβάθμισης κλειστών θαλασσίων περιοχών (Κόλπος Ελευσίνας, Αμβρακικός, κλπ). Σύμφωνα με στοιχεία της UNEP τα ποσοστά συμμετοχής των διαφόρων πηγών ρύπανσης των θαλασσών είναι: χερσαίες πηγές 44%, θαλάσσιες μεταφορές 12%, απ ευθείας απορρίψεις 10%, μεταφορά ρύπων από την ατμόσφαιρα 33% και εργασίες εκμετάλλευσης υποθαλασσίου πλούτου 1%. 13 Το πρόγραμμα MED.POL είναι συμφωνία της χώρας μας με την UNEP για την παρακολούθηση της ρύπανσης και έρευνας της Μεσογείου. Περιλαμβάνει δειγματοληψίες και αναλύσεις, κυρίως σε κλειστούς κόλπους (Σαρωνικός, Θερμαϊκός, Στρυμονικός, Καβάλας, Πατραϊκός) και σε διάφορα νησιά. Οι αναλύσεις αφορούν κυρίως βαρέα μέταλλα, μικροοργανισμοί, πετρελαιοειδή, πλαγκτονικοί οργανισμοί και διάφορες ωκεανογραφικές και μετεωρολογικές παράμετροι. Από την Οδηγία 76/160/ΕΟΚ η χώρα μας έχει υποχρέωση της παρακολούθησης της ποιότητας των νερών κολύμβησης ( μικροβιολογικές και χημικές δειγματοληψίες ανά 15 ημέρες για 6 μήνες κάθε χρόνο και σε καθορισμένες περιοχές). Το πρόγραμμα πραγματοποιείται με την ευθύνη του ΥΠΕΧΑΔΕ σε πάνω από ακτές κολύμβησης με την συμμετοχή πολλών εργαστηρίων ( πανεπιστημιακά μικροβιολογικά εργαστήρια στις πόλεις Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα, και νομαρχιακά ή δημοτικά εργαστήρια ΙΘΑΒΙΚ-Ηρακλείου, Ρόδος, Λέσβος, Βόλος). 12 Στα πλαίσια του προγράμματος ENVIREG έχει προωθηθεί η εγκατάσταση μονάδων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων σε μεγάλες παράκτιες πόλεις και εγκαταστάσεις που επεξεργάζονται κατάλοιπα πλοίων σε λιμάνια. Επίσης, οι υπηρεσίες του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας συμμετέχουν ενεργά στους διεθνείς οργανισμούς και δραστηριότητες για την προστασία του 336

12 θαλάσσιου περιβάλλοντος (Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός-Ι.Μ.Ο, πρόγραμμα UNEP, Κέντρο Καταπολέμησης Ρύπανσης της Μεσογείου-Μάλτα R.E.M.P.E.C., επιθεώρηση πλοίων στα λιμάνια M.O.U.). Το Υ.Ε.Ν. έχει ιδρύσει σταθμούς καταπολέμησης της θαλάσσιας ρύπανσης, έχει ορισμένα περιπολικά και αεροσκάφη για την παρακολούθηση των θαλασσών, καθώς και σκάφη απορρύπανσης, φραγμάτων σκίμερς και υλικά χημικής διάλυσης των πετρελαιοκηλίδων (το 1993 διαπιστώθηκαν 271 περιστατικά θαλάσσιας ρύπανσης από πλοία και χερσαίες εγκαταστάσεις, επιθεωρήθηκαν 872 πλοία και 148 παράκτιες εγκαταστάσεις διακίνησης πετρελαιοειδών. 12 Η Ελλάδα έχει ολοκληρώσει το νομοθετικό και κανονιστικό πλέγμα για την προστασία της ποιότητα των νερών: ΚΥΑ 69269/5387/1986 : ποιότητα επιφανειακών νερών ΥΔΕ 1Β221/1965 : διάθεση λυμάτων και βιομηχανικών αποβλήτων ΚΥΑ Α5/2280/1983 και τροπ. ΚΥΑ Α5/5180/1988: προστασία νερών για την ύδρευση της Αθήνας ΚΥΑ 18186/1988, ΥΣ 144/ΦΕΚ.197/87, ΥΣ 70/ΦΕΚ90/1990: Διάφορες αποφάσεις για οριακές τιμές επικίνδυνων ουσιών στα υγρά απόβλητα και στα νερά. Επίσης, οι κρατικές υπηρεσίες συνεργάζονται σε διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα για την προστασία του υδατικού περιβάλλοντος (MEDSPA, POTAMES, πρόγραμμα διαχείρισης του Νέστου, κλπ). Ενώ συγχρόνως έχουν δημιουργηθεί οι υποδομές για τα αστικά απόβλητα στις περισσότερες πόλεις της Ελλάδας. Ήδη, το 54% του πληθυσμού εξυπηρετείται από μονάδες επεξεργασίας αστικών αποβλήτων, περίπου 10% θα έχει σύντομα επεξεργασία αποβλήτων και την επόμενη δεκαετία το υπόλοιπο του πληθυσμού. Στο τομέα των βιομηχανικών αποβλήτων η Ελλάδα δεν έχει εφαρμόσει συντονισμένο πρόγραμμα λόγω του μικρού βαθμού βιομηχανικής ανάπτυξης και βαριάς βιομηχανία, σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ. Σε ορισμένες περιοχές υπάρχει έντονο πρόβλημα βιομηχανικών αποβλήτων (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ηράκλειο, Βόλος). Η βιομηχανική ρύπανση είναι κυρίως οργανικές 337

13 ουσίες, βαρέα μέταλλα, θρεπτικά υλικά από βιομηχανίες λιπασμάτων και τροφίμων, και θερμική ρύπανση από θερμοηλεκτρικούς σταθμούς.12 Τέλος, η αγροτική ρύπανση στην Ελλάδα είναι αρκετά σημαντική λόγω της αυξανόμενης χρήσης λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων. Σε ορισμένες περιοχές υπάρχουν σημαντικά προβλήματα (π.χ. Αμβρακικός). Ήδη με την Οδηγία 91/676/ΕΟΚ και 91/27/ΕΟΚ η χώρα μας είναι υποχρεωμένη να περιορίσει την ρύπανση του αγροτικού τομέα (νιτρικά) για να προστατεύσει ευαίσθητους οικοτόπους και οικοσυστήματα. Με τις οδηγίες αυτές τίθενται διάφοροι περιορισμοί σε κτηνοτροφικές δραστηριότητες, χρήσης κόπρου και αζωτούχων λιπασμάτων κλπ Αστικά και Βιομηχανικά Απορρίμματα και Βιομηχανικά Τοξικά Απόβλητα Σύμφωνα με μελέτες των αρμόδιων αρχών (τοπική αυτοδιοίκηση και ΥΠΕΧΩΔΕ) η ποσότητα των οικιακών απορριμμάτων στην Ελλάδα ανέρχονται σε τόνους κάθε χρόνο με τάσεις αύξησης. Στην Ελλάδα δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα σωστή διαχείριση των απορριμμάτων, ιδιαίτερα στον τομέα της διαλογής και διάθεσης, με αποτέλεσμα να έχουν δημιουργηθεί σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα. Η σύνθεση των απορριμμάτων αυτών είναι: χαρτί 20%, μέταλλα 4,5%, γυαλί 4,5%, πλαστικά 8,5%, υφάσματα-ξύλα-δέρματα-λάστιχα 5%, αδρανή συστατικά (χώμα,οικοδομικά υλικά κλπ) 3%, ζυμώσιμα (τρόφιμα, φρούτα, λαχανικά κλπ) 49% και υπόλοιπα 5,5%. Τα πλαστικά πλησιάζουν σε ορισμένες περιοχές το 10% με αποτέλεσμα να επιβαρύνουν τις χωματερές λόγω του μακρού χρόνου παραμονής τους. 15 Το 1995 είχαν καταγραφεί στην Ελλάδα εγκεκριμένοι χώροι απόρριψης απορριμμάτων, αλλά είναι γνωστό ότι υπάρχουν και περίπου χώροι ανεξέλεγκτης απόρριψης. Στην Αθήνα το πρόβλημα των "σκουπιδιών", μετά την κατάσταση κορεσμού που έχει πραγματοποιηθεί στην χωματερή των 338

14 Άνω Λιοσίων, έχει εξελιχθεί σε σημαντικό περιβαλλοντικό και κοινωνικό πρόβλημα. Μετά από πολλές καθυστερήσεις έχουν τελικά (1996) προσδιορισθεί οι νέοι χώροι υγειονομικής ταφής απορριμμάτων (Χ.Υ.Τ.Α.) και βιοσταθεροποίησης (λιπασματοποίησης). Ιδιαίτερο πρόβλημα σκουπιδιών αντιμετωπίζουν ορισμένα νησιά του Αιγαίου επειδή δεν υπάρχει χώμα ή αδρανή υλικά επικάλυψης (λόγω της ορεινής φύσης τους). 16 Αντίθετα, έχουν αρχίσει ήδη να λειτουργούν πρότυπες μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων στην Καλαμάτα, την Ζάκυνθο, την Πάτρα και την Ξάνθη. Όπου οι πρωτοβουλίες των δημοτικών αρχών και η συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού συνέβαλαν στην ταχύτατη εκτέλεση έργων και εφαρμογή τεχνολογιών σωστής διαχείρισης των απορριμμάτων. 17 Το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει υλοποιήσει ορισμένα προγράμματα διαχείρισης οικιακών απορριμμάτων από τις πιστώσεις Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (ΜΟΠ) σε τρεις περιοχές της χώρας: ΜΟΠ Κρήτης, ΜΟΠ- Αιγαίου και ΣΠΑ σε 12 δήμους 7 περιφερειών (Κατερίνη, Καστοριά, Άργος- Ορεστικού, Κοζάνης, Ηγουμενίτσας, Λαμίας, Ναυπλίου, Άργους κλπ. Στα προγράμματα αυτά θα διατεθούν σημαντικά ποσά για έργα κατασκευής, αποκατάστασης χώρων διάθεσης απορριμμάτων, προμήθειες μηχανολογικού εξοπλισμού, κλπ. Επίσης έχουν διατεθεί σημαντικά ποσά για την εξυγίανση χώρων απορριμμάτων και για τον καθαρισμό τουριστικών ακτών. Παρά τις ενημερωτικές εκστρατείες, τις ενέργειες σε ορισμένους δήμους για την διαλογή στην πηγή του χαρτιού και των άλλων υλικών και τις νομοθετικές ρυθμίσεις, η κατάσταση του προβλήματος των απορριμμάτων στην Ελλάδα παραμένει οξύ. 15 Τα τοξικά απόβλητα στην Ελλάδα, ιδιαίτερα των βιομηχανικών δραστηριοτήτων, παρουσιάζουν ορισμένες ιδιομορφίες. Την μεγαλύτερη ποσότητα τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων την παράγουν περίπου μεγάλες βιομηχανίες (ορισμένες υπολειτουργούν) και περίπου βιομηχανίες και βιοτεχνίες μεσαίου και μικρού μεγέθους. Ορισμένες έχουν σύστημα επεξεργασίας υγρών τοξικών αποβλήτων. Οι υδαρείς λάσπες σε μεμονωμένες περιπτώσεις επεξεργάζονται (αφυδάτωση) και διατίθενται 339

15 ανάλογα με την προέλευση και τις τοξικές ουσίες που περιέχουν μαζί με τα στερεά απορρίμματα. Το 90% του συνόλου των στερεών τοξικών αποβλήτων και λασπών παράγονται από τις μεγάλες μονάδες. Από τις μικρές βιοτεχνικές-οικογενειακές μονάδες (3-5 άτομα) που παράγουν τοξικά απόβλητα, οι 350 είναι διάσπαρτες στην Αττική και οι 150 στο νομό Θεσσαλονίκης. Δεν υπάρχουν στην Ελλάδα οργανωμένοι χώροι για επεξεργασία και διαχείριση τοξικών αποβλήτων. Οι μεγάλες βιομηχανίες διαθέτουν τα απόβλητα και τις λάσπες σε ειδικούς χώρους ή τα αποθηκεύουν με άδεια της νομαρχίας ( Υπ.απόφαση 72751/3054/1985). Ειδικές κατηγορίες τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων (κυανιούχα άλατα, πολυχλωριωμένα διφαινύλια, PCBs, κλπ) αποθηκεύονται προσωρινά ή αποστέλλονται στο εξωτερικό για θερμική καταστροφή (ΚΥΑ 19744/454/1988, εναρμόνιση με οδηγία 84/631/ΕΟΚ). 15 Για ορισμένα είδη τοξικών αποβλήτων των βιομηχανιών γίνονται ξεχωριστές ενέργειες ώστε να μην ρυπάνουν το περιβάλλον. Οι λάσπες από εγκαταστάσεις εμπλουτισμού μικτών θειούχων ( τόνοι/έτος) που δεν είναι τοξικές διατίθενται στα ορυχεία εξόρυξης. Τα υλικά που παραμένουν μετά την εξόρυξη και κατεργασία χρυσότιλου-αμιάντου (Ζιδάνι Κοζάνης) από σερπεντινικά μεταλλεύματα, λόγω των ινών αμιάντου που περιέχουν διατίθενται σε ειδικά προετοιμασμένους χώρους (2.5 εκατομ. τόννοι/έτος, αν και η λειτουργία του αμιαντορυχείου έχει περιορισθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια). Η ιπτάμενη τέφρα που παράγεται κατά την καύση του λιγνίτη (Πτολεμαΐδα) διατίθεται σε χώρους που έχουν γίνει εκσκαφές για αποκατάσταση του τοπίου, ενώ ένα μέρος της αναμιγνύεται στο υλικό για την παρασκευή του τσιμέντου. Ο φωσφορογύψος (στερεό απόβλητο από 3 βιομηχανίες λιπασμάτων στην Αττική, Θεσσαλονίκη και Καβάλα) διατίθεται σε επιλεγμένους χώρους. Το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει αποφασίσει στην ίδρυση δύο κέντρων επεξεργασίας τοξικών και επικίνδυνων υγρών αποβλήτων και τοξικών λασπών. Το ένα θα είναι στην περιοχή Οινοφύτων (Θήβα), ενώ το δεύτερο στην Θεσσαλονίκη. Επίσης, έχει προγραμματισθεί η μελέτη και κατασκευή δύο κέντρων 340

16 ελεγχόμενης εναπόθεσης στερεών τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων και λασπών. Το ένα για τα απόβλητα της Ν. Ελλάδας (ενώ έχει αρχίσει η επιλογή 3-4 χώρων, υπάρχουν σοβαρές δυσκολίες στην αποδοχή τους) και ένα στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης για την Β. Ελλάδα. 15 Τέλος, τα νοσοκομειακά απορρίμματα και απόβλητα, τα οποία λόγω των παθογόνων οργανισμών και της φύσης τους ως αποβλήτων απαιτούν ιδιαίτερη διαχείριση και καταστροφή. Οι παραγόμενες ποσότητες νοσοκομειακών αποβλήτων στην Ελλάδα υπολογίζονται σε 40 τόνους/έτος. Στην Αθήνα υπάρχουν περίπου κλίνες (σύνολο, περίπου ) και στην Θεσσαλονίκη περίπου κλίνες, δηλαδή το 70 % των νοσοκομειακών ιδρυμάτων βρίσκονται συγκεντρωμένα στις δύο αυτές πόλεις. Από στατιστικές φαίνεται ότι, μόνο το 37 % των νοσοκομείων έχουν αποτεφρωτικό κλίβανο, αλλά χωρίς αντιρρυπαντική τεχνολογία και σε πολλές περιπτώσεις παλαιάς τεχνολογίας. Σε αρκετές περιπτώσεις τα νοσοκομειακά απόβλητα διατίθενται, σε αντίθεση με τους κανονισμούς, σε κοινές πλαστικές σακούλες και μεταφέρονται με τα συνηθισμένα απορριμματοφόρα των Ο.Τ.Α. στις χωματερές. Στην Αθήνα, υπάρχουν ειδικά οχήματα μεταφοράς των νοσοκομειακών αποβλήτων στον πυρολυτικό αποφρωτικό κλίβανο του Ενιαίου Συνδέσμου Δήμων και Κοινοτήτων Νομού Αττικής (Ε.Σ.Δ.Κ.Ν.Α.) στα Άνω Λιόσια. Τα διάφορα υπουργεία έχουν αποφασίσει να καθορίσουν τις προδιαγραφές, μεθόδους καύσης και διαδικασίες ίδρυσης και αδειοδότησης για κέντρα επεξεργασίας νοσοκομειακών αποβλήτων. 15,18 Επίσης, η Ελλάδα πρέπει να εναρμονίσει τις νομοθετικές/κανονιστικές ρυθμίσεις της για τα απορρίμματα και τα τοξικά απόβλητα με διάφορες οδηγίες της ΕΟΚ, όπως την 91/256/ΕΟΚ για τα στερεά απόβλητα, την 91/157/ΕΟΚ για τις μπαταρίες, την 75/434/ΕΟΚ για τα χρησιμοποιούμενα ορυκτέλαια και να προχωρήσει στην εκπόνηση μελετών και την χωροθέτηση μονάδων επεξεργασίας τοξικών αποβλήτων. 341

17 15.6. Γεωργία, Κτηνοτροφία, Αλιεία και Δάση Οι γεωργικές, κτηνοτροφικές και δασοπονικές δραστηριότητες συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στην ρύπανση και υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα. Οι γεωργικές καλλιέργειες καλύπτουν περίπου το 30 % της συνολικής έκτασης και η κτηνοτροφία (βοσκότοποι) περίπου το 65 % της χώρας. Η γεωργική δραστηριότητα στην Ελλάδα παίζει σημαντικό ρόλο στην διάβρωση και την αλατότητα των εδαφών. Η Ελλάδα έχει οξύτατο πρόβλημα διάβρωσης εδαφών στο, περίπου, 30 % της έκτασης της χώρας που οφείλεται και στο κλίμα και την τοπογραφική διαμόρφωση. Αλλά η κατάσταση χειροτερεύει με τις πυρκαγιές, την υπερβόσκηση, τις λανθασμένες χρήσεις και κατεργασίες της γης και τις υπερβολικές υδροληψίες. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο με την διάβρωση χάνονται περίπου 86 εκατομ. κυβικά μέτρα φερτών υλών, από τα οποία το 35 % είναι λεπτό επιφανειακό έδαφος. 19 Οι ανάγκες των γεωργικών καλλιεργειών σε νερό έχουν πολλαπλασιασθεί τα τελευταία χρόνια (ξηροθερμικές συνθήκες της χώρας και ανομβρία) με αποτέλεσμα να καταναλώνουν το 80-85% της συνολικής κατανάλωσης νερού με σημαντικές συνέπειες στους υδατικούς πόρους της χώρας. Η κατάσταση αυτή έχει επιφέρει σε ορισμένες περιοχές εξάντληση των υπογείων υδροφορέων, που οδηγεί σε ελλειμματικό ισοζύγιο των υπογείων νερών με αποτέλεσμα την διείσδυση της θάλασσας και την υφαλμύρωση των νερών. Οι παράκτιες και νησιώτικες περιοχές της χώρας παρουσιάζουν σημαντικά προβλήματα υφαλμύρωσης των υπογείων νερών τους (νησιά Αιγαίου, Κρήτη, Αργολικό Πεδίο, κάμπος Ιρίου, παράκτιες περιοχές του νομού Πιερίας, του νομού Καβάλας κλπ. Υπολογίζεται ότι το μέτωπο υφαλμύρωσης καλύπτει περίπου εκτάρια γεωργικής γης. Η υποβάθμιση της ποιότητα του νερού παρατηρείται και σε διάφορους αποδέκτες (ποταμούς, λίμνες, τάφρους, κλπ) όπου έχουν διαπιστωθεί υψηλές συγκεντρώσεις νιτρικών, φωσφορικών και αμμωνιακών αλάτων. Τέτοια φαινόμενα έχουν παρατηρηθεί σε ποτάμια και λίμνες ( Εβρος, Αξιός, Πηνειός, Βεγορίτιδα, Παμβώτιδα, κλπ). 342

18 Η κατάσταση ώθησε το Υπουργείο Γεωργίας (Υπηρεσία Εγγείων Βελτιώσεων) να ξεκινήσει το 1990 ευρύ πρόγραμμα κατασκευής λιμνοδεξαμενών και φραγμάτων στα νησιά και σε ορισμένες περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας. 19 Η χημική ρύπανση του φυσικού περιβάλλοντος από τις γεωργικές καλλιέργειες είναι κυρίως λιπάσματα και φυτοφάρμακα. Στην Ελλάδα υπάρχει μέση κατανάλωση λιπασμάτων ανά εκτάριο σε σχέση με τις άλλες χώρες της Ε.Ε, αλλά η αύξηση στα αζωτούχα λιπάσματα στην περίοδο ήταν περίπου 60 %, μια από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη. Οι ανάγκες σε λιπάσματα έχουν μεταβληθεί λόγω των καλλιεργειών και ποικιλιών υψηλών αποδόσεων, της αύξησης των αρδευομένων εκτάσεων, στην εγκατάλειψη της αμειψισποράς προς όφελος των μονοκαλλιεργειών και των επιδοτήσεων των λιπασμάτων που κράτησαν τις τιμές σε χαμηλά επίπεδα. Από μελέτες φαίνεται ότι η υπερλίπανση και τα υψηλά επίπεδα κατανάλωσης παρατηρούνται στις ενταντικές καλλιέργειες. Το 1990 η κατανάλωση λιπασμάτων στην Ελλάδα ήταν: σύνολο τόνοι ενεργών συστατικών, εκ των οποίων τόνοι (αζωτούχα), τόνοι (σε πεντοξείδιο του φωσφόρου) και τόνοι (σε οξείδιο του καλίου). 19 Το Υπ. Γεωργίας χρειάζεται να επιταχύνει την εφαρμογή του Κώδικα Ορθής Γεωργικής Πρακτικής (του οποίου η σύνταξη άρχισε πρόσφατα) σε εναρμόνιση με την Οδηγία 91/676/ΕΟΚ για την προστασία των υδάτων από τα νιτρικά άλατα. Αλλά συγχρόνως απαιτούνται και άλλες δράσεις που θα περιορίσουν την γεωργική ρύπανση του εδάφους και των νερών. Η χρήση φυτοφαρμάκων στην Ελλάδα είναι σχετικά περιορισμένη σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Λόγω των κλιματικών συνθηκών στην χώρα μας χρησιμοποιούνται κυρίως εντομοκτόνα και μυκητοκτόνα. Στην περίοδο οι δραστικές ουσίες ήταν της τάξης των τόνων/έτος και οι πρώτες ύλες σκευασμάτων τόνους/έτος. Το 1993 κυκλοφορούσαν στην Ελλάδα είδη φυτοφαρμάκων, εκ των οποίων τα 452 ήταν εντομοκτόνα, τα 446 μυκητοκτόνα και τα 362 ζιζανιοκτόνα, κλπ. 20,21 H Ελλάδα έχει σημαντικό νομοθετικό πλαίσιο για την χρήση των φυτοφαρμάκων, τόσο για την προστασία των εργαζομένων στην γεωργία, όσο 343

19 και για την προστασία του περιβάλλοντος. Παρόλα αυτά υπάρχουν πολλές περιπτώσεις κακής χρήσης των φυτοφαρμάκων και εκμετάλλευση γεωργικών γαιών χωρίς να λαμβάνονται μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος. Τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες για την ενίσχυση των βιολογικών καλλιεργειών (κοινοτικός κανονισμός 2092/1991) και των αρχών της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Παρασίτων της φυτικής παραγωγής με εναλλακτικές μεθόδους, όπου τα χημικά φυτοφάρμακα χρησιμοποιούνται σε μικρές ποσότητες και μόνο σε έκτακτες ανάγκες. Οι γεωργικές βιομηχανίες ρυπαίνουν επίσης το περιβάλλον με τα οργανικά-φυτικά στερεά υπολείμματα και τα υγρά απόβλητα που παράγουν κατά την κατεργασία των γεωργικών προϊόντων. Τα υπολείμματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για παραγωγή ενέργειας ή ως λιπάσματα. Οι μεταποιητικές βιομηχανίες ( στα πλαίσια του κανονισμού 866/90) που ρυπαίνουν χρηματοδοτούνται για την επεξεργασία των αποβλήτων τους και υπόκεινται σε έγκριση με περιβαλλοντικούς όρους για τις εγκαταστάσεις τους. Με το πρόγραμμα ENVIREG έχουν ξεκινήσει μελέτες για την αξιοποίηση των στερεών οργανικών γεωργικών αποβλήτων (Γεωργικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Κέντρο Εναλλακτικών Μορφών Ενέργειας, ΔΕΗ) για την παραγωγή ενέργειας, τον περιορισμό και κατεργασία των αποβλήτων γεωργικών βιομηχανιών, βιομηχανίες τροφίμων, ελαιουργείων κλπ. Με το ίδιο πρόγραμμα διερευνάται η χρήση ιλύος των βιολογικών καθαρισμών αστικών λυμάτων για λίπανση στην γεωργία (Οδηγία 86/278/ΕΟΚ) από ερευνητές του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας (ΕΙΑΕ), τον Δήμο της Λάρισας και δύο έργα πιλότους στην Άμφισσα και στην Κω από το Πανεπιστήμιο του Αιγαίου. Η προστασία των νερών από απόβλητα των ελαιουργείων με τεχνικά εφαρμόσιμες μεθόδους εκτελούνται στο Βιολογικό Τμήμα (Παν/μιο Αθηνών) και στο ΕΙΑΕ. 19 Η κτηνοτροφία στην Ελλάδα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στους βοσκοτόπους και η προστασία τους είναι μεγάλης σημασίας για το ελληνικό περιβάλλον. Οι βοσκότοποι έχουν την μεγαλύτερη έκταση ως ανανεούμενος φυσικός πόρος. Τα όρια των βοσκοτόπων δεν είναι ακόμη και σήμερα καθορισμένα και υπάρχουν σημαντικές καταπατήσεις περιοχών. Επίσης δεν 344

20 έχει γίνει η κατανομή των γαιών σε σχέση με το παραγωγικό τους δυναμικό. Η υπερβόσκηση που έχει συνεχισθεί ανεξέλεγκτα στην χώρα μας επί αρκετές δεκαετίες έχει σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό των βοσκοτόπων, την υποβάθμισή τους και την εξαφάνιση πολύτιμων λιβαδικών φυτών. Τα φαινόμενα επιφανειακής και χαραδρωτικής διάβρωσης του εδάφους είναι προφανή σε πολλούς δασικούς βοσκότοπους που μαστίζονται εδώ και πολλά χρόνια από ανεξέλεγκτες πρακτικές της πατροπαράδοτης ποιμενικής και νομαδικής κτηνοτροφίας. Η αλιευτική και ιχθυοτροφική κατάσταση στις ελληνικές θάλασσες είναι επίσης ανησυχητική λόγω της ρύπανσης (αστική, βιομηχανική, γεωργική, πλοίων, κλπ), της υπεραλίευσης και κακής διαχείρισης και εκμετάλλευσης των ιχθυοτρόφων περιοχών. Το δασικό περιβάλλον στην Ελλάδα περνάει τις τελευταίες δεκαετίες μεγάλες δυσκολίες λόγω των συγκρουόμενων συμφερόντων με άλλες οικονομικές δραστηριότητες (κτηνοτροφία, γεωργία, εξορυκτικές εγκαταστάσεις, αγροτικοί δρόμοι, τουρισμός) και φυσικά σημαντικές απώλειες κάθε χρόνο σε δασικές εκτάσεις οφείλονται στις πυρκαγιές. Επίσης, ακόμη και το ιδιοκτησιακό καθεστώς παίζει ανασταλτικό ρόλο στην προστασία των δασών (61% δημόσιο, 18 ιδιωτικό, 12 % κοινοτικό, μοναστηριακό-συνεταιριστικό 9%). Τα ελληνικά δάση έχουν υποστεί 19 πολλαπλές και αλόγιστες εκμεταλλεύσεις χωρίς προστασία και ανανέωση μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες. Η σημαντικότερη παρέμβαση στα δάση είναι οι αγροτικές εκτάσεις που είναι μικρού μεγέθους, κατεσπαρμένες, εισδύουν στα δάση και έρχονται σε αντίθεση με τις ανάγκες βελτίωσης της δασικής ανάπτυξης. Μόνο πρόσφατα έχουν γίνει συστηματικές μελέτες και καταγραφές της σύνθεσης και μορφές χρήσης γης στα ελληνικά δάση. Η σύνθεση των ελληνικών δασών είναι: Δάση με Θαμνώνες 48%, Δάση φυλλοβόλων πλατύφυλλων (δρυς, οξιά, καστανιά, κλπ) 30 % Δάση ορεινής ζώνης (ελάτη, μαύρη πεύκη, λευκοδέρμη, βαλκανική πεύκη, ερυθρελάτη, κλπ) 13 % 345

21 Δάση κωνοφόρων (δάση Μεσογειακής ζώνης, χαλέπιος πεύκη, τραχεία πεύκη, λοιπά κωνοφόρα) 8,8 %. Οι μορφές εκμετάλλευσης ή χρήσης γης σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της συνολικής δασικής έκτασης (δάση, μερικώς δασοσκεπείς εκτάσεις και δασικοί βοσκότοποι), χιλ. εκτάρια, είναι : Ψηλά δάση: στρέμματα (19,2 %) Μερικώς δασοσκεπείς εκτάσεις : στρέμματα ( 25,3 %) Χορτολίβαδα: στρέμματα (11,9 %) Αλπικά χορτολίβαδα: στρεμ. (2,9 %) Γεωργικώς καλλιεργούμενες εκτάσεις : στρεμ. (33,6 %) Μη παραγωγικά εδάφη : (7,1 %) (Στοιχεία Υπ. Γεωργίας, Γεν. Γραμματεία Δασών, Εθνική Καταγραφή Δασών). 19 Τα ελληνικά δάση έχουν επίσης υποστεί σημαντικές καταστροφές από πυρκαγιές τις τελευταίες δεκαετίες. Στην περίοδο σημειώθηκαν πάνω από χίλιες πυρκαγιές κάθε χρόνο ( 1977, 1.253, , , Υπ. Γεωργίας : Τα δάση μας κινδυνεύουν, Αθήνα, 1987) και οι δασικές εκτάσεις που καήκαν ήταν τεράστιες. Το 1993 εκδηλώθηκαν πυρκαγιές (ο μεγαλύτερος αριθμός κατά την τελευταία 12ετία) και κάηκαν στρέμματα ( στρέμματα δάσους, μερικώς δασοσκεπείς εκτάσεις και βοσκότοποι). Παρά το ότι ο αριθμός των πυρκαγιών αυξάνεται η έκταση δεν είναι αναλογικά μεγαλύτερη. Τα τελευταία χρόνια οι διάφορες περιφερειακές δασικές υπηρεσίες έχουν πετύχει να ενισχυθούν με σύγχρονα μέσα πρόληψης και καταστολής των δασοπυρκαγιών και έχουν ληφθεί αρκετά προληπτικά μέτρα για την αποφυγή τους (δημιουργία ζωνών πυροπροστασίας, σχέδια αντιμετώπισης πυρκαγιών, οργάνωση Δασοπυροσβεστικού Σώματος, Π.Δ. 242/93). Επίσης, πολλές πυρόπληκτες περιοχές ανακηρύσσονται αμέσως αναδασωτέες και πολλά δάση έχουν προστατευθεί από έργα αναδάσωσης

22 15.7. Βιβλιογραφία: Ελληνικό Περιβάλλον και Περιβαλλοντική Ρύπανση 1. Katsoulis BD, Tsangaris JM. The state of the Greek environment in recent years. AMBIO, 23: , Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Η Ελλάδα: Οικολογικό και Πολιτισμικό Απόθεμα. Δεδομένα,Δράσεις, Προγράμματα για την Προστασία του Περιβάλλοντος (υπευθ. εκδ. Ζήρος Γ, Παπαμητρόπουλος Κ.).Αθήνα, 1995, κεφ. 7: Φύσηέδαφος-δάση-οικότοποι, σ Λεγάκις Α. Η εφαρμογή της οδηγίας 92/34/ΕΟΚ για την προστασία της πανίδας της Ελλάδας. ΦΥΣΗ Τριμηνιαία έκδοση του Προγράμματος Οικοτόπων στην Ελλάδα. Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας(Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων). 14ο χλμ Θεσ/νικής Μηχανιώνας, Θέρμη. Φαξ : (031) Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Καταγραφή, Αναγνώριση, Εκτίμηση και Χαρτογράφηση των Τύπων Οικοτόπων και Ειδών Χλωρίδας και Πανίδας της Ελλάδας. ΥΠΕΧΩΔΕ/Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας/Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων. Α Φάση, 29 Ιουλίου Εργάσθηκαν 100 επιστήμονες διαφόρων κλάδων και ειδικοτήτων). Αμφίβιον, Διμηνιαία έκδοση ΕΚΒΥ. Θεσσαλονίκη, τεύχος 14, Ιουλ.-Αυγ Λουλούδης Λ. Προστασία της φύσης και Ελληνική γεωργία μετά το Νέα Οικολογία, Δεκ.92 : 22-26, Μαργαρίτης Π. Υγρότοποι: προς μια βιώσιμη διαχείριση. Περισκόπιο Επιστήμης, τ.195, Μάιος 96 : 40-50, 1996; Ζαλίδης Γ, Μαντζαβέλας Α. Απογραφή των Ελληνικών Υγροτόπων στην Ελλάδα. ΕΚΒΥ, Θεσσαλονίκη, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Μετεωρολογικό Ινστιτούτο. Βulletin of Air Pollution. τόμοι 1-14, , Αθήνα; ΠΕΡΠΑ. Ενδιάμεση Τεχνική Έκθεση, τ 4 : Ατμοσφαιρική Ρύπανση; ΠΕΡΠΑ, 1975, 1980 και η νεότερη Τεχνική Έκθεση, Απρίλιος 1992; Πελεκάση Κ, Σκούρτος Μ. Η Ατμοσφαιρική Ρύπανση στην Ελλάδα. εκδ. Παπαζήση, WWF,Αθήνα, 1992; Βαλαβανίδης Α, 347

23 Πλαγιανάκος Π. Για να μην ξεχνάμε το νέφος της Αθήνας. Νέα Οικολογία, τ.19, Μάιος 86 :26-30, 1986; ΥΠΕΧΩΔΕ. Γ. Δ/νση Περιβάλλοντος. "Η Ατμοσφαιρική Ρύπανση στηναθήνα". Έκθεση ΥΠΕΧΩΔΕ, Αθήνα, Μάιος, ΥΠΕΧΩΔΕ. Ελλάδα.Οικολογικό και Πολιτισμικό Απόθεμα.1995, κεφ. 8.σ ΥΠΕΧΩΔΕ. Ελλάδα.Οικολογικό και Πολιτισμικό Απόθεμα.1995, κεφ ; Βούγια Σ. Ατμοσφαιρική ρύπανση στη Θεσσαλονίκη. Νέα Οικολογία, τ.12 Οκτωβρ. 85 : 48-50, 1985; Σιχλετίδης Λ, Δασκαλοπούλου Ε, Ζιώμας Ι, Τσιότσιος Ι, κ.α. Η Επίδραση της ρύπανσης του περιβάλλοντος στο αναπνευστικό σύστημα των παιδιών της περιοχής Θεσσαλονίκης. Πνεύμων 6(4): , Σιχλετίδης Λ, Δασκαλοπούλου Ε, Τσιότσιος Ι, Βάμβαλης Χ, κα. Η επίδραση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης της περιοχής Εορδαίας (συγκριτική και περιβαλλοντική μελέτη). Ελλην Ιατρική 58 : , ΥΠΕΧΩΔΕ. Η Ελλάδα : Οικολογικό και Πολιτισμικό Απόθεμα κεφ.8, σ ΥΠΕΧΩΔΕ. Η Ελλάδα: Οικολογικό και Πολιτισμικό Απόθεμα κεφ.6, Υδάτινο περιβάλλον, σ Δασενάκης ΜΙ. Το θαλάσσιο περιβάλλον. Χημικά Χρονικά 56 : , Albanis TA. Herbicide losses in runoff from the agricultural area of Thessaloniki in Thermaicos Gulf, N. Greece. Sci Total Environ 114: 59-71, 1992; Albanis TA. Runoff losses of herbicides EPTC, Molinate, Simazine, Diuron, Propanil and Metalachlor in Thermaicos Gulf, N. Greece. J Chemosphere 33: , 1991; Albanis TA, Pomonis PJ, Sdoukos AT. Organophosphorous and carbamate pesticides residues in the aquatic system of Ioannina basin and Kalamas river Greece). J Chemosphere 15: , ΥΠΕΧΩΔΕ. Η Ελλάδα. Οικολογικό και Πολιτισμικό Απόθεμα.1995, κεφ. 9, Απορρίμματα, σ

24 16. Σκορδίλης Α. Χημικά και φυσικά χαρακτηριστικά των στραγγισμάτων των οικιακών απορριμμάτων στο χώρο διάθεσης Άνω Λιοσίων. ΥΠΕΧΩΔΕ, Αθήνα, 1991; Σκορδίλης Α. Τεχνολογίες Διάθεσης Απορριμμάτων. Η Υγειονομική Ταφή. εκδ. ΙΩΝ, Αθήνα, 1993; Χαραλαμπίδου Β. Που θα γίνουν οι νέες χωματερές. Το Βήμα ; Προμπονάς Μ. Απορρίμματα: ανακύκλωση η μόνη λύση. Νέα Οικολογία Νοεμβ/95: 10-11, Πανελλήνιο Συνέδριο Εθνικού Δικτύου "Υγιείς Πόλεις". Αθήνα, 7-8 Ιουνίου Ενημερωτικό Δελτίο Ε.Δ. "Υγιείς Πόλεις", Πάτρα, Νο 1, Καλοκαίρι Βαλαβανίδης Α. Ο εφιάλτης των τοξικών αποβλήτων. Νέα Οικολογία Δεκ/94: 42-45, 1994;Χαλβατζάκης Κ. Πυρολυτικό εργοστάσιο στην Αττική. Το Βήμα ΥΠΕΧΩΔΕ. Η Ελλάδα. Οικολογικό και Πολιτισμικό Απόθεμα. κεφ. 19, Γεωργία. Αθήνα, 1995, σ Βαλαβανίδης Α. Προβλήματα υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων από τη χρήση γεωργικών φαρμάκων στον αγροτικό τομέα. Η κατάσταση στον Τρίτο Κόσμο και στην Ελλάδα. Ιατρική Εργασίας 3(3): , Παλούκης Σ, Παπαδόπουλος Χ. Γεωργικά Φάρμακα που Κυκλοφορούν στην Ελληνική Αγορά. Θεσσαλονίκη, 4η έκδοση, Επιλογή βιβλιογραφίας από ελληνικές περιβαλλοντικές μελέτες και έρευνες 1. Gilad A. Environmental pollution control in metropolitan Athens. AMBIO, 6(6) : , Φριλίγκος Ν. Θαλάσσια ρύπανση και ειδικά στον κόλπο της Ελευσίνας. Χημικά Χρονικά, 43 : 45-47, Scoullos M.Zinc in seawater and sediments of the Gulf of Elefsis, Greece. Water Air Soil Pollut 16 : , Scoullos M. The quality of the coastal waters of Greece. Report prepared for the DG for the Environment,Consumer Protection and Nuclear Safety of the EEC, Part 4, Summary of Quality Data, Fishe 114,

25 5. Skoulikidis TN. Effects of primary and secondary air pollutants and acid deposition on (ancient and modern) buildings and monuments. In: Ort H,Stangl H, eds. Proc. EEC Symposium on Acid Deposition-A Challenge for Europe. Karlsruhe, Germany, 1983, pp Sawidis Th, Voulgaropoulos AN. Seasonal bioaccumulation of iron, cobalt and copper in marine algae from Thermaikos Gulf of the Northern Aegean Sea, Greece. Mar Environ Res 19: 39-47, Fytianos K, Samanidou V, Agelidis T. Comparative study of heavy metals pollution in various rivers and lakes of Northern Greece. AMBIO 15: 42-44, Scoullos M. Lead in coastal sediments: the case of Elefsis Gulf, Greece. Sci Total Environ, 49: , Friligos N. Eutrofication assessment in Greek coastal waters. Toxicol Environ Chem 15: , Albanis TA, Pomonis PJ, Sdoukos AT. Seasonal fluctuations of organochlorine and triazines pesticides in the aquatic system of Ioannina basin (Greece). Sci Total Envrion 58: , Heliotis FD, Karandinow MG, Whiton JC. Air pollution and the decline of the fir forest in Parnis National Park, near Athens, Greece. Environ Pollut 54: 29-40, UNEP/IMO/IOC. Assessment of the Present State of Pollution by Petroleum Hydrocarbons in the Mediterranean Sea. UNEP/W6 160/11, Athens, Zafiropoulos D. The biochemical cycle of mercury: an overview. In: Meeting of the Biogeochemical Cycle of Mercury in the Mediterranean. FAO Fisheries Rep No 325, Suppl. FAO, Rome, 1986, pp UNEP. State of the Mediterranean Marine Environment. Mediterranean Action Plan (MAP) Technical Report Series,No 28, Athens, Nicolaidou A, Nott JA. Mediterranean pollution form a ferronickel smelter: differential uptake of metals by some gastropods. Mar Pollut Bulletin 21: ,

26 16. Nicolaidou A, Pancucci MA, Zenetos A. The impact of dumping coarse metalliferous waste on the benthos in Evoikos Gulf, Greece. Mar Pollut Bull 20: 28-33, Αngelidis M, Grimanis AP. Geochemical partitioning of Co, Cr, Fe, Sc and Zn in polluted and non-polluted marine sediments. Evnrion Pollut 62: 31-46, Zenetos A, Papathanassiou E. Community parameters and multivariate analysis as a means of assessing the effects of tannery effluents onmacrobenthos. Mar Pollut Bull 20: , Gabrielides GP, Alzieu C, Readman JW, Bacci E, et al. MED POL survey of organotins in the Mediterranean. Mar Pollut Bull 21 : , Dikaiakos JG, Tsituris CG, Siskos PA, Mellisos DA, Nastos P. Rainwater composition in Athens, Greece. Atmospher Environ 248: , Scoullos M, Caberi H. Microcosm experiments on the accumulation and release of trace metals (Zn, Cu, Cd) by macroalgae. MAP Technical Rep Series 59 : , Λουλούδης ΛΠ. Γεωργικός εκσυχρονισμός και μεταβολή του αγροτικού τοπίου. Τόπος, Νο 4 : , Scoullos M. Mediterranean pollution: chemical and biolofical aspects. In: Briand F, ed. Pollution of the Mediterranean Sea. STOA project. Technical working document. Meeting , Corfu, Σκορδίλης Α. Τεχνολογίες Διάθεσης Απορριμμάτων. Η Υγειονομική Ταφή. εκδ. ΙΩΝ, Αθήνα, UNEP. Mediterranean Action Plan. Preliminary Assessment of the state of pollution of the Mediterranean sea by zinc, copper and their compounds and proposed measures. UNEP, Athens, Malea P. Seasonal variation and local distribution of metals in the sea-grass Halophila stipulacea(forsk.)aschers. in the Antikyra Gulf, Greece. Environ Pollut 85: 77-85,

27 27. Malea P, Haritonidis S, Kevrekidis T. Seasonal and local variation of metal concentration in the seagrass Posidonia oceanica (L.) Delile in the Antikyra Gulf, Greece. Sci Total Environ 753 : , Zenetos A, Panayotidis P, Simboura N. Effects of sewage on the distribution of benthic fauna in Saronikos Gulf. UNEP-MAP Technical Rep. Series 80: 39-72, Dassenakis M, Krasakopoulou E, Matzara B. Chemical characteristics of Aetoliko lagoon, Greece, after an ecological shock. Mar Pollut Bull 28: , Menchero DC, Georgakopoulos-Gregoriades E, Kalogeropoulos N, Psyllidou-Giouranovits R. Organochlorine levels in a Mediterranean monkseal (Monachus monachus). Mar Pollut Bull 28: , Haritonidis S, Malea P. Seasonal and local variation of Cr, Ni and Co concentrations in Ulva rifida C.Agardh and Enteromorpha linza (linnaeus) from Thermaikos Gulf, Greece. Evniron Pollut 89: , Mamolos AP, Veresoglou DS, Barbayiannis N. Plant species abundance and tissue concentrations of limiting nutrients in low-nutrient grasslands: a test of competition theory. J Ecology 83: , Giouranovits-Psyllidou R,Georgakopoulos-Gregoriades, Vassilopoulou V. Monitoring of organochlorine residues in Red Mullet (Mullus barbatus) from Greek waters. Mar Pollut Bull 28: , Angelakis AN, Diamadopoulos E. Water Resources Management in Greece. Current Status and Prospective Outlook. IAWQ Intern Symposium on Pollution of the Mediterranean Sea, Nicosia, WTSAC, 1994: Ζαλίδης ΧΓ, Μαντζαβέλας ΑΛ. Απογραφή των Ελληνικών Υγροτόπων και Φυσικών Πόρων. ΕΚΒΥ, Θεσσαλονίκη, Aγγελάκης ΑΝ,Τσομπανόγλου Γ. Υγρά Απόβλητα :Φυσικά Συστήματα Επεξεργασίας, Ανάκτηση-Επαναχρησιμοποίηση και Διάθεση Εκροών. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο, Angelidis MO, Aloupi M. Metalsin sediments of Rhodes harbour, Greece. Mar Pollut Bull 31: ,

28 37. Simboura N, Zenetos A, Panayotidis P, Makra A. Changes in benthic community structure along an environmental pollution gradient. Mar Pollut Bull 30: , Bellas CP, Skourtos MS. Evnironmental regulation and costs of informations: some indicators from Greek industry. J Environ Manage 47: , Σφήκας Γ. Εθνικοί Δρυμοί και Αλλες Προστατευόμενες Φυσικές Περιοχές. εκδ. Πατάκη, Αθήνα, Φίλης ΓΑ, Λουκάς Μ, Πυργιωτάκης Ι, Λέκκας Θ, επιτρ. Το Ελληνικό Περιβάλλον. εκδ. Σαββάλας, Αθήνα, Επιλεγμένη βιβλιογραφία: Ελληνικό περιβάλλον 1. Υπουργείο Γεωργίας. Πρακτικά Συνεδρίου. Συνάντηση Εργασίας. Γεωργία και Περιβάλλον. Φεβρ Κέντρο Γαία-Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, Αθήνα, Ινστιτούτο Αστικού Περιβάλλοντος και ανθρώπινου Δυναμικού-Πάντειο Πανεπιστήμιο. Χώρος και Περιβάλλον. Παγκοσμιοποίηση-Διακυβέρνηση- Βιωσιμότητα. Επιμ. Γετίμης Π, Καυκαλάς Γ. Εκδ. Τόπος, Αθήνα, Αραμπατζής Γ, Πολύζος Σ (επιμέλεια). Φυσικοί Πόροι, Περιβάλλον και Ανάπτυξη. Εκδ. Τζιόλα, Θεσσαλονίκη, Arabatzis G. European Union, Common Agricultural Policy (CAP) and the afforestation of agricultural land in Greece. New Med, Mediter J Econom, Agric Environ 4:48-54, Πολύζος Σ. Η χωρική κατανομή των φυσικών πόρων στην Ελλάδα. Στο: Αραμπατζής Γ, Πολύζος Σ (επιμέλεια). Φυσικοί Πόροι, Περιβάλλον και Ανάπτυξη. Εκδ. Τζιόλα, Θεσσαλονίκη, 2008: Τζήμος Χ, Ρόντος Κ, Μαυρουδής Χ. Οριοθέτηση ομοιογενών αγροτικών περιφερειών προγραμματισμού στην Ελλάδα. Στο: Αραμπατζής Γ, Πολύζος Σ (επιμέλεια). Φυσικοί Πόροι, Περιβάλλον και Ανάπτυξη. Εκδ. Τζιόλα, Θεσσαλονίκη, 2008:

29 7. Πολύζος Σ, Σοφιός Σ. Διαχείριση υδατικών πόρων και η οικονομική ανάπτυξη της Θεσσαλίας. Στο: Αραμπατζής Γ, Πολύζος Σ (επιμέλεια). Φυσικοί Πόροι, Περιβάλλον και Ανάπτυξη. Εκδ. Τζιόλα, Θεσσαλονίκη, 2008: ΑΜΦΙΒΙΟΝ. Διμηνιαία Έκδοση του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων- Υγροτόπων ΕΚΒΥ). Μηχανιώνα-Θεσσαλονίκη (www.ekby.gr). 9. ΦΥΣΗ Τριμηνιαία Εκδοση του Προγράμματος Οικοτόπων στην Ελλάδα. Μουσείο Γουλανδρή-ΕΚΒΥ, Θεσσαλονίκη. 10. World Wild Fund (WWF) Ελλάδα Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση. Διαχείριση των Υδατικών Πόρων στην Ελλάδα. Αθήνα, Σφήκας Γ (επιμέλεια). Οι Σημαντικότεροι Ελληνικοί Βιότοποι. Εκδ. Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης, Αθήνα Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ελλάδος. Γνώμη της Ο.Κ.Ε. «Η Διαχείριση των Υδατικών Πόρων». Αθήνα Δεκέμβριος (περιορισμένη έκδοση ΟΚΕ). 13. Παπαδημητρίου Γ, επιμέλεια. Η Προστασία των Υγροτόπων στην Ελλάδα. Ελδ. ΑΝ Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή, Σαρτζετάκης Ε. Οικονομικά του περιβάλλοντος. Πανεπιστημιακές Παραδόσεις, Τμ. Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Ελληνική Επιτροπή για τη Διαχείριση των Υδατικών Πόρων. Μυλόπουλος Ι. «Διαχείριση της ζήτησης και κοστολόγησης νερού», (http://www.waterinfo.gr/eedyp/papers/imylopoulos.htm). * H νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα, βρίσκεται καταχωρημένη σε παράρτημα του βιβλίου Αθ. Βαλαβανίδης. Οικοτοξικολογία και Περιβαλλοντική Οικοτοξικολογία. Τμήμα Χημείας, Παν/μιο Αθηνών (βλέπε εκπαιδευτικό υλικό στο διαδικτυακό τόπο: 354

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr 7 ο Πρόγραμμα Δράσης της Ε. Επιτροπής 2014-2020 ΖΟΥΜΕ ΜΕ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΥΒΟΙΑΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΥΒΟΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΥΒΟΙΑΣ Πένη Ιωαννίδου - Αλαμάνου Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός Ε.Μ.Π. Δ/ντρια Διεύθυνσης Περιβάλλοντος Ν.Α. Εύβοιας 6 Συνέδριο Νησιωτικών ΤΕΕ - ΧΑΛΚΙΔΑ, 5-7 ΙΟ ΥΝ ΙΟ Υ2008

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Η συνέπεια της ανάπτυξης σε μιά παγκόσμια οικονομία, είναι η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης. Αποτέλεσμα : υπερβολική αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

90711400-8. Σελίδα 2 από 5

90711400-8. Σελίδα 2 από 5 CPV κωδικοί «Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες» 90XXXXXX CODE EL 90000000-7 Υπηρεσίες λυμάτων, απορριμμάτων, καθαρισμού και περιβαλλοντικές υπηρεσίες 90400000-1

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ.

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό αγαθό και

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, ankallia@auth.gr 2 δισ. τόνοι αποβλήτων /χρόνο παράγονται στην

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 2ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Παρουσίαση της υδρογεωλογικής κατάστασης της λεκάνης Σαριγκιόλ και των

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 5: Στερεά απόβλητα και Αστική Ρύπανση (Μέρος 2 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Ρύπανση του εδάφους

4.2 Ρύπανση του εδάφους 110 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 4.2 Ρύπανση του εδάφους Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπαίνουν το έδαφος Ερωτήσεις κατανόησης θεωρίας και προβλήματα 2-1. Η ρύπανση του εδάφους οφείλεται κυρίως στη

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΑΝΤ/ΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ & ΛΟΙΠΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΔΑΠ ΝΔΦΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΔΑΠ ΝΔΦΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ: Κάθε μορφή (άμεση ή έμμεση) ανθρωπογενούς προέλευσης, εισαγωγή ουσιών ή ενέργειας στο θαλάσσιο χώρο, η

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός

Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός Αέρια ρύπανση: Θεσμικό πλαίσιο, πηγές & υφιστάμενη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας Κων/νος Ι. Δελήμπασης, Χημικός Μηχανικός ΤΕΕ τμ. Κεντρ. & Δυτ. Θεσσαλίας, Μ.Ε. Περιβάλλοντος & Αειφορίας ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ URL: www.enveng.uowm.gr Ο Ρόλος του Μηχανικού Περιβάλλοντος Η αποκατάσταση, η προστασία, η διαχείριση του περιβάλλοντος με

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων Απογραφές Εκπομπών: α) Γενικά, β) Ειδικά για τις ανάγκες απογραφής CO 2 σε αστική περιοχή Θεόδωρος Ζαχαριάδης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου τηλ. 25 002304,

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin Διαχείριση των υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επίκ. Καθηγήτρια Δήμητρα Βουτσά Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Η Συνέδριο Πολιτιστικών Φορέων Νομού Θεσσαλονίκης «Εκτός των τειχών» Πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση Δράσεων και Έργων για τα Ύδατα ως Εργαλείο Ολοκλήρωσης μιας Εθνικής Πολιτικής για το Νερό Η περίπτωση της Κορινθίας και της Αχαίας

Χρηματοδότηση Δράσεων και Έργων για τα Ύδατα ως Εργαλείο Ολοκλήρωσης μιας Εθνικής Πολιτικής για το Νερό Η περίπτωση της Κορινθίας και της Αχαίας Ειδική Γραμματεία Υδάτων Υπουργείο Π.Ε.Κ.Α. Χρηματοδότηση Δράσεων και Έργων για τα Ύδατα ως Εργαλείο Ολοκλήρωσης μιας Εθνικής Πολιτικής για το Νερό Η περίπτωση της Κορινθίας και της Αχαίας Κωνσταντίνα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση σύγχρονων εργαλείων περιβαλλοντικής και ενεργειακής αξιολόγησης: H περίπτωση της καλλιέργειας της φιστικιάς στην Αίγινα

Χρήση σύγχρονων εργαλείων περιβαλλοντικής και ενεργειακής αξιολόγησης: H περίπτωση της καλλιέργειας της φιστικιάς στην Αίγινα AGROSTRAT Ημερίδα, 20 Σεπτεμβρίου 2014, Αίγινα Χρήση σύγχρονων εργαλείων περιβαλλοντικής και ενεργειακής αξιολόγησης: H περίπτωση της καλλιέργειας της φιστικιάς στην Αίγινα Καθ. Κ. Κομνίτσας Δρ. Γ. Μπάρτζας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Χ ώ ρ ο ι Υ γ ε ι ο ν ο μ ι κ ή ς Τ α φ ή ς Α π ο ρ ρ ι μ μ ά τ ω ν Α χ α ΐ α ς. Επένδυση για ένα υγιές μέλλον... ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΧΑΙΑΣ

Χ ώ ρ ο ι Υ γ ε ι ο ν ο μ ι κ ή ς Τ α φ ή ς Α π ο ρ ρ ι μ μ ά τ ω ν Α χ α ΐ α ς. Επένδυση για ένα υγιές μέλλον... ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΧΑΙΑΣ Χ ώ ρ ο ι Υ γ ε ι ο ν ο μ ι κ ή ς Τ α φ ή ς Α π ο ρ ρ ι μ μ ά τ ω ν Α χ α ΐ α ς Επένδυση για ένα υγιές μέλλον... ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΧΑΙΑΣ Χ ώ ρ ο ι Υ γ ε ι ο ν ο μ ι κ ή ς Τ α φ ή ς Α π ο ρ ρ ι μ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ε.Κ.Β.Α.Α. - Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ Διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων και διαφοροποίηση των αναγκών σε νερό στις χώρες της της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Εισήγηση ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΜΑΝΤΑΚΗ Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Πολυτεχνείου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ``Πηγή `` Ζωής, ΝΕΡΟ Κανένα έμβιο ον δεν επιβιώνει χωρίς αυτό Δεν νοείται ανάπτυξη χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα:

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Τα Σκουπίδια µας (Αστικά Στερεά Απόβλητα) Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Ζυµώσιµα: 44% Η µέση ποιοτική σύσταση των παραγόµενων Χαρτί: 25% αστικών στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα, Πλαστικά: 12%

Διαβάστε περισσότερα

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Η κατάσταση των υγροτόπων Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Ερευνητικό πρόγραμμα: Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας Οι νησιωτικοί υγρότοποι της Ελλάδας -προϋπάρχουσα γνώση- Η πρώτη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 09/07/2012 Εισήγηση : ρ. Στυλιανός Παπαδόπουλος Γενικός ιευθυντής INTERGEO Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

514 Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης ΤΕΙ Δυτ. Μακεδονίας (Κοζάνη)

514 Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης ΤΕΙ Δυτ. Μακεδονίας (Κοζάνη) 514 Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης ΤΕΙ Δυτ. Μακεδονίας (Κοζάνη) Το Τμήμα Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας συστάθηκε στα πλαίσια της Ενέργειας "Διεύρυνση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης" του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Ανάπτυξη και Πρακτικές Εξοικονόμησης Νερού στη Γεωργία

Αγροτική Ανάπτυξη και Πρακτικές Εξοικονόμησης Νερού στη Γεωργία ΔΠΜΣ «Επιστήμη & Τεχνολογία Υδατικών Πόρων» Αγροτική Ανάπτυξη και Πρακτικές Εξοικονόμησης Νερού στη Γεωργία Ηλιάνα Αδαμοπούλου Ευστρατία Σεπετζή Διαχείριση Υδατικών Πόρων Δ. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Εισηγητής: Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Διευθυντής Τοπικής Ανάπτυξης, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ Οι υδατικοί πόροι αποτελούν βασική παράμετρο της αναπτυξιακής διαδικασίας και της

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Λίμνες και ποτάμια της Ελλάδας έχουν μετατραπεί σε κοκτέιλ φυτοφαρμάκων. Τοξικές ουσίες εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και δυστυχώς σε βαθμό που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΣΦΑΛΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ GWS Ltd. Γιαννιτσών 200, 54628 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310 523245, Φαξ.: 2310 523241 info@gws.gr www.gws.gr Η Global

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

η περιβαλλοντική διάσταση ν. γεωργιάδης

η περιβαλλοντική διάσταση ν. γεωργιάδης 1 η περιβαλλοντική διάσταση ν. γεωργιάδης Ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό κεκτημένο κύρια χαρακτηριστικά προώθηση αειφόρου ανάπτυξης εγγενής ενοποιημένος χαρακτήρας πολιτικών/ νομοθετημάτων παρακολούθηση/ επιβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ. A. Λονδίνο B. Αθήνα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ A. Λονδίνο B. Αθήνα A. Λονδίνο Απόσπασµα από το AIR POLLUTION του Henry C. Perkins, U.S., 1974 Σελίδες 332, 341, 342, 343 B. Αθήνα Στοιχεία ατµοσφαιρικής ρύπανσης µέτρα για τα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ:

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: «Περιεχόμενο φακέλου για την εφαρμογή του άρθρου 7 της Κ.Υ.Α. 20488/10 (ΦΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα

Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ & ΘΟΡΥΒΟΥ Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Δρ. Αναστάσιος Αδαμόπουλος Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα Η αστική ρύπανση οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

6/5/2014. Καλές Πρακτικές για Αστική Βιώσιμη Κινητικότητα και Πράσινες Μεταφορές. Κινητικότητα. Τομέας Μεταφορών. Ευρωπαϊκή Στρατηγική 2020

6/5/2014. Καλές Πρακτικές για Αστική Βιώσιμη Κινητικότητα και Πράσινες Μεταφορές. Κινητικότητα. Τομέας Μεταφορών. Ευρωπαϊκή Στρατηγική 2020 Καλές Πρακτικές για Αστική Βιώσιμη Κινητικότητα και Πράσινες Μεταφορές Κινητικότητα Η κινητικότητα είναι το κλειδί της ποιότητας ζωής μας και είναι ζωτικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Dr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ (Ν: Νόμος, Π5: Προεδρικό 5ιάταγμα, ΚΥΑ: Κοινή Υπουργική Απόφαση, ΥΑ: Υπουργική Απόφαση, ΠΥΣ: Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου) Για ίδρυση και λειτουργία βιομηχανικών εγκαταστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ», ΑΘΗΝΑ, 12-14 Δεκεμβρίου 2012 Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας Ακράτος Χρήστος Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Μελέτη Σχεδίου Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ

ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Δ/ΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΕΧΩΔΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΥΠΟΥ ΙΙ ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Δρ. Νικόλαος Τσοτσόλης Γεωπόνος-μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, με ειδίκευση στη διαχείριση των εδαφοϋδατικών πόρων (MSc, PhD) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων

ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθηγητής Σεραφείμ Σαββίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Γιάννης Βουρδουµπάς Μελετητής-Σύµβουλος Μηχανικός Ελ. Βενιζέλου 107 Β 73132 Χανιά, Κρήτης e-mail: gboyrd@tee.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόβληµα των εκποµπών

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μήπως η Γη αποτελεί ενιαίο υδατικό οικοσύστηµα ; Η απάντηση εξαρτάται από το πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΑΡΚΟΣ ΣΚΛΗΒΑΝΙΩΤΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΑΡΚΟΣ ΣΚΛΗΒΑΝΙΩΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΔΕΥΑΠ 1 ΜΑΡΚΟΣ ΣΚΛΗΒΑΝΙΩΤΗΣ Γενικά Το «νερό» είναι το πιο σφαιρικά νομοθετημένο αντικείμενο στον τομέα της νομοθεσίας του περιβάλλοντος. Η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολιτικής για το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Περιφερειακό Τμήμα Θράκης Πρόταση για τον προσδιορισμό των όρων και των ορίων των περιοχών προστασίας στους υγροβιοτόπους Ανατ. Μακεδονίας και Θράκης Γ. Ανδρέου, Ι. Δάφνης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...17 Εισαγωγή...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Προσπάθεια Ανάπτυξης με Σεβασμό στο Περιβάλλον 1.1 Εισαγωγή...29 1.2 Μηδενική Ανάπτυξη ή Βιομηχανία της Αντιρρύπανσης;...30 1.3 Η Σημερινή Κατάσταση...32

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Γ. Συλαίος 1, Ν. Καμίδης 1,2, & Β. Τσιχριντζής 1 1 Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα 25 Ιουνίου 2014 «Υδρογονάνθρακες και Προσδοκίες: Πως διασφαλίζονται;» Η περιβαλλοντική πτυχή των υπεράκτιων δραστηριοτήτων υδρογονανθράκων

Ημερίδα 25 Ιουνίου 2014 «Υδρογονάνθρακες και Προσδοκίες: Πως διασφαλίζονται;» Η περιβαλλοντική πτυχή των υπεράκτιων δραστηριοτήτων υδρογονανθράκων Ημερίδα 25 Ιουνίου 2014 «Υδρογονάνθρακες και Προσδοκίες: Πως διασφαλίζονται;» Η περιβαλλοντική πτυχή των υπεράκτιων δραστηριοτήτων υδρογονανθράκων Δρ Θεόδουλος Μεσημέρης Ανώτερος Λειτουργός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός 1 Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός Η διαχείριση των στερεών απορριμμάτων αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ. Η Ελλάδα υστερεί σοβαρά στη βιώσιμη διαχείριση των αποβλήτων. Η

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ. Η Ελλάδα υστερεί σοβαρά στη βιώσιμη διαχείριση των αποβλήτων. Η Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ & ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΔΚΝΑ, κ. Γ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ Η Ελλάδα υστερεί σοβαρά στη βιώσιμη διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΕΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Ε.Δ.Σ.Ν.Α Περιβαλλοντικό Αποτύπωμα και Αξιολόγηση Παραγωγικής Λειτουργίας Εργοστασίου Μηχανικής Ανακύκλωσης (Ε.Μ.Α.), Άνω Λιοσίων ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

74,6 100 59,4 EΕ 25 = 63,1 % (2004) 10,5 EΕ-25 = 9,2 % (2004) 2,9 17,5 % (1999/2000) 0,13 SI) = 0,18 5 (2003) 82,0 EΕ- 25 = 100

74,6 100 59,4 EΕ 25 = 63,1 % (2004) 10,5 EΕ-25 = 9,2 % (2004) 2,9 17,5 % (1999/2000) 0,13 SI) = 0,18 5 (2003) 82,0 EΕ- 25 = 100 Παράρτηµα 1. Κατάλογος κοινών δεικτών βάσης, εκροών, αποτελεσµάτων και επιπτώσεων I. Κοινοί δείκτες βάσης 1. είκτες βάσης σε σχέση µε τους στόχους / Όχι *1 Οικονοµική ανάπτυξη Κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε µονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Διάθεση αστικών αποβλήτων αποβλήτων στην στην ΕΕ % 30 XYT XY A Αποτέφρ φ ωση Ανακύ κ κλω κ ση λω & Κομποστ.

Διάθεση αστικών αποβλήτων αποβλήτων στην στην ΕΕ % 30 XYT XY A Αποτέφρ φ ωση Ανακύ κ κλω κ ση λω & Κομποστ. Η Aνακύκλωση Στερεών Αποβλήτων στην Ελλάδα. Παρόν και προοπτικές Αδαμάντιου Δ. Σκορδίλη Δρ ος Χημικού Μηχανικού Προσυνεδριακή Εκδήλωση HELECO Πάτρα 2010 Παραγωγή Αποβλήτων στην ΕΕ Οικιακά 241 εκατ τον.

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία και Στόχοι Προγράμματος

Φιλοσοφία και Στόχοι Προγράμματος LIFE08 ENV/CY/000460 «WATER-Ενδυνάμωση Επιστημονικής Βάσης Προγραμμάτων Ποιότητας Νερών» Φιλοσοφία και Στόχοι Προγράμματος Λευκωσία 20 Απριλίου 2010 Αθηνά Παπαναστασίου Λειτουργός Περιβάλλοντος Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Αγαπητοί/ες κύριοι/ες,

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Αγαπητοί/ες κύριοι/ες, Αγαπητοί/ες κύριοι/ες, ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Η Ελλάδα, στα πλαίσια της ορθολογικής εναλλακτικής διαχείρισης των αποβλήτων με σκοπό την τελική τους διάθεση με τρόπο φιλικό προς το περιβάλλον και ακολουθώντας

Διαβάστε περισσότερα