ΕΒΡΑΪΚΕΣ ΣΥΝΟΙΚΙΕΣ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΑΝΖΙΜΑΤ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΟ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟ, *

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΒΡΑΪΚΕΣ ΣΥΝΟΙΚΙΕΣ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΑΝΖΙΜΑΤ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΟ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟ, 1839-1929 *"

Transcript

1

2 ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΡΙΤΖΑΛΕΟΣ ΕΒΡΑΪΚΕΣ ΣΥΝΟΙΚΙΕΣ ΣΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΑΝΖΙΜΑΤ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΟ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟ, * Στη σημερινή πόλη των Σερρών τα μοναδικά απομεινάρια της εβραϊκής ιστορίας είναι το σχολείο στην οδό Αθανασίου Αργυρού και τα λιγοστά, κατεστραμμένα, λείψανα ταφικών μνημείων στην περίφραξη του δημοτικού υδραγωγείου στο λόφο Μουσάλα (ή Καλλιθέα) 1. Το λησμονημένο για δεκαετίες εβραϊκό παρελθόν απασχόλησε ξανά τον τοπικό Τύπο πριν από μερικά χρόνια, όταν προέκυψε το ζήτημα της κατεδάφισης ενός ιστορικού κτιρίου, της «οικίας Σιμαντώφ» (ή Γιουδά Αρδίττι) 2. Είναι ενδιαφέρον πως το άλλοτε «ιταλικό υποπροξενείο» βρισκόταν στη χριστιανική συνοικία * Θερμές ευχαριστίες στον προϊστάμενο των Γενικών Αρχείων του Κράτους Αρχείων Νομού Σερρών κ. Ι. Τσαρούχα, το φωτογράφο Κ. Βιδάκη, τον καθηγητή πληροφορικής κ. Γ. Σκαπέτη και το φιλόλογο Χρ. Φαράκλα για την πολύτιμη συνεργασία τους. 1. Η παλαιότερη γνωστή αναφορά για τα «εβρέικα μνήματα» ανήκει σε χειρόγραφο της Μονής Προδρόμου των Σερρών (1875), Π. Θ. Πέννα, «Το χρονικόν της φωτιάς», Σερραϊκά Χρονικά, 9 ( ) Στο τέλος του 19ου αι., σύμφωνα με το διευθυντή του Γυμνασίου Σερρών Παπαγεωργίου, στο λόφο Μουσάλα «ευρέθησαν άλλοτε πολλά και παλαιά οστά, αλλά ταύτα ανήκον ίσως και εις τους Ιουδαίους», Π. Ν. Παπαγεωργίου, Αι Σέρραι και τα προάστεια, τα περί τα Σέρρας και η Μονή Ιωάννου του Προδρόμου, β έκδοση, επιμ. Χαρ. Μπακιρτζή, Θεσσαλονίκη 1988, σ. 31. Στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο (Μάιο του 1917), το εβραϊκό νεκροταφείο βομβαρδίστηκε μαζί με τις παρακείμενες θέσεις του βουλγαρικού στρατού από τα συμμαχικά στρατεύματα των Γάλλων και των Άγγλων, Ν. Πέτροβιτς, «Αναμνήσεις-Σερραίων Ομηρεία (Ιούνιος 1917-Δεκέμβριος 1918)», Σερραϊκά Χρονικά 6 (1973) 31. Μέχρι τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο το νεκροταφείο εξυπηρετούσε κανονικά τις ανάγκες της Κοινότητας, Αρχείο Υποθηκοφυλακείου Σερρών (στο εξής Αρχείο ΥΠ-ΣΕΡ), τ. 28/αρ. συμβ Το 1979 μια αποστολή του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ αντίκρισε τη σημερινή, απογοητευτική, εικόνα με τη μοναδική εβραϊκή επιγραφή στο λόφο, I. Karmi, «Jewish Cemeteries in Northern Greece in the Post World War II Era», στο Ι. Κ. Hassiotis (επιμ.), The Jewish Communities of Southeastern Europe from the fifteenth century to the end of World War II, πρακτικά διεθνούς συνεδρίου (Θεσσαλονίκη, 30 Οκτωβρίου-3 Νοεμβρίου 1992), Θεσσαλονίκη 1997, σ Λ. Θεοδωρίδου Σωτηρίου Κ. Θεοδωρίδης, «Κτίριο Σιμαντώφ στα Σέρρας», Σερραϊκά Ανάλεκτα 2 ( ) Σύμφωνα με τον Αλμπέρτο Σιμαντώφ, η οικία ανήκε αρχικά στον τραπεζίτη Γιουδά Αρδίττι από τη Βέροια και κληροδοτήθηκε στον πατέρα του, εμποροτραπεζίτη Μεναχέμ Σιμαντώφ. Μαγνητοφωνημένη συνέντευξη του Αλμπέρτου Μεναχέμ Σιμαντώφ (γεν. Θεσσαλονίκη 1924), Παρίσι 14 Μαρτίου 2003.

3 380 Βασίλειος Ριτζαλέος του Αγίου Νικολάου, έξω επομένως από τις γνωστές εβραϊκές συνοικίες 3. Μετά το Ολοκαύτωμα και την εξόντωση σχεδόν του συνόλου των μελών της, η ιστορική έρευνα για την εβραϊκή κοινότητα στις Σέρρες πρέπει να αντιμετωπίσει το ακανθώδες πρόβλημα των γραπτών πηγών. Ειδικότερα τα κοινοτικά αρχεία καταστράφηκαν τρεις φορές: α) στην πυρκαγιά του 1913, β) κατά τη μεταφορά τους στη Βουλγαρία το , και γ) στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Σήμερα δεν υπάρχουν πληροφορίες για τον εντοπισμό, έστω τμήματος, των Αρχείων στην Ελλάδα ή σε άλλη χώρα. Η ανακοίνωση στηρίχτηκε στο ακόλουθο υλικό: α) την κοινοτική και σχολική αλληλογραφία με την Alliance Israélite Universelle στο Παρίσι 5, β) τα δημοτικά και συμβολαιογραφικά αρχεία στα Γενικά Αρχεία του Κράτους στις Σέρρες 6 και γ) το αρχείο του Υποθηκοφυλακείου Σερρών. Για την εβραϊκή παρουσία στις Σέρρες μέχρι τις αρχές του 19ου αι. και την εισαγωγή των Οθωμανικών Μεταρρυθμίσεων (1839), τα πορίσματα της νεότερης έρευνας οδηγούν στο συμπέρασμα πως η κοινότητα είχε σχεδόν αδιάλειπτη παρουσία στην πόλη ή στην περιοχή της τουλάχιστον από τα μέσα του 14ου αι. 7. Η πληθυσμιακή σύνθεση της κοινότητας γνώρισε σημα- 3. Ο αρχικός ιδιοκτήτης Γιουδά Αρδίττι ασκούσε καθήκοντα επίτιμου Ιταλού υποπρόξενου μέχρι το θάνατό του το Μάρτιο του Στη συνέχεια ο κληρονόμος του σπιτιού Μεναχέμ Σιμαντώβ ανέλαβε τα ίδια καθήκοντα διατηρώντας την οικία ως έδρα του υποπροξενείου, Archiv de l Alliance Israélite Universelle (στο εξής Archiv de l AIU)/Grèce ΧΧΙ Ε/277, Χακίμ προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 18 Μαρτίου Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/269, Μπουσκέλα προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 29 Μαΐου Για την ιστορία της Αλλιάνς και το ρόλο της στην εκπαίδευση των Εβραίων στον ελληνικό χώρο, A. Chouraqui, L Alliance Israélite Universelle et la Renaissance Juive Contemporaine ( ), Παρίσι Ρ. Μόλχο, Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, Αθήνα 2001, σσ Μ. Βασιλικού, «Η Εκπαίδευση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στο Μεσοπόλεμο», στο Μ. Στεφανοπούλου (επιμ.), Ο Ελληνικός Εβραϊσμός, πρακτικά επιστημονικού συμποσίου (Αθήνα 3 και 4 Απριλίου 1998), Αθήνα 1999, σσ Το συμβολαιογραφικό αρχείο του Τριανταφυλλόπουλου καλύπτει την περίοδο , Γενικά Αρχεία του Κράτους/Αρχεία Νομού Σερρών (στο εξής ΓΑΚ/ΑΝΣ)/ΑΒΕ 229, Αρχείο τέως Συμβολαιογράφου Σερρών Κων. Τριανταφυλλόπουλου. Στο αρχείο των ΓΑΚ σώζονται τα παλαιότερα βιβλία της υπηρεσίας δημοτολογίων των Σερρών κατά το Μεσοπόλεμο, ΓΑΚ-ΑΝΣ/ΑΒΕ 342, Αρχείο Δήμου Σερρών Δημοτολόγια (1934). 7. Οι πρώτες αποσπασματικές μαρτυρίες για τους Εβραίους στο Mitrizzi (πιθανόν το Δημητρίτσι Σερρών) από τον Βενιαμίν ντε Τουδέλα (12ος αι.) και για τους ομόθρησκους στη Ζίχνα από τα αρχεία της μονής Προδρόμου (στα μέσα του 14ου αι.) δεν επιτρέπουν την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων για τη σύνδεση ή τη συνέχεια των εγκαταστάσεων, βλ. Κ. Μουστάκα, «Οι Μεσαιωνικές Εβραϊκές κοινότητες της Ζίχνας και της Καστοριάς: Αρχειακές μαρτυρίες», Αριάδνη 10 (2004) Για τους Εβραίους των Σερρών κατά τον 15ο αι.-16ο αι. M. A. Epstein, The Ottoman Jewish Communities and their Role in the Fifteenth and Sixteenth Centuries, Φράιμπουργκ 1980, σ Σ. Πετμεζά, «Οι Σέρρες και η περιοχή τους υπό τους Οθωμανούς», στο P. Odorico, Αναμνήσεις και Συμβουλές του

4 Εβραϊκές συνοικίες στις Σέρρες 381 ντικές μεταβολές στους πρώτους αιώνες της οθωμανικής κατάκτησης: μετά την υποχρεωτική μετακίνηση (sürgün) των Ρωμανιωτών (ή Ελληνόφωνων) Εβραίων από τον Σουλτάνο στην Κωνσταντινούπολη (τον 15ο αι.) 8, Σεφαρδίμ (ή Ισπανοεβραίοι) και Ασκεναζίμ από την Κεντρική Ευρώπη εγκαταστάθηκαν στην πόλη και αποτελούσαν διακριτές ομάδες στους κόλπους της κοινότητας στα μέσα του 16ου αι. 9. Ο Οθωμανός περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπί αναφέρει πως Χριστιανοί και Εβραίοι κατοικούσαν εντός του άλλοτε περιτειχισμένου τμήματος, ενώ οι Μουσουλμάνοι γύρω από αυτήν την περιοχή 10. Δύο είναι τα βασικότερα ερωτήματα για την εγκατάσταση των Εβραίων αυτήν την περίοδο: α) οι νεοφερμένοι Εβραίοι εγκαταστάθηκαν τον 16ο αι. στην παλαιά συνοικία των Ρωμανιωτών και β) οι Ισπανοεβραίοι και οι Ασκεναζίμ συγκρότησαν κοινή ή ξεχωριστή συνοικία εξαιτίας των διαφορών τους; Το πρώτο ερώτημα παραμένει χωρίς απάντηση. Στα μέσα του 16ου αι. η ύπαρξη μιας εβραϊκής συνοικίας (κοντά σε εκκλησία του Αγίου Νικολάου) οδηγεί στο συμπέρασμα πως η επικράτηση των Ισπανοεβραίων ήταν άμεση στο εσωτερικό της κοινότητας και παρέμεινε αναμφισβήτητη μέχρι το Ολοκαύτωμα (1943) 11. Όπως και οι υπόλοιπες εθνοθρησκευτικές κοινότητες των Σερρών κατά τους οθωμανικούς χρόνους, η εβραϊκή ήταν οργανωμένη γύρω από το θρησκευτικό της κέντρο σε ξεχωριστή συνοικία, προκειμένου να ανταποκριθεί στις θρησκευτικές, φορολογικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές της υποχρεώσεις 12. Στις αρχές του 19ου αι., σύμφωνα με τις μαρτυρίες ξένων περιηγητών, η συνοικία εξακολουθεί να βρίσκεται στην περιοχή εντός του βυζαντινού οχυρωματικού περιβόλου 13. Η ακριβής θέση ή η έκτασή της για αυτή την περίοδο είναι ακόμη ζητήματα ανοικτά στην έρευνα. Ο Νικολάου, πολιτικός μηχανικός και μελετητής της τοπικής ιστορίας, οριοθέτησε την εβραϊκή Συναδινού, ιερέα Σερρών στη Μακεδονία (17ος Αιώνας), Παρίσι 1996, σσ. 451, 453. Για τους Εβραίους των Σερρών κατά τον 17ο αι. Ottoman Documents on Balkan Jews XVIth- XVII centuries, Centre International d Information sur le sources de l Histoire Balkanique et Mediterraneenne CIBAL, Σόφια 1990, σσ St. B. Bowman, The Jews of Byzantium , Αλαμπάμα 1985, σ. 66. Epstein, The Ottoman Jewish, ό.π., σσ Πετμεζά, «Οι Σέρρες και η περιοχή τους», ό.π., σσ Ε. Τσελεμπί, Ταξίδι στην Ελλάδα, έρευνα-λογοτεχνική απόδοση Νίκος Χειλαδάκης, Αθήνα 1991, σ Για τις συνοικίες των Σερρών κατά το 16 ο αι., Ε. Μπαλτά, «Η πόλη των Σερρών στα Οθωμανικά τεκμήρια (15 ος -17 ος )», Γιατί, τεύχος εκτός σειράς (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1993) Α. Στεφανίδου, Η πόλη λιμάνι της Καβάλλας κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Πολεοδομική διερεύνηση ( ), αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1993, σ W. Μ. Leake, Travels in Northern Greece, τ. 3, Λονδίνο 1835, σ. 207.

5 382 Βασίλειος Ριτζαλέος συνοικία στο βορειοανατολικό τμήμα της πόλης 14. Η βασική υπόθεση του Νικολάου ήταν πως οι Ισπανοεβραίοι από την άφιξή τους εγκαταστάθηκαν σε μια ελεύθερη περιοχή εντός των βυζαντινών τειχών (πιθανόν στο χώρο του βυζαντινού ιπποδρόμου) και συγκρότησαν μια ιδιαίτερη συνοικία, που ταυτιζόταν με το συγκρότημα των «Σαράντα Οντάδων» 15. Το συγκρότημα των «Σαράντα Οντάδων» θυμίζει τις περιγραφές του Γιοσέφ Νεχαμά για τις λεγόμενες «cortijos», τις φτωχικές εβραϊκές συνοικίες γύρω από μια αυλή στη Θεσσαλονίκη 16. Επίσης μας παραπέμπει στην εικόνα της εβραϊκής συνοικίας στην Κομοτηνή γύρω από μια κεντρική αυλή εντός των βυζαντινών τειχών. Στην τελευταία, όμως, υπήρχε η συναγωγή της κοινότητας στο νοτιοδυτικό άκρο της αυλής 17. Οι σημαντικότερες αδυναμίες της υπόθεσης του Νικολάου για την εβραϊκή συνοικία της οθωμανικής εποχής είναι: α) χρησιμοποιεί τον κατάλογο των ιδιοκτητών της λεγόμενης πυρίκαυστης ζώνης, που συντάχτηκε μετά την Απελευθέρωση του 1913, σαν βασική πηγή για τα οθωμανικά χρόνια 18, β) ο κατάλογος δεν παραπέμπει στο Οθωμανικό Κτηματολόγιο και σε έτος κτήσης των ακινήτων, και γ) δεν γνώριζε το σημαντικό έργο του Μερκάδο Κόβο για την ιστορία των Εβραίων στις Σέρρες. Λαμβάνοντας υπόψη πως κάθε εβραϊκή συνοικία ήταν οργανωμένη γύρω από μία συναγωγή, η μοναδική πληροφορία για την ύπαρξη θρησκευτικού κέντρου προέρχεται από το έργο του Μερκάδο Κόβο και συνδέεται με μια περιοχή στα νοτιοδυτικά των «Σαράντα Οντάδων», όπου η κοινότητα έκτισε νέα Συναγωγή στη θέση παλαιότερης στα τέλη του 18ου αι. - αρχές του 19ου αι. (σχέδ. 1) Ν. Ζ. Νικολάου, Σκαπανείς της ιστοριογραφίας και προβλήματα της ιστορίας των Σερρών, Θεσσαλονίκη Ν. Πέτροβιτς, «Γλωσσάριον λέξεων εκ της τουρκικής της διαλέκτου των Σερρών», Σερραϊκά Χρονικά 4 (1963) 83. Με τους Πέτροβιτς και Νικολάου συμφωνεί ο ιστοριοδίφης των Σερρών Χαράλαμπος Βουρουτζίδης, ο οποίος ταυτίζει τους Σαράντα Οντάδες με τη θέση «Γιαχουτιλέρ Χαβλισή» (αυλή των Εβραίων), που αναφέρεται σε «βακουφναμέ» της Μονής Βατοπεδίου από το 1495, και θεωρεί πως αυτή είναι η θέση της εβραϊκής συνοικίας στο τέλος του 15ου αι., Χ. Βουρουτζίδη, «Χρονικό της Εβραϊκής Κοινότητας των Σερρών», Χρονικά 170 (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2000) Γ. Νεχαμά, Ιστορία των Ισραηλιτών της Θεσσαλονίκης, μετάφραση από τα γαλλικά του Τομέα Μετάφρασης του Τμήματος Γαλλικής του ΑΠΘ, βιβλίο δεύτερο, Θεσσαλονίκη 2000, σ Η. Μεσσίνα, Οι συναγωγές και οι εβραϊκές συνοικίες της Βορείου Ελλάδος, αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, Αθήνα 1999, σ ΓΑΚ/ΑΝΣ/ΑΒΕ 189 Αρχείο Διεύθυνσης Πολεοδομίας Σερρών. Κατάλογος ιδιοκτητών πυρίκαυστης ζώνης. 19. M. Covo, Aperçu Historique sur la communauté israélite de Serrès, Τελ Αβίβ 1962, σ. 12. Ο εκπαιδευτικός Μερκάδο Κόβο (Σέρρες 1874-Θεσσαλονίκη 1940) συνδέθηκε με την ανασυγκρότηση του εβραϊκού σχολείου των Σερρών την περίοδο , Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ E/274, Κόβο προς Αρχιραβίνο Γαλλίας Καν, Κωνσταντινούπολη 30 Σεπτεμβρίου Υπηρέτησε το έργο της Αλλιάνς στις σεφαραδίτικες κοινότητες στο τέλος

6 Εβραϊκές συνοικίες στις Σέρρες 383 Στο δεύτερο μισό του 18ου αι., η μεγάλη ζήτηση σε βαμβάκι και μαλλί των Σερρών στις οθωμανικές και ευρωπαϊκές αγορές και οι αυξανόμενες εισαγωγές βιομηχανικών προϊόντων έφεραν πλούτο και αύξηση του πληθυσμού 20. Η πόλη εξελισσόταν σε κέντρο διαμετακομιστικού εμπορίου και παρουσίαζε αξιόλογη κίνηση στη μόνιμη αγορά της και την ετήσια εμποροπανήγυρη (κάθε Ιανουάριο) 21. Παρά την κρίση στην τοπική βιοτεχνία από τις εισαγωγές βιομηχανικών προϊόντων, η οικονομία των Σερρών γνώρισε νέα περίοδο ακμής στα χρόνια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου ( ) μετά την απότομη αύξηση των τιμών και των εξαγωγών στο βαμβάκι 22. Σε όλη αυτήν την περίοδο (β μισό 18ου αι.- α μισό 19ου αι.), Εβραίοι έμποροι και αργυραμοιβοί, κυρίως από τη Θεσσαλονίκη, εγκαταστάθηκαν προσωρινά ή μόνιμα στις Σέρρες. Μετά τις ασαφείς πληροφορίες των περιηγητών για «μερικές» ή «λίγες» εβραϊκές οικογένειες στα τέλη του 18ου αι. έως τις αρχές του 19ου αι. 23, ο ανδρικός πληθυσμός κατά την απογραφή του 1831 ανερχόταν σε 248 Εβραίους και μόνον τέσσερις κοινότητες ομοθρήσκων εμφανίζονταν μεγαλύτερες στο εγιαλέτι της Ρούμελης (στη Θεσσαλονίκη, Αδριανούπολη, Μοναστήρι και Φιλιππούπολη) 24. Το 1834 η συμμετοχή των Εβραίων στις εμπορικές και τραπεζικές εργασίες έθεσε σε της Οθωμανοκρατίας και μετά την Απελευθέρωση του Ο Κόβο ήταν η βασική πηγή της σύντομης γενικής ιστορίας των Εβραίων στις Σέρρες του Χ. Βουρουτζίδη, «Χρονικό της Εβραϊκής Κοινότητας», σσ Leake, Travels, ό.π., σσ A. Boué, Recueil d Itinéraires dnas la Turquie d Europe, τ. 1, Βιέννη 1854, σ H. F. Tozer, Researches in the Highlands of Turkey; including visits to Mounts Ida, Athos, Olympus, and Pelion, to the Mirdite Albanians, and other remote tribes, Λονδίνο 1869, σ Πετμεζά, «Οι Σέρρες και η περιοχή τους», ό.π., σ Ο Σπύρος Ασδραχάς κατέταξε την εμποροπανήγυρη των Σερρών σε εκείνες με περιορισμένη τοπική σημασία και τη σύνδεσε με τον εποχικό χαρακτήρα του εμπορίου (βαμβάκι), Σπ. Ι. Ασδραχά, Ελληνική κοινωνία και οικονομία ιη και ιθ αι., Αθήνα 1988, σσ. 35, 37. Για τη συμμετοχή των Εβραίων εμπόρων της Θεσσαλονίκης στην εμποροπανήγυρη από το τέλος του 17ου αι., Νεχαμά, Ιστορία των Ισραηλιτών, ό.π. βιβλίο δεύτερο, σ Στο έργο του Μερκάδο Κόβο αποτυπώθηκε η περηφάνια των Σερραίων ανεξάρτητα από την εθνοθρησκευτική καταγωγή τους για την εμποροπανήγυρη της πόλης, λόγω της συρροής εμπόρων από κάθε γωνιά της Αυτοκρατορίας, την Αυστροουγγαρία και τη Ρωσία και των εκτεταμένων εμπορικών πράξεων για αγροτικά, βιοτεχνικά και βιομηχανικά προϊόντα, Covo, Aperçu Historique, ό.π., σ Για τους λόγους της ζήτησης και της αύξησης των τιμών, βλ. Λ. Φ. Καλλιβρετάκη, «Το ελληνικό βαμβάκι στη συγκυρία του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου», Ιστορικά 7 (Δεκεμβρίου 1987) Μ. Ε. Μ. Cousinéry, Voyage dans la Macédoine, τ. 1, Παρίσι 1828, σ Leake, Travels, ό.π., σ K. H. Karpat, Ottoman Population Demographic and Social Characteristics, Μάντισον 1985, σ Για τους σκοπούς και τα προβλήματα της απογραφής Ν. Τοντόροφ, Η Βαλκανική Πόλη 15 ος -19 ος Αιώνας. Κοινωνικο-οικονομική και δημογραφική ανάπτυξη, μετάφραση Έ. Αβδελά - Γ. Παπαγεωργίου, τ. Β, Αθήνα 1986, σσ

7 384 Βασίλειος Ριτζαλέος αμφισβήτηση την κυριαρχία της ελληνικής αστικής τάξης στις Σέρρες 25. Η εγκατάστασή τους συνεχίστηκε, με εντονότερους ρυθμούς, μέχρι το τέλος του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου (1865) 26. Στις αρχές της δεκαετίας του 1870, όταν η οικονομική παρακμή στην πόλη ήταν εμφανής, η εβραϊκή κοινότητα αριθμούσε 350 οικογένειες με μέλη 27. Η «επιβλητική» Συναγωγή ανάμεσα στις εκκλησίες της Αγίας Φωτεινής και του Αγίου Αντωνίου ήταν το θρησκευτικό και κοινωνικό κέντρο της κοινότητας 28. Σύμφωνα με την εβραϊκή παράδοση, στις Σέρρες, η Συναγωγή καταλάμβανε την ίδια θέση για πέντε αιώνες, δίπλα σε μια παλαιά «Γιεσίβα» (ιεροσπουδαστήριο) με σπάνια χειρόγραφα και βιβλία 29. Σε τμήμα της Συναγωγής ή εφαπτόμενο κτίσμα λειτουργούσε ένα παραδοσιακό «Μελντάρ» (σχολείο) 30. Η εβραϊκή συνοικία, μαζί με το ιστορικό της κέντρο, φαίνεται πως δεν καταστράφηκε από την πυρκαγιά του Δίπλα στη Συναγωγή, ή σε κοινοτικό οικόπεδο στα νοτιοδυτικά της συνοικίας, η κοινότητα έκτισε νέο σχολείο το 1874, το οποίο όμως παρέμενε ημιτελές εξαιτίας της οικονομικής κρίσης 32. Όταν κατεδαφίστηκε το σχολείο του 1874, η κοινότητα έκτισε επιβλητικό διώροφο κτίριο στη θέση του για τις ανάγκες 25. Πετμεζά, «Οι Σέρρες και η περιοχή τους», ό.π., σ. 461, υποσ Η πληροφορία για 600 οικογένειες την περίοδο της ακμής ( ) θεωρήθηκε υπερβολική από τον Κόβο, Covo, Aperçu Historique, ό.π., σ Archiv de l AIU/Grèce VIIB/28, Σκαλόνι προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 21 Απριλίου 1874, βλ. Br. Rivlin (επιμ.), Pinkas Hakehillot. Encyclopaideia of Jewish Communities from their Foundation till after the Holocaust. Greece (στα εβραϊκά), Ιερουσαλήμ 1998, σ Στις αρχές του 19ου αι., όταν το κύμα των νεοφερμένων Εβραίων βρισκόταν στην πρώτη του φάση, η ανοικοδόμηση μιας νέας και ευρύχωρης Συναγωγής για την κάλυψη των αναγκών ατόμων, έστω και αν πρόκειται για υπερβολική εκτίμηση, ήταν απόδειξη της διορατικότητας της κοινοτικής ηγεσίας για το μέλλον της Covo, Aperçu Historique, ό.π., σ. 12. Ανάλογα, το 1883, η ολιγάριθμη κοινότητα των 212 μελών στην Καβάλα έκτισε μια μεγάλη Συναγωγή που θα κάλυπτε τις ανάγκες Εβραίων το 1905, Archiv de l AIU/Grèce ID/3, Ματαλόν προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Θεσσαλονίκη 15 Αυγούστου 1901, Archiv de l AIU/Bulgarie IE/3a, Μπασάτ προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Καβάλα 7 Νοεμβρίου Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/269, Μπουσκέλα προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 29 Μαΐου Covo, Aperçu Historique, ό.π., σ. 12. Στο «Μελντάρ», ο «μελαμέντ», συνήθως ένας ραβίνος, δίδασκε αποκλειστικά σε αγόρια από την ηλικία των 7 ετών την εβραϊκή αλφάβητο, αριθμητική και την ανάγνωση κειμένων από τη Βίβλο μαζί με τη μετάφρασή τους στα ισπανοεβραϊκά, A. Rodrigue, French Jews, turkish Jews. The Alliance Israélite Universelle and the Politics of Jewish Schooling in Turkey, , Μπλούμινγκτον και Ινδιανάπολη 1990, σ Γ. Κουτζακιώτη, «Η μεγάλη πυρκαγιά των Σερρών (1849). Νέα στοιχεία από τα γαλλικά διπλωματικά έγγραφα», Σερραϊκά Χρονικά 14 (2002) Archiv de l AIU/Grèce VIIB/28, Σκαλόνι προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 12 Φεβρουαρίου 1874.

8 Εβραϊκές συνοικίες στις Σέρρες 385 του σχολείου της Αλλιάνς (1909) 33. Η μεγάλη ζήτηση κατοικίας στην περιοχή περιόρισε τα διαθέσιμα καταλύματα και οικόπεδα αυξάνοντας τις τιμές των ενοικίων και της γης. Οι εγγυήσεις των οθωμανικών αρχών για τη ζωή και την περιουσία των μη Μουσουλμάνων υπηκόων ( ) 34 και η μεταφορά αρμοδιοτήτων από τις εθνοθρησκευτικές κοινότητες στα νέα διοικητικά όργανα μετά τις μεταρρυθμίσεις του 1864, διευκόλυναν την ελεύθερη εγκατάσταση σε άλλη αστική περιοχή και την αγορά γης 35. Οι Εβραίοι μετακινήθηκαν προς τρεις κατευθύνσεις: α) βορειότερα της Συναγωγής σε μια περιοχή με μικρότερη αξία γης, μικρότερες σε έκταση ιδιοκτησίες και χαμηλότερα επομένως ενοίκια (ανάμεσα στις συνοικίες του Αγίου Αντωνίου, της Αγίας Παρασκευής και του Τιμίου Προδρόμου) 36, όπου είναι άγνωστο αν προϋπήρχε κάποιος εβραϊκός πυρήνας (περιοχή των «Σαράντα Οντάδων»), β) νοτιότερα στο λεγόμενο Αραμπατζή μαχαλά, ανάμεσα στην παλαιά μουσουλμανική συνοικία Ζιντζιρλί τζαμί (β μισό 16ου αι.) και στη νέα χριστιανική συνοικία του Προφήτη Ηλία (19ος αι.) Archiv de l AIU/Grèce VIIB/28, Επιστολή της τοπικής επιτροπής της Αλλιάνς προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής, Σέρρες 16 Φεβρουαρίου Είναι βέβαιο ότι το σχολείο της Αλλιάνς χτίστηκε σε κοινοτικό οικόπεδο που προήλθε από την κατεδάφιση του παλαιού σχολείου και δύο μικρών κτισμάτων της κοινότητας, Archiv de l AIU/Grèce VIIB/28, Επιστολή της τοπικής επιτροπής της Αλλιάνς προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής, Σέρρες 30 Δεκεμβρίου Εκτός από το κεντρικό οικόπεδο της Συναγωγής με έκταση τ.μ. (ένδειξη αρ. 730 στον κατάλογο των ιδιοκτητών της πυρίκαυστης ζώνης), η κοινότητα διέθετε ακόμη ένα οικόπεδο 930 τ.μ. το οποίο δεν εξυπηρετούσε μάλλον τις σχολικές ανάγκες εξαιτίας της σχετικά μεγάλης απόστασης από τη συνοικία (ένδειξη αρ. 820), ΓΑΚ/ΑΝΣ/ΑΒΕ 189 Αρχείο Διεύθυνσης Πολεοδομίας Σερρών. Κατάλογος ιδιοκτητών πυρίκαυστης ζώνης. 34. E. Benbassa and A. Rodrigue, Sephardi a History of the Judeo-Spanish Community, 14th-20th Centuries, Καλιφόρνια 2000, σσ Α. Γερόλυμπου-Καραδήμου, Μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Βορειοελλαδικές πόλεις στην περίοδο των Οθωμανικών Μεταρρυθμίσεων, Αθήνα 1997, σ Στο τέλος των Βαλκανικών Πολέμων οι εβραϊκές ιδιοκτησίες στο συγκρότημα των «Σαράντα Οντάδων», σύμφωνα με τον κατάλογο των ιδιοκτητών, ανήκαν στην τέταρτη και τελευταία κατηγορία του πίνακα με τις εμπορικές αξίες της γης και καταλάμβαναν σχετικά μικρή έκταση (από 53 τ.μ. έως 134 τ.μ.). Αντίθετα οι ιδιοκτησίες γύρω από τη Συναγωγή ανήκαν στην τρίτη κατηγορία και είχαν μεγαλύτερη έκταση (από 31 τ.μ. έως 419 τ.μ.), ΓΑΚ/ΑΝΣ/ΑΒΕ 189 Αρχείο Διεύθυνσης Πολεοδομίας Σερρών. Κατάλογος ιδιοκτητών πυρίκαυστης ζώνης. 37. Πετμεζά, «Οι Σέρρες και η περιοχή τους», ό.π., σσ. 429, 469. Στο έργο του Κόβο, ο Αραμπατζή μαχαλάς συνδέεται με μια παλαιά μουσουλμανική συνοικία, την «Dogharb[e] y mahalessi», Covo, Aperçu Historique, ό.π., σ. 12. Η πληροφορία του επιβεβαιώνεται από συμβόλαια στο Υποθηκοφυλακείο Σερρών, όπου εβραϊκές ιδιοκτησίες εντός του Αραμπατζή μαχαλά φέρονται να ανήκουν στη συνοικία «Ντογ[κ]άν Μπέη», Αρχείο ΥΠ-ΣΕΡ, τ. 12/ αρ. συμβ Δεν είναι σαφές αν ο Αραμπατζή μαχαλάς ήταν τμήμα ή ταυτιζόταν με τη συνοικία «Ντογ[κ]άν Μπέη».

9 386 Βασίλειος Ριτζαλέος και γ) στον Άγιο Νικόλαο, στον Άγιο Αντώνιο και σε άλλες, μη εβραϊκές, συνοικίες, όπου εγκαταστάθηκαν νεοφερμένοι και γηγενείς της μεσοαστικής και μεγαλοαστικής τάξης, όπως ο τραπεζίτης Γιουδά Αρδίττι, ο έμπορος Αβράμ Σιμαντώβ, ο εμποροτραπεζίτης Οβαδία Αζαρία, ο έμπορος Σολομών Φάις, ο αργυραμοιβός Χαΐμ Φλωρεντίν 38. Στο τέλος της Οθωμανοκρατίας, ο πρόεδρος της κοινότητας Φαρατζή (1913) έκανε λόγο για δύο «ισραηλιτικές συνοικίες» εντός της πυρίκαυστης ζώνης και μία εκτός αυτής της ζώνης 39. Η πρώτη, ας την ονομάσουμε «κάτωεβραϊκή» ή συνοικία της «Μεγάλης Συναγωγής», ήταν το αναμφισβήτητο κέντρο της κοινότητας. Η δεύτερη, η «άνω εβραϊκή», ήταν κοντά στο συγκρότημα των «Σαράντα Οντάδων» στο οποίο αναφέρεται ο ιστοριοδίφης Νικολάου. Η τρίτη, που δεν καταστράφηκε από την πυρκαγιά, εντοπίζεται στον Αραμπατζή μαχαλά. Ωστόσο, σε άλλες πηγές, η «κάτω-εβραϊκή» και η «άνω-εβραϊκή» αναφέρονται σαν μία συνοικία 40. Από την περίοδο , η οικονομική κρίση στην πόλη, μετά την απώλεια του ρόλου της ως διαμετακομιστικού κέντρου και την παρακμή της εμποροπανήγυρης 41, έπληξε και την εβραϊκή κοινότητα 42. Η μετανάστευση στη Θεσσαλονίκη και στα ανερχόμενα καπνεμπορικά κέντρα της Καβάλας και της Δράμας ήταν η διέξοδος για τους Εβραίους εμπόρους, αργυραμοιβούς, επαγγελματίες και υπαλλήλους 43. Στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, η κοινότητα γνώρισε τη διαίρεση ανάμεσα στους Εβραίους των συνοικιών εντός και εκτός της άλλοτε περιτειχισμένης περιοχής. Από ειρωνεία της τύχης, ο Μεναχέμ Κόβο, αναγνωρισμένος Αρχιραβίνος των Σερρών από το , συμμετείχε στις αρχές της δεκαετίας του 1860 στην τριανδρία των Αρχιραβίνων, μαζί με εκείνους της Σμύρνης και της Αδριανούπολης, για την άμβλυνση των αντιπαραθέσεων στην κοινό- 38. Ανάλογη τάση εμφανίστηκε το β μισό του 19ου αι. ανάμεσα στα πιο εύπορα στρώματα της κοινότητας στη Θεσσαλονίκη, Αλ. Καραδήμου-Γερόλυμπου, «Από τη συγκέντρωση στη διάχυση. Οι εβραϊκές συνοικίες στις βορειοελλαδικές πόλεις στο τέλος της Τουρκοκρατίας», Σύγχρονα Θέματα (Ιούλιος-Δεκέμβριος 1994) Ανώνυμου, «Les événements d Orient», Archives Israélites, τ. 74/Ν. 30 (24 Ιουλίου 1913) Archiv de l AIU/Grèce ID 3, Ματαλόν προς τον γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Θεσσαλονίκη 25 Φεβρουαρίου Για τα αίτια παρακμής της εμποροπανήγυρης των Σερρών μετά το 1870, B. C. Gounaris, Steam over Macedonia, Socio-economic change and the railway factor, Μπούλντερ 1993, σσ Archiv de l AIU/Grèce VB/24, Ντανόν προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Θεσσαλονίκη 8 Αυγούστου M. Covo, «Lettre de Turquie», L Univers Israélite, Παρίσι 35 ( ) M. Franco, Essai sur l histoire des Israélites de l Empire Ottoman depuis les origines jusqu à nos jours, Νέα Υόρκη 1973, σ. 193.

10 Εβραϊκές συνοικίες στις Σέρρες 387 τητα της Κωνσταντινούπολης 45. Μία δεκαετία αργότερα, η διαίρεση των Εβραίων στις Σέρρες αναφέρεται για πρώτη φορά στην αλληλογραφία με την Αλλιάνς (1874): «θρησκευτικής φύσεως διαφορές έχουν διαιρέσει την κοινότητα της πόλης μας, όπως μπορεί να σας πληροφορήσει ο Αρχιραβίνος της Θεσσαλονίκης» 46. Η μόνη γνωστή αιτία της διαίρεσης ήταν η ίδρυση, με αντικανονικό τρόπο, νέου τόπου προσευχής («μιντράς») στον Αραμπατζή μαχαλά και τα βίαια επεισόδια ανάμεσα στους πιστούς της Συναγωγής και του «μιντράς» 47. Στις αρχές της δεκαετίας του 1870, οι Εβραίοι του Αραμπατζή μαχαλά συγκρότησαν ουσιαστικά δεύτερη «κοινότητα» με δική τους συναγωγή και σχολείο (τουλάχιστο από το 1874) 48. Στο έργο του Κόβο η ονομασία «Μεγάλη Συναγωγή» για το θρησκευτικό κέντρο στην «κάτω συνοικία» ήταν ένας τρόπος διάκρισης από τον τόπο προσευχής στον Αραμπατζή μαχαλά 49. Η αισιοδοξία του συντάκτη της επιστολής το 1874 για την επίλυση των διαφορών «σύμφωνα με τους θρησκευτικούς κανόνες και τη λογική» δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα. Τριάντα χρόνια αργότερα (1904), ο επιθεωρητής των σχολείων της Αλλιάνς Ματαλόν υπογράμμιζε τη συνεχιζόμενη διαίρεση των Εβραίων ανάμεσα στις δύο συνοικίες: κάθε συνοικία διαθέτει τον τόπο προσευχής της, τον δικό της χαζάν και σοχέτ, το σχολείο της. Επιμένουν σε αυτή τη διαίρεση παρά τη μείωση του πληθυσμού. Κάθε προσπάθεια για την ένωσή τους θα προκαλούσε διαμάχες και η μικρή κοινότητα βιώνει με τον τρόπο της την τέλεια ειρήνη οι δύο ισραηλιτικές συνοικίες απέχουν περίπου δέκα λεπτά μεταξύ τους και τα μικρά παιδιά της μίας συνοικίας δεν επιτρέπεται να παρακολουθούν το σχολείο της άλλης Αυτή η συνοικία [ενν. Αραμπατζή μαχαλάς] διαθέτει ένα μικρό Ταλμούντ Τορά με 23 μαθητές ηλικίας 5-8 ετών ο ραβίνος της συνοικίας [και υπεύθυνος του σχολείου] έχει τους οπαδούς του, όπως και ο οίκος προσευχής 50. Στο τέλος της Οθωμανοκρατίας, ο Αραμπατζή μαχαλάς ήταν μικτή συνοικία με μουσουλμανική πλειοψηφία, όπως προκύπτει από την εμπλοκή πολλών Μουσουλμάνων και ορισμένων Χριστιανών στις αγοραπωλησίες 45. Στο ίδιο, σσ Archiv de l AIU/Grèce VIIB 28, Σκαλόνι προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες, 17 Φεβρουαρίου Covo, Aperçu Historique, ό.π., σσ Archiv de l AIU/Grèce VIIB 28, Σκαλόνι προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες, 21 Απριλίου Covo, Aperçu Historique, ό.π., σσ. 12, Archiv de l AIU/Grèce ID 3, Ματαλόν προς το γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Θεσσαλονίκη, 25 Φεβρουαρίου 1904.

11 388 Βασίλειος Ριτζαλέος και τις μισθώσεις μετά το και τον αριθμό των Ανταλλαξίμων Κτημάτων μετά το Ανάμεσα στις μουσουλμανικές και χριστιανικές ατομικές ιδιοκτησίες και στις ιδιοκτησίες ευαγών μουσουλμανικών ιδρυμάτων 53, 25 σπίτια συγκροτούσαν τη μικρή εβραϊκή συνοικία πριν από το Η πλειοψηφία των Εβραίων ανήκε στα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα 55. Εξαιτίας της κοινωνικής σύνθεσης των μελών της, πρέπει να θεωρείται βέβαιο πως η μετανάστευση από τη δεκαετία του 1870 έπληξε τη συνοικία. Εκτός από τους φτωχούς βιοπαλαιστές, εύπορες οικογένειες, όπως οι Σιμαντώφ, οι Φαρατζή, οι Μπουρλά, οι Καμπιλή, κατείχαν ιδιοκτησίες πριν από το 1912 στην περιοχή. Η παλαιότερη γνωστή ιδιοκτησία ανήκε στην οικογένεια του Αβράμ Σιμαντώφ η οποία πωλήθηκε στους Αλαλούφ το Ωστόσο, δεν είναι σαφές αν αυτές οι οικογένειες κατείχαν γη ως επενδυτές ή συνδέονταν με την ίδρυση της συνοικίας και τις διαμάχες από τη δεκαετία του Το ερώτημα για το τί ακριβώς συνέδεε τους Εβραίους στον Αραμπατζή μαχαλά παραμένει ανοιχτό. Από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ζήτημα κοινής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, όπως διαπιστώνεται στην περίπτωση της εντελώς αποκομμένης ομάδας των 35 εβραϊκών καπνεργατικών οικογενειών από την Ανατολική Θράκη στη χερσόνησο της Παναγίας στην Καβάλα 57. Η ύπαρξη ιδιαίτερου τόπου προσευχής στον Αραμπατζή μαχαλά και η αναφορά του Ματαλόν πως «ο ραβίνος είχε τους οπαδούς του» δεν είναι επαρκή στοιχεία για τη στήριξη της υπόθεσης πως η δημιουργία της συνοικίας είχε βαθύτερα θρησκευτικά αίτια. Οι κοινοτικές αναφορές και τα δημοσιεύματα του Τύπου για την πυρκαγιά του Ιουνίου 1913 είναι πολύτιμες πηγές πληροφοριών για το βαθμό συγκέντρωσης του εβραϊκού στοιχείου στις δύο συνοικίες εντός της πυρίκαυστης ζώνης. Σύμφωνα με τις παραπάνω πηγές, το 60% του προπολεμικού εβραϊκού πληθυσμού (200 οικογένειες είναι η βάση του υπολογισμού) 58 διέμενε εντός της πυρίκαυστης ζώνης και αντιμετώπιζε στεγαστικό πρόβλημα στο σύνολό του μετά την πυρκαγιά, το 15% των Εβραίων της πόλης έχασε τις ιδιόκτητες κατοικίες του και ανάλογο ποσοστό την επαγγελματική του 51. ΓΑΚ/ΑΝΣ/ΑΒΕ 229, Αρχείο τέως Συμβολαιογράφου Σερρών Κων. Τριανταφυλλόπουλου. 52. Αρχείο ΥΠ-ΣΕΡ, τ.10/αρ. συμβ.3936, τ.13/αρ. συμβ.5282, τ.29/αρ. συμβ Αρχείο ΥΠ-ΣΕΡ, τ. 25/αρ. συμβ Τα βακουφικά κτήματα βρίσκονταν σε μικρή απόσταση από τη νέα Συναγωγή της συνοικίας που χτίστηκε το Αι βουλγαρικαί ωμότητες εν τη Ανατολική Μακεδονία και Θράκη , Αθήνα 1914, σ Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/282, Σέμαχ προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Θεσσαλονίκη 8 Δεκεμβρίου ΓΑΚ/ΑΝΣ/ΑΒΕ 229, Αρχείο τέως Συμβολαιογράφου Σερρών Κων. Τριανταφυλλόπουλου, φακ. 47/αρ. συμβ ΓΑΚ/ΑΝΚ/ΑΒΕ Αι βουλγαρικαί ωμότητες, ό.π., σ. 194.

12 Εβραϊκές συνοικίες στις Σέρρες 389 στέγη 59. Το ύψος της ζημίας ανερχόταν σε τουρκικές λίρες ( τ.λ. για την ακίνητη περιουσία, τ.λ. για την οικοσκευή και τ.λ. για τα εμπορεύματα) 60. Όσοι δεν αναφέρονταν ως άστεγοι (το 40% του προπολεμικού πληθυσμού της κοινότητας) διέμεναν κυρίως στη συνοικία του Αραμπατζή μαχαλά και σε μικρότερο βαθμό σε άλλες μικτές συνοικίες. Ανάμεσα σε αυτούς, ένας αδιευκρίνιστος αριθμός είχε ήδη μεταναστεύσει στη Θεσσαλονίκη ή αλλού πριν από την έναρξη του Β Βαλκανικού Πολέμου. Όλες οι αναφορές για την πυρκαγιά του 1913 επικεντρώνονται στην καταστροφή της Συναγωγής, της «Γιεσίβα» με την πλούσια βιβλιοθήκη και του νεόδμητου σχολείου της Αλλιάνς 61. Ύστερα από αιώνες, το θρησκευτικό, κοινωνικό και συναισθηματικό κέντρο της πλειοψηφίας των Εβραίων ήταν πλέον παρελθόν. Το 20% των μελών της κοινότητας (η βάση του υπολογισμού ήταν οι της επίσημης απογραφής του 1905) εγκατέλειψε οριστικά την πόλη στους πρώτους μήνες μετά την καταστροφή 62. Εξαιτίας της απειλούμενης μαζικής φυγής των Εβραίων, οι πυροπαθείς έλαβαν οικονομική βοήθεια από τους ομόθρησκους της Θεσσαλονίκης και της Ευρώπης 63. Ωστόσο το μέγεθος της καταστροφής επέβαλε την επώδυνη για τους Εβραίους της πυρίκαυστης ζώνης λύση της εγκατάστασης στα εβραϊκά σπίτια του Αραμπατζή μαχαλά 64 : Συγκεντρωμένοι αποκλειστικά σε ένα δρόμο, οι Εβραίοι κατοικούν σε χαμηλά σπίτια, με κακό φωτισμό και αερισμό. Όλα έχουν μίζερη εμφάνιση. Μόνον ένα-δύο σπίτια εδώ και εκεί ξεχωρίζουν με τη σχετική τους πολυτέλεια στη μέση της γενικής φτώχειας. Το ίδιο το όνομα της συνοικίας «Αραμπατζή μαχαλεσί» δείχνει ξεκάθαρα ότι όλα τα σπίτια κατοικούνταν παλαιότερα από τους καραγωγείς. Πολλές οικογένειες στεγάζονται εκεί και η 59. Ανώνυμου, «Le Désastre de la Communauté Israélite de Serrès», Archives Israélites, Παρίσι, τ. 74/Ν. 33 (14 Αυγούστου 1913) Ανώνυμου, «Les événements d Orient», Archives Israélites, τ. 74/Ν. 32 (7 Αυγούστου 1913) Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/269, Μπουσκέλα προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 29 Μαΐου Η πληροφορία του Τζανακάρη για το ξέσπασμα της πυρκαγιάς κοντά στην εβραϊκή συνοικία, μετά την εμπρηστική επίθεση των Βουλγάρων, δεν επιβεβαιώνεται από κάποια εβραϊκή πηγή, Β. Τζανακάρη, Η θυσία μιας πόλης χρονικό, Σέρρας 1998, σ. 52. Αντίθετα η εβραϊκή κοινότητα αντέδρασε οργισμένα στη δημοσίευση μιας φήμης στην πόλη -από τον ανταποκριτή Puáux της παρισινής εφημερίδας Temps- για δήθεν συμφωνία των Εβραίων με τους Βούλγαρους για τη μη πυρπόληση των περιουσιών τους, Ανώνυμου, «Les événements d Orient», ό.π., σ Ιστορικό Αρχείο Υπουργείου Εξωτερικών (στο εξής ΙΑΥΕ)/1905/72/ κατάταξις ΚΓ -ΚΕ, Στατιστική Διοίκησις Σερρών (διαίρεσις κατά θρησκείας και εθνικότητας), χωρίς άλλη χρονολογική ένδειξη. Το 1905, η πόλη αριθμούσε κατοίκους ( Έλληνες, Τούρκους, Ιουδαίους, 600 Μωαμεθανούς και 100 Χριστιανούς Αθίγγανους και 75 Βούλγαρους σχισματικούς). 63. Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/279, Μιτράνι προς Γκόλντμαν, Σέρρες 30 Δεκ Β. Τζανακάρη, Εικονογραφημένη ιστορία των Σερρών, τ. Α, Σέρρες 1991, σσ

13 390 Βασίλειος Ριτζαλέος καθεμιά δεν κατέχει συνήθως πάνω από ένα δωμάτιο εκτός και εάν είναι πλούσια 65. Πρόκειται για τη μοναδική γνωστή περιγραφή της συνοικίας του Αραμπατζή μαχαλά και της οδού Σωκράτους (σημ. Αθανασίου Αργυρού). Ανεξάρτητα από την εξέλιξη της θρησκευτικής διαίρεσης μετά το 1904, τα δραματικά γεγονότα των Βαλκανικών Πολέμων επέβαλαν τον τερματισμό της. Η έλλειψη διαθέσιμων χώρων, η οικονομική κρίση και οι υψηλές τιμές των ενοικίων προκάλεσαν τη μεταφορά των βασικών λειτουργιών στη συγκεκριμένη συνοικία. Στη διάρκεια της δεύτερης βουλγαρικής κατοχής ( ), η κοινότητα διέθετε Συναγωγή και εβραϊκό σχολείο μόνον στον Αραμπατζή μαχαλά 66. Εκείνη την περίοδο η πολύπαθη κοινότητα γνώρισε νέες δοκιμασίες. Στα μέσα του 1918, η συνοικία του Αραμπατζή μαχαλά πλημμύρισε από τα ορμητικά νερά του χειμάρρου των Αγίων Αναργύρων και αδιευκρίνιστος αριθμός οικογενειών παρέμενε άστεγος 67. Λίγο αργότερα, κατά την αναχώρηση των βουλγαρικών δυνάμεων, ο στρατός φέρεται να κατέστρεψε τα περισσότερα εβραϊκά σπίτια και να προκάλεσε σοβαρές ζημίες στα υπόλοιπα, όπως και στη Συναγωγή και το σχολείο. Σύμφωνα με το διευθυντή του εβραϊκού σχολείου, εκτός από τις καταστροφές και τις λεηλασίες («δεν βρίσκει κανείς ούτε πόρτες, ούτε παράθυρα και μερικές φορές ούτε καν σανίδια»), κάτοικοι των Σερρών κατέλαβαν έρημα σπίτια της συνοικίας («λίγα σπίτια ήταν ακόμη άδεια»). Η ερήμωση της συνοικίας οφείλεται στην αναγκαστική μετακίνηση ενενήντα οικογενειών στη Βουλγαρία, στα μέσα Αυγούστου 1918, ύστερα από απαίτηση των αρχών κατοχής για την εκκένωση της πόλης. Στις Σέρρες, όμως, υπήρχε η φήμη για αυθόρμητη μετακίνηση και φιλοξενία των Εβραίων από κοινότητες ομοθρήσκων σε βουλγαρικές πόλεις. Μέσα στο κλίμα έντασης και σύγχυσης, επιχειρήθηκε η κατάληψη των εβραϊκών περιουσιών από πολίτες των Σερρών. Ωστόσο, σε μικρό χρονικό διάστημα, το ζήτημα διευθετήθηκε με παρέμβαση της κεντρικής εξουσίας και όλες οι εβραϊκές οικογένειες εγκαταστάθηκαν ξανά στον Αραμπατζή μαχαλά 68. Αν και η εγκατάσταση των πυροπαθών Εβραίων στον Αραμπατζή μαχαλά είχε προσωρινό χαρακτήρα, η πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων για την ανοικοδόμηση της πόλης και η μετανάστευση κατέστησαν τελικά αδύνατη την αναγέννηση της ιστορικής εβραϊκής συνοικίας στην πυρίκαυστη ζώνη. Αρχικά ο νόμος 455/1914 «περί της ανοικοδομήσεως του εμπρη- 65. Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/282, Σέμαχ προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Θεσσαλονίκη 8 Δεκεμβρίου Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/279, Μιτράνι προς Γκόλντμαν, Σέρρες 30 Δεκ Archiv de l AIU/Grèce VIIB/28, Πρόεδρος της τοπικής επιτροπής της Αλλιάνς στις Σέρρες προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 27 Σεπτ Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/279, Μιτράνι προς Γκόλντμαν, Σέρρες 30 Δεκ

14 Εβραϊκές συνοικίες στις Σέρρες 391 σθέντος τμήματος της πόλεως Σερρών» προέβλεπε πως η «διανομή και παραχώρησις προς ένα έκαστον των δικαιούχων δύναται να γίνη εν όλω ή εν μέρει επί του εδάφους και της θέσεως περίπου της ιδιοκτησίας των» (άρθρο 11). Εάν αυτό δεν ήταν δυνατόν, «τότε παραχωρείται αυτώ κατά μετάθεσιν ισοδύναμον του όσου δικαιούται ποσόν εν τω έναντι πλησιεστέρω τετραγώνω ή εν τω αμέσως επομένω τοιούτω» (άρθρο 12). Η πρόβλεψη για τους τόπους λατρείας ήταν η πλέον σημαντική: «Των ερειπωθέντων λοιπόν ναών ο χώρος διατηρείται επίσης κατά το ενόν εν τη αυτή θέσει εφ όσον δεν ρυμοτομείται εν μέρει» (άρθρο 13) 69. Ύστερα από μήνες απραξίας και απαγορεύσεων της οικοδομικής δραστηριότητας, οι ρυθμίσεις αυτές επέτρεπαν την ανασυγκρότηση της συνοικίας γύρω από μια νέα Συναγωγή. Έξι χρόνια αργότερα ο νέος νόμος 2517/1920 «Περί ανοικοδομήσεως της πόλεως Σερρών επί νέου σχεδίου» επιχειρούσε να θέσει τέρμα στις καθυστερήσεις και στην εγκατάλειψη της πόλης. Ανατρέποντας όλες τις προηγούμενες πρόνοιες για τον τρόπο διανομής των ιδιοκτησιών, ο νόμος όριζε πως «η τακτοποίησις ενεργείται πάντως διά κληρώσεως καθ ην δέον απαραιτήτως αι ιδιοκτησίαι εκάστου ιδιοκτήτου να καταλαμβάνουν μετά την τακτοποίησιν θέσεις επί νέων οδών της αυτής σπουδαιότητος προς εκείνας των παλαιών οδών, εφ ων έκειντο αι παλαιαί αυτού ιδιοκτησίαι» (άρθρο 4) 70. Η «τακτοποίησις» σήμαινε τη διασπορά των εβραϊκών ιδιοκτησιών, κοινοτικών και ιδιωτικών, σε μια μεγάλη έκταση (σχέδ. 2). Δύο χρόνια μετά το νόμο 1394/1918 για την ανοικοδόμηση της πυρίκαυστης ζώνης στη Θεσσαλονίκη, η κυβέρνηση Βενιζέλου και ο υπουργός Συγκοινωνιών Παπαναστασίου εφάρμοζαν ξανά τις βασικές προτεραιότητες της πολιτικής τους στην περίπτωση των Σερρών: τον εκσυγχρονισμό και τον εξελληνισμό των Νέων Χωρών 71. Κατά τον νέο ελληνοτουρκικό πόλεμο ( ), το κυβερνητικό πρόγραμμα της ενσωμάτωσης των Νέων Χωρών επιδίωκε πιο συστηματικά την εξαφάνιση των χαρακτηριστικών της οθωμανικής εποχής στη μορφή και την οργάνωση των ελληνικών πόλεων της Μακεδονίας. Η πολυκεντρική οργάνωση γύρω από τα θρησκευτικά κέντρα και τις εθνοθρησκευτικές συνοικίες των Σερρών, οι οποίες θα διατηρούνταν με το σχέδιο ανοικοδόμησης του νόμου 455/1914, έδινε υποχρεωτικά τη θέση της σε μια μονοκεντρική οργάνωση στο εθνικό κράτος 72. Το ιστορικό κέντρο της εβραϊκής κοινότητας στην πυρίκαυστη ζώνη δεν είχε 69. Φύλλο Εφημερίδος της Κυβερνήσεως (στο εξής ΦΕΚ)/1914/τεύχ. Α/αρ. φ. 372/Αθήνα 11 Δεκεμβρίου ΦΕΚ/1920/τεύχ. Α/αρ. φ. 231/Αθήνα 9 Οκτωβρίου Μόλχο, Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, ό.π., σ Α. Γερόλυμπου-Καραδήμου - Κ. Καυκούλα - Ν. Καλογήρου - Ν. Παπαμίχου - Β. Χαστάογλου, «Πόλη και πολεοδομία στη Βόρειο Ελλάδα μετά το 1912», πρακτικά διεθνούς συμποσίου ιστορίας Νεοελληνική Πόλη. Οθωμανικές κληρονομιές και ελληνικό κράτος (Αθήνα Σεπτ και Ερμούπολη Σεπτ. 1984), τ. Β, Αθήνα 1985, σ. 406.

15 392 Βασίλειος Ριτζαλέος πλέον θέση στο νέο σχεδιασμό της πόλης, όπως και η κλειστού τύπου γειτονιά των «Σαράντα Οντάδων». Η μετανάστευση των Εβραίων προηγήθηκε της αλλαγής του νόμου και ήταν αποτέλεσμα των πολεμικών καταστροφών και των μεγάλων καθυστερήσεων στην ανασυγκρότηση των Σερρών. Η προειδοποίηση της κοινότητας Θεσσαλονίκης σε έκθεσή της, τον Ιούλιο του 1913, ήταν προφητική: «η ανόρθωσις της ισραηλιτικής κοινότητος Σερρών είνε στενώς συνδεδεμένη προς την τύχην των κατοίκων της πόλεως ταύτης δεν δύναταί τις να ζη επ αόριστον εν πόλει ηρειπωμένη» 73. Στο τέλος του Α Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η μείωση του γενικού πληθυσμού άγγιζε το 50% σε σύγκριση με εκείνον του , μόλις το 1/3 του εβραϊκού στοιχείου πριν από τους Βαλκανικούς Πολέμους διέμενε ακόμη στις Σέρρες (70-80 οικογένειες το 1920) 75. Στη γειτονική κοινότητα της Δράμας το 1919, ο πληθυσμός της είχε υπερτριπλασιαστεί εξαιτίας της μετανάστευσης των Εβραίων των Σερρών, οι οποίοι μάλιστα διοικούσαν το συμβούλιό της στις αρχές της δεκαετίας του Στις αρχές του 1925, δώδεκα χρόνια μετά την πυρκαγιά και πέντε χρόνια μετά τη δημοσίευση του νόμου 2517/1920, εκδόθηκαν οι τίτλοι ιδιοκτησίας εντός της πυρίκαυστης ζώνης για την έναρξη της ανοικοδόμησης (σύμφωνα με πληροφορίες από συμβόλαια Εβραίων ιδιοκτητών) 77. Ο τερματισμός των καθυστερήσεων ήταν το αποτέλεσμα της πίεσης από την όξυνση του στεγαστικού προβλήματος για τους πυροπαθείς και τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Οι γηγενείς πυροπαθείς αρνούνταν να εγκαταλείψουν τις μουσουλμανικές ιδιοκτησίες για λογαριασμό των προσφύγων «προτού αποζημιωθούν βάσει της Συνθήκης του Νεϊγύ» 78. Είναι πολύ πιθανόν πως το σύνολο των πυροπαθών, ιδιοκτητών και ενοικιαστών, διεκδικούσε μερίδιο από τις 73. Αι βουλγαρικαί ωμότητες, ό.π., σσ Πριν από την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων, ο πληθυσμός των Σερρών ανερχόταν σε , Επιτελική Υπηρεσία του Ελληνικού Στρατού, Στατιστικοί πίνακες του πληθυσμού κατ εθνικότητας των νομών Σερρών και Δράμας, Αθήνα 1919, σ. 4. Σύμφωνα με την απογραφή του 1920 οι κάτοικοι της πόλης ήταν , ΦΕΚ/1921/τεύχ. Α/αρ.φ.244 «Πίναξ του πραγματικού πληθυσμού, του απογραφέντος κατά το μεσονύκτιον της Δεκεμβρίου 1920, κατά νομούς, επαρχίας ή υποδιοικήσεις, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία», σ E. Mitrani, «Les Juifs en Macédoine. La collective Israélite de Serrès», εφημ. Le Progrés, 13 Ιανουαρίου Archiv de l AIU/Grèce II/B 12, Ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής κοινότητας Δράμας Πέσσαχ προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Δράμα 17 Αυγούστου Μετά τη θητεία του Πέσσαχ, ο αργυραμοιβός Ναφθαλή Μιχαέλ από τις Σέρρες ανέλαβε καθήκοντα προέδρου στη Δράμα, Β. Χ. Ριτζαλέου, Η εβραϊκή κοινότητα της Δράμας από τα μέσα του 19ου αι. ως το Ολοκαύτωμα, αδημοσίευτη μεταπτυχιακή εργασία, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1999, σ Ενδεικτικά Αρχείο ΥΠ-ΣΕΡ, τ. 25/αρ. συμβ , Έκδοση τίτλου ιδιοκτησίας του Ροφέλ Μάρκου ( ). 78. Θάρρος, Δράμα, , αρ. φ. 159.

16 Εβραϊκές συνοικίες στις Σέρρες 393 ανταλλάξιμες περιουσίες, όπως και οι πρόσφυγες. Αρκετοί Εβραίοι, παλαιοί ιδιοκτήτες ή οι κληρονόμοι τους, οι οποίοι ήταν μόνιμα εγκαταστημένοι στον Αραμπατζή μαχαλά ή μακριά από τις Σέρρες, πούλησαν τις ιδιοκτησίες τους στην πυρίκαυστη ζώνη εξαιτίας της μεγάλης ζήτησης από γηγενείς και πρόσφυγες 79. Με αυτόν τον τρόπο, γράφτηκε ουσιαστικά ο επίλογος μιας παρουσίας αιώνων, παρά τις επενδύσεις άλλων Εβραίων σε οικόπεδα και καταστήματα στην ίδια περιοχή μετά το Σε αντίθεση με τη μείωση του εβραϊκού πληθυσμού στα υπόλοιπα καπνεμπορικά κέντρα της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, η κοινότητα των Σερρών διπλασίασε, την περίοδο , τον πληθυσμό της (160 οικογένειες με 725 μέλη το 1931) 81. Η σημαντικότερη αιτία ήταν η προσφορά εργασίας σε άνεργους καπνεργάτες της Δράμας, της Καβάλας, της Ξάνθης και της Θεσσαλονίκης από τον Γιοσέφ Φαρατζή, σπουδαίο καπνέμπορο και αντιπρόεδρο της εταιρείας «Αυστροελληνική» 82. Η αύξηση του πληθυσμού συνδυάστηκε με την αναδιοργάνωση της κοινότητας που έφερε άμεσα αποτελέσματα: α) την αναγνώρισή της ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (προεδρικό διάταγμα ) 83, β) την κατασκευή νέου σχολείου στη θέση του παλαιού (1929) 84, γ) την ανέγερση νέας Συναγωγής δίπλα στο σχολείο (1933) 85. Στο σχολικό κτήριο στεγάζονταν τα γραφεία της κοινότητας 86 και του σιωνιστικού συλλόγου «Χερτζλ» 87. Λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες από τα προπολεμικά δημοτολόγια του Δήμου Σερρών, προκύπτει το συμπέρασμα πως τουλάχιστον τα 2/3 των εβραϊκών οικογενειών, που ανήκαν κυρίως στα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα, ήταν εγκαταστημένα το 1934 στον Αραμπατζή μαχαλά (σχέδ. 79. Αρχείο ΥΠ-ΣΕΡ, τ. 10/αρ.φ Μετά την έκδοση του τίτλου ιδιοκτησίας, οι κληρονόμοι του Γιουδά Σαλτιέλ (πέθανε το 1913) πούλησαν, σε Χριστιανό, οικόπεδο εντός της πυρίκαυστης ζώνης. Για την έκταση της μετανάστευσης των Εβραίων από τις Σέρρες είναι χαρακτηριστικό πως τα πέντε μέλη της οικογένειάς του ήταν πλέον εγκατεστημένα στη Δράμα, στη Θεσσαλονίκη και στη Ρουμανία. 80. Ενδεικτικά Αρχείο ΥΠ-ΣΕΡ, τ. 11/αρ.συμβ. 4165, αγορά ακινήτου το 1927, τ. 11/ αρ.συμβ. 4296, αγορά το Mitrani, «Les Juifs en Macédoine», ό.π. 82. Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/279b, Μιτράνι προς πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 17 Μαΐου Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/269, ο πρόεδρος της ισραηλιτικής κοινότητας Σερρών Μπουρλά προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 8 Ιουλ Στο ίδιο. 85. Β. Τζανακάρη, «Τιμή στους Εβραίους των Σερρών», Χρονικά 167 (Μάιος-Ιούνιος 2000) Archiv de l AIU/Grèce ΧΧΙ Ε/279b, Μιτράνι προς πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 17 Μαΐου ΙΑΥΕ/ΑΙΕΕ/1934/1, Υποδιοικητής της Διοίκησης Χωροφυλακής και Δημόσιας Ασφάλειας Κολυμπίρης προς την Ανωτέρα Διοίκηση Χωροφυλακής Μακεδονίας, Σέρρες 24 Ιουλίου 1934.

17 394 Βασίλειος Ριτζαλέος 3) 88. Απόδειξη των περιορισμένων οικονομικών μέσων που διέθεταν ήταν η εξασφάλιση μικρού αριθμού πρώην μουσουλμανικών ακινήτων στην ίδια συνοικία μετά το , κατά τη διεξαγωγή ανοικτών δημοπρασιών για τη διάθεση της ανταλλάξιμης περιουσίας από την Εθνική Τράπεζα 89. Μέχρι το Β Παγκόσμιο Πόλεμο και την εξόντωση των μελών της κοινότητας στην Τρεμπλίνκα της Πολωνίας, η συνοικία αυτή, γνωστή ως τα «εβραίικα», ήταν το αναμφισβήτητο κέντρο της κοινότητας 90. Στην ανακοίνωση δεν επιχειρήθηκε η συστηματική και ακριβής χωροθέτηση των συνοικιών εξαιτίας του, συχνά αποσπασματικού, χαρακτήρα των πληροφοριών. Διαπιστώθηκε η παραδοσιακή συγκέντρωση των Εβραίων σε ξεχωριστή συνοικία εντός του άλλοτε βυζαντινού περιβόλου και επιβεβαιώθηκε η εγκατάσταση έξω από τη συνοικία τους, στο τέλος της Οθωμανοκρατίας, προς δύο κατευθύνσεις: α) τις γειτονικές χριστιανικές συνοικίες για τα ισχυρότερα οικονομικά στρώματα και β) τον Αραμπατζή μαχαλά (εικ. 1α,β) με τη μουσουλμανική πλειοψηφία και την περιοχή των «Σαράντα Οντάδων» για τα ασθενέστερα κυρίως οικονομικά στρώματα. Εκτός από τη θετική επίδραση των γενικών μεταρρυθμίσεων στην Αυτοκρατορία, δεν προκύπτει πως πολιτικές αποφάσεις ή πολεοδομικές παρεμβάσεις των τοπικών οθωμανικών αρχών επηρέασαν άμεσα την εγκατάσταση ή τις μετακινήσεις των Εβραίων στην πόλη. Αντίθετα έχουμε μαρτυρίες για την ανικανότητα των αρχών στο να παρεμβαίνουν για την εύρυθμη λειτουργία των Σερρών μέχρι την τελευταία δεκαετία του 19ου αι: αναφέρονται η ακαταλληλότητα των κτηρίων που στέγαζαν τις διάφορες υπηρεσίες, το ανύπαρκτο ουσιαστικά οδικό δίκτυο και το απαράδεκτο επίπεδο καθαριότητας και υγιεινής στην πόλη και στα περίχωρα 91. Μετά την εκδίωξη των οθωμανικών αρχών (1912) και τον καταστροφικό εμπρησμό από τις βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής (1913), η συνεχής μετάθεση της ανοικοδόμησης της πόλης από τις ελληνικές κυβερνήσεις στο μέλλον και η οικονομική παρακμή καθόρισαν την εξέλιξη της εβραϊκής κοινότητας: επιτάχυναν τη μετανάστευση και τη συγκέντρωση του εβραϊκού πληθυσμού στον Αραμπατζή μαχαλά. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η συγκέντρωση των Εβραίων σε μία συνοικία κατά το Μεσοπόλεμο ήταν συνέπεια πολιτικών επιλογών με αφορμή την ανοικοδόμηση της πυρίκαυστης ζώνης. Μολονότι η εφαρμογή 88. ΓΑΚ-ΑΝΣ/ΑΒΕ 342, Αρχείο Δήμου Σερρών Δημοτολόγια (1934). 89. Εμ. Τσουδερού, Η αποζημίωσις των ανταλλαξίμων, Αθήνα 1927, σσ Μαγνητοφωνημένη συνέντευξη Α. Σιμαντώφ. Πολύτιμη είναι και η δημοσιευμένη μαρτυρία της Ελένης Βερβέρη, κατοίκου της συνοικίας πριν από τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, Κ. Πασχάλη, «Η εβραϊκή κοινότητα των Σερρών. Μια ιστορική προσέγγιση με πολλά ερωτηματικά», Μετά 63 (2000) Public Record Office/Foreign Office (PRO/FO)/294/13, Υποπρόξενος της Μεγάλης Βρετανίας προς Μπλαντ, Σέρρες 31 Μαρτίου 1884.

18 Εβραϊκές συνοικίες στις Σέρρες 395 του νέου σχεδίου αποσκοπούσε στον εκσυγχρονισμό των Σερρών και τη διάλυση των συνοικιών με βάση το θρήσκευμα ή την καταγωγή, η στρατηγική αυτή απέτυχε, κατά ένα μέρος, στην περίπτωση της εβραϊκής κοινότητας. Από την εβραϊκή πλευρά, η συγκέντρωση στον Αραμπατζή μαχαλά ικανοποιούσε όσους ενδιαφέρονταν για τη διατήρηση της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας της κοινότητας στο ελληνικό κράτος. Γνωρίζουμε πως η πλειοψηφία των Εβραίων στις Σέρρες επέλεγε παραδοσιακά την εγκατάσταση γύρω από το κέντρο της κοινοτικής ζωής, τη Συναγωγή, το σχολείο, τα ευαγή της ιδρύματα. Μετά την εισαγωγή των οθωμανικών μεταρρυθμίσεων, η επιλογή της περιοχής κατοικίας έγινε συγχρόνως με εθνοθρησκευτικά αλλά και κοινωνικά-οικονομικά κριτήρια, όπως αποδεικνύει η εγκατάσταση εύπορων αστών σε μη εβραϊκές συνοικίες. Ειδικά στην περίπτωση των Εβραίων στον Αραμπατζή μαχαλά, θρησκευτικοί λόγοι, εάν δεν προκάλεσαν τη συγκρότησή της, διαμόρφωσαν για τουλάχιστον τρεις δεκαετίες ( ) τον κλειστό χαρακτήρα της συνοικίας γύρω από τον «αντικανονικό» για την πλειοψηφία των ομοθρήσκων τόπο προσευχής. Η προτίμηση στην εγκατάσταση γύρω από το θρησκευτικό κέντρο εξακολούθησε να ισχύει και μετά την απελευθέρωση του 1913, όταν οι τραυματικές εμπειρίες των πολέμων ( ) προκάλεσαν μεγαλύτερη συσπείρωση στην αποδυναμωμένη εβραϊκή κοινότητα. Παρά τον οικονομικό ανταγωνισμό και τη θρησκευτική διαφορά, η εβραϊκή κοινότητα στις Σέρρες διατηρούσε σχέσεις με τη μουσουλμανική και ελληνορθόδοξη πλειοψηφία 92. Στις περιοχές κατοικίας, οι σχέσεις αυτές αποτυπώθηκαν στη διαμονή των εύπορων κυρίως Εβραίων σε μικτές συνοικίες, στις εκμισθώσεις και τις αγοραπωλησίες ακινήτων μεταξύ των τριών στοιχείων, στη συνύπαρξη των Σερραίων, ανεξάρτητα από την καταγωγή τους, στον Αραμπατζή μαχαλά και σε κοινές επιχειρηματικές δραστηριότητες στην ίδια περιοχή 93. Αντίθετα, όμως, με την έκφραση δυσαρέσκειας για τη διαίρεση και το διχασμό της κοινότητας στις δύο κύριες συνοικίες κατά την οθωμανική περίοδο, δεν υπήρξε αντίδραση για τη συγκέντρωση των Εβραίων σε μία συνοικία κατά το Μεσοπόλεμο. Η κριτική στο ζήτημα της διατήρησης των εβραϊκών συνοικιών είναι συνήθως μεταπολεμική και προέρχεται από τους ελάχιστους επιζώντες του Ολοκαυτώματος στην άλλοτε βουλγαρική ζώνη κατοχής. Η συγκέντρωση σε μία συνοικία θεωρείται πως ήταν χαρακτηριστικό μιας κλειστής και απομονωμένης ομάδας, δεν επέτρεπε το μεγαλύτερο συγχρωτισμό μεταξύ των Χριστιανών και των Εβραίων πριν από τον πόλεμο, μείωνε τις πιθανότητες απόκρυψης ή διαφυγής στον Β Παγκόσμιο 92. Archiv de l AIU/Grèce XXI E/268, Διευθυντής του εβραϊκού σχολείου Αζαρία προς τον πρόεδρο της Κεντρικής Επιτροπής της Αλλιάνς, Σέρρες 25 Φεβρουαρίου Ενδεικτικά αναφέρεται πως ο Χρ. Μερτζάνης μεταβίβασε το 50% οικοπέδου του, το 1927, στον Ισάκ Μωΰς Φαρατζή με τη συμφωνία της κατασκευής και της συνεκμετάλλευσης καπναποθήκης στον Αραμπατζή μαχαλά, Αρχείο ΥΠ-ΣΕΡ, τ. 11/αρ.συμβ

19 396 Βασίλειος Ριτζαλέος Πόλεμο και διευκόλυνε τη σύλληψη και τον εκτοπισμό από τους Ναζί και τους Βούλγαρους συνεργάτες 94. Μολονότι είναι πολύ πιθανό πως οι αρχές κατοχής μετέφεραν με βία και άλλες οικογένειες στον Αραμπατζή μαχαλά πριν από το 1943, ο εκτοπισμός όλων των Εβραίων το βράδυ της 3ης Μαρτίου 1943 στις Σέρρες, ανεξάρτητα από την περιοχή κατοικίας, αποδεικνύει πως η ύπαρξη της συνοικίας δεν ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας για την καταστροφή της κοινότητας 95. Η μελέτη του πλέγματος των γερμανοβουλγαρικών σχέσεων και των τοπικών συνθηκών, την περίοδο του πολέμου, θα φωτίσουν μια από τις πιο άγνωστες και τραγικές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. ABSTRACT VASILIS RITZALEOS JEWISH DISTRICTS IN SERRES FROM THE TANZIMAT TO THE ECONOMIC CRISIS BETWEEN THE WARS, In the mid-19th century, the growing Jewish population, economic development, and the appearance of religious differences within the community led to the creation of two more Jewish districts by the end of the period of Ottoman rule: the old Saranda Odades was joined by Megali Synagoyi and Arabaji Mahala. In the period , as a result of the catastrophic fire of 1913, the exodus of the Jews from the town, the delay in reconstructing the burnt zone, and the way this was done, the mixed district of Arabaji Mahala became the main Jewish quarter in Serres. After the exchange of populations under the Treaty of Lausanne, the Jewish community doubled in size, and this, together with the sale of the Moslem property, made Arabaji Mahala the undisputed centre of Jewish life. This study is based on a large number of unpublished French, British and Greek sources and is accompanied by plans and drawings from the period Μαγνητοφωνημένη συνέντευξη Λούη Κοέν (γεν. Ξάνθη 1912), Αθήνα 16 Δεκ F. B. Chary, The Bulgarian Jews and the Final Solution , Πίτσμποργκ 1972, σ. 105.

20

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ( )

ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ( ) ΟΡΙΣΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-1930) 1. Κουτσοβλαχικό ζήτημα : Το 1906 Έλληνες κάτοικοι της Ρουμανίας απελάθηκαν, λόγω της έξαρσης που γνώριζε την ίδια εποχή το Κουτσοβλαχικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Το Οθωμανικό τηλεγραφικό γραφείο έκλεισε στα τέλη Οκτωβρίου 1912.

Το Οθωμανικό τηλεγραφικό γραφείο έκλεισε στα τέλη Οκτωβρίου 1912. Στη Θεσσαλονίκη λειτούργησε τηλεγραφική υπηρεσία πιθανότατα για πρώτη φορά στα μέσα της δεκαετίας του 1870. Αποτελούσε το ένα τμήμα της αυτοκρατορικής κρατικής υπηρεσίας των ταχυδρομείων και του τηλέγραφου

Διαβάστε περισσότερα

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ)

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ) Γ. Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ 1. Η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) 1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει την περίθαλψη των προσφύγων την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ Μεταναστεύσεις 19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα των μεταναστευτικών ρευμάτων : Μικρά Ασία Ελλαδικός ηπειρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ 1900 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ PROJECT 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΜΑΔΑΣ 1 v ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα Δ. Η αποζημίωση των Ανταλλάξιμων και η ελληνοτουρκική προσέγγιση (σελ. 160-162) 1. Η αποζημίωση των Ανταλλάξιμων Σύμβαση Ανταλλαγής προβλέπει την αποζημίωση των προσφύγων

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ γρήγορα, η Σεφαραδίτικη δη μιουρ γικότητα στην Θεσσαλονίκη έφθασε στην ακμή της τον 16ο αιώνα.

Πολύ γρήγορα, η Σεφαραδίτικη δη μιουρ γικότητα στην Θεσσαλονίκη έφθασε στην ακμή της τον 16ο αιώνα. M TH Ο Ι εβραιοι Ïé Åâñáßïé τησ θε ôç Το Εβραϊκό Μουσείο Θεσ σαλο νίκης ιδρύθηκε για να τιμήσει την πλούσια και δημιου ρ γική Σεφαραδίτικη κλη ρο νομιά του πολιτισμού που αναπτύχθηκε στην πόλη αυτή μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΙΛΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ Γεν. Γραµµατέας Ε ΤΕΕ/ΤΚΜ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ

ΜΠΙΛΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ Γεν. Γραµµατέας Ε ΤΕΕ/ΤΚΜ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΜΠΙΛΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ Γεν. Γραµµατέας Ε ΤΕΕ/ΤΚΜ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ Είναι γνωστό σε όλους ότι τα ιδιωτικά έργα αποτελούν για χρόνια στη χώρα µας, την ατµοµηχανή της Ελληνικής οικονοµίας. H άνοδος της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΘ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Μαΐου 2008 ΚΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. (Μέρος Β ) Μαΐου 2007

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΘ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Μαΐου 2008 ΚΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. (Μέρος Β ) Μαΐου 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΘ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ 16-18 Μαΐου 2008 & ΚΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ (Μέρος Β ) 25-27 Μαΐου 2007 Π ρ α κ τ ι κ ά ς) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 Ο ΤΟΜΟΣ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΘ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ. Δ.Σ. του Κ.Ι.Σ.Ε. κατά το διάστημα ΙΟΥΛΙΟΥ 2013 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ. Δ.Σ. του Κ.Ι.Σ.Ε. κατά το διάστημα ΙΟΥΛΙΟΥ 2013 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ Δ.Σ. του Κ.Ι.Σ.Ε. κατά το διάστημα ΙΟΥΛΙΟΥ 2013 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ * ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 Σ Υ Ν Ο Π Τ Ι Κ Ο Σ Α Π Ο Λ Ο Γ Ι Σ Μ Ο Σ Δ Ρ Α Σ Η Σ Τ Ο Υ Δ

Διαβάστε περισσότερα

Εβραϊκό Μουσείο. Θεσσαλονίκης

Εβραϊκό Μουσείο. Θεσσαλονίκης Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης 67o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ανακαλύπτω το παρελθόν της γειτονιάς μου, περπατώντας στους δρόμους και ερευνώντας τα αρχεία του σχολείου μου 1 Συμμετέχοντες Σχολείο: 67ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 4 Ο πόλεμος των τριάντα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΜΕΤΟΧΙΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟΚΟΥΡΟΥ

ΤΑ ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΜΕΤΟΧΙΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟΚΟΥΡΟΥ 2 ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ ΤΑ ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΜΕΤΟΧΙΑ ΣΤΟ ΝΕΡΟΚΟΥΡΟΥ Τμήμα: ΒΨ Υπεύθυνες καθηγήτριες: Ελληνιτάκη Βασιλική Φατσέα Μαρία Τούρκικα Μετόχια Άρχισαν να δημιουργούνται μετά την κατάκτηση των Χανίων από τους Τούρκους

Διαβάστε περισσότερα

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 Αμμόχωστος 2011 Στα 1573, δυο χρόνια μετά την κατάληψη της Αμμοχώστου από τους Οθωμανούς, κτίστηκε το Βαρώσι. Η ανέγερση του Βαρωσιού είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ <ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΣΙΚΡΙΚΑ Η ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΗΚΟΣ, ΔΗΜΟΣ ΣΤΥΛΙΔΑΣ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ>

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ <ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΣΙΚΡΙΚΑ Η ΑΓΙΟΣ ΚΥΡΗΚΟΣ, ΔΗΜΟΣ ΣΤΥΛΙΔΑΣ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ> ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Κωδικός / Σύντομη Περιγραφή Ακινήτου: Α.Κ. 1908 έως Α.Κ. 1935, και Α.Κ. 1937 έως Α.Κ. 1945 / ΟΙΚΟΠΕΔΑ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΣΙΚΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΕΣ - ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014 -ΜΑΪΟΣ 2015

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΕΣ - ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014 -ΜΑΪΟΣ 2015 ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΕΣ - ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014 -ΜΑΪΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΤΑΞΕΙΣ ΩΡΑ ΘΕΜΑ ΤΟΠΟΣ 4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 Α, Β, Γ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ :ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Ή ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Σπάνια έχει κάποιος την ευκαιρία να διαβεί 2400 χρόνια ιστορίας, συγκεντρωµένα σε µια έκταση 58,37 εκταρίων που περικλείεται ανάµεσα στα τείχη της Μεσαιωνικής Πόλης. Έναν

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Η Παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2015 Τάξη: Γ Γυμνασίου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες Ώρα: 8:00-10:00 π.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «ΙΣΤΟΡΙΑ» ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: Σχολικό βιβλίο, σελ. 92, «Από τα αντιβενιχελικά κόμματα πιο διαλλακτικό.» και σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΟΙΚΟΠΕ Α ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΓΡΑΝΙΤΣΑ ΕΣ, ΗΜΟΣ ΣΤΥΛΙ ΑΣ ΦΘΙΩΤΙ ΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΟΙΚΟΠΕ Α ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΓΡΑΝΙΤΣΑ ΕΣ, ΗΜΟΣ ΣΤΥΛΙ ΑΣ ΦΘΙΩΤΙ ΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Κωδικός / Σύντοµη Περιγραφή Ακινήτου: Α.Κ. 1842 έως Α.Κ. 1862, Α.Κ. 1864, Α.Κ. 1865 και Α.Κ. 1890 έως Α.Κ. 1906 ΟΙΚΟΠΕ Α ΣΤΗ ΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Υπογράφηκαν μετά από διαπραγματεύσεις και ρύθμιζαν τα επίμαχα θέματα στις σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας Δεν εφαρμόστηκαν ποτέ: Ιούνιος 1925 Δεκέμβριος 1926

Υπογράφηκαν μετά από διαπραγματεύσεις και ρύθμιζαν τα επίμαχα θέματα στις σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας Δεν εφαρμόστηκαν ποτέ: Ιούνιος 1925 Δεκέμβριος 1926 2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση 1. Μετά την υπογραφή της Σύμβασης ανταλλαγής και τη Συνθήκη Ειρήνης της Λοζάνης σημειώθηκαν εντάσεις στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας Υπογράφηκαν μετά από διαπραγματεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ποια ακίνητα επιλέγουν οι Έλληνες Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX

Ποια ακίνητα επιλέγουν οι Έλληνες Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX Ποια ακίνητα επιλέγουν οι Έλληνες Αποκαλυπτική έρευνα της RE/MAX 7 στους 10 ζουν σε ιδιόκτητο ακίνητο και η πλειοψηφία θα επέλεγε σπίτι 120 τ.μ. με 4 δωμάτια Σε ακίνητο 120 τετραγωνικών μέτρων, με 4 δωμάτια,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ενότητα 7: Διαδικασίες εφαρμογής των σχεδίων. Οικοδομικές άδειες και άδειες ευθυγραμμίας (19ος αι.) Δώρα Μονιούδη-Γαβαλά Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων

Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων οι Σέρβοι κέρδισαν την αυτονομία τους (1812-1815) οι Έλληνες ίδρυσαν ανεξάρτητο εθνικό κράτος οι Βούλγαροι ίδρυσαν ανεξάρτητη βουλγαρική εκκλησία,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία της δημιουργίας αντιγράφων (φωτοτυπίες ή scannering )θα γίνεται στο δημαρχείο, από υπαλλήλους του Δήμου

Η διαδικασία της δημιουργίας αντιγράφων (φωτοτυπίες ή scannering )θα γίνεται στο δημαρχείο, από υπαλλήλους του Δήμου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΔΗΜΟΣ ΔΕΣΚΑΤΗΣ Ημερομηνία: 23/11/2015 ΘΕΜΑ: ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ (ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΩΝ) Προσκαλούμε όλους τους δημότες του ΔΗΜΟΥ ΔΕΣΚΑΤΗΣ να υποβάλουν δήλωση ακινήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2

Κεφάλαιο 1. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2 δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα Κεφάλαιο 1 Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2 Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ. 1914: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ

ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ. 1914: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΕΥΔΟΚΙΑ ΡΑΝΤΟΥ ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ. 1914: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ Εισαγωγή Η πόλη των Σερρών πυρπολήθηκε και καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά το 1913 από τους Βουλγάρους

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α

Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α Α.1.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α (γεγονότα) αντιστοιχίζοντάς τους µε τις χρονολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ Κεφαλαιο Πρωτο ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΟΥ χρηματιστηριου Αξιων Αθηνων Χρηματιστήριο είναι ο τόπος όπου διεξάγονται αγοραπωλησίες αξιών, οι τιμές των οποίων διαμορφώνονται σύμφωνα με τους κανόνες προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και Μάριος Πρέτα Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και το όνομά της. Η αρχαία Αμμόχωστος έφερε

Διαβάστε περισσότερα

«Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων» «Οι ορεινοί πλοιοκτητών»

«Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων» «Οι ορεινοί πλοιοκτητών» ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΙΟΥ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σελ. 77: «Μέσα στην Εθνοσυνέλευση (1862 1864). όπως ονομάστηκαν» «Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων»

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...9 Βραχυγραφίες...13 Εισαγωγή: Οι µουσουλµάνοι της Ελλάδας την περίοδο

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...9 Βραχυγραφίες...13 Εισαγωγή: Οι µουσουλµάνοι της Ελλάδας την περίοδο ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...9 Βραχυγραφίες...13 Εισαγωγή: Οι µουσουλµάνοι της Ελλάδας την περίοδο 1821-1912.15 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: ΤΑ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο Πρώτο: Γεωγραφική κατανοµή και πληθυσµιακή δύναµη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (<1940)

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (<1940) Εκδόσεις Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (αρχεία σε ψηφιακή μορφή) που διατίθενται οργανωμένα στον δικτυακό τόπο e demography (http://www.e demography.gr ) (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη) Γλώσσα που αποδίδεται

Διαβάστε περισσότερα

Λαυρεντία Γρηγοριάδου Γαβουχίδου Δανάη Καλφόπουλος θωμάς Τριπολιτσιώτης Στέργιος Τσιγκροσβίλι Γιάννης

Λαυρεντία Γρηγοριάδου Γαβουχίδου Δανάη Καλφόπουλος θωμάς Τριπολιτσιώτης Στέργιος Τσιγκροσβίλι Γιάννης ΘΕΜΑ: Οι περιοχές γύρω από το σχολείο μου Για την πραγματοποίηση της εργασίας δούλεψαν οι μαθητές: Λαυρεντία Γρηγοριάδου Γαβουχίδου Δανάη Καλφόπουλος θωμάς Τριπολιτσιώτης Στέργιος Τσιγκροσβίλι Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 28.11.2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0824/2008, του Kroum Kroumov, βουλγαρικής ιθαγένειας, η οποία συνοδεύεται από 16 υπογραφές, σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ Όνομα συντάκτη: Δρ. Αντώνιος Κώστας Στοιχεία επικοινωνίας: (τηλέφωνο, e-mail)

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών Ενότητα: Νομοθετικά κείμενα Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 6 ος 9 ος αι Οικονομική κατάσταση στο Βυζάντιο από το β μισό του 6 ου αι. αρχές 9 ου αι. το κίνημα του Θωμά του Σλάβου 6 ος 8 ος αι. Προβλήματα δημογραφικά Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Τα οθωμανικά μνημεία της πόλης της Μυτιλήνης

Τα οθωμανικά μνημεία της πόλης της Μυτιλήνης Τα οθωμανικά μνημεία της πόλης της Μυτιλήνης Περπατώντας στους γραφικούς δρόμους της γειτονιάς της Επάνω Σκάλας, οδός Ερμού, Δικαστήρια, ο λόφος του Κάστρου, μπορεί κανείς να αντιληφθεί τη μακρόχρονη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ Α ΟΡΟΦΟΥ, ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΛΑΜΠΡΟΥ ΠΟΡΦΥΡΑ 3 & ΚΑΛΥΜΝΟΥ, ΣΤΗ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΕΙΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ Α ΟΡΟΦΟΥ, ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΛΑΜΠΡΟΥ ΠΟΡΦΥΡΑ 3 & ΚΑΛΥΜΝΟΥ, ΣΤΗ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΕΙΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ Α ΟΡΟΦΟΥ, ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΛΑΜΠΡΟΥ ΠΟΡΦΥΡΑ 3 & ΚΑΛΥΜΝΟΥ, ΣΤΗ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΕΙΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Θ. ΑΡΙΔΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 5: Τουρκικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

παιδική κατασκήνωση στο Μόλυβο της Λέσβου

παιδική κατασκήνωση στο Μόλυβο της Λέσβου παιδική κατασκήνωση στο Μόλυβο της Λέσβου διπλωματική εργασία σχολής αρχιτεκτόνων ΕΜΠ Μάρτιος 2012 Κλειώ Παντέλα αμ 04105035 Μυρσίνη Προκοπίου αμ 04105007 υπεύθυνος καθηγητής Σ. Γυφτόπουλος σύμβουλος Π.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ανάγκες των συμπολιτών για ένα ζεστό πιάτο φαί απλώνονται σε όλο το φάσμα του πολεοδομικού συγκροτήματος.

Οι ανάγκες των συμπολιτών για ένα ζεστό πιάτο φαί απλώνονται σε όλο το φάσμα του πολεοδομικού συγκροτήματος. Οι ανάγκες των συμπολιτών για ένα ζεστό πιάτο φαί απλώνονται σε όλο το φάσμα του πολεοδομικού συγκροτήματος. Μετά από επτά χρόνια κρίσης στις συνήθεις «ύποπτες» γειτονιές της φτώχειας και της ανέχειας

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΣΙΡΙΑΚΗ ΤΠΟΔΟΜΗ. 10.1. Η χωροθέτηση του διοικητικού κέντρου

1. ΚΣΙΡΙΑΚΗ ΤΠΟΔΟΜΗ. 10.1. Η χωροθέτηση του διοικητικού κέντρου 1. ΚΣΙΡΙΑΚΗ ΤΠΟΔΟΜΗ 10.1. Η χωροθέτηση του διοικητικού κέντρου Ως «έδρα της Κυβέρνησης» ορίζεται «το κτίριο, το συγκρότημα κτιρίων ή η πόλη από την οποία μια κυβέρνηση ασκεί την εξουσία της»1. Η έδρα της

Διαβάστε περισσότερα

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής»

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Οι γενικές πληροφορίες του διαγωνισμού. Η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας, (Δ.Σ.Ο.)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Α1 Β ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΑΓΙΑΣ ΝΑΠΑΣ ΕΝΕΤΙΚΑ ΤΕΙΧΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Δήλωση Στοιχείων Ακινήτων (Έντυπο Ε9) - Περιουσιολόγιο

Δήλωση Στοιχείων Ακινήτων (Έντυπο Ε9) - Περιουσιολόγιο ΓΕΝΙΚΑ Είναι κοινή αντίληψη ότι στη Χώρα μας είναι απαραίτητη η καταγραφή των ακινήτων, στην οποία πρέπει να προσδιορίζονται τα χαρακτηριστικά κάθε ακινήτου και ο ιδιοκτήτης του, έτσι ώστε να δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

Αγωνιστικός & Ημερολογιακός Σχεδιασμός Εθνικών Ομάδων Ανδρών- Εφήβων- Παίδων- Παμπαίδων για την αγωνιστική περίοδο

Αγωνιστικός & Ημερολογιακός Σχεδιασμός Εθνικών Ομάδων Ανδρών- Εφήβων- Παίδων- Παμπαίδων για την αγωνιστική περίοδο Αγωνιστικός & Ημερολογιακός Σχεδιασμός Εθνικών Ομάδων Ανδρών- Εφήβων- Παίδων- Παμπαίδων για την αγωνιστική περίοδο 2014-2015. 1 Αγωνιστικό καλεντάρι Εθνικών ομάδων ανδρικού φύλου. 1.1 Εθνική ομάδα Παμπαίδων

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ» ΟΜΑΔΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΜΑ: ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

«ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ» ΟΜΑΔΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΜΑ: ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ «ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ» ΟΜΑΔΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΜΑ: ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ Η τέχνη είναι ο αγωγός του ωφέλιμου για τον άνθρωπο. Υπηρετεί την αλήθεια, για αυτό και δεν μπορεί να ωραιοποιεί τη χυδαιότητα του πολέμου, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: «Το κόμμα του Γ. Θεοτόκη πυρήνα των Αντιβενιζελικών.», σελ. 92-93 β. Προσωρινή Κυβέρνησις της Κρήτης (1905)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ Καρδίτσα, 31.12.2012 ΗΜΟΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ Αριθμός Πρωτοκόλλου: 30068

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ Καρδίτσα, 31.12.2012 ΗΜΟΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ Αριθμός Πρωτοκόλλου: 30068 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ Καρδίτσα, 31.12.2012 ΗΜΟΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ Αριθμός Πρωτοκόλλου: 30068 ΘΕΜΑ: «Ορισμός Αντιδημάρχων για το χρονικό διάστημα από 1-1-2013 μέχρι τη λήξη της θητείας της παρούσης

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή για μη εμπορικούς σκοπούς με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή (Παρατηρητήριο ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.).

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή για μη εμπορικούς σκοπούς με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή (Παρατηρητήριο ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.). Στην παρούσα Θεματική Έκθεση εξετάζεται και αναλύεται, για την περίοδο 2009-2014 (και ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των πιο πρόσφατων στοιχείων), η εξέλιξη εξειδικευμένων δεικτών, οι οποίοι εκφράζουν και

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Παπαγεωργίου. Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών

Βασιλική Παπαγεωργίου. Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών Βασιλική Παπαγεωργίου Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων, Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών 2 3 Οι νέες τεχνολογίες στη στρατηγική του Υπουργείου Η αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 9η: Το Μακεδονικό Ζήτημα Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα