1 THE HORSE: REAL RELATIONAL OBJECT AND ARCHETYPAL SYMBOL ΤΟ ΑΛΟΓΟ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΑΡΧΕΤΥΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ M.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1 THE HORSE: REAL RELATIONAL OBJECT AND ARCHETYPAL SYMBOL ΤΟ ΑΛΟΓΟ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΑΡΧΕΤΥΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ M."

Transcript

1 1 THE HORSE: REAL RELATIONAL OBJECT AND ARCHETYPAL SYMBOL ΤΟ ΑΛΟΓΟ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΑΡΧΕΤΥΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ M. SCHEIDHACKER Το 1986 στην αρχή της θεωρητικής μου εξερεύνησης για την ψυχοθεραπευτική χρήση του αλόγου, εστιάστηκα πριν απ όλα στο να αναλύσω την σωματική και συναισθηματική σχέση με το άλογο, την οποία θεωρώ πολύ ιδιαίτερη. Ο P. WATZLAWICK, o G. BATESON και ο J. HAYLEY ήτανε σημαντικές επιρροές μου. Ανακάλυψα ότι τα άλογα αντιδρούνε όχι μόνο στις προτάσεις (offers) μας για επαφή για τις οποίες είμαστε συνειδητά ενήμεροι αλλά επίσης και στα ασυνείδητα συναισθήματα και προθέσεις μας. Επομένως οι αντιδράσεις του αλόγου μπορεί να βιωθούνε και να ερμηνευτούνε σαν ένας καθρ εφτης ασυνείδητων ψυχικών καταστάσεων. Από την άλλη μεριά, η συμπερίληψη αλόγων στο πλαίσιο της δυναμικής μιας ομάδας έχει ως αποτέλεσμα κοινωνικά-ενεργητικές συνέπειες για όλους τους συμμετέχοντες, όπως μπόρεσα να παρατηρήσω το 1986/87 στην διάρκεια της ιατρικής/θεραπευτικής μου δουλειάς στο ψυχοδυναμικό Nοσοκομείο Menterschwaige (G. AMMON). Mόνο μετά από χρόνια αντιληφθηκα την συμβολική δύναμη του αλόγου και το αρχετυπικό του νόημα (C. G. JUNG) και άρχισα να ενοποιώ τις διαφορετικές αναλυτικές προσεγγίσεις. Θα ήθελα να μιλησω με περισσότερες λεπτομέρειες για τις πτυχές της ατομικής ψυχοθεραπευτικής δουλειάς με το άλογο. Εξ ορισμού η ψυχοθερασπεία σημαίνει την αντιμετώπιση μη φυσιολογικών ψυχικών καταστάσεων και ψυχολογικών και σωματικών ασθενειών με τη χρήση κατάλληλων ψυχολογικών παρεμβάσεων: για να είμαι πιο ακριβής, εμπεριέχει την συνειδητή χρησιμοποίηση της σχέσης του γιατρού ή θεραπευτή με τον ασθενή. Επομένως η θεραπεία σημαίνει πάνω απ όλα την δουλειά στο επίπεδο της σχέσης. Αν θέλω να συμπεριλάβω ένα άλογο στην θεραπευτική διαδικασία, προκύπτει το ερώτημα αν ο άνθρωπος και το άλογο μπορούνε καν να σχετιστούνε και με ποιό τρόπο διαφέρει αυτή η σχέση από τη σχέση μεταξύ ανθρώπων. Κατά τη γνώμη μου η κύρια διαφορά έγκειται στην καθαρά μη λεκτική επικοινωνία στην σχέση ανθρώπου αλόγου. Το λεκτικό περιεχόμενο δεν είναι σημαντικό σε μια τέτοια σχέση, ενώ είναι ουσιαστικές οι εκφράσεις του προσώπου και οι σωματικές εκφράσεις, χειρονομίες και συναισθηματικές προθέσεις. Με την εμπειρία, το άλογο μαθαίνει να αντιλαμβάνεται τις ανθρώπινες λέξεις από τον τονισμό και τον χρωματισμό αλλά όχι από το περιεχόμενο. Αυτός ο περιορισμός σε μια μη λεκτική σχέση είναι θεμελιώδους σημασίας στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Στην αρχή της ατομικής εξέλιξης του ανθρώπου, μια καθαρά μη λεκτική επικοινωνία είναι επίσης κυρίαρχη, ειδικά μεταξύ μητέρας και παιδιού. Ατή η περίοδος, που η μητέρα και το παιδί επικοινωνούνε κυρίως σωματικά, είναι θεμελιώδους σημασίας για την ατομική ανάπτυξη. Το παιδί βιώνει τον εαυτό του σε ένα πρώιμο σχεσιακό καθρέφτισμα με την μητέρα του. Στο διάστημα αυτό το μικρό πλάσμα μπορεί να αναπτύξει μια αίσθηση των δικών του έμφυτων αναγκών και αυτών του άμεσου περιβάλλοντός του και μαθαίνει να τις διαχωρίζει μεταξύ τους. Με μια διαδικασία σταδιακής αποσύνδεσης (detachment) από τη μητέρα κατά την διάρκεια αυτών των πρώτων ετών, μπορεί να επιτευχθεί μια επιτυχημένη μετάβαση από το εξαρτημένο παιδί στο ανεξάρτητο άτομο, αλλά αυτό απαιτεί την προσφορά μη λεκτικής επικοινωνίας με κατανόηση, υποστήριξη και επιτρεπτικότητα από την μητέρα. Αυτή η σχέση πρέπει επίσης να καταφέρει να θέσει όρια και να μην καταβροχθίσει το παιδί. Αν η μετάβαση σε αυτή την πρώιμη φάση της ζωής δεν διαχειριστεί επιτυχημένα αλλά σημαδευτεί από καταπατήσεις ορίων και αστάθειες, μπορεί να προκύψουνε σοβαρές βλάβες που μπορεί αργότερα να οδηγήσουνε σε ψυχολογικές δυσκολίες. Η ψυχολογική ασθένεια συνδέεται πάντα με μια διαταραχή της ικανότητας (κάποιου ατόμου) να σχετίζεται και να επικοινωνεί. Το ονομαζόμενο φαινόμενο διπλού-δεσμού (double bind), που επεξηγείται περισσότερο αλλού (G. BATESON: διπλά και αντιφατικά μηνύματα), μπορεί να οδηγήσει σε μια απελπιστική κατάσταση. Δύο αντίθετες απαιτήσεις τοποθετούνε το άτομο που τις δέχεται σε ένα συναισθηματικό δίλημμα από το οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει χωρίς κατηγόριες. Για να μπορεί να αντιμετωπιστεί η επακόλουθη ενοχή, είναι απαραίτητη η δύναμη του εγώ και η αν(τ)οχή στην απογοήτευση. Πάντως ένα ευαίσθητο και πολύ ευάλωτο άτομο με μικρή δύναμη του εγώ παραμένει μέσα σε αυτή την σχεσιακή παγίδα. Τα παράδοξα, τα ψέματα και η ηθικολογία έχουνε όλα ένα παρόμοιο αποτέλεσμα. Το περιεχόμενο των λέξεων που ειπώθηκαν από ένα πρόσωπο δεν είναι σύντονo (congruent: συντονισμένα, σύμφωνα) με την συναισθηματική σχεσιακή του προσφορά. Ανακύπτει μια

2 2 συναισθηματική σχεσιακή παγίδα που οδηγεί σε μια καθήλωση σε μια ανώριμη φάση της νοητικής εξέλιξης εξαιτίας των επαναλαμβανόμενων και αμετάβλητων κενών ανάμεσα στην λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία. Ως συνέπεια, οι σχέσεις βιώνονται ή ως μια συμβιωτική συγχώνευση (merging) ή είναι διαλυμένες και καταδικασμένες. Ή δεν υπάρχουνε καθόλου όρια ανάμεσα στο εγώ και το εσύ είτε υπάρχει ένας αδιαπέραστος τοίχος. Σε αντίθεση, η σχέση ανθρώπου αλόγου δεν περιέχει τέτοιους προδιαθεσικούς προς την ασθένεια παράγοντες αφού η σχέση παραμένει μη λεκτική με το να χρησιμοποιούνται - π.χ. χειρονομίες για να επικοινωνηθεί η πρόθεση. Το άλογο γίνεται ένα σχεσιακό αντικείμενο που παραμένει απολύτως αυθεντικό εξαιτίας του άμεσου τρόπου που αντιδρά. Ένα εσωτερικά κομματιασμένο ψυχικά άρρωστο άτομο που έχει μάθει να προσεγγίζει τις σχέσεις με αμφιθυμία (ambivalence) και δυσπιστία μπορεί να βιώσει την ευθύτητα και τη σαφήνεια στην επαφή με τα ζώα. Ένα άλογο δέχεται να το αγγίζουνε και να το χαϊδεύουνε αν νιώθει ότι η κατάσταση και η προσωπική επαφή είναι εντάξει. Αν τέτοιες προσφορές επαφής από τον άνθρωπο βιώνονται από το άλογο ως παραβίαση, το άλογο θα θέσει ένα άμεσο όριο χωρίς να ηθικολογεί ή να επικρίνει. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα για αυτό αργότερα. Πάντως στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση, οι άνθρωποι επηρεάζονται συχνά από από παρεξηγημένες ηθικές αντιλήψεις και απομένως τους παίρνει πολύ καιρό να αντιληφθούνε τις παραβιάσεις και επιτρέπουν να συνεχίζονται για καιρό. Τότε οι καθυστερημένες αμυντικές αντιδράσεις προκαλούνε συχνά απογοήτευση και τραύματα. Μια περαιτέρω σχεσιακή πλευρά στην ψυχοθεραπευτική δουλειά με το άλογο είναι ο πλήρης περιορισμός της στο εδώ και τώρα. Για ένα ζώο οι παρελθούσες εμπειρίες είναι σημαντικές όσον αφορά το πόση επίδραση είχανε στους ατομικούς τρόπους συμπεριφοράς μέσα από διαδικασίες επανάληψης και ενίσχυσης. Ένα ζώο δεν μαθαίνει νοητικά με την έννοια της θεωρητικής συσχέτισης παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος.δεν έχει την έννοια του μέλλοντος με την έννοια του να κοιτάζει μπροστά ή με το να κάνει σχέδια κατευθυνόμενα προς στόχους. Ο μόνος προσανατολισμός ενός ζώου προς το άμεσο μέλλον περιέχει ενστικτώδεις δράσεις για να εξασφαλιστεί η επιβίωση του είδους, όπως το χτίσιμο μιας φωλιάς ή η αποθήκευση τροφής. Εξαιτίας αυτού, ένα ζώο αλληλεπιδρά με ένα αυθεντικό τρόπο σε κάθε ξεχωριστή κατάσταση, στο εδώ και τώρα και χωρίς να εξετάζει τις μελλοντικές συνέπειες των πράξεών του. Γι αυτό οι άμεσες αντιδράσεις του αλόγου στις ανθρώπινες σχεσιακές προσφορές μπορούνε να θεωρηθούνε σαν ένας καθρέφτης για την αυθεντική συναισθηματική αντιστοιχία (congruence: αναλογία) ενός ατόμου. Αν ένα φυσιολογικά φιλικό άλογο απορρίπτει κάποιον, αυτό μπορεί να θεωρηθεί σαν μια έκκληση για να εξετάσει τον τρόπο προσέγγισής του. Μπορεί επίσης να δώσει ενδείξεις στο θεραπευτή που παρατηρεί ότι το άτομο παρουσιάζει μια μάσκα και δεν δρα αυθεντικά και ότι ίσως υποταγμένη επιθετικότητα ή φόβος - που δεν είχανε γίνει αντιληπτά από τον θεραπευτή παίζουνε ρόλο στον τρόπο που το άτομο αυτό κάνει επαφή. Έτσι επιπλέον του ότι τα άλογα εμπλουτίζουνε τις εμπειρίες των ασθενών, οι αντιδράσεις των αλόγων είναι σημαντικοί διαγνωστικοί δείκτες για τον θεραπευτή. Ας σας δώσω ένα παράδειγμα: Ένας πελάτης πιστεύει ότι είναι ευαίσθητος, στοργικός και την ίδια στιγμή ελεύθερος από συναισθήματα φόβου και επιθετικότητας. Αλλά το άλογο δεν αντιδρά θετικά σε μια σχεσιακή προσφορά του. Το άτομο αυτό φαντάζεται ότι είναι στοργικό και το άλογο σε αντίθεση τον σπρώχνει μακριά. Αυτό γίνεται αρκετές φορές. Προφανώς το άλογο θέλει να μείνει μόνο του, ενώ ο πελάτης δεν μπορεί να το δεχτεί αυτό γιατί στην ιδέα που έχει για τον εαυτό του είναι τόσο στοργικός. Δεν αντιλαμβάνεται το πως αγνοεί τα όρια που εντελώς ξεκάθαρα του δείχνει το άλογο. Στην δική του ζωή, υπήρξανε καταπατήσεις ορίων κάτω από την μεταμφίεση της στοργικής συμπεριφοράς, τις οποίες δεν του επιτράπηκε ποτέ να αντιληφθεί ως τέτοιες. Το άλογο τον δαγκώνει γιατί δεν σταματάει. Αυτός νευριάζει, δεν καταλαβαίνει πλέον τι γίνεται και σηκώνει το χέρι του να χτυπήσει το άλογο, το οποίο με τη σειρά του του δείχνει τα πίσω του πόδια ως απειλή. Ο πελάτης φοβάται και φεύγει γεμάτος οργή. Η ετεροβαρής αυτο-εικόνα του άρχισε να ανατρέπεται σε αυτή την σύντομη συνάντησή του με τις καθαρές αντιδράσεις του αλόγου προς την απερίσκεπτα στοργική συμπεριφορά του. Στην θεραπευτική διαδικασία, αυτή η εμπειρία τον βοήθησε σαν ένα άνοιγμα για να διερευνήσει νέες λεωφόρους. Εκτός από το να είναι ένας θα μπορούσατε να πείτε ανελέητος σχεσιακός σύντροφος στο εδώ και τώρα, το άλογο επίσης παρέχει στους ανθρώπους ένα ανοιχτό πεδίο για την προβολή επιθυμιών,

3 3 ονείρων και φαντασιών. Αυτό αντιπροσωπεύει μια επιπλέον σημαντική πλευρά της ψυχοθεραπευτικής δουλειάς. Στο κατάλληλο πλαίσιο, για το οποίο θα πω περισσότερα αργότερα, το άλογο μπορεί να κινητοποιήσει ελεύθερους συνειρμούς και μπορεί επομένως, με όρους του S. FREUD, να ανοίξει το φράγμα προς το ασυνείδητο. Στη διαδικασία, προηγουμένως αβίωτες ή απωθημένες πτυχές της προσωπικότητας, οι ονομαζόμενες πτυχές της σκιάς, μπορούν να αναδειχθούνε. Η σκιά δεν υποννοεί απαραίτητα μια αρνητική πλευρά της προσωπικότητας αλλά χαρακτηρίζει μια πλευρά η οποία βρίσκεται στη σκιά, που - με άλλα λόγια - δεν είχε γίνει αντιληπτή μέχρι τώρα. Άλλο ένα παράδειγμα: Ένας επιτυχημένος επαγγελματικά και προσωπικά πελάτης που είναι πεπεισμένος για τις νοητικές του δυνάμεις, την διαύγειά του και τις αρρενωπές του ικανότητες για την λήψη αποφάσεων, υποφέρει από τρομακτικούς, περιοδικούς πόνους στην καρδιά. Ενώ κάθεται στην ράχη του αλόγου χωρίς σέλα στη συραγώγηση, αντιλαμβάνεται ότι τώρα είναι τελείως παθητικός. Αν και στην αρχή είναι ενοχλημένος, επιτρέπει σταδιακά στον εαυτό του να βιώσει την κατάσταση. Ερεθισμένος από την άμεση εγγύτητα με το άλογο που τον μεταφέρει, φαντασιώνει τον εαυτό του (να κάθεται) στα γόνατα της γιαγιάς του. Χαλαρώνει όλο και πιο πολύ και διασκεδάζει το να μεταφέρεται. Δεν είχε αναβιώσει αυτή την τρυφερή πλευρά του εαυτού του από τότε που ήτανε παιδί και την είχε αποκλείσει από το φάσμα της εμπειρίας του. Ομολογεί ότι την έχασε χωρίς να είναι προηγουμένως ενήμερος για αυτό. Επίσης το συνδέει με τον πόνο στην καρδιά από τον οποίο υποφέρει. Εξ αιτίας της ικανότητας του να μας κινεί / κινητοποιεί σωματικά και συναισθηματικά, το άλογο μπορεί να βοηθήσει να προκληθεί η επίλυση άκαμπτων συμπεριφορών / στάσεων ή συνηθειών στη στάση του σώματος στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Πάνω και πέρα απ αυτό, το συμβολικό νόημα του αλόγου στη μυθολογία μπορεί να παίζει ρόλο σε μια βαθύτερη κατανόηση της επίδρασης του αλόγου στους ανθρώπους. Τα σύμβολα είναι ταυτόχρονα ενδείξεις (σημάδια) και αποκάλυψη. Δεν τα σκεφτόμαστε συνειδητά αλλά προέρχονται από ασυνείδητη ψυχική δραστηριότητα. Το συμβολικό περιεχόμενο θέλγει και συνειδητές και ασυνείδητες διαδικασίες. Τα σύμβολα επίσης εξαρτώνται από χρονικές αλλαγές, ανάλογα με την διορατικότητα και την εμπειρία της αναπτυσσσόμενης νόησης. Διατηρούνε την ζωτικότητά τους με το να μην είναι ποτέ πλήρως συνειδσητά αποκωδικοποιημένα (νοηματοδοτημένα). Αν ερμηνευτούνε και κατανοηθούνε πλήρως, σταδιακά λησμονιούνται ή υποβιβαθμίζονται σε απλά σημάδια / εικόνες. Η M. BAUM έκανε μια εντατική μελέτη του αλόγου ως σύμβολο. Περιγράφει το άλογο σαν ένα σύμβολο ανθρώπινων συναισθηματικών / συγκινησιακών καταστάσεων και σαν ένα διαδεδομένο θέμα στις καλές τέχνες. Ένα σημαντικό παράδειγμα σε αυτό το πλαίσιο είναι οι κένταυροι. Είναι μισός άνθρωπος μισό άλογο που αναπτύχθηκαν σε ένα σώμα, ένα σύμβολο μιας αυθεντικής σχέσης στην οποία το εγώ (τα θέλω, οι στόχοι, οι προσπάθειές μας κλπ) και το id (το εκείνο : όρος του Freud για τις ασυνείδητες επιθυμίες μας), ο σκεπτόμενος άνθρωπος και το ζωώδες ένστικτο (drive: ορμή) ζούνε ακόμη σε μια αξεχώριστη αρμονική ένωση. Πάντως αυτή η συμβίωση αναπαριστά / αντιπροσωπεύει μια παλλινδρομημένη κατάσταση ύπαρξης, ασυνείδητης και χωρίς αναστοχασμό. Παρόμοια με τους κένταυρους, στην τέχνη του dressage (ιππική δεξιοτεχνία) το άλογο και ο αναβάτης φαίνονται να είναι συνδεμένοι σε τέλεια αρμονία. Σε αντίθεση, όμως, σε αυτή την περίπτωση το άλογο και ο αναβάτης παραμένουνε δυο ανεξάρτητα όντα που επικοινωνούνε και επιρρεάζουνε το ένα το άλλο. Για έναν παρατηρητή μεγάλο μέρος από αυτή την επικοινωνία περνά απαρατήρητη και μόνο το εξωτερικό αποτέλεσμα της κομψής και πανίσχυρης κίνησης του επιτρέπει να ρίξει μια ματιά στην εσωτερική εγγύτητα. Φαίνεται σαν ένας χορός όπου οι χορευτές μέσα σε μια αόρατη συναλλαγή συγκροτούνε ένα όλον. Αναπτύσσεται ένα κοινό επίκεντρο γύρω από το οποίο και οι δυό χορευτές κινούνται παιχνιδιάρικα με μέγιστη συγκέντρωση και άνεση. Η ποιότητα και η ένταση αυτής της εμπειρίας διαφέρει ατομικά. Ο αρχάριος ιππέας νιώθει μεγάλη ευχαρίστηση όταν καταφέρει να ακολουθεί τις ρυθμικές κινήσεις του αλόγου στο canter (αργός καλπασμός) και σταδιακά αισθάνεται ότι δεν τραντάζεται πλέον αλλά ταλαντεύεται στον πηδηχτό ρυθμό, με όλο του το σώμα γεμάτο από την δύναμη του αλόγου. Αφήνει τον εαυτό του στην αληθινή περιπέτεια, τη γεμάτη εσωτερικούς και εξωτερικούς κινδύνους. Ο έμπειρος αναβάτης δοκιμάζει τον εαυτό του σε μια υπερπήδηση εμποδίου ή σε ένα πιο δύσκολο μάθημα ιππικής δεξιοτεχνίας. Πρόκειται πάντα για έντονα απελευθερωτικές εμπειρίες μια χαλάρωση από εσωτερικούς περιορισμούς και φόβους, που οδηγεί σε μια αισθαντική εμπειρία. Πρόκειται επίσης για την βίωση πραγματικών ορίων, η οποία συνεισφέρει απαραίτητα στην αύξηση του επιπέδου συνειδητότητας και βοηθά την προσωπικότητα να ωριμάσει. Tο

4 4 άλογο εξελίσσεται σε ένα σύμβολο της ζωώδους (ενστικτώδους) ορμής, η οποία δεν εφορμεί από το ασυνείδητο με αυθαίρετο πλέον τρόπο αλλά έχει γίνει ελεγχόμενη. Με αυτό τον τρόπο γίνεται εφικτή η συνειδητή ψυχική ζωή. Ενώ ο κένταυρος παραμένει δεμένος με την ζωώδη φύση σε συμβίωση, ο αναβάτης μαθαίνει να ελέγχει το ζώο και να μπαίνει σε αμοιβαία επικοινωνία μαζί του. Σε συμβολικό επίπεδο, το εγώ μπορεί να βιώσει τον εαυτό του σαν ξέχωρο από το id και αρχίζει να γίνεται συναισθάνεται τον εαυτό του. Η μυθολογία οδηγεί στον C. G. JUNG και στα αρχέτυπά του. Αυτά αντιπροσωπεύουν μια γενετικά κληρονομημένη προδιάθεση προς συγκεκριμένους τρόπους σκέψης, ιδέες και προσανατολισμούς δράσης, που προέρχεται από εμπειρίες που είχανε οι πρόγονοί μας ή μάλλον από το σύνολο της εμπειρίας της ανθρώπινης κληρονομιάς μας. Αποθηκεύονται στο συλλογικό ασυνείδητο του κάθε ατόμου και από εκεί επηρεάζουν τα όνειρα, τις σκέψεις και τις πράξεις μας. Στην πορεία των παρατηρήσεών μου για την ανάπτυξη των ψυχοθεραπευτικών διαδικασιών, αντιλήφθηκα ότι το άλογο μπορεί να βιωθεί σαν ένα σύμβολο αυτών των αρχετυπικών εικόνων. Με αυτή τη συμβολική διάσταση του αλόγου, το προσωπικό και το συλλογικό ασυνείδητο εισχωρούνε στην θεραπευτική διαδικασία και κινητοποιούνε ένα σε βαθύτερο μάλλον επίπεδο παρά σε ένα καθαρά συνειδητά αναστοχαστικό σχεσιακό επίπεδο. Πάντως το άλογο δεν είναι ένα αυτόνομο αρχέτυπο. Μάλλον φαίνεται πως μπορεί να εκπροσωπεί διαφορετικά αρχέτυπα, σαν ένα είδος χαμαιλέοντα, ανάλογα με την συγκεκριμένη οπτική. Ανάλογα με την ατομική φάση εξέλιξης του παρατηρητή, μπορεί να δείχνει το παιδικό-αρχέτυπο, την κρυμμένη θηλυκή πλευρά ενός άντρα (anima) ή την κρυμμένη αρσενική πλευρά μιας γυναίκας (animus), την Μεγάλη Μητέρα (μορφή κύρους ή εξουσίας) ή την σοφή γερόντισσα ή τον σοφό γέροντα. Το αρχέτυπο άλογο μεταφέρει νόημα / σημασία σύμφωνα με το πραγματικό επίπεδο προσωπικής ωριμότητας του κάθε ατόμου. Παρατήρησα συχνά ότι η αρχική επαφή με το άλογο κινητοποιεί εικόνες της κρυμμένης αρσενικής ή θηλυκής πλευράς, ενώ αργότερα παίζει ρόλο η εικόνα της Μεγάλης Μητέρας. Ο αρχετυπικός συμβολισμός του αλόγου, ο οποίος κατά τη γνώμη μου είναι που βρίσκουμε τόσο εντυπωσιακό και που αιχμαλωτίζει το ενδιαφέρον μας, μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε και να επιλύσουμε αρχετυπικές καθηλώσεις και να αποκτήσουμε βαθιές γνώσεις (insights: διορατικότητα) στο επίπεδο του συλλογικού ασυνειδήτου. Ο C. G. JUNG επισημαίνει έναν κίνδυνο σχετικά με την δύναμη που μπορεί να έχουν τα αρχέτυπα πάνω μας: Ο κύριος κίνδυνος είναι να υποταχθούμε στην εντυπωσιακή επιρροή των αρχετύπων, το οποίο είναι πολύ πιθανό να συμβεί αν κάποιος αποτύχει να φέρει τις αρχετυπικές εικόνες στην συνειδητότητα. Υπό αυτές τις συνθήκες αν υπάρχει μια προδιάθεση προς την ψύχωση, μπορεί να συμβεί οι αρχέτυπες αυτές εικόνες, που περιέχουνε ένα ορισμένο βαθμό αυτονομίας που οφείλεται στην εσωτερική τους θεϊκότητα, να απελευθερωθούνε από κάθε συνειδητό έλεγχο και να αποκτήσουνε ανεξαρτησία, να δώσουνε δηλαδή φαινόμενα κατάληψης (possession phenomena: όταν κάποιος φέρεται σαν να έχει καταληφθεί από κάποιο πνεύμα). (Από Τα Αρχέτυπα του C. G. JUNG, 1991, σελ. 41) Ένα παράδειγμα: Οι νεαροί άνδρες με μια πρώιμη διαταραχή έχουνε συχνά δυσκολίες να εκφράσουν τις επιθετικές παρορμήσεις τους, που σημαίνει ότι δεν μπορούνε να διαχειριστούνε την επιθετικότητά τους εποικοδομητικά. Μπορούν να βιώσουνε τις επιθετικές πλευρές της προσωπικότητάς τους μόνο στην ψύχωση, αποκομμένες από την πραγματικότητα. Έχω συχνά υπάρξει μάρτυρας στο πως αυτοί οι άνθρωποι όταν ίππευαν ένα άλογο χωρίς σέλα στην αρχή της θεραπείας δεν το βρήκανε όπως αρχικά περίμενα ωραίο, ευχάριστο και ασφαλές ακόμη και όταν η εξωτερική κατάσταση (το πλαίσιο) ήταν ασφαλής και καλά δομημένη. Φοβούνται, αλλά όχι το να πέσουνε από το άλογο, με άλλα λόγια δεν φοβούνται ένα πραγματικό κίνδυνο. Αντί γι αυτό αναφέρουν ένα διάχυτο είδος φόβου για κάτι αλλόκοτο και απρόβλεπτο. Με την αρχή μιας ψύχωσης αυτό γίνεται πιο εμφανές. Το άλογο δεν βιώνεται σαν μια καλή και αξιόπιστη μητέρα αλλά μάλλον σαν ένα άγριο κτήνος που απειλεί να καταβροχθίσει το άτομο. Η έντονη σωματική επαφή και οι λικνιστικές κινήσεις στην πλάτη του αλόγου φαίνεται να κινητοποιούν πρώιμα συναισθήματα που φέρνουνε στο νου το αντιφατικό αρχέτυπο της Μεγάλης Μητέρας, η οποία από τη μια μεριά θρέφει και ανέχεται αλλά από την άλλη εμποδίζει την ανάπτυξη του ατόμου και απειλεί να το ανα-απορροφήσει (ξανακαταπιεί) σε μια αναστροφή της διαδικασίας της γέννησης. Μόνο ο ηρωϊκός αποχωρισμός από την μητέρα, ο φόνος του δράκου καθιστά ικανό το νεαρό άτομο να εξελιχθεί σε άνδρα (E. NEUMANN). Τότε μπορεί να ξαναβρεί την libido του (γεννετήσια, ερωτική ορμή) και την δική του

5 5 ελεύθερη ζωτικότητα. Σταδιακά, στην πορεία της θεραπευτικής διαδικασίας ο νεαρός άνδρας μαθαίνει πώς να ελέγχει το άλογο, το οποίο βίωνε αρχικά σαν ένα άγριο κτήνος. Αναπτύσσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και ατομικές ικανότητες οι οποίες μπορούνε να γίνουνε κατανοητές σαν μια συμβολική απελευθέρωση από την Μεγάλη Μητέρα. Όταν οι νεαροί άνδρες με πρώιμες διαταραχές πιάνουνε τα ηνία και ελέγχουνε το άλογο, βιώνουνε συχνά τον εαυτό τους για πρώτη φορά σαν αληθινά αρρενωπό με μια θετική έννοια. Σε αυτό το πλαίσιο γίνεται φανερό, όπως πολλοί συγγραφείς έχουνε σκιαγραφήσει, ότι η συμπερίληψη του αλόγου στην ψυχοθεραπεία βοηθά από τη μια μεριά να προχωρήσει η θεραπευτική διαδικασία κινητοποιώντας ασυνείδητες επιθυμίες και φαντασίες και επίσης με την πανίσχυρη επίδραση των αρχετυπικών εικόνων. Από την άλλη μεριά, το άλογο σαν ένας πραγματικός σχεσιακός σύντροφος με τις άμεσες αντιδράσεις του προφυλάσσει το άτομο από το να χαθεί μέσα στο ασυνείδητο. Πριν ολοκληρώσω επιτρέψτε μου να σκιαγραφήσω μερικές ιδέες πάνω στην πρακτική σπουδαιότητα των παραπάνω: Η πρακτική ψυχοθεραπευτική δουλειά χρησιμοποιεί σαν οδηγό την δομή του εγώ του πελάτη. Αν δεν έχει εγκαθιδρυθεί ένα σταθερό εγώ στην παιδική ηλικία, οι θεραπευτικές παρεμβάσεις θα εστιαστούνε στην ενδυνάμωση του εγώ. Εδώ μιλάμε για ανθρώπους με τις αποκαλούμενες πρώιμες διαταραχές όπως η ψύχωση, το μεταιχμιακό σύνδρομο και οι ναρκισσιστικές διαταραχές. Στην επαφή με το άλογο, η ανιπαράθεση με πραγματικές απαιτήσεις δίνει ευκαιρίες για την διαχείριση του φόβου και του κουράγιου, της επιθετικότητας και της ευαλωτότητας, της προσωπικής δύναμης και αδυναμίας. Οι ασθενείς μπορούνε να μάθουνε να βοηθάνε ο ένας τον άλλο σε πολύπλοκους στόχους όπως για παράδειγμα να βάλουνε το χαλινάρι ή να σελώσουνε το άλογο. Στην αντιμετώπιση χρόνιων σχιζοφρενών ασθενών, για παράδειγμα, το να δουλεύουνε με το άλογο όσο πιο ανεξάρτητα γίνεται, μπορεί να βελτιώσει την αυτοπεποίθησή τους, την ικανότητά τους να παίρνουνε αποφάσεις και την ικανότητά τους να αξιολογούνε ρεαλιστικά τον εαυτό τους και τους άλλους. Φτάνουμε αυτούς τους ασθενείς γρήγορα στο σημείο που μπορούνε να ιππεύουνε μόνοι τους, το οποίο παίρνει μεταξύ 8 10 ώρες με καλά εκπαιδευμένα άλογα. Η προετοιμασία για αυτό με τον σειραγωγέα και με μια ζώνη γυμναστικής με άλογο (με τις χειρολαβές) βοηθά να εξοικειώσουμε τους ασθενείς με τις κινήσεις του αλόγου στο περπάτημα, το τροχάδην και τον αργό καλπασμό. Αυτή η παθητική μεταφορά από το άλογο αυξάνει τις παλλινρομητικές παρορμήσεις και δεν είναι χρήσιμη για ασθενείς με μια ήδη αδύναμη δομή του εγώ τους. Υπάρχει κίνδυνος να ενισχύσουμε ψυχωτικούς τρόπους βίωσης. Το άλογο αρχίζει να αντιπροσωπεύει την ζωώδη ορμή και ανεξέλεγκτες πλευρές του id, οι οποίες κινητοποιούνται σαν μια πλημμύρα ασυνείδητων συναισθημάτων με την έντονη σωματική επαφή με το ασέλωτο άλογο και μπορεί να κατακλύσουνε τον ασθενή με ψυχωτικό περιεχόμενο. Επομένως η σέλα που διαχωρίζει ως ένα συμπαγές όριο ανάμεσα στα δυο άτομα (αναβάτη-άλογο) είναι σημαντική με αυτούς τους ασθενείς. Η ενεργητική ιππασία με όσο το δυνατό λιγότερη βοήθεια από άλλους ενδυναμώνει το αδύναμο εγώ και την αίσθηση ενός ξεκάθαρου ορίου ανάμεσα από υποκείμενο (αναβάτης) και αντικείμενο (άλογο). Το άλογο γίνεται όλο και πιο ελεγχόμενο στη πραγματικότητα (καθώς αναπτύσσεται η σχέση με τον αναβάτη) και μαζί του γίνονται επίσης πιο ελεγχόμενα τα ανεξέλεγκτα, ασυνείδητα συναισθήματα που πλημμυρίζουνε το εγώ στην ψύχωση και τα οποία μπορεί το άλογο να συμβολίζει κάποιες φορές. Το εγώ κατακτά δύναμη. Αν δεν έχετε να κάνετε με ένα δύναμο εγώ στην ψυχοθεραπευτική δουλειά αλλά μάλλον με μια σκήλυνση ή απώθηση των συναισθημάτων, η κατάσταση πάνω στο ασέλωτο άλογο στον σειραγωγέα δίνει πολλές ευκαιρίες για άμεση συγκινησιακή κινητοποίηση και χώρο για ελεύθερους συνειρμούς. Το άλογο προσφέρει έντονες κινητικές παρορμήσεις που μεταφέρονται άμεσα στο κέντρο του αναβάτη. Για κα κάθεται ιππαστί στο άλογο (με τα πόδια ανοιχτά), ο αναβάτης πρέπει να επιτρέψει σε ένα άλλο πλάσμα το άλογο την επαφή με την πυελική περιοχή του, μια πολύ προσωπική περιοχή του σώματος. Αυτή η ευκαιρία με την άμεση σωματική επαφή η οποία σαν θεραπευτική στρατηγική μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο στην ίππευση μπορεί να είναι το σημείο έναρξης για εντατική σωματική θεραπεία. Όπως αναφέρει ο W. REICH, τα μοτίβα μυϊκής έντασης (muscular tension patterns) μπορούνε να γίνουνε συνειδητά σαν μια έκφραση της θωράκισης του χαρακτήρα και να απελευθερωθούνε / χαλαρώσουνε χρησιμοποιώντας τις κινητικές παρορμήσεις - στην προκείμενη περίπτωση του αλόγου. Δεσμευμένη ενέργεια μπορεί να απελευθερωθεί και να της επιτραπεί να επιπλεύσει πάλι. Πολύ μεγάλα συναισθηματικά / συγκινησιακά ξεσπάσματα μπορεί να συνοδεύουνε μια τέτοια διαδικασία, όπου τραύματα από το παρελθόν ανα-βιώνονται και γίνονται συνειδητά. Ένα σταθερό εγώ είναι απαραίτητο για

6 6 να ελέγχει αυτά τα συναισθήματα και για να αποτρέψει μια καταστροφή. Επομένως αυτό το είδος θεραπευτικής δουλειάς είναι χρήσιμο κυρίως για ασθενείς με ένα ακέραιο εγώ ή με ασθενείς που το εγώ τους έχει ενδυναμωθεί επαρκώς με τη θεραπεία. Η αποκαλυπτική σε-βάθος δουλειά στην πλάτη του αλόγου μπορεί τότε να γίνει μια συναρπαστική και αισθαντική εμπειρία κυρίως εφόσον είναι πάντα μέσα σε ένα προστατευτικό θεραπευτικό πλαίσιο. Το άλογο προκαλεί μια φοβερή αύξηση των γενετήσιων ενστικτικών (libidinous) δυνάμεων οι οποίες δεν επιδρούνε μόνο στον ασθενή αλλά επιρρεάζουνε επίσης τον θεραπευτή με ένα ιδιαίτερο τρόπο. Τα φαινόμενα μεταβίβασης και αντιμεταβίβασης είναι θεμελιώδους σπουδαιότητας στην θεραπευτική διαδικασία και σε αυτή την περίπτωση τροποποιούνται από την δυαδική σχέση θεραπευτή-ασθενούς με τον τρίτο συνεργάτη-άλογο. Ακόμη και ο S. FREUD σκιαγράφησε παραλληλισμούς ανάμεσα σε ενδοψυχικές δομές του εγώ, id και υπερεγώ και την εικόνα του αναβάτη-αλόγου και δασκάλου ιππασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, διαφορετικές ψυχιατρικές διαταραχές εμφανίζουνε διαφορετικές παθολογικές δομές του εγώ που προκαλούνε εξίσου διαφορετική δυναμική ανάμεσα σε ασθενή, άλογο και θεραπευτή. Αυτό είναι ένα σημαντικό σημείο να το έχουμε κατά νου όταν προσπαθούμε να καταλάβουμε συγκεκριμένα μεταβιβαστικά και αντιμεταβιβαστικά συναισθήματα (M. SCHEIDHACKER). Πιστεύω ότι έχω δείξει ότι οι δύο κύριες κατευθύνσεις στην ψυχοθεραπευτική δουλειά μπορούνε να συνδιαστούνε με ένα ιδιαίτερο τρόπο συμπεριλαμβάνοντας το άλογο στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Μια προσέγγιση με τη βασισμένη σε ασκήσεις ενδυνάμωση του εγώ πάει παράλληλα με την αποκαλυπτική σε βάθος δουλειά στην κατάσταση παλλινδρόμησης και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε προσανατολισμένες στη διαδικασία και εξατομικευμένες στρατηγικές κατάλληλες για το συγκεκριμένο ασθενή. Το άλογο είναι βοηθητικό και στις δύο περιπτώσεις ως πραγματικό σχεσιακό αντικείμενο και σαν αρχετυπικό σύμβολο. Μετάφραση Δανιήλ Δανιλόπουλος

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη).

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). 1. Σ ένα πολιτισμό όπου επικρατεί το εμπορικό πνεύμα και η

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογοι Σελίδα.1

Διάλογοι Σελίδα.1 Διάλογοι 2012-2013 Σελίδα.1 Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο Η ουσία της έννοιας Νοημοσύνη Ζούμε σε έναν κόσμο όπου τα πράγματα τα ρυθμίζουν οι Αρχές και όχι οι επιθυμίες και οι στόχοι μας. Τα γεγονότα με σταθερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Εισήγηση- Παρουσίαση της Χοροθεραπείας στα πλαίσια των Συνεδριακών εκδηλώσεων «Οι δρόμοι της Ψυχοθεραπείας» Διοργάνωση : κοινοπραξία ΕΥΕΞΙΑ Μάιος 2002, Αθήνα Συνήθως,

Διαβάστε περισσότερα

Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης

Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης του Dr. Jerome Liss, M.D. j.liss@fastwebnet.it Η συνεδρία µε τον Ψυχοθεραπευτή ή τον Σύµβουλο έχει σκοπό να ενθαρρύνει την ανάδυση αναµνήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1. α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Προτού ξεκινήσω θα ήθελα να ξέρεις ότι μόλις έκανες μια σημαντική επένδυση. Επένδυσες στον εαυτό σου αποκτώντας αυτό το πρόγραμμα...

Προτού ξεκινήσω θα ήθελα να ξέρεις ότι μόλις έκανες μια σημαντική επένδυση. Επένδυσες στον εαυτό σου αποκτώντας αυτό το πρόγραμμα... Γεια σου, Θα ήθελα να σε συγχαρώ και από εδώ για αυτήν την αγορά. Στην αρχές που είχα δημιουργήσει αυτό το πρόγραμμα μάζευα διάφορες απορίες και σχόλια των ανθρώπων που το είχαν αγοράσει και έτσι δημιουργήθε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Κωνσταντίνος Ασημακόπουλος Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Ορισμός: Είναι λειτουργίες του εγώ που έχουν σκοπό να απαλλάξουν το άτομο από το άγχος ή άλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V Θεματική Ενότητα 7 Α Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στη σχολή σκέψης των ανθρωπιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ γνώση + ικανότητα επικοινωνίας χρήσιμη & απαραίτητη αποτελεσματικότητα στον επαγγελματικό χώρο αποτελεσματικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις Περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά προβλήματα

Σεξουαλικά προβλήματα Σεξουαλικά προβλήματα Στην ανταγωνιστική σημερινή μας κοινωνία το άτομο βρίσκεται συνεχώς κάτω από μια διαρκή πίεση να αποδώσει σε διάφορους τομείς της καθημερινής του δραστηριότητας. Στον σεξουαλικό τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ 2016-17 Βάδιση, έλεγχος σφιγκτήρων, το «όχι» του παιδιού, γλωσσική ανάπτυξη Βάδιση

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Managers & Leaders. Managers & Leaders

Managers & Leaders. Managers & Leaders είναι διαφορετικοί? Οι ηγέτες των επιχειρήσεων έχουν περισσότερα κοινά µε τους καλλιτέχνες παρά µε τους Managers.. 1 Αντιµετώπιση της πολυπλοκότητας SHIP Αντιµετώπιση της αλλαγής Λήψηαπόφασης : τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Η Συναισθηματική Νοημοσύνη είναι η σύνθεση όλων εκείνων των παραγόντων που κάνουν έναν άνθρωπο να πετυχαίνει στη ζωή του Αυτοεπίγνωση (αναγνώριση των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης

Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης Οι άνθρωποι που ακούνε φωνές έχουν αρχίσει να μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο πώς να αντιμετωπίζουν τις δυσάρεστες φωνές. Κατά βάση μαθαίνουμε ότι δεν είναι αναπόφευκτο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ - Καθορισμός του πλαισίου μετάβασης στο περιβάλλον του cloud computing - Αναγνώριση ευκαιριών και ανάλυση κερδών/κόστους από την

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Μπορούμε να. Θετικό Τρόπο με τα. Αλληλεπιδράσουμε με. Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

Πώς Μπορούμε να. Θετικό Τρόπο με τα. Αλληλεπιδράσουμε με. Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Πώς Μπορούμε να Αλληλεπιδράσουμε με Θετικό Τρόπο με τα Παιδιά μας ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Η Σχέση Γονέα Παιδιού Αν ένα παιδί μεγαλώνει με επικρίσεις, μαθαίνει να καταδικάζει.

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Μαθήµατος. Άσκηση και Αγωγή Υγείας. Σκοπός Μαθήµατος Οι φοιτητές: Τι είναι Υγεία; Προαγωγή της Υγείας & Αγωγή Υγείας

Περιγραφή Μαθήµατος. Άσκηση και Αγωγή Υγείας. Σκοπός Μαθήµατος Οι φοιτητές: Τι είναι Υγεία; Προαγωγή της Υγείας & Αγωγή Υγείας Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κατεύθυνση Παιδαγωγικών και Ειδικής Αγωγής Ζ Εξάµηνο Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Περιγραφή Μαθήµατος 1) Μελέτη του ρόλου της Φυσικής Αγωγής στην κατεύθυνση: Της βιωµατικής

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΛΥΚΕΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ ΤΑΞΗ Β1

1ο ΛΥΚΕΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ ΤΑΞΗ Β1 Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ 1ο ΛΥΚΕΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ 2015-2016 ΤΑΞΗ Β1 ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΑ Ν ΑΓ ΑΑ ΑΔ ΑΧ ΑΕ AE ΑΜ ΑΕ ΑΣ ΒΕ ΒΔ ΒΓ ΒΓ ΒΕ ΒΙ Γ K ΓΕ ΓΝ ΓΓ ΓΙ ΓΧ - ΓΟ Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας Σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Συνθετικής Ψυχοθεραπείας (ΕΑΙP) (www.eaip.eu), η συνθετική ψυχοθεραπεία εφαρμόζει, πρωταρχικά,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ειρήνη Τζελέπη, Συμβουλευτική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο

Γράφει: Ειρήνη Τζελέπη, Συμβουλευτική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο Γράφει: Ειρήνη Τζελέπη, Συμβουλευτική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο Για πολλούς ανθρώπους αποτελεί ένα τεράστιο ερωτηματικό το ζήτημα της ποιότητας της σεξουαλικής

Διαβάστε περισσότερα

Gerards Papadakis Soccer Academy

Gerards Papadakis Soccer Academy Παιδί Τεχνική Στόχος Gerards Papadakis Soccer Academy ΤΙ ΕΊΝΑΙ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΕ ΤΙ ΩΦΕΛΕΙ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ Τεχνική είναι η ικανότητα του παίκτη να μπορεί να ελέγχει την μπάλα και το σώμα του κάτω από την

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ 12.000 ΑΝΤΙΤΥΠΑ Νίκος Σιδέρης Μιλώ για την κρίση με το παιδί Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται Από τον συγγραφέα του μπεστ σέλερ Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D.

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Μάθημα 5 ο Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Κοινωνικογνωστικές θεωρίες Κοινωνική μάθηση (Bandura) Κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ

ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Η σύγχρονη αγορά εργασίας Η αγορά εργασίας μεταβάλλεται και διευρύνεται Η εργασία οργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ο εαυτός ως αντικείμενο συνειδητής σκέψης αποτελεί κεντρικό θέμα διερεύνησης από διάφορους επιστημονικούς κλάδους. Η άποψη που έχουμε για τον εαυτό μας και τις

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοσωματική Απελευθέρωση - SomatoEmotional Release

Ψυχοσωματική Απελευθέρωση - SomatoEmotional Release Ψυχοσωματική Απελευθέρωση - SomatoEmotional Release Αναφέρεται συχνά ότι η συναισθηματική επιβάρυνση ενός ανθρώπου, μπορεί να βρει έκφραση μέσα από τον σωματικό πόνο. Πολλές φορές όμως είναι δύσκολο κάποιος

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΒΟΛΕΪ Η μάθηση μιας κίνησης είναι το σύνολο των εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Αγωγή Υγείας

Άσκηση και Αγωγή Υγείας Άσκηση και Αγωγή Υγείας Κατεύθυνση Παιδαγωγικών και Ειδικής Αγωγής Ζ Εξάµηνο Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Περιγραφή Μαθήµατος 1) Μελέτη του ρόλου της Φυσικής Αγωγής στην κατεύθυνση: Της βιωµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλη "Ηθικά Νικομάχεια" μετάφραση ενοτήτων 1-10 Κυριακή, 09 Δεκέμβριος :23 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Σεπτέμβριος :21

Αριστοτέλη Ηθικά Νικομάχεια μετάφραση ενοτήτων 1-10 Κυριακή, 09 Δεκέμβριος :23 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Σεπτέμβριος :21 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ «ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ» ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1-10 Μετάφραση ΕΝΟΤΗΤΑ 1η Αφού λοιπόν η αρετή είναι δύο ειδών, απ τη μια διανοητική και απ την άλλη ηθική, η διανοητική στηρίζει και την προέλευση και την αύξησή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες για την Ανάπτυξη

Θεωρίες για την Ανάπτυξη Θεωρίες για την Ανάπτυξη Πολιτισμική προσέγγιση (Vygotsky) Βιο-οικολογική προσέγγιση Bronfenbrenner ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ι 2015-16 Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Vygotsky, L.S. (1978/1997)

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική Αγωγή

Μουσικοκινητική Αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Τι είναι η Μουσικοκινητική Αγωγή Αρχές της Μουσικοκινητικής Αγωγής (Carl Orff) Παιδαγωγικές βάσεις της Μουσικοκινητικής Αγωγής Ποιοι οι στόχοι της Μουσικοκινητικής Αγωγής Αυτοσχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Μάρα Μεϊμαρίδη -Ορφέας Μιχαήλ Καρπαθίου ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΥΚΛΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013-2014

Μάρα Μεϊμαρίδη -Ορφέας Μιχαήλ Καρπαθίου ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΥΚΛΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013-2014 Μάρα Μεϊμαρίδη -Ορφέας Μιχαήλ Καρπαθίου ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΥΚΛΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013-2014 Α.Τα προγράμματα ξεκινούν από τον Οκτώβριο του 2013 μέχρι τον Μάϊο του 2014 Α. Ομαδικά γκρουπ θεραπείας κάθε 15 ημέρες

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Απρίλιος 2013 Χαρακτηριστικά που ζητούν οι εργοδότες αναπηρία Πως θα όριζες τη λέξη προσόν ή τη λέξη δεξιότητα ; Και τι εννοούν οι εργοδότες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναμική θεωρία και ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων του θεραπευτή

Ψυχοδυναμική θεωρία και ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων του θεραπευτή Ψυχοδυναμική θεωρία και ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων του θεραπευτή Γιωτσίδη Βασιλική, Ph.D., Msc, MA Κλινικός & Συμβουλευτικός Ψυχολόγος «ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: ΣΧΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΟΜΕΝΟΥ» Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Γνώρισμα της προσωπικότητας ή ασκήσιμη συμπεριφορά; ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΑ ΚΑΝΑΛΙΑ Κινήσεις μέσα στον χώρο Κινήσεις των χεριών και του σώματος Οι κινήσεις

Διαβάστε περισσότερα