1 THE HORSE: REAL RELATIONAL OBJECT AND ARCHETYPAL SYMBOL ΤΟ ΑΛΟΓΟ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΑΡΧΕΤΥΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ M.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1 THE HORSE: REAL RELATIONAL OBJECT AND ARCHETYPAL SYMBOL ΤΟ ΑΛΟΓΟ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΑΡΧΕΤΥΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ M."

Transcript

1 1 THE HORSE: REAL RELATIONAL OBJECT AND ARCHETYPAL SYMBOL ΤΟ ΑΛΟΓΟ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΑΡΧΕΤΥΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΟ M. SCHEIDHACKER Το 1986 στην αρχή της θεωρητικής μου εξερεύνησης για την ψυχοθεραπευτική χρήση του αλόγου, εστιάστηκα πριν απ όλα στο να αναλύσω την σωματική και συναισθηματική σχέση με το άλογο, την οποία θεωρώ πολύ ιδιαίτερη. Ο P. WATZLAWICK, o G. BATESON και ο J. HAYLEY ήτανε σημαντικές επιρροές μου. Ανακάλυψα ότι τα άλογα αντιδρούνε όχι μόνο στις προτάσεις (offers) μας για επαφή για τις οποίες είμαστε συνειδητά ενήμεροι αλλά επίσης και στα ασυνείδητα συναισθήματα και προθέσεις μας. Επομένως οι αντιδράσεις του αλόγου μπορεί να βιωθούνε και να ερμηνευτούνε σαν ένας καθρ εφτης ασυνείδητων ψυχικών καταστάσεων. Από την άλλη μεριά, η συμπερίληψη αλόγων στο πλαίσιο της δυναμικής μιας ομάδας έχει ως αποτέλεσμα κοινωνικά-ενεργητικές συνέπειες για όλους τους συμμετέχοντες, όπως μπόρεσα να παρατηρήσω το 1986/87 στην διάρκεια της ιατρικής/θεραπευτικής μου δουλειάς στο ψυχοδυναμικό Nοσοκομείο Menterschwaige (G. AMMON). Mόνο μετά από χρόνια αντιληφθηκα την συμβολική δύναμη του αλόγου και το αρχετυπικό του νόημα (C. G. JUNG) και άρχισα να ενοποιώ τις διαφορετικές αναλυτικές προσεγγίσεις. Θα ήθελα να μιλησω με περισσότερες λεπτομέρειες για τις πτυχές της ατομικής ψυχοθεραπευτικής δουλειάς με το άλογο. Εξ ορισμού η ψυχοθερασπεία σημαίνει την αντιμετώπιση μη φυσιολογικών ψυχικών καταστάσεων και ψυχολογικών και σωματικών ασθενειών με τη χρήση κατάλληλων ψυχολογικών παρεμβάσεων: για να είμαι πιο ακριβής, εμπεριέχει την συνειδητή χρησιμοποίηση της σχέσης του γιατρού ή θεραπευτή με τον ασθενή. Επομένως η θεραπεία σημαίνει πάνω απ όλα την δουλειά στο επίπεδο της σχέσης. Αν θέλω να συμπεριλάβω ένα άλογο στην θεραπευτική διαδικασία, προκύπτει το ερώτημα αν ο άνθρωπος και το άλογο μπορούνε καν να σχετιστούνε και με ποιό τρόπο διαφέρει αυτή η σχέση από τη σχέση μεταξύ ανθρώπων. Κατά τη γνώμη μου η κύρια διαφορά έγκειται στην καθαρά μη λεκτική επικοινωνία στην σχέση ανθρώπου αλόγου. Το λεκτικό περιεχόμενο δεν είναι σημαντικό σε μια τέτοια σχέση, ενώ είναι ουσιαστικές οι εκφράσεις του προσώπου και οι σωματικές εκφράσεις, χειρονομίες και συναισθηματικές προθέσεις. Με την εμπειρία, το άλογο μαθαίνει να αντιλαμβάνεται τις ανθρώπινες λέξεις από τον τονισμό και τον χρωματισμό αλλά όχι από το περιεχόμενο. Αυτός ο περιορισμός σε μια μη λεκτική σχέση είναι θεμελιώδους σημασίας στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Στην αρχή της ατομικής εξέλιξης του ανθρώπου, μια καθαρά μη λεκτική επικοινωνία είναι επίσης κυρίαρχη, ειδικά μεταξύ μητέρας και παιδιού. Ατή η περίοδος, που η μητέρα και το παιδί επικοινωνούνε κυρίως σωματικά, είναι θεμελιώδους σημασίας για την ατομική ανάπτυξη. Το παιδί βιώνει τον εαυτό του σε ένα πρώιμο σχεσιακό καθρέφτισμα με την μητέρα του. Στο διάστημα αυτό το μικρό πλάσμα μπορεί να αναπτύξει μια αίσθηση των δικών του έμφυτων αναγκών και αυτών του άμεσου περιβάλλοντός του και μαθαίνει να τις διαχωρίζει μεταξύ τους. Με μια διαδικασία σταδιακής αποσύνδεσης (detachment) από τη μητέρα κατά την διάρκεια αυτών των πρώτων ετών, μπορεί να επιτευχθεί μια επιτυχημένη μετάβαση από το εξαρτημένο παιδί στο ανεξάρτητο άτομο, αλλά αυτό απαιτεί την προσφορά μη λεκτικής επικοινωνίας με κατανόηση, υποστήριξη και επιτρεπτικότητα από την μητέρα. Αυτή η σχέση πρέπει επίσης να καταφέρει να θέσει όρια και να μην καταβροχθίσει το παιδί. Αν η μετάβαση σε αυτή την πρώιμη φάση της ζωής δεν διαχειριστεί επιτυχημένα αλλά σημαδευτεί από καταπατήσεις ορίων και αστάθειες, μπορεί να προκύψουνε σοβαρές βλάβες που μπορεί αργότερα να οδηγήσουνε σε ψυχολογικές δυσκολίες. Η ψυχολογική ασθένεια συνδέεται πάντα με μια διαταραχή της ικανότητας (κάποιου ατόμου) να σχετίζεται και να επικοινωνεί. Το ονομαζόμενο φαινόμενο διπλού-δεσμού (double bind), που επεξηγείται περισσότερο αλλού (G. BATESON: διπλά και αντιφατικά μηνύματα), μπορεί να οδηγήσει σε μια απελπιστική κατάσταση. Δύο αντίθετες απαιτήσεις τοποθετούνε το άτομο που τις δέχεται σε ένα συναισθηματικό δίλημμα από το οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει χωρίς κατηγόριες. Για να μπορεί να αντιμετωπιστεί η επακόλουθη ενοχή, είναι απαραίτητη η δύναμη του εγώ και η αν(τ)οχή στην απογοήτευση. Πάντως ένα ευαίσθητο και πολύ ευάλωτο άτομο με μικρή δύναμη του εγώ παραμένει μέσα σε αυτή την σχεσιακή παγίδα. Τα παράδοξα, τα ψέματα και η ηθικολογία έχουνε όλα ένα παρόμοιο αποτέλεσμα. Το περιεχόμενο των λέξεων που ειπώθηκαν από ένα πρόσωπο δεν είναι σύντονo (congruent: συντονισμένα, σύμφωνα) με την συναισθηματική σχεσιακή του προσφορά. Ανακύπτει μια

2 2 συναισθηματική σχεσιακή παγίδα που οδηγεί σε μια καθήλωση σε μια ανώριμη φάση της νοητικής εξέλιξης εξαιτίας των επαναλαμβανόμενων και αμετάβλητων κενών ανάμεσα στην λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία. Ως συνέπεια, οι σχέσεις βιώνονται ή ως μια συμβιωτική συγχώνευση (merging) ή είναι διαλυμένες και καταδικασμένες. Ή δεν υπάρχουνε καθόλου όρια ανάμεσα στο εγώ και το εσύ είτε υπάρχει ένας αδιαπέραστος τοίχος. Σε αντίθεση, η σχέση ανθρώπου αλόγου δεν περιέχει τέτοιους προδιαθεσικούς προς την ασθένεια παράγοντες αφού η σχέση παραμένει μη λεκτική με το να χρησιμοποιούνται - π.χ. χειρονομίες για να επικοινωνηθεί η πρόθεση. Το άλογο γίνεται ένα σχεσιακό αντικείμενο που παραμένει απολύτως αυθεντικό εξαιτίας του άμεσου τρόπου που αντιδρά. Ένα εσωτερικά κομματιασμένο ψυχικά άρρωστο άτομο που έχει μάθει να προσεγγίζει τις σχέσεις με αμφιθυμία (ambivalence) και δυσπιστία μπορεί να βιώσει την ευθύτητα και τη σαφήνεια στην επαφή με τα ζώα. Ένα άλογο δέχεται να το αγγίζουνε και να το χαϊδεύουνε αν νιώθει ότι η κατάσταση και η προσωπική επαφή είναι εντάξει. Αν τέτοιες προσφορές επαφής από τον άνθρωπο βιώνονται από το άλογο ως παραβίαση, το άλογο θα θέσει ένα άμεσο όριο χωρίς να ηθικολογεί ή να επικρίνει. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα για αυτό αργότερα. Πάντως στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση, οι άνθρωποι επηρεάζονται συχνά από από παρεξηγημένες ηθικές αντιλήψεις και απομένως τους παίρνει πολύ καιρό να αντιληφθούνε τις παραβιάσεις και επιτρέπουν να συνεχίζονται για καιρό. Τότε οι καθυστερημένες αμυντικές αντιδράσεις προκαλούνε συχνά απογοήτευση και τραύματα. Μια περαιτέρω σχεσιακή πλευρά στην ψυχοθεραπευτική δουλειά με το άλογο είναι ο πλήρης περιορισμός της στο εδώ και τώρα. Για ένα ζώο οι παρελθούσες εμπειρίες είναι σημαντικές όσον αφορά το πόση επίδραση είχανε στους ατομικούς τρόπους συμπεριφοράς μέσα από διαδικασίες επανάληψης και ενίσχυσης. Ένα ζώο δεν μαθαίνει νοητικά με την έννοια της θεωρητικής συσχέτισης παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος.δεν έχει την έννοια του μέλλοντος με την έννοια του να κοιτάζει μπροστά ή με το να κάνει σχέδια κατευθυνόμενα προς στόχους. Ο μόνος προσανατολισμός ενός ζώου προς το άμεσο μέλλον περιέχει ενστικτώδεις δράσεις για να εξασφαλιστεί η επιβίωση του είδους, όπως το χτίσιμο μιας φωλιάς ή η αποθήκευση τροφής. Εξαιτίας αυτού, ένα ζώο αλληλεπιδρά με ένα αυθεντικό τρόπο σε κάθε ξεχωριστή κατάσταση, στο εδώ και τώρα και χωρίς να εξετάζει τις μελλοντικές συνέπειες των πράξεών του. Γι αυτό οι άμεσες αντιδράσεις του αλόγου στις ανθρώπινες σχεσιακές προσφορές μπορούνε να θεωρηθούνε σαν ένας καθρέφτης για την αυθεντική συναισθηματική αντιστοιχία (congruence: αναλογία) ενός ατόμου. Αν ένα φυσιολογικά φιλικό άλογο απορρίπτει κάποιον, αυτό μπορεί να θεωρηθεί σαν μια έκκληση για να εξετάσει τον τρόπο προσέγγισής του. Μπορεί επίσης να δώσει ενδείξεις στο θεραπευτή που παρατηρεί ότι το άτομο παρουσιάζει μια μάσκα και δεν δρα αυθεντικά και ότι ίσως υποταγμένη επιθετικότητα ή φόβος - που δεν είχανε γίνει αντιληπτά από τον θεραπευτή παίζουνε ρόλο στον τρόπο που το άτομο αυτό κάνει επαφή. Έτσι επιπλέον του ότι τα άλογα εμπλουτίζουνε τις εμπειρίες των ασθενών, οι αντιδράσεις των αλόγων είναι σημαντικοί διαγνωστικοί δείκτες για τον θεραπευτή. Ας σας δώσω ένα παράδειγμα: Ένας πελάτης πιστεύει ότι είναι ευαίσθητος, στοργικός και την ίδια στιγμή ελεύθερος από συναισθήματα φόβου και επιθετικότητας. Αλλά το άλογο δεν αντιδρά θετικά σε μια σχεσιακή προσφορά του. Το άτομο αυτό φαντάζεται ότι είναι στοργικό και το άλογο σε αντίθεση τον σπρώχνει μακριά. Αυτό γίνεται αρκετές φορές. Προφανώς το άλογο θέλει να μείνει μόνο του, ενώ ο πελάτης δεν μπορεί να το δεχτεί αυτό γιατί στην ιδέα που έχει για τον εαυτό του είναι τόσο στοργικός. Δεν αντιλαμβάνεται το πως αγνοεί τα όρια που εντελώς ξεκάθαρα του δείχνει το άλογο. Στην δική του ζωή, υπήρξανε καταπατήσεις ορίων κάτω από την μεταμφίεση της στοργικής συμπεριφοράς, τις οποίες δεν του επιτράπηκε ποτέ να αντιληφθεί ως τέτοιες. Το άλογο τον δαγκώνει γιατί δεν σταματάει. Αυτός νευριάζει, δεν καταλαβαίνει πλέον τι γίνεται και σηκώνει το χέρι του να χτυπήσει το άλογο, το οποίο με τη σειρά του του δείχνει τα πίσω του πόδια ως απειλή. Ο πελάτης φοβάται και φεύγει γεμάτος οργή. Η ετεροβαρής αυτο-εικόνα του άρχισε να ανατρέπεται σε αυτή την σύντομη συνάντησή του με τις καθαρές αντιδράσεις του αλόγου προς την απερίσκεπτα στοργική συμπεριφορά του. Στην θεραπευτική διαδικασία, αυτή η εμπειρία τον βοήθησε σαν ένα άνοιγμα για να διερευνήσει νέες λεωφόρους. Εκτός από το να είναι ένας θα μπορούσατε να πείτε ανελέητος σχεσιακός σύντροφος στο εδώ και τώρα, το άλογο επίσης παρέχει στους ανθρώπους ένα ανοιχτό πεδίο για την προβολή επιθυμιών,

3 3 ονείρων και φαντασιών. Αυτό αντιπροσωπεύει μια επιπλέον σημαντική πλευρά της ψυχοθεραπευτικής δουλειάς. Στο κατάλληλο πλαίσιο, για το οποίο θα πω περισσότερα αργότερα, το άλογο μπορεί να κινητοποιήσει ελεύθερους συνειρμούς και μπορεί επομένως, με όρους του S. FREUD, να ανοίξει το φράγμα προς το ασυνείδητο. Στη διαδικασία, προηγουμένως αβίωτες ή απωθημένες πτυχές της προσωπικότητας, οι ονομαζόμενες πτυχές της σκιάς, μπορούν να αναδειχθούνε. Η σκιά δεν υποννοεί απαραίτητα μια αρνητική πλευρά της προσωπικότητας αλλά χαρακτηρίζει μια πλευρά η οποία βρίσκεται στη σκιά, που - με άλλα λόγια - δεν είχε γίνει αντιληπτή μέχρι τώρα. Άλλο ένα παράδειγμα: Ένας επιτυχημένος επαγγελματικά και προσωπικά πελάτης που είναι πεπεισμένος για τις νοητικές του δυνάμεις, την διαύγειά του και τις αρρενωπές του ικανότητες για την λήψη αποφάσεων, υποφέρει από τρομακτικούς, περιοδικούς πόνους στην καρδιά. Ενώ κάθεται στην ράχη του αλόγου χωρίς σέλα στη συραγώγηση, αντιλαμβάνεται ότι τώρα είναι τελείως παθητικός. Αν και στην αρχή είναι ενοχλημένος, επιτρέπει σταδιακά στον εαυτό του να βιώσει την κατάσταση. Ερεθισμένος από την άμεση εγγύτητα με το άλογο που τον μεταφέρει, φαντασιώνει τον εαυτό του (να κάθεται) στα γόνατα της γιαγιάς του. Χαλαρώνει όλο και πιο πολύ και διασκεδάζει το να μεταφέρεται. Δεν είχε αναβιώσει αυτή την τρυφερή πλευρά του εαυτού του από τότε που ήτανε παιδί και την είχε αποκλείσει από το φάσμα της εμπειρίας του. Ομολογεί ότι την έχασε χωρίς να είναι προηγουμένως ενήμερος για αυτό. Επίσης το συνδέει με τον πόνο στην καρδιά από τον οποίο υποφέρει. Εξ αιτίας της ικανότητας του να μας κινεί / κινητοποιεί σωματικά και συναισθηματικά, το άλογο μπορεί να βοηθήσει να προκληθεί η επίλυση άκαμπτων συμπεριφορών / στάσεων ή συνηθειών στη στάση του σώματος στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Πάνω και πέρα απ αυτό, το συμβολικό νόημα του αλόγου στη μυθολογία μπορεί να παίζει ρόλο σε μια βαθύτερη κατανόηση της επίδρασης του αλόγου στους ανθρώπους. Τα σύμβολα είναι ταυτόχρονα ενδείξεις (σημάδια) και αποκάλυψη. Δεν τα σκεφτόμαστε συνειδητά αλλά προέρχονται από ασυνείδητη ψυχική δραστηριότητα. Το συμβολικό περιεχόμενο θέλγει και συνειδητές και ασυνείδητες διαδικασίες. Τα σύμβολα επίσης εξαρτώνται από χρονικές αλλαγές, ανάλογα με την διορατικότητα και την εμπειρία της αναπτυσσσόμενης νόησης. Διατηρούνε την ζωτικότητά τους με το να μην είναι ποτέ πλήρως συνειδσητά αποκωδικοποιημένα (νοηματοδοτημένα). Αν ερμηνευτούνε και κατανοηθούνε πλήρως, σταδιακά λησμονιούνται ή υποβιβαθμίζονται σε απλά σημάδια / εικόνες. Η M. BAUM έκανε μια εντατική μελέτη του αλόγου ως σύμβολο. Περιγράφει το άλογο σαν ένα σύμβολο ανθρώπινων συναισθηματικών / συγκινησιακών καταστάσεων και σαν ένα διαδεδομένο θέμα στις καλές τέχνες. Ένα σημαντικό παράδειγμα σε αυτό το πλαίσιο είναι οι κένταυροι. Είναι μισός άνθρωπος μισό άλογο που αναπτύχθηκαν σε ένα σώμα, ένα σύμβολο μιας αυθεντικής σχέσης στην οποία το εγώ (τα θέλω, οι στόχοι, οι προσπάθειές μας κλπ) και το id (το εκείνο : όρος του Freud για τις ασυνείδητες επιθυμίες μας), ο σκεπτόμενος άνθρωπος και το ζωώδες ένστικτο (drive: ορμή) ζούνε ακόμη σε μια αξεχώριστη αρμονική ένωση. Πάντως αυτή η συμβίωση αναπαριστά / αντιπροσωπεύει μια παλλινδρομημένη κατάσταση ύπαρξης, ασυνείδητης και χωρίς αναστοχασμό. Παρόμοια με τους κένταυρους, στην τέχνη του dressage (ιππική δεξιοτεχνία) το άλογο και ο αναβάτης φαίνονται να είναι συνδεμένοι σε τέλεια αρμονία. Σε αντίθεση, όμως, σε αυτή την περίπτωση το άλογο και ο αναβάτης παραμένουνε δυο ανεξάρτητα όντα που επικοινωνούνε και επιρρεάζουνε το ένα το άλλο. Για έναν παρατηρητή μεγάλο μέρος από αυτή την επικοινωνία περνά απαρατήρητη και μόνο το εξωτερικό αποτέλεσμα της κομψής και πανίσχυρης κίνησης του επιτρέπει να ρίξει μια ματιά στην εσωτερική εγγύτητα. Φαίνεται σαν ένας χορός όπου οι χορευτές μέσα σε μια αόρατη συναλλαγή συγκροτούνε ένα όλον. Αναπτύσσεται ένα κοινό επίκεντρο γύρω από το οποίο και οι δυό χορευτές κινούνται παιχνιδιάρικα με μέγιστη συγκέντρωση και άνεση. Η ποιότητα και η ένταση αυτής της εμπειρίας διαφέρει ατομικά. Ο αρχάριος ιππέας νιώθει μεγάλη ευχαρίστηση όταν καταφέρει να ακολουθεί τις ρυθμικές κινήσεις του αλόγου στο canter (αργός καλπασμός) και σταδιακά αισθάνεται ότι δεν τραντάζεται πλέον αλλά ταλαντεύεται στον πηδηχτό ρυθμό, με όλο του το σώμα γεμάτο από την δύναμη του αλόγου. Αφήνει τον εαυτό του στην αληθινή περιπέτεια, τη γεμάτη εσωτερικούς και εξωτερικούς κινδύνους. Ο έμπειρος αναβάτης δοκιμάζει τον εαυτό του σε μια υπερπήδηση εμποδίου ή σε ένα πιο δύσκολο μάθημα ιππικής δεξιοτεχνίας. Πρόκειται πάντα για έντονα απελευθερωτικές εμπειρίες μια χαλάρωση από εσωτερικούς περιορισμούς και φόβους, που οδηγεί σε μια αισθαντική εμπειρία. Πρόκειται επίσης για την βίωση πραγματικών ορίων, η οποία συνεισφέρει απαραίτητα στην αύξηση του επιπέδου συνειδητότητας και βοηθά την προσωπικότητα να ωριμάσει. Tο

4 4 άλογο εξελίσσεται σε ένα σύμβολο της ζωώδους (ενστικτώδους) ορμής, η οποία δεν εφορμεί από το ασυνείδητο με αυθαίρετο πλέον τρόπο αλλά έχει γίνει ελεγχόμενη. Με αυτό τον τρόπο γίνεται εφικτή η συνειδητή ψυχική ζωή. Ενώ ο κένταυρος παραμένει δεμένος με την ζωώδη φύση σε συμβίωση, ο αναβάτης μαθαίνει να ελέγχει το ζώο και να μπαίνει σε αμοιβαία επικοινωνία μαζί του. Σε συμβολικό επίπεδο, το εγώ μπορεί να βιώσει τον εαυτό του σαν ξέχωρο από το id και αρχίζει να γίνεται συναισθάνεται τον εαυτό του. Η μυθολογία οδηγεί στον C. G. JUNG και στα αρχέτυπά του. Αυτά αντιπροσωπεύουν μια γενετικά κληρονομημένη προδιάθεση προς συγκεκριμένους τρόπους σκέψης, ιδέες και προσανατολισμούς δράσης, που προέρχεται από εμπειρίες που είχανε οι πρόγονοί μας ή μάλλον από το σύνολο της εμπειρίας της ανθρώπινης κληρονομιάς μας. Αποθηκεύονται στο συλλογικό ασυνείδητο του κάθε ατόμου και από εκεί επηρεάζουν τα όνειρα, τις σκέψεις και τις πράξεις μας. Στην πορεία των παρατηρήσεών μου για την ανάπτυξη των ψυχοθεραπευτικών διαδικασιών, αντιλήφθηκα ότι το άλογο μπορεί να βιωθεί σαν ένα σύμβολο αυτών των αρχετυπικών εικόνων. Με αυτή τη συμβολική διάσταση του αλόγου, το προσωπικό και το συλλογικό ασυνείδητο εισχωρούνε στην θεραπευτική διαδικασία και κινητοποιούνε ένα σε βαθύτερο μάλλον επίπεδο παρά σε ένα καθαρά συνειδητά αναστοχαστικό σχεσιακό επίπεδο. Πάντως το άλογο δεν είναι ένα αυτόνομο αρχέτυπο. Μάλλον φαίνεται πως μπορεί να εκπροσωπεί διαφορετικά αρχέτυπα, σαν ένα είδος χαμαιλέοντα, ανάλογα με την συγκεκριμένη οπτική. Ανάλογα με την ατομική φάση εξέλιξης του παρατηρητή, μπορεί να δείχνει το παιδικό-αρχέτυπο, την κρυμμένη θηλυκή πλευρά ενός άντρα (anima) ή την κρυμμένη αρσενική πλευρά μιας γυναίκας (animus), την Μεγάλη Μητέρα (μορφή κύρους ή εξουσίας) ή την σοφή γερόντισσα ή τον σοφό γέροντα. Το αρχέτυπο άλογο μεταφέρει νόημα / σημασία σύμφωνα με το πραγματικό επίπεδο προσωπικής ωριμότητας του κάθε ατόμου. Παρατήρησα συχνά ότι η αρχική επαφή με το άλογο κινητοποιεί εικόνες της κρυμμένης αρσενικής ή θηλυκής πλευράς, ενώ αργότερα παίζει ρόλο η εικόνα της Μεγάλης Μητέρας. Ο αρχετυπικός συμβολισμός του αλόγου, ο οποίος κατά τη γνώμη μου είναι που βρίσκουμε τόσο εντυπωσιακό και που αιχμαλωτίζει το ενδιαφέρον μας, μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε και να επιλύσουμε αρχετυπικές καθηλώσεις και να αποκτήσουμε βαθιές γνώσεις (insights: διορατικότητα) στο επίπεδο του συλλογικού ασυνειδήτου. Ο C. G. JUNG επισημαίνει έναν κίνδυνο σχετικά με την δύναμη που μπορεί να έχουν τα αρχέτυπα πάνω μας: Ο κύριος κίνδυνος είναι να υποταχθούμε στην εντυπωσιακή επιρροή των αρχετύπων, το οποίο είναι πολύ πιθανό να συμβεί αν κάποιος αποτύχει να φέρει τις αρχετυπικές εικόνες στην συνειδητότητα. Υπό αυτές τις συνθήκες αν υπάρχει μια προδιάθεση προς την ψύχωση, μπορεί να συμβεί οι αρχέτυπες αυτές εικόνες, που περιέχουνε ένα ορισμένο βαθμό αυτονομίας που οφείλεται στην εσωτερική τους θεϊκότητα, να απελευθερωθούνε από κάθε συνειδητό έλεγχο και να αποκτήσουνε ανεξαρτησία, να δώσουνε δηλαδή φαινόμενα κατάληψης (possession phenomena: όταν κάποιος φέρεται σαν να έχει καταληφθεί από κάποιο πνεύμα). (Από Τα Αρχέτυπα του C. G. JUNG, 1991, σελ. 41) Ένα παράδειγμα: Οι νεαροί άνδρες με μια πρώιμη διαταραχή έχουνε συχνά δυσκολίες να εκφράσουν τις επιθετικές παρορμήσεις τους, που σημαίνει ότι δεν μπορούνε να διαχειριστούνε την επιθετικότητά τους εποικοδομητικά. Μπορούν να βιώσουνε τις επιθετικές πλευρές της προσωπικότητάς τους μόνο στην ψύχωση, αποκομμένες από την πραγματικότητα. Έχω συχνά υπάρξει μάρτυρας στο πως αυτοί οι άνθρωποι όταν ίππευαν ένα άλογο χωρίς σέλα στην αρχή της θεραπείας δεν το βρήκανε όπως αρχικά περίμενα ωραίο, ευχάριστο και ασφαλές ακόμη και όταν η εξωτερική κατάσταση (το πλαίσιο) ήταν ασφαλής και καλά δομημένη. Φοβούνται, αλλά όχι το να πέσουνε από το άλογο, με άλλα λόγια δεν φοβούνται ένα πραγματικό κίνδυνο. Αντί γι αυτό αναφέρουν ένα διάχυτο είδος φόβου για κάτι αλλόκοτο και απρόβλεπτο. Με την αρχή μιας ψύχωσης αυτό γίνεται πιο εμφανές. Το άλογο δεν βιώνεται σαν μια καλή και αξιόπιστη μητέρα αλλά μάλλον σαν ένα άγριο κτήνος που απειλεί να καταβροχθίσει το άτομο. Η έντονη σωματική επαφή και οι λικνιστικές κινήσεις στην πλάτη του αλόγου φαίνεται να κινητοποιούν πρώιμα συναισθήματα που φέρνουνε στο νου το αντιφατικό αρχέτυπο της Μεγάλης Μητέρας, η οποία από τη μια μεριά θρέφει και ανέχεται αλλά από την άλλη εμποδίζει την ανάπτυξη του ατόμου και απειλεί να το ανα-απορροφήσει (ξανακαταπιεί) σε μια αναστροφή της διαδικασίας της γέννησης. Μόνο ο ηρωϊκός αποχωρισμός από την μητέρα, ο φόνος του δράκου καθιστά ικανό το νεαρό άτομο να εξελιχθεί σε άνδρα (E. NEUMANN). Τότε μπορεί να ξαναβρεί την libido του (γεννετήσια, ερωτική ορμή) και την δική του

5 5 ελεύθερη ζωτικότητα. Σταδιακά, στην πορεία της θεραπευτικής διαδικασίας ο νεαρός άνδρας μαθαίνει πώς να ελέγχει το άλογο, το οποίο βίωνε αρχικά σαν ένα άγριο κτήνος. Αναπτύσσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και ατομικές ικανότητες οι οποίες μπορούνε να γίνουνε κατανοητές σαν μια συμβολική απελευθέρωση από την Μεγάλη Μητέρα. Όταν οι νεαροί άνδρες με πρώιμες διαταραχές πιάνουνε τα ηνία και ελέγχουνε το άλογο, βιώνουνε συχνά τον εαυτό τους για πρώτη φορά σαν αληθινά αρρενωπό με μια θετική έννοια. Σε αυτό το πλαίσιο γίνεται φανερό, όπως πολλοί συγγραφείς έχουνε σκιαγραφήσει, ότι η συμπερίληψη του αλόγου στην ψυχοθεραπεία βοηθά από τη μια μεριά να προχωρήσει η θεραπευτική διαδικασία κινητοποιώντας ασυνείδητες επιθυμίες και φαντασίες και επίσης με την πανίσχυρη επίδραση των αρχετυπικών εικόνων. Από την άλλη μεριά, το άλογο σαν ένας πραγματικός σχεσιακός σύντροφος με τις άμεσες αντιδράσεις του προφυλάσσει το άτομο από το να χαθεί μέσα στο ασυνείδητο. Πριν ολοκληρώσω επιτρέψτε μου να σκιαγραφήσω μερικές ιδέες πάνω στην πρακτική σπουδαιότητα των παραπάνω: Η πρακτική ψυχοθεραπευτική δουλειά χρησιμοποιεί σαν οδηγό την δομή του εγώ του πελάτη. Αν δεν έχει εγκαθιδρυθεί ένα σταθερό εγώ στην παιδική ηλικία, οι θεραπευτικές παρεμβάσεις θα εστιαστούνε στην ενδυνάμωση του εγώ. Εδώ μιλάμε για ανθρώπους με τις αποκαλούμενες πρώιμες διαταραχές όπως η ψύχωση, το μεταιχμιακό σύνδρομο και οι ναρκισσιστικές διαταραχές. Στην επαφή με το άλογο, η ανιπαράθεση με πραγματικές απαιτήσεις δίνει ευκαιρίες για την διαχείριση του φόβου και του κουράγιου, της επιθετικότητας και της ευαλωτότητας, της προσωπικής δύναμης και αδυναμίας. Οι ασθενείς μπορούνε να μάθουνε να βοηθάνε ο ένας τον άλλο σε πολύπλοκους στόχους όπως για παράδειγμα να βάλουνε το χαλινάρι ή να σελώσουνε το άλογο. Στην αντιμετώπιση χρόνιων σχιζοφρενών ασθενών, για παράδειγμα, το να δουλεύουνε με το άλογο όσο πιο ανεξάρτητα γίνεται, μπορεί να βελτιώσει την αυτοπεποίθησή τους, την ικανότητά τους να παίρνουνε αποφάσεις και την ικανότητά τους να αξιολογούνε ρεαλιστικά τον εαυτό τους και τους άλλους. Φτάνουμε αυτούς τους ασθενείς γρήγορα στο σημείο που μπορούνε να ιππεύουνε μόνοι τους, το οποίο παίρνει μεταξύ 8 10 ώρες με καλά εκπαιδευμένα άλογα. Η προετοιμασία για αυτό με τον σειραγωγέα και με μια ζώνη γυμναστικής με άλογο (με τις χειρολαβές) βοηθά να εξοικειώσουμε τους ασθενείς με τις κινήσεις του αλόγου στο περπάτημα, το τροχάδην και τον αργό καλπασμό. Αυτή η παθητική μεταφορά από το άλογο αυξάνει τις παλλινρομητικές παρορμήσεις και δεν είναι χρήσιμη για ασθενείς με μια ήδη αδύναμη δομή του εγώ τους. Υπάρχει κίνδυνος να ενισχύσουμε ψυχωτικούς τρόπους βίωσης. Το άλογο αρχίζει να αντιπροσωπεύει την ζωώδη ορμή και ανεξέλεγκτες πλευρές του id, οι οποίες κινητοποιούνται σαν μια πλημμύρα ασυνείδητων συναισθημάτων με την έντονη σωματική επαφή με το ασέλωτο άλογο και μπορεί να κατακλύσουνε τον ασθενή με ψυχωτικό περιεχόμενο. Επομένως η σέλα που διαχωρίζει ως ένα συμπαγές όριο ανάμεσα στα δυο άτομα (αναβάτη-άλογο) είναι σημαντική με αυτούς τους ασθενείς. Η ενεργητική ιππασία με όσο το δυνατό λιγότερη βοήθεια από άλλους ενδυναμώνει το αδύναμο εγώ και την αίσθηση ενός ξεκάθαρου ορίου ανάμεσα από υποκείμενο (αναβάτης) και αντικείμενο (άλογο). Το άλογο γίνεται όλο και πιο ελεγχόμενο στη πραγματικότητα (καθώς αναπτύσσεται η σχέση με τον αναβάτη) και μαζί του γίνονται επίσης πιο ελεγχόμενα τα ανεξέλεγκτα, ασυνείδητα συναισθήματα που πλημμυρίζουνε το εγώ στην ψύχωση και τα οποία μπορεί το άλογο να συμβολίζει κάποιες φορές. Το εγώ κατακτά δύναμη. Αν δεν έχετε να κάνετε με ένα δύναμο εγώ στην ψυχοθεραπευτική δουλειά αλλά μάλλον με μια σκήλυνση ή απώθηση των συναισθημάτων, η κατάσταση πάνω στο ασέλωτο άλογο στον σειραγωγέα δίνει πολλές ευκαιρίες για άμεση συγκινησιακή κινητοποίηση και χώρο για ελεύθερους συνειρμούς. Το άλογο προσφέρει έντονες κινητικές παρορμήσεις που μεταφέρονται άμεσα στο κέντρο του αναβάτη. Για κα κάθεται ιππαστί στο άλογο (με τα πόδια ανοιχτά), ο αναβάτης πρέπει να επιτρέψει σε ένα άλλο πλάσμα το άλογο την επαφή με την πυελική περιοχή του, μια πολύ προσωπική περιοχή του σώματος. Αυτή η ευκαιρία με την άμεση σωματική επαφή η οποία σαν θεραπευτική στρατηγική μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο στην ίππευση μπορεί να είναι το σημείο έναρξης για εντατική σωματική θεραπεία. Όπως αναφέρει ο W. REICH, τα μοτίβα μυϊκής έντασης (muscular tension patterns) μπορούνε να γίνουνε συνειδητά σαν μια έκφραση της θωράκισης του χαρακτήρα και να απελευθερωθούνε / χαλαρώσουνε χρησιμοποιώντας τις κινητικές παρορμήσεις - στην προκείμενη περίπτωση του αλόγου. Δεσμευμένη ενέργεια μπορεί να απελευθερωθεί και να της επιτραπεί να επιπλεύσει πάλι. Πολύ μεγάλα συναισθηματικά / συγκινησιακά ξεσπάσματα μπορεί να συνοδεύουνε μια τέτοια διαδικασία, όπου τραύματα από το παρελθόν ανα-βιώνονται και γίνονται συνειδητά. Ένα σταθερό εγώ είναι απαραίτητο για

6 6 να ελέγχει αυτά τα συναισθήματα και για να αποτρέψει μια καταστροφή. Επομένως αυτό το είδος θεραπευτικής δουλειάς είναι χρήσιμο κυρίως για ασθενείς με ένα ακέραιο εγώ ή με ασθενείς που το εγώ τους έχει ενδυναμωθεί επαρκώς με τη θεραπεία. Η αποκαλυπτική σε-βάθος δουλειά στην πλάτη του αλόγου μπορεί τότε να γίνει μια συναρπαστική και αισθαντική εμπειρία κυρίως εφόσον είναι πάντα μέσα σε ένα προστατευτικό θεραπευτικό πλαίσιο. Το άλογο προκαλεί μια φοβερή αύξηση των γενετήσιων ενστικτικών (libidinous) δυνάμεων οι οποίες δεν επιδρούνε μόνο στον ασθενή αλλά επιρρεάζουνε επίσης τον θεραπευτή με ένα ιδιαίτερο τρόπο. Τα φαινόμενα μεταβίβασης και αντιμεταβίβασης είναι θεμελιώδους σπουδαιότητας στην θεραπευτική διαδικασία και σε αυτή την περίπτωση τροποποιούνται από την δυαδική σχέση θεραπευτή-ασθενούς με τον τρίτο συνεργάτη-άλογο. Ακόμη και ο S. FREUD σκιαγράφησε παραλληλισμούς ανάμεσα σε ενδοψυχικές δομές του εγώ, id και υπερεγώ και την εικόνα του αναβάτη-αλόγου και δασκάλου ιππασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, διαφορετικές ψυχιατρικές διαταραχές εμφανίζουνε διαφορετικές παθολογικές δομές του εγώ που προκαλούνε εξίσου διαφορετική δυναμική ανάμεσα σε ασθενή, άλογο και θεραπευτή. Αυτό είναι ένα σημαντικό σημείο να το έχουμε κατά νου όταν προσπαθούμε να καταλάβουμε συγκεκριμένα μεταβιβαστικά και αντιμεταβιβαστικά συναισθήματα (M. SCHEIDHACKER). Πιστεύω ότι έχω δείξει ότι οι δύο κύριες κατευθύνσεις στην ψυχοθεραπευτική δουλειά μπορούνε να συνδιαστούνε με ένα ιδιαίτερο τρόπο συμπεριλαμβάνοντας το άλογο στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Μια προσέγγιση με τη βασισμένη σε ασκήσεις ενδυνάμωση του εγώ πάει παράλληλα με την αποκαλυπτική σε βάθος δουλειά στην κατάσταση παλλινδρόμησης και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε προσανατολισμένες στη διαδικασία και εξατομικευμένες στρατηγικές κατάλληλες για το συγκεκριμένο ασθενή. Το άλογο είναι βοηθητικό και στις δύο περιπτώσεις ως πραγματικό σχεσιακό αντικείμενο και σαν αρχετυπικό σύμβολο. Μετάφραση Δανιήλ Δανιλόπουλος

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Εισήγηση- Παρουσίαση της Χοροθεραπείας στα πλαίσια των Συνεδριακών εκδηλώσεων «Οι δρόμοι της Ψυχοθεραπείας» Διοργάνωση : κοινοπραξία ΕΥΕΞΙΑ Μάιος 2002, Αθήνα Συνήθως,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης

Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης του Dr. Jerome Liss, M.D. j.liss@fastwebnet.it Η συνεδρία µε τον Ψυχοθεραπευτή ή τον Σύµβουλο έχει σκοπό να ενθαρρύνει την ανάδυση αναµνήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Μάρα Μεϊμαρίδη -Ορφέας Μιχαήλ Καρπαθίου ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΥΚΛΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013-2014

Μάρα Μεϊμαρίδη -Ορφέας Μιχαήλ Καρπαθίου ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΥΚΛΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013-2014 Μάρα Μεϊμαρίδη -Ορφέας Μιχαήλ Καρπαθίου ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΥΚΛΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2013-2014 Α.Τα προγράμματα ξεκινούν από τον Οκτώβριο του 2013 μέχρι τον Μάϊο του 2014 Α. Ομαδικά γκρουπ θεραπείας κάθε 15 ημέρες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006 Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands 1. Τι είναι τα Push Hands (Χέρια που Σπρώχνουν); Τα Push Hands είναι µια άσκηση η οποία γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος. Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος!

Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος. Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος! Εισαγωγική Εκπαίδευση στο κλασικό Ψυχόδραμα του Moreno Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος! Η ανάπτυξη της προσωπικότητας

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12.

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. 13/06/12. Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. Υπό την καθοδήγηση και αιγίδα του Άγιου Γερμανού. Εκδόσεις: ΤΟ ΜΩΒ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ Copyright 2012 Εκδόσεις Το

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Κώστας Ρ. Σολδάτος Ομότ. Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Διευθυντής Μ.Φ.Ψ.Υ. Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου Διάλεξη 14.10.2015 (Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Τα συναισθήματα παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των έφηβων μαθητών.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή 4 0 Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Kεφάλαιο 1: Εισαγωγή: Οι αιτίες της συμπεριφοράς και τα κίνητρα... 17 Αιτιακή σκέψη και κίνητρα... 18 Ορισμός κινήτρων... 19 Είδη κινήτρων... 20 Κίνητρα στα ζώα... 20 Σύνοψη...

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκολίες και προκλήσεις στην εργασία Balint

Δυσκολίες και προκλήσεις στην εργασία Balint ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ TO 1 ο ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ BALINΤ ΑΘΗΝΩΝ 1 Δυσκολίες και προκλήσεις στην εργασία Balint Η επιλογή του συγκεκριμένου θέματος για το εκπαιδευτικό μας σαββατοκύριακο ίσως να μοιάζει κάπως παράξενη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελληνίδα επιχειρηματίας ΕΥΘΕΩΣ 01.04.2013

Η Ελληνίδα επιχειρηματίας ΕΥΘΕΩΣ 01.04.2013 Η Ελληνίδα επιχειρηματίας ΕΥΘΕΩΣ 01.04.2013 Πως ξεκινήσαμε Κοινή ιδέα που μας ενθουσίασε! Την αγκαλιάσαμε, την προχωρήσαμε Την σχεδιάσαμε, την υλοποιήσαμε Φθινόπωρο 2012, focusonline Confirmit Η ανταπόκριση

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing

Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing Μερικές Οδηγίες για Συνοδούς Simon Kilner Μετάφραση στα ελληνικά: Αριάδνη Λαμπράκη «Και θα είναι εντάξει αν...;» Πώς λέει «όχι» το παιδί σου; Τι είναι το Focusing * ;

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους οι θεράποντες (ιατροί ίκαι νοσηλευτές) ) δυσκολεύονται να διαχειριστούν τους ετοιμοθάνατους :

Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους οι θεράποντες (ιατροί ίκαι νοσηλευτές) ) δυσκολεύονται να διαχειριστούν τους ετοιμοθάνατους : Αντιμετώπιση ασθενών τελικού σταδίου Γιάννης Αυγουστάτος ψυχίατρος ψυχοθεραπευτής ψυχοθεραπευτής Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους οι θεράποντες (ιατροί ίκαι νοσηλευτές) ) δυσκολεύονται να διαχειριστούν

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Καλλίοπη Εμμανουηλίδου Γυρίζω σελίδα... στη Χαμηλή αυτοεκτίμηση Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ.... 13. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... 15 Αυτό το ταξίδι θα το κάνω μόνος ή με βοήθεια;... 15 Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας 1 IQ επιτυχημένοι EQ 2 Επιτυχία = ΕΠΙ-ΤΗΣ-ΤΥΧΗΣ Είναι η ικανότητα να πραγματοποιεί κανείς τους στόχους του εν προκύπτει κατά τύχη αλλά μόνο αν κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

ikid Σύνοψη Ελένη Λούκουτου Εξωτερικές δραστηριότητες για παιδιά µε αυτισµό Περιεχόµενο

ikid Σύνοψη Ελένη Λούκουτου Εξωτερικές δραστηριότητες για παιδιά µε αυτισµό Περιεχόµενο Ελένη Λούκουτου ikid Εξωτερικές δραστηριότητες για παιδιά µε αυτισµό Σύνοψη Περιεχόµενο Αυτισµός και Κολύµβηση Στίβος Ιππασία Πολεµικές τέχνες Ποδηλασία Μουσική Τέχνη Από την αρχαιότητα ήταν γνωστές οι

Διαβάστε περισσότερα