H Χρήση της Τηλεµετρικής Παρακολούθησης της Καρδιακής Συχνότητας στην Πρακτική της Σύγχρονης Προπονητικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "H Χρήση της Τηλεµετρικής Παρακολούθησης της Καρδιακής Συχνότητας στην Πρακτική της Σύγχρονης Προπονητικής"

Transcript

1 H Χρήση της Τηλεµετρικής Παρακολούθησης της Καρδιακής Συχνότητας στην Πρακτική της Σύγχρονης Προπονητικής Εισαγωγή Φατούρος Γ. Ιωάννης, Ph.D., C.S.C.S., Λέκτορας T.E.Φ.A.A..Π.Θ. Η παρακολούθηση της καρδιακής συχνότητας (ΠΚΣ) αποτελεί µία πολύ δηµοφιλή και πρακτική εφαρµογή παρακολούθησης της επιβάρυνσης της καρδιοαναπνευστικής άσκησης τόσο στον αθλητισµό υψηλών επιδόσεων όσο και για το µέσο ασκούµενο. Οι αθλητές χρησιµοποιούν την συγκεκριµένη τεχνική για να παρακολουθούν και να συντηρούν την επιβάρυνση του καρδιοαναπνευστικού τους προγράµµατος. Ο απλός ασκούµενος χρησιµοποιεί την ΠΚΣ για να επιβεβαιώσει ότι βρίσκεται στη σωστή προπονητική ζώνη καρδιοαναπνευστικής άσκησης ενώ για τον ίδιο λόγο χρησιµοποιούν την ΠΚΣ και οι ασκούµενοι καρδιοπαθείς οι οποίοι πρέπει να ασκούνται µε βάση την καρδιακή τους συχνότητα και λειτουργία. Οι τηλεµετρικοί παλµογράφοι ΠΚΣ έχουν εξελιχθεί από τα ογκώδη όργανα της αρχής του προηγούµενου αιώνα στα µοντέρνα και λεπτά «ρολόγια» της σύγχρονης εποχής. Επίσης, έχει εξελιχθεί η ακρίβεια της µέτρησης, η αποθηκευτική ικανότητα αυτών των οργάνων καθώς και πολλές άλλες λειτουργίες τους εξαιτίας της εξέλιξης της τεχνολογίας των µικρουπολογιστών. Οι παλµογράφοι ΠΚΣ παρουσιάζουν µία µεγάλη γκάµα εφαρµογών στην αθλητική πρακτική αλλά ο σύγχρονος αθλητικός επιστήµονας ή γυµναστής ή και κάθε άλλος επαγγελµατίας στο χώρο της υγείας θα πρέπει να γνωρίζει ποιους παράγοντες πρέπει να προσέχει ώστε οι µετρήσεις να είναι ακριβείς. Η προϊστορία Η ΠΚΣ ξεκίνησε µε την ακρόαση του στήθους των ασθενών µε το αυτί του γιατρού πριν από αιώνες και εξελίχθηκε στο στηθοσκόπιο πριν από δύο περίπου αιώνες (µε τον Rene Laennec), αλλά η εφαρµογή αυτών των τεχνικών στην αθλητική πρακτική ήταν σχεδόν αδύνατη. Στις αρχές του εικοστού αιώνα αναπτύχθηκε η τεχνική της καταγραφής της ηλεκτρικής δραστηριόητας της καρδιάς (το γνωστό ηλεκτροκαρδιογράφηµα ή ΗΚΓ) από τον Ολλανδό φυσιολόγο Eindhoven και στη συνέχεια αναπτύχθηκε η τεχνική του Holter που δεν είναι τίποτε άλλο από την συνεχή 24ωρη παρακολούθηση του ΗΚΓ (1). Και οι δύο τεχνικές, εξαιτίας του πολύπλοκου εξοπλισµού τους είναι ακατάλληλες για χρήση στην καθηµερινή αθλητική πρακτική, αν εξαιρέσουµε κάποιες µετρήσεις σε εργαστηριακό περιβάλλον. Στη δεκαετία του 80 αναπτύχθηκε η ασύρµατη ΠΚΣ η οποία βασίστηκε στην κατασκευή ενός µεταδότη κι ενός υποδοχέα. Ο υποδοχέας τοποθετείται στο στήθος του ασκούµενου (µέσω µίας ελαστικής ζώνης που παίζει το ρόλο ηλεκτροδίου) ενώ ο υποδοχέας τοποθετείται στον καρπό. Αυτή η ασύρµατη κατασκευή έγινε πολύ δηµοφιλής µεταξύ των αθλητών και των ασκουµένων γενικότερα. Έτσι, η ΠΚΣ αντικατέστησε την υποκειµενική µέτρηση της αίσθησης της κόπωσης από τον ασκούµενο µε µία πιο αντικειµενική µέτρηση ως δείκτης της έντασης της άσκησης. Τα τελευταία χρόνια δε, έχει αυξηθεί σηµαντικά η µνήµη αυτών των παλµογράφων επιτρέποντας έτσι περισσότερες καταχωρήσεις καρδιακής συχνότητας (περισσότερες

2 προπονήσεις) και µάλιστα αυτά τα δεδοµένα µπορούν να µεταβιβαστούν σε έναν υπολογιστή για περαιτέρω ανάλυση των προπονητικών δεδοµένων. Πρόσφατα, οι παλµογράφοι αυτοί µπορούν να προβούν και σε θερµιδοµέτρηση της δαπανόµενης κατά την άσκηση ενέργειας αλλά και να υπολογίσουν την µέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO 2 max, δείκτης αερόβιας ικανότητας). Επίσης, οι παλµογράφοι ΠΚΣ είναι σε θέση να µετρήσουν και την µεταβλητότητα της καρδιακής συχνότητας (ΜΚΣ), κάτι που θα µπορούσε να έχει σηµαντικές εφαρµογές. Η Χρήση της Μεταβλητότητας της Καρδιακής Συχνότητας (ΜΚΣ) Η ΜΚΣ δεν είναι τίποτε άλλο από την µεταβολή του χρονικού διαστήµατος µεταξύ διαδοχικών κτύπων της καρδιάς και µπορεί να αποτελέσει δείκτη επάρκειας τους αυτόνοµου νευρικού συστήµατος. Υψηλές τιµές ΜΚΣ συσχετίζονται µε υψηλές τιµές VO 2 max ενώ χαµηλές τιµές ΜΚΣ σχετίζονται µε υψηλό δείκτη θνησιµότητας (2), καρδιακών επεισοδίων (3) και συµβάντων ξαφνικού θάνατου σε ασυµπτωµατικά άτοµα (4). Η ΜΚΣ µετράται συνήθως µέσω του χρόνου που µεσολαβεί µεταξύ δύο διαδοχικών κτύπων της καρδιάς (σε ms) και η σταθερή απόκλιση των διαστηµάτων µεταξύ διαδοχικών καρδιακών παλµών (όπως φαίνονται στο ΗΚΓ) µπορεί να υποδείξει βραχυπρόθεσµες και µακροπρόθεσµες διαφοροποιήσεις των διαστηµάτων R-R στο ΗΚΓ. Σε αντίθεση µε αυτή την πολύπλοκη τεχνική στο ΗΚΓ, η εξέλιξη των µικροεπεξεργαστών έδωσε τη δυνατότητα υπολογισµού µετρήσεων συχνότητας (συχνότητα µεταβολών των διαστηµάτων R-R) µε βάση µαθηµατικούς χειρισµούς των στοιχείων του ΗΚΓ. Οι κορυφώσεις (peaks) των διαφορετικών συχνοτήτων µεταβολών των διαστηµάτων R-R του ΗΚΓ είναι δυνατή η παρακολούθηση της λειτουργίας και επιδράσεων του συµπαθητικού και παρασυµπαθητικού νευρικού συστήµατος (5). Μέρος της ΜΚΣ οφείλεται και σε αναπνευστικές αρρυθµίες. Το διάστηµα R-R µειώνεται κατά την εισπνοή και αυξάνεται κατά την εκπνοή. Η αναπνευστική αρρυθµία εκφράζεται κυρίως µέσω της συµπαθητικής επίδρασης στην καρδιά (7) η οποία είναι υψηλή κατά την εκπνοή και αισθητά µειωµένη κατά την εισπνοή, επιρεάζοντας και την µέτρηση της ΜΚΣ (6). Η ΜΚΣ επιρεάζεται τόσο από το φύλο όσο και από την ηλικία στα υγιή άτοµα (9). Η ΜΚΣ παρουσιάζεται µειωµένη µε την αύξηση της ηλικίας και υψηλότερη στους άνδρες σε σχέση µε τις γυναίκες (10). Ο αναπνευστικός ρυθµός επιράζει τις µετρήσεις ΜΚΣ (11). Επίσης, η ανατοµική θέση του σώµατος µπορεί να επιράσει την ΜΚΣ τόσο κατά την ηρεµία όσο και κατά την άσκηση (12,13). Η καρδιακή συχνότητα (ΚΣ) είναι χαµηλότερη στην ύπτια θέση σε σχέση µε τον όρθια θέση, κάτι που αποδίδεται στη µεγαλύτερη επίδραση του παρασυµπαθητικού συστήµατος στην ύπτια θέση (12). Όταν αλλάζουµε θέση, µετακινούµενοι από την ύπτια στην όρθια θέση, το αίµα θα οδηγηθεί προς τα κάτω άκρα προκαλώντας µείωση της αρτηριακής πίεσης η οποία γίνεται αισθητή από ειδικούς τασεοϋποδοχείς (υποδοχείς που παρακολουθούν την αρτηριακή πίεση) µε αποτέλεσµα µία αντανακλαστική ταχυκαρδία. Αυτού του τύπου οι προσαρµογές επιρεάζονται κυρίως από το παρασυµπαθητικό σύστηµα. Άσκηση και ΜΚΣ Κατά τη µετάβαση από την ηρεµία στην άσκηση, η ΜΚΣ µειώνεται υποδεικνύοντας ότι η επίδραση του παρασυµπαθητικού συστήµατος µειώνεται (16). Κατά την άσκηση η ΜΚΣ µειώνεται προοδευτικά σε εντάσεις µέχρι και 50% της VO 2 max ενώ σε µεγαλύτερες εντάσεις άσκησης η ΜΚΣ τείνει να σταθεροποιηθεί (14), αν και δεν συνηγορούν όλες οι µελέτες σε κάτι τέτοιο. Μερικές µελέτες υποδεικνύουν µικρή µείωση της ΜΚΣ σε εντάσεις άνω του 60% της VO 2 max και σηµαντική αύξηση σε µέγιστες εντάσεις (8,15). Οι διαφορές αυτές πιθανά οφείλονται σε µεθοδολογικές διαφορές µέτρησης της ΜΚΣ. Με τη χρόνια άσκηση είναι γνωστό ότι προκαλείται βραδυκαρδία εξαιτίας µεταβολών στο σύστηµα µετάδοσης του καρδιακού κτύπου και αύξηση της επίδρασης του παρασυµπαθητικού συστήµατος (17,18) ενώ πιθανολογείται και µία µείωση της συµπαθητικής επίδρασης (19). Η συµβολή τόσο του συµπαθητικού όσο και του παρασυµπαθητικού συστήµατος κατά την άσκηση ή µετά από άσκηση µπορεί να εκτιµηθεί µέσω της ΜΚΣ. Η ΜΚΣ παρουσιάζεται πρισσότερο αυξηµένη στα προπονηµένα άτοµα σε σχέση µε τα απροπόνητα (20,21) (ειδικότερα µετά από πιο µακροσκελή

3 προπονητικά πρωτόκολα αερόβιας άσκησης) αν και χρειάζονται περισσότερες µελέτες για ασφαλέστερα συµπεράσµατα. Σε µία µάλιστα µελέτη (22) φάνηκε ότι η ένταση της αερόβιας άσκησης κατά την προπονητική περίοδο δεν είχε καµία επίδραση στη µεταβολή της ΜΚΣ. Η µέτρηση της ΜΚΣ αποτελεί µία πολύ χρήσιµη και αναίµακτη µέθοδο αξιολόγησης της επίδρασης του συµπαθητικού συστήµατος στην καρδιακή συχνότητα µέσω µετρήσεων στιγµιαίων µεταβολών των διαστηµάτων που µεσολαβούν µεταξύ διαδοχικών κτύπων της καρδιάς (R-R). Η ΜΚΣ µπορεί επίσης να µας δώσει χρήσιµες πληροφορίες σχετικά µε την λειτουργία του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος σε διαφορετικές συνθήκες (23). Οι παλµογράφοι ΠΚΣ προσφέρουν µία εύκολη µέθοδο εκτίµησης της ΜΚΣ και υπάρχουν αρκετές µελέτες σχετικά µε την ακρίβεια αυτής της µέτρησης. Όταν πριν από περίπου 20 χρόνια (24,25) ερευνητές σύγκριναν διάφορα µοντέλα παλµογράφων ΠΚΣ µε το ΗΚΓ µόνο τέσσερα από αυτά φάνηκαν αξιόπιστα. Και τα τέσσερα µοντέλα βασίζονταν στη χρήση ηλεκτροδίου στο στήθος ενώ τα υπόλοιπα χρησιµοποιούσαν ηλεκτρόδια τοποθετηµένα σε δάκτυλα ή χέρια ή φωτοκύτταρα στο λοβό του αυτιού (24,25). Η απόκλιση λάθους των µοντέλων που χρησιµοποιούσαν ηλεκτρόδια στήθους (όπως και οι παλµογράφοι POLAR, MONARK) ήταν της τάξης του ενός παλµού/λεπτό ή και λιγότερο σε όλο το εύρος του φάσµατος των µετρήσεων ενώ ο συντελεστής συσχέτισης κατά τη σύγκριση µε το ΗΚΓ ήταν 0,9979 (26). Μεταγενέστερη µελέτη αποκάλυψε ότι οι ενδείξεις των ασύρµατων παλµογράφων είχε απόκλιση µόλις 6 παλµών/λεπτό από την πραγµατική καρδιακή συχνότητα στο 95% των µετρήσεων (27). Σε άλλη µελέτη βρέθηκε ότι στο 95,4% των µετρήσεων διαστηµάτων R-R (διάστηµα µεταξύ διαδοχικών παλµών) η διαφορά µεταξύ των παλµογράφων Polar και του ΗΚΓ ήταν µικρότερη του 1 ms (28). Άρα, οι ασύρµατοι παλµογράφοι ΠΚΣ παρουσιάζονται ακριβείς στις µετρήσεις τους υπό διάφορες συνθήκες. Βασικές Εφαρµογές των Παλµογράφων ΠΚΣ Α. Παρακολούθηση της Έντασης της Άσκησης Ο σχεδιασµός του προγράµµατος αερόβιας άσκησης καθορίζεται µέσα από την ένταση, τη συχνότητα και τη διάρκεια της άσκησης που συχνά αναφέρονται και ως προπονητική επιβάρυνση. Η επιβάρυνση πρέπει να προκαλέσει µία θετική προσαρµογή στον οργανισµό και βελτίωση της απόδοσης. Παρόλα αυτά, η υπερβολική επιβάρυνση µπορεί να οδηγήσει σε µείωση της απόδοσης και υπερκόπωση. Επίσης, η µειωµένη σε σχέση µε το απαιτούµενο επιβάρυνση µπορεί να φανεί αναποτελεσµατική όσον αφορά τις προσαρµογές που θέλουµε να επιτύχουµε. Άρα, αυτή η επιβάρυνση πρέπει να κυµαίνεται σε συγκεκριµένο εύρος µε ανώτερα και κατώτερα όρια. Από τις τρεις παραµέτρους της προπονητικής επιβάρυνσης είναι σχετικά εύκολο να παρακολουθήσουµε την διάρκεια και τη συχνότητα της προπόνησης. Για την ένταση της άσκησης έχουν αναπτυχθεί διάφορες µέθοδοι παρακολούθησής της οι οποίες βασίζονται τόσο στην ακρίβεια του καθορισµού των µετρήσιµων µονάδων έντασης όσο και στην πρακτικότητα ή ευκολία εφαρµογής αυτών των µεθόδων. Η ένταση της άσκησης ορίζεται συνήθως ως η ποσότητα της ενέργειας που δαπανάται ανά λεπτό άσκησης για την εκτέλεση µία συγκεκριµένης άσκησης (29). Παρόλα αυτά, η συγκεκριµένη µέθοδος είναι δύσκολα εφαρµόσιµη εκτός εργαστηρίου. Για τον καθορισµό της έντασης στο γήπεδο ή το γυµναστήριο έχουν αναπτυχθεί άλλες µεθοδολογίες. Η ταχύτητα, για παράδειγµα, µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε διάφορα είδη άσκησης όπως η κολύµβηση ή το τρέξιµο. Σε άλλες δραστηριότητες η ταχύτητα δεν αντανακλά πάντα την ένταση της δραστηριότητας όπως π.χ. στο σκι ή την ποδηλασία όπου η σχέση έντασης-ταχύτητας επιρεάζεται από παράγοντες όπως η επιφάνεια και οι περιβαντολλογικές συνθήκες (29). Η σχέση καρδιακής συχνότητας (ΚΣ) και κατανάλωσης οξυγόνου (VO 2 ) είναι γραµµική στο µεγαλύτερο εύρος υποµέγιστων εντάσεων άσκησης (30). Έτσι, αν καθορίσουµε τη σχέση ΚΣ και VO 2, η ΚΣ µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να υπολογίσουµε τη VO 2 δίνοντας ένα καλό µέτρο έντασης της άσκησης που εκτελείται. Οι φορητοί ασύρµατοι παλµογράφοι ΠΚΣ προσφέρουν µία

4 πολύ εύχρηστη µέθοδο παρακολούθησης της έντασης της άσκησης υπό διάφορες µη-εργαστηριακές συνθήκες, αφού είναι εύκολη η χρήση τους ενώ οι ενδείξεις τους είναι σταθερές και ακριβείς κατά τη διάρκεια της άσκησης. Οι ασκούµενοι, αθλητές και µη, µπορούν εύκολα να προσαρµόσουν την ταχύτητά τους για να βρίσκονται στην επιθυµητή ένταση µε βάση την καρδιακή τους συχνότητα. Η Αµερικάνικη Αθλητιατρική Εταιρεία (American College of Sports Medicine, ACSM) υιοθετεί την καρδιακή συχνότητα ως µέθοδο παρακολούθησης της έντασης της αερόβιας άσκησης σε υγιή άτοµα (31) υποδεικνύοντας 6 διαφορετικές ζώνες (από άσκηση πολύ χαµηλής έντασης έως και άσκηση µέγιστης έντασης) εκφράζοντας την ένταση της άσκησης ως ποσοστό της VO 2max ή και σε µεταβολικά ισοδύναµα χωρίς να υπάρχει ανάγκη προσδιορισµού της σχέσης ΚΣ και VO 2. Παρόλα αυτά προτείνεται ο προσδιορισµός της σχέσης ΚΣ και VO 2 για κάθε άτοµο για µία πιο ακριβή µέτρηση της έντασης της άσκησης. Στο εργαστήριο µπορεί κάποιος να υπολογίσει τη σχέση µεταξύ ΚΣ και δεικτών ενεργειακής δαπάνης µε τη µέτρηση της VO 2 και της ΚΣ ταυτόχρονα σε διάφορες εντάσεις άσκησης. Κάτι τέτοιο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για τον υπολογισµό της ενεργειακής δαπάνης σε δραστηριότητες εκτός εργαστηρίου αν οι συνθήκες άσκησης είναι παρόµοιες. Επίσης, οι ζώνες ΚΣ που συµπίπτουν µε τη συσσώρευση γαλακτικού στο αίµα χρησιµοποιούνται συχνά για τον καθορισµό διαφόρων προπονητικών ζωνών έντασης (32). Έτσι σε µία προσπάθεια ανακάλυψης µίας αναίµακτης µεθόδου προσδιορισµού του γαλακτικού κατωφλιού των αθλητών δηµιουργήθηκαν διάφορες εξισώσεις µε βάση την ΚΣ (33) αν και αυτό δεν έχει γίνει ευρέως αποδεκτό από το σύνολο της αθλητικής επιστήµης. Σε γενικές γραµµές, η ΠΚΣ µέσω παλµογράφων µπορεί να βοηθήσει σηµαντικά στην αξιολόγηση της έντασης της άσκησης σε µία δεδοµένη στιγµή κατά τη διάρκεια εκτέλεσής της µε βάση τη σχέση της καρδιακής συχνότητας µε τη VO 2. Β. Πρόληψη του Συνδρόµου Υπερκόπωσης Η υπερκόπωση των ασκουµένων είναι αποτέλεσµα της µακρόχρονης ανισορροπίας µεταξύ της προπονητικής επιβάρυνσης και ανάληψης σε συνδυασµό µε άλλους εξωτερικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες (34). Το αποτέλεσµα είναι η µείωση της απόδοσης, η κόπωση, µεταβολές της ψυχολογικής και συναισθηµατικής κατάστασης, ο µυικός πόνος και οι διαταραχές του ύπνου (32). Εξαιτίας της σοβαρότητας της κατάστασης είναι σηµαντική η πρόληψή της ή η διακοπή της σε πρώϊµα στάδια. Μέχρι τώρα δεν υπάρχει κάποιος ξεκάθαρος δείκτης ύπαρξης του συνδρόµου υπερκόπωσης. Παρόλα αυτά, η ΚΣ και η ΜΚΣ αποτελούν καλούς δείκτες λειτουργίας του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος το οποίο συµµετέχει στην εκδήλωση του συνδρόµου. Σε συνθήκες προπονητικής υπερκόπωσης έχει παρατηρηθεί µία αύξηση της καρδιακής συχνότητας τόσο κατά την ηρεµία όσο και κατά τον ύπνο (36). Επίσης παρατηρήθηκε µία µείωση της ΚΣ κατά τη διάρκεια µέγιστης και υποµέγιστης άσκησης διαφόρων εντάσεων κατά τη διάρκεια του συνδρόµου (37). Η ΜΚΣ, όπως ήδη αναφέρθηκε, επιρεάζεται από µεταβολές του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος κάτι που παρουσιάζεται και κατά τη διάρκεια του συνδρόµου υπερκόπωσης. Άρα, µεταβολές της ΜΚΣ µπορούν να υποδείξουν εκδήλωση υπερκόπωσης στα αρχικά στάδια (35) αν και δεν υπάρχουν αρκετές µελέτες πάνω σε αυτό το θέµα. Παρόλα αυτά, η παρακολούθηση της ΚΣ και της ΜΚΣ µέσω των φορητών ασύρµατων παλµογράφων είναι πολύ χρήσιµη σε τέτοιες περιπτώσεις. Γ. Υπολογισµός της Μέγιστης Πρόσληψης Οξυγόνου (VO 2max ) και της Ενεργειακής απάνης Αναφέρθηκε ότι η VO 2 και η ΚΣ αυξάνονται γραµµικά µε την αυξανόµενη ένταση της άσκησης µέχρι και τη σχεδόν µέγιστη ένταση και ότι η αερόβια φυσική κατάσταση κάποιου µπορεί να χαρακτηριστεί µε βάση την καµπύλη της σχέσης ΚΣ-VO 2max (38), αφού η αερόβια προπόνηση

5 µειώνει την ΚΣ σε µία δεδοµένη VO 2 (39). Συνήθως όταν η VO 2max αυξάνεται η ΚΣ µειώνεται σε µία δεδοµένη απόλυτη ένταση (π.χ. µία συγκεκριµένη ταχύτητα) υποδεικνύοντας µία βελτίωση της αερόβιας ικανότητας του ατόµου. Η σχέση ΚΣ και VO 2max χρησιµοποιείται για τον υπολογισµό της VO 2max. Έτσι, ο ασκούµενος εκτελεί ένα τεστ για ένα συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα µε ταυτόχρονη παρακολούθηση της ΚΣ η οποία στη συνέχεια χρησιµοποιείται για να υπολογιστεί η VO 2max µέσω διαφόρων µαθηµατικών εξισώσεων και άλλων µεθόδων. Πρέπει να σηµειωθεί ότι ο ασκούµενος δεν φτάνει σε µέγιστη έντασης άσκησης σε αυτές τις δοκιµασίες, παρά µόνο σε υποµέγιστες εντάσεις. Η ακρίβεια αυτών µεθόδων έχει βέβαια κάποιους περιορισµούς. Αν και υποθέτουµε µία γραµµική σχέση µεταξύ ΚΣ και VO 2max, αυτό δεν ισχύει πάντα, όπως π.χ. σε πολύ χαµηλές και πολύ υψηλές εντάσεις άσκησης (40). Επίσης, ο υπολογισµός της µέγιστης καρδιακής συχνότητας συχνά µπορεί να έχει απόκλιση αφού βασίζεται στον υπολογισµό της µε βάση µόνο την ηλικία και όχι στον άµεσο προσδιορισµό της. Έτσι, η VO 2max που υπολογίζεται µε βάση αυτές τις µεθόδους παρουσιάζει απόκλιση της τάξης του 10-20% (38). Παρόλα αυτά, είναι πολύ χρήσιµες µέθοδοι γιατί προσφέρουν ασφάλεια αφού δεν επιβαρύνεται σηµαντικά ο ασκούµενος αφού δεν φθάνει ποτέ σε µέγιστο επίπεδο έντασης κάτι εξαιρετικά χρήσιµο για µη αθλητές και ηλικιωµένους. Όπως αναφέρθηκε προηγούµενα οι µοντέρνοι παλµογράφοι µπορούν πλέον να υπολογίζουν την VO 2max µε βάση την καρδιακή συχνότητα ηρεµίας, την ΜΚΣ, το φύλο, την ηλικία, το ύψος και το σωµατικό βάρος (42). Η ακρίβεια αυτού του υπολογισµού είναι της τάξης του + 2,2% (43). Η σχέση ΚΣ και VO 2 χρησιµοποιείται και για τον υπολογισµό της ενεργειακής δαπάνης (Ε ), µία µέθοδος αρκετά πιο οικονοµική, ρεαλιστική και εφικτή σε σχέση µε τις πιο δαπανηρές και πολύπλοκες εργαστηριακές µεθόδους. Υπολογίζεται πρώτα η VO 2max, όπως προαναφέρθηκε, η οποία στη συνέχεια µετατρέπεται σε Ε για διάφορες εντάσεις άσκησης (ή ΚΣ). Παρόλα αυτά, η Ε παρουσιάζει µεγαλύτερο σφάλµα µέτρησης µε αυτή τη µέθοδο σε πολύ χαµηλά επίπεδα άσκησης ή στην ηρεµία όπου η ΚΣ µπορεί να µεταβληθεί µε µία απλή κίνηση χωρίς όµως να µεταβάλεται και η Ε (44). Η απόκλιση στη µέτρηση της Ε µε αυτή τη µέθοδο µπορεί να είναι της τάξης του 15% έως και +20% (43). Επίσης, προβληµατικός είναι και ο υπολογισµός της Ε µε αυτή τη µέθοδο σε διαλειµµατικές προσπάθειες υψηλής σχετικά έντασης όπου η ΚΣ δεν προλαβαίνει να σταθεροποιηθεί. Επίσης, πρέπει να αναφερθεί ότι όταν η άσκηση σταµατήσει, η ΚΣ παραµένει σε υψηλά επίπεδα για κάποιο χρονικό διάστηµα λίγων λεπτών, κάτι που µπορεί να οδηγήσει σε σφάλµα µέτρησης της Ε. Άρα, µπορούµε να πούµε ότι ενώ η µέτρηση της ΚΣ µε παλµογράφους µπορεί να χρησιµοποιηθεί για τον υπολογισµό της Ε σε ένα µεγάλο εύρος εντάσεων άσκησης, υπάρχουν κάποιοι περιορισµοί σε κάποιες συγκεκριµένες συνθήκες άσκησης. Παράγοντες που µπορεί να επιρεάσουν την Καρδιακή Συχνότητας κατά την Άσκηση Η σχέση ΚΣ και VO 2 αλλά και άλλων παραµέτρων (π.χ. γαλακτικό) πάνω στην οποία βασιζόµαστε για να προβλέψουµε το επίπεδο φυσικής κατάστασης καθορίστηκε σε συνθήκες εργαστηρίου όπου πολλοί εξωγενείς παράγοντες που µπορούν να επιρεάσουν αυτή τη σχέση (π.χ. θερµοκρασία, υγρασία, αέρας, ύπνος, διατροφικός έλεγχος κ.λπ.) ελέγχονται στενά. Παρόλα αυτά, κάτι τέτοιο δεν συµβαίνει σε εξωτερικές συνθήκες γηπέδου κάτι που µπορεί να επιρεάσει την αξιολόγηση των δεδοµένων που παίρνουµε από τους παλµογράφους ΠΚΣ. Υπάρχουν λοιπόν κάποιοι παράγοντες που πρέπει να αναλυθούν και που επιρεάζουν άµεσα την µέτρηση της ΚΣ. Α. Μεταβλητότητα της Καρδιακής Συχνότητας από Μέρα σε Μέρα Η ΚΣ µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως δείκτης καταγραφής της έντασης της άσκησης µόνο όταν οι διαφορές στις τιµές της για το συγκεκριµένο άτοµο είναι µικρές. Παρόλα αυτά, βρέθηκε ότι η διαφοροποίηση της ΚΣ για το ίδιο άτοµο φθάνει στα επίπεδα του 4,1% κατά τη διάρκεια υποµέγιστης άσκησης και µειώνεται στο 1,6% κατά την άσκηση µέγιστης έντασης (45). Επίσης, βρέθηκε ότι η µέγιστη καρδιακή συχνότητα µπορεί να ποικίλει µέχρι και κατά 3 παλµούς/λεπτό από

6 µέρα σε µέρα (46). Οι παραπάνω διαφορές δεν είναι τόσο µεγάλες ώστε να µπορούν να µας οδηγήσουν σε σηµαντικά εσφαλµένα συµπεράσµατα. Επειδή λοιπόν είναι δυνατόν να έχουµε µικρές διαφοροποιήσεις στην ΚΣ είναι φρόνιµο να συνταγολογούµε ζώνες προπονητικής επιβάρυνσης µε βάση την ΚΣ παρά συγκεκριµένες τιµές της ΚΣ. Β. Η Επίδραση της Καρδιαγγειακής µεταφοράς Μετά τα πρώτα λεπτά άσκησης, παρατηρείται µία σταδιακή µείωση του όγκου παλµού της καρδιάς και µία σταθερή αύξηση της ΚΣ, ένα φαινόµενο το οποίο χαρακτηρίστηκε µε τον όρο καρδιακή µεταφορά (cardiovascular drift) (47). Αυτή η µεταφορά παρατηρήθηκε σε παρατεταµένη άσκηση χαµηλής έως µέτριας έντασης και χαρακτηρίζεται από σταδιακή αύξηση της ΚΣ, µε το µεγαλύτερο µέρος αυτής της αύξησης να παρατηρείται στα πρώτα στάδια της προσπάθειας (47). Θεωρείται ότι αυτή η αύξηση της ΚΣ οφείλεται στην απώλεια υγρών και τη διαστολή των περιφερειακών αγγείων κατά την άσκηση (48). Πραγµατικά, αρκετές µελέτες έδειξαν ότι η ΚΣ επιρεάζεται σηµαντικά από την απώλεια υγρών και την αύξηση της θερµοκρασίας του σώµατος κατά την άσκηση (49). Αυτός ο παράγοντας θα πρέπει λοιπόν να υπολογίζεται όταν συνταγολογούνται προπονητικές ζώνες µε βάση την ΚΣ αφού οι γυµναστές θα πρέπει να υπολογίζουν ότι όσο θα περνά η ώρα η απώλεια υγρών αυξάνεται όπως και η θερµοκρασία µε αποτέλεσµα την αύξηση και της ΚΣ η οποία µπορεί να είναι της τάξης έως και 15%. Γ. Η Επίδραση της Κατάστασης Ενυδάτωσης Όταν έχουµε σηµαντική απώλεια υγρών, παρατηρείται µείωση της καρδιακής παροχής αίµατος και αυτή η µείωση είναι τόσο µεγάλη όσο είναι και η µείωση του σωµατικού βάρους εξαιτίας της αφυδάτωσης (50). Η µείωση της καρδιακής παροχής έχει ως αποτέλεσµα την αύξηση της ΚΣ και µία σχετικά µεγαλύτερη µείωση του όγκου παλµού. Κάτι ανάλογο επιβεβαιώθηκε και κατά την άσκηση (50). Άρα, οι γυµναστές πρέπει να προσέχουν την κατάσταση ενυδάτωσης των ασκουµένων (ακόµη και όταν η θερµοκρασία είναι φυσιολογική) γιατί η ΚΣ µπορεί να αυξηθεί έως και 7,5%. Αυτό σηµαίνει ότι σε περίπτωση αφυδάτωσης η χρήση των παλµογράφων για την παρακολούθηση της ΚΣ και της προπονητικής έντασης θα έχει µειωµένη αξιοπιστία.. Η Επίδραση της Θερµοκρασίας Στο εργαστήριο η θερµοκρασία ελέγχεται πολύ καλά αλλά κάτι τέτοιο δεν συµβαίνει σε εξωεργαστηριακές συνθήκες άσκησης. Μεταβολές της θερµοκρασίας µπορεί να επιρεάσουν την αξιολόγηση της προπονητικής έντασης µε βάση την ΚΣ. Η ΚΣ αυξάνεται στο ζεστό περιβάλλον (52). Αυτό οφείλεται πιθανά στην αύξηση της κεντρικής θερµοκρασίας του σώµατος (53) αφού οι µηχανισµοί απώλειας θερµότητας του σώµατος σε τέτοιες συνθήκες δεν επαρκούν. Η αύξηση της ΚΣ µε την αύξηση της θερµοκρασίας µπορεί να οφείλεται και στην αυξηµένη ενεργοποίηση των θερµο-αντανακλαστικών του µυικού ιστού κατά την άσκηση. Άρα λοιπόν, σε τέτοιες συνθήκες (υψηλής θερµοκρασίας) η ΚΣ αυξάνεται στην ίδια σχετική ένταση (σε σχέση µε συνθήκες φυσιολογικής θερµοκρασίας) κατά περίπου 10 παλµούς/λεπτό (51). Συνεπώς, σε τέτοιες συνθήκες η ΚΣ µπορεί να µην είναι και ο καλύτερος δείκτης της προπονητικής έντασης. Όταν βρισκόµαστε σε καταστάσεις ψύχους η ροή του αίµατος προς το δέρµα µειώνεται ενώ αυξάνεται ο µεταβολικός ρυθµός. Για να µειωθεί η απώλεια θερµότητας ενεργοποιούνται µηχανισµοί που προκαλούν αγγειοσυστολή των αγγείων της επιδερµίδας ενώ το αίµα στις φλέβες των άκρων (χέρια, πόδια) οδηγείται όχι στις επιφανειακές φλέβες αλλά στις εν τω βάθει φλέβες για να αυξηθεί έτσι ο κεντρικός όγκος αίµατος και η φλεβική επιστροφή του αίµατος προς την καρδιά. Το ρίγος δε αποτελεί έναν αντανακλαστικό µηχανισµό για να αυξηθεί ο µεταβολικός ρυθµός. Αφού η µηχανική απόδοση του ρίγους είναι σχεδόν 0% όλη η ενέργεια µετατρέπεται σε θερµότητα. Κατά

7 τη διάρκεια του ρίγους συµµετέχουν αρκετές µυικές οµάδες αυξάνοντας έτσι τον µεταβολικό ρυθµό κατά 2-4 φορές (54). Η VO 2 κατά τη διάρκεια άσκηση σε συνθήκες ψύχους είναι υψηλότερη για να καλύψει το ενεργειακό κόστος του ρίγους (56). Η ΚΣ σε τέτοιες συνθήκες µειώνεται και επιστρέφει στις φυσιολογικές τιµές όταν η θερµοκρασία του περιβάλλοντος επανέρχεται στις φυσιολογικές της τιµές (55) τόσο κατά την ηρεµία όσο και κατά την άσκηση. Μάλιστα, οι διαφορές της VO 2 σε συνθήκες ψύχους είναι µεγαλύτερες όσο αυξάνεται η ένταση της άσκησης (56). Η αύξηση της VO 2 οφείλεται πιθανά σε αύξηση της καρδιακής παροχής αίµατος που µε τη σειρά της οφείλεται στην αύξηση του όγκου παλµού της καρδιάς εξαιτίας του αυξηµένου κεντρικού όγκου αίµατος και της αυξηµένης φλεβικής επιστροφής αίµατος (56). Παρόλα αυτά, η ΚΣ σε διάφορες εντάσεις άσκησης σε συνθήκες ψύχους δεν παρουσίασε µεγάλες µεταβολές από το φυσιολογικό. Συνεπώς, σε συνθήκες ψύχους η ΚΣ παραµένει σχετικά αµετάβλητη αλλά η VO 2 είναι υψηλότερη µε αποτέλεσµα η µέτρηση της ΚΣ να υποτιµά την πραγµατική ένταση της άσκησης. Συµβουλεύουµε λοιπόν τους ασκούµενους να προπονούνται σε χαµηλότερες προπονητικές ζώνες σε συνθήκες ψύχους ώστε να επιτύχουν την απαιτούµενη προπονητική επιβάρυνση. Ε. Η Επίδραση του Υψόµετρου Η µερική πίεση οξυγόνου (PO 2 ) µειώνεται σηµαντικά σε µεγάλο υψόµετρο αλλά το κόστος οξυγόνου για εκτέλεση έργου παραµένει παρόµοιο µε αυτό σε µηδενικό υψόµετρο (59). Γι αυτό το λόγο η καρδιά αναγκάζεται να στείλει περισσότερο αίµα προς τους εργαζόµενους µυς. Η καρδιακή παροχή αίµατος σε συνθήκες υποµέγιστης έντασης σε υψόµετρο αυξάνεται εξαιτίας της αύξησης της ΚΣ (60). Σε συνθήκες µέγιστης έντασης άσκησης σε υψόµετρο η ΚΣ παραµένει η ίδια ή είναι ελαφρώς µειωµένη σε σχέση µε αυτή που υφίσταται σε µηδενικό υψόµετρο (60). Παρόλα αυτά, σε συνθήκες υψοµέτρου η σχέση VO 2 και ΚΣ παραµένει γραµµική µε συνέπεια η VO 2 στην ίδια ΚΣ να είναι µειωµένη έως και κατά 70% (58). Όταν παραµείνουµε σε υψόµετρο πάνω από 3-4 ηµέρες επέρχονται κάποιες φυσιολογικές προσαρµογές που έχουν ως αποτέλεσµα τη µείωση της καρδιακής παροχής σε τιµές που παρατηρούνται σε φυσιολογικό υψόµετρο (60). Αυτό οφείλεται κυρίως στη µείωση του όγκου παλµού. Κατά συνέπεια η ΚΣ παραµένει αυξηµένη καθόλη τη διάρκεια της παραµονής στο υψόµετρο. Έχουν παρατηρηθεί έως και κατά 18% υψηλότερες τιµές ΚΣ σε υποµέγιστη άσκηση σε σχέση µε το επίπεδο της θάλασσας και αυτές οι τιµές παρέµειναν υψηλότερα (10%) ακόµη και µετά από 4 εβδοµάδες παραµονής (57,61). Άρα, όταν βρισκόµαστε στο υψόµετρο, η ΚΣ σε υποµέγιστη άσκηση αυξάνεται ενώ η VO 2 παραµένει σταθερή και κατά συνέπεια, η σχέση ΚΣ-VO 2 που αξιολογήθηκε σε επίπεδο θάλασσας δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε υψόµετρο αφού η ένταση της άσκησης θα υπερεκτιµηθεί. Συµπέρασµα Συµβουλεύουµε τους επαγγελµατίες γυµναστές αλλά και τους ασκούµενους και αθλητές να χρησιµοποιούν την τεχνολογία των φορητών παλµογράφων ΠΚΣ για την καταγραφή της προπονητικής τους έντασης αλλά αυτό θα πρέπει να γίνεται µε βάση την επιστηµονική γνώση του θέµατος γνωρίζοντας κάτω από ποιες συνθήκες αυτές οι µετρήσεις µπορούν να δώσουν εσφαλµένα συµπεράσµατα. Επίσης, προτείνουµε οι γυµναστές και οι προπονητές να εξετάζουν κάθε περίπτωση ασκούµενου ξεχωριστά και να έχουν υπόψη τους όλους εκείνους τους παράγοντες που µπορεί να επιρεάσουν την ΚΣ κατά την άσκηση. Βιβλιογραφία 1. Holler NJ. New method for heart studies. Science 1961; 134: Tsuji H, Venditti Jr FJ, Manders ES, et al. Reduced heart rate variability and mortality risk in an elderly cohort: the Framingham Heart Study. Circulation 1994; 90 (2): Tsuji H, Larson MG, Venditti Jr FJ, et al. Impact of reduced heart rate variability on risk for cardiac events: the Framingham Heart Study. Circulation 1996; 94 (11):

8 4. Molgaard H, Sorensen KE, Bjerregaard P. Attenuated 24-h heart rate variability in apparently healthy subjects, subsequently suffering sudden cardiac death. Clin Auton Res 1991; 1 (3): Kamath MV, Fallen EL. Power spectral analysis of heart rate variability: a noninvasive signature of cardiac autonomic function. Crit Rev Biomed Eng 1993; 21 (3): Malliani A, Pagani M, Lombardi F, et al. Cardiovascular neural regulation explored in the frequency domain. Circulation 1991; 84 (2): Eckberg DL. Human sinus arrythmia as an index of vagal cardiac outflow. J Appl Physiol 1983; 54: Nakamura Y, Yamamoto Y, Muraoka I. Autonomic control of heart rate during physical exercise and fractal dimension of heart rate variability. J Appl Physiol 1993; 74 (2): Jensen-Urstad K, Storck N, Bouvier F, et al. Heart rate variability in healthy subjects is related to age and gender. Acta Physiol Scand 1997; 160 (3): Liao D, Barnes RW, Charnbless LE, et al. Age, race, and sex differences in autonomic cardiac function measured by spectral analysis of heart rate variability: the ARIC study. Atherosclerosis risk in communities. Am J Cardiol 1995; 76 (12): Brown TE, Beightol LA, Koh J, et al. Important influence of respiration on human R-R interval power spectra is largely ignored. J Appl Physiol 1993; 75 (5): Pagani M, Lombard! F, Guzzetti S, et al. Power spectral analysis of heart rate and arterial pressure variabilities as a marker of sympatho-vagal interaction in man and conscious dog. Circ Res 1986; 59 (2): Perini R, Orizio C, Milesi S, et al. Body position affects the power spectrum of heart rate variability during dynamic exercise. Eur J Appl Physiol 1993; 66 (3): Casadei B, Cochrane S, Johnston J, et al. Pitfalls in the interpretation of spectral analysis of the heart rate variability during exercise in hurnans. Acta Physiol Scand 1995; 153 (2): Perini R, Orizio C, Gamba A, et al. Kinetics of heart rate and catecholamines during exercise in humans: the effect of heart denervation. Eur J Appl Physiol 1993; 66 (6): Gonzalez-Camarena R, Carrasco-Sosa S, Rornan-Ramos R, et al. Effect of static and dynamic exercise on heart rate and blood pressure variabilities. Med Sci Sports Exerc 2000; 32 (10): Lewis SF, Nylander E, Gad P, et al. Non-autonomic component in bradycardia of endurance trained men at rest and during exercise. Acta Physiol Scand 1980; 109 (3): Stegemann J, Busert A, Brock D. Influence of fitness on the blood pressure control system in man. Aerosp Med 1974; 45 (1): Vatner DE, Lavallee M, Arnano J, et al. Mechanisms of supersensitivity to sympathomimetic amines in the chronically denervated heart of the conscious dog. Circ Res 1985; 57 (1): Goldsmith RL, Bigger JT, Bloomfield DM, et al. Physical fitness as a determinant of vagal modulation. Med Sci Sports Exerc 1997; 29 (6): Puig J, Freitas J, Carvalho MJ, et al. Spectral analysis of heart rate variability in athletes. J Sports Med Phys Fitness 1993; 33 (1): Loimaala A, Huikuri H, Oja P, et al. Controlled 5-mo aerobic training improves heart rate but not heart rate variability or baroreflex sensitivity. J Appl Physiol 2000; 89 (5): Heart rate variability: standards of measurement, physiological interpretation and clinical use. Task Force of the European Society of Cardiology and the North American Society of Pacing and Electrophysiology. Circulation 1996; 93 (5): Leger L, Thivierge M. Heart rate monitors: validity, stability and functionality. Physician Sports Med 1988; 16 (5): Thivierge M, Leger L. Validite des cardiofrequencemetres. Sci Sports 1988; 3: Seaward B, Sleamakee R, McAuliffe T, et al. The precision and accuracy of a portable heart rate monitor. Biomed Instrument Techno! 1990; 24: Godsen R, Carroll T, Stone S. How well does Polar Vantage XL heart rate monitor estimate actual heart rate? Med Sci Sports Exerc 1991; 23 Suppl. 5: S14

9 28. Kinnunen H, Heikkila I. The timing accuracy of the PolarVantage NV heart rate monitor. J Sports Sci 1998; 16: Jeukendrup A, Van Diemen A. Heart rate monitoring during training and competition in cyclists. J Sports Sci 1998; 16: Astrand P, Rodahl K. Textbook of work physiology. New York: McGrawHill, American College of Sports Medicine Position Stand. The recommended quantity and quality of exercise for developing and maintaining cardiorespiratory and muscular fitness, and. flexibility in healthy adults. Med Sci Sports Exerc 1998; 30 (6): Halson SL, Bridge MW, Meeuwsen R, et al. Time course of performance changes and fatigue markers during intensified training in trained cyclists. J Appl Physiol 2002; 93 (3): Conconi F, Ferrari M, Ziglio PG, et al. Determination of the anaerobic threshold by a noninvasive field test in runners. J Appl Physiol 1982; 52 (4): Urhausen A, Gabriel HH, Weiler B, et al. Ergometric and psychological findings during overtraining: a long-term follow-up study in endurance athletes. Int J Sports Med 1998; 19 (2): Uusitalo AL, Uusitalo AJ, Rusko HK. Heart rate and blood pressure variability during heavy training and overtraining in the female athlete. Int S Sports Med 2000; 21 (1): Stray-Gundersen J, Videman T, Snell PG. Changes in selected parameters during overtraining. Med Sci Sports Exerc 1986; 18: S Costill DL, Flynn MG, Kirwan JP, et al. Effects of repeated days of intensified training on muscle glycogen and swimming performance. Med Sci Sports Exerc 1988; 20 (3): McArdle W, Katch F, Katch V. Exercise physiology: energy, nutrition and human performance. 4th ed. Baltimore (MD): Williams and Wilkins, Ekblom B, Astrand P-O, Saltin B, et al. Effect of training on circulatory response to exercise. J Appl Physiol 1968; 24 (4): Davies CT. Limitations to the prediction of maximum oxygen intake from cardiac frequency measurements. J Appl Physiol 1968; 24 (5): Kinnunen H, Vainamo K, Hautala A, et al. Artificial neural network in predicting maximal aerobic power. Med Sci Sport Exerc 2000; 32 (5 Suppl.): S Laukkanen R. Scientific development and evaluation of the Polar Fitness test 43. Spurr GB, Prentice AM, Murgatroyd PR, etal. Energy expenditure from minute-by-minute heartrate recording: comparison with indirect calorimetry. Am J Clin Nutr 1988; 48: Luke A, Maki KC, Barkey N, et al. Simultaneous monitoring of heart rate and motion to assess energy expenditure. Med Sci Sports Exerc 1997; 29 (1): Taylor C. Some properties of maxima] and submaximal exercise with reference to physiological variation and the measurement of exercise tolerance. Am J Physiol 1944; 142: Astrand PO, Saltin B. Oxygen uptake during the first minutes of heavy muscular exercise. J Appl Physiol 1961; 16 (6): Ekelund LG. Circulatory and respiratory adaptations during prolonged exercise. Acta Physiol Scand 1967; 70 Suppl. 68: Rowell LB. Human cardiovascular adjustment to exercise and thermal stress. Physiol Rev 1974; 54: Hamilton MX, Gonzalez-Alonso J, Montain SJ, et al. Fluid replacement and glucose infusion during exercise prevent cardiovascular drift. J Appl Physiol 1991; 71 (3): Saltin B. Circulatory response to submaximal and maximal exercise after thermal dehydration. 3 Appl Physiol 1964; 19 (6): Gonzalez-Alonso J, Teller C, Andersen SL, et al. Influence of body temperature in the development of fatigue during prolonged exercise in the heat. J Appl Physiol 1999; 86 (3): Rowell LB, Marx HJ, Bruce RA, et al. Reductions in cardiac output, central blood volume, and stroke volume with thermal stress in normal men during exercise. J Clin Invest 1966; 45:

10 53. Jose AD, Stitt F, Collison D. The effects of exercise and changes in body temperature on the intrinsic heart rate in man. Am Heart J 1970; 79 (4): Bell DP, Tikuisis P, Jacobs I. Relative intensity of muscular contraction during shivering. J Appl Physiol 1992; 72: Craig AB, Dvorak M. Thermal regulation of man exercising during water immersion. J Appl Phsyiol 1968; 25 (1): McArdle WD, Magel JR, Lesmes GR, et al. Metabolic and cardiovascular adjustment to work in air and water at 18, 25 and 33 degrees C. J Appl Physiol 1976; 40 (1): Klausen K, Dill DB, Horvath SM. Exercise at ambient and high oxygen pressure at high altitude and at sea level. J Appl Physiol 1970; 29 (4): Stenberg J, Ekblom B, Messin R. Hernodynamic response to work at simulated altitude, 4.000m. J Appl Physiol 1966; 21 (5): West JB. Do climbs to extreme altitudes cause brain damage? Lancet 1986; II: Vogel JA, Hansen JE, Harris CW. Cardiovascular responses in man during exhaustive work at sea level and high altitude. J Appl Physiol 1967; 23 (4): Klausen K. Cardiac output in man in rest and work during and after acclimatization to 3,800m. J Appl Physiol 1966; 21 (2):

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ kellis@phed.auth.gr Επιστημονικός συνεργάτης του Metrisis info@metrisislab.gr Η ικανότητα αντοχής χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100.

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100. ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Πήδουλας Γεώργιος, Σούλας Δημήτριος, Βουτσελάς Βασίλειος Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών

Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών (Μέλος Δικτύου ESCAPE) Πρόγραμμα ΚΕΣΥΠ : ESCAPE «Μια εκπαιδευτική αθλητική πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών» Εργασία μαθητών Θέμα : «Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ SPECIFICITY OF TRAINING (ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ) OVERLOAD

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Σαμαρά Β., Γιαταγαντζίδης Α., Δώνης Α., Ισαακίδου Σ., Κοντού Ε., Κουγιουμτζίδης Ν., Μαρτάκου Α., Μεχανετζίδου Μ., Μπαλτζόπουλος Α., Νούλης Β., Πάδη Μ., Παπαϊωαννίδης Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Υπερπροπόνηση ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Υπερπροπόνηση Τι είναι η

Διαβάστε περισσότερα

10η ιάλεξη: Υπερπροπόνηση (Ι) Overtraining (Ι)

10η ιάλεξη: Υπερπροπόνηση (Ι) Overtraining (Ι) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

. (Ασκήσεις προς αποφυγή)

. (Ασκήσεις προς αποφυγή) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωσημεθοδολογία-προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΗ Ονοματεπώνυμο : Hμερ. Γέννησης: ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης 1 ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1 Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης Η µεταφορά ενέργειας στο σώµα διαφέρει ανάλογα µε το είδος της άσκησης, τη διάρκεια, την ένταση και

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ VO 2 ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η VO 2 ;

Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ VO 2 ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η VO 2 ; Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ VO 2 ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η VO 2 ; Η VO 2 µετρά την κατανάλωση οξυγόνου και συνήθως αναφέρεται στον όγκο οξυγόνου που καταναλώνεται σε 1 λεπτό. Τα παρακάτω γραφόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων

ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων Οι δυσµενείς κλιµατολογικές συνθήκες επιβαρύνουν σηµαντικά τις φυσιολογικές λειτουργίες του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE"

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας REE Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE" By Denise Schwartz, MS, RD, FADA, CNSD Τι είναι η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας; Η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας αναφέρεται στο ποσό των θερµίδων που χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Ph.D., C.S.C.S., Λέκτορας T.E.Φ.A.A..Π.Θ. Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Οι µετρήσεις δύναµης αντιπροσωπεύουν συγκεκριµένες ποιοτικές παραµέτρους

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν;

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Γρηγόρης Μπογδάνης, PhD Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ια Βίου Φυσική Κατάσταση ΚΩ. Μ/ΤΟΣ-ΜΑΜ ΑΘΛ.012-11325 ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ (ECTS) 3 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα Επιλογής ΤΡΟΠΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ιαλέξεις/εργαστηριακά Μαθήµατα/Πρακτική Εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D.

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ 2007-2008 Ορισμοί Υπερπροπόνηση: (overtraining) Μη φυσιολογική επιβάρυνση (σε διάρκεια ή ένταση) του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ - ΝΤΕΛΙΜΙΧΑΛΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ MSc ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι.ΙΕΚ ΒΑΪΑ ΜΠΑΛΩΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΜΕΘ ΠΓΝ ΛΑΡΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HEART RATE VARIABILITY

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HEART RATE VARIABILITY ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HEART RATE VARIABILITY Ποσοτική αξιολόγηση του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος μέσω της ανάλυσης Heart Rate Variability Το NervExpress

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκή Βλάβη, Οξειδωτικό στρες, αντιοξειδωτικά και άσκηση

Μυϊκή Βλάβη, Οξειδωτικό στρες, αντιοξειδωτικά και άσκηση Μυϊκή Βλάβη, Οξειδωτικό στρες, αντιοξειδωτικά και άσκηση Μυϊκή συστολή Αδυναμία δεσμίνης να δεχτεί την πίεση στην οποία υποβάλλεται ο μυς Χρονική σειρά γεγονότων στη μυϊκή βλάβη Proposed mechanism of

Διαβάστε περισσότερα

Βρες τα δικά σου όρια... Ξεπέρασε τα... την επιτυχία!

Βρες τα δικά σου όρια... Ξεπέρασε τα... την επιτυχία! Βρες τα δικά σου όρια... Ξεπέρασε τα... Απόλαυσε την επιτυχία! H ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΣ Η εταιρεία Life-Ergo δημιουργήθηκε με σκοπό να προσφέρει πλήρεις και ολοκληρωμένες λύσεις στο χώρο του αθλητισμού. Αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, η Polar απασχολεί 1200 άτομα σε όλο τον κόσμο, διαθέτει 26 θυγατρικές εταιρείες παγκοσμίως και διαχειρίζεται ένα δίκτυο διανομής

Σήμερα, η Polar απασχολεί 1200 άτομα σε όλο τον κόσμο, διαθέτει 26 θυγατρικές εταιρείες παγκοσμίως και διαχειρίζεται ένα δίκτυο διανομής Ο οργανισμός «Science Technologies» βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσει την έναρξη συνεργασίας με την εταιρεία «Tennis Land» η οποία είναι η μεγαλύτερη Ελληνική εταιρία πώλησης τενιστικού εξοπλισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμης Τσαταλάς, BSc, MSc ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Θέμης Τσαταλάς, BSc, MSc ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Θέμης Τσαταλάς, BSc, MSc ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Σπουδές 2006- Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (PhD σε εξέλιξη). Τίτλος Διδακτορικής Διατριβής: Η επίδραση του μυικού τραυματισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΛΥΜΒΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ

ΑΣΚΗΣΗ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΛΥΜΒΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ Σεραφείµ Αλεξίου Επίκουρος Καθηγητής Κολύµβησης Τµήµατος Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης Περίληψη Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Δημήτρης Κουρέτας, PhD Τμήμα Βιοχημείας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογικές Μεταβολικές επιδράσεις της σωµατικής άσκησης

Φυσιολογικές Μεταβολικές επιδράσεις της σωµατικής άσκησης Φυσιολογικές Μεταβολικές επιδράσεις της σωµατικής άσκησης ρ Παναγιώτης Β. Τσακλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Εργαστήριο Εµβιοµηχανικής & Εργονοµίας Συστήµατα ενέργειας για την άσκηση Το ανθρώπινο σώµα έχει δοµηθεί ώστε

Διαβάστε περισσότερα

Multiball Training. Μιχάλης Κατσικαδέλης MSc-PhDc

Multiball Training. Μιχάλης Κατσικαδέλης MSc-PhDc Multiball Training Μιχάλης Κατσικαδέλης MSc-PhDc Επιτραπέζια Αντισφαίριση The Sport which perform chess while carrying out 100m. running I.Ogimura Εισαγωγικά Στοιχεία Χαρακτηριστικά του Αθλήματος Επαναλαμβανόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφh των αθλητων του υγρου στιβου

Η διατροφh των αθλητων του υγρου στιβου 3 KEΦΑΛΑΙΟ A Η διατροφh των αθλητων του υγρου στιβου Γ.Π. ΝΑΣΣΗΣ Τα αθλήματα του υγρού στίβου είναι από τα πλέον συναρπαστικά και γι αυτό προσελκύουν αρκετούς αθλούμενους και θεατές. Η έρευνα σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό. Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ

Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό. Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ Μέθοδοι χαλάρωσης Οι διαδικασίες χαλάρωσης μπορούν να μειώσουν αποτελεσματικά την ένταση και το άγχος που συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ-ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ-ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ-ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ Του Σπύρου Κέλλη, Καθηγητή προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ, επιστημονικού υπεύθυνου του εργομετρικού

Διαβάστε περισσότερα

Προπονητικός προγραµµατισµός. Θεωρητικό Υπόβαθρο για τον Προγραµµατισµό της Προπόνησης. Συστατικά προπονητικού προγραµµατισµού

Προπονητικός προγραµµατισµός. Θεωρητικό Υπόβαθρο για τον Προγραµµατισµό της Προπόνησης. Συστατικά προπονητικού προγραµµατισµού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Θεωρητικό Υπόβαθρο για τον Προγραµµατισµό

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Γιώργος Νάσσης, MSc,PhD Εργοφυσιολόγος- ιατροφολόγος Email: gnassis@phed.uoa.gr Οι αθλητές καταναλώνουν συµπληρώµατα διατροφής 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

Διαβάστε περισσότερα

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Menu Αθλητών Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Η φυσική δραστηριότητα, η αθλητική απόδοση επίδοση, καθώς και η ανάνηψη μετά από την άσκηση βελτιώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία Αναπνευστικού- Αναπνευστικοί μύες

Φυσιολογία Αναπνευστικού- Αναπνευστικοί μύες Φυσιολογία Αναπνευστικού- Αναπνευστικοί μύες Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Πνευμονολόγος Αναπληρωτής Καθηγητής Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστημίο Αθηνών Νοσοκομείο «ο Ευαγγελισμός»

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Εισαγωγή Βασιζόμενοι στην διαθέσιμη έρευνα, η κρεατίνη έχει αποδειχθεί ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987)

Θέµατα διάλεξης. Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών. Τι είναι οι στόχοι; Τα παρακάτω είναι στόχοι; Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ (Martens, 1987) Θέµατα διάλεξης Τεχνική Καθορισµού Στόχων Αθλητών και Αθλητριών Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα Τι είναι οι στόχοι; Σηµαντικότητα στόχων Αρχές καθορισµού στόχων Πρακτικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 1 Νοσηλεύτρια-Φυσικοθεραπεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Μαιευτηρίου "Έλενα Βενιζέλου",Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ιατρικής Σχολής Αθηνών στην 2Νοσηλεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Άμφισσας, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ανοικτού Πανεπιστημίου Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

DETERMINATION OF THERMAL PERFORMANCE OF GLAZED LIQUID HEATING SOLAR COLLECTORS

DETERMINATION OF THERMAL PERFORMANCE OF GLAZED LIQUID HEATING SOLAR COLLECTORS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ / DEMOKRITOS NATIONAL CENTER FOR SCIENTIFIC RESEARCH ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΚΙΜΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ & ΑΛΛΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ LABORATORY OF TESTIN SOLAR & OTHER ENERY

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΓΟΝΟΤΥΠΟ

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΓΟΝΟΤΥΠΟ ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΓΟΝΟΤΥΠΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναερόβια προσαρµοστικότητα προεφήβων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Η μεταφορά του οξυγόνου στους ιστούς και απομάκρυνση των υποπροϊόντων του μεταβολισμού τους. Μεταφορά θρεπτικών συστατικών. Ρύθμιση της θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Τα λάθη στο δείγµα και τη στατιστική ανάλυση Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Ιατρικής Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Eργομετρική Αξιολόγηση

Eργομετρική Αξιολόγηση Eργομετρική Αξιολόγηση Εργο μετρι Αξιο λόγ κή Αθ λητ ών ηση Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΣ Η εταιρεία Life-Ergo δημιουργήθηκε με σκοπό να προσφέρει πλήρεις και ολοκληρωμένες λύσεις στο χώρο του αθλητισμού. Αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ΟΝΟΜΑ: ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ του ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ, 10.06.1970, Αθήνα. ΤΟΠΟΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Αρχιμήδους 29, Τ.Θ: 70653, ΤΚ=16607, Άνω Γλυφάδα Τηλ. 697 437 2004 ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ Παίκτης

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικό προπονητικό πρόγραμμα για τον Μαραθώνιο δρόμο. Δρ. Γιώργος Λουκαΐδης, PhD Εργοφυσιολόγος Δρό.Με.Α. Racing

Ενδεικτικό προπονητικό πρόγραμμα για τον Μαραθώνιο δρόμο. Δρ. Γιώργος Λουκαΐδης, PhD Εργοφυσιολόγος Δρό.Με.Α. Racing Ενδεικτικό προπονητικό πρόγραμμα για τον Μαραθώνιο δρόμο Δρ. Γιώργος Λουκαΐδης, PhD Εργοφυσιολόγος Δρό.Με.Α. Racing Ο Μαραθώνιος δρόμος αποτελεί ίσως το μαζικότερο και πιο ιστορικό αγώνισμα στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Κινανθρωπομετρία. Μέγεθος σώματος Σχήμα σώματος Αναλογίες σώματος Βιολογική Ωρίμανση. Σύσταση σώματος

Κινανθρωπομετρία. Μέγεθος σώματος Σχήμα σώματος Αναλογίες σώματος Βιολογική Ωρίμανση. Σύσταση σώματος Φροντιστήριο 2: Αξιολόγηση της σύστασης σώματος σε αθλητές και ασκούμενους 3 ο Συνέδριο Βιοχημείας και Φυσιολογίας της Άσκησης Φροντιστήριο 2 Αξιολόγηση της σύστασης σώματος σε αθλητές και ασκούμενους

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΑΘΛΗΤΕΣ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΑΘΛΗΤΕΣ 7 KEΦΑΛΑΙΟ A ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΑΘΛΗΤΕΣ Ε.Α. ΜΗΤΣΙΟΚΑΠΑ Α.Φ. ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ Γ. ΚΕΛΑΛΗΣ Γ.Σ. ΣΑΠΚΑΣ Π.Ι. ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ Η αύξηση της βασικής θερμοκρασίας σώματος και η αφυδάτωση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της αµεροληψίας των Ελλήνων διαιτητών σε µη-επαγγελµατικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες: 1 Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωµατείων Αργολίδας.

Αξιολόγηση της αµεροληψίας των Ελλήνων διαιτητών σε µη-επαγγελµατικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες: 1 Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωµατείων Αργολίδας. Αξιολόγηση της αµεροληψίας των Ελλήνων διαιτητών σε µη-επαγγελµατικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες: Η περίπτωση της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωµατείων Αργολίδας. Αρµατάς Βασίλης 1, Αποστολόπουλος Ιωάννης 1, Φράγκος

Διαβάστε περισσότερα

1 σεµινάριο 40 2 σεµινάρια 70 3 σεµινάρια 90 4 σεµινάρια 110 2109765100, 2109711213, 2109713665, 2109734341

1 σεµινάριο 40 2 σεµινάρια 70 3 σεµινάρια 90 4 σεµινάρια 110 2109765100, 2109711213, 2109713665, 2109734341 Fitness Training Seminar Series ΙΙ H Maximum Fitness σε συνεργασία µε τη Gymnastika διοργανώνουν σειρά επιµορφωτικών και εκπαιδευτικών σεµιναρίων. Ο σχεδιασµός και η δοµή των σεµιναρίων ακολουθούν τα διεθνή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αγωνιστικά παιχνίδια (Small/Medium/Large Sided Games, SG S,M,L ) στη σύγχρονη και στοχευµένη προπόνηση ποδοσφαίρου (Review).

Αγωνιστικά παιχνίδια (Small/Medium/Large Sided Games, SG S,M,L ) στη σύγχρονη και στοχευµένη προπόνηση ποδοσφαίρου (Review). Αγωνιστικά παιχνίδια (Small/Medium/Large Sided Games, SG S,M,L ) στη σύγχρονη και στοχευµένη προπόνηση ποδοσφαίρου (Review). Ιωάννης I. Ντουρουντός MSc. PhD. 70 ο Ηλεκτρονικό περιοδικό (e-magazine, Science

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 9η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 14-16 ΕΤΩΝ (1 η διάλεξη) Φαμίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΣΤΡΑΤΗ Ε. ΚΕΤΣΙΟΥ Κ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΕΣ Τ.Ε. ΜΕΠ / ΒΠΠ Γ.Ν.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Κάπνισµα και καρδιά! Μειώνει τη χοληστερόλη HDL και αυξάνει την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 1012. «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο υπερπροπόνησης στους αθλητές. Επιμέλεια football-academies Σάββατο, 04 Αύγουστος 2012

Σύνδρομο υπερπροπόνησης στους αθλητές. Επιμέλεια football-academies Σάββατο, 04 Αύγουστος 2012 Εάν ανατρέξουμε στη βιβλιογραφία θα βρούμε εκατοντάδες μαρτυρίες που συνδέουν την υπερβολική προπονητική επιβάρυνση με μειωμένη αγωνιστική απόδοση, γεγονός όμως που μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε αθλητή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ι ΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ Γ εξάµηνο σπουδών Υπό ρ Παναγιώτη Β. Τσακλή Αναπληρωτή Καθηγητή Εµβιοµηχανικής ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΑΕΡΟΒΙΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ 3 Χρησιµότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα