H Χρήση της Τηλεµετρικής Παρακολούθησης της Καρδιακής Συχνότητας στην Πρακτική της Σύγχρονης Προπονητικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "H Χρήση της Τηλεµετρικής Παρακολούθησης της Καρδιακής Συχνότητας στην Πρακτική της Σύγχρονης Προπονητικής"

Transcript

1 H Χρήση της Τηλεµετρικής Παρακολούθησης της Καρδιακής Συχνότητας στην Πρακτική της Σύγχρονης Προπονητικής Εισαγωγή Φατούρος Γ. Ιωάννης, Ph.D., C.S.C.S., Λέκτορας T.E.Φ.A.A..Π.Θ. Η παρακολούθηση της καρδιακής συχνότητας (ΠΚΣ) αποτελεί µία πολύ δηµοφιλή και πρακτική εφαρµογή παρακολούθησης της επιβάρυνσης της καρδιοαναπνευστικής άσκησης τόσο στον αθλητισµό υψηλών επιδόσεων όσο και για το µέσο ασκούµενο. Οι αθλητές χρησιµοποιούν την συγκεκριµένη τεχνική για να παρακολουθούν και να συντηρούν την επιβάρυνση του καρδιοαναπνευστικού τους προγράµµατος. Ο απλός ασκούµενος χρησιµοποιεί την ΠΚΣ για να επιβεβαιώσει ότι βρίσκεται στη σωστή προπονητική ζώνη καρδιοαναπνευστικής άσκησης ενώ για τον ίδιο λόγο χρησιµοποιούν την ΠΚΣ και οι ασκούµενοι καρδιοπαθείς οι οποίοι πρέπει να ασκούνται µε βάση την καρδιακή τους συχνότητα και λειτουργία. Οι τηλεµετρικοί παλµογράφοι ΠΚΣ έχουν εξελιχθεί από τα ογκώδη όργανα της αρχής του προηγούµενου αιώνα στα µοντέρνα και λεπτά «ρολόγια» της σύγχρονης εποχής. Επίσης, έχει εξελιχθεί η ακρίβεια της µέτρησης, η αποθηκευτική ικανότητα αυτών των οργάνων καθώς και πολλές άλλες λειτουργίες τους εξαιτίας της εξέλιξης της τεχνολογίας των µικρουπολογιστών. Οι παλµογράφοι ΠΚΣ παρουσιάζουν µία µεγάλη γκάµα εφαρµογών στην αθλητική πρακτική αλλά ο σύγχρονος αθλητικός επιστήµονας ή γυµναστής ή και κάθε άλλος επαγγελµατίας στο χώρο της υγείας θα πρέπει να γνωρίζει ποιους παράγοντες πρέπει να προσέχει ώστε οι µετρήσεις να είναι ακριβείς. Η προϊστορία Η ΠΚΣ ξεκίνησε µε την ακρόαση του στήθους των ασθενών µε το αυτί του γιατρού πριν από αιώνες και εξελίχθηκε στο στηθοσκόπιο πριν από δύο περίπου αιώνες (µε τον Rene Laennec), αλλά η εφαρµογή αυτών των τεχνικών στην αθλητική πρακτική ήταν σχεδόν αδύνατη. Στις αρχές του εικοστού αιώνα αναπτύχθηκε η τεχνική της καταγραφής της ηλεκτρικής δραστηριόητας της καρδιάς (το γνωστό ηλεκτροκαρδιογράφηµα ή ΗΚΓ) από τον Ολλανδό φυσιολόγο Eindhoven και στη συνέχεια αναπτύχθηκε η τεχνική του Holter που δεν είναι τίποτε άλλο από την συνεχή 24ωρη παρακολούθηση του ΗΚΓ (1). Και οι δύο τεχνικές, εξαιτίας του πολύπλοκου εξοπλισµού τους είναι ακατάλληλες για χρήση στην καθηµερινή αθλητική πρακτική, αν εξαιρέσουµε κάποιες µετρήσεις σε εργαστηριακό περιβάλλον. Στη δεκαετία του 80 αναπτύχθηκε η ασύρµατη ΠΚΣ η οποία βασίστηκε στην κατασκευή ενός µεταδότη κι ενός υποδοχέα. Ο υποδοχέας τοποθετείται στο στήθος του ασκούµενου (µέσω µίας ελαστικής ζώνης που παίζει το ρόλο ηλεκτροδίου) ενώ ο υποδοχέας τοποθετείται στον καρπό. Αυτή η ασύρµατη κατασκευή έγινε πολύ δηµοφιλής µεταξύ των αθλητών και των ασκουµένων γενικότερα. Έτσι, η ΠΚΣ αντικατέστησε την υποκειµενική µέτρηση της αίσθησης της κόπωσης από τον ασκούµενο µε µία πιο αντικειµενική µέτρηση ως δείκτης της έντασης της άσκησης. Τα τελευταία χρόνια δε, έχει αυξηθεί σηµαντικά η µνήµη αυτών των παλµογράφων επιτρέποντας έτσι περισσότερες καταχωρήσεις καρδιακής συχνότητας (περισσότερες

2 προπονήσεις) και µάλιστα αυτά τα δεδοµένα µπορούν να µεταβιβαστούν σε έναν υπολογιστή για περαιτέρω ανάλυση των προπονητικών δεδοµένων. Πρόσφατα, οι παλµογράφοι αυτοί µπορούν να προβούν και σε θερµιδοµέτρηση της δαπανόµενης κατά την άσκηση ενέργειας αλλά και να υπολογίσουν την µέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO 2 max, δείκτης αερόβιας ικανότητας). Επίσης, οι παλµογράφοι ΠΚΣ είναι σε θέση να µετρήσουν και την µεταβλητότητα της καρδιακής συχνότητας (ΜΚΣ), κάτι που θα µπορούσε να έχει σηµαντικές εφαρµογές. Η Χρήση της Μεταβλητότητας της Καρδιακής Συχνότητας (ΜΚΣ) Η ΜΚΣ δεν είναι τίποτε άλλο από την µεταβολή του χρονικού διαστήµατος µεταξύ διαδοχικών κτύπων της καρδιάς και µπορεί να αποτελέσει δείκτη επάρκειας τους αυτόνοµου νευρικού συστήµατος. Υψηλές τιµές ΜΚΣ συσχετίζονται µε υψηλές τιµές VO 2 max ενώ χαµηλές τιµές ΜΚΣ σχετίζονται µε υψηλό δείκτη θνησιµότητας (2), καρδιακών επεισοδίων (3) και συµβάντων ξαφνικού θάνατου σε ασυµπτωµατικά άτοµα (4). Η ΜΚΣ µετράται συνήθως µέσω του χρόνου που µεσολαβεί µεταξύ δύο διαδοχικών κτύπων της καρδιάς (σε ms) και η σταθερή απόκλιση των διαστηµάτων µεταξύ διαδοχικών καρδιακών παλµών (όπως φαίνονται στο ΗΚΓ) µπορεί να υποδείξει βραχυπρόθεσµες και µακροπρόθεσµες διαφοροποιήσεις των διαστηµάτων R-R στο ΗΚΓ. Σε αντίθεση µε αυτή την πολύπλοκη τεχνική στο ΗΚΓ, η εξέλιξη των µικροεπεξεργαστών έδωσε τη δυνατότητα υπολογισµού µετρήσεων συχνότητας (συχνότητα µεταβολών των διαστηµάτων R-R) µε βάση µαθηµατικούς χειρισµούς των στοιχείων του ΗΚΓ. Οι κορυφώσεις (peaks) των διαφορετικών συχνοτήτων µεταβολών των διαστηµάτων R-R του ΗΚΓ είναι δυνατή η παρακολούθηση της λειτουργίας και επιδράσεων του συµπαθητικού και παρασυµπαθητικού νευρικού συστήµατος (5). Μέρος της ΜΚΣ οφείλεται και σε αναπνευστικές αρρυθµίες. Το διάστηµα R-R µειώνεται κατά την εισπνοή και αυξάνεται κατά την εκπνοή. Η αναπνευστική αρρυθµία εκφράζεται κυρίως µέσω της συµπαθητικής επίδρασης στην καρδιά (7) η οποία είναι υψηλή κατά την εκπνοή και αισθητά µειωµένη κατά την εισπνοή, επιρεάζοντας και την µέτρηση της ΜΚΣ (6). Η ΜΚΣ επιρεάζεται τόσο από το φύλο όσο και από την ηλικία στα υγιή άτοµα (9). Η ΜΚΣ παρουσιάζεται µειωµένη µε την αύξηση της ηλικίας και υψηλότερη στους άνδρες σε σχέση µε τις γυναίκες (10). Ο αναπνευστικός ρυθµός επιράζει τις µετρήσεις ΜΚΣ (11). Επίσης, η ανατοµική θέση του σώµατος µπορεί να επιράσει την ΜΚΣ τόσο κατά την ηρεµία όσο και κατά την άσκηση (12,13). Η καρδιακή συχνότητα (ΚΣ) είναι χαµηλότερη στην ύπτια θέση σε σχέση µε τον όρθια θέση, κάτι που αποδίδεται στη µεγαλύτερη επίδραση του παρασυµπαθητικού συστήµατος στην ύπτια θέση (12). Όταν αλλάζουµε θέση, µετακινούµενοι από την ύπτια στην όρθια θέση, το αίµα θα οδηγηθεί προς τα κάτω άκρα προκαλώντας µείωση της αρτηριακής πίεσης η οποία γίνεται αισθητή από ειδικούς τασεοϋποδοχείς (υποδοχείς που παρακολουθούν την αρτηριακή πίεση) µε αποτέλεσµα µία αντανακλαστική ταχυκαρδία. Αυτού του τύπου οι προσαρµογές επιρεάζονται κυρίως από το παρασυµπαθητικό σύστηµα. Άσκηση και ΜΚΣ Κατά τη µετάβαση από την ηρεµία στην άσκηση, η ΜΚΣ µειώνεται υποδεικνύοντας ότι η επίδραση του παρασυµπαθητικού συστήµατος µειώνεται (16). Κατά την άσκηση η ΜΚΣ µειώνεται προοδευτικά σε εντάσεις µέχρι και 50% της VO 2 max ενώ σε µεγαλύτερες εντάσεις άσκησης η ΜΚΣ τείνει να σταθεροποιηθεί (14), αν και δεν συνηγορούν όλες οι µελέτες σε κάτι τέτοιο. Μερικές µελέτες υποδεικνύουν µικρή µείωση της ΜΚΣ σε εντάσεις άνω του 60% της VO 2 max και σηµαντική αύξηση σε µέγιστες εντάσεις (8,15). Οι διαφορές αυτές πιθανά οφείλονται σε µεθοδολογικές διαφορές µέτρησης της ΜΚΣ. Με τη χρόνια άσκηση είναι γνωστό ότι προκαλείται βραδυκαρδία εξαιτίας µεταβολών στο σύστηµα µετάδοσης του καρδιακού κτύπου και αύξηση της επίδρασης του παρασυµπαθητικού συστήµατος (17,18) ενώ πιθανολογείται και µία µείωση της συµπαθητικής επίδρασης (19). Η συµβολή τόσο του συµπαθητικού όσο και του παρασυµπαθητικού συστήµατος κατά την άσκηση ή µετά από άσκηση µπορεί να εκτιµηθεί µέσω της ΜΚΣ. Η ΜΚΣ παρουσιάζεται πρισσότερο αυξηµένη στα προπονηµένα άτοµα σε σχέση µε τα απροπόνητα (20,21) (ειδικότερα µετά από πιο µακροσκελή

3 προπονητικά πρωτόκολα αερόβιας άσκησης) αν και χρειάζονται περισσότερες µελέτες για ασφαλέστερα συµπεράσµατα. Σε µία µάλιστα µελέτη (22) φάνηκε ότι η ένταση της αερόβιας άσκησης κατά την προπονητική περίοδο δεν είχε καµία επίδραση στη µεταβολή της ΜΚΣ. Η µέτρηση της ΜΚΣ αποτελεί µία πολύ χρήσιµη και αναίµακτη µέθοδο αξιολόγησης της επίδρασης του συµπαθητικού συστήµατος στην καρδιακή συχνότητα µέσω µετρήσεων στιγµιαίων µεταβολών των διαστηµάτων που µεσολαβούν µεταξύ διαδοχικών κτύπων της καρδιάς (R-R). Η ΜΚΣ µπορεί επίσης να µας δώσει χρήσιµες πληροφορίες σχετικά µε την λειτουργία του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος σε διαφορετικές συνθήκες (23). Οι παλµογράφοι ΠΚΣ προσφέρουν µία εύκολη µέθοδο εκτίµησης της ΜΚΣ και υπάρχουν αρκετές µελέτες σχετικά µε την ακρίβεια αυτής της µέτρησης. Όταν πριν από περίπου 20 χρόνια (24,25) ερευνητές σύγκριναν διάφορα µοντέλα παλµογράφων ΠΚΣ µε το ΗΚΓ µόνο τέσσερα από αυτά φάνηκαν αξιόπιστα. Και τα τέσσερα µοντέλα βασίζονταν στη χρήση ηλεκτροδίου στο στήθος ενώ τα υπόλοιπα χρησιµοποιούσαν ηλεκτρόδια τοποθετηµένα σε δάκτυλα ή χέρια ή φωτοκύτταρα στο λοβό του αυτιού (24,25). Η απόκλιση λάθους των µοντέλων που χρησιµοποιούσαν ηλεκτρόδια στήθους (όπως και οι παλµογράφοι POLAR, MONARK) ήταν της τάξης του ενός παλµού/λεπτό ή και λιγότερο σε όλο το εύρος του φάσµατος των µετρήσεων ενώ ο συντελεστής συσχέτισης κατά τη σύγκριση µε το ΗΚΓ ήταν 0,9979 (26). Μεταγενέστερη µελέτη αποκάλυψε ότι οι ενδείξεις των ασύρµατων παλµογράφων είχε απόκλιση µόλις 6 παλµών/λεπτό από την πραγµατική καρδιακή συχνότητα στο 95% των µετρήσεων (27). Σε άλλη µελέτη βρέθηκε ότι στο 95,4% των µετρήσεων διαστηµάτων R-R (διάστηµα µεταξύ διαδοχικών παλµών) η διαφορά µεταξύ των παλµογράφων Polar και του ΗΚΓ ήταν µικρότερη του 1 ms (28). Άρα, οι ασύρµατοι παλµογράφοι ΠΚΣ παρουσιάζονται ακριβείς στις µετρήσεις τους υπό διάφορες συνθήκες. Βασικές Εφαρµογές των Παλµογράφων ΠΚΣ Α. Παρακολούθηση της Έντασης της Άσκησης Ο σχεδιασµός του προγράµµατος αερόβιας άσκησης καθορίζεται µέσα από την ένταση, τη συχνότητα και τη διάρκεια της άσκησης που συχνά αναφέρονται και ως προπονητική επιβάρυνση. Η επιβάρυνση πρέπει να προκαλέσει µία θετική προσαρµογή στον οργανισµό και βελτίωση της απόδοσης. Παρόλα αυτά, η υπερβολική επιβάρυνση µπορεί να οδηγήσει σε µείωση της απόδοσης και υπερκόπωση. Επίσης, η µειωµένη σε σχέση µε το απαιτούµενο επιβάρυνση µπορεί να φανεί αναποτελεσµατική όσον αφορά τις προσαρµογές που θέλουµε να επιτύχουµε. Άρα, αυτή η επιβάρυνση πρέπει να κυµαίνεται σε συγκεκριµένο εύρος µε ανώτερα και κατώτερα όρια. Από τις τρεις παραµέτρους της προπονητικής επιβάρυνσης είναι σχετικά εύκολο να παρακολουθήσουµε την διάρκεια και τη συχνότητα της προπόνησης. Για την ένταση της άσκησης έχουν αναπτυχθεί διάφορες µέθοδοι παρακολούθησής της οι οποίες βασίζονται τόσο στην ακρίβεια του καθορισµού των µετρήσιµων µονάδων έντασης όσο και στην πρακτικότητα ή ευκολία εφαρµογής αυτών των µεθόδων. Η ένταση της άσκησης ορίζεται συνήθως ως η ποσότητα της ενέργειας που δαπανάται ανά λεπτό άσκησης για την εκτέλεση µία συγκεκριµένης άσκησης (29). Παρόλα αυτά, η συγκεκριµένη µέθοδος είναι δύσκολα εφαρµόσιµη εκτός εργαστηρίου. Για τον καθορισµό της έντασης στο γήπεδο ή το γυµναστήριο έχουν αναπτυχθεί άλλες µεθοδολογίες. Η ταχύτητα, για παράδειγµα, µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε διάφορα είδη άσκησης όπως η κολύµβηση ή το τρέξιµο. Σε άλλες δραστηριότητες η ταχύτητα δεν αντανακλά πάντα την ένταση της δραστηριότητας όπως π.χ. στο σκι ή την ποδηλασία όπου η σχέση έντασης-ταχύτητας επιρεάζεται από παράγοντες όπως η επιφάνεια και οι περιβαντολλογικές συνθήκες (29). Η σχέση καρδιακής συχνότητας (ΚΣ) και κατανάλωσης οξυγόνου (VO 2 ) είναι γραµµική στο µεγαλύτερο εύρος υποµέγιστων εντάσεων άσκησης (30). Έτσι, αν καθορίσουµε τη σχέση ΚΣ και VO 2, η ΚΣ µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να υπολογίσουµε τη VO 2 δίνοντας ένα καλό µέτρο έντασης της άσκησης που εκτελείται. Οι φορητοί ασύρµατοι παλµογράφοι ΠΚΣ προσφέρουν µία

4 πολύ εύχρηστη µέθοδο παρακολούθησης της έντασης της άσκησης υπό διάφορες µη-εργαστηριακές συνθήκες, αφού είναι εύκολη η χρήση τους ενώ οι ενδείξεις τους είναι σταθερές και ακριβείς κατά τη διάρκεια της άσκησης. Οι ασκούµενοι, αθλητές και µη, µπορούν εύκολα να προσαρµόσουν την ταχύτητά τους για να βρίσκονται στην επιθυµητή ένταση µε βάση την καρδιακή τους συχνότητα. Η Αµερικάνικη Αθλητιατρική Εταιρεία (American College of Sports Medicine, ACSM) υιοθετεί την καρδιακή συχνότητα ως µέθοδο παρακολούθησης της έντασης της αερόβιας άσκησης σε υγιή άτοµα (31) υποδεικνύοντας 6 διαφορετικές ζώνες (από άσκηση πολύ χαµηλής έντασης έως και άσκηση µέγιστης έντασης) εκφράζοντας την ένταση της άσκησης ως ποσοστό της VO 2max ή και σε µεταβολικά ισοδύναµα χωρίς να υπάρχει ανάγκη προσδιορισµού της σχέσης ΚΣ και VO 2. Παρόλα αυτά προτείνεται ο προσδιορισµός της σχέσης ΚΣ και VO 2 για κάθε άτοµο για µία πιο ακριβή µέτρηση της έντασης της άσκησης. Στο εργαστήριο µπορεί κάποιος να υπολογίσει τη σχέση µεταξύ ΚΣ και δεικτών ενεργειακής δαπάνης µε τη µέτρηση της VO 2 και της ΚΣ ταυτόχρονα σε διάφορες εντάσεις άσκησης. Κάτι τέτοιο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για τον υπολογισµό της ενεργειακής δαπάνης σε δραστηριότητες εκτός εργαστηρίου αν οι συνθήκες άσκησης είναι παρόµοιες. Επίσης, οι ζώνες ΚΣ που συµπίπτουν µε τη συσσώρευση γαλακτικού στο αίµα χρησιµοποιούνται συχνά για τον καθορισµό διαφόρων προπονητικών ζωνών έντασης (32). Έτσι σε µία προσπάθεια ανακάλυψης µίας αναίµακτης µεθόδου προσδιορισµού του γαλακτικού κατωφλιού των αθλητών δηµιουργήθηκαν διάφορες εξισώσεις µε βάση την ΚΣ (33) αν και αυτό δεν έχει γίνει ευρέως αποδεκτό από το σύνολο της αθλητικής επιστήµης. Σε γενικές γραµµές, η ΠΚΣ µέσω παλµογράφων µπορεί να βοηθήσει σηµαντικά στην αξιολόγηση της έντασης της άσκησης σε µία δεδοµένη στιγµή κατά τη διάρκεια εκτέλεσής της µε βάση τη σχέση της καρδιακής συχνότητας µε τη VO 2. Β. Πρόληψη του Συνδρόµου Υπερκόπωσης Η υπερκόπωση των ασκουµένων είναι αποτέλεσµα της µακρόχρονης ανισορροπίας µεταξύ της προπονητικής επιβάρυνσης και ανάληψης σε συνδυασµό µε άλλους εξωτερικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες (34). Το αποτέλεσµα είναι η µείωση της απόδοσης, η κόπωση, µεταβολές της ψυχολογικής και συναισθηµατικής κατάστασης, ο µυικός πόνος και οι διαταραχές του ύπνου (32). Εξαιτίας της σοβαρότητας της κατάστασης είναι σηµαντική η πρόληψή της ή η διακοπή της σε πρώϊµα στάδια. Μέχρι τώρα δεν υπάρχει κάποιος ξεκάθαρος δείκτης ύπαρξης του συνδρόµου υπερκόπωσης. Παρόλα αυτά, η ΚΣ και η ΜΚΣ αποτελούν καλούς δείκτες λειτουργίας του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος το οποίο συµµετέχει στην εκδήλωση του συνδρόµου. Σε συνθήκες προπονητικής υπερκόπωσης έχει παρατηρηθεί µία αύξηση της καρδιακής συχνότητας τόσο κατά την ηρεµία όσο και κατά τον ύπνο (36). Επίσης παρατηρήθηκε µία µείωση της ΚΣ κατά τη διάρκεια µέγιστης και υποµέγιστης άσκησης διαφόρων εντάσεων κατά τη διάρκεια του συνδρόµου (37). Η ΜΚΣ, όπως ήδη αναφέρθηκε, επιρεάζεται από µεταβολές του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος κάτι που παρουσιάζεται και κατά τη διάρκεια του συνδρόµου υπερκόπωσης. Άρα, µεταβολές της ΜΚΣ µπορούν να υποδείξουν εκδήλωση υπερκόπωσης στα αρχικά στάδια (35) αν και δεν υπάρχουν αρκετές µελέτες πάνω σε αυτό το θέµα. Παρόλα αυτά, η παρακολούθηση της ΚΣ και της ΜΚΣ µέσω των φορητών ασύρµατων παλµογράφων είναι πολύ χρήσιµη σε τέτοιες περιπτώσεις. Γ. Υπολογισµός της Μέγιστης Πρόσληψης Οξυγόνου (VO 2max ) και της Ενεργειακής απάνης Αναφέρθηκε ότι η VO 2 και η ΚΣ αυξάνονται γραµµικά µε την αυξανόµενη ένταση της άσκησης µέχρι και τη σχεδόν µέγιστη ένταση και ότι η αερόβια φυσική κατάσταση κάποιου µπορεί να χαρακτηριστεί µε βάση την καµπύλη της σχέσης ΚΣ-VO 2max (38), αφού η αερόβια προπόνηση

5 µειώνει την ΚΣ σε µία δεδοµένη VO 2 (39). Συνήθως όταν η VO 2max αυξάνεται η ΚΣ µειώνεται σε µία δεδοµένη απόλυτη ένταση (π.χ. µία συγκεκριµένη ταχύτητα) υποδεικνύοντας µία βελτίωση της αερόβιας ικανότητας του ατόµου. Η σχέση ΚΣ και VO 2max χρησιµοποιείται για τον υπολογισµό της VO 2max. Έτσι, ο ασκούµενος εκτελεί ένα τεστ για ένα συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα µε ταυτόχρονη παρακολούθηση της ΚΣ η οποία στη συνέχεια χρησιµοποιείται για να υπολογιστεί η VO 2max µέσω διαφόρων µαθηµατικών εξισώσεων και άλλων µεθόδων. Πρέπει να σηµειωθεί ότι ο ασκούµενος δεν φτάνει σε µέγιστη έντασης άσκησης σε αυτές τις δοκιµασίες, παρά µόνο σε υποµέγιστες εντάσεις. Η ακρίβεια αυτών µεθόδων έχει βέβαια κάποιους περιορισµούς. Αν και υποθέτουµε µία γραµµική σχέση µεταξύ ΚΣ και VO 2max, αυτό δεν ισχύει πάντα, όπως π.χ. σε πολύ χαµηλές και πολύ υψηλές εντάσεις άσκησης (40). Επίσης, ο υπολογισµός της µέγιστης καρδιακής συχνότητας συχνά µπορεί να έχει απόκλιση αφού βασίζεται στον υπολογισµό της µε βάση µόνο την ηλικία και όχι στον άµεσο προσδιορισµό της. Έτσι, η VO 2max που υπολογίζεται µε βάση αυτές τις µεθόδους παρουσιάζει απόκλιση της τάξης του 10-20% (38). Παρόλα αυτά, είναι πολύ χρήσιµες µέθοδοι γιατί προσφέρουν ασφάλεια αφού δεν επιβαρύνεται σηµαντικά ο ασκούµενος αφού δεν φθάνει ποτέ σε µέγιστο επίπεδο έντασης κάτι εξαιρετικά χρήσιµο για µη αθλητές και ηλικιωµένους. Όπως αναφέρθηκε προηγούµενα οι µοντέρνοι παλµογράφοι µπορούν πλέον να υπολογίζουν την VO 2max µε βάση την καρδιακή συχνότητα ηρεµίας, την ΜΚΣ, το φύλο, την ηλικία, το ύψος και το σωµατικό βάρος (42). Η ακρίβεια αυτού του υπολογισµού είναι της τάξης του + 2,2% (43). Η σχέση ΚΣ και VO 2 χρησιµοποιείται και για τον υπολογισµό της ενεργειακής δαπάνης (Ε ), µία µέθοδος αρκετά πιο οικονοµική, ρεαλιστική και εφικτή σε σχέση µε τις πιο δαπανηρές και πολύπλοκες εργαστηριακές µεθόδους. Υπολογίζεται πρώτα η VO 2max, όπως προαναφέρθηκε, η οποία στη συνέχεια µετατρέπεται σε Ε για διάφορες εντάσεις άσκησης (ή ΚΣ). Παρόλα αυτά, η Ε παρουσιάζει µεγαλύτερο σφάλµα µέτρησης µε αυτή τη µέθοδο σε πολύ χαµηλά επίπεδα άσκησης ή στην ηρεµία όπου η ΚΣ µπορεί να µεταβληθεί µε µία απλή κίνηση χωρίς όµως να µεταβάλεται και η Ε (44). Η απόκλιση στη µέτρηση της Ε µε αυτή τη µέθοδο µπορεί να είναι της τάξης του 15% έως και +20% (43). Επίσης, προβληµατικός είναι και ο υπολογισµός της Ε µε αυτή τη µέθοδο σε διαλειµµατικές προσπάθειες υψηλής σχετικά έντασης όπου η ΚΣ δεν προλαβαίνει να σταθεροποιηθεί. Επίσης, πρέπει να αναφερθεί ότι όταν η άσκηση σταµατήσει, η ΚΣ παραµένει σε υψηλά επίπεδα για κάποιο χρονικό διάστηµα λίγων λεπτών, κάτι που µπορεί να οδηγήσει σε σφάλµα µέτρησης της Ε. Άρα, µπορούµε να πούµε ότι ενώ η µέτρηση της ΚΣ µε παλµογράφους µπορεί να χρησιµοποιηθεί για τον υπολογισµό της Ε σε ένα µεγάλο εύρος εντάσεων άσκησης, υπάρχουν κάποιοι περιορισµοί σε κάποιες συγκεκριµένες συνθήκες άσκησης. Παράγοντες που µπορεί να επιρεάσουν την Καρδιακή Συχνότητας κατά την Άσκηση Η σχέση ΚΣ και VO 2 αλλά και άλλων παραµέτρων (π.χ. γαλακτικό) πάνω στην οποία βασιζόµαστε για να προβλέψουµε το επίπεδο φυσικής κατάστασης καθορίστηκε σε συνθήκες εργαστηρίου όπου πολλοί εξωγενείς παράγοντες που µπορούν να επιρεάσουν αυτή τη σχέση (π.χ. θερµοκρασία, υγρασία, αέρας, ύπνος, διατροφικός έλεγχος κ.λπ.) ελέγχονται στενά. Παρόλα αυτά, κάτι τέτοιο δεν συµβαίνει σε εξωτερικές συνθήκες γηπέδου κάτι που µπορεί να επιρεάσει την αξιολόγηση των δεδοµένων που παίρνουµε από τους παλµογράφους ΠΚΣ. Υπάρχουν λοιπόν κάποιοι παράγοντες που πρέπει να αναλυθούν και που επιρεάζουν άµεσα την µέτρηση της ΚΣ. Α. Μεταβλητότητα της Καρδιακής Συχνότητας από Μέρα σε Μέρα Η ΚΣ µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως δείκτης καταγραφής της έντασης της άσκησης µόνο όταν οι διαφορές στις τιµές της για το συγκεκριµένο άτοµο είναι µικρές. Παρόλα αυτά, βρέθηκε ότι η διαφοροποίηση της ΚΣ για το ίδιο άτοµο φθάνει στα επίπεδα του 4,1% κατά τη διάρκεια υποµέγιστης άσκησης και µειώνεται στο 1,6% κατά την άσκηση µέγιστης έντασης (45). Επίσης, βρέθηκε ότι η µέγιστη καρδιακή συχνότητα µπορεί να ποικίλει µέχρι και κατά 3 παλµούς/λεπτό από

6 µέρα σε µέρα (46). Οι παραπάνω διαφορές δεν είναι τόσο µεγάλες ώστε να µπορούν να µας οδηγήσουν σε σηµαντικά εσφαλµένα συµπεράσµατα. Επειδή λοιπόν είναι δυνατόν να έχουµε µικρές διαφοροποιήσεις στην ΚΣ είναι φρόνιµο να συνταγολογούµε ζώνες προπονητικής επιβάρυνσης µε βάση την ΚΣ παρά συγκεκριµένες τιµές της ΚΣ. Β. Η Επίδραση της Καρδιαγγειακής µεταφοράς Μετά τα πρώτα λεπτά άσκησης, παρατηρείται µία σταδιακή µείωση του όγκου παλµού της καρδιάς και µία σταθερή αύξηση της ΚΣ, ένα φαινόµενο το οποίο χαρακτηρίστηκε µε τον όρο καρδιακή µεταφορά (cardiovascular drift) (47). Αυτή η µεταφορά παρατηρήθηκε σε παρατεταµένη άσκηση χαµηλής έως µέτριας έντασης και χαρακτηρίζεται από σταδιακή αύξηση της ΚΣ, µε το µεγαλύτερο µέρος αυτής της αύξησης να παρατηρείται στα πρώτα στάδια της προσπάθειας (47). Θεωρείται ότι αυτή η αύξηση της ΚΣ οφείλεται στην απώλεια υγρών και τη διαστολή των περιφερειακών αγγείων κατά την άσκηση (48). Πραγµατικά, αρκετές µελέτες έδειξαν ότι η ΚΣ επιρεάζεται σηµαντικά από την απώλεια υγρών και την αύξηση της θερµοκρασίας του σώµατος κατά την άσκηση (49). Αυτός ο παράγοντας θα πρέπει λοιπόν να υπολογίζεται όταν συνταγολογούνται προπονητικές ζώνες µε βάση την ΚΣ αφού οι γυµναστές θα πρέπει να υπολογίζουν ότι όσο θα περνά η ώρα η απώλεια υγρών αυξάνεται όπως και η θερµοκρασία µε αποτέλεσµα την αύξηση και της ΚΣ η οποία µπορεί να είναι της τάξης έως και 15%. Γ. Η Επίδραση της Κατάστασης Ενυδάτωσης Όταν έχουµε σηµαντική απώλεια υγρών, παρατηρείται µείωση της καρδιακής παροχής αίµατος και αυτή η µείωση είναι τόσο µεγάλη όσο είναι και η µείωση του σωµατικού βάρους εξαιτίας της αφυδάτωσης (50). Η µείωση της καρδιακής παροχής έχει ως αποτέλεσµα την αύξηση της ΚΣ και µία σχετικά µεγαλύτερη µείωση του όγκου παλµού. Κάτι ανάλογο επιβεβαιώθηκε και κατά την άσκηση (50). Άρα, οι γυµναστές πρέπει να προσέχουν την κατάσταση ενυδάτωσης των ασκουµένων (ακόµη και όταν η θερµοκρασία είναι φυσιολογική) γιατί η ΚΣ µπορεί να αυξηθεί έως και 7,5%. Αυτό σηµαίνει ότι σε περίπτωση αφυδάτωσης η χρήση των παλµογράφων για την παρακολούθηση της ΚΣ και της προπονητικής έντασης θα έχει µειωµένη αξιοπιστία.. Η Επίδραση της Θερµοκρασίας Στο εργαστήριο η θερµοκρασία ελέγχεται πολύ καλά αλλά κάτι τέτοιο δεν συµβαίνει σε εξωεργαστηριακές συνθήκες άσκησης. Μεταβολές της θερµοκρασίας µπορεί να επιρεάσουν την αξιολόγηση της προπονητικής έντασης µε βάση την ΚΣ. Η ΚΣ αυξάνεται στο ζεστό περιβάλλον (52). Αυτό οφείλεται πιθανά στην αύξηση της κεντρικής θερµοκρασίας του σώµατος (53) αφού οι µηχανισµοί απώλειας θερµότητας του σώµατος σε τέτοιες συνθήκες δεν επαρκούν. Η αύξηση της ΚΣ µε την αύξηση της θερµοκρασίας µπορεί να οφείλεται και στην αυξηµένη ενεργοποίηση των θερµο-αντανακλαστικών του µυικού ιστού κατά την άσκηση. Άρα λοιπόν, σε τέτοιες συνθήκες (υψηλής θερµοκρασίας) η ΚΣ αυξάνεται στην ίδια σχετική ένταση (σε σχέση µε συνθήκες φυσιολογικής θερµοκρασίας) κατά περίπου 10 παλµούς/λεπτό (51). Συνεπώς, σε τέτοιες συνθήκες η ΚΣ µπορεί να µην είναι και ο καλύτερος δείκτης της προπονητικής έντασης. Όταν βρισκόµαστε σε καταστάσεις ψύχους η ροή του αίµατος προς το δέρµα µειώνεται ενώ αυξάνεται ο µεταβολικός ρυθµός. Για να µειωθεί η απώλεια θερµότητας ενεργοποιούνται µηχανισµοί που προκαλούν αγγειοσυστολή των αγγείων της επιδερµίδας ενώ το αίµα στις φλέβες των άκρων (χέρια, πόδια) οδηγείται όχι στις επιφανειακές φλέβες αλλά στις εν τω βάθει φλέβες για να αυξηθεί έτσι ο κεντρικός όγκος αίµατος και η φλεβική επιστροφή του αίµατος προς την καρδιά. Το ρίγος δε αποτελεί έναν αντανακλαστικό µηχανισµό για να αυξηθεί ο µεταβολικός ρυθµός. Αφού η µηχανική απόδοση του ρίγους είναι σχεδόν 0% όλη η ενέργεια µετατρέπεται σε θερµότητα. Κατά

7 τη διάρκεια του ρίγους συµµετέχουν αρκετές µυικές οµάδες αυξάνοντας έτσι τον µεταβολικό ρυθµό κατά 2-4 φορές (54). Η VO 2 κατά τη διάρκεια άσκηση σε συνθήκες ψύχους είναι υψηλότερη για να καλύψει το ενεργειακό κόστος του ρίγους (56). Η ΚΣ σε τέτοιες συνθήκες µειώνεται και επιστρέφει στις φυσιολογικές τιµές όταν η θερµοκρασία του περιβάλλοντος επανέρχεται στις φυσιολογικές της τιµές (55) τόσο κατά την ηρεµία όσο και κατά την άσκηση. Μάλιστα, οι διαφορές της VO 2 σε συνθήκες ψύχους είναι µεγαλύτερες όσο αυξάνεται η ένταση της άσκησης (56). Η αύξηση της VO 2 οφείλεται πιθανά σε αύξηση της καρδιακής παροχής αίµατος που µε τη σειρά της οφείλεται στην αύξηση του όγκου παλµού της καρδιάς εξαιτίας του αυξηµένου κεντρικού όγκου αίµατος και της αυξηµένης φλεβικής επιστροφής αίµατος (56). Παρόλα αυτά, η ΚΣ σε διάφορες εντάσεις άσκησης σε συνθήκες ψύχους δεν παρουσίασε µεγάλες µεταβολές από το φυσιολογικό. Συνεπώς, σε συνθήκες ψύχους η ΚΣ παραµένει σχετικά αµετάβλητη αλλά η VO 2 είναι υψηλότερη µε αποτέλεσµα η µέτρηση της ΚΣ να υποτιµά την πραγµατική ένταση της άσκησης. Συµβουλεύουµε λοιπόν τους ασκούµενους να προπονούνται σε χαµηλότερες προπονητικές ζώνες σε συνθήκες ψύχους ώστε να επιτύχουν την απαιτούµενη προπονητική επιβάρυνση. Ε. Η Επίδραση του Υψόµετρου Η µερική πίεση οξυγόνου (PO 2 ) µειώνεται σηµαντικά σε µεγάλο υψόµετρο αλλά το κόστος οξυγόνου για εκτέλεση έργου παραµένει παρόµοιο µε αυτό σε µηδενικό υψόµετρο (59). Γι αυτό το λόγο η καρδιά αναγκάζεται να στείλει περισσότερο αίµα προς τους εργαζόµενους µυς. Η καρδιακή παροχή αίµατος σε συνθήκες υποµέγιστης έντασης σε υψόµετρο αυξάνεται εξαιτίας της αύξησης της ΚΣ (60). Σε συνθήκες µέγιστης έντασης άσκησης σε υψόµετρο η ΚΣ παραµένει η ίδια ή είναι ελαφρώς µειωµένη σε σχέση µε αυτή που υφίσταται σε µηδενικό υψόµετρο (60). Παρόλα αυτά, σε συνθήκες υψοµέτρου η σχέση VO 2 και ΚΣ παραµένει γραµµική µε συνέπεια η VO 2 στην ίδια ΚΣ να είναι µειωµένη έως και κατά 70% (58). Όταν παραµείνουµε σε υψόµετρο πάνω από 3-4 ηµέρες επέρχονται κάποιες φυσιολογικές προσαρµογές που έχουν ως αποτέλεσµα τη µείωση της καρδιακής παροχής σε τιµές που παρατηρούνται σε φυσιολογικό υψόµετρο (60). Αυτό οφείλεται κυρίως στη µείωση του όγκου παλµού. Κατά συνέπεια η ΚΣ παραµένει αυξηµένη καθόλη τη διάρκεια της παραµονής στο υψόµετρο. Έχουν παρατηρηθεί έως και κατά 18% υψηλότερες τιµές ΚΣ σε υποµέγιστη άσκηση σε σχέση µε το επίπεδο της θάλασσας και αυτές οι τιµές παρέµειναν υψηλότερα (10%) ακόµη και µετά από 4 εβδοµάδες παραµονής (57,61). Άρα, όταν βρισκόµαστε στο υψόµετρο, η ΚΣ σε υποµέγιστη άσκηση αυξάνεται ενώ η VO 2 παραµένει σταθερή και κατά συνέπεια, η σχέση ΚΣ-VO 2 που αξιολογήθηκε σε επίπεδο θάλασσας δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε υψόµετρο αφού η ένταση της άσκησης θα υπερεκτιµηθεί. Συµπέρασµα Συµβουλεύουµε τους επαγγελµατίες γυµναστές αλλά και τους ασκούµενους και αθλητές να χρησιµοποιούν την τεχνολογία των φορητών παλµογράφων ΠΚΣ για την καταγραφή της προπονητικής τους έντασης αλλά αυτό θα πρέπει να γίνεται µε βάση την επιστηµονική γνώση του θέµατος γνωρίζοντας κάτω από ποιες συνθήκες αυτές οι µετρήσεις µπορούν να δώσουν εσφαλµένα συµπεράσµατα. Επίσης, προτείνουµε οι γυµναστές και οι προπονητές να εξετάζουν κάθε περίπτωση ασκούµενου ξεχωριστά και να έχουν υπόψη τους όλους εκείνους τους παράγοντες που µπορεί να επιρεάσουν την ΚΣ κατά την άσκηση. Βιβλιογραφία 1. Holler NJ. New method for heart studies. Science 1961; 134: Tsuji H, Venditti Jr FJ, Manders ES, et al. Reduced heart rate variability and mortality risk in an elderly cohort: the Framingham Heart Study. Circulation 1994; 90 (2): Tsuji H, Larson MG, Venditti Jr FJ, et al. Impact of reduced heart rate variability on risk for cardiac events: the Framingham Heart Study. Circulation 1996; 94 (11):

8 4. Molgaard H, Sorensen KE, Bjerregaard P. Attenuated 24-h heart rate variability in apparently healthy subjects, subsequently suffering sudden cardiac death. Clin Auton Res 1991; 1 (3): Kamath MV, Fallen EL. Power spectral analysis of heart rate variability: a noninvasive signature of cardiac autonomic function. Crit Rev Biomed Eng 1993; 21 (3): Malliani A, Pagani M, Lombardi F, et al. Cardiovascular neural regulation explored in the frequency domain. Circulation 1991; 84 (2): Eckberg DL. Human sinus arrythmia as an index of vagal cardiac outflow. J Appl Physiol 1983; 54: Nakamura Y, Yamamoto Y, Muraoka I. Autonomic control of heart rate during physical exercise and fractal dimension of heart rate variability. J Appl Physiol 1993; 74 (2): Jensen-Urstad K, Storck N, Bouvier F, et al. Heart rate variability in healthy subjects is related to age and gender. Acta Physiol Scand 1997; 160 (3): Liao D, Barnes RW, Charnbless LE, et al. Age, race, and sex differences in autonomic cardiac function measured by spectral analysis of heart rate variability: the ARIC study. Atherosclerosis risk in communities. Am J Cardiol 1995; 76 (12): Brown TE, Beightol LA, Koh J, et al. Important influence of respiration on human R-R interval power spectra is largely ignored. J Appl Physiol 1993; 75 (5): Pagani M, Lombard! F, Guzzetti S, et al. Power spectral analysis of heart rate and arterial pressure variabilities as a marker of sympatho-vagal interaction in man and conscious dog. Circ Res 1986; 59 (2): Perini R, Orizio C, Milesi S, et al. Body position affects the power spectrum of heart rate variability during dynamic exercise. Eur J Appl Physiol 1993; 66 (3): Casadei B, Cochrane S, Johnston J, et al. Pitfalls in the interpretation of spectral analysis of the heart rate variability during exercise in hurnans. Acta Physiol Scand 1995; 153 (2): Perini R, Orizio C, Gamba A, et al. Kinetics of heart rate and catecholamines during exercise in humans: the effect of heart denervation. Eur J Appl Physiol 1993; 66 (6): Gonzalez-Camarena R, Carrasco-Sosa S, Rornan-Ramos R, et al. Effect of static and dynamic exercise on heart rate and blood pressure variabilities. Med Sci Sports Exerc 2000; 32 (10): Lewis SF, Nylander E, Gad P, et al. Non-autonomic component in bradycardia of endurance trained men at rest and during exercise. Acta Physiol Scand 1980; 109 (3): Stegemann J, Busert A, Brock D. Influence of fitness on the blood pressure control system in man. Aerosp Med 1974; 45 (1): Vatner DE, Lavallee M, Arnano J, et al. Mechanisms of supersensitivity to sympathomimetic amines in the chronically denervated heart of the conscious dog. Circ Res 1985; 57 (1): Goldsmith RL, Bigger JT, Bloomfield DM, et al. Physical fitness as a determinant of vagal modulation. Med Sci Sports Exerc 1997; 29 (6): Puig J, Freitas J, Carvalho MJ, et al. Spectral analysis of heart rate variability in athletes. J Sports Med Phys Fitness 1993; 33 (1): Loimaala A, Huikuri H, Oja P, et al. Controlled 5-mo aerobic training improves heart rate but not heart rate variability or baroreflex sensitivity. J Appl Physiol 2000; 89 (5): Heart rate variability: standards of measurement, physiological interpretation and clinical use. Task Force of the European Society of Cardiology and the North American Society of Pacing and Electrophysiology. Circulation 1996; 93 (5): Leger L, Thivierge M. Heart rate monitors: validity, stability and functionality. Physician Sports Med 1988; 16 (5): Thivierge M, Leger L. Validite des cardiofrequencemetres. Sci Sports 1988; 3: Seaward B, Sleamakee R, McAuliffe T, et al. The precision and accuracy of a portable heart rate monitor. Biomed Instrument Techno! 1990; 24: Godsen R, Carroll T, Stone S. How well does Polar Vantage XL heart rate monitor estimate actual heart rate? Med Sci Sports Exerc 1991; 23 Suppl. 5: S14

9 28. Kinnunen H, Heikkila I. The timing accuracy of the PolarVantage NV heart rate monitor. J Sports Sci 1998; 16: Jeukendrup A, Van Diemen A. Heart rate monitoring during training and competition in cyclists. J Sports Sci 1998; 16: Astrand P, Rodahl K. Textbook of work physiology. New York: McGrawHill, American College of Sports Medicine Position Stand. The recommended quantity and quality of exercise for developing and maintaining cardiorespiratory and muscular fitness, and. flexibility in healthy adults. Med Sci Sports Exerc 1998; 30 (6): Halson SL, Bridge MW, Meeuwsen R, et al. Time course of performance changes and fatigue markers during intensified training in trained cyclists. J Appl Physiol 2002; 93 (3): Conconi F, Ferrari M, Ziglio PG, et al. Determination of the anaerobic threshold by a noninvasive field test in runners. J Appl Physiol 1982; 52 (4): Urhausen A, Gabriel HH, Weiler B, et al. Ergometric and psychological findings during overtraining: a long-term follow-up study in endurance athletes. Int J Sports Med 1998; 19 (2): Uusitalo AL, Uusitalo AJ, Rusko HK. Heart rate and blood pressure variability during heavy training and overtraining in the female athlete. Int S Sports Med 2000; 21 (1): Stray-Gundersen J, Videman T, Snell PG. Changes in selected parameters during overtraining. Med Sci Sports Exerc 1986; 18: S Costill DL, Flynn MG, Kirwan JP, et al. Effects of repeated days of intensified training on muscle glycogen and swimming performance. Med Sci Sports Exerc 1988; 20 (3): McArdle W, Katch F, Katch V. Exercise physiology: energy, nutrition and human performance. 4th ed. Baltimore (MD): Williams and Wilkins, Ekblom B, Astrand P-O, Saltin B, et al. Effect of training on circulatory response to exercise. J Appl Physiol 1968; 24 (4): Davies CT. Limitations to the prediction of maximum oxygen intake from cardiac frequency measurements. J Appl Physiol 1968; 24 (5): Kinnunen H, Vainamo K, Hautala A, et al. Artificial neural network in predicting maximal aerobic power. Med Sci Sport Exerc 2000; 32 (5 Suppl.): S Laukkanen R. Scientific development and evaluation of the Polar Fitness test 43. Spurr GB, Prentice AM, Murgatroyd PR, etal. Energy expenditure from minute-by-minute heartrate recording: comparison with indirect calorimetry. Am J Clin Nutr 1988; 48: Luke A, Maki KC, Barkey N, et al. Simultaneous monitoring of heart rate and motion to assess energy expenditure. Med Sci Sports Exerc 1997; 29 (1): Taylor C. Some properties of maxima] and submaximal exercise with reference to physiological variation and the measurement of exercise tolerance. Am J Physiol 1944; 142: Astrand PO, Saltin B. Oxygen uptake during the first minutes of heavy muscular exercise. J Appl Physiol 1961; 16 (6): Ekelund LG. Circulatory and respiratory adaptations during prolonged exercise. Acta Physiol Scand 1967; 70 Suppl. 68: Rowell LB. Human cardiovascular adjustment to exercise and thermal stress. Physiol Rev 1974; 54: Hamilton MX, Gonzalez-Alonso J, Montain SJ, et al. Fluid replacement and glucose infusion during exercise prevent cardiovascular drift. J Appl Physiol 1991; 71 (3): Saltin B. Circulatory response to submaximal and maximal exercise after thermal dehydration. 3 Appl Physiol 1964; 19 (6): Gonzalez-Alonso J, Teller C, Andersen SL, et al. Influence of body temperature in the development of fatigue during prolonged exercise in the heat. J Appl Physiol 1999; 86 (3): Rowell LB, Marx HJ, Bruce RA, et al. Reductions in cardiac output, central blood volume, and stroke volume with thermal stress in normal men during exercise. J Clin Invest 1966; 45:

10 53. Jose AD, Stitt F, Collison D. The effects of exercise and changes in body temperature on the intrinsic heart rate in man. Am Heart J 1970; 79 (4): Bell DP, Tikuisis P, Jacobs I. Relative intensity of muscular contraction during shivering. J Appl Physiol 1992; 72: Craig AB, Dvorak M. Thermal regulation of man exercising during water immersion. J Appl Phsyiol 1968; 25 (1): McArdle WD, Magel JR, Lesmes GR, et al. Metabolic and cardiovascular adjustment to work in air and water at 18, 25 and 33 degrees C. J Appl Physiol 1976; 40 (1): Klausen K, Dill DB, Horvath SM. Exercise at ambient and high oxygen pressure at high altitude and at sea level. J Appl Physiol 1970; 29 (4): Stenberg J, Ekblom B, Messin R. Hernodynamic response to work at simulated altitude, 4.000m. J Appl Physiol 1966; 21 (5): West JB. Do climbs to extreme altitudes cause brain damage? Lancet 1986; II: Vogel JA, Hansen JE, Harris CW. Cardiovascular responses in man during exhaustive work at sea level and high altitude. J Appl Physiol 1967; 23 (4): Klausen K. Cardiac output in man in rest and work during and after acclimatization to 3,800m. J Appl Physiol 1966; 21 (2):

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ

Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ Αργύρης Τουμπέκης Επίκουρος Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΣΕΦΑΑ Σημαντικός μεταβολίτης Χρήσιμος για τον προσδιορισμό της έντασης στην άσκηση/προπόνηση Πως θα αντλήσουμε τις Χρήσιμος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Νο 2. Περιεχόµενα Εργαστηρίου Νο 2. Αξιολόγηση της αερόβιας και αναερόβιας ικανότητας

Εργαστήριο Νο 2. Περιεχόµενα Εργαστηρίου Νο 2. Αξιολόγηση της αερόβιας και αναερόβιας ικανότητας Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ N48 ΕΡΓΑΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΤΗ ΑΘΛΗΤΙΗ ΑΠΟΔΟΗ ΘΕΜΑΤΙΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Εργαστηριακά Μαθήµατα Εργοφυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & AΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ Θωμάς Μεταξάς, PhD

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. Στόχοι της διάλεξης Να καταλάβουµε πως η προπόνηση µπορεί να µεγιστοποιιήσει τις δυνατότητες των ενεργειακών µας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. Στόχοι της διάλεξης Να καταλάβουµε πως η προπόνηση µπορεί να µεγιστοπιήσει τις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ VO2max Βαμβακούδης Ευστράτιος Επίκουρος Καθηγητής Εργοφυσιολογικής Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & AΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ Διευθυντής: Καθηγητής Κων/νος Μανδρούκας ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

αναερόβιων συστημάτων απελευθέρωσης ενέργειας.

αναερόβιων συστημάτων απελευθέρωσης ενέργειας. Απόσταση VO 2 800m 96,3 1500m 85,1 3km 77,8 Εκτίμηση αναερόβιων συστημάτων απελευθέρωσης ενέργειας. Προμήθεια ΑΤP Μεταβολίτες μυ (από μυϊκή βιοψία) στη διάρκεια αγώνα 400m (51sec) Παράμετρος Ηρεμία Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗN ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΡΟΜΟΙ ΣΚΟΠΟΣ Αξιόπιστη και τεκμηριωμένη γνώση σε θέμα (περιοχή) ανάλογη με το επιστημονικό ενδιαφέρον του φοιτητή. Εκμάθηση της διαδικασίας απόκτησης τεκμηριωμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100.

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100. ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Πήδουλας Γεώργιος, Σούλας Δημήτριος, Βουτσελάς Βασίλειος Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913 MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Σπύρος Κέλλης Καθηγητής Προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ.

Σπύρος Κέλλης Καθηγητής Προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ kellis@phed.auth.gr Επιστημονικός συνεργάτης του Metrisis info@metrisislab.gr Η ικανότητα αντοχής χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος A Καρδιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Εργαστήριο Δοκιμασίας Κόπωσης και Αποκατάστασης Καρδιοπαθών Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος ς Καμπερίδης Κατάταξη Μυοκαρδιοπαθει

Διαβάστε περισσότερα

Παρακάτω παρατίθενται οι σηµαντικότερες λειτουργίες του δροµικού κοµπιούτερ:

Παρακάτω παρατίθενται οι σηµαντικότερες λειτουργίες του δροµικού κοµπιούτερ: ΡΟΜΙΚΟ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ/ ΦΟΡΗΤΟ ΚΑΡ ΙΟΣΥΧΝΟΜΕΤΡΟ POLAR RS800sd Το να µάθεις να τρέχεις µε γρηγορότερο και διασκελισµό µπορεί να αυξήσει δραµατικά την απόδοσή σας σε αγωνίσµατα µεγάλων αποστάσεων όπως το τρίαθλο,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό ΓΕΛ Πάτρας Πρόγραμμα «ESCAPE» 2014-15

Πρότυπο Πειραματικό ΓΕΛ Πάτρας Πρόγραμμα «ESCAPE» 2014-15 Πρότυπο Πειραματικό ΓΕΛ Πάτρας Πρόγραμμα «ESCAPE» 2014-15 OUR TEACHERS: PAVLAKIS IOANNIS CHRISTOPOOLOO MARISA GKOTSOPOOLOU ELENI KOONAVI EVI Η ΟΜΑΔΑ ΜΑΣ Α/Α ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ class 1 Σταθοπούλου Μαρία Α2 2

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών

Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών (Μέλος Δικτύου ESCAPE) Πρόγραμμα ΚΕΣΥΠ : ESCAPE «Μια εκπαιδευτική αθλητική πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών» Εργασία μαθητών Θέμα : «Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Η Αερόβια προπόνηση στην παιδική και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Εισαγωγή Αντοχή είναι η ικανότητα αντίστασης του παιδικού οργανισμού στην κόπωση. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ SPECIFICITY OF TRAINING (ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ) OVERLOAD

Διαβάστε περισσότερα

Διαλειμματική άσκηση υψηλής έντασης: φυσιολογικές αποκρίσεις και προσαρμογές

Διαλειμματική άσκηση υψηλής έντασης: φυσιολογικές αποκρίσεις και προσαρμογές Διαλειμματική άσκηση υψηλής έντασης: φυσιολογικές αποκρίσεις και προσαρμογές Γρηγόρης Μπογδάνης, Ph.D., ΣΕΦΑΑ Αθήνας Διαλειμματική άσκηση υψηλής έντασης High Intensity Interval Training ή ΗΙΙΤ Μορφή εκγύμνασης

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Μάνου Λέκτορας Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. vmanou@phed.auth.gr

Βασιλική Μάνου Λέκτορας Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. vmanou@phed.auth.gr Βασιλική Μάνου Λέκτορας Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ vmanou@phed.auth.gr ύναμη Φυσική κατάσταση Συντονιστικές ικανότητες Αντοχή Ταχύτητα Κινητικότητα (ευκαμψία-ευλυγισία) Η ικανότητα του ατόμου να εκτελεί μέτριες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913 MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B ΟΡΙΣΜΟΣ Γενικά με τον όρο αντοχή εννοούμε την φυσική (σωματική) και ψυχική ανθεκτικότητα του παίκτη στην κόπωση σε επιβαρύνσεις μεγάλης διάρκειας και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΑΝΤΟΧΗ

Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΑΝΤΟΧΗ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝ. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΕΓΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΕ ΟΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΕΡΟΒΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΙΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

(Β. Κλεισούρας, 2004)

(Β. Κλεισούρας, 2004) Όρια Αθλητικής Απόδοσης Γενετικά προκαθορισμένα όρια Κοσμάς Χριστούλας Αν. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Α.Π.Θ. Άμεσες προσαρμογές / αντιδράσεις Πρόσκαιρες φυσιολογικές αποκρίσεις ή απαντήσεις ή αντιδράσεις στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ «ΕΝΤΑΣΗΣ» ΚΑΙ ΤΗΣ «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΑΝΗΣ» ΣΤΑ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΑΛΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΦΟΡΗΤΗΣ ΚΑΡ ΙΟΣΥΧΝΟΜΕΤΡΙΑΣ

ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ «ΕΝΤΑΣΗΣ» ΚΑΙ ΤΗΣ «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΑΝΗΣ» ΣΤΑ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΑΛΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΦΟΡΗΤΗΣ ΚΑΡ ΙΟΣΥΧΝΟΜΕΤΡΙΑΣ Απόστολος Θεοδώρου Ph.D ιδάσκων στο Τ.Ε.Φ.Α.Α ΑΘΗΝΩΝ (Αθλητικά Άλµατα) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ «ΕΝΤΑΣΗΣ» ΚΑΙ ΤΗΣ «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΑΝΗΣ» ΣΤΑ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΑΛΜΑΤΑ ΜΕΣΩ ΦΟΡΗΤΗΣ ΚΑΡ ΙΟΣΥΧΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι κύριοι παράµετροι

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ.

Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ. Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ. Ταλέντο (Costill): Η ικανότητα του οργανισμού να ανταπεξέρχεται σε υψηλά στρεσσογόνα ερεθίσματα και να προσαρμόζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ. Τύποι Φυσιολογικές προσαρµογές ιάρκεια ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ. Τύποι Φυσιολογικές προσαρµογές ιάρκεια ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Τύποι Φυσιολογικές προσαρµογές Βασικό

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΤΕΣΤ ΠΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ

ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΤΕΣΤ ΠΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: EΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΤΕΣΤ ΠΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της αντοχής στο ποδόσφαιρο. Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ

Ανάπτυξη της αντοχής στο ποδόσφαιρο. Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ Ανάπτυξη της αντοχής στο ποδόσφαιρο Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ Βασικά ερωτήματα και προβληματισμοί για το σχεδιασμό προπόνησης αντοχής Είναι η αντοχή σημαντική για το ποδόσφαιρο; Ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Προπόνηση Άπνοιας Αρχές & πρακτικές εφαρμογές

Προπόνηση Άπνοιας Αρχές & πρακτικές εφαρμογές Προπόνηση Άπνοιας Αρχές & πρακτικές εφαρμογές Γεώργιος Κ. Σακκάς PhD Κλινικός Εργοφυσιολόγος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας gsakkas@med.uth.gr Θα συζητήσουμε... Βασικές Αρχές Προσαρμογές του οργανισμού μετά από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Εισηγητής: Πήδουλας Γεώργιος Msc. 1 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Βελτιώνει την κεντρική και περιφερική ροή αίματος και ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΙ ΜΥΕΣ & ΦΥΣΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ. Γ. Κουτεντάκης 1/2 ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΙ ΜΥΕΣ ΕΙΣΠΝΟΗ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΙ ΜΥΕΣ & ΦΥΣΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ. Γ. Κουτεντάκης 1/2 ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΙ ΜΥΕΣ ΕΙΣΠΝΟΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΙ ΜΥΕΣ & ΦΥΣΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ Οι αναπνευστικοί μύες έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά όπως και οι άλλοι σκελετικοί μύες Γ. Κουτεντάκης 1/2 1 ΤΕΦΑΑ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας,, 42 Τρίκαλα 2 School of Sports,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης ΙΙ: Ταχύτητα - Ρυθµός αγώνα - Αποκατάσταση

Μέθοδοι Προπόνησης ΙΙ: Ταχύτητα - Ρυθµός αγώνα - Αποκατάσταση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης ΙΙ: Ταχύτητα - Ρυθµός

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ανάπτυξης. Μορφές µυϊκής δραστηριότητας Νευρικό σύστηµα

Θέµατα ανάπτυξης. Μορφές µυϊκής δραστηριότητας Νευρικό σύστηµα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ-ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η φυσιολογία του ποδοσφαίρου Dr. Ζήσης Παπανικολάου (Ph.D., Ed.Μ.) ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Θέµατα ανάπτυξης Μεταφορά Ο2 Πνευµονικός

Διαβάστε περισσότερα

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.»

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» «Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της εργασίας ήταν να εξετάσει τις επιδράσεις ενός προγράμματος ανάπτυξης μυϊκής δύναμης και υπερτροφίας,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Σαμαρά Β., Γιαταγαντζίδης Α., Δώνης Α., Ισαακίδου Σ., Κοντού Ε., Κουγιουμτζίδης Ν., Μαρτάκου Α., Μεχανετζίδου Μ., Μπαλτζόπουλος Α., Νούλης Β., Πάδη Μ., Παπαϊωαννίδης Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες. Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου

Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες. Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Αιμοδυναμικό monitoring Βασικές αρχές Δυναμικοί δείκτες Τσαγκούριας Ματθαίος ΜΕΘ Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Βασικές αρχές αιμοδυναμικού monitoring Δεν υπάρχει τεχνική που να βελτιώνει την κλινική έκβαση από

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Τα χρόνια αποτελέσματα της συστηματικής άσκησης στο διπλό γινόμενο σε υγιή άτομα Αθανάσιος Μανδηλάρης,1 Δημήτριος Σούκος2 1 Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΑΣΚΗΣΗ, ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MB01 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό Αθλητισµό Ι»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό Αθλητισµό Ι» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 6 (3), 329 339 Δημοσιεύτηκε: 31 Δεκεμβρίου 2008 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 6 (3), 329-339 Released: December 31, 2008 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING β-ενδορφίνη και άσκηση ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S β-ενδορφίνη Ενδογενές οπιοειδές το οποίο εκκρίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πολλές αθλητικές δραστηριότητες διεξάγονται σε ανοικτά γήπεδα ή υπαίθριους χώρους κάτω από συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Αυτό αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΗ Ονοματεπώνυμο : Hμερ. Γέννησης: ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Η αίσθηση του κρύου Το στρες που ασκείται από το ψύχος στον οργανισμό μας, κατά την έκθεση του ανθρώπου σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 1013 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης στον

Διαβάστε περισσότερα

«Καρδιοαναπνευστική δοκιμασία Κοπώσεως»

«Καρδιοαναπνευστική δοκιμασία Κοπώσεως» «Καρδιοαναπνευστική δοκιμασία Κοπώσεως» Δημόπουλος Σταύρος, Παθολόγος-Εντατικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών, Εργαστήριο Εργοσπιρομετρίας και Αποκατάστασης, ΕΚΠΑ 2 ο Επιμορφωτικό Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HEART RATE VARIABILITY

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HEART RATE VARIABILITY ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ HEART RATE VARIABILITY Ποσοτική αξιολόγηση του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος μέσω της ανάλυσης Heart Rate Variability Το NervExpress

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Εισαγωγή Στις µέρες µας έχει αναγνωριστεί η ιδιαίτερη αξία της άσκησης και η συµβολή της στην προάσπιση της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ια Βίου Φυσική Κατάσταση ΚΩ. Μ/ΤΟΣ-ΜΑΜ ΑΘΛ.012-11325 ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ (ECTS) 3 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα Επιλογής ΤΡΟΠΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ιαλέξεις/εργαστηριακά Μαθήµατα/Πρακτική Εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

Πως η διακοπτόµενη άσκηση µικρής διαρκείας µπορεί να έχει περισσότερα οφέλη από την παρατεταµένη αεροβική

Πως η διακοπτόµενη άσκηση µικρής διαρκείας µπορεί να έχει περισσότερα οφέλη από την παρατεταµένη αεροβική Dr Ζάγκλης ηµήτρης Ιατρός - Νευρολόγος ΚΕΝΤΡΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ InMedis.gr Πως η διακοπτόµενη άσκηση µικρής διαρκείας µπορεί να έχει περισσότερα οφέλη από την παρατεταµένη αεροβική Το ανθρώπινο σώµα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική κατάσταση Παράμετροι της φυσικής κατάστασης που αναφέρονται στην υγεία

Φυσική κατάσταση Παράμετροι της φυσικής κατάστασης που αναφέρονται στην υγεία Φυσική κατάσταση Η φυσική υγεία ή φυσική κατάσταση (όπως συνηθίζεται να αποκαλείται στους κόλπους των επαγγελματιών της άσκησης), που αντιστοιχεί στον αγγλικό όρο Physical Fitness, είναι ένας πολυδιάστατος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 2: Η επίδραση της άσκησης στην υγεία Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Μ.Κ.1012 «Ανάπτυξη φυσικής κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Υπερπροπόνηση ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Υπερπροπόνηση Τι είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν;

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Γρηγόρης Μπογδάνης, PhD Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ VO 2 ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η VO 2 ;

Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ VO 2 ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η VO 2 ; Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ VO 2 ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η VO 2 ; Η VO 2 µετρά την κατανάλωση οξυγόνου και συνήθως αναφέρεται στον όγκο οξυγόνου που καταναλώνεται σε 1 λεπτό. Τα παρακάτω γραφόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση, Αξιολόγηση της Αντοχής σε Ελεύθερα Αθλούμενους και Δρομείς Υγείας

Βελτίωση, Αξιολόγηση της Αντοχής σε Ελεύθερα Αθλούμενους και Δρομείς Υγείας Βελτίωση, Αξιολόγηση της Αντοχής σε Ελεύθερα Αθλούμενους και Δρομείς Υγείας Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Α.Π.Θ. kellis@phed.auth.gr info@metrisislab.gr Καθοδήγηση ρύθμιση της προπονητικής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης 1 ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1 Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης Η µεταφορά ενέργειας στο σώµα διαφέρει ανάλογα µε το είδος της άσκησης, τη διάρκεια, την ένταση και

Διαβάστε περισσότερα

. (Ασκήσεις προς αποφυγή)

. (Ασκήσεις προς αποφυγή) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωσημεθοδολογία-προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Κ.Ε. «Ανάπτυξη ταχύτητας και ευλυγισίας» 5η

Διαβάστε περισσότερα

10η ιάλεξη: Υπερπροπόνηση (Ι) Overtraining (Ι)

10η ιάλεξη: Υπερπροπόνηση (Ι) Overtraining (Ι) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής Αντοχή Δύναμη Επιμέρους ικανότητες Φυσικής Κατάστασης Ευκαμψία Ευλυγισία Ταχύτητα Αντοχή Αντοχή είναι η ικανότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων

ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων ρ ΠΑΞΙΝΟΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ ιευθυντής Τοµέα Φυσικής & Πολιτισµικής Αγωγής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων Οι δυσµενείς κλιµατολογικές συνθήκες επιβαρύνουν σηµαντικά τις φυσιολογικές λειτουργίες του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Ph.D., C.S.C.S., Λέκτορας T.E.Φ.A.A..Π.Θ. Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΥΪΚΗΣ ΥΝΑΜΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Οι µετρήσεις δύναµης αντιπροσωπεύουν συγκεκριµένες ποιοτικές παραµέτρους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΥΪΚΗΣ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗΣ ΜΕ ΒΑΡΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΥΪΚΗΣ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗΣ ΜΕ ΒΑΡΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΥΪΚΗΣ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗΣ ΜΕ ΒΑΡΗ 1. Multiple-set system: 2-3 σετ προθέρμανσης με αυξανόμενη αντίσταση ακολουθούμενα από πολλαπλά σετ σταθερής αντίστασης. Για πολυαρθρικές ασκήσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE"

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας REE Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE" By Denise Schwartz, MS, RD, FADA, CNSD Τι είναι η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας; Η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας αναφέρεται στο ποσό των θερµίδων που χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Το Εβδοµαδιαίο και το Ηµερήσιο Πλάνο

Το Εβδοµαδιαίο και το Ηµερήσιο Πλάνο ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Το εβδοµαδιαίο και το ηµερήσιο πλάνο ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Το Εβδοµαδιαίο

Διαβάστε περισσότερα

Ζήση Βασιλική, PhD 1

Ζήση Βασιλική, PhD 1 ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ για τους ηλικιωμένους Τα προγράμματα άσκησης θα πρέπει να απευθύνονται σε όλους τους ηλικιωμένους και όχι μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Σωµατική άσκηση και υγεία Βραχυπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα οφέλη ρ Παναγιώτης Β. Τσακλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Εργαστήριο Εµβιοµηχανικής & Εργονοµίας ΜΟΡΦΕΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Οι ασκήσεις κατηγοριοποιούνται γενικά σε τρεις τύπους

Διαβάστε περισσότερα