Οι διαταραχές του μεταβολισμού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι διαταραχές του μεταβολισμού"

Transcript

1 Αιμοσιδήρωση - Αποσιδήρωση Β. ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ Α.Ε. Καθηγητής, Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Νοσοκομείου «Υγεία» Με τον όρο αιμοσιδήρωση εννοούμε την υπερφόρτωση του οργανισμού με σίδηρο σε τέτοιο βαθμό, ώστε να υπερβαίνει τις δυνατότητες των ρυθμιστικών μηχανισμών να διαχειρίζονται με ασφάλεια την περίσσεια του σιδήρου. Η υπέρβαση αυτή των δυνατοτήτων του οργανισμού έχει σαν αποτέλεσμα την ανεξέλεγκτη παρουσία σιδήρου και την εναπόθεσή του σε διάφορα παρεγχυματικά όργανα (π.χ. καρδιά, ήπαρ, ενδοκρινείς αδένες κ.λπ.) με αποτέλεσμα τις ήπιες ή σοβαρές διαταραχές στη λειτουργία τους. Οι διαταραχές του μεταβολισμού του σιδήρου που οδηγούν σε υπερφόρτωση είναι διαφόρου αιτιολογίας. Στην ανασκόπηση αυτή δε θα αναφερθούμε στην πρωτογενή διαταραχή στο μεταβολισμό του σιδήρου που οφείλεται σε γενετικά αίτια (αιμοχρωμάτωση) και προκαλείται από αυξημένη απορρόφηση σιδήρου στο έντερο αλλά στη δευτεροπαθή, επίκτητο υπερφόρτωση, που οφείλεται κυρίως σε πολλαπλές μεταγγίσεις, στις οποίες αναγκαζόμαστε να καταφεύγουμε προκειμένου να αντιμετωπίσουμε την αναιμία που προκαλούν διάφορες κληρονομικές ή επίκτητες καταστάσεις (π.χ. μεσογειακή αναιμία, μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο κ.λπ.). Το πρόβλημα της υπερφόρτωσης του οργανισμού με σίδηρο από πολλαπλές μεταγγίσεις αναγνωρίσθηκε για πρώτη φορά σε ασθενείς με μεσογειακή αναιμία πριν από 40 και πλέον χρόνια. Έγινε όμως πιο ορατό και οξύ στις αρχές της δεκαετίας του 70 όταν άρχισε να καθιερώνεται το καθεστώς των «υπερμεταγγίσεων» σε παιδιά με μεσογειακή αναιμία. Με το πρόγραμμα αυτό που στόχευε στη διατήρηση της αιμοσφαιρίνης επάνω από τα 13gr, έγινε προσπάθεια να κατασταλεί η «θαλασσαιμική ερυθροποίηση» και να αποφευχθούν οι ανεπιθύμητες συνέπειες που αυτή συνεπάγεται (οστικές παραμορφώσεις, διαταραχές στην ανάπτυξη, κ.λπ.). Λίγα χρόνια αργότερα και ακριβώς λόγω των συνεπειών που υπήρξαν με την τακτική των υπερμεταγγίσεων, το πρόγραμμα αυτό τροποποιήθηκε και ο στόχος έγινε πλέον η αιμοσφαιρίνη να διατηρείται γύρω στα 11gr. Και με το πρόγραμμα όμως αυτό, που είναι σαφώς λιγότερο επιθετικό ως προς το ρυθμό μεταγγίσεων, το πρόβλημα της υπερφόρτωσης του οργανισμού με σίδηρο φάνηκε να είναι αναπόφευκτο, αν δε λαμβάνονται συγκεκριμένα μέτρα αντιμετώπισής του. Με τον όρο αποσιδήρωση εννοούμε τη διαδικασία απομάκρυνσης της περίσσειας σιδήρου από τον οργανισμό. Στην προκειμένη περίπτωση, της δευτερογενούς αιμοσιδήρωσης από πολλαπλές μεταγγίσεις, η διαδικασία αποσιδήρωσης συνεπάγεται αποκλειστικά τη χρησιμοποίηση φαρμακευτικών ουσιών, αφού οι αφαιμάξεις, που χρησιμοποιούνται στις περιπτώσεις πρωτογενούς αιμοχρωμάτωσης, εκ των πραγμάτων δεν έχουν θέση. Η αποσιδήρωση είναι από βιολογικής πλευράς μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα παρέμβαση, που έχει σκοπό να απομακρύνει από τον οργανισμό ένα ιδιαίτερα πολύτιμο γιαυτόν στοιχείο όπως είναι ο σίδηρος. Πράγματι ο σίδηρος είναι ένα μέταλλο τελείως απαραίτητο για τη ζωή, αφού έχει κομβικό ρόλο σε διάφορες βιολογικές διεργασίες, όπως είναι η μεταφορά οξυγόνου, η σύνθεση ενζύμων και η συμμετοχή του στη σύνθεση DNA. Το στοιχείο κλειδί για την κατανόηση της αντιφατικής εκ πρώτης όψεως ανάγκης αποσιδήρωσης είναι ότι ο οργανισμός δεν έχει τη δυνατότητα ρύθμισης του μεταβολισμού του σιδήρου παρά μόνο με μηχανισμούς, που σχετίζονται με την απορρόφησή του στο έντερο. Ο οργανισμός στερείται παντελώς δυνατότητας ρύθμισης του ποσού του σιδήρου που χρειάζεται με μηχανισμούς απέκκρισης. Εάν με ιατρογενή παρέμβαση παρακάμπτονται οι ρυθμιστικοί μηχανισμοί απορρόφησης του σιδήρου από το έντερο, όπως γίνεται με τη μετάγγιση αίματος, η αθρόα εισαγωγή σιδήρου (κάθε μο- 27

2 νάδα αίματος συνεπάγεται την παρεντερική χορήγηση mg σιδήρου) παραμένει εγκλωβισμένη στον οργανισμό χωρίς καμία δυνατότητα απομάκρυνσής της, με τους υπάρχοντες φυσιολογικούς μηχανισμούς. Οι πολλαπλές μεταγγίσεις βέβαια μεγεθύνουν το πρόβλημα, αφού συσσωρεύουν μεγάλες ποσότητες σιδήρου εντός του οργανισμού, οι οποίες όχι μόνο δε χρησιμεύουν σε τίποτα, αλλά είναι ιδιαίτερα επιβλαβείς για πολλά ζωτικά όργανα. Οι βιολογικές συνέπειες της υπερφόρτωσης με σίδηρο είναι πολλαπλές, σοβαρές, και τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σημαντική πρόοδος στην έγκαιρη διάγνωσή τους, στην κατανόηση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών που εμπλέκονται, στη λήψη μέτρων για την πρόληψή τους και σε κάποιο βαθμό στη θεραπεία τους. Η σχετική βιβλιογραφία είναι εκτεταμένη και η Ελληνική συνεισφορά σε αυτή είναι πολύ σημαντική. Η υπερφόρτωση του οργανισμού με σίδηρο στη δευτερογενή αιμοσιδήρωση παρατηρείται κυρίως στους ασθενείς με μεσογειακή αναιμία που μεταγγίζονται από νεαρή ηλικία, αλλά τα τελευταία χρόνια και σε ασθενείς με μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο (ΜΔΣ) «καλής» πρόγνωσης. Η ανασκόπηση αυτή περιορίζεται στην αιμοσιδήρωση στους ασθενείς με ΜΔΣ. Στο επόμενο τεύχος, που γράφεται από συναδέλφους, που ασχολούνται ιδιαίτερα με τη μεσογειακή αναιμία, το πρόβλημα της υπερφόρτωσης με σίδηρο θα αναφερθεί επίσης και θα περιγραφούν οι ιδιαιτερότητες που παρουσιάζονται στους ασθενείς αυτούς. Υπερφόρτωση με σίδηρο και παρεγχυματικά όργανα Όταν η περίσσεια σιδήρου υπερβεί τις δυνατότητες του δικτυοενδοθηλιακού συστήματος να τη διαχειριστεί[υπερβαίνει τη «χωρητικότητα» της τρανσφερίνης να τον δεσμεύει. Ο μη δεσμευμένος με τρανσφερίνη σίδηρος (ΝΤΒΙ) συνδέεται με οξυγόνο και σχηματίζει ρίζες υδροξυλίου. Αυτές οι ρίζες είναι τοξικές και καταστρεπτικές για τη μεμβράνη των κυττάρων και για τις πρωτεΐνες και το DNA εντός αυτών] τότε εναποτίθεται σε επιθηλιακά κύτταρα διαφόρων παρεγχυματικών οργάνων και στα κύτταρα του καρδιακού μυός προκαλώντας διάφορες δυσλειτουργίες των οργάνων αυτών με δυσμενή πρόγνωση, αν δεν αντιμετωπισθούν έγκαιρα και αποτελεσματικά. Οι πληροφορίες που έχουμε, όσον αφορά στον αντίκτυπο της υπερφόρτωσης με σίδηρο στη νοσηρότητα και θνησιμότητα, προέρχονται από πολυμεταγγισμένους ασθενείς με μεσογειακή αναιμία στους οποίους το πρόβλημα έγινε εμφανές πριν από πολλά χρόνια και έχει συσσωρευθεί σημαντική εμπειρία σχετικά. Για τους ασθενείς με ΜΔΣ, αν και η σχετική βιβλιογραφία είναι περιορισμένη, τα τελευταία χρόνια το θέμα της υπερφόρτωσης με σίδηρο έχει γίνει αντικείμενο εντατικής έρευνας και πολλών συζητήσεων στα διάφορα διεθνή συνέδρια. Για τους ασθενείς αυτούς, η εντύπωση είναι πως ισχύει ό,τι ισχύει για τους ασθενείς με μεσογειακή αναιμία, με κάποιες όμως διαφορές που ενδεχομένως έχουν μεγάλη κλινική σημασία. Πιο κάτω καταγράφονται οι διαφορές ως προς την υπερφόρτωση με σίδηρο μεταξύ ασθενών με μεσογειακή αναιμία και ασθενών με ΜΔΣ. Οι ασθενείς με ΜΔΣ είναι συνήθως πολύ μεγαλύτερης ηλικίας από ότι οι ασθενείς με μεσογειακή αναιμία και είναι πολύ πιθανό να συνυπάρχουν σε αυτούς άλλες παθολογικές καταστάσεις στο ήπαρ, στην καρδιά ή το πάγκρεας, οι οποίες ενδεχομένως δρουν συνεργικά με τις διαταραχές, που προκαλεί η υπερφόρτωση με σίδηρο στα όργανα αυτά. Υπάρχει διαφορά ως προς το ρυθμό της απόπτωσης που είναι εγγενές στοιχείο στους ασθενείς με ΜΔΣ. Υποστηρίζεται δηλαδή ότι η υπερφόρτωση με σίδηρο επιτείνει τους μηχανισμούς απόπτωσης στα ΜΔΣ, προκαλώντας πολλαπλές διαταραχές στα μιτοχόνδρια των ερυθροβλαστών. Στα ΜΔΣ υπάρχει αυξημένη παραγωγή ανασταλτικών προς την ερυθροποίηση κυττοκινών (π.χ. TNFα) που δεν υπάρχει στους ασθενείς με μεσογειακή αναιμία. Έχει βρεθεί ότι στους ασθενείς με ΜΔΣ υπάρχει αυξημένη συχνότητα (σε σχέση με το γενικό πληθυσμό) παρουσίας μετάλλαξης του γονιδίου HFE. Ως γνωστό, η μετάλλαξη αυτή είναι υπεύθυνη για την ανάπτυξη της πρωτοπαθούς υπερφόρτωσης με σίδηρο που παρατηρείται στους ασθενείς με κληρονομική αιμοχρωμάτωση (ΗΗ). Εκτίμηση του φορτίου σε σίδηρο Οι διαταραχές που προκαλούνται στα διάφορα όργανα του σώματος από την υπερφόρτωση με σίδηρο μπορούν σε σημαντικό βαθμό να προληφθούν και να αναστραφούν με τις σύγχρονες δυνατότητες της θεραπευτικής. Για την αντιμετώπιση όμως και την πρόληψη των βλαβών που προκαλεί η περίσσεια σιδήρου είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει αφενός μεν ακριβής εκτίμηση του φορτίου σε σίδηρο γενικά στον οργανισμό, αφετέρου δε γνώση της κατανομής του φορτίου αυτού στο ΔΕΣ και στα παρεγχυματικά όργανα. Η εκτίμηση του φορτίου σε σίδηρο μπορεί να γίνει με συνδυασμό μεθόδων που υπολογίζουν την περίσσεια σιδήρου με άμεσο ή έμμε- 28

3 σο τρόπο, όπως και την κατανομή του στα διάφορα όργανα. Το ήπαρ είναι το όργανο που κατεξοχήν δέχεται το μεγαλύτερο φορτίο σε σίδηρο (περίπου το 70%) αφού κατέχει πρωτεύουσα θέση στην αποθήκευση του σιδήρου και γενικότερα στο μεταβολισμό του. Η διαδερμική βιοψία ήπατος υπό υπερηχογραφική παρακολούθηση είναι η πιο αξιόπιστη άμεση μέθοδος μέτρησης του φορτίου σε σίδηρο στο όργανο αυτό (LIC). Επιπλέον έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει ισχυρή συσχέτιση του σιδήρου στο ήπαρ με το ολικό φορτίο σιδήρου στον οργανισμό. Η μόνη επιφύλαξη με τη βιοψία ήπατος που αναφέρεται, έχει σχέση με την πιθανότητα ύπαρξης ενδοηπατικών διαφορών ως προς την κατανομή του σιδήρου μέσα στο όργανο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει το ενδεχόμενο ίνωσης ή κίρρωσης του ήπατος. Βέβαια η μέθοδος είναι επεμβατική και ιδιαίτερα σε ασθενείς με ΜΔΣ που ενδεχομένως έχουν χαμηλά αιμοπετάλια μπορεί να δημιουργήσει αιμορραγικές επιπλοκές [η μέθοδος SQUID (Superconducting Quantum Interference Device) είναι μέθοδος μη επεμβατική, αλλά γίνεται σε πολύ λίγα κέντρα (4 ή 5) του εξωτερικού]. Όταν το LIC φτάσει στο 10-15mg/g/dw (γραμμάριο ξηρού ηπατικού ιστού) που αντιστοιχεί στις 40 περίπου μεταγγίσεις, η υπερφόρτωση με σίδηρο έχει φτάσει σε επίπεδα δυνητικά τοξικά. Η μαγνητική τομογραφία (MRI) είναι μία καλή και μη επεμβατική μέθοδος εκτίμησης του σιδήρου στο ήπαρ, ιδιαίτερα όταν εφαρμόζεται η τεχνική Τ2 που έχει τη δυνατότητα ποσοτικού υπολογισμού του σιδήρου στους ιστούς. Σε αξιόπιστα εργαστήρια με σχετική εμπειρία στο θέμα αυτό η MRI δίνει αποτελέσματα που έχουν γραμμική συσχέτιση με τα αποτελέσματα άμεσης εκτίμησης του φορτίου σιδήρου στο ήπαρ (βιοψία). Η μέτρηση της φερριτίνης στον ορό και του κορεσμού της τρανσφερίνης είναι εξαιρετικά χρήσιμες εξετάσεις. Είναι εύκολες, μη επεμβατικές, και γίνονται στα περισσότερα εργαστήρια. Η αξιοπιστία των μετρήσεων αυτών είναι σημαντική και υπάρχει καλή Πίνακας 1. Οι ιδιότητες ενός ιδανικού χηλικού παράγοντα 1. Υψηλή δεσμευτική ικανότητα. 2. Βραδύ μεταβολισμό. 3. Καλή διαπερατότητα στους ιστούς και τα κύτταρα. 4. Να μην προκαλεί απλώς ανακατανομή του σιδήρου στο σώμα. 5. Να είναι ασφαλής, μη τοξικός. 6. Να προκαλεί αρνητικό ισοζύγιο σιδήρου. 7. Να έχει χαμηλό κόστος. 8. Να χορηγείται από του στόματος. Το ήπαρ είναι το όργανο που κατεξοχήν δέχεται το μεγαλύτερο φορτίο σε σίδηρο (περίπου το 70%) αφού κατέχει πρωτεύουσα θέση στην αποθήκευση του σιδήρου και γενικότερα στο μεταβολισμό του. Η διαδερμική βιοψία ήπατος υπό υπερηχογραφική παρακολούθηση είναι η πιο αξιόπιστη άμεση μέθοδος μέτρησης του φορτίου σε σίδηρο στο όργανο αυτό (LIC). σχετικά συσχέτισή τους με αποθέματα σιδήρου στο σώμα. Θα πρέπει να αναφερθεί όμως ότι η τιμή της φερριτίνης επηρεάζεται από φλεγμονώδεις καταστάσεις και λοιμώξεις αφού είναι πρωτεΐνη οξείας φάσης. Επίσης θα πρέπει να σημειωθεί ότι η μέτρηση της τιμής της φερριτίνης είναι έμμεση μέθοδος υπολογισμού των αποθεμάτων σε σίδηρο, αφού αντιστοιχεί στο 1% μόνο των αποθεμάτων αυτών. Η αξία της τιμής της φερριτίνης αυξάνεται όταν γίνονται διαδοχικές μετρήσεις στην παρακολούθηση του ασθενούς. Στο ΜΔΣ έχει βρεθεί παράλληλη καμπύλη της τιμής της φερριτίνης και του ποσού του σιδήρου στο ήπαρ. Τιμές φερριτίνης μεγαλύτερες των 2000ng/ ml θεωρούνται επικίνδυνες και θα πρέπει να ενεργοποιούνται οι θεραπευτικοί μηχανισμοί αποσιδήρωσης. Για τη μέτρηση των αποθεμάτων του σιδήρου στην καρδιά, η άμεση μέτρησή τους με βιοψία παρόλο που είναι δυνατή σε πρακτικό επίπεδο είναι ανέφικτη. Η MRI με τεχνική Τ2 είναι πολύ χρήσιμη (έχει βρεθεί συσχέτιση μεταξύ Τ2 και λειτουργίας της αριστερής κοιλίας). Θεραπεία της υπερφόρτωσης με σίδηρο - αποσιδήρωση Όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι βλαπτικές επιπτώσεις της υπερφόρτωσης με σίδηρο συνεπεία πολλαπλών μεταγγίσεων, έχουν αναγνωρισθεί από 40 και πλέον έτη σε ασθενείς με μεσογειακή αναιμία και η ανάγκη πρόληψής τους έγινε αφορμή για εντατική έρευνα προκειμένου να ανακαλυφθούν μόρια που θα μπορούσαν αφενός μεν να κρατούν το σίδηρο δεσμευμένο, ώστε να μην είναι τοξικός, αφετέρου δε το μέγεθος τους να είναι αρκούντως μικρό ώστε να διευκολύνεται η απέκκριση του συμπλέγματος (μόριο σίδηρος) από τους νεφρούς. Η desferrioxamine (DFO) ήταν το πρώτο τέτοιο μόριο που βρέθηκε με τις ιδιότητες αυτές πριν από 30 περίπου χρόνια. Η DFO πέρασε με επιτυχία τις εξετάσεις ασφαλείας στις διάφορες κλινικές μελέτες και πολύ γρήγορα ενσωματώθηκε στην κλασσική θεραπεία της β-μεσογειακής αναιμίας. Η DFO είναι ένας χηλικός παράγοντας που δεσμεύει σε σχέση 1:1 το σίδηρο που αποβάλλεται ικανοποιητικά με τα ούρα και τη χολή, όταν βεβαίως λαμβάνεται η σωστή δόση του φαρμάκου προσαρμοσμένη στις φαρμακοκινητικές ιδιαιτερότητές του. Η DFO έχει πολύ κακή βιοδιαθεσιμότητα όταν χορηγείται από το στόμα (σε κλινικό επίπεδο είναι άνευ αξίας) και έτσι αναγκαστικά χορηγείται παρεντερικά σε υποδόρια ή ενδομυϊκή έγχυση. Η φαρμακοκινητική της (έχει πολύ μικρό χρόνο ημιζωής, 30 λεπτά), αναγκάζει επίσης τη βραδεία και παρατεταμένη χορήγησή της προκειμένου να διατηρούνται ικανοποιητικά τα επίπεδά της 29

4 στο αίμα ώστε να εξουδετερώνεται η τοξική δράση του σιδήρου που δεν είναι δεσμευμένος Ένα πολύ αποτελεσματικό δοσολογικό σχήμα για την DFO ήταν και είναι η βραδεία έγχυση 8-12 ωρών για τουλάχιστον πέντε ημέρες την εβδομάδα. Ο τρόπος χορήγησης της DFO και η διάρκεια χορήγησης, όπως ήταν αναμενόμενο, δημιούργησε πολλά προβλήματα συμμόρφωσης, τα οποία σε ένα βαθμό εξουδετέρωσαν την αποτελεσματικότητα και τη θεραπευτική αξία του φαρμάκου. Επιπλέον, το κόστος του φαρμάκου αλλά και το κόστος της διαδικασίας χορήγησης του, ιδιαίτερα σε χώρες χαμηλής οικονομικής ανάπτυξης, μεγεθύνουν το πρόβλημα. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε μία σχετική μελέτη αναφέρεται ότι από ασθενείς με θαλασσαιμία που μεταγγίζονταν τακτικά, μόνο είχαν θεραπεία αποσιδήρωσης με DFO. Παρόλα αυτά, η DFO έχει προσφέρει σημαντική βοήθεια σε παιδιά με μεσογειακή αναιμία και παραμένει ακόμη και τώρα, μετά 30 χρόνια από την εισαγωγή της, ως φάρμακο αναφοράς στην αποσιδήρωση. Οι δυσκολίες στη συμμόρφωση δημιούργησαν την ανάγκη για ανεύρεση χηλικού παράγοντα που μπορεί να χορηγηθεί από του στόματος και να έχει καλή αποτελεσματικότητα και καλό προφίλ ασφαλείας. Στον πίνακα 1 δίνονται οι ιδιότητες ενός ιδανικού χηλικού παράγοντα: Ο πρώτος χηλικός παράγοντας που χορηγείται από του στόματος και πήρε έγκριση κυκλοφορίας στην Ευρώπη ήταν η Deferiprone (L1).Οι κλινικές μελέτες έδειξαν καλή συμμόρφωση και καλή σχετικά αποτελεσματικότητα σε σημαντική αναλογία ασθενών με θαλασσαιμία, τουλάχιστον ανάλογη με αυτή της DFO. Ένα όμως σημαντικό ποσοστό ασθενών χρειάζεται επιπλέον αποσιδήρωση με συνδυασμό L1 και DFO. Το προφίλ ασφαλείας είναι επίσης καλό, αν και έχει αναφερθεί αναστρέψιμη αύξηση των ηπατικών ενζύμων σε μερικές κλινικές μελέτες. Σε μια μελέτη μάλιστα, αναφέρεται συσχέτιση της χορήγησης Deferiprone και επιτάχυνσης της ίνωσης του ήπατος. Η πλέον όμως σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια που έχει αναφερθεί και σχετίζεται με την Deferiprone είναι η ακοκκιοκυτταραιμία, που ευτυχώς παρατηρείται σε μικρό αριθμό ασθενών (λιγότερο του 1%). Επειδή ο χρόνος ημιζωής (t½) της Deferiprone είναι σχετικά μικρός (2 3 ώρες), χρειάζεται να χορηγείται σε τρεις δόσεις ημερησίως. Τα δεδομένα αυτά προέρχονται από την κλινική εμπειρία που έχουμε σχετικά με την αποσιδήρωση σε ασθενείς με μεσογειακή αναιμία. Οι δυσκολίες στη συμμόρφωση στη DFO δημιούργησαν την ανάγκη για ανεύρεση χηλικού παράγοντα που μπορεί να χορηγηθεί από του στόματος και να έχει καλή αποτελεσματικότητα και καλό προφίλ ασφαλείας. Ένας νεότερος χηλικός παράγοντας που χορηγείται από του στόματος είναι το Deferasirox (ICL 670), που έχει το πλεονέκτημα να χορηγείται μία φορά την ημέρα. Αυτό έγινε αντιληπτό από τις μελέτες φαρμακοκινητικής και τις μελέτες φάσης Ι όταν διαπιστώθηκε ότι ο χρόνος ημιζωής (t½) του παράγοντα ήταν σχετικά μεγάλος (11-19 ώρες), γεγονός που του επιτρέπει να χορηγείται σε μία ημερήσια δόση. Στη μελέτη αυτή η μέγιστη χορηγηθείσα δόση ήταν 80mg/Kg/ημέρα. Σε μελέτες φάσης ΙΙ σε 71 ασθενείς με β-μεσογειακή αναιμία έγινε συγκριτική μελέτη μεταξύ του νέου αυτού παράγοντα και της DFO για 12 μήνες. Η χορηγούμενη δόση ήταν 10-20mg/Kg/ημέρα και DFO 40mg/ Kg/5 ημέρες την εβδομάδα. Η συγκέντρωση του σιδήρου στο ήπαρ (LIC) ήταν 8,5mg/g/dw και 7,9mg/g/dw για τους ασθενείς των δύο ομάδων αντίστοιχα. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που παρουσιάστηκαν ήταν περίπου οι ίδιες και για τους δύο παράγοντες. Οσον αφορά στην αποτελεσματικότητα, η LIC έπεσε στο 6,6ng/g/dw στην ομάδα του ICL 670 και 5,9ng/g/dw στην ομάδα της DFO. Πρόσφατα, ήρθαν στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα μιας πολύ ενδιαφέρουσας κλινικής μελέτης σχετικά με το Deferesirox (ICL670). Ήταν μία πολυκεντρική ανοιχτή συγκριτική μελέτη φάσης ΙΙΙ που συνέκρινε το Deferasirox με την κλασσική αγωγή αποσιδήρωσης με DFO. Η σύγκριση αφορά τόσο στην ασφάλεια όσο και την αποτελεσματικότητα των δύο παραγόντων στην αποσιδήρωση, μετά από 52 εβδομάδες θεραπείας σε 600 περίπου ασθενείς (παιδιατρικούς και ενήλικες) με β-μεσογειακή αναιμία που μεταγγίζονταν τακτικά και είχαν υπερφόρτωση με σίδηρο. Στη μελέτη αυτή συμμετείχαν και τέσσερα Ελληνικά κέντρα που έχουν τη σχετική εμπειρία νοσηλείας τέτοιων ασθενών. Ως προς την αποτελεσματικότητα, τα τελικά σημεία αξιολόγησης ήταν η διατήρηση ή μείωση του LIC (πρωτεύον) και η φερριτίνη του ορού και το ισοζύγιο σιδήρου (δευτερεύοντα). Και στις δύο ομάδες ασθενών παρατηρήθηκε σημαντική μείωση του LIC, της φερριτίνης του ορού και μείωση στο καθαρό ισοζύγιο σιδήρου όταν όμως το LIC ήταν 7mg Fe/g ξηρού ηπατικού ιστού (dw) του σώματος ή υψηλότερη. Όσον αφορά στην ασφάλεια, το Deferasirox αποδείχθηκε στη μελέτη αυτή πολύ καλά ανεκτό. Η απόσυρση από τη μελέτη ήταν η ίδια περίπου και για τα δύο φάρμακα (5,7% έναντι 4,1%). Σε καμία περίπτωση η διακοπή της θεραπείας δε σχετιζόταν με τη χορήγηση του φαρμάκου. Η πλέον συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια για το Deferasirox ήταν γαστρεντερικές διαταραχές σε ποσοστό 15,2%. Οι διαταραχές αυτές ήταν παροδικές (8 ημέρες ή λιγότερο) και σπανίως οδήγησαν σε προσαρμογή της δόσης ή προσωρινή διακοπή της θεραπείας. Δερματικό εξάνθημα αναφέρθηκε στο 10% των ασθενών. Αποσιδήρωση σε ασθενείς με μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο Ο αριθμός των κλινικών μελετών 30

5 σχετικά με την αποσιδήρωση σε ασθενείς με ΜΔΣ είναι σχετικά περιορισμένος. Υπάρχουν όμως συγκλίνουσες ενδείξεις ότι σε ορισμένες υποομάδες ασθενών με ΜΔΣ (RA ή RARS) η θεραπεία αποσιδήρωσης έχει πολύ θετικά αποτελέσματα. Είναι οι ασθενείς που ανήκουν σε ομάδες χαμηλού κινδύνου του IPSS και έχουν μεγάλη πιθανότητα επιβίωσης στα πέντε χρόνια και μεγάλη πιθανότητα να υπερφορτωθούν με σίδηρο από πολλαπλές μεταγγίσεις. Μια από τις πρώτες μελέτες που έγιναν σχετικά με την υπερφόρτωση με σίδηρο σε ασθενείς με ΜΔΣ ήταν στη Δανία το 1996 σε ασθενείς που είχαν πολλαπλές μεταγγίσεις (μέσος όρος 90) και είχαν αυξημένη φερριτίνη, υψηλό σίδηρο στο ήπαρ όπως διαπιστώθηκε με MRI και φυσικά δυσπλασία του μυελού. Οι ασθενείς είχαν αποσιδήρωση με DFO για περίπου δύο χρόνια. Σε σημαντική αναλογία από τους ασθενείς αυτούς η αποσιδήρωση όχι μόνο βελτίωσε τις παραμέτρους της υπερφόρτωσης με σίδηρο, αλλά και αύξησε τις τιμές της αιμοσφαιρίνης (με δραματική μείωση στην ανάγκη μετάγγισης) όπως και τον αριθμό των λευκών ή των αιμοπεταλίων. Το συμπέρασμα των ερευνητών σε αυτή τη μελέτη ήταν ότι αποτελεσματική αποσιδήρωση ανακουφίζει την αιμοποίηση στους ασθενείς με ΜΔΣ, απαλλάσσοντας το μυελό από την επιπλέον τοξική δράση του μη δεσμευμένου σιδήρου (NTBI). Tο Μάιο του 2005 έγινε συνέδριο για τα ΜΔΣ στο Nagasaki της Ιαπωνίας. Στο συνέδριο αυτό έγινε και μία ειδική συνεδρίαση για την αποσιδήρωση στα ΜΔΣ και παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα σε μία ανακοίνωση συμφωνίας (consensus statement on iron overload in MDS). Τα συμπεράσματα αυτής της συνάντησης συμφωνίας παρουσιάζονται συνοπτικά πιο κάτω. 1. Οι κλινικές συνέπειες της ανεπαρκούς θεραπείας της υπερφόρτωσης με σίδηρο σε ασθενείς με ΜΔΣ είναι δυνητικά σοβαρές επιπλοκές από την καρδιά, το ήπαρ και τους ενδοκρινείς αδένες. 2. Ο στόχος της χηλικής θεραπείας στους ασθενείς με ΜΔΣ και υπερφόρτωση με σίδηρο είναι η πρόληψη και η θεραπεία των επιπλοκών που προκαλεί η υπερφόρτωση αυτή και η βελτίωση έτσι του προσδόκιμου επιβίωσης. 3. Η χηλική θεραπεία κατά πάσα πιθανότητα είναι κλινικά σημαντική σε μια υποομάδα ασθενών με ΜΔΣ. 4. Τα αποθέματα σε σίδηρο θα πρέπει να υπολογίζονται κατά τη διάγνωση του ΜΔΣ, και μετά κατά τακτικά χρονικά διαστήματα, ανάλογα με το ρυθμό μεταγγίσεων. 5. Τα μέσα δια των οποίων θα πρέπει να γίνεται η διάγνωση και η παρακολούθηση της υπερφόρτωσης με σίδηρο είναι η φερριτίνη του ορού, ο κορεσμός της τρανσφερίνης και η μαγνητική τομογραφία ήπατος. 6. Η υπερφόρτωση με σίδηρο θα πρέπει να παρακολουθείται ανά τρεις μήνες στους ασθενείς που μεταγγίζονται τακτικά. 7. Εναρξη της θεραπείας αποσιδήρωσης στους ασθενείς με ΜΔΣ θα πρέπει να γίνεται όταν τα επίπεδα της φερριτίνης στον ορό φθάσουν στα ng/ml ανάλογα με τον ρυθμό μεταγγίσεων. 8. Η θεραπεία αποσιδήρωσης θα πρέπει να συνεχίζεται όσο διάστημα η υπερφόρτωση με σίδηρο θεωρείται κλινικά σημαντική. 9. Οι ασθενείς με ΜΔΣ που πιθανόν να ωφεληθούν από την θεραπεία αποσιδήρωσης είναι: α. Ασθενείς εξαρτημένοι από μεταγγίσεις. β. Ασθενείς με επίπεδα φερριτίνης ορού > ng/mL ή άλλες ενδείξεις σημαντικής υπερφόρτωσης των ιστών με σίδηρο. γ. Ασθενείς με ΜΔΣ χαμηλού κινδύνου. IPSS χαμηλού ή ενδιάμεσου Ι WHO RA, RARS και 5q -. δ. Ασθενείς με τεκμηριωμένο ΜΔΣ σταθερής κατάστασης. ε. Ασθενείς που είναι ελεύθεροι άλλης συνυπάρχουσας νόσου που επιβαρύνει την πρόγνωση. στ. Ασθενείς που είναι υποψήφιοι για μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παρόμοιες είναι και οι κατευθυντήριες οδηγίες του NCCN (National Comprehensive Cancer Network) που δημοσιεύτηκαν στο αντίστοιχο περιοδικό τον Ιανουάριο του Η ομάδα εργασίας (Myelodysplastic Syndromes Clinical Practice Guidelines panel) συνιστά την αποσιδήρωση με χηλικούς παράγοντες στους ασθενείς χαμηλού κινδύνου που έχουν λάβει ή προβλέπεται να λάβουν μονάδες αίματος ή περισσότερο ( 5-10g σιδήρου), ιδιαίτερα σε εκείνους που υπάρχει ένδειξη δυσλειτουργίας οργάνων όπως καρδιά, ήπαρ ή ενδοκρινείς αδένες. Αντίθετα, για τους ασθενείς ενδιαμέσου κινδύνου 2 και υψηλού IPSS η αποσιδήρωση δεν προσφέρει τίποτα αφού η φυσική εξέλιξη της νόσου στις ομάδες αυτές δημιουργεί άλλες προτεραιότητες στην αντιμετώπισή τους. Βιβλιογραφία 1. Greenberg PL, Baer MR, Bennett JM et al. Myelodysplastic syndromes clinical practice guidelines in oncology. J.Natl Compr Canc Netw 2006; 4: Bowen D, Culligan D, Jowitt S et al. Guidelines for the diagnosis and therapy of adult myelodysplastic syndromes. Br J. Haematol 2003; 120: Cortelezzi A, Cattaneo C, Cristiani S et al. Non-transferrinbound iron in myelodysplastic syndromes: a marker of ineffective erythropoiesis? Haematol J 2000; 1: Porter J.Pathophysiology of iron overload. Hematol. Oncol Clin North Am 2005; 19(Suppl. 1); Jensen PD. Evaluation of iron overload. Br J Haematol 2004; 124: Voskaridou E, Douskou M, Terpos E et al. Magnetic resonance imaging in the evaluation of iron overload in patients with beta thalassaemia and sickle cell diseas. Br J Haematol 2004; 126: Gattermann N. Clinical consequences of iron overload in myelodysplastic syndromes and treatment with chelators. Hematol Oncol Clin North Am 2005; 19(Suppl. 1): Brittenham GM, Badman DG. Noninvasive measurement of iron: report of an NIDDK workshop. Blood 2003; 101: Wood JC, Otto-Duessel M, Aguilar M et al. Cardiac MRI (T2, T2*) predicts cardiac iron in the gerbil model of iron cardiomyopathy. Blood 2004; 104(11): abst Gattermann N, Porter J, Lopes LF, et al. Consensus statement on iron overload in myelodysplastic syndromes. Hematol Oncol Clin North Am 2005; 19(Suppl.1): Maria Domenica Cappellini, Alan Cohen, Antonio Piga, et al. A phase 3 study of deferasirox (ICL670), a once-daily oral iron chelator, in patients with b-thalassemia. Blood, 1 May 2006; 107, No Cohen AR, Galanello R, Piga A, et al. Safety and effectiveness of long-term therapy with the oral iron chelator deferiprone. Blood.2003; 102: Hoffbrand AV, Cohen A, Hershko C. The role of deferiprone in chelation therapy for transfusional iron overload. Blood. 2003; 102: Maggio A, D Amico G, Morabito A, et al. Deferiprone versus deferoxamine in patients with thalassemia major: a randomized clinical trial. Blood Cells Mol Dis 2002; 28: Britton RS, Leicester KL, Bacon BR, Iron toxicity and chelation therapy. Int J Hematol. 2002; 76:

Μέθοδοι αποσιδήρωσης: Μια βιβλιογραφική ανασκόπηση

Μέθοδοι αποσιδήρωσης: Μια βιβλιογραφική ανασκόπηση Το Βήμα του Ασκληπιού 11 ος Τόμος, 1 ο Τεύχος, Ιανουάριος Μάρτιος 2012 Rostrum of Asclepius 11 th Volume, 1 st Issue, January March 2012 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Μέθοδοι αποσιδήρωσης: Μια βιβλιογραφική ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεσογειακής αναιμίας

Θεραπεία της μεσογειακής αναιμίας Θεραπεία της μεσογειακής αναιμίας Ομότ. Καθηγητής Παιδιατρικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Χρήστος Καπάμης Αθηνών 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ θεραπεία της μεσογειακής αναιμίας βασίζεται κυρίως στην παθογένεια της και

Διαβάστε περισσότερα

Υπερφόρτωση σιδήρου προερχόμενη από μετάγγιση ΜΔΣ: Ένα εγχειρίδιο για ασθενείς

Υπερφόρτωση σιδήρου προερχόμενη από μετάγγιση ΜΔΣ: Ένα εγχειρίδιο για ασθενείς Υπερφόρτωση σιδήρου προερχόμενη από μετάγγιση ΜΔΣ: Ένα εγχειρίδιο για ασθενείς Πίνακας Περιεχομένων Μεταγγίσεις για Αναιμία 2 Διατρέχω κίνδυνο από υπερφόρτωση σιδήρου; 3 Τι ακριβώς είναι η υπερφόρτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Το Βήμα του Ασκληπιού 11 ος Τόμος, 1 ο Τεύχος, Ιανουάριος Μάρτιος 2012. Rostrum of Asclepius 11 th Volume, 1 st Issue, January March 2012

Το Βήμα του Ασκληπιού 11 ος Τόμος, 1 ο Τεύχος, Ιανουάριος Μάρτιος 2012. Rostrum of Asclepius 11 th Volume, 1 st Issue, January March 2012 Το Βήμα του Ασκληπιού 11 ος Τόμος, 1 ο Τεύχος, Ιανουάριος Μάρτιος 2012 Rostrum of Asclepius 11 th Volume, 1 st Issue, January March 2012 www.vima-asklipiou.gr Copyright 2012 Σελίδα 1 Περιεχόμενα Contents

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Ανόργανα στοιχεία Απαραίτητες ουσίες που παίζουν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Στην Ελλάδα, πάνω από 3.000 άτομα έχουν κάποιο σύνδρομο θαλασσαιμίας. Αν και οι ασθενείς έχουν ποικίλα κοινά προβλήματα υγείας, ζουν με την ασθένειά τους με τελείως διαφορετικούς τρόπους. Οι θαλασσαιμίες

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ.ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ.ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:κ.ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΘΕΜΑ:ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΠΑΡΟΥΤΑ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ 2008 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία Αποσιδήρωσης

Θεραπεία Αποσιδήρωσης Θεραπεία Αποσιδήρωσης Χορηγεία Καθ. N Gatterman, Advanced MDS Workshop 2013 Μέτριες Ανάγκες σε Μεταγγίσεις 2 μονάδες μηνιαίως 200-250 mg Fe 24 μονάδες ετησίως 5 gr Fe ετησίως ~ 1000 μg/ml φερριτίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ: EVATON B 12 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ :

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Ferrum Fol Hausmann 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Ferrum Fol Hausmann, Μασώμενα δισκία, (100 + 0,350) mg/δισκίο. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ (σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία ΙΙ Αιματολογία Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Αλέξανδρος Α. Δρόσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα Κάτσα Ελένη-Μαρία Δάσκου Μαρία. β-θαλασσαιμία

Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα Κάτσα Ελένη-Μαρία Δάσκου Μαρία. β-θαλασσαιμία Νικολακοπούλου Κωνσταντίνα Κάτσα Ελένη-Μαρία Δάσκου Μαρία β-θαλασσαιμία Θάλασσα + αίμα = θαλασσαιμία Εισαγωγή Η πιο κοινή γενετική νόσος που κληρονομείται Mενδελικά ~ 1 : 100.000 παγκοσμίως ~ 1 : 10.000

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Αθ. Ζώμας Αιματολόγος

Αθ. Ζώμας Αιματολόγος Αθ. Ζώμας Αιματολόγος Το πιο άφθονο χημικό στοιχείο (κατά μάζα) στη Γη και το τέταρτο πιο άφθονο στοιχείο στον στερεό φλοιό της, μετά το Ο2 το Si και το Al Χρησιμεύει στην - μεταφορά Ο2 - αποθήκευση Ο2

Διαβάστε περισσότερα

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα.

6ο Διαβητολογικό. Συνέδριο. 20 έως 22 Νοεμβρίου 2009. Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη. Κάνουμε το σωστό; Πάτρα. Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο 6ο Διαβητολογικό Συνέδριο Σακχαρώδης Διαβήτης Γνώση βασισμένη στην ένδειξη Κάνουμε το σωστό; Ενα διαχρονικό δίλημμα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ:

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ GLIATILIN (Choline alfoscerate) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: GLIATILIN 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: Μαλακές Κάψουλες:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ VO2max Βαμβακούδης Ευστράτιος Επίκουρος Καθηγητής Εργοφυσιολογικής Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ-ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 Αλ. Κουράκλη-Συμεωνίδου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΑΝΑΙΜΙΑ Βαρύτητα αναιμίας Μικρή (Ηb >10 gr/dl)

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Βλαστοκύτταρα και χρήσεις

Βλαστοκύτταρα και χρήσεις Βλαστοκύτταρα και χρήσεις Θαυµατουργές λύσεις στην ιατρική συνήθως δεν υπάρχουν. Ακόµη και ανακαλύψεις που υπόσχονται θαύµατα, τις περισσότερες φορές διανύουν πολύ δρόµο µέχρι να φτάσουν στην επιτυχία.

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

O S T E O V I L E (Alfacalcidol)

O S T E O V I L E (Alfacalcidol) O S T E O V I L E (Alfacalcidol) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ OSTEOVILE 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ OSTEOVILE 0,25 mcg/cap: Περιέχει 0,25 mcg/cap alfacalcidol

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΛΟΛΙΘΙΑΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΜΗΝ ΛΗΣΜΟΝΕΙΤΕ ΤΙΣ «ΑΘΩΕΣ» ΑΙΤΙΕΣ

ΧΟΛΟΛΙΘΙΑΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΜΗΝ ΛΗΣΜΟΝΕΙΤΕ ΤΙΣ «ΑΘΩΕΣ» ΑΙΤΙΕΣ ΧΟΛΟΛΙΘΙΑΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΜΗΝ ΛΗΣΜΟΝΕΙΤΕ ΤΙΣ «ΑΘΩΕΣ» ΑΙΤΙΕΣ Μιχαλάκου Μαρία, Φαρκωνή Χρυστάλλα, Κατσικάρη Μαρία Ευρωκλινική Παίδων, Αθήνα ΣΚΟΠΟΣ: Οι λιθοι της χοληδόχου κύστεως στα παιδια είναι ασυνήθες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΧΡΩΜΕΣΟΡΘΟΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΑΗΔΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Διευθυντής Αιματολογικού Εργαστηρίου Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

ΟΡΘΟΧΡΩΜΕΣΟΡΘΟΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΑΗΔΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Διευθυντής Αιματολογικού Εργαστηρίου Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΟΡΘΟΧΡΩΜΕΣΟΡΘΟΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ ΑΗΔΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Διευθυντής Αιματολογικού Εργαστηρίου Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίωση με μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (MΔΣ)

Η Βίωση με μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (MΔΣ) Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΧΕΣ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥΣ INTERASCO

ΠΑΡΟΧΕΣ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥΣ INTERASCO ΠΑΡΟΧΕΣ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΥΣ INTERASCO Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (Τ.Ε.Π το όποιο λειτουργεί 24ώρες/365 μέρες): 1. Δωρεάν επίσκεψη σε: Παθολόγο, Καρδιολόγο, Ορθοπεδικό, Χειρουργό, ΩΡΛ, Νευροχειρουργό.

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ)

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι µία γενετική νόσος που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζουσες προσβολές πυρετού,

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος

Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος Μελέτη ύπνου στο σπίτι. Δυνατότητες και περιορισμοί. Μ.Βαγιάκης Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΥΠΝΟΥ Νοσοκομείο Ο Ευαγγελισμος ΙΩΑΝΝΙΝΑ 8/5/2015 Οι καιροί αλλάζουν..! Καταγραφικό για πλήρη μελέτη, έτος 2014.

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου Παγκόσμια Ημέρα κατά του Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου http://www.ifhnos.org/world- cancer- day Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας- Θράκης 27η

Διαβάστε περισσότερα