ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΜΕ ΤΟ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟ ΣΤΡΩΜΑ ΣΕ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΜΕ ΤΟ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟ ΣΤΡΩΜΑ ΣΕ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ"

Transcript

1 ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΜΕ ΤΟ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟ ΣΤΡΩΜΑ ΣΕ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΦΗ Κ. ΤΣΙΛΙΜΠΑΡΗ, MD, PhD ιευθύντρια Ινστ. Βιολογίας ΕΚΕΦΕ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ EΡΓΑΣΤΗΡΙΟ BΙΟΧΗΜΕΙΑΣ / ΠΑΘΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΝ ΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΟ ΟΧΕΩΝ ΤΟΥ Θερινό Σχολείο 2005 Πέµπτη,, 14 Ιουλίου 2005

2 TO ΚΥΤΤΑΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ: Ο ΣΥΝ ΕΤΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙ ΙΑΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΤΗΝ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

3 ΚΥΡΙΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΝ ΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ: ΓΛΥΚΟΖΑΜΙΝΟΓΛΥΚΑΝΕΣ/ ΠΡΩΤΕΟΓΛΥΚΑΝΕΣ ΚΟΛΛΑΓΟΝΑ ΓΛΥΚΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ( ΕΛΑΣΤΙΝΗ, ΙΝΟΝΕΚΤΙΝΗ, ΛΑΜΙΝΙΝΗ )

4 ΣΥΝ ΕΤΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ: ΙΑΣΥΝ ΕΜΕΝΑ ΜΑΚΡΟΜΟΑΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΠΟΥ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΟΥΝ ΜΕ ΚΥΤΤΑΡΑ

5 ΓΛΥΚΟΖΑΜΙΝΟΓΛΥΚΑΝΕΣ (GAGs) / ΠΡΩΤΕΟΓΛΥΚΑΝΕΣ: ΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ GAGs: Πολυσακχαριδικές άλυσσοι από επαναλαµβανόµενους δισακχαρίτες Θειϊκή ερµατάνη Υαλουρονικό Οξύ

6 GAGs: ηµιουργούν πορώδη, ενυδατωµένα πηκτώµατα που στηρίζουν τα κύτταρα και επιτρέπουν την ταχεία διάχυση υδατοδιαλυτών ουσιών, καθώς και την κυτταρική µετανάστευση

7 ΠΡΩΤΕΟΓΛΥΚΑΝΕΣ: ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΑ GAGs ΜΕ ΠΡΩΤΕΪΝΙΚΟ ΚΟΡΜΟ ΝΤΕΚΟΡΙΝΗ ΑΓΓΡΕΓΚΑΝΗ ΡΙΒΟΝΟΥΚΕΛΑΣΗ Ειδη Πρωτεογλυκανών Αγγρεγκάνη Βεταγλυκάνη Ντεκορίνη Περλεκάνη Σεργλυκίνη Συνδεκάνη

8 ΕΙ Η ΠΡΩΤΕΟΓΛΥΚΑΝΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥΣ

9 ΚΟΛΛΑΓΟΝΑ: ΤΡΕΙΣ α- ΑΛΥΣΣΟΙ, ΚΑΘΕ ΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ Gly-X-Y (X: προλίνη, Υ: υδροξυπρολίνη). >13 είδη κολλαγόνου

10 ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΚΚΡΙΣΗ ΚΟΛΛΑΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΚΥΤΤΑΡΑ

11 ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΣΗ ΜΟΡΙΩΝ ΚΟΛΛΑΓΟΝΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟ ΤΟΥ: Η ΟΜΗΤΟΥ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΠΡΟΣ Ι ΕΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΣΤΟ ΣΥΝ ΕΤΙΚΟ ΙΣΤΟ

12 ΜΕΡΙΚΑ ΚΟΛΛΑΓΟΝΑ, ΟΠΩΣ ΤΟ ΚΟΛΛΑΓΟΝΟ IV ΤΗΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΕΝ ΠΟΛΥΜΕΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΙΝΕΣ ΑΛΛΑ ΣΕ ΠΛΕΓΜΑΤΑ

13 ΕΙ Η ΚΟΛΛΑΓΟΝΩΝ

14 ΟΜΗ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΑΣ ΟΥΣΙΑΣ/ΣΥΝ ΕΤΙΚΟΥ ΣΥΝ ΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ

15 ΤΟ ΚΟΛΛΑΓΟΝΟ IV ΤΗΣ ΒΑΣΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΕΝ ΠΟΛΥΜΕΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΙΝΕΣ ΑΛΛΑ ΣΕ ΠΛΕΓΜΑΤΑ

16 ΙΝΟΝΕΚΤΙΝΗ: ΜΗ ΚΟΛΛΑΓΕΝΙΚΗ ΓΛΥΚΟΠΡΩΤΕΪΝΗ, ΜΕ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΥΠΟΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ. ΕΙΝΑΙ ΙΜΕΡΕΣ ΥΟ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙ ΙΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΙΣΟΥΛΦΙ ΙΚΟΥΣ ΕΣΜΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΒΟΞΥΤΕΛΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ Υποπεριοχή (domain) διασύνδεσης µε κολλαγόνα Υποπεριοχή διασύνδεσης µε ηπαρίνη(gag) Υποπεριοχή διασύνδεσης µε κύτταρα(rgd)-υπάρχουν και άλλες αλληλουχίες που εξυπηρετούν αυτή την λειτουργία

17 ΕΛΑΣΤΙΝΗ-ΕΛΑΣΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΕΛΑΣΤΙΝΗ: Υ ΡΟΦΟΒΗ ΠΡΩΤΕΪΝΗ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΙΤΗΤΑ ΣΕ ΓΛΥΚΙΝΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΙΝΗ, ΠΟΥ ΙΝΕΙ ΙΑΤΑΤΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΣΥΝ ΕΤΙΚΟ ΙΣΤΟ-ΠΟΛΥΜΕΡΙΖΕΤΑΙΣΕΙΝΙ ΙΑΚΑΙΙΝΕΣΠΟΥ ΙΑΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΤΑΥΡΟ ΕΣΜΟΥΣ (Crosslinks)

18 Η ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΑ ΙΝΟΝΕΚΤΙΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗ ΜΕ ΚΥΤΤΑΡΑ, ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΝ ΟΚΥΤΤΑΡΙΟ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟ Ινονεκτίνη Ακτίνη Αποτέλεσµα τηςευθυγράµµισης στους ιστούς: σωστή διευθέτηση ινών και κυττάρων

19 ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΜΡΑΝΗ: ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΣΥΝ ΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ ΣΤΗ ΒΑΣΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ Συστατικά Βασικών Μεµβρανών: Λαµινίνη, Περλεκάνη, Κολλαγόνο IV Λαµινίνη

20 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝ ΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ / ΒΑΣΙΚΩΝ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ

21 BAΣΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ Εξειδικευµένος τύπος εξωκυττάριας ουσίας Σηµασία βασικής µεµβράνης: Μηχανική υποστήριξη κυττάρων Φιλτράρισµα ουσιών Καθορισµός πολικότητας κυττάρων Κυτταρική διαφοροποίηση Κυτταρική µετανάστευση Μορφολογία κυττάρου Ρύθµιση γονιδιακής έκφρασης panos 2000

22 Βασική µεµβράνη και προσφυτικά (προσκολλητικά) µόρια

23 οµή Βασικής Μεµβράνης (ΒΜ) Σύσταση: Πολύπλοκο δίκτυο µακροµορίων το οποίο περιλαµβάνει: Κολλαγόνο τύπου IV, λαµινίνη, εντακτίνη, πρωτεογλυκάνες (θειική ηπαράνη: περλεκάνη) β 1 α 1 γ 1 7S Μονοµερές NC1 α1 α2 α1 γ α β Τετραµερές ιµερές 7S NC1 ΒΜ Εµφάνιση ΒΜ: σε σαρωτικό ΗΜ σε ΗΜ διέλευσης

24 ιασύνδεση µακροµορίων ΒΜ µε υποδοχείς κυτταρικής επιφάνειας: ιµερείς ιντεγκρινικοί υποδοχείς Σχηµατική αναπαράσταση ιντεγκρινών ιασύνδεση ιντεγκρινικών υποδοχέων: Ηδιασύνδεση ιντεγκρινών µε ΒΜ προκαλεί αναδιατάξεις του κυτταροσκελετού

25 Κυτταρική πρόσφυση στη ΒΜ διά µέσου ιντεγκρινών Ετεροδιµερή µε α και β υποµονάδες Τουλάχιστον 24 ετεροδιµερή Κάθε ιντεγκρίνη διαµεσολαβεί πολλαπλές αλληλεπιδράσεις κυττάρων µε το εξωκυττάριο στρώµα Υπάρχουν διαφορετικά ιντεγκρινικά διµερή

26 ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΕΣ ( INTEΓΚΡΙΝΙΚΟΙ ΥΠΟ ΟΧΕΙΣ ) Ετεροδιµερείς υποδοχείς για αλληλεπιδράσεις: Kυττάρου-εξωκυττάριας ουσίας Κυττάρου-κυττάρου Αποτελούνται από δύο υποµονάδες, την α και την β που συνδέονται µη οµοιοπολικά Είναι γνωστές 17 α και8 β υποµονάδες Στοεξωκυτταρικότµήµα τηςαυποµονάδας εντοπίζονται περιοχές δέσµευσης δισθενών κατιόντων Τα κυτταροπλασµατικά τµήµατα αλληλεπιδρούν µε τον κυτταροσκελετό

27 Ένα διµερές µπορεί να αναγνωρίζει διαφορετικά µόρια της εξωκυττάριας ουσίας Ένα µόριο της εξωκυττάριας ουσίας µπορεί να αναγνωρίζεται από διαφορετικό διµερές Πρόσδεση ιντεγκρινών στην εξωκυττάρια ουσία Ενεργοποίηση Συνάθροιση Σχηµατισµός εστιακών επαφών (focal adhesions or focal contacts)

28 ΣΥΝ ΕΣΗ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΑΣ ΟΥΣΙΑΣ- ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΩΝ-ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ

29 Αµφίδροµη ιντεγκρινο-εξαρτώµενη εξαρτώµενη σηµατοδότηση (εξω-µέσα και µέσα-έξω έξω)

30 Συνδέτες Ιντεγκρινών

31 Η ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΑ ΙΝΟΝΕΚΤΙΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗ ΜΕ ΚΥΤΤΑΡΑ, ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΝ ΟΚΥΤΤΑΡΙΟ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟ Ινονεκτίνη Ακτίνη Αποτέλεσµα της ευθυγράµµισης στους ιστούς: σωστή διευθέτηση ινών και κυττάρων

32 Απεικόνιση εστιακών επαφών µε ανοσοφθορισµό σε κύτταρα καλλιεργηµένα πάνω σε εξωκυττάριο υπόστρωµα

33 Συν-εντοπισµός ιντεγκρινών µε ινίδια κυτταροσκελετού στις εστιακές επαφές α1 ιντεγκρίνη βινκουλίνη

34 ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΩΝ α) FAK µονοπάτι β) Fyn/Shc µονοπάτι

35 ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΩΝ α β ΕCΜ p Src p FAK MAPK DNA p jun fos AP-1 κολλαγoνάσες

36 ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΙΚΟ ΟΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΑΣ ΟΥΣΙΑΣ Μεταλλοπρωτεάσες (ΜΜΡs)-Ματριξίνες-Κολλαγονάσες ΜΜΡ-2 (Ζελατινάση Α): Ζελατίνη, κολλαγόνο IV, ινονεκτίνη, λαµινίνη, πρωτεογλυκάνες ΜΜΡ-9 (Ζελατινάση Β): Ζελατίνη, κολλαγόνο IV, πρωτεογλυκάνες Αναστολείς µεταλλοπρωτεασών (TIMPs) TIMP-1: Αναστολέας της MMP-9 TIMP-2: Αναστολέας της MMP-2

37 ΣΥΝ ΕΣΗ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΑΣ ΟΥΣΙΑΣ- ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΩΝ-ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ

38 Ιντεγκρινο-εξαρτώµενη εξαρτώµενη πλάτυνση κυττάρων σε υπόστρωµα κολλαγόνου IV

39 Συνεργασία / επικοινωνία οδών σηµατοδότησης που εκκινούν από τους ιντεγκρινικούς υποδοχείς και τους υποδοχείς αυξητικών παραγόντων

40 Η κινάση των εστιακών επαφών FAK, φωσφορυλιώνεται όχι µόνον διά µέσου της πρόσδεσης ιντεγκρινών, αλλά και διά µέσου αυξητικών παραγόντων, π.χ. Ινσουλίνης, µετά από πρόσδεση στον υποδεοχέα ινσουλίνης Πρόσδεση υποδοχέα ινσουλίνης

41 Αύξηση της έκφρασης IRS-1 σε ινοβλάστες σε εναιώρηµα και υπόστρωµα ινονεκτίνης

42 Εκφραση IRS-1 σε υπόστρωµα ινονεκτίνης και βιτρονεκτίνης

43 H έκφραση ΙRS-1 συνοδεύεται από την έκφραση της κινάσης των εστιακών επαφών (FAK). Κύτταρα που δεν εκφράζουν FAK, δεν µπορούν να εκφράσουν ΙRS-1

44 Συνεργασία / επικοινωνία οδών σηµατοδότησης που εκκινούν από τους ιντεγκρινικούς υποδοχείς και τους υποδοχείς αυξητικών παραγόντων Yποδοχέας Ινσουλίνης IRS-1

45 Φυσιολογικές αλληλεπιδράσεις κυττάρων µε υποστρώµατα συνδετικού ιστού απαιτούν φυσιολογικά υποστρώµατα και φυσιολογική έκφραση / λειτουργία ιντεγκρινών. Σε περίπτωση που το υπόστρωµα δεν είναι φυσιολογικό, οι αλληλεπιδράσεις µε κύτταρα τροποποιούνται. Μιά τέτοια περίπτωση αποτελεί η νόσος του Σακχαρώδη διαβήτη

46 ΣΑΚΧΑΡΩ ΗΣ ΙΑΒΗΤΗΣ Κύριο χαρακτηριστικό: Υψηλή συγκέντρωση γλυκόζης Σηµαντική επίδραση στη φυσιολογική λειτουργία του νεφρού: ιαβητική νεφροπάθεια Επιπτώσεις της υψηλής συγκέντρωσης γλυκόζης στη λειτουργία των κυττάρων: Τροποποίηση της µετάδοσης µηνύµατος στο εσωτερικό των κυττάρων Ενεργοποίηση µεταγραφικών παραγόντων Τροποποίηση της µεταγραφής Μη ενζυµατική γλυκοσυλίωση των µακροµορίων την βασικής µεµβράνης Χαρακτηριστικές αλλαγές κατά τη διαβητική νεφροπάθεια: Πάχυνση βασικών µεµβρανών (GBM, TBM) ιόγκωση εξωκυττάριας ουσίας µεσαγγειακών κυττάρων (MM) Απώλεια του φράγµατος εκλεκτικής διαπερατότητας

47 ΝΕΦΡΟΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΤΟΥ ΟΜΕΣ

48 Κάψα Bowman/Σπείραµα Σχηµατική αναπαράσταση νεφρώνα

49 Glomerular Cell types

50 ιαβητικές αλλοιώσεις νεφρικού σπειράµατος στο Ηλεκτρονικό Μικροσκόπιο ιέλευσης Φυσιολογικό σπείραµα ιαβητική Νεφροπάθεια

51 Ιn n vitro µελέτη διαβητικών συνθηκών (κυτταροκαλλιέργεια): Αύξηση της συγκέντρωσης γλυκόζης στο θρεπτικό υλικό (25-vs. 5- mm) Τροποποίηση του υποστρώµατος (κολλαγόνου IV) µε επώαση παρουσία γλυκόζης (µη ενζυµατική γλυκοζυλίωση)

52 ΚΥΤΤΑΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ Σπειραµατικά Επιθηλιακά Νεφρικά Κύτταρα (GEC) Επιθηλιακά Κύτταρα Εγγύς Εσπειραµένου Σωληναρίου(PTEC) In vitro σύστηµα µελέτης διαβήτη: κύτταρα καλλιεργηµένα σε αυξηµένες συγκεντρώσεις γλυκόζης (25 mm)

53 Σε διαβητικές συνθήκες επάγεται η έκφραση κολλαγόνου IV από νεφρικά κύτταρα

54 ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ Χαρακτηριστικές αλλαγές κατά τη διαβητική νεφροπάθεια: Πάχυνση βασικών µεµβρανών του αγγειώδους σπειράµατος και του εγγύς εσπειραµένου σωληναρίου (GBM, TBM) ιόγκωση εξωκυττάριας ουσίας µεσαγγειακών κυττάρων (MM) Αυξηµένη εναπόθεση συστατικών εξωκυττάριας ουσίας Αυξηµένη σύνθεση και παραγωγή Μειωµένη αποικοδόµηση

55 ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΙΚΟ ΟΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΑΣ ΟΥΣΙΑΣ Μεταλλοπρωτεάσες (ΜΜΡs)-Ματριξίνες ΜΜΡ-2 (Ζελατινάση Α): Ζελατίνη, κολλαγόνο IV, ινονεκτίνη, λαµινίνη, πρωτεογλυκάνες ΜΜΡ-9 (Ζελατινάση Β): Ζελατίνη, κολλαγόνο IV, πρωτεογλυκάνες Αναστολείς µεταλλοπρωτεασών (TIMPs) TIMP-1: Αναστολέας της MMP-9 TIMP-2: Αναστολέας της MMP-2

56 ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΩΝ α β ΕCΜ p Src pfak MAPK DNA p jun fos AP-1 κολλαγονάσες

57 Μειωµένη Φωσφορυλίωση FAK Νεφρικών Σπειραµατικών Επιθηλιακών (GEC) Κυττάρων σε διαβητικές συνθήκες

58 Μειωµένη ενεργοποίηση ΜΑΡΚ GEC κυττάρων σε διαβητικές συνθήκες

59 Μείωση της έκφρασης κολλαγονάσης (MMP-2) σε νεφρικά κύτταρα παρουσία 25 mm γλυκόζης (northern and western analysis) L H MMP-2 L H L H GAPDH 72 kda MMP-2 92 kda 88 kda % Relative mrna level MMP-2 5mM 25mM % Relative protein level mm 25mM 72 kda 68 kda 92 kda 88 kda

60 Αύξηση της έκφρασης αναστολέων κολλαγονασών (ΤΙΜΡ) σε νεφρικά κύτταρα παρουσία 25 mm γλυκόζης L H L H L H TIMP-1 TIMP-2 TIMP-1 GAPDH GAPDH TIMP-2 % Relative mrna level mm 25 mm % Relative protein level D mm 25 mm TIMP-1 TIMP-2 TIMP-1 TIMP-2

61 Τροποποίηση της έκφρασης των κύριων ιντεγκρινικών µονάδων νεφρικών κυττάρων παρουσία 25 mm γλυκόζης Α α3 L H α5 L H α2 αν β1 β3 Β 200 Relative protein level mM 25mM 0 α3 α2 β1 α5 αν β3

62 Kυτταρική προσκόλληση νεφρικών κυττάρων σε φυσιολογικές και διαβητικές συνθήκες: Σε διαβητικές συνθήκες η πρόσδεση των GEC σε κολλαγόνο ΙV είναι µειωµένη 40 % Cell adhesion low high Collagen IV concentration (µg/ml)

63 Κυτταρική πλάτυνση νεφρικών κυττάρων σε διαβητικές συνθήκες Σπειραµατικά Επιθηλιακά Νεφρικά Κύτταρα Νεφρικά Μεσαγγειακά κύτταρα

64 ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΜΕΣΩ ΙΝΤΕΓΚΡΙΝΩΝ α β ΕCΜ p Src pfak MAPK DNA p jun fos AP-1 κολλαγενάσες

65 ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ Χαρακτηριστικές αλλαγές κατά τη διαβητική νεφροπάθεια: Πάχυνση βασικών µεµβρανών του αγγειώδους σπειράµατος και του εγγύς εσπειραµένου σωληναρίου (GBM, TBM) ιόγκωση εξωκυττάριας ουσίας µεσαγγειακών κυττάρων (MM) Αυξηµένη εναπόθεση συστατικών εξωκυττάριας ουσίας Αυξηµένη σύνθεση και παραγωγή Μειωµένη αποικοδόµηση

66 Σε νεφρικό ιστό διαβητικών πειραµατόζωων επιβεβαιώθηκαν τα ευρήµατα που παρατηρήθηκαν σε κυτταροκαλλιέγειες νεφρικών κυττάρων

67 Σε νεφρικό ιστό διαβητικών ασθενών µε νεφροπάθεια επιβεβαιώθηκε τροποποίηση της έκφρασης ιντεγκρινών, όπως παρατηρήθηκε σε κυτταροκαλλιέγειες νεφρικών κυττάρων

68 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι αυξηµένες συγκεντρώσεις γλυκόζης/ διαβητικές συνθήκες προκαλούν in vitro και in vivo Aύξηση της έκφρασης κολλαγόνου IV Αλλαγές στην έκφραση και λειτουργία των ιντεγκρινών Μείωση στην έκφραση των µεταλλοπρωτεασών /κολλαγονασών / µατριξινών Αύξηση στην έκφραση των αναστολέων των µεταλλοπρωτεασών Αλλαγές στην αλληλεπίδραση των κυττάρων µε κολλαγόνο IV

69 Κάψα Bowman/Σπείραµα Σχηµατική αναπαράσταση νεφρώνα

70 Ποδοκαλυκίνη Ενδείξεις που επιβεβαιώνουν το µορφογενετικό ρόλο του γλυκοκάλυκα- ποδοκαλυκίνης: Εξουδετέρωση φορτίου υποστροφή ποδίσκων Aποσιώπηση της έκφρασης του γονιδίου της ποδοκαλυκίνης σε ποντικούς αδυναµία σχηµατισµού ποδίσκων Doyonnas et. al. 2001

71 Ποδοκαλυκίνη νεφρικών επιθηλιακών κυττάρων Χαρακτηριστικά πρωτεΐνης Πρωτεΐνικός πυρήνας ~50 kda (Συνολικό ΜΒ: ~ 140 kda) Fawcett et. al., Εξωκυτταρική περιοχή µε(1986) πολλαπλές επαναλήψεις προλίνης, σερίνης, θρεονίνης, ασπαραγίνης = θέσεις γλυκοζυλίωσης Κατάλοιπα σιαλικού οξέος έντονα αρνητικό φορτίο ΒΛΕΝΝΙΝΗ (ΣΙΑΛΟΠΡΩΤΕΪΝΗ) µόριο που συµµετέχει στην κυτταρική πρόσφυση

72 Αθανατοποιηµένα Σπειραµατικά Νεφρικά Επιθηλιακά Κύτταρα + αντί-pclp - αντί-pclp + αντί-pclp - πρώτο αντίσωµα Κλίµακα: 20 µm β-μερκαπταιθανόλη + - Τα κύτταρα εκφράζουν ποδοκαλυκίνη PCLP

73 Επίδραση της υψηλής συγκέντρωσης γλυκόζης στην έκφραση ποδοκαλυκίνης 5 mm 25 mm 5 mm 25 mm PCLP PCLP Τουµπουλίνη GAPDH Αυθαίρετες Μονάδες Πυκνοµέτρησης * 5 mm γλυκόζη 25 mm γλυκόζη (*) : p< 0,05 Κύτταρα καλλιεργηµένα: σε 5 mm ή σε 25 mm γλυκόζης - αντί-pclp + αντί-pclp + αντί-pclp Η υψηλή συγκέντρωση γλυκόζης, µειώνει τη γονιδιακή Eκφραση PCLP σε νεφρούς ποντικών έκφραση της PCLP in vitro και in vivo

74 Κυτταρική πρόσφυση σε υπόστρωµα κολλαγόνου IV ή λαµινίνης 5 mm 25 mm Συγκ. Γλυκόζης PCLP Ποσοστό κυτταρικής πρόσφυσης mm γλυκόζη 25 mm γλυκόζη Συγκέντρωση κολλαγόνου IV (µg/ml) Ποσοστό κυτταρικής πρόσφυσης mm γλυκόζη 25 mm γλυκόζη Συγκέντρωση λαµινίνης (µg/ml)

75 Επίδραση του αντισώµατος αντί-pclp στην κυτταρική πρόσφυση σε υπόστρωµα κολλαγόνου IV ήλαµινίνης: HGEC καλλιεργηµένα σε 5 mm γλυκόζη Ποσοστό κυτταρικής πρόσφυσης (*) : p< 0,05 Υπόστρωµα πρόσφυσης: Κολλαγόνο IV 0 1:2500 1:1000 1:500 1:200 1:100 1:50 Αραίωση αντισώµατος αντί-pclp * * * Ποσοστό κυτταρικής πρόσφυσης Υπόστρωµα πρόσφυσης: Λαµινίνη Η ποδοκαλυκίνη έχει αντι-προσκολλητική δράση στην αλληλεπίδραση κυττάρων-υποστρώµατος ΒΜ 0 1:2500 1:1000 1:500 1:200 1:100 1:50 Αραίωση αντισώµατος αντί-pclp * * *

76 Επίδραση του αντισώµατος αντί-pclp στην κυτταρική πρόσφυση σε υπόστρωµα κολλαγόνου IV ή λαµινίνης: HGEC καλλιεργηµένα σε 25 mm γλυκόζη (δεν εκφράζουν ποδοκαλυκίνη) 5 mm 25 mm Συγκ. Γλυκόζης 150 Υπόστρωµα πρόσφυσης: Κολλαγόνο IV PCLP Ποσοστό κυτταρικής πρόσφυσης Col IV LM 0 1:2500 1:1000 1:500 1:200 1:100 1:50 Αραίωση αντισώµατος αντί-pclp Η έλλειψη ποδοκαλυκίνης αναιρεί την αντιπροσκολλητική δράση

77 Επίδραση του αντισώµατος αντί-pclp στην κυτταρική πρόσφυση σε υπόστρωµα κολλαγόνου IV ή λαµινίνης: HGEC καλλιεργηµένα σε 25 mm γλυκόζη 5 mm 25 mm Συγκ. Γλυκόζης 150 Υπόστρωµα πρόσφυσης: Κολλαγόνο IV PCLP Ποσοστό κυτταρικής πρόσφυσης Col IV LM 0 1:2500 1:1000 1:500 1:200 1:100 1:50 Αραίωση αντισώµατος αντί-pclp Η έλλειψη ποδοκαλυκίνης αναιρεί την αντιπροσκολλητική δράση

78 Συµπερασµατικά: Η ποδοκαλυκίνη αναστέλλει την διασύνδεση (προσκόλληση) των HGEC σε συστατικά της ΒΜ (κολλαγόνο IV, λαµινίνη). Η ποδοκαλυκίνη ανταγωνίζεται τις ιντεγκρίνες που περιέχουν τη β1 υποµονάδα στη διαδικασία της πρόσφυσης σε συστατικά ΒΜ. Συνεπώς: Στην διαφοροποίηση της βασικής / βασεοπλευρικής µορφολογίας των HGEC που προκαλείται από υποστρώµατα ΒΜ, σηµαντικό ρόλο διαδραµατίζει η αυξηµένη έκφραση της αντιπροσφυτικής ποδοκαλυκίνης.

79 Σχηµατική αναπαράσταση του ρόλου της αντιπροσφυτικής σιαλοπρωτεϊνης ποδοκαλυκίνης στη διαµόρφωση υπεγέρσεων της βασικής επιφάνειας των ποδοκυττάρων

80 Συµπεράσµατα για τις αλληλεπιδράσεις σπειραµατικών επιθηλιακών κυττάρων µε το υπόστρωµα τους(gbm) 1. Τα κύτταρα προσκολλώνται στη βασική µεµβράνη κυρίως µε ιντεγκρινικούς υποδοχείς. Σε φυσιολογικές συνθήκες οι υποδοχείς αυτοί είναι κατά σειρά σηµαντικότητας: α3β1, α2β1, α5β1 2. Παρουσία αυξηµένων συγκεντρώσεων γλυκόζης (συνθήκες διαβήτη) ελαττώνεται το ποσοστό προσκόλλησης σε υποστρώµατα ΒΜ, ενώ οι ιντεγκρινικοί υποδοχείς προσκόλλησης είναι: αvβ3, α5β1 3. Οι ιντεγκρινικοί υποδοχείς ευθύνονται για την «αγκυροβόληση» της βασικής επιφάνειας των κυττάρων στη ΒΜ 4. Την προσκολλητική δράση των ιντεγκρινών ανταγωνίζεται η διαµεµβρανική σιαλοπρωτεϊνη ποδοκαλυκίνη, η οποία λόγω της αντιπροσκολλητικής της δράσης προκαλεί «άπωση» από το υπόστρωµα, σε θέσεις όπου εκφράζεται, σχηµατίζοντας έτσι κατά τόπους υπεγέρσεις και ποδίσκους 5. Η έκφραση της ποδοκαλυκίνης µειώνεται δραµατικά παρουσία αυξηµένης συγκέντρωσης γλυκόζης, γεγονός που συνοδεύεται από αύξηµένηπλάτυνσητωνκυττάρων 6. Η έλλειψη ποδοκαλυκίνης συνοδεύεται από απαλειφή υπεγέρσεων in vitro και ποδίσκων in vivo

81 Νευρο-εκφυλιστική εκφυλιστική Νόσος Alzheimer

82 Τα κύρια µορφολoγικά χαρακτηριστικά της νόσου Α) Λέπτυνση του φλοιού Β) Μεγένθυση της παράπλευρης εγκεφαλικής κοιλίας Γ) Συρρίκνωση του ιππόκαµπου Οι αλλαγές αυτές οφείλονται στην µαζική απώλεια νευρώνων στον κροταφιαίο, βρεγµατικό και ενδοκοιλιακό φλοιό του εγκεφάλου

83 Ιστολογικώς διακρίνουµε ορισµένες κύριες ανωµαλίες που απαντούν στη νόσο Alzheimer Ύπαρξη αδιάλυτων σφαιροειδών σχηµατισµών στον εξωκυττάριο χώρο του εγκεφαλικού φλοιού. (Αµυλοϊδικές ή γερασµένες πλάκες). Υπαρξη αδιαλυτων σχηµατισµών που εκτείνονται στο εσωτερικό των νευρικών κυττάρων (neurofibril tangles) Αµυλοϊδική πλάκα Νευροινιδιακοί κόµποι

84 Αµυλοϊδογενής /Μη Αµυλοϊδογενής Μεταβολισµός της ΑΡΡ Αβ πεπτίδιο: αµινοξέα. Υψηλή συγκέντρωση Αβ Πολυµερισµό α secretase β secretase γ secretase Αµυλοϊδική πλάκα

85 Πρόδροµη Αµυλοϊδική Πρωτεϊνη (ΑPP) ΑPP: ιαµεµβρανική γλυκοπρωτεϊνη. Το γονίδιο του APP εντοπίζεται στο χρωµόσωµα 21. Εκφράζεται στον εγκέφαλο κυρίως σε 3 ισοµορφές: ΑPP695, APP751, APP770. ΑPPs Μεµβράνη H 2 N A β COOH Signal peptide Zing binding Collagen binding Aβ πεπτίδιο Αβ

86 Aβ πεπτίδιο Ηαµυλοϊδική πρόδροµη πρωτεϊνη(αρρ) αποικοδοµείται από οµάδες ενζύµων που καλούνται σεκρετάσες.(α,β,γ) Αβ πεπτίδιο: Προϊόν αποικοδόµησης του APP από σεκρετάσες β,γ. ΑPPs α-secretase Μεµβράνη H 2 N COOH β secretase γ secretase

87 Αµυλοϊδογενής /Μη Αµυλοϊδογενής Μεταβολισµός της ΑΡΡ Αβ πεπτίδιο: αµινοξέα. Υψηλή συγκέντρωση Αβ Πολυµερισµό α secretase β secretase γ secretase Αµυλοϊδική πλάκα

88 β-secretase BACE: ιαµεµβρανική πρωτεΐνη 70 kda. Yδρολύει τον πεπτιδικό δεσµό Met 595 -Asp 596 της ΑPP. Λειτουργεί ανταγωνιστικά µε τιςαsecretases για το υπόστρωµα ΑΡΡ γ-secretase. Ps1- Ps2 ιαµεµβρανικές πρωτεΐνες Val40-Ile4 Αβ 1-40 Ala42 -Thr43 Αβ 1-42 Μεταλλάξεις των Ps1 και Ps2 οδηγούν σε αυξηµένη παραγωγή του Αβ 1-42 α-secretase Η επίδρασή τους στην ΑΡΡ αυξάνει την έκκριση του sappa, µειώνοντας παραγωγή Αβ πεπτιδίου. την

89 Κολλαγονάσες και Αlzheimer Σε καταστάσεις Alzheimer αυξάνεται η έκφραση των κολλαγονασών (MMP-2, MMP-9) σε νευρογλοιακά κύτταρα (µακροφάγα του ΚΝΣ) ράση κολλαγονάσης (ΜΜΡ-2) Νευροπροστατευτική. Αποικοδόµηση Αβ πεπτιδίου, ράση α σεκρετάσης Νευροτοξική. ράση β σεκρετάσης

90 Νόσος Alzheimer In vitro σύστηµα µελέτης: Καλλιέργεια νευροβλαστικών κυττάρων παρουσία του αµυλοειδούς πεπτιδίου αβ

91 Επίδραση του πεπτιδίου Αβ(1-40) στην έκκριση τηςκολλαγονάσηςβ(μμp-9) Ε n z y m a t ic a c t iv it y o f M M P - 9 in a r b it r a r y d e n s t io m e t r ic u n it s Αβ 48 hrs control Αβ (1-40) 92 kda 82 kda MMP-9 92 kda 82 kda E xpression of MMP -9 in arbitrary denstiom etric units Αβ control Αβ (1-40) 48 hrs TIMP E x p r e s s i o n o f T I M P - 2 i n a r b i t r a r y d e n s t i o m e t r i c u n i t s 50 0 control control Aβ Αβ Aύξηση της έκφρασης της ΜΜΡ-9 σε νευροβλαστικά κύτταρα (SK-N-SH) SH) παρουσία του Aβ πεπτιδιου.

92 Στόχος εργασίας: Μελέτη πιθανής εµπλοκής της ΜΜP-9 στον µεταβολισµό της ΑΡΡ ως σεκρετάση

93 ιαµόλυνση ΗΕΚ/APP APP-695/751 κυττάρων µε pro MMP-9 92 kda MMP-9 Ανοσοαποτύπωση H 2 N sappa ~110kDa a secretase ΑPPs Αβ AB COOH transf. vector Control β secretase 6 Ε 10 Ζυµογραφία Ζελατίνης APP-751 APP-695 MMP-9 MMP-2 sappa MMP-9 92 kda 6E10 Pro MMP-9 vector Pro MMP-9 vector

94 1 2 sapp.a (6E10) ~110kDa Pro-MMP-9 (~92 kda) sapp.a (6E10) ~110kDa Active MMP-9 (83 kda) ctr µg/ml µg/ml µg/ml mg/ml ctr µg/ml µg/ml µg/ml µg/ml mg/ml Arbitrary Densitometric units Arbitrary Densitometric units Pro-MMP-9 (~92 kda) Active MMP-9 ctrl 50 ng/ml 100 ng/ml 500 ng/ml 1µg/ml ctrl 50 ng/ml 100 ng/ml 250 ng/ml 500 ng/ml 1µg/ml -

95 A Μελέτη της κατανοµής της ΑΡΡ και της ΜΜΡ-9 στην κυτταρική επιφάνεια B Merge Κορυφαία επιφάνεια APP MMP-9 Πλευρική επιφάνεια Γ Βασικη επιφάνεια

96 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Παρουσία ΜΜΡ-9 (κύτταρα συνεπιµολυσµένα µε ΑΡΡ-695/ΜΜΡ-9) και εξωγενούς ΜΜΡ-9 (αποµονωµένη / ενεργοποιηµένη ΜΜΡ-9), παρατηρείται στατιστικώς σηµαντική αύξηση του διαλυτού θραύσµατος sappa της πρόδροµης αµυλοϊδικής πρωτεϊνης. Η δράση της ΜΜΡ-9 ενισχύεται παρουσία PMA (ενεργοποιητής α σεκρετασών), ενώ αναστέλεται παρουσία ειδικών αναστολέων της (SB-3-CT, EDTA). Με χρήση αντι-μμρ-9 και αντι-αρρ αντισωµάτων οι δυο πρωτεϊνες (ΜΜΡ-9, ΑΡΡ) συν κατακρηµνίζονται και συνεντοπίζονται στην κυτταρική επιφάνεια. Συνεπώς: Η ΜΜΡ-9 εµπλέκεται στον µεταβολισµό της ΑΡΡ µε δράση α- σεκρετάσης (νευροπροστατευτική) πιθανόν εµποδίζοντας την εξωκυττάρια συνάθροιση αµυλοειδούς. Η ΜΜΡ-9 συνεντοπίζεται µε την ΑΡΡ στην κυτταρική επιφάνεια Η δράση της ΜΜΡ-9 ως α-σεκρετάση µπορεί να αποδειχθεί χρήσιµη για την παρεµπόδιση της συνάθροισης του αµυλοειδούς εξωκυττάρια, σε νευροεκφυλιστικές καταστάσεις τύπου Alzheimer.

97

ΠΕΤΡΟΣ ΔΕΔΕΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΣΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΕΔΕΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΣΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΣΙ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το οστό αποτελεί ένα ιδανικό περιβάλλον για μετάσταση, καθώς η συνεχής και δυναμική ανάπλασή τον παρέχει μια γόνιμη βάση για την παλιννόστηση και τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική$Bιολογία$ Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ ΔIAΛEΞΕΙΣ*19*&*20! (21!&!28/5/2014)! Δρ.$Xρήστος$Παναγιωτίδης,$Τμήμα$Φαρμακευτικής$Α.Π.Θ.

Kυτταρική$Bιολογία$ Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ ΔIAΛEΞΕΙΣ*19*&*20! (21!&!28/5/2014)! Δρ.$Xρήστος$Παναγιωτίδης,$Τμήμα$Φαρμακευτικής$Α.Π.Θ. Kυτταρική$Bιολογία$ ΔIAΛEΞΕΙΣ*19*&*20! (21!&!28/5/2014)! Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ Ας+ξαναθυμηθούμε+για+λίγο+ τη+κυτταρική+θεωρία+ Η*κυτταρική*θεωρία*! OΛOI!OI!ZΩNTANOI!OPΓANIΣMOI! AΠOTEΛOYNTAI!AΠO!KYTTAPA!H!AΠO!

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική$Bιολογία$ Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ ΔIAΛEΞΕΙΣ*15*&*16! (18!&!21/5/2012)! Δρ.$Xρήστος$Παναγιωτίδης,$Τμήμα$Φαρμακευτικής$Α.Π.Θ.

Kυτταρική$Bιολογία$ Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ ΔIAΛEΞΕΙΣ*15*&*16! (18!&!21/5/2012)! Δρ.$Xρήστος$Παναγιωτίδης,$Τμήμα$Φαρμακευτικής$Α.Π.Θ. Kυτταρική$Bιολογία$ ΔIAΛEΞΕΙΣ*15*&*16! (18!&!21/5/2012)! Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ Ας+ξαναθυμηθούμε+για+λίγο+ τη+κυτταρική+θεωρία+ Η*κυτταρική*θεωρία*! OΛOI!OI!ZΩNTANOI!OPΓANIΣMOI! AΠOTEΛOYNTAI!AΠO!KYTTAPA!H!AΠO!

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ Θέµατα ιάλεξης οµή, αριθµός και διαχωρισµός των αµινοξέων Ένωση αµινοξέων µε τον πεπτιδικό δεσµό

Διαβάστε περισσότερα

Εμβρυολογία, ανατομεία, ιστολογία νεφρού

Εμβρυολογία, ανατομεία, ιστολογία νεφρού Εμβρυολογία, ανατομεία, ιστολογία νεφρού Τα νεφρά αναπτύσσονται από αμφοτερόπλευρες μάζες ενδιαμέσου μεσοδέρματος νεφρογενείς πτυχές 3-4 εβδομάδα πρόνεφρος μεσόνεφρος μετάνεφρος δημιουργία νεφρών μετάνεφρος

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 13 : Πολυκυτταρική οργάνωση και διακυτταρικές συνδέσεις. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 13 : Πολυκυτταρική οργάνωση και διακυτταρικές συνδέσεις. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 13 : Πολυκυτταρική οργάνωση και διακυτταρικές συνδέσεις Παναγιωτίδης Χρήστος ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αμανατιάδου Π. Έλσα, PhD

Αμανατιάδου Π. Έλσα, PhD ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΕΔΜΒ20: «ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ ΣΕ ΝΕΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΚΑΤΟΧΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΥΠΕΡΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΚΑΨΙΔΙΑ ΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΓΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΑΣΤΗΓΙΝΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ

ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΥΠΕΡΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΚΑΨΙΔΙΑ ΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΓΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΑΣΤΗΓΙΝΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΥΠΕΡΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΚΑΨΙΔΙΑ ΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΓΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΑΣΤΗΓΙΝΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ Αυτοσυγκρότηση υπερμοριακων δομών Υπενθύμιση: κολλαγονο ΚΑΨΙΔΙΑ (ΚΕΛΥΦΗ) ΙΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η µελέτη της ρύθµισης της πρωτεινοσύνθεσης στο επίπεδο του Ριβοσώµατος εντοπίζεται σε τρία επίπεδα

Η µελέτη της ρύθµισης της πρωτεινοσύνθεσης στο επίπεδο του Ριβοσώµατος εντοπίζεται σε τρία επίπεδα Η µελέτη της ρύθµισης της πρωτεινοσύνθεσης στο επίπεδο του Ριβοσώµατος εντοπίζεται σε τρία επίπεδα ΣτονΣτον ρόλο των διαφόρων οµάδων των ριβοσωµικών πρωτεινών. Κατά πόσο δηλαδή υπάρχει ετερογένεια στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ.

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ. Γιατί μας απασχολεί Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και 2 συνοδεύονται από μικρο και μακροαγγειακές επιπλοκές Σημαντικότερη αιτία νοσηρότητας και θνητότητας του διαβητικού πληθυσμού Ο κίνδυνος για καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργική Περιοχή της GTP-ασης

Λειτουργική Περιοχή της GTP-ασης Λειτουργική Περιοχή της GTP-ασης Οι πρωτεΐνες πού φαίνεται να εµπλέκονται στην περιοχή είναι οι πρωτεΐνες L7/L12. Οι πρωτεΐνες αυτές φαίνεται να είναι απαραίτητες για την ενεργότητα του ριβοσώµατος και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιολογία ΙI Κυτταρική Επικοινωνία Διδάσκοντες: Σ. Γεωργάτος, Θ. Τζαβάρας, Π. Κούκλης, Χ. Αγγελίδης Υπεύθυνος μαθήματος: Σ. Γεωργάτος Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. Φατούρος Ιωάννης Αναπληρωτής Καθηγητής

ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. Φατούρος Ιωάννης Αναπληρωτής Καθηγητής ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Φατούρος Ιωάννης Αναπληρωτής Καθηγητής Θέματα Διάλεξης Δομή, αριθμός και διαχωρισμός των αμινοξέων Ένωση αμινοξέων με τον πεπτιδικό δεσμό για τη δημιουργία πρωτεΐνης Λειτουργίες των πρωτεϊνών

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

Το φωσφορικό ανιόν δεν ανάγεται µέσα στο φυτό. Παραµένει στην υψηλότερη οξειδωτική µορφή του

Το φωσφορικό ανιόν δεν ανάγεται µέσα στο φυτό. Παραµένει στην υψηλότερη οξειδωτική µορφή του Το φωσφορικό ανιόν δεν ανάγεται µέσα στο φυτό Παραµένει στην υψηλότερη οξειδωτική µορφή του 1)ελεύθερο Pi (inorganic phosphate) 2)προσαρτηµένο ως φωσφορική οµάδα πάνω σε κάποιο µόριο το συµβολίζουµε ως

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

και χρειάζεται μέσα στο ρύθμιση εναρμόνιση των διαφόρων ενζυμικών δραστηριοτήτων. ενζύμων κύτταρο τρόπους

και χρειάζεται μέσα στο ρύθμιση εναρμόνιση των διαφόρων ενζυμικών δραστηριοτήτων. ενζύμων κύτταρο τρόπους Για να εξασφαλιστεί η σωστή και αρμονική έκφραση των ενζύμων μέσα στο κύτταρο χρειάζεται ρύθμιση εναρμόνιση των διαφόρων ενζυμικών δραστηριοτήτων. και Η εναρμόνιση αυτή επιτυγχάνεται με διάφορους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Συνδετικός Ιστός - Ορισμός Παρέχει το: Υποστηρικτικό και Συνδετικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση Athens 2010 Γλυκοζυλίωση Τα τελευταία χρόνια όληηπροσπάθειατης αισθητικής αποκατάστασης του γηρασμένου δέρματος αφορούσε κυρίως την αποκατάσταση της εξωγενούς γήρανσης φωτογήρανσης. Τι γίνεται όμως με

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημεία Τροφίμων Ι. Ενότητα 1 η Κρέας και ψάρι I (μέρος β) Όνομα καθηγητή: Έφη Τσακαλίδου. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου

Βιοχημεία Τροφίμων Ι. Ενότητα 1 η Κρέας και ψάρι I (μέρος β) Όνομα καθηγητή: Έφη Τσακαλίδου. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου Βιοχημεία Τροφίμων Ι Ενότητα 1 η Κρέας και ψάρι I (μέρος β) Όνομα καθηγητή: Έφη Τσακαλίδου Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου Στόχοι ενότητας Εισαγωγή στη σύσταση και τη διατροφική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 Μελέτη τοπ ρόλοπ της ιντεγκρινοσπνδεόμενης κινάσης στην πνεπμονική ίνσση, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι πρωτεΐνες μπορεί να είναι σφαιρικές (συμπαγείς) ή ινώδεις

Οι πρωτεΐνες μπορεί να είναι σφαιρικές (συμπαγείς) ή ινώδεις Οι πρωτεΐνες μπορεί να είναι σφαιρικές (συμπαγείς) ή ινώδεις Β-1 Οι συμπαγείς, σφαιροειδείς πρωτεΐνες Είναι ευδιάλυτες στο νερό Έχουν σφαιρικό σχήμα Έχουν τα περισσότερα πολικά αμινοξέα στην εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (29/2 & 2/3/2016)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (29/2 & 2/3/2016) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (29/2 & 2/3/2016) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες λειτουργούν ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣTHPIKTIKA KYTTAPA - EΞΩKYTTAPIA ΘEMEΛIA OYΣIA

ΣTHPIKTIKA KYTTAPA - EΞΩKYTTAPIA ΘEMEΛIA OYΣIA ΣTHPIKTIKA KYTTAPA - EΞΩKYTTAPIA ΘEMEΛIA OYΣIA µηχανική στήριξη Στηρικτικά κυτ. > παράγουν συστατικά εξωκυτ. θεµέλιας ουσίας για & οργάνωση τους χαρακτηριστικά τους > προέρχονται από το µεσέγχυµα παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Είδαμε ότι οι ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ είναι 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις

Διαβάστε περισσότερα

13o Μεμβρανικοί υποδοχείς με εσωτερική δραστικότητα κινάσης Ser/Thr 1. Σηματοδότηση μέσω TGFβ

13o Μεμβρανικοί υποδοχείς με εσωτερική δραστικότητα κινάσης Ser/Thr 1. Σηματοδότηση μέσω TGFβ 13 o TGF-β Μεμβρανικοί υποδοχείς με εσωτερική δραστικότητα κινάσης Ser/Thr 1. Σηματοδότηση μέσω TGFβ Ωρίμανση του μορίου TGFβ Ενεργοποίηση των υποδοχέων TGFβ Οι μεταγραφικοί παράγοντες Smads Η ρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο το κυτταρόπλασµα και σχηµατίζουν

Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο το κυτταρόπλασµα και σχηµατίζουν Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο το κυτταρόπλασµα και σχηµατίζουν ένα δυναµικό σκελετό που χρησιµεύει στη στήριξη και την

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. και η σχέση του με τη νόσο Alzheimer. Αθανάσιος Μουσιώλης

Σακχαρώδης Διαβήτης. και η σχέση του με τη νόσο Alzheimer. Αθανάσιος Μουσιώλης Σακχαρώδης Διαβήτης και η σχέση του με τη νόσο Alzheimer Αθανάσιος Μουσιώλης Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Α Παθολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ Eπιδημιολογία ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οταν επώασαν σε Ιn vitro σύστηµα πρωτεϊνοσυνθέσεως

Οταν επώασαν σε Ιn vitro σύστηµα πρωτεϊνοσυνθέσεως Οι Ενδείξεις οι οποίες υποστηρίζουν οτι η αναστολή της πρωτεϊνοσυνθέσεως από τους αναστολείς HCR και DAI εξασφαλίζεται µέσω της αντεπίδρασης µε τον eif-2 είναι πολλές η σηµαντικότερη οµως είναι µία Οταν

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ Ι. ελλαδέτσιµα Χαρακτηριστικά φυσιολογικών ιστών Κυτταρική συνοχή και επικοινωνία µέσω µορίων προσκόλλησης (καντχερίνες, σελεκτίνες, ιντεγκρίνες) Εξ επαφής αναστολή κυτταρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ... ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...10 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (3/3 & 6/3/2017)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (3/3 & 6/3/2017) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 4 & 5 (3/3 & 6/3/2017) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες λειτουργούν ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές

Διαβάστε περισσότερα

EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA. Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια

EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA. Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια λειτουργίες κάλυψη επένδυση > εσωτερικών εξωτερικών επιφανειών & αυλών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ: ΜΙΚΡΟΪΝΙΔΙΑ- ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΙΝΙΔΙΑ- ΜΙΚΡΟΣΩΛΗΝΙΣΚΟΙ Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

I.Σ.ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗ. Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο Κεφ. 13: ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

I.Σ.ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗ. Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο Κεφ. 13: ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-15 Κεφ. 13: ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ I.Σ.ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗ...για περισσότερα...http://kyttariki.biol.uoa.gr, http://multimedia.biol.uoa.gr ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΟΜΗ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ Γ1

Η ΔΟΜΗ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ Γ1 Η ΔΟΜΗ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ Γ1 ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΣ Τρισδιάστατο δίκτυο που αποτελείται από μικροσωληνίσκους, μικροϊνίδια και ενδιάμεσα ινίδια. Οι νηματοειδείς πρωτεΐνες του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Χειμερινό Ακαδημαϊκό Εξάμηνο 2016_17. Κυτταροκαλλιέργειες

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Χειμερινό Ακαδημαϊκό Εξάμηνο 2016_17. Κυτταροκαλλιέργειες Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Χειμερινό Ακαδημαϊκό Εξάμηνο 2016_17 8 Κυτταροκαλλιέργειες Κυτταρικός κύκλος- Κυτταρικός θάνατος Αμανατιάδου Π. Έλσα, PhD eamanat@pharm.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Μεμβρανική Βιοφυσική. Δίαυλοι: απο το γονίδιο στην εξέλιξη Διδάσκων: Λεκ. Χαράλαμπος Λαμπρακάκης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Μεμβρανική Βιοφυσική. Δίαυλοι: απο το γονίδιο στην εξέλιξη Διδάσκων: Λεκ. Χαράλαμπος Λαμπρακάκης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μεμβρανική Βιοφυσική Δίαυλοι: απο το γονίδιο στην εξέλιξη Διδάσκων: Λεκ. Χαράλαμπος Λαμπρακάκης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 2017 ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. δ Α3. β Α4. γ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Ι Α, ΙΙ Ε, ΙΙΙ ΣΤ, ΙV Β, V Ζ, VII Γ, VII Δ Β2. Η εικόνα 1 αντιστοιχεί σε προκαρυωτικό κύτταρο. Στους προκαρυωτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Δοµή και ιδιότητες του DNA σε επίπεδο χρωµατίνηςνουκλεοσώµατος. 09/04/ Μοριακή Βιολογία Κεφ. 1 Καθηγητής Δρ. Κ. Ε. Βοργιάς

Δοµή και ιδιότητες του DNA σε επίπεδο χρωµατίνηςνουκλεοσώµατος. 09/04/ Μοριακή Βιολογία Κεφ. 1 Καθηγητής Δρ. Κ. Ε. Βοργιάς Δοµή και ιδιότητες του DNA σε επίπεδο χρωµατίνηςνουκλεοσώµατος 09/04/2014 1 09/04/2014 2 Η καθαρά δοµική εικόνα της χρωµατίνης µας παρέχει µόνο µια στατική περιγραφή της. Δυναµική εικόνα της χρωµατίνης

Διαβάστε περισσότερα

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης

οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης οµή και Λειτουργία της Κυτταρικής Μεµβράνης Αποµόνωση του κυττάρου από το περιβάλλον 10.1-membrane_fluidity.mov Λειτουργίες της κυτταρικής µεµβράνης 1. Ρυθµίζει τη διεύλευση ουσιών 2. Αναγνωρίζει χηµικά

Διαβάστε περισσότερα

Χόνδρος Αρθρώσεις. Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας

Χόνδρος Αρθρώσεις. Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Χόνδρος Αρθρώσεις Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Χόνδρος συνδετικός-στηρικτικός ς ιστός συμπαγής αλλά εύκαμπτος Λειτουργίες Χόνδρου υποστήριξη μαλακών ιστών απορρόφηση κραδασμών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. β Α3. δ Α4. γ Α5. γ. ΘΕΜΑ Β Β1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1 Α 2 Γ 3 Α 4 Β 5 Α 6 Α 7 Γ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. β Α3. δ Α4. γ Α5. γ. ΘΕΜΑ Β Β1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1 Α 2 Γ 3 Α 4 Β 5 Α 6 Α 7 Γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. β Α3. δ Α4. γ Α5. γ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παραδόσεις του μαθήματος γενικής παιδείας (Β λυκείου) Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου λυκ.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παραδόσεις του μαθήματος γενικής παιδείας (Β λυκείου) Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου λυκ. ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παραδόσεις του μαθήματος γενικής παιδείας (Β λυκείου) Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ ΠΡΟΔΡΟΜΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12 (Ιατρική Γενετική) Μοριακή, Βιοχημική και κυτταρική βάση γενετικών νοσημάτων

Κεφάλαιο 12 (Ιατρική Γενετική) Μοριακή, Βιοχημική και κυτταρική βάση γενετικών νοσημάτων Κεφάλαιο 12 (Ιατρική Γενετική) Μοριακή, Βιοχημική και κυτταρική βάση γενετικών νοσημάτων Ποικιλομορφία κλινικού φαινοτύπου -ετερογένεια αλληλόμορφου (αλληλόμορφα που σχετίζονται με εναπομένουσα λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Βιολογίας Προσανατολισμού Γ Λυκείου

Διαγώνισμα Βιολογίας Προσανατολισμού Γ Λυκείου Διαγώνισμα Βιολογίας Προσανατολισμού Γ Λυκείου ΘΕΜΑ Α Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. Α1. Ουδέτερη μετάλλαξη μπορεί να είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 07 : Κυτταροσκελετός. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 07 : Κυτταροσκελετός. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 07 : Κυτταροσκελετός Παναγιωτίδης Χρήστος ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μεταβολική ενεργοποίηση του αυγού ανακατατάξεις στα συστατικά του αυγού σχηματισμός του διπλοειδή πυρήνα του ζυγωτού

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί μηχανισμοί προσαρμογής

Βασικοί μηχανισμοί προσαρμογής ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ 23-24, 18/4/2016 Π.Παπαζαφείρη Βασικοί μηχανισμοί προσαρμογής Προσαρμογή σε μοριακό και γονιδιακό επίπεδο Επίπεδα ελέγχου 1. Πρωτεïνική δράση 2. Πρωτεïνοσύνθεση 3. Ρύθμιση της

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϋλικά. Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Βιοϋλικά. Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Βιοϋλικά Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Περιεχόμενα ενότητας Πρωτεΐνες Δομή και είδη Λειτουργίες πρωτεϊνών

Διαβάστε περισσότερα

Η Εξωκυττάρια Μήτρα: Δομή & Λειτουργία

Η Εξωκυττάρια Μήτρα: Δομή & Λειτουργία Η Εξωκυττάρια Μήτρα: Δομή & Λειτουργία Δημήτριος Τζεράνης, Ph.D. Εμβιομηχανική και Βιοϊατρική Τεχνολογία Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Ε.Μ.Π. Χειμερινό Εξάμηνο 2015 Περιεχόμενα Σύσταση των Ιστών Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 27 Μαΐου 2016 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλαδικών Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων (Νέο & Παλιό Σύστημα) ΘΕΜΑ Γ Γ.1 Ο χαρακτήρας της ομάδας αίματος στον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΦΙΓΓΟΛΙΠΙΔΙΩΝ & ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΦΙΓΓΟΛΙΠΙΔΙΩΝ & ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΦΙΓΓΟΛΙΠΙΔΙΩΝ & ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια Λιπαρά

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-2015 Διαλέξεις κάθε Τρίτη 13-15 μ.μ. και Παρασκευή 11-13

Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-2015 Διαλέξεις κάθε Τρίτη 13-15 μ.μ. και Παρασκευή 11-13 Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-2015 Διαλέξεις κάθε Τρίτη 13-15 μ.μ. και Παρασκευή 11-13 Ισιδώρα Παπασιδέρη, Καθηγήτρια...για περισσότερα... http://kyttariki.biol.uoa.gr, ttp://multimedia.biol.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το συζυγές οξύ της ΝΗ 3 είναι: α. ΝΗ 2 - β.νa

Διαβάστε περισσότερα

Aναδίπλωση και επεξεργασία των πρωτεϊνών

Aναδίπλωση και επεξεργασία των πρωτεϊνών Aναδίπλωση και επεξεργασία των πρωτεϊνών Aναδίπλωση και επεξεργασία των πρωτεϊνών Πρωτεϊνοσύνθεση: τελευταίο στάδιο της ροής της γενετικής πληροφορίας * Αλληλουχία νουκλεοτιδίων DNA Μεταγραφή - Μετάφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ. Στοιχείο O C H N Ca P K S Na Mg περιεκτικότητα % ,5 1 0,35 0,25 0,15 0,05

ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ. Στοιχείο O C H N Ca P K S Na Mg περιεκτικότητα % ,5 1 0,35 0,25 0,15 0,05 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Βιοχημεία: είναι η επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη των οργανικών ενώσεων που συναντώνται στον οργανισμό, καθώς και με τον μεταβολισμό τους. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ 108 στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ (20 %) (60-75 %)% Παιδιά με διαβήτη Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση Η μείωση των επιπέδων της γλυκόζης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ο εγκέφαλος Ο εγκέφαλος µας επιτρέπει να αντιλαµβανόµαστε το περιβάλλον και τον εαυτό µας (Εικόνα 1). Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΟΣ ΙΣΤΟΣ. Αποτελείται από στρώματα κυττάρων (τα επιθηλιακά) που συνδέονται στενά μεταξύ τους σχηματίζοντας δομές που. ονομάζονται επιθήλια

ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΟΣ ΙΣΤΟΣ. Αποτελείται από στρώματα κυττάρων (τα επιθηλιακά) που συνδέονται στενά μεταξύ τους σχηματίζοντας δομές που. ονομάζονται επιθήλια ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΟΣ ΙΣΤΟΣ Αποτελείται από στρώματα κυττάρων (τα επιθηλιακά) που συνδέονται στενά μεταξύ τους σχηματίζοντας δομές που ονομάζονται επιθήλια Βασικές λειτουργίες επιθηλίων ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΟΣ ΙΣΤΟΣ Προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και λειτουργία προκαρυωτικού κυττάρου

Δομή και λειτουργία προκαρυωτικού κυττάρου Δομή και λειτουργία προκαρυωτικού κυττάρου Ιωσήφ Παπαπαρασκευάς Βιοπαθολόγος, Επ. Καθηγητής ΕΚΠΑ Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή ipapapar@med.uoa.gr Γιατί πρέπει να γνωρίζουμε την δομή και τη

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Απρίλιος Μάιος 12 Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου (Ερωτήσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον) 1. Τι είναι τα βιομόρια και ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά τους; Βιομόρια

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 12 : Απόπτωση ή Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 12 : Απόπτωση ή Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 12 : Απόπτωση ή Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος Παναγιωτίδης Χρήστος ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΓΩΓΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Το ένζυμο Αδενυλική κυκλάση, υπεύθυνο για τη βιοσύνθεση του camp. Το camp είναι ένα παράδειγμα μορίου «αγγελιοφόρου» καθοδικά των G πρωτεινών Αύξηση του camp

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Β ΚΥΚΛΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Β ΚΥΚΛΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Β ΚΥΚΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΤΑΞΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 25/4/2016 ΘΕΜΑ Α Α1. Μέσω του καρυότυπου δεν μπορούν να ανιχνευτούν : α. οι δομικές χρωμοσωμικές ανωμαλίες β.

Διαβάστε περισσότερα

αποτελούν το 96% κ.β Ποικιλία λειτουργιών

αποτελούν το 96% κ.β Ποικιλία λειτουργιών ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΣΥΝΘΕΤΟΥΝ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 92 στοιχεία στο φλοιό της Γης 27 απαραίτητα για τη ζωή H, Ο, Ν, C αποτελούν το 96% κ.β S, Ca, P, Cl, K, Na, Mg αποτελούν το 4% κ.β. Fe, I Ιχνοστοιχεία αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο 1. Με ποιο μηχανισμό αντιγράφεται το DNA σύμφωνα με τους Watson και Crick; 2. Ένα κύτταρο που περιέχει ένα μόνο χρωμόσωμα τοποθετείται σε θρεπτικό υλικό που περιέχει ραδιενεργό

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεινική αναδίπλωση

Πρωτεινική αναδίπλωση Πρωτεινική αναδίπλωση Η αμινοξική αλληλουχία καθορίζει την τριτοταγή δομή - Οι πληροφορίες για τη βιολογικά δραστική στερεοδιάταξη είναι κωδικοποιημένες στην αμινοξική αλληλουχία Ριβονουκλεάση- Anfinsen,

Διαβάστε περισσότερα

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση Περιεχοµενα 1. Τι σηµαινει ρυθµιζω για την κυτταρικη µηχανη? 1. Η κυτταρικη ρυθµιση ειναι πολυεπιπεδη 2. Επιπεδο Μεταγραφης-Pύθµιση έκφρασης γονιδίων-tο

Διαβάστε περισσότερα

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες IΣTOΛOΓIA H ιστολογία κλάδος της ιατρικής που µελετά > υφή βιολογικού υλικού και τους τρόπους που τα επιµέρους συστατικά στοιχεία σχετίζονται µεταξύ τους δοµικά & λειτουργικά Tα δείγµατα του βιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Ενότητα 8η - Μέρος Α ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η δομή των πρωτεϊνών

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph. Σπ. Μιχαήλ

Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph. Σπ. Μιχαήλ Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph Σπ. Μιχαήλ Επίδραση του ενδοκυττάριου ph στις κυτταρικές λειτουργίες Κυτταρικός μεταβολισμός Μυϊκή συστολή Κυτταροσκελετός Διακυτταρική σύνδεση Διαμεμβρανική αγωγιμότητα Ενδοκυττάρια

Διαβάστε περισσότερα

ΦυσιολογίαΝευρικούΣυστήµατος 1 0 Μάθηµα Στοιχεία Ανατοµίας Λειτουργίας του ΝΣ Τεχνικές Λειτουργικής Απεικόνισης Λειτουργία της Γλώσσας ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το ΝΣ συντονίζει τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Συνδετικός Ιστός - Ορισμός Παρέχει το: Υποστηρικτικό και Συνδετικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τα κύτταρα επικοινωνούν µεταξύ τους και µε το περιβάλλον προκειµένου να συντονίζουν τις λειτουργίες που απαιτούνται για την αύξηση, ανάπτυξη και λειτουργία ενός οργανισµού Η επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

οµή και Αναδίπλωση πρωτεϊνών

οµή και Αναδίπλωση πρωτεϊνών οµή και Αναδίπλωση πρωτεϊνών Νηφόρου Κατερίνα Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, Οµάδα Μοριακής Καρκινογένεσης, Εργ/ριο Ιστολογίας-Εµβρυολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών Σηµασία των πρωτεϊνών Ενζυµική κατάλυση Μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Πυρίνας ανθρώπινου μεσοφασικού κυττάρου στον οποίο παρατηρούμε, με ανοσοφθορισμό, τη διάστικτη κατανομή της απακετυλάσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Χόνδρος Αρθρώσεις. Σοφία Χαβάκη Επικ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας

Χόνδρος Αρθρώσεις. Σοφία Χαβάκη Επικ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Χόνδρος Αρθρώσεις Σοφία Χαβάκη Επικ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Χόνδρος συνδετικός-στηρικτικός ιστός συμπαγής αλλά εύκαμπτος Λειτουργίες Χόνδρου υποστήριξη μαλακών ιστών απορρόφηση κραδασμών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα