ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ ΤΟΜΟΣ 56 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΤΕΥΧΟΣ 10 ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ ΤΟΜΟΣ 56 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΤΕΥΧΟΣ 10 ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ"

Transcript

1 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ ΤΟΜΟΣ 56 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΤΕΥΧΟΣ 10 ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ Η ΔΙΑΠΛΟΚΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΕΝΟΨΕΙ ΤΗΣ ΕΣΔΑ ΣΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΩΝ ΕΝΟΧΙΚΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΝΤΩΝΗ ΜΑΝΙΤΑΚΗ Καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου 1. Αντικείμενο και υπόθεση εργασίας: τα δύο είδη δικαστικών ελέγχων και η σχετική δεσμευτικότητα της αυθεντίας του «ερμηνευτικού προηγούμενου» της νομολογίας του ΕΔΔΑ 1. Βασική θέση της παρούσας μελέτης είναι ότι, επειδή το πεδίο εφαρμογής των συνταγματικών διατάξεων για τα δικαιώματα και εκείνο της ΕΣΔΑ συμπίπτουν και άρα το κανονιστικό περιεχόμενο των δύο αυτών νομικών κειμένων διασταυρώνεται, χωρίς όμως να ταυτίζεται, η ερμηνεία τους θα πρέπει να είναι συνδυασμένη και εναρμονισμένη. Το αίτημα της εναρμονισμένης ερμηνείας τους σκοντάφτει ωστόσο στη διαφορετική τυπική διαβάθμισή τους στην ιεραρχία των κανόνων, έτσι όπως αυτή διατάσσεται στο εσωτερικό, εθνικό δίκαιο, καθώς και στον διαφορετικό, ως προς τη θεμελίωση και τις τεχνικές του, έλεγχο της συνταγματικότητας από τον αντίστοιχο έλεγχο της συμβατικότητας των νόμων ενόψει των διεθνών συμβάσεων. Το βασικό ερμηνευτικό κριτήριο που διέπει, πάντως, και πρέπει να διέπει την παράλληλη εφαρμογή τους στην υπόθεση που δικάζει o εθνικός δικαστής είναι η εφαρμογή της ευνοϊκότερης και αποτελεσματικότερης για το υποκείμενο προστασίας και απόλαυσης των δικαιωμάτων και ελευθεριών του 1. Η παράλληλη πάντως εφαρμογή και ερμηνεία των διατάξεων και εννοιών των δύο αυτών κανονιστικών κειμένων, καθώς και η αυθεντία του «νομολογιακού προηγούμενου» δεν αναιρούν τη δυνατότητα της «αυτόνομης» για κάθε μία από τις συμπλεκόμενες έννομες τάξεις ερμηνείας και εφαρμογής των κοινών διατά- 1. Το αίτημα της αποτελεσματικής προστασίας των δικαιωμάτων στηρίζεται τόσο στο Σύνταγμα όσο και από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το άρθρο 25 1 Σ επιβάλλει σε όλα τα κρατικά όργανα «την διασφάλιση της ανεμπόδιστης και αποτελεσματικής άσκησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου». Η Σύμβαση στο πρώτο ήδη άρθρο, που τιτλοφορείται υποχρέωση σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου, σε συνδυασμό με το άρθρο 13 που αναγνωρίζει δικαίωμα πραγματικής προσφυγής σε δημόσια αρχή, όταν παραβιάζεται δικαίωμα που αναγνωρίζεται από τη Σύμβαση, καθώς και σε αναφορά προς την αναγνώριση δικαιώματος ατομικής προσφυγής στο Δικαστήριο, επιβάλλει και αυτή στα συμβαλλόμενα κράτη μια υποχρέωση άμεσης και αποτελεσματικής εφαρμογής των διατάξεων της Σύμβασης. ΝοΒ

2 2542 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ τόμος 56 ξεων και εννοιών. Η νομολογία του ΕυρΔΔΑ αφορά, ως γνωστόν, την ερμηνεία της ΕυρΣΔΑ και των άρθρων της και όχι, βέβαια, την ερμηνεία των εθνικών συνταγμάτων και επομένως μόνον έμμεσα μπορεί να «επιδρά» στα τελευταία 2. Κατά συνέπεια, αν υπάρχει υποχρέωση του Έλληνα δικαστή δικαιο-πολιτικού χαρακτήρα να δικάζει κατά το Σύνταγμα λαμβάνοντας υπόψη και την ΕυρΣΔΑ και αξιολογώντας, κατά την κρίση του, τη σχετική νομολογία του δικαιοδοτικού της οργάνου, αυτή η υποχρέωση ανακύπτει, προφανώς, σε δύο διακριτές στιγμές: α) κατ αρχήν, κατά την εφαρμογή και ερμηνεία της ΕυρΣΔΑ όταν την επικαλείται ο δικαστής για να ελέγξει τη συμβατότητα του νόμου με την τελευταία και β) σε μια δεύτερη φάση, κατά την ερμηνεία του Συντάγματος, όταν και αν χρειαστεί να κάνει έλεγχο της συνταγματικότητας του εφαρμοζόμενου νόμου, οπότε αναγκάζεται να αντιπαραθέσει την ερμηνεία της συνταγματικής διάταξης, που προστατεύει ένα δικαίωμα, στην ερμηνεία του αντίστοιχου δικαιώματος που προστατεύει η Σύμβαση. Μέ- 2. Σχετικά με την επίδραση της ΕυρΣΔΑ βλέπε τις μελέτες που δημοσιεύτηκαν στο συλλογικό τόμο ομότιτλου συνεδρίου της Εθνικής Σχολής Δικαστών, Η επίδραση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην εφαρμογή και ερμηνεία του ελληνικού δικαίου, (επιμ. Γ. Κτιστάκη), εκδ. Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα, Και από την αλλοδαπή βιβλιογραφία τη μελέτη του F r. S u d r e, L influence de la Convention européenne des droits de l homme sur l ordre juridique interne, Revue Universelle des Droits de l Homme, 1991, σ και M. - A. E i s s e n, «L interaction des jurisprudences constitutionnelles nationales et de la jurisprudence de la Cour européenne des droits de l homme», σε «Conseil Constitutionnel et Cour Européenne des droits de l homme, (dir. D. Rousseau et Fr. Sudre), editions STH, Paris, 1990, σ ). σα από ποιους δικανικούς διαύλους και με ποιο τρόπο εισδύει και επιδρά η ΕυρΣΔΑ και η νομολογία του ΕυρΔΔΑ στην ελληνική έννομη τάξη και ειδικά στην ερμηνεία και εφαρμογή του Συντάγματος; Σε αυτό το ερώτημα θα επιχειρήσει να απαντήσει η παρούσα μελέτη 3. Η επίμαχη επίδραση εκδηλώνεται, κατ αρχήν, στη δικανική κρίση του ε- θνικού δικαστηρίου, τόσο όταν αυτό καλείται να δικάσει, αυτοτελώς και ανεξάρτητα από άλλου είδους κρίση, με βάση τους κανόνες μόνον της ΕΔΔΑ, όσο και όταν δικάζει κατά το Σύνταγμα, ε- φαρμόζοντας και ερμηνεύοντας συνταγματικές διατάξεις. Ανακύπτουν, επομένως, σε δίκες αυτού του είδους δύο αυτοτελείς κρίσεις του δικαστή, που α- ντιστοιχούν σε δύο διακριτούς δικαστικούς ελέγχους, σ έναν έλεγχο «συνταγματικότητας» και σ έναν «συμβατικότητας» με διαφορετικούς κανόνες αναφοράς, το Σύνταγμα στη μία, την ΕυρΣΔΑ στην άλλη, που συντελούνται όμως στο πλαίσιο της ίδιας δίκης και της 3. Απαντήσεις στο γενικό ερώτημα που έθεσα βρίσκει κανείς στις μελέτες που περιέχονται στον συλλογικό τόμο της Σχολής Δικαστών, που μόλις παρατέθηκε «Η επίδραση της ΕΣΔΑ στην ερμηνεία και εφαρμογή του ελληνικού δικαίου», και ειδικά στις μελέτες, των Γ. Σταυρόπουλου, Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και ο εθνικός δικαστής, σ , Ευ. Κρουσταλάκη, Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου μοχλός ανανέωσης της νομολογίας των Δικαστηρίων, σ , του ίδιου, στον ίδιο τόμο, Πορίσματα, σ , Ηλ. Καστανά, Η συμμόρφωση προς τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ και η συμβολή του έλληνα δικαστή, σ , Δ. Σπινέλλη, Συμμόρφωση με τη νομολογία του ΕΔΔΑ, σ και Δήμητρας Παπαϊωάννου, Η επίδραση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης στη διοικητική δίκη,

3 2008 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ 2543 ίδιας υπόθεσης 4. Στην ελληνική έννομη τάξη η υποχρέωση του δικαστή να δικάζει εφαρμόζοντας άμεσα τις διεθνείς συμβάσεις που έχουν κυρωθεί με νόμο και να τις αντιμετωπίζει ως «αναπόσπαστο τμήμα του εσωτερικού δικαίου» εξασφαλίζοντας την υπέρτερη έναντι αντίθετου νόμου ισχύ τους, συνυφαίνεται με τη δικονομική υποχρέωσή του να προβαίνει, ακόμη και αυτεπάγγελτα, σε έλεγχο συμβατότητας ενός νόμου προς τη διεθνή σύμβαση, και να τον παραμερίζει όταν διαπιστώνει αντίθεση. Η ενσωμάτωση της διεθνούς σύμβασης στην εθνική έννομη τάξη δεν την εξομοιώνει πάντως με νόμο ούτε την καθιστά νόμο του κράτους. Καθιστά όμως δεσμευτικές για όλα τα όργανα του κράτους και τους ιδιώτες τις διατάξεις των συμβάσεων και ιδίως τις διατάξεις που είναι άμεσα εφαρμοστέες και παράγουν άμεσα δικαιώματα και υποχρεώσεις, όπως είναι οι συμβάσεις για τα δικαιώματα του ανθρώπου, που είναι δηλαδή self executing. O άμεσα δεσμευτικός χαρακτήρας των συμβάσεων αυτών γεννά για τον δικαστή υποχρέωση εφαρμογής τους και κύρωσης της παραβίασής τους από τη νομοθετούσα ή διοικούσα πολιτεία. Η υποχρέωση πάντως του δικαστή να προβαίνει και αυτεπάγγελτα σε έλεγχο της συμβατότητας ενός νόμου προς τις διεθνείς συμβάσεις για τα δικαιώματα του ανθρώπου προκύπτει από τη συνδυασμένη ερμηνεία των άρθρων 87 2, 25 1 και 2 και 28 1 και 3Σ και ιδίως από τα τρία τελευταία, τα οποία αναφέρονται ρητά στα «δικαιώματα των ανθρώπων», ως θεμελιώδεις αρχές ή αξίες της έννομης 4. Για τον δικαστικό έλεγχο της συμβατικότητας των νόμων βλέπε την αναλυτική παρουσίαση της σχετικής νομολογίας με επικριτικές παρατήσεις του Κ. Χρυσόγονου, Η ενσωμάτωση της ΕΣΔΑ στην εθνική έννομη τάξη, Αντ. Σάκκουλας, 2001, σ. 223 επ. τάξης και της συνταγματικής πολιτείας μας, ανεξάρτητα από την τυπική ισχύ ή κατοχύρωσή της. Ειδικά η 2 του άρθρου 25 που επιβάλλει ρητά την αναγνώριση και προστασία των θεμελιωδών και απαράγραπτων δικαιωμάτων του ανθρώπου από την Πολιτεία, δεν αφήνει καμμία αμφιβολία για την αντιμετώπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου από το Σύνταγμα ως θεμελιωδών αρχών ή ως κανόνων δημόσιας τάξης, που οφείλει ο δικαστής να σέβεται και να λαμβάνει υπόψη του αυτεπάγγελτα 5. Η δυνατότητα αυτεπάγγελτου από τον δικαστή ε- λέγχου της αντισυμβατικότητας ενός νόμου, ανακύπτει όταν συντρέχουν βέβαια, όπως και στον έλεγχο της συνταγματικότητας, οι λόγοι του παραδεκτού, και επιβάλλεται από τον ουσιαστικά «συνταγματικό χαρακτήρα», που έχουν οι διεθνείς συμβάσεις που προστατεύουν ανθρώπινα δικαιώματα. Οι σχετικές διατάξεις πρέπει για τον λόγο αυτό να αντιμετωπίζονται δικονομικά, ως κανόνες δημόσιας τάξης, δηλαδή ως κανόνες θεμελιώδεις της έννομης τάξης, η παραβίαση των οποίων συνεπάγεται κυρώσεις. Τα δύο είδη δικαστικού ελέγχου ως προς το ισχυρό ή ανίσχυρο ενός νόμου παράγουν δύο, αντίστοιχους, διαύλους επίδρασης του κανονιστικού περιεχομένου της ΕυρΣΔΑ στην ελληνική έννομη τάξη. Παράλληλα, τα δύο αυτά είδη δικαστικών ελέγχων είναι καταδικασμένα να συμπλέκονται δικονομικά και ουσιαστικά μεταξύ τους. Τη ροή και διαρροή της επίδρασης καθώς και τη διαπλοκή τους στην εθνική έννομη τάξη τη χειρίζεται ο ίδιος δικαστής, ο δικαστής 5. Την δυνατότητα αυτεπάγγελτου ελέγχου της συμβατικότητας ενός νόμου από τον δικαστή αποκρούει ο Φίλης Αρναούτογλου, Νόμος αντίθετος προς διεθνή σύμβαση είναι αντισυνταγματικός; ΤοΣ (562).

4 2544 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ τόμος 56 της υπόθεσης, ανταποκρινόμενος σε μία και μοναδική υποχρέωση που έχει, να δικάζει κατά τους ισχύοντες νόμους και το Σύνταγμα καθώς και σύμφωνα με τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας, ιδίως με αυτές που είναι άμεσα εφαρμοστέες και αναγνωρίζουν δικαιώματα 6 και να διατυπώνει την δικαιοδοτική του κρίση συμμορφούμενος σε γραπτούς και ά- γραφους δικονομικούς κανόνες και θεμελιώδεις επιταγές του δικαίου, όπως είναι η βεβαιότητα και ασφάλεια του δικαίου και η συνέχεια της νομολογίας μέσα από την δεσμευτικότητα του νομολογιακού προηγούμενου. 2. Πόσο δεσμευτική μπορεί να είναι όμως η νομολογία γενικά του ΕυρΔΔΑ για τον εθνικό δικαστή και πως συγκεκριμενοποιείται η υποχρέωσή του να εφαρμόζει και ερμηνεύει την ΕυρΣΔΑ σύμφωνα με τους νομολογιακούς κανόνες και τα «ερμηνευτικά δεδομένα», που έχει διαπλάσει το ΕΔΔΑ, όταν γνωρίζουμε ότι η δέσμευση αφορά τη δικανική του κρίση, η οποία ούτως ή άλλως ο- ριοθετείται και ελέγχεται μόνον οριακά 6. Βλέπε τις σχετικές επισημάνσεις του Dimitris Briolas, L'application de la Convention Européenne des Droits de l Homme dans l ordre juridique des États contractants; Théorie et pratiques helléniques, σε La protection des droits de l homme dans le cadre européen, Nomos Verlagsgesellschaft, Baden-Baden, 1993, σ Πρβλ και τα όσα ισχύουν στη βελγική έννομη τάξη, αντί άλλων J. V e l u, La hiérarchic des normes constitutionnelles et sa fonction dans la protection des droits fondamentaux, Revue Universelle des droits de I'hommes, 1990: 225. Στον κοινό δικαστή και όχι στο Συνταγματικό Συμβούλιο ανήκει και στη Γαλλία η εξουσία ελέγχου της συμβατότητας ενός νόμου προς τις διεθνείς συμβάσεις, βλέπε την κατατοπιστική μελέτη των R. B a - dinter et Br. Genevois, Normes de valeur constitutionnelle et degré de protection des droits fondamentaux, Revue Universelle des droits de l homme, και κυρίως ως προς την αιτιολογία της; Όταν ξέρουμε ακόμη ότι ο δικαστής ερμηνεύοντας το νόμο ή το Σύνταγμα ή τις διεθνείς συμβάσεις εκφέρει κρίση και διατυπώνει συλλογισμούς ενόψει των συγκεκριμένων νομικών και πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης που δικάζει, τα οποία δικαιολογούν τις περισσότερες φορές την διάπλαση και εφαρμογή ενός ειδικού για την υπόθεση νομολογιακού κανόνα, που ενδέχεται να αποκλίνει, δικαιολογημένα από το νομολογιακό προηγούμενο. Ειδικά στην Ελλάδα, όπου ο έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων είναι διάχυτος και παρεμπίπτων, η ερμηνεία του Συντάγματος αλλά και της ΕυρΣΔΑ δεν μπορεί παρά να είναι και αυτή συγκεκριμένη και παρεμπίπτουσα. Ασκείται, δηλαδή, ενόψει των πραγματικών και νομικών περιστατικών καθώς και των δικονομικών καταναγκασμών της κάθε υπόθεσης. Άρα η καλούμενη «επίδραση» της νομολογίας του ΕυρΔΔΑ και συγκεκριμένα των σκεπτικών της ή των νομολογιακών της κανόνων διαθλάται αναγκαστικά από τη δικανική κρίση του ε- θνικού δικαστή της συγκεκριμένης υπόθεσης, ο οποίος λαμβάνοντας υπόψη του την «αυθεντία του ερμηνευτικού δεδομένου ή δεδικασμένου» 7 το εφαρμόζει 7. Για τη θεμελίωση, τα όρια και τη δεσμευτικότητα του ερμηνευτικού δεδομένου ή δεδικασμένου βλ. κυρίως Κ. Χρυσόγονου, Η ενσωμάτωση της ΕΣΔΑ στην εθνική έννομη τάξη, Αντ. Σάκκουλας, 2001, σ καθώς και Τζ. Ηλιοπούλου - Στράγγα, Η εκτέλεση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, Ant. Sakkoulas, Verlag, Athen, 1996, σ. 37 και Γ. Μητσόπουλου, Δεδικασμένον και εκτελεστότης αποφάσεως του ΕΔΔΑ, επιδικαζούσης χρηματικήν απαίτησιν, Δ 26, 1995 σ. 856 (Τιμητικός Τόμος Γ. Βλάχου, σ. 355), ο οποίος αναφέρεται στην υποχρέωση των εθνικών δικαστηρίων να σέβονται τη νομολογία του ΕυρΔΔΑ, δηλαδή την autorité de la chose interprétée, χωρίς να την εξαρτά από την ιεραρχική διάταξη των

5 2008 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ 2545 προσαρμόζοντάς το στην υπόθεση που δικάζει. Είναι χρήσιμο στο σημείο αυτό να υπογραμμιστεί η τεράστια διαφορά που υπάρχει μεταξύ, από μία μεριά της δεσμευτικότητας του δεδικασμένου μιας απόφασης του ΕυρΔΔΑ, που δημιουργείται μόνον μεταξύ των διαδίκων και μόνο για το ζήτημα που αποτέλεσε αντικείμενο της αντιδικίας και ισχύει άρα απέναντι κυρίως στο κράτος, όταν καταδικάζεται για παραβίαση της ΕυρΣΔΑ, και από την άλλη, της νομικο-πολιτικής υποχρέωσης που έχουν τα εθνικά δικαστήρια και οι εθνικές αρχές να σέβονται το νομολογιακό προηγούμενο ή ερμηνευτικό δεδομένο, που δημιουργείται. Συνήθως υ- περτονίζουμε το πρώτο, ενώ αγνοούμε ή υποβαθμίζουμε το δεύτερο. Έτσι, αν με τον όρο «επίδραση» θέλουμε απλώς να δηλώσουμε τη «επενέργεια» ή την «ατελή δεσμευτικότητα» του νομολογιακού προηγούμενου, που δημιουργείται στα εθνικά δικαστήρια από τη νομολογία του ΕυρΔΔΑ, τότε η τελευταία δεν μπορεί να δεσμεύει τα ελληνικά δικαστήρια περισσότερο απ ό,τι τα κανόνων: «την εκ της συμβάσεως απορρέουσα αρχή περί της ενδεικνυομένης εναρμονίσεως τόσον της νομοθεσίας των Κρατών όσο και της νομολογίας των Δικαστηρίων των προς το υπό της νομολογίας του Δικαστηρίου καθοριζόμενον ερμηνευτικόν νόημα των διατάξεων της Συμβάσεως, ανεξαρτήτως αν παρ εκάστης εσωτερικής εννόμου τάξεως προσεδόθη ή μη εις την Σύμβασιν ηυξημένη τυπική ισχύς» (361), και Γ. Δρόσο, Συνταγματικοί Περιορισμοί της ιδιοκτησίας και Αποζημίωση. Προστασία της ιδιοκτησίας και Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 1987, σ. 45. Και από την αλλοδαπή βιβλιογραφία, αντί άλλων το γαλλικό εγχειρίδιο του F r. S u d r e, Droit international et européen des droits de l homme, 4e éd., PUF, collection droit fundamental, 1999, σ. 412 και την εκεί παρατιθέμενη εξαιρετικά πλούσια γαλλόφωνη βιβλιογραφία. δεσμεύει το νομολογιακό προηγούμενο που δημιουργείται από τη νομολογία των εθνικών Ανωτάτων Ελληνικών Δικαστηρίων. Και ως γνωστό το νομολογιακό «προηγούμενο» πόρρω απέχει από το «δεδικασμένο». Η νομολογία ε- πομένως του ΕυρΔΔΑ δεν μπορεί να διαθέτει δεσμευτικότητα και κύρος διαφορετικό από αυτό που απορρέει από την αυθεντία ενός ερμηνευτικού δεδομένου (l autorité de la chose interprétée) 8 ενός ειδικού ανωτάτου δικαστηρίου. Τόσο η νομοθεσία των κρατών που προσχώρησαν στην Σύμβαση όσο και η νομολογία των δικαστηρίων τους οφείλουν να σέβονται και να ακολουθούν το νόημα των διατάξεων της Σύμβασης, όπως αυτό αποδίδεται από τη νομολογία του ΕυρΔΔA. Το ερμηνευτικό προηγούμενο ή δεδομένο είναι, ωστόσο, εκ των πραγμάτων πολύ σχετικό, και αφήνει μεγάλα περιθώρια εφαρμογής και ερμηνείας και επανερμηνείας του, κάθε φορά από το δικαστή της συγκεκριμένης υπόθεσης, αφού τα πραγματικά και νομικά περιστατικά της όχι μόνον δεν είναι ταυτόσημα σε κάθε υπόθεση αλλά νομιμοποιούν, επί πλέον, τον δικαστή να πλάσει ένα νέο νομολογιακό κανόνα, και μαζί του μια νέα ερμηνευτική εφαρμογή, που παραλλάσσει από τον προηγούμενο κανόνα και δικαιολογεί έτσι την απόκλισή του από αυτόν. Το «νομολογιακό δεδομένο» συμπυκνώνεται άλλωστε στην αιτιολογία της απόφασης, η οποία ελέγχεται ως γνωστόν αναιρετικά 9. Η επιρροή άρα της ΕΣΔΑ εκδηλώνεται, κυρίως και κατά βάση μέσω της ερμηνείας της και απευθύνεται στον εθνι- 8. Βλέπε την ελληνική βιβλιογραφία της προηγούμενης υποσημείωσης και ενδεικτικά από την αλλοδαπή, την γαλλική βιβλιογραφία. 9. Κ. X ρυσόγονου, ό.π., σ. 401, 2, 3.

6 2546 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ τόμος 56 κό δικαστή ανεξάρτητα από την τυπική ισχύ της στην ελληνική έννομη τάξη. Το ζήτημα της ερμηνείας, επειδή αφορά το περιεχόμενο ή το νόημα των διατάξεων είναι ανεξάρτητο του ζητήματος της ι- σχύος τους, που προηγείται λογικά, α- φού η ερμηνεία προϋποθέτει άλλωστε ισχύουσες νομοθετικές διατάξεις, οι ο- ποίες ελέγχονται ως προς το ισχυρό ή ανίσχυρό τους ενόψει του Συντάγματος και της ΕυρΣΔΑ. 3. Το ζήτημα, πάντως, της ισχύος στην εσωτερική έννομη τάξη της Σύμβασης και της θέσης της στην ιεραρχία των κανόνων δικαίου τίθεται αποκλειστικά σε σχέση με τον νόμο και όχι με το Σύνταγμα. Το Σύνταγμα καθορίζει στο 28 1 Σ τις σχέσεις από άποψη ισχύος της Σύμβασης απέναντι στο νόμο και όχι βέβαια της Σύμβασης απέναντι στο Σύνταγμα, που θα ισοδυναμούσε με ρύθμιση των σχέσεων του εαυτού του με μια διεθνή Σύμβαση, την ισχύ και το περιεχόμενο της οποίας αδυνατεί να ορίσει, αφού μια διεθνή συνθήκη ανήκει στη διεθνή έννομη τάξη, και μόνον την ενσωμάτωσή της στην εθνική έννομη τάξη καθώς και την άμεση και αποτελεσματική της ισχύ «εντός της» μπορεί να καθορίσει το ίδιο. Η νοηματική πάντως αλληλο-τροφοδότηση Συντάγματος και Σύμβασης δεν εμποδίζεται ούτε εξαρτάται από την οποιαδήποτε εσωτερική ιεραρχία των κανόνων δικαίου. Την υ- περβαίνει ή βρίσκεται πέραν αυτής, για τον απλούστατο, μεταξύ των άλλων, λόγο, ότι η «ισχύς» μιας διάταξης αναφέρεται στο τυπικό κύρος της και στη δεσμευτικότητα ή υποχρεωτικότητά της και όχι στο κανονιστικό της περιεχόμενο ή στο νόημά της, που είναι θέμα ερμηνείας Τη θέση αυτή υπερασπίζεται για την γαλλική συνταγματική τάξη και ο D. R o u s - s e a u, Droit du contentieux constitutionnel, Montchrestien, 1999, σ Με τον κυρωτικό άλλωστε νόμο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, δεν ενσωματώθηκε με βάση το άρθρο 28 1 Σ στο εσωτερικό δίκαιο και έγινε δικό του, «αναπόσπαστο τμήμα» του, μόνον το 'άψυχο' κείμενο της Σύμβασης αλλά και τα νοήματά της, έτσι όπως προκύπτουν κάθε φορά από την ερμηνεία των διατάξεών της, που διαπλάθει η νομολογία του ΕυρΔΔΑ. Και η νομολογία, ειδικά δε το νομολογικό προηγούμενο της ΕυρΔΔΑ διαθέτουν κύρος και δεσμευτικότητα απέναντι στις δημόσιες αρχές και στα ελληνικά δικαστήρια, ισοδύναμα της νομολογιακής δεσμευτικότητας ενός Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου. Οφείλουν τα ελληνικά δικαστήρια να την ακολουθούν και να την σέβονται, επειδή πρόκειται για ένα, ειδικό υπερεθνικό δικαστήριο, την αρμοδιότητα του οποίου αποδέχθηκε η Ελλάδα, επιφορτισμένο να δικάζει ερμηνεύοντας με την αναγνωρισμένη από τα κράτη και τη Σύμβαση, «αυθεντία» και «μοναδικότητα» της κρίσης του 11. Συμβαίνει, βέβαια, η ερμηνεία των διατάξεων της ΕΣΔΑ να αφορά την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων που βρίσκονται κατοχυρωμένα και στο Σύνταγμα. Αφορά δηλαδή ρυθμίσεις συνταγματικού περιεχομένου ή συνταγματικής περιωπής και αξίας. Η ερμηνεία επομένως των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Σύμβασης διασταυρώ- 11. Ο Φ. Βεγλερής, Η Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανρώπου και το Σύνταγμα, ΤοΣ , σημειώνει χαρακτηριστικά: «Η αρμονία της εθνικής δικαστικής πρακτικής με τη νομολογία του ΕυρΔΔΑ σε ζητήματα ερμηνείας της Συμβάσεως είναι κάτι σύμφωνο με τη λογική της. Η ευθυγράμμιση της εσωτερικής νομικής τάξεως με το minimum κανόνων ελευθερίας και ατομικών αξιώσεων που καταστρώνει η Σύμβαση είναι ακριβώς η ουσία της διεθνούς υποχρεώσεως κάθε κράτους από την συμμετοχή του σε αυτήν».

7 2008 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ 2547 νεται με την ερμηνεία των ίδιων δικαιωμάτων στο Σύνταγμα και είναι φυσικό η ερμηνεία της πρώτης, να διεκδικεί, λόγω του αυξημένου και γενικά αποδεκτού κύρους της, «εξουσία» επιρροής ή επίδρασης στην ερμηνεία των αντίστοιχων συνταγματικών διατάξεων 12. Τόσο το αντικείμενο, όσο κυρίως ο σκοπός της ΕυρΣΔΑ είναι τέτοια ώστε η ερμηνεία των συνταγματικών διατάξεων δικαιολογείται, αν δεν επιβάλλεται, να γίνεται όχι μόνον ενόψει της Σύμβασης αλλά και σύμφωνα με αυτήν, όπως θα δούμε ειδικότερα πιο κάτω. Η ΕυρΔΔΑ, ως κείμενο που ανήκει στη κατηγορία των διεθνών διακηρύξεων των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και συγκροτεί μαζί τους μια διεθνή δημόσια τάξη προστασίας των Δικαιωμάτων, ένα νέο jus cogens 13, 12. Βλέπε για την επιρροή γενικότερα της ΕυρΣΔΑ στην ελληνική νομολογία τις μελέτες των Ε v. K r o u s t a l a k i s, L application de la Convention Européenne des Droits de l homme dans l ordre juridique des États contractants: Théorie et pratique helléniques, σε La protection des droits de l homme dans le cadre européen, Nomos Verlagsgesellschaft, Baden-Baden, 1993, σ και Dimitris Briolas, με τον ίδιο τίτλο, στο ίδιο έργο, σ Εδικά για το θέμα αυτό της δεσμευτικότητας της νομολογίας του ΕΔΔΑ, βλέπε ενδεικτικά, αντί άλλων τη θέση της βελγικής θεωρίας, η οποία από τα πρώτα χρόνια της πλήρους εφαρμογής της Σύμβασης και αναγνώρισης του ατομικού δικαιώματος της προσφυγής, τόνισε τη σημασία και τις ιδιαιτερότητες του νομολογιακού δεδομένου της ΕΣΔΑ βλ. το αφιέρωμα της βελγικής εβδομαδιαίας νομικής εφημερίδας Journal des Tribunaux το 1982, και ειδικά τη μελέτη W. Ganshof van der Meersh, La garantie des droits de l homme et la Cour européenne de Strasbourg, Journal des Tribunaux, Ειδικά για το θέμα αυτό βλ. τις κρίσιμες παρατηρήσεις του Θ. Αραβάνη, Συμμόρφωση προς αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και κοινοτικοί κανονισμοί. Σημείωμα επί του Πρακτικού επεξεραποτελεί για τον εθνικό δικαστή μια υ- ποχρεωτική πηγή ερμηνείας ή ερμηνευτικής έμπνευσης 14 και άντλησης ερμηνευτικών επιχειρημάτων προκειμένου να επιτευχθεί η πληρέστερη και αποτελεσματικότερη εθνική προστασία των δικαιωμάτων. Για την ελληνική έννομη τάξη αυτό ενισχύεται τυπικά και από το άρθρο 25 1 και 2Σ, που αναγνωρίζει και επιβάλλει την αποτελεσματική προστασία των «Δικαιωμάτων του Ανθρώπου» γενικά, ανεξάρτητα αν είναι τυπικά κατοχυρωμένα στο Σύνταγμα ή στις διεθνείς συνθήκες 15. Ύπατο κριτήριο ερμηνείας των διατάξεων που κατοχυρώνουν ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα είναι η πληρέστερη και αποτελεσματικότερη προ- γασίας του ΣτΕ 183/2005, Δικαιώματα του Ανθρώπου, 32/ και την εκτενή μειοψηφία του ίδιου στο ίδιο πρακτικό, και εκτενέστερα πιο κάτω. 14. Η ερμηνεία της Σύμβασης από το Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μοναδικού συλλογικού ερμηνευτή της Σύμβασης, συνιστά μια κοινή για τα κράτη ερμηνευτική πηγή, που επιβάλλει την εναρμόνιση των εθνικών δικαίων στη βάση μιας κοινής ελάχιστης δικαιοπολιτικής κληρονομιάς, Fr. Sudre, L influence, op. cit., σ. 266 και R. Badinter et Br. Genevois, Normes de valeur constitutionnelle et degré de protection des droits fondamentaux, Revue Universelle des droits de l homme, Πιο αναλυτικά, ειδικά για τις σχέσεις Σύμβασης και Συντάγματος καθώς και ελέγχου της συμβατικότητας και ελέγχου της συνταγματικότητας στην γαλλική συνταγματική τάξη, τις αναλύσεις του Guillaume D r a g o, Contentieux constitutionnel français, Thémis, PUF, 2006, σ (487) και από ελληνική βιβλιογρφία, κυρίως, Γ. Μητσόπουλο, Δεδικασμένον και εκτελεστό της αποφάσεως του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σε «Μελέτες γενικής θεωρίας Δικαίου και Αστικού Δικονομικού Δικαίου», 1997, σ. 361 και Γ. Δρόσο, Συνταγματικοί περιορισμοί ιδιοκτησίας και αποζημίωση, 1997, σ Κ. Χρυσόγονο, ό.π., σ

8 2548 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ τόμος 56 στασία τους. Και το κριτήριο αυτό δεν γνωρίζει ιεραρχίες κανόνων αλλά μόνον νοήματα που ευνοούν, περισσότερο ή λιγότερο, αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων. Άλλωστε για τις διεθνείς συμβάσεις που προστατεύουν δικαιώματα του ανθρώπου, όπως είναι και ΕυρΣΔΑ, το ζήτημα της τυπικής ισχύος τους και ειδικά έναντι του Συντάγματος είναι άνευ ουσιαστικής σημασίας, αφού κατά την ρητή διάταξη του άρθρου 28 1 υπερισχύουν του νόμου και αυτή η τυπική υπεροχή τους έναντι του νόμου τις προσδίδει αποτελέσματα και ισχύ ισάξια του Συντάγματος, έστω και αν δεν τις εξομοιώνει με το τυπικό Σύνταγμα 16. Γι αυτό και θα πρέπει να θεωρείται πλέον ως κρατούσα και πέραν από κάθε αμφισβήτηση η πρωταρχική θέση θεωρητικών, όπως του Γ. Βλάχου και Γ. Μητσόπουλου, ότι «υπεροχή έναντι των νόμων στην προκειμένη περίπτωση (ΕυρΣΔΑ) σημαίνει εξομοίωση προς κανόνας συνταγματικού επιπέδου...» 17 και ότι άρα «είναι αναμφίβολη η παράλληλος ισχύς των διατάξεων του Πρωτοκόλλου προς τας διατάξεις του Συντάγματος» 18. Δεν χωρεί, τέλος, αμφιβολία ότι ο Έλληνας δικαστής αναγνωρίζοντας την υ- 16. Όπως υποστήριξε ο Βεγλερής, ό.π., σ , με ασθενή, ιστορικά κυρίως ερμηνευτικά επιχειρήματα. 17. Γ. Βλάχος, Το Σύνταγμα της Ελλάδος, Επίμετρον στο «Σύνταγμα της Ελλάδος», Αντ. Σάκκουλας, 1979, σ. 99 : «θα ήταν άτοπο να θεωρηθεί ότι η ένταξη στο ελληνικό δίκαιο της ΕυρΣΔΑ, (η οποία ρυθμίζει) συνταγματική ύλη, υποβιβάζει την ίδια σε ένα κλιμάκιο κατώτερο από την όμοια ή την α- νάλογη ύλη γηγενών συνταγματικών διατάξεων». 18. Γ. Μητσόπουλου, Η προστασία των περιουσιακών δικαιωμάτων κατ άρθρον 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Συμβάσεως της Ρώμης «δια την προστασίαν των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών», ΤοΣ (231). περνομοθετική ισχύ των διεθνών συμβάσεων που ενσωματώθηκαν στην ελληνική έννομη τάξη οφείλει να κυρώνει δικαστικά την τυπική αυτή υπεροχή ασκώντας έλεγχο ακόμη και αυτεπάγγελτο της συμβατότητας του νόμου με την διεθνή σύμβαση αλλά και με τους γενικά παραδεδεγμένους κανόνες του διεθνούς δικαίου Η νομολογιακή προσέγγιση των σχέσεων Συντάγματος και ΕυρΣΔΑ κατά τη διαπλοκή του ελέγχου της συνταγματικότητας με τον έλεγχο της συμβατικότητας 1) Η σωρευτική παράθεση Συντάγματος και ΕΣΔΑ και η απουσία διάκρισης του ελέγχου της συνταγματικότητας από τον έλεγχο της συμβατικότητας Θα τεκμηριώσω τις θέσεις μου με σχολιασμό μερικών hard cases, αντιπροσωπευτικών της υπόθεσης εργασίας που έχω προαναγγείλει. Θα αρχίσω με μία κατηγορία αποφάσεων, η οποία, αν και αρχαιότερη και πλέον διαδεδομένη, δεν διαθέτει επαρκή λογικά και συνταγματικά ερείσματα. Δεν εμφανίζει άρα λογική ευστάθεια. Στην κατηγορία αυτή κατατάσσονται υποθέσεις στις οποίες ο δικαστής επικαλείται σωρευτικά ή παραθετικά διατάξεις του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ, που προστατεύουν το ίδιο δικαίωμα, χωρίς να είναι εμφανής η διάκριση των δύο διαφορετικών μορφών του ελέγχου που ασκούνται, ελέγχου της συνταγματικότητας στην μία περίπτωση, ελέγχου της συμβατικότητας στην άλλη, και χωρίς να φαίνεται η διαφορετική τυπική ισχύς των δύο πηγών του δικαίου, του Συντάγματος και της Σύμβασης. Ως γνωστόν, τα δύο αυτά κείμενα, μπορεί μεν να ρυθμίζουν το ίδιο αντικείμενο και να συμπίπτει η ρυθμιζόμενη ύλη τους ή το 19. Πρώτος το επεσήμανε ο Φ. Βεγλερής, ό.π., σ. 235.

9 2008 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ 2549 πεδίο εφαρμογής τους, δεν διαθέτουν ωστόσο την ίδια τυπική ισχύ και ανήκουν, επί πλέον, σε δύο διαφορετικές έννομες τάξεις. Η σωρευτική ή παρατακτική επίκληση των δύο αυτών πηγών του δικαίου και η αντίστοιχη χρήση τους ως κανόνων αναφοράς για τον έ- λεγχο της συμφωνίας ή αντίθεσης διάταξης νόμου προς τις ίδιες είναι προβληματική. Όχι μόνο διότι παραγνωρίζει τις τυπικές διαφορές τους, αλλά κυρίως διότι παραλείπει -μηχανική και αριθμητική που είναι- να εγκαταστήσει διαύλους ουσιαστικής επικοινωνίας και ερμηνευτικής αλληλο-τροφοδοσίας μεταξύ τους. Ο τρόπος αυτός αντιμετώπισης του Συντάγματος και της Σύμβασης από τον Έλληνα δικαστή συναντούσε και συναντά ακόμη και σήμερα την προτίμηση του στις περιπτώσεις που κατέληγε ο ί- διος σε αποφατική κρίση. Ήταν για αυτόν η πιο απλή και βολική λύση. Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις χρησιμοποίησης ως κανόνων αναφοράς ή ελέγχου των διατάξεων που προστατεύουν το δικαίωμα δικαστικής προστασίας, όπως είναι οι διατάξεις του άρθρου 20 1 Σ και 6 της Σύμβασης της Ρώμης. Το διατακτικό είναι στερεότυπο: η κρινόμενη ρύθμιση δεν προσκρούσει στο άρθρο 20 ούτε στο άρθρο 6 της Σύμβασης της Ρώμης 20. Έτσι, εντελώς παραδειγματικά, ήδη από το 1986 ο Άρειος 20. Η νομολογία του ΣτΕ η σχετική με την ταυτόχρονη αλλά και διαφοροποιημένη εφαρμογή του άρθρου 20 1 Σ και 6 της ΕΣΔΑ είναι εξαιρετικά πλούσια και διδακτική ως προς τις χρήσεις και τους ελέγχους συνταγματικότητας και συμβατικότητας που ασκούνται. Βλέπε ενδεικτική παρουσίαση και σύντομο σχολιασμό της σχετικής νομολογίας από τον Χ. Χρυσανθάκη, Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, Αντ. Σάκκουλας, 2001, σ. 41. Πάγος 21 έκρινε ότι η «αναίρεση του Εισαγγελέα του ΑΠ υπέρ του νόμου (που) δεν αποτελεί γνήσιο ένδικο μέσον, αλλά ιδιότυπη προσφυγή κατά των νομικώς ελαττωματικών αποφάσεων, αποσκοπεί στην άρση μόνο των νομικών σφαλμάτων για να μη μείνουν στο διηνεκές ως επικίνδυνα προηγούμενα, δυνάμενα να κλονίσουν την πεποίθηση της κοινωνίας για την αληθινή έννοια και την ισχύ των νόμων και ως εκ τούτου δεν έχει (η α- ναίρεση) μεταβιβαστικό αποτέλεσμα για τον κατηγορούμενο και τους άλλους διαδίκους, οι οποίοι δεν νομιμοποιούνται σε παράσταση κατά την επί της ι- διότυπης αυτής προσφυγής διαδικασία ενώπιον της Ολομέλειας του ΑΠ που διεξάγεται σε θεωρητικό επίπεδο, χωρίς έννομες συνέπειες γι αυτούς, αφού τα δικαιώματά τους διατηρούνται απαραμείωτα, χωρίς να παραβιάζεται το άρθρο 20 1 Σ ούτε το άρθρο 6 της Σύμβασης της Ρώμης, διότι αυτά έχουν εφαρμογή επί ενδίκων μέσων». Σε μια παρόμοια απόφασή του 22, το ίδιο δικαστήριο έκρινε ότι δεν προσκρούει στο άρθρο 20 1Σ ούτε στο άρθρο 6 3 της Σύμβασης, η υποχρέωση των διαδίκων να παρίστανται κατά κανόνα με δικηγόρο στα πολιτικά δικαστήρια και ειδικά στον Άρειο Πάγο, που συνεπάγεται διαδικασία που προϋποθέτει νομική κατάρτιση. Άλλωστε «από το άρθρο 6 3 της Σύμβασης συνάγεται ότι δικαίωμα υπεράσπισης αυτοπροσώπως, του εαυτού του, έχει ο διάδικος, όταν είναι κατηγορούμενος, στην ποινική δίκη και όχι όταν διεξάγεται δίκη πολιτική». Το ενδιαφέρον της απόφασης έγκειται στην προκειμένη περίπτωση στο ότι το Δικαστήριο εξέτασε αυτοτελώς το συμβατό του εθνικού κανόνα με τη Σύμβαση και διατύπω σε αυ- 21. ΑΠ 427/ 1986 Ολομ. ΤοΣ ΑΠ 287/1987 Τμ. Α', ΕλλΔικ με ενημερωτικό σημείωμα Ευ. Κρουσταλάκη.

10 2550 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ τόμος 56 τοτελές σκεπτικό για να στηρίξει την μη αντίθεση του στην ίδια. Κατέληξε έτσι σε αποφατική απόφαση προβαίνοντας σε δύο αυτοτελείς μεν συλλογισμούς με βάση δύο διακριτούς κανόνες αναφοράς, χωρίς όμως οι δύο αυτόνομες μορφές ε- λέγχου, εκείνη της συνταγματικότητας και εκείνη της συμβατικότητας, να διακρίνονται ευκρινώς μεταξύ τους. Στο σχόλιο ωστόσο της απόφασης ο τότε ε- φέτης Κρουσταλάκης προέβη σε μια α- ναλυτική παρουσίαση της σχετικής νομολογίας του Δικαστηρίου σχετικά με τις πτυχές του δικαιώματος πρόσβασης στα δικαστήρια 23 και ειδικότερα με τα επί μέρους δικαιώματα, όπως με το δικαίωμα επικοινωνίας με δικηγόρο ή συμπαράστασης από δικηγόρο και υπεράσπισης στην ποινική διαδικασία. Δεν διευκρίνισε ωστόσο αν οι νομολογιακοί κανόνες που διέπλασε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ερμηνεύοντας το άρθρο 6 της Σύμβασης εισβάλλουν στην ελληνική έννομη τάξη και ενσωματώνονται σε αυτήν ως «κανόνες ερμηνευτικοί» του άρθρου 20Σ και συνεπώς συνταγματικής περιωπής ή ως αυτοτελείς και αυτάρκεις κανόνες «συμβατικής προέλευσης» υ- περνομοθετικής απλώς ισχύος, που α- παιτούν, ως τέτοιοι, ξεχωριστή συμμόρφωση και τον δέοντα σεβασμό. Η διάκριση μεταξύ Συντάγματος και Διεθνούς Σύμβασης είναι κρίσιμη, όχι μόνον διότι αναφέρεται σε δύο διαφορετικές πηγές δικαίου, που ενδέχεται να διαφοροποιούνται ή και να συγκρούονται μεταξύ τους, αφού ανήκουν σε διαφορετικές έννομες τάξεις, αλλά κυρίως διότι συγκροτούν κανόνες αναφοράς δύο διαφορετικών «τύπων» έλεγχου και 23. Βλέπε σχετικά και την πρωτοποριακή μελέτη του Ευ. Κρουσταλάκη, Το δικαίωμα προσφυγής στη Δικαιοσύνη (δικαίωμα για χρηστή δίκη) κατά το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ΕλλΔικ συνεπάγονται διαφορετικές ερμηνείες ενόψει της διαφορετικής διατύπωσης και πάγιας εφαρμογής τους. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν και αποφάσεις που επικαλούνται σωρευτικά το άρθρο 17 1 κα 2Σ καθώς και το άρθρο 1 του πρώτου πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕυρΣΔΑ. Σε μια πρόσφατη απόφασή του ο ΑΠ, στην 83/ , α- πορρίπτοντας τους λόγους αναίρεσης των αναιρεσειόντων που ισχυρίζονταν ότι ο θεσμός της έκτακτης χρησικτησίας είναι αντίθετος στο Σύνταγμα και στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο, αποφάνθηκε ότι η διάταξη του άρθρου 1045 ΑΚ που καθιερώνει την απόκτηση κυριότητας επί ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, δεν αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 17 1 και 2Σ ούτε στο άρθρο 1 του [πρώτου] Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣ- ΔΑ. Η απόφαση αυτή επικρίθηκε σφόδρα και με οξύτατους χαρακτηρισμούς από τον πατέρα του δικηγόρου του διαδίκου που έχασε τη δίκη. Η κριτική ήταν κατά την γνώμη μου άδικη και αβάσιμη, στο μέτρο που για να στηρίξει τη θέση της εξομοίωσε τον θεσμό της χρησικτησίας με απαλλοτρίωση ή στέρηση της περιουσίας από το δημόσιο για λόγους δημοσίας ωφελείας και παραγνώριζε την διαπλαστική εξουσία, που έχει ο νομοθέτης να θεσμοθετεί τις προϋποθέσεις κτήσεως ή απώλειας της κυριότητας «στο πλαίσιο ικανοποιήσεως όχι μόνον ατομικού αλλά και του γενικού συμφέροντος». Άλλωστε το ΕυρΔΔΑ αναγνωρίζει για όλα τα δικαιώματα ευρύτατα περιθώρια εκτίμησης στον εθνικό νομοθέτη κατά την ρύθμιση της άσκησής τους, όπως συμβαίνει και με το δικαίωμα της ιδιοκτησίας (περιουσίας), το οποίο κατά την πάγια, σχετική, ερμηνεία και νομολογία 25 την προστατεύει κυρίως 24. ΑΠ 83/2006 Δ , με Παρατηρήσεις Κ. Μπέη. 25. Βλέπε σχετικά την εμπεριστατωμένη

11 2008 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ 2551 από πράξεις ή ενέργειες του κράτους καθώς και από νομοθετικούς ή διοικητικούς περιορισμούς που ισοδυναμούν με στέρηση περιουσίας και όχι πάντως από απώλειες «κυριότητας», που προβλέπονται μεν στον νόμο, στον ΑΚ, επέρχονται όμως από γεγονότα ή από ενέργειες ιδιωτών, όπως είναι η χρησικτησία. Είναι, βέβαια, αλήθεια ότι στο προστατευτικό πλέγμα των διατάξεων του άρθρου 1 του ΠΠΠ υπάγονται και οι ρυθμίσεις που επιτρέπουν περιορισμούς στη χρήση της περιουσίας, όταν συντρέχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος, και τηρείται μία εύλογη ισορροπία ανάμεσα στην εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και στο θεμιτό δικαίωμα χρήσης της ιδιοκτησίας 26. Στην προκειμένη όμως περίπτωση δεν έγινε επίκληση εφαρμογής του τρίτου κανόνα προστασίας της περιουσίας κατά το άρθρο 1 του ΠΠΠ., αλλά του δεύτερου, εκείνου που αποκλείει τη στέρηση παρά μόνον για λόγους δημόσιας ωφέλειας. Με τη διαφορά ότι δεν συνέτρεχε εδώ στέρηση περιουσίας από ενέργειες της νομοθετικής ή της εκτελεστικής εξουσίας ώστε να συντρέχει μελέτη του Ευ. Βασιλακάκη, Η νομολογιακή εξέλιξη της προστασίας της ιδιοκτησίας κατά το άρθρο 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Χρονικά Ιδιωτικού Δικαίου, Β/2002, ( ), ο οποίος διακρίνει τις σχετικές αποφάσεις του ΕυρΔΔΑ σε δύο κατηγορίες, σε εκείνες που αναφέρονται στην προστασία της περιουσίας από απαλλοτριώσεις χωρίς αποζημίωση ή χωρίς να συντρέχει λόγος δημοσίας ωφέλειας και σε εκείνες που αναφέρονται σε στερήσεις που προκύπτουν από περιορισμούς που θίγουν το ουσιαστικό περιεχόμενό της για λόγους δημοσίας ωφέλειας. 26. Για τους όρους και προϋποθέσεις ε- φαρμογής του άρθρου 1 του ΠΠΠ, βλέπε αναλυτικότερα πιο κάτω τους συγγραφείς της υποσημείωσης, 31, και Ευ. Βασιλακάκη, Γ. Δρόσο,. ό.π., σ. 51 και Γ. Μητσόπουλο. λόγος εφαρμογής του άρθρου 17 2 Σ ή του δεύτερου κανόνα του άρθρου 1, του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου. Σε ό,τι αφορά πάντως το ζήτημα που μας απασχολεί, η σωρευτική επίκληση των δύο αυτών διατάξεων του εθνικού και διεθνούς δικαίου ήταν στην προηγούμενη απόφαση απολύτως δικαιολογημένη, όχι μόνον διότι τις είχαν επικαλεστεί οι διάδικοι αλλά και διότι το πραγματικό της επίδικης υπόθεσης, που αφορούσε την απόκτηση κυριότητας επί ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, υπαγόταν, πράγματι, στο κανονιστικό περιεχόμενο των προστατευτικών της ι- διοκτησίας διατάξεων. Αν στο άρθρο 17 Σ προστατεύονται μόνον τα εμπράγματα, ενώ στο άρθρο 1 του ΠΠ τα περιουσιακά εν γένει, η κανονιστική ευρύτητα του τελευταίου δικαιολογεί, πάντως, την επικουρική επίκλησή του για να τεκμηριωθεί, συνδυαστικά, ο κρίσιμος νομικός ισχυρισμός της μη αντίθεσης του θεσμού της χρησικτησίας τόσο στο Σύνταγμα όσο και στη Σύμβαση. Η παράλληλη επίκληση των δύο πηγών του δικαίου επιτρέπει στο δικαστή της υπόθεσης να προβεί σε μια συνδυασμένη ερμηνευτική διαπλοκή των δύο διατάξεων έτσι ώστε να διαπλαστεί ένας νομολογιακός κανόνας που να δικαιολογεί την εξουσία του εθνικού νομοθέτη να προβλέπει τον θεσμό της έ- κτακτης χρησικτησίας, ως μία μορφή πρωτότυπης κτήσης της κυριότητας για λόγους γενικότερου συμφέροντος ή α- σφάλειας των συναλλαγών κ.λπ. Αυτό που επιδέχεται κριτική στην εν λόγω απόφαση είναι, ενδεχομένως, ότι στην περίπτωση αυτή, έλεγχος της συνταγματικότητας και έλεγχος της συμβατικότητας συνέπεσαν και ασκήθηκαν αδιάκριτα, σαν να επρόκειτο για ταυτόσημο δικαστικό έλεγχο με βάση ομοιόβαθμες και ισότιμες πηγές δικαίου, χωρίς να δικαιολογηθεί η κοινή ερμηνευ-

12 2552 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ τόμος 56 τική αντιμετώπισή τους και χωρίς να προσδιοριστεί ο ειδικότερος νομολογιακός κανόνας που στήριζε το διατακτικό. Στην προηγούμενη κατηγορία αποφάσεων ο δικαστής έλεγξε, πάντως, το ισχυρό ή ανίσχυρο των κρινόμενων νομοθετικών διατάξεων επικαλούμενος σωρευτικά ή παραθετικά, το Σύνταγμα και την Σύμβαση, χωρίς να διερωτηθεί για την τυπική σχέση που έχουν μεταξύ τους ή για τον διαφορετικό τρόπο της ισχύος τους στην εσωτερική έννομη τάξη ούτε για το διαφορετικό κανονιστικό περιεχόμενό τους. Ενδιαφέρθηκε μόνο για το κοινό πεδίο εφαρμογής τους και για το συμπλεκόμενο κανονιστικό περιεχόμενό τους, το οποίο εξέλαβε, αξιωματικά, ταυτόσημο. Στην περίπτωση όμως αυτή οι δύο μορφές δικαστικού ε- λέγχου, έτσι όπως ασκήθηκαν, δεν διαπλέχτηκαν ως διακριτές και διακρινόμενες δικαστικές πρακτικές, ταυτίστηκαν σε σημείο που επήλθε μεταξύ τους πλήρης σύγχυση. Και αν η σύγχυση αυτή μπορεί να μην δημιουργεί προβλήματα, όταν το κανονιστικό περιεχόμενο των κανόνων αναφοράς συμπίπτει, τι γίνεται όμως στην περίπτωση που διαφέρει είτε διότι είναι ευρύτερο ή διαφορετικό το περιεχόμενο του ενός κανόνα από τον άλλο είτε διότι το ένα είναι α- ντίθετο προς το άλλο, είτε διότι οι ερμηνείες τους συγκρούονται; Η βασική α- δυναμία του τρόπου αυτού αντιμετώπισης του Συντάγματος και της Σύμβασης από το δικαστή έγκειται κατά η γνώμη μου στο γεγονός ότι δεν διακρίνει τις δύο μορφές δικαστικού ελέγχου και αποκρύπτει την κανονιστική ιδιαιτερότητα και ερμηνευτική αυτονομία των κανόνων αναφοράς, ενώ, παράλληλα, καθιστά εξαιτίας της τυπικής και ουσιαστικής εξομοίωσής τους αδύνατη και πάντως δυσχερή τη νοηματική επικοινωνία τους με σκοπό την ενδεχόμενη συμφιλίωσή τους, αν διαπιστωθεί κατά την εφαρμογή τους ότι συγκρούονται ή ότι καλύπτουν διαφορετικά πεδία εφαρμογής και υ- πάρχει δυνατότητα αλληλοσυμπλήρωσής τους. 2) Σύνταγμα και ΕΣΔΑ ως αυτόνομοι κανόνες αναφοράς και η παράλληλη άσκηση δύο αυτοτελών ελέγχων Τις ίδιες αδυναμίες παρουσιάζει ω- στόσο και μία δεύτερη κατηγορία αποφάσεων, οι οποίες, παρόλο που αποφεύγουν τη σύγχυση των δύο ειδών δικαστικών ελέγχων χρησιμοποιώντας τις διατάξεις του Συντάγματος και της Σύμβασης ως αυτόνομων κανόνων α- ναφοράς, ορθώνουν ωστόσο τείχη μεταξύ των δύο αποκλείοντας και αυτές την ερμηνευτική και νοηματική επικοινωνία των δύο διαφορετικών πηγών του δικαίου. Μπορεί από τυπική άποψη η δικονομική αυτή συμπεριφορά του δικαστή να παρουσιάζει λογική συνοχή και συνεπή τυπική θεμελίωση και να απολήγει σε συνεκτικές έννομες συνέπειες, οι παράλληλες όμως και ανεξάρτητες κρίσεις που ακολουθούνται δεν δημιουργούν, ούτε αυτές, δυνατότητες ό- σμωσης των δύο τύπων δικαστικού ε- λέγχου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα άσκησης παράλληλων και ανεξάρτητων δικαστικών ελέγχων ως προς το ισχυρό ή ανίσχυρο νόμου ενόψει τόσο του Συντάγματος όσο και της Σύμβασης αποτελεί η περίφημη απόφαση 40/1998. Κατέληξε στο ανίσχυρο της κρινόμενης νομοθετικής διάταξης, με την οποία αποσβέστηκαν ενοχικές αξιώσεις για αποκατάσταση περιουσιακής ζημίας ή για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από προσβολές της προσωπικότητας και αξιοπρέπειας, έστω και αν είχαν επιδικαστεί τελεσιδίκως, επειδή κρίθηκε η ρύθμιση, αυτοτελώς, αντίθετη τόσο στο άρθρο 2 1 του Συντάγματος, που προστατεύει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, όσο και στο άρθρο 1 του πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου, που προ-

13 2008 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ 2553 στατεύει την περιουσία. Ανεξάρτητα από τις ζωηρές επιφυλάξεις που εγείρει η αυτοτελής επίκληση του άρθρου 2 1 Σ, δηλαδή της αρχής της αξίας του ανθρώπου, ως κανόνα ελέγχου ή αναφοράς στον έλεγχο της συνταγματικότητας, - δεδομένου ότι η διάταξη αυτή δεν θεμελιώνει ατομικό δικαίωμα ούτε δημόσια αξίωση, αλλά θεμελιώδη συνταγματική αρχή από την οποία δεν συνάγεται άμεσα κανόνας συμπεριφοράς αλλά δυνατότητα θεμελίωσης και δικαιολόγησης επιχειρημάτων προς ερμηνεία διατάξεων ή προς άρση σύγκρουσης δικαιωμάτων- εκείνο που χρειάζεται, ως προς το θέμα μας να υπογραμμιστεί, είναι ο υ- ποδειγματικός τρόπος άσκησης των δύο ελέγχων από το δικαστή στην ίδια απόφαση. Έκρινε έτσι σε πρώτη φάση τη διάταξη του νόμου ανίσχυρη ως αντισυνταγματική, επειδή η απόσβεση με νόμο στην συγκεκριμένη περίπτωση των ενοχικών απαιτήσεων με πράξη της Πολιτείας «μειώνει ή καταργεί την παρεχόμενη από το κοινό δίκαιο προστασία της προσωπικότητας ή αξιοπρέπειας του α- τόμου» (άρθρα 34, 57, 59, 932 ΑΚ). Και σε μια δεύτερη φάση, με αυτοτελή κρίση και ανεξάρτητο έλεγχο, ανίσχυρη και πάλι την ίδια διάταξη νόμου, διότι παραβίασε την διάταξη του άρθρου 1 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου, που προστατεύει την περιουσία και τις ενοχικές α- παιτήσεις που είχαν αναγνωριστεί δικαστικά από νομοθετικές παρεμβάσεις για λόγους μεν δημοσίου συμφέροντος, που καταλήγουν όμως σε ανεπίτρεπτη, μη αναγκαία ή υπέρμετρη, προσβολή της «χρήσης» περιουσιακού δικαιώματος. Απέφυγε, και καλώς έκανε, ο δικαστής στην προκειμένη περίπτωση να χρησιμοποιήσει ως κανόνα αναφοράς για τον έλεγχο το 17 Σ, διότι κατά την πάγια νομολογία το άρθρο αυτό δεν καλύπτει, ως γνωστόν, «στερήσεις» περιουσιακής φύσεως ενοχικού χαρακτήρα αλλά μόνον «απαλλοτριώσεις» για δημοσία ωφέλεια εμπραγμάτων δικαιωμάτων. Η επίκλησή του θα έπρεπε να οδηγήσει σε μία νέα ερμηνεία ενόψει του πρόσθετου πρωτοκόλλου του άρθρου αυτού και σε ανατροπή της καθιερωμένης νομολογίας, και έμμεσα σε «ανεπίτρεπτη» τροποποίηση του κανονιστικού περιεχομένου του άρθρου 17Σ από διεθνή σύμβαση. Μια τέτοια ερμηνεία θα επέφερε επί πλέον μεγάλη αναστάτωση στο δίκαιο των απαλλοτριώσεων και θα οδηγούσε σε αδιέξοδο τα δημόσια Ταμεία καθώς και τις απαλλοτριώσεις χάριν της δημοσίας ωφέλειας 27. Άλλωστε, η αυθεντία του ερμηνευτικού δεδικασμένου του άρθρου 1 του ΠρΠρ δεν είναι μεταφέρσιμη, από μόνη της, eo ipse, στο άρθρο 17 του Συντάγματος, αφού οι ό- ροι της στέρησης και της απαλλοτρίωσης ορίζονται, ούτως ή άλλως, από τον εθνικό νόμο και προσδιορίζονται από την εθνική νομολογία. Αντίθετη εκδοχή θα αντιστρατευόταν άλλωστε τον κανόνα της «αυτόνομης ερμηνείας» που απολαμβάνουν και πρέπει να απολαμβάνουν οι διάφορες νομικές έννοιες που βρίσκονται στις οικείες έννομες τάξεις Για τον λόγο αυτό δεν θεωρώ ευτυχή την ερμηνευτική διεύρυνση της έννοιας της ιδιοκτησίας στο άρθρο 17Σ ώστε να συμπεριλάβει και τα ενοχικά, όπως επιχείρησε ο Ανδρέας Τάκης, Μερικές ενοχές για τα ενοχικά δικαιώματα, ΤοΣ Η συνταγματική προστασία των εχοχικών δικαιωμάτων θεμελιώνεται σε άλλες διατάξεις του Συντάγματος, όπως στο 5 1 Σ και βρίσκει πρόσθετη και εξίσου αποτελεσματική προστασία στις γενικές αρχές της ασφάλειας του δικαίου, της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της ισότητας και της αναλογικότητας, όπως θα δούμε πιο κάτω. 28. Τη σημασία της αυτόνομης ερμηνείας της έννοιας «περιουσία» στην ΕυρΣΔΑ και της «ιδιοκτησίας» στο Σύνταγμα υπογραμμίζει ο Ευ. Βασιλακάκης, ό.π., σ Το διαφορετικό νόημα της «ιδιοκτησίας» στο άρθρο 17Σ και της «περιουσίας» στο άρθρο 1 του ΠΠΠ επισημαίνει στο σχόλιό του ο Θ.

14 2554 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ τόμος 56 Σωστά, επομένως, ο δικαστής διαφύλαξε την ιδιαιτερότητα και αυτονομία της ερμηνείας του άρθρου 17 Σ και μαζί της την συνέχεια και ασφάλεια της ελληνικής νομολογίας. Σωστά ακόμη αναζήτησε συνταγματικά ερείσματα για τη διασφάλιση των ενοχικών δικαιωμάτων των τρίτων έναντι του νομοθέτη σε άλλες συνταγματικές διατάξεις, όπως το έκανε άλλωστε σε άλλες αποφάσεις. Δεν θεωρώ για το λόγο αυτό βάσιμους εκείνους τους σχολιασμούς της θεωρίας στην απόφαση του ΑΠ 40/1998, οι οποίοι θεωρούν ότι με την απόφαση αυτή περιλήφθηκαν στο κανονιστικό περιεχόμενο του άρθρου 17Σ και τα ε- νοχικά δικαιώματα 29. Ωστόσο λανθασμένα κατά τη γνώμη μου επικαλέστηκε η ίδια απόφαση το άρθρο 2 1 αντί του άρθρου 5 1 Σ, που προστατεύει την ε- λεύθερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη της προσωπικότητας του καθένα και μαζί με Μέλφος, Η προστασία των ενοχικών δικαιωμάτων κατά το Σύνταγμα, και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Σχόλιο με αφορμή την Ολομ. 40/1998, ΤοΣ 1/2001, 87 (99), ο οποίος τονίζει, επί πλέον, εύστοχα, ότι τόσο το πεδίο ή το εύρος της παρεχόμενης από τα δύο αυτά κείμενα προστασίας όσο και οι προϋποθέσεις της προστασίας διαφέρουν μεταξύ τους και άρα το σημαντικό δεν είναι η νομική φύση των προστατευόμενων αγαθών αλλά ο τρόπος και η έκταση προστασίας τους σε κάθε ένα από τα νομικά κείμενα. Γενικότερα για την σημασία που έχουν οι «αυτόνομες έννοιες» κατά την ερμηνεία και εφαρμογή της σύμβασης και ειδικά για το αυτόνομο σε σχέση με την εθνική έννομη τάξη, ελάχιστα κοινό νόημα που αποκτούν βλ. συνοπτικά αντί άλλων και την εκεί παρατιθέμενη βιβλιογραφία, F r. S u d r e, Droit international et européen des droits de l homme, 4e éd., PUF, 1999, σ Έτσι Γ. K ασιμάτης, Η απόφαση 40/1998 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου. Οι βάσεις εφαρμογής της αρχής σεβασμού και προστασίας της αξίας του ανθρώπου και της εγγύησης της ιδιοκτησίας, ΝοΒ 47/1999, σ αυτήν και την οικονομική ελευθερία και επιβάλλει στο κράτος να σέβεται και να μην ανατρέπει ούτε να καταργεί αδικαιολόγητα και αναδρομικά με πράξεις ή αποφάσεις του ό,τι νόμιμα αποκτήθηκε και προστατεύεται από το Δίκαιο. Η υπαγωγή των ενοχικών δικαιωμάτων στο προστατευτικό εύρος του άρθρου 2 1 του Συντάγματος είναι κατά την γνώμη μου ατυχέστατη. Όχι μόνο διότι η συγκεκριμένη νομολογιακή κατασκευή παρέχει, αδικαιολόγητα, μια απόλυτη και υπέρμετρη συνταγματική προστασία στα περιουσιακά δικαιώματα, αφού αυτά βρίσκουν ισχυρότατο έρεισμα στη μήτρα των δικαιωμάτων, που είναι η α- ξία του ανθρώπου, από την οποία α- πορρέουν άλλωστε όλα τα δικαιώματα, αλλά κυρίως διότι με την αναγωγή αυτή καθίσταται αδύνατη η αντιστάθμιση των ενοχικών δικαιωμάτων με άλλα συνταγματικά προστατευόμενα αγαθά, αφού ό,τι υπάγεται στην αξία του ανθρώπου είναι εξ ορισμού αστάθμητο. Η αξία του ανθρώπου είναι, ως αρχή, θεμελιώδης και απόλυτη, δεν σταθμίζεται ούτε περιορίζεται. Η επίκλησή της αποκλείει έτσι εκ των προτέρων κάθε νομοθετικό περιορισμό ή προσβολή των ενοχικών δικαιωμάτων για λόγους δημοσίου συμφέροντος ή δημοσίας ωφέλειας και δύσκολα μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι η προστασία των ενοχικών δικαιωμάτων πρέπει να είναι απόλυτη, όσο απόλυτη είναι η προστασία της αξίας του ανθρώπου. Αυτό που θα μπορούσε να κάνει, ενδεχομένως, στην προκειμένη περίπτωση, ο Άρειος Πάγος, αν ήθελε να δώσει και συνταγματικό έρεισμα στην απόφασή του, θα ήταν να επικαλεστεί τα άρθρα 57 ΑΚ και 932 ΑΚ, που προστατεύουν την προσωπικότητα σε συνδυασμό με το άρθρο 5 1 Σ, που εγγυάται την ελεύθερη και απρόσκοπτη ανάπτυξη της προσω-

15 2008 ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΑ 2555 πικότητας του καθένα, και να διαπλάσει, ερμηνευτικά, από αυτά και με βάση αυτά έναν κανόνα συνταγματικής πλέον περιωπής, που να αποκλείει κάθε α- δικαιολόγητη ή αυθαίρετη μείωση ή κατάργηση με νομοθετική πράξη του καθιερωμένου και γενικώς αναγνωρισμένου συστήματος προστασίας της αξιοπρέπειας του ατόμου από προσβολές τρίτων. Τον κανόνα αυτό θα μπορούσε και θα έπρεπε να τον διαπλάσει σε συνδυασμό και με την επίκληση του άρθρου 1 του ΠΠΠ. Στην ίδια κατηγορία αποφάσεων, που αντιμετωπίζουν την Ευρωπαϊκή Σύμβαση ως κείμενο αναφοράς και ε- λέγχου με κανονιστική αυτάρκεια και προβαίνουν σε αυτοτελή έλεγχο της συμβατικότητας του νόμου, ανήκει και η νομολογία που κρίνει το ισχυρό ή ανίσχυρο ενός νόμου που θίγει ενοχικά δικαιώματα με αποκλειστική, αυτή τη φορά, αναφορά στο άρθρο 1 του ΠΠΣ. Παράδειγμα η απόφαση 978/2003 του Αρείου Πάγου (αδημοσίευτη), η οποία έκρινε ότι η νομοθετική απόσβεση περιουσιακών ενοχικών δικαιωμάτων που είχαν ήδη γεννηθεί από νόμο που πρόβλεπε μισθολογικές προαγωγές υπαλλήλων του ΟΓΑ στο βαθμό του διευθυντή, όταν δεν συντρέχουν αποχρώντες λόγοι δημοσίου συμφέροντος ή ωφέλειας, που υπόκεινται στον έλεγχο των δικαστηρίων, είναι αντίθετη στο άρθρο 1 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου 30. Στην προ- 30. Χαρακτηριστικό δείγμα άσκησης παράλληλων και ξεχωριστών δικαστικών ελέγχων συνταγματικότητας και συμβατικότητας με αυτοτελή σκεπτικά και απορριπτικά διατακτικά, (διαπίστωση μη αντίθεσης του νόμου ούτε στο Σύνταγμα ούτε στο άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου), αποτελεί και η ΑΠ 974/2003. Η απόφαση αυτή αναίρεσε, κάνοντας δεκτούς τους λόγους αναιρέσεως, αντίθετη απόφαση του Εφετείου, κρίνοντας ως ισχυρή, ευνοϊκή νομοθετική ρύθμιση που κατοχύρωνε αποδοχές εργαζομέκειμένη περίπτωση, όπως και σε άλλες παρόμοιες, η αυτοτελής αναφορά στο άρθρο 1 του ΠΠΠ είναι επαρκής για την προστασία «κεκτημένων» περιουσιακών δικαιωμάτων. 3) Η ένταξη της συμβατικότητας στο πλέγμα των κανόνων της συνταγματικότητας και η ερμηνεία του Συντάγματος σύμφωνα με την ΕΣΑΑ Και έρχομαι σε μια απόφαση την ο- ποία θεωρώ χαρακτηριστική περίπτωση ενός άλλου είδους διαπλοκής των δύο μορφών δικαστικού ελέγχου, της ένταξης ή υποταγής του ελέγχου της συμβατικότητας στον έλεγχο συνταγματικότητας. Πρόκειται για την απόφαση ΑΠ νων που μετατάσσονταν από μια εταιρία σε άλλη, ανεξαρτήτως ηλικίας κατά παρέκκλιση των ισχυουσών διατάξεων. Η ρύθμιση κρίθηκε ισχυρή επειδή «στον εργατικό τομέα για λόγους δημοσίου συμφέροντος (καταπολέμηση της ανεργίας) επέρχονται συνεχώς προσαρμογές στο υφιστάμενο νομικό καθεστώς με σκοπό να διασφαλίζεται η συνεχής εργατική απασχόληση των μισθωτών». Το ενδιαφέρον της απόφασης έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι η απόρριψη του λόγου αντισυνταγματικότητας της ρύθμισης βασίστηκε στην ρητή επίκληση του άρθρου 22 1 που προστατεύει το κοινωνικό δικαίωμα στην εργασία και δικαιολογεί νομοθετικά μέτρα που διασφαλίζουν την πλήρη και συνεχή απασχόληση, ενώ του λόγου αντισυμβατικότητας στο θεμιτό της προσβολής περιουσιακών δικαιωμάτων κατά το άρθρο 1 του ΠΠΠ με την επίκληση λόγων δημοσίου συμφέροντος, που έβρισκαν όμως έρεισμα πάλι στο ίδιο άρθρο 22 1 Σ (συνεχή εργατική απασχόληση). Βλέπε και την παρουσίαση της σχετικής με τη Σύμβαση νομολογίας του ΣτΕ από Χ. Χρυσανθάκη, Η ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, Αντ. Σάκκουλας, σ. 87, καθώς και τη σχετική νομολογία που αναφέρει και ο Θ. Μέλφος, ό.π., σ. 111.

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου

Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου Η αρχή της αναδρομικής εφαρμογής του ηπιότερου νόμου περί φορολογικών κυρώσεων Ι. Δημητρακόπουλος Πάρεδρος Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΓΑΤΟΛΟΓΩΝ ΑΚΑ ΗΜΙΑΣ 60-5 Ος ΟΡΟΦΟΣ (ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΣΑ) ΤΗΛ.- FAX: 210.3398136 e-mail: enelerg@dsa.gr Κύριοι σύµβουλοι, Η Ένωσή µας θέλει να σας ενηµερώσει για τη διάταξη του ν. 3301/2004 που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΘΕΜΑ: Νομική αξιολόγηση των διατάξεων του σχεδίου νόμου για τις προτεινόμενες «Ρυθμίσεις για την εξυγίανση του Ειδικού Λογαριασμού του άρθρου 40 ν. 2773/1999 και λοιπές διατάξεις»

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης 14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Δ. ΜΙΧΑΗΛ Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω Αθήνα, 1 Νοεμβρίου 2012 Κύριο Δημήτριο Βαρνάβα Πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας (Ο.Ε.Ν.Γ.Ε.) Οδός Λαμίας, αριθ. 2 Αθήνα Κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο Αριθμός απόφασης 2/2012

Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο Αριθμός απόφασης 2/2012 Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο Αριθμός απόφασης 2/2012 Περίληψη Ο χρόνος παραγραφής των αξιώσεων των δημοσίων υπαλλήλων από διαφορές αποδοχών, επιδομάτων κ.λπ. είναι διετής Οι υπάλληλοι του δημοσίου τελούν

Διαβάστε περισσότερα

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Γενικότερα, ο όρος του δικαίου είναι ιδιαίτερα ευρύς και χρησιμοποιείται με περισσότερες από μια σημασίες. Δηλαδή χρησιμοποιείται για να προσδώσει την έννοια του ορθού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης Άρθρο 23 του 94/14.04.2014) ν. 4258/2014 Ακίνητα του Δημοσίου Περιφερειακών Πάρκων προστασίας και αξιοποίησης (ΦΕΚ Α Δημιουργία περιβαλλοντικής 1. Ακίνητα που ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ;...7 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...7 ΤΙ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΔΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗΣ Δικαστήριο: ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ Τόπος: ΑΘΗΝΑ Αριθ. Απόφασης: 1 Ετος: 2012 Περίληψη Παραγραφή διετής αξιώσεων δημοσίων υπαλλήλων - Συνταγματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Σ Τ Α Σ Η ΚΑΤΑ Α ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ε Ν Σ Τ Α Σ Η ΚΑΤΑ Α ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ Α ΚΛΙΜΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Σταδιοδροµία

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Σταδιοδροµία ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΚΤΙΣΤΑΚΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τµήµατος Δηµόσια Διοίκησης Παντείου Πανεπιστηµίου Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστηµών Γνωστικό Αντικείµενο: Διοικητικός Προγραµµατισµός - Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

Γονική μέριμνα σε υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής παιδιού

Γονική μέριμνα σε υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής παιδιού Γονική μέριμνα σε υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής παιδιού Θεματική μονάδα 2 Διαδικασία εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως σε διαδικασίες οικογενειακού δικαίου περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν.

Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν. Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη Επ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών, Δικηγόρος Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Eφαρμογή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ)

Eφαρμογή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ (Ν. 3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, Άρθρο 3 5) Eφαρμογή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) Βοηθός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

BULLETIN 74. Κυβερνητική Πράξη / Πράξη Κανονιστικού Χαρακτήρα. Εμείς από την άλλη πλευρά, εισηγηθήκαμε στο Δικαστήριο ότι:

BULLETIN 74. Κυβερνητική Πράξη / Πράξη Κανονιστικού Χαρακτήρα. Εμείς από την άλλη πλευρά, εισηγηθήκαμε στο Δικαστήριο ότι: BULLETIN 74 ΑΠΟΜΕΙΩΣΗ (HAIRCUT) ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ (ΜΕΜΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΝΩΠΙΟΝ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΒΗΜΑΤΩΝ) Προδικαστική Ένσταση: Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας εισηγήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

Oργάνωση της δικαιοσύνης - Πορτογαλία

Oργάνωση της δικαιοσύνης - Πορτογαλία Oργάνωση της δικαιοσύνης - Πορτογαλία ΕΝ ΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Οι δικαστικές αποφάσεις υπόκεινται σε αιτήσεις διόρθωσης ουσιαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ (σελ. 1-14) 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΟ (ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ) 2.ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΟΝΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥ 3.ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 4.ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΑΘΗΤΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ, αποφοίτου κατά το σχολικό έτος 2000-2001 (αριθ. πρωτ. αναφοράς 14122/2005)

ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΑΘΗΤΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ, αποφοίτου κατά το σχολικό έτος 2000-2001 (αριθ. πρωτ. αναφοράς 14122/2005) Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΑΘΗΤΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ, αποφοίτου κατά το σχολικό έτος 2000-2001 (αριθ. πρωτ. αναφοράς 14122/2005) Βοηθός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν Παράδοση 3η : Παραγωγή (έκδοση) της Διοικητικής πράξης και η Διοικητική Διαδικασία. Ανάκληση των Διοικητικών πράξεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 11.11.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟ. ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ (Περί ισχύος προσωρινής διαταγής επί αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων από συμβασιούχους)

ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟ. ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ (Περί ισχύος προσωρινής διαταγής επί αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων από συμβασιούχους) ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ (Περί ισχύος προσωρινής διαταγής επί αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων από συμβασιούχους) Της Παναγιώτας Αποστολοπούλου του Αποστόλου, Δικηγόρου Αθηνών (ΑΜ Δ.Σ.Α. 24.183),

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014»

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014 Συνοπτική παρουσίαση 3 2. Εισαγωγή. 5

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα 15ο Τριµελές Αποτελούµενο από τους: Νικόλαο Σοϊλεντάκη, Πρόεδρο Εφετών ιοικητικών ικαστηρίων, Αγάπη Γαλενιανού-Χαλκιαδάκη και Αθανασία Ζερβάκου-Γκλίνου (Εισηγήτρια), Εφέτες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. Η ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ Η έννομη προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... VII ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... IX ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... XIX Ι. ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. To δικαστήριο των ευθύνων στους «νόμους» του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΠΑΝΤΟΣ ΑΡΜΟΔΙΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΑΡΧΗΣ ΕΞΩΔΙΚΗ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ -ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ -ΔΗΛΩΣΗ

ΕΝΩΠΙΟΝ ΠΑΝΤΟΣ ΑΡΜΟΔΙΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΑΡΧΗΣ ΕΞΩΔΙΚΗ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ -ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ -ΔΗΛΩΣΗ ΕΝΩΠΙΟΝ ΠΑΝΤΟΣ ΑΡΜΟΔΙΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΑΡΧΗΣ ΕΞΩΔΙΚΗ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ -ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ -ΔΗΛΩΣΗ Της ΕΝΩΣΗΣ ΙΑΤΡΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΑΧΑΪΑΣ (Ε.Ι.Ν.Α.), που εδρεύει στο Ρίο Πατρών και εκπροσωπείται νόμιμα.

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Στα πλαίσια των συναντήσεων της ομάδας που συνιστά αυτή την βάση δεδομένων πραγματοποιήθηκε μια συζήτηση για τα κωλύματα εγγραφής ως μέλος στα αθλητικά σωματεία,όπως αυτά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ Aθήνα, 10 Απριλίου 2008 ΠΟΡΙΣΜΑ Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 Κατόπιν διερεύνησης της µε αριθµό πρωτοκόλλου 2015/2008 αναφοράς της κυρίας *** και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης που παρείχε το Προξενείο Καϊρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΥΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗΣ

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΥΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗΣ Τελευταία ημερομηνία τροποποίησης: 15/12/2005 ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Η ΕΞΑΜΗΝΟ Κράτος Δικαίου και δικαστικός έλεγχος της συνταγματικότητας Καθηγητής Αντώνης Μανιτάκης ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (Σχηµατισµός Ολοµελείας) ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (Σχηµατισµός Ολοµελείας) ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (Σχηµατισµός Ολοµελείας) ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ 1. Της Οµοσπονδίας ικαστικών Υπαλλήλων Ελλάδος, ν.π.ι.δ. που εκπροσωπείται νοµίµως και εδρεύει στην Αθήνα. 2. Του Λ. Χ. του Χρήστου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Δίκαιο: είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων, που ρυθμίζουν, κατά τρόπο υποχρεωτικό, την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων (βλ. σελ. 5) Δημόσιο Δίκαιο:

Διαβάστε περισσότερα

Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου Πειραιώς

Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου Πειραιώς ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ www.dskalamatas.gr Καλαμάτα 9 Σεπτεμβρίου 2013 Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Υιοθετήθηκαν από το Όγδοο Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Εγκλήματος και τη Μεταχείριση των Εγκληματιών Αβάνα, Κούβα, 27 Αυγούστου έως 7 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Θέμα : Η απελευθέρωση του ιατρικού επαγγέλματος. Έγκριση των καταστατικών ιατρικών εταψειών από το ΔΙ του ΙΣΑ. Η νέα εγκύκλιος και οι περαιτέρω δυνατότητες. (α)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 21 ο /30-7-2012 ΑΠΟΦΑΣΗ 836/2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 21 ο /30-7-2012 ΑΠΟΦΑΣΗ 836/2012 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 21 ο /30-7-2012 ΑΠΟΦΑΣΗ 836/2012 ΘΕΜΑ: 95 ο ΕΚΤΟΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ: Παραίτηση από το ένδικο μέσο της αναίρεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ Αρ. Εξερχομένου: 176/2008 Αθήνα, 4.11.2008 ENΩΠΙΟΝ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ Του Γεωργίου Μπροδήμα του Νικολάου, Επίκουρου Καθηγητή, κατοίκου Πατρών,

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Συγκροτήθηκε από την Ειρηνοδίκη όρισε η Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διοίκησης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, με την παρουσία της Γραμματέως

Συγκροτήθηκε από την Ειρηνοδίκη όρισε η Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διοίκησης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, με την παρουσία της Γραμματέως ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ' J γ Αριθμός απόφασης V* > 3 3 0 /2014 ^ 1 r ΤΟ ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Συγκροτήθηκε από την Ειρηνοδίκη, την οποία όρισε η Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... VII Συντομογραφίες... IX

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... VII Συντομογραφίες... IX ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... VII Συντομογραφίες... IX Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Γειτονικό δίκαιο, έννοια και δικαιολογία... 3 1.1. Έννοια γειτονικού δικαίου, παραδείγματα 1.2. Σύγκρουση κυριοτήτων και συμφερόντων. Δικαιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ (Συνέχεια διαμεσολάβησης)

ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ (Συνέχεια διαμεσολάβησης) Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Θέμα: ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ (Συνέχεια διαμεσολάβησης) Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδική Επιστήμονας : Καλλιόπη Στεφανάκη 1 ΙΟΥΛΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ Γιώργου Σ.-Π. Κατρούγκαλου, αν. καθηγητή ΔΠΘ, κατοίκου, ως εκ της υπηρεσίας του, Κομοτηνής, οδός Π.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Απώλεια συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω πενταετούς παραγραφής

Θέμα: Απώλεια συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω πενταετούς παραγραφής Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χρήστος Α. Ιωάννου Ειδικός Επιστήμονας: Γιάννης Τσελεκίδης 23 Ιουνίου 2015 Αριθμ. Πρωτ.: 202035/24754/2015 Προς τον Αναπληρωτή Υπουργό Οικονομικών Κύριο Δημήτρη Μάρδα ΠΟΡΙΣΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών Αριθμός απόφασης 3941/2012

Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών Αριθμός απόφασης 3941/2012 Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών Αριθμός απόφασης 3941/2012 Περίληψη: Περιορισμός ευθύνης Επικουρικού Κεφαλαίου προς αποζημίωση από αυτοκινητιστικά ατυχήματα - Αντισυνταγματικές και ανίσχυρες οι διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 104/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Kοινοποίηση

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 104/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Kοινοποίηση Διαμεσολάβηση 104/2014 Σελίδα 1 ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 104/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Προς 1) Τμήμα Εσόδων Δ/νσης Οικονομικών esoda@cityofathens.gr 2) Κυρία *** *** *** Kοινοποίηση 1) Γραφείο Δημάρχου mayor@cityofathens.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγραφή της αξίωσης επιστροφής Φ.Π.Α.

Η παραγραφή της αξίωσης επιστροφής Φ.Π.Α. ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘEMATA Η παραγραφή της αξίωσης επιστροφής Φ.Π.Α. του Βασιλείου Δουμουλάκη, δικηγόρου, LL.M.* Ι. Δημοσίου δικαίου αξίωση αδικαιολόγητου πλουτισμού Στο άρθρο 34 Ν. 2859/2000 («Κώδικας Φ.Π.Α.»,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ. Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία

ΠΡΟΣ. Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΘΗΝΑ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΠΟΛΥΧΡΟΝΗ ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΥ ΧΑΡ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ 41 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103808079 FAX 2103828958 Κινητό 6977650982 ΠΡΟΣ Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία Η

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ Α/RES/53/144. 8 Μαρτίου 1999. Διακήρυξη για το Δικαίωμα και την Ευθύνη των Ατόμων και

ΗΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ Α/RES/53/144. 8 Μαρτίου 1999. Διακήρυξη για το Δικαίωμα και την Ευθύνη των Ατόμων και 1 ΗΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ Α/RES/53/144 8 Μαρτίου 1999 Διακήρυξη για το Δικαίωμα και την Ευθύνη των Ατόμων και Κοινωνικών Ομάδων και Φορέων για την Προώθηση και την Προάσπιση των Διεθνώς

Διαβάστε περισσότερα