ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ιζηματολογικά Χαρακτηριστικά Των Υποθαλάσσιων Αποθέσεων Ερυθράς Ιλύος (Μεταλλοφόρων Βωξιτικών Αποβλήτων) Στον Κεντρικό Κορινθιακό Κόλπο ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΜ: 651 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ

2 1. Πίνακας Περιεχομένων 2. ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ 3.2 ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΑ ΕΚΧΥΣΗ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 4. ΡΥΠΑΝΤΕΣ ΕΡΥΘΡΑ ΙΛΥΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ 5.2 ΚΟΚΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ 5.3 ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ 6. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ 6.1 ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΕΡΥΘΡΑΣ ΙΛΥΟΣ ΣΤΟΝ ΠΥΘΜΕΝΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΙΖΗΜΑΤΟΣ 7.2 ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 7.3 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 8. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ 8.2 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 9. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΕΡΥΘΡΑΣ ΙΛΥΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...77

3 2. Σκοπός Εργασίας Στην παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζονται τα χαρακτηριστικά των υποθαλάσσιων αποθέσεων της ερυθράς ιλύος (κόκκινης λάσπης) που καλύπτουν τεράστια έκταση του πυθμένα του κεντρικού Κορινθιακού Κόλπου και προκύπτουν ως μεταλλευτικό κατάλοιπο της επεξεργασίας βωξιτών για την παραγωγή αλουμινίου. Αρχικά, έγινε υπολογισμός και μελέτη των στατιστικών παραμέτρων των δειγμάτων ιζημάτων που συλλέχθηκαν από τον πυθμένα για να περιγραφεί αποτελεσματικά η κοκκομετρική σύσταση αυτών. Κατόπιν, με την εφαρμογή πολυμεταβλητών μεθόδων στατιστικής ανάλυσης απλοποιήθηκε όσο ήταν δυνατόν ο πίνακας δεδομένων μας, έτσι ώστε να περιγραφούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα δείγματα. Τέλος, έγινε σύσγκριση των δειγμάτων μεταξύ τους, η οποία οδήγησε σε συγκεκριμμένα συμπεράσματα. 3. Εισαγωγή Το εργοστάσιο παραγωγής αλουμίνας και αλουμινίου «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.» (ΑΤΕ), το οποίο βρίσκεται στα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας, εγκατέστησε ένα σύστημα υποθαλάσσιας έκχυσης μεταλλευτικών αποβλήτων για την έκχυση ερυθράς ιλύος στον κόλπο της Αντίκυρας, που βρίσκεται στο βόρειο περιθώρειο του Κορινθιακού κόλπου. Η ιστορία ξεκίνησε το 197 και τώρα εκτιμάται πως έχουν εναποτεθεί και εξαπλωθεί περισσότεροι από 2 εκατομμύρια τόννοι ερυθράς ιλύος, οι οποίοι καλύπτουν σε ποσοστό 12 % την επιφάνεια του πυθμένα του Κορινθιακού Κόλπου. Η ερυθρά ιλύς (red mud) προκύπτει ως στερεό απόβλητο κατά τη διαδικασία παραγωγής αλουμινίου / αλουμίνας από βωξίτη με τη μέθοδο Bayer. Είναι ένα λεπτόκοκκο υλικό, πιο συγκεκριμένα, αργιλούχος πηλός και είναι εμπλουτισμένο με ποσότητες μετάλλων (εικ.1). Στην Ελλάδα παράγονται 75 τόνοι ένυδρης αλουμίνας, εκ των οποίων το 9 % χρησιμοποιείται για την παραγωγή αλουμινίου. Η αλουμίνα είναι οξείδιο του αλουμινίου και μπορει να είναι ένυδρη ή άνυδρη, ανάλογα με το βαθμό επεξεργασίας της. Το αλουμίνιο είναι το πρωτόχυτο που παράγεται από την ηλεκτρόλυση της άνυδρης αλουμίνας. Η έκχυσή της στο θαλάσσιο χώρο του κόλπου της Αντίκυρας συντελείται με δυο αγωγούς, οι οποίοι απολήγουν σε βάθος νερού περίπου 2 m, 3

4 ενώ πριν την τοποθέτηση αγωγών συντελείτο τυχαία στον κόλπο. Στο σημείο που απολήγουν οι αγωγοί έχουν οικοδομηθεί δυο λοβοειδείς αποθέσεις ερυθράς ιλύος ύψους περίπου 3 m. Παρουσία της, όμως, διαπιστώθηκε σε όλες τις μορφολογικές ενότητες του κεντρικού Κορινθιακού Κόλπου, ακόμη και στην κεντρική λεκανη, σε βάθος νερού 85 m και σε απόσταση περίπου 18 km από το στόμιο των αγωγών. Στις εγκαταστάσεις της ΑΤΕ προκύπτουν 1.6 τόννοι ερυθράς ιλύος ανά τόννο παραγόμενου αλουμινίου, η δε μέση ετήσια παραγωγή ερυθράς ιλύος (ρυθμός απόρριψης) ανέρχεται σε 53 τόννους τη δεκαετία του 8 και σε 6 τη δεκαετία του 9, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρίας Άλουμίνιο της Ελλάδος. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος αυτών των απορρίψεων, αρκει να σημειωθεί ότι αυτή η προσφορά ερυθράς ιλύος είναι σχεδόν τριπλάσια της ετήσιας προσφοράς σε φυσικά ιζήματα ποταμών που εκβάλλουν στις νότιες ακτές του Κορινθιακού Κόλπου. Η συνεχής απόρριψη ερυθράς ιλύος στο θαλάσσιο χώρο δημιουργεί τεράστιες και μακροχρόνιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι οποίες μαζί με το ρυθμό εξάπλωσής της στον Κορινθιακό Κόλπο οδήγησαν στο σχεδιασμό προγράμματος έρευνας και μελέτης του φαινομένου από το Πανεπιστήμιο Πατρών, καθώς και από άλλα Πανεπιστήμια. Εικόνα 1: Η ερυθρά ιλύς μετά την εξάτμιση του νερού 4

5 3.1 ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ Ο Κορινθιακός κόλπος (εικ.2) είναι κλειστή και πολύ βαθιά θάλασσα που σχηματίζεται ανάμεσα στη Στερεά Ελλάδα και στην Πελοπόννησο και δυτικά του Ισθμού της Κορίνθου. Το βάθος της κεντρικής λεκάνης του Κορινθιακού κόλπου είναι περίπου 86 m. Φημολογείται πως είναι μια μικρογραφία της Μεσογείου διότι η κυκλοφορία των υδάτων γίνεται με παρόμοιο τρόπο. Ο Κορινθιακός Κόλπος περιβάλλεται από τα ακόλουθα νομαρχιακά διαμερίσματα Αιτωλοακαρνανίας, Φωκίδας στα βόρεια, Βοιωτίας στα βορειοανατολικά, Αττικής στα ανατολικά, Κορινθίας στο νοτιοανατολικό μέρος και Αχαϊας στο νοτιοδυτικό. Ο κόλπος υποστηρίζει μέχρι και σήμερα σημαντική βιοποικιλότητα και σπάνια είδη και αποτελεί πηγή ζωής για τις μικρές και μεγαλύτερες πόλεις κατά μήκος των ακτών του. Εικόνα 2: Δορυφορική εικόνα της περιοχή της Πελοποννήσου. Ορίζεται με κόκκινο πλαίσιο ο Κορινθιακός και Πατραϊκός Κόλπος και με πράσινο Ο Κορινθιακός Κόλπος (εικ.3) είναι μια από τις πιο σεισμογενείς περιοχές στην Ευρώπη, καθώς εμφανίζονται εκεί πολλά υποθαλάσσια ρήγμτα, τα οποία είναι ακόμη ενεργά. Είναι το πίσω μέρος του τόξου μιας επιμηκυσμένης τάφρου, η οποία διευθετείται από κανονικά ρήγματα, που συνδέονται με μια περίπου Β - Ν επέκταση. Ο κόλπος αυτός είναι γεμάτος από ιζήματα Πλειο Τεταρτογενούς ηλικίας. Βρίσκεται ΒΔ ΝΑ διεύθυνση στις Ελληνίδες οροσειρές και υπέρκειται των ισοτοπικών ζωνών από τις εσωτερικές Ελληνίδες: της Πελαγονικής, 5

6 του Παρνασσού, της Τριπόλεως και της Ολώνου - Πίνδου. Η τάφρος οριοθετείται στα νότια από ένα κυρίαρχο λιστρικό ρήγμα και στα στα βόρεια, από αντιθετικά ρήγματα. Ο ενεργός τεκτονισμός έχει οδηγήσει σε διαφορικές κατακόρυφες μετακινήσεις μεταξύ του βοηθητικού δαπέδου του Κόλπου και των ανώτερων πλευρικών οροσειρών και ο ρυθμος των μετακινήσεων έχει υπολογιστεί σε 5 mm/ έτος, τα τελευταία 1 χρόνια. Ωστώσο, ο ρυθμός αυτός έχει υπολογιστει σε 2 mm/ έτος για τα τελευταία 25 χρόνια. Εικόνα 3. Βαθυμετρικός χάρτης του Κορινθιακού Κόλπου μαζί το σύστημα των κύριων ποταμών της περιοχής Οι εγκαταστάσεις του εργοστασίου «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.» (ΑΤΕ) (εικ.4,5,6) βρίσκονται στον ορμό του Αγίου Νικολάου, στα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας και σε πολύ μικρή απόσταση βρίσκεται η Αντίκυρα Βοιωτίας. Οι περιοχές αυτές είναι στη βόρεια ακτή του Κορινθιακού Κόλπου. Το εργοστάσιο ιδρύθηκε το 196 και είναι το μοναδικό που ευθύνεται για πρωτογενή παραγωγικότητα αλουμινίου στην Ελλάδα, καθώς και ένα από τα λίγα στην Ευρώπη. 6

7 Εικόνες από τις εγκαταστάσεις της ΑΤΕ: Εικόνα 4. Εικόνα 4 Εικόνα 5 Εικόνα 6 7

8 3.2 ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΑ ΕΚΧΥΣΗ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Η υποθαλάσσια εκχυση μεταλλευτικών αποβλήτων (ΥΕΜΑ) είναι μια μέθοδος διαχείρισης των μεταλλευτικών αποβλήτων, η οποία εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πριν από σαράντα χρόνια και από τότε μέχρι και τώρα γνωρίζει παγκόσμια εφαρμογή. Είναι ένα σύστημα βαθειάς απόρριψης, το οποίο συνίσταται από: 1) ένα θάλαμο ανάμιξης των στερεών και υγρών αποβλήτων με θαλασσινό νερό και 2) έναν υποθαλάσσιο αγωγό διαμέσου του οποίου εκχύνονται τα απόβλητα με τη μορφή ρεύματος πυκνότητας Στις ελληνικές θάλασσες λαμβάνουν χώρα δυο συστηματικές απορρίψεις μεταλλευτικών αποβλήτων, εκ των οποίων μόνο η μια εφαρμόζει τη μέθοδο της Υ.Ε.Μ.Α. Η «ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.» απορρίπτει βωξιτικά μεταλλευτικά απόβλητα (ερυθρά ιλύς) στον κεντρικό Κορινθιακό Κόλπο με τη μέθοδο της Υ.Ε.Μ.Α. και η «ΛΑΡΚΟ Α.Ε.» απορρίπτει με φορτηγίδα σιδηρονικελιούχο σκωρία στον Ευβοϊκό Κόλπο. 4. ΡΥΠΑΝΤΕΣ Οι ρυπαντικές ουσίες που επιβαρύνουν το θαλάσσιο περιβάλλον διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες: 1) αποσυντιθέμενες και αναλώσιμες ουσίες 2) διατηρητέες ουσίες 3) αιωρούμενα σωματίδια 4) στερεά απόβλητα 5) θερμότητα Στην κατηγορία των στερεών αποβλήτων ανήκει η ερυθρα ιλύς, καθώς και: Υλικά οικοδομών (τσιμέντα, γυαλιά, τούβλα κ.λ.π.), ελαστικά αυτοκινήτων, υλικά περιτύλιξης ( αλουμινόχαρτα, πλαστικές φιάλες, πολυαιθυλένια, πολυπροπυλένια κ.λ.π.). Μεγάλες ποσότητες των υλικών αυτών, είτε απορρίπτονται απ ευθείας στη θάλασσα είτε καταλήγουν εκεί μέσω ποταμών και παραποτάμων. Τα υλικά αυτά 8

9 αποσυντίθενται πολύ δύσκολα και γι αυτό παραμένουν μεγάλο χρονικό διάστημα στο θαλάσσιο περιβάλλον. Η απόρριψη ρυπαντικών ουσιών στο θαλάσσιο περιβάλλον μπορεί να προκαλέσει μεταβολή των φυσικών παραμέτρων του θαλασσινού νερού, όπως: α) ελάττωση του διαλελυμένου οξυγόνου στο θαλασσινό νερό, β) μεταβολή στην συγκέντρωση των αιωρούμενων σωματιδίων, γ) μεταβολή της συγκέντρωσης των ιόντων υδρογόνου και δ) μεταβολή της θερμοκρασίας. Οι προαναφερθείσες μεταβολές των φυσικών παραμέτρων συνιστούν τη Βιολογική Ρύπανση, ενώ η απόρριψη ρυπαντικών ουσιών στο θαλάσσιο περιβάλλον που προκαλούν θάνατο ή επιδείνωση της υγείας του, λόγω δηλητηρίασης των θαλάσσιων οργανισμών δημιουργούν τη Χημική Ρύπανση. Τα απόβλητα που απορρίπτονται στην παράκτια θαλάσσια ζώνη είναι συνήθως υπό μορφή διαλύματος και αιωρούμενων σωματιδίων. Ορισμένα απόβλητα συγκεκριμένων βιομηχανιών απορρίπτονται μόνο υπό στερεά η υγρά μορφή. Η διασπορά ενός ρυπαντού στην υδάτινη στήλη γίνεται μέσω τριών μηχανισμών: 1) της τυχαίας κίνησης των ρύπων, η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή αύξηση του χώρου τον οποίο καταλαμβάνει ένας ρύπος από μια περιορισμένη χωρική έκταση, 2) της μεταφορικής ικανότητας της υδάτινης στήλης, δηλαδή τη συμπσράσυρση των εν διαλύσει ή εν αιωρήσει ρύπων από το κινούμενο υγρό κατά την οριζόντια η κατακόρυφη διάσταση και της ανωστικής δύναμης, θετικής ή αρνητικής. Οι μηχανισμοί αυτοί στην πράξη συνήθως δρουν ταυτόχρονα στη διασπορά του ρύπου, ευτυχώς όμως πολλές φορές επικρατεί μόνο ένας ή και δυο μηχανισμοί κι έτσι γίνεται πιο εύκολη η μελέτη και η περιγραφή του φαινομένου. 5. ΕΡΥΘΡΑ ΙΛΥΣ 5.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ Στην περιοχή μελέτης έχουν πραγματοποιηθεί θαλάσσιες έρευνες για την μελέτη της ερυθράς ιλύος από το τμήμα Γεωλογίας. Για τη μελέτη της εξάπλωσης της ερυθράς ιλύος και των μηχανισμών διασποράς που την ελέγχουν, το εργαστήριο θαλάσσιας γεωλογίας και φυσικής ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Πατρών χρησιμοποίησε τα παρακάτω όργανα: α) τομογράφος υποδομής πυθμένα, τύπου O.R.E., ο οποίος δίνει βυθομετρικά και γεωλογικά προφίλ των επιφανειακών ιζημάτων του πυθμένα (εικ.7) 9

10 β) ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης, ο οποίος δίνει τη δισδιάστατη μορφολογία της επιφάνειας του πυθμένα, καθώς επίσης και την ιζηματολογική υφή του (εικ.8) γ) πυρηνολήπτης βαρύτητας (εικ.9) και φαγάνα (Day grab) (εικ.11),όργανα, τα οποία συλλέγουν δείγματα από τον πυθμένα δ) υποβρύχιο τηλε κατευθυνόμενο όχημα (R.O.V.) (εικ.1) Παρακάτω παρατίθενται φωτογραφίες από τα όργανα που αναφέρθηκαν: Εικόνα 8. Ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης Εικόνα 7. Τομογράφος υποδομής πυθμένα Εικόνα 9. Πυρηνολήπτης βαρύτητας Εικόνα 1. Υποβρύχιο τηλε κατευθυνόμενο όχημα 1

11 Εικόνα 11. Φαγάνα (τύπου Day-grab) 5.2 ΚΟΚΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Οι λοβοειδείς αποθέσεις που έχουν σχηματιστεί πάνω στην κρηπίδα του κόλπου της Αντίκυρας, από την ακατάπαυστη έκχυση ερυθράς ιλύος αποτελούνται: από περίπου 5 1 % άμμο, 3 45 % πηλός και % άργιλο και είναι λεπτόκοκκα (7 8.6 phi) και φτωχά ταξιθετημένα ( phi) Τα φυσικά ιζήματα, τα οποία υπόκεινται των αποθέσεων ερυθράς ιλύος αποτελούνται από περίπου 5 1 % άμμο, 4 5 % πηλός και 5 6 % άργιλο και είναι επίσης, είναι λεπτόκοκκα ( phi) και φτωχά ταξιθετημένα ( phi). Η επιφανειακή εμφάνιση των αποθέσεων ερυθράς ιλύος παρουσιάζει μια αύξηση στο μέσο μέγεθος των κόκκων σε μια καθοδική κατεύθυνση από το κεντρικό προς το περιφερειακό τμήμα των αποθετικών λοβών. (Papatheodorou etall_23-small scale turbidity) 5.3 ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Οι χημικές αναλύσεις που εκτελέστηκαν σε δείγματα ερυθράς ιλύος από τις αποθέσεις της στον κόλπο της Αντίκυρας και στην κεντρική λεκάνη του Κορινθιακού Κόλπου έδειξαν ότι: Το κύριο ορυκτολογικό συστατικό της ερυθράς ιλύος είναι ο αιματίτης (Fe2O3), ενώ επιπλέον περιέχει άμορφο (SiO2), ρουτίλιο (TiO2) και ασβεστίτη (CaCO3) (πίνακας 1). Οι αποθέσεις της ερυθράς ιλύος χαρακτηρίζονται από υψηλές συγκεντρώσεις Fe2O3, TiO2, Cr2O3, Ni, Co, Pb, σε αντίθεση με τα φυσικά ιζήματα του κόλπου, τα οποία παρουσιάζουν αξιοσημείωτα χαμηλότερες συγκεντρώσεις Mn, Zn και Cu από αυτές τις ερυθράς ιλύος. 11

12 Οι επιφανειακές κατανομές των Fe2O3, TiO2, Cr2O3, Ni, Co και Pb παρουσιάζουν σημαντικές ομοιότητες μεταξύ τους και κυρίως με την επιφανειακή κατανομή των αποθέσεων της ερυθράς ιλύος, λόγω της σημαντικής τους παρουσίας στην ερυθρά ιλύ. Αντίθετα, η επιφανειακή κατανομή των Mn και Zn παρουσιάζει διαφορετική μορφή επειδή τα μέταλλα αυτά χαρακτηρίζουν τα φυσικά ιζήματα του κόλπου. Δυο περιοχές μέγιστων συγκεντρώσεων των Fe2O3, TiO2, Cr2O3, Ni, Co και Pb διαπιστώνονται στα στόμια των αγωγών καθώς και στην κεντρική λεκάνη, οι οποίες σχετίζονται με αντίστοιχες αποθέσεις ερυθράς ιλύος. Οι μειωμένες συγκεντρώσεις των παραπάνω μετάλλων στις αποθέσεις της ερυθράς ιλύος στην κεντρική λεκάνη σε σύγκριση με αυτές στα στόμια των αγωγών στον κόλπο της Αντίκυρας, δηλώνουν την αραίωση που υφίστανται αυτά, λόγω της ανάμιξής της ερυθράς ιλύος με φυσικά ιζήματα κατά τη μεταφορά της από την κρηπίδα στη λεκάνη. Επιπλέον, οι αυξημένες συγκεντρώσεις Mn που διαπιστώνονται στις αποθέσεις της στην κεντρική λεκάνη του Κορινθιακού Κόλπου, συγκριτικά με αυτές στην περιοχή των στομίων των αγωγών, ισχυροποιούν την παραπάνω άποψη ανάμιξης. (Εργασία Γ. Παπαθεοδώρου και Γ. Φερεντίνου για την έκχυση της ερυθράς ιλύος από την ΑΤΕ στον Κορινθιακό Κόλπο) Επιπλέον, διατμηματικές έρευνες του Πανεπιστημίου Πατρών (Τμήματα Γεωλογίας και Χημείας) (Papatheodorou et al. 25) απέδειξαν πως η ερυθρά ιλύς είναι και ραδιενεργός, καθώς βρεθηκε εμπλουτισμένη με τα φυσικά ραδιονουκλίδια ουράνιο, ράδιο και θόριο. Κοντά στα στόμια των αγωγών από όπου εκχύεται στον πυυθμένα της Αντίκυρας, οι συγκεντρώσεις των ραδιενεργών στοιχείων όσον αφορά το ουράνιο και το θόριο διαμορφώνονται δεκαέξι και επτά φορές, αντίστοιχα, υψηλοτερες από τις μέσες παγκόσμιες τιμές που προτείνει ο διεθνής αρμόδιος οργανισμός UNSCEAR. Πρόκειται μάλιστα για τις υψηλότερες τιμές που έχουν καταγραφεί σε μετρήσεις που διενεργήθηκαν στο θαλάσσιο χώρο της Ελλάδας. 12

13 Πίνακας 1. Παρατίθενται τα κύρια στοιχεία καθώς και τα ιχνοστοιχεία που συγκεντρώνονται στις αποθέσεις της ερυθράς ιλύος και των φυσικών ιζημάτων (Papatheodorou_etal_1999-factor geochemistry) 13

14 5.4. ΒΥΘΟΜΕΤΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Ο κεντρικός Κορινθιακός κόλπος, ο οποίος είναι η ευρύτερη περιοχή έκχυσης της ερυθράς ιλύος διακρίνεται σε τρεις κύριες μορφολογικές ενότητες (εικ.15) : 1) την κρηπίδα (shelf) 2) την πλαγιά (slope) 3) την κεντρική λεκάνη (central basin) Ο πυθμένας του κόλπου της Αντίκυρας συνιστά στην πραγματικότητα την κρηπίδα του Κορινθιακού Κόλπου και παρουσιάζει μεγάλη ανάπτυξη (8 km) στο μυχό του κόλπου. Αντίθετα, η κρηπίδα στην περιοχή των ακρωτηρίων Παγκάλου Βελανιδιάς παρουσιάζει πολύ μικρή ανάπτυξη και το εύρος της κυμαίνεται από 2 1 m και φτάνει μέχρι το βάθος των 2 ενότητα της πλαγιάς περιορίζεται μεταξύ των ισοβαθών 2 και 7 m και ανοιχτά του κόλπου της Αντίκυρας έχει εύρος 6.5 έως 9 km και κλίσεις που κυμαίνονται από 4 έως 5 μοίρες. Στην περιοχή των ακρωτηρίων Παγκάλου Βελανιδιάς παρουσιάζει εύρος που κυμαίνεται από 3 έως 4.5 km και κλίσεις από 9 έως 12 μοίρες. Η κεντρική λεκάνη του κόλπου οριοθετείται από την ισοβαθή των 85 m και παρουσιάζει ασήμαντη κλίση. (εικ.12) Εικόνα 12. a) Αναλυτικός βαθυμετρικός χάρτης της περιοχής μελέτης, ο οποίος απεικονίζει τις στάσεις για δειγματοληψία, καθώς και τη διασπορά της ερυθράς ιλύος στην κρηπίδα, την πλαγιά και την κεντρική λεκάνη (b) Πυρήνες από την κεντρική λεκάνη του Κορινθιακού Κόλπου που δείχνουν τις στρώσεις της ερυθράς ιλύος στα ιζήματα 14

15 Εικόνα 13. Υποβρύχιες φωτογραφίες από το υποβρύχιο τηλε κατευθυνόμενο όχημα (α)οι δυο υποθαλάσσιοι μεταλλικοί αγωγοί έκχυσης ερυθράς ιλύος σε βάθος νερού 5 m, καθώς διασταυρώνονται με πλαστικό ανενεργό αγωγό (β)πυθμένας με ερυθρά απόχρωση σε βάθος νερού 34m (γ)ένας από τους υποθαλάσσιους αγωγούς σε βάθος νερού 51 m με έναν αστερία πάνω του (δ)ο αγωγός καλύπτεται ολικά από ερυθρά ιλύ σε βάθος νερού 54 m Από τα στοιχεία που συλλέχθηκαν από τις έρευνες, με τη βοήθεια ειδικών οργάνων διαπιστώθηκε ότι η ερυθρά ιλύς καλύπτει ένα σημαντικό μέρος του πυθμένα του κόλπου της Αντίκυρας, καθώς και του Κορινθιακού Κόλπου. Η περιγραφή της εξάπλωσής της στον πυθμένα θα παρουσιαστεί για κάθε μια από τις παραπάνω μορφολογικές ενότητες: 1. Κρηπίδα (κόλπος της Αντίκυρας) Η μελέτη της περιοχής του πυθμένα, όπου απολήγουν οι δυο αγωγοί, έδειξε την παρουσία σημαντικών υποθαλάσσιων αποθέσεων ερυθράς ιλύος. Οι αποθέσεις αυτές στα στόμια εξόδου των αγωγών έχουν δημιουργήσει δυο επιμηκυσμένους λοβούς, καμπύλης μορφής, που σχετίζονται με τους θαλάσσιους αγωγούς αντίστοιχα. Οι λοβοί αυτοί παρουσιάζουν τομή τριγωνικής μορφής πάχους άνω των 2 m, το οποίο πλευρικά ελαττώνεται. 15

16 Η συνένωση των δυο λοβών απόθεσης που έχει αναπτυχθεί μέχρι ενός βαθμού, συνιστά μια κύρια μάζα ερυθράς ιλύος πάχους 1 έως 17 m, η οπία καταλαμβάνει έκταση 1.4 km2. Η οπτική επισκόπηση της περιοχής απόληξης των αγωγών με υποβρύχιο όχημα, έδειξε οτι οι δυο αγωγοί έχουν καλυφθεί σε ένα μεγάλο μέρος του μήκους τους από αποθέσεις ερυθράς ιλύος (εικ.13). Η κάλυψη των αγωγών είναι εμφανής ήδη από βάθος περίπου 55 m και συνεχίζεται μέχρι τα στομιά τους, τα οποία είναι θαμμένα κάτω από τις λοβοειδείς αποθέσεις της ερυθράς ιλύος. Η κάλυψη του στομίου των αγωγών από αποθέσεις ερυθράς ιλύος, πάχους πολλών μέτρων, σε συνδιασμό με τη μεγάλη πίεση με την οποία εκχύνεται ακατάπαυστα από αυτούς, έχει ως αποτέλεσμα τη βίαιη υποεπιφανειακή απελευθέρωση της, καθώς και το σχηματισμό κυκλικών κρατήρων στην επιφάνεια των δυο λοβών (εικ.14). Με αυτόν τον τρόπο η ερυθρά ιλύς διαφεύγει και κυκλοφορεί εν αιωρήσει πλεόν στην ευφωτική ζώνη και υπάρχει αυξημένη θολερότητα. Στους δυο λοβούς απόθεσης διαπιστώθηκαν, επιπλέον των κρατήρων απελευθέρωσης, μέτωπα αποκόλλησης, τα οποία δηλώνουν ότι οι λοβοειδείς αποθέσεις της ερυθράς ιλύος είναι ασταθείς και τοπικά καταρρέουν. Η ενότητα της κρηπίδας, η οποία είναι η ενότητα με τις υψηλότερες μέσες κλίσεις πυθμένα, διαπιστώθηκε ότι διατέμνεται από σημαντικές υποθαλάσσιες χαραδρώσεις και κανάλια, τα οποία αρχίζουν από την κρηπίδα και απολήγουν στη λεκάνη του Κορινθιακού Κόλπου. Εικόνα 14. Ηχογραφίες ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης 1:Κυκλικοί κρατήρες, οι οποίοι σχηματίστηκαν από την εκρηκτική υποεπιφανειακή διαφυγή της ερυθράς ιλύος από το στόμιο του καλυμμένου αγωγού 2: Μέτωπα αποκόλλησης στην επιφάνεια των λοβοειδών αποθέσεων ερυθράς ιλύος 16

17 Εικόνα 15. Α: Χάρτης της Ελλάδας που δείχνει την περιοχή μελέτης Β: Απεικονίζονται οι τρεις μορφολογικές ενότητες της περιοχής C: Βαθυμετρικό διάγραμμα που δείχνει τα σημεία δειγματοληψίας. Επίσης, φαίνεται η κατανομή ιζημάτων ερυθράς ιλύος, των αναμεμιγμένων με φυσικά ιζήματα, καθώς και των καθαρών φυσικών ιζημάτων Η μελέτη της εξάπλωσης της ερυθράς ιλύος, περιφερειακά της κύριας μάζας της, είναι δυνατή μόνο από τα αποτελέσματα πυρηνοληψιων, εξαιτίας του μικρού πάχους της απόθεσης έναντι της διακριτικής ικανότητας του τομογράφου. Περιφερειακά της κύριας μάζας διαπιστώθηκε η παρουσία επιφανειακού στρώματος ερυθράς ιλύος πάχους 2 έως 1 cm, το οποίο ελαττώνεται ακτινωτά ως προς την κύρια μάζα. Το επιφανειακό αυτό λεπτό στρώμα της ερυθράς ιλύος έχει έκταση 21 km2. Αυτό το επιφανειακό στρώμα της ερυθράς ιλύος με ελαττωμένο πάχος επεκτείνεται σε ΝΔ διεύθυνση μέχρι ένα βάθος περίπου 2 m, συνιστώντας μια ζώνη έκχυσης περίπου 5 km. 17

18 Ίχνη ερυθράς ιλύος με τη μορφή διαποτισμού των φυσικών ιζημάτων, διαπιστώθηκαν σε αρκετούς πυρήνες και καλύπτουν ένα μεγάλο τμημα του κόλπου της Αντίκυρας. Η έκταση των επιφανειακά διαποτισμένων ιζημάτων είναι περίπου 2 km2. Οι περιοχές του πυθμένα δυτικά της νησίδας Τσαρούχι και ανατολικά της νησίδας Δασκαλιό αποτελούν τις μοναδικές περιοχές πυθμένα, οι οποίες είναι απαλλαγμένες από την παρουσία ερυθράς ιλύος. 2. Πλαγιά βόρειου Κορινθιακού Κόλπου Η μακροσκοπική περιγραφή των πυρήνων που συλλέχθηκαν από την ενότητα της πλαγιάς, έδειξε την παρουσία επιφανειακών και υποεπιφανειακών ιχνών ερυθράς ιλύος μεταξύ των ισοβαθών 3 και 7 m. Επιπλέον, διαπιστώθηκαν μορφολογικά χαρακτηριστικά, τα οποία δηλώνουν ύπαρξη υποθαλάσσιων κατολισθήσεων στην ενότητα της πλαγιάς 3. Κεντρική λεκάνη Κορινθιακού Κόλπου Οι πυρήνες που συλλέχθηκαν στη βάση της πλαγιάς και τη λεκάνη του Κορινθιακού Κόλπου, έδειξαν την παρουσία σαφών επιφανειακών και υποεπιφανειακών στρωμάτων ερυθράς ιλύος. Η σύνθεση των πληροφοριών που προέκυψαν από τη μελέτη των πυρήνων οδήγησε στην ακριβή απεικόνιση της κατανομής της ερυθράς ιλύος στο χώρο, καθώς επίσης και στον ακριβή προσδιορισμό της έκτασης που καταλαμβάνει στον πυθμένα της λεκάνης του Κορινθιακού Κόλπου. Έκπληξη προκαλεί το γεγονός της ύπαρξης στρώματος ερυθράς ιλύος στην κεντρική λεκάνη του Κορινθιακού Κόλπου σε απόσταση άνω των 2 km από το στόμιο του αγωγού και σε βάθος νερού 85 m. Ένα επιφανειακό στρώμα ερυθράς ιλύος πάχους 2 4 cm καλύπτει έκταση 14 km2 της κεντρικής λεκάνης του κόλπου, νοτιοδυτικά της κεντρικής μάζας και σε απόσταση περίπου 18 km από αυτή. Ένα υποεπιφανειακό στρώμα ερυθράς ιλύος πάχους 2 4 cm, το οποίο καλύπτεται από στρώμα φυσικού ιζήματος ίδιου πάχους και επιφανειακό στρώμα ερυθράς ιλύος, διαπιστώθηκε σε ορισμένους πυρήνες ιζήματος. Τοπικά διαπιστώθηκαν δυο υποεπιφανειακά στρώματα ερυθράς ιλύος. Η υποεπιφανειακή παρουσία στρώματος ερυθράς ιλύος είναι εκτεταμένη και η έκταση αυτής είναι περίπου 23 km2. Συνολικά, η ερυθρά ιλύς με τη μορφή σαφούς επιφανειακού στρώματος καλύπτει τον πυθμένα του κόλπου της Αντίκυρας και της λεκάνης του 18

19 Κορινθιακού Κόλπου σε μια έκταση περίπου 36 km2. Ίχνη ερυθράς ιλύος με τη μορφή απλού διαποτισμού ιζημάτων διαπιστώθηκαν σε περιοχή πυθμένα έκτασης 79 km2. 6. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Οι υποθαλάσσιες βαρυτικές μετακινήσεις είναι ο κυρίαρχος μηχανισμός μεταφοράς των ιζημάτων από αβαθή σε βαθιά περιβάλλοντα. Οι διεργασίες καθίζησης σε τεκτονικά ενεργά περιβάλλοντα, όπως αυτό του Κορινθιακού Κόλπου, εξαρτώνται άμεσα από βαρυτικές μετακινήσεις, όπως οι ροές, οι ολισθήσεις, τα τουρβιδιτικά ρεύματα, τα οποία συνήθως υποκινούνται από σεισμούς. 6.1 ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΕΡΥΘΡΑΣ ΙΛΥΟΣ ΣΤΟΝ ΠΥΘΜΕΝΑ Η ΑΤΕ στην περιόδο του 1972 εγκατέστησε υποβρύχιο αγωγό μήκους 29 km, ο οποίος απέληγε σε βάθος 265 m, για την ανάπτυξη της μεθόδου ΥΕΜΑ. Η θραύση αυτού του αγωγόυ στα πρώτα στάδια λειτουργίας του, οδήγησε την ΑΤΕ στην πόντιση ενός συστημάτος δυο μεταλλικών αγωγών μήκους 2 km, οι οποίοι εκβάλλουν σε βάθος 1 κα 12 m στον κόλπο της Αντίκυρας. Αυτό σημαίνει πως η απόρριψη γινόταν στα όρια της ευφωτικής ζώνης κι έτσι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα ρύπανσης στην υδάτινη στήλη. Οι αγωγοί ποντίστηκαν σε πυθμένα, ο οποίος συνίσταται από αδρομερή ιζήματα (ψηφιδούχος άμμος). Ο δυτικός αγωγός τέθηκε εκτός λειτουργίας το Νοέμβριο του 1989, ενώ ο ανατολικός εκβάλλει ερυθρά ιλύ μέχρι και σήμερα. Η σύνθεση των πληροφοριών από τη βυθομετρία και το ανάγλυφο του πυθμένα του κόλπου της Αντίκυρας και της λεκάνης του κεντρικού Κορινθιακού Κόλπου, σε συνδιασμό με την ανάλυση του ιστού, της υφής, και της γεωχημικής σύστασης των στρωμάτων ερυθράς ιλύος που καλύπτουν τον πυθμένα, επέτρεψε μέχρι ενός βαθμού, την ανάπλαση των διεργασιών διασποράς της από το σημείο έκχυσης της, στην κεντρική λεκάνη μέσω της κρηπίδας. Η απλή και μόνο παρουσία της ερυθράς ιλύος στην κεντρική λεκάνη του Κορινθιακού Κόλπου, σε βάθος 85 m και απόσταση 18 km από το σημείο έκχυσής της, δηλώνει ότι έδρασε μια ή περισσότερες διεργασίες μεταφοράς (εικ.16). Με αυτό τον όρο αναφέρεται μια ομάδα διεργασιών μεταφοράς των ιζημάτων του πυθμένα με ευρύ φάσμα μηχανικής συμπεριφοράς (από 19

20 ελαστική παραμόρφωση έως ιξώδεις ροές) και κοινό χαρακτηριστικό τη δύναμη της βαρύτητας. Ο κύριος όγκος απόθεσης της ερυθράς ιλύος συγκεντρώνεται στην περιοχή απόληξης των αγωγών, όπου δημιουργείται ένα ύβωμα λόγων των αλλεπάλληλων στρωμάτων ερυθράς ιλύος που αποτίθενται. Οι λοβοειδείς αποθέσεις που σχηματίζονται σε αυτό το σημείο, αποτελούν περιβάλλοντα εκκίνησης και εξάπλωσης της ερυθράς ιλύος στον πυθμένα του κόλπου της Αντίκυρας και του κεντρικού Κορινθιακού Κόλπου. Τα μέτωπα αποκόλλησης που εντοπίστηκαν στις λοβοειδείς αποθέσεις δηλώνουν ότι τεμάχη ερυθράς ιλύος αποκολλούνται, καταρρέουν και αφού προσλάβουν νερό από την περιβάλλουσα υδάτινη στήλη μετασχηματίζονται σε πλαστικές ροές, οι οποίες ρέουν προς τα κατάντη των λοβοειδών αποθέσεων. Ένας τύπος κατολίσθησης, με τον οποίο εξαπλώνεται η ερυθρά ιλύς ονομάζεται λασποροή (mud flow). Οι πιθανές αιτίες για την πυροδότηση αποκολλήσεων και συνεπαγόμενων ροών, που αναφέρθηκαν παραπάνω, είναι: 1) η συσσώρευση μεγάλων ποσοτήτων ερυθράς ιλύος στις λοβοειδείς αποθέσεις με αποτέλεσμα την αύξηση της κλίσης των πρανών των αποθέσεων και κατά συνέπεια την αύξηση της αστάθειάς τους, 2) οι εκρηκτικές διαφυγές της ερυθράς ιλύος εξαιτίας της ταφής των αγωγών από τις αποθέσεις της και τέλος 3) η έντονη σεισμική δραστηριότητα της ευρύτερης περιοχής είναι δυνατόν να ενισχύσει την αστάθεια στις λοβοειδείς αποθέσεις. Οι πλαστικές ροές (λασποροές) ερυθράς ιλύος εκκινούν από το ύβωμα στο σημείο έκχυσης των αγωγών, διατρέχουν την ενότητα της κρηπίδας του κόλπου της Αντίκυρας, όπου αποθέτουν ένα μέρος της ερυθράς ιλύος στον πυθμένα και πιθανώς να μετασχηματίζονται σταδιακά σε ιξώδεις ροές. Οι ιξώδεις ροές υπερβαίνουν το όριο της κρηπίδας (υφαλόριο), εισέρχονται στην ενότητα της πλαγιάς και έπειτα μέχω των χαραδρώσεων και των καναλιών που διατέμνουν την πλαγιά, οδηγούνται στο δυτικό τμήμα της κεντρικής λεκάνης του Κορινθιακόυ Κόλπου. Καθώς όμως εισέρχονται στην πλαγιά οι ιξώδεις ροές, επιταχύνονται λόγω των αυξημένων κλίσεων της και μετατρέπονται σε «τουρβιδιτικά ρεύματα». Τα τουρβιδιτικά ρεύματα είναι ρεύματα πυκνότητας δηλαδή μάζες νερου και ιζήματος, οι οποίες κινούνται πάνω από τον πυθμένα, ως «χιονοστιβάδες», με ταχύτητες 1 έως 5 χιλιόμετρα την ώρα και πάχος από μερικά μέτρα έως και 2 μέτρα. Τα τουρβιδιτικά ρεύματα δεν αποθέτουν ερυθρά ιλύ στην ενότητα της πλαγιάς λόγω της υψηλής ταχύτητας που έχουν. Αντιθέτως, διαπιστώθηκε ότι διαβρώνουν την κοίτη των χαραδρώσεων και των καναλίων μέσα στα οποία κινούνται, με αποτέλεσμα φυσικά ιζήματα να αναμιγνύονται με την ερυθρά ιλύ, όπως δηλώνει η αυξημένη παρουσία Mn στις αποθέσεις της ερυθράς ιλύος στην κεντρική λεκάνη. Έτσι ελαττώνεται ελαφρώς η τοξικότητα της τελευταίας. Ο πυθμένας της 2

21 κεντρικής λεκάνης είναι σχεδόν οριζόντιος, συνεπώς τα τουρβιδιτικά ρεύματα επιβραδύνονται αποθέτοντας στον πυθμένα την ερυθρά ιλύ που μεταφέρουν. Εικόνα 16. Τρισδιάστατη διαγραμματική απεικόνιση του κόλπου της Αντίκυρας και του κεντρικού Κορινθιακού Κόλπου, στην οποία παρουσιάζονται οι οδοί μεταφοράς της ερυθράς ιλύος από την περιοχή απόληξης των αγωγών στην κεντρική λεκάνη Εικόνα 17. Τα ίχνη που άφησε η ερυθρά ιλύς στην επιφάνεια της θάλασσας κατά την διαδικασία ανύψωσης της φαγάνας από τον πυθμένα του κόλπου της Αντίκυρας. 21

22 7. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ 7.1 ΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΙΖΗΜΑΤΟΣ Δειγματοληψία Τα δείγματα συλλέχθηκαν από τον πυθμένα του Κορινθιακού Κόλπου με τη βοήθεια της φαγάνας. Στο χάρτη παρουσιάζονται οι θέσεις δειγματοληψίας στην περιοχή μελέτης (χάρτης 1). Χάρτης 1. Απεικονίζει την περιοχή μελέτης και δειγματοληψίας, τις ακριβείς θέσεις από όπου συλλέχθηκαν οι πυρήνες Μικρότεροι πυρήνες ιζήματος συλλέχθηκαν από κάθε φαγάνα (εικ.18) και ο κάθε ένας από αυτούς διαιρείται σε δυο μέρη, τα οποία οδηγούνται για επεξεργασία στο εργαστήριο (εικ.19). 22

23 Εικόνα 18. Πυρήνες ιζήματος που συλλέχθηκαν απο τον πυθμένα με την βοήθεια της φαγάνας. Εικόνα 19. Απεικονίζονται οι πυρήνες, από τους οποίους συλλέχθηκε μεγάλος αριθμός δειγμάτων που επεξεργάστηκαν στην παρούσα εργασία. Στους πυρήνες αυτούς διαπιστώνονται σαφή επιφανειακά και υποεπιφανειακά στρώματα ερυθράς ιλύος. (Iatrou et al, 27) 23

24 7.1.2 Κοκκομετρική Ανάλυση Από τους πυρήνες που αναφέρθηκαν παραπάνω, συλλέχθηκαν υποδείγματα και οδηγήθηκαν στο εργαστήριο για ανάλυση. Για την κοκκομετρική ανάλυση των θαλάσσιων αυτών λεπτόκοκκων ιζημάτων χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της περίθλασης της ακτίνας λέιζερ (Laser diffraction ή LS). (Iatrou et al.27). Τα αποτελέσματα που προήλθαν από την παραπάνω διαδικασία επεξεργάζονται και μελετώνται στην παρούσα εργασία. 7.2 ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τα δεδομένα της παρούσας εργασίας αποτελούνται από αποτελέσματα κοκκομετρικών αναλύσεων 125 δειγμάτων (% κατά όγκο) για 9 κοκκομετρικές κλάσεις, σε μονάδες phi, σύμφωνα με τις κλάσεις που καθορίζει το σύστημα Laser diffraction. Τα δείγματα αυτά προήλθαν από 75 πυρήνες από τον πυθμένα του Κορινθιακού Κόλπου. Ένα μικρό τμήμα του πίνακα των δεδομένων μόνον επισυνάπτεται στο παράρτημα της εργασίας λόγω του μεγάλου μεγέθους αυτού (πίνακας Α1). 7.3 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Υπολογισμός στατιστικών παραμέτρων Οι στατιστικοί παράμετροι περιγράφουν ποσοτικά την κοκκομετρική σύσταση ενός δείγματος ιζήματος. Οι στατιστικοί παράμετροι είναι: α) το μέσο μέγεθος (mean size), β) σταθερά απόκλιση (standard deviation), γ) λοξότητα (skewness) και δ) κύρτωση (kyrtosis). Ο υπολογισμός των στατιστικών παραμέτρων μπορεί να γίνει με τη γραφική μέθοδο (graphic method) και με τη μέθοδο των ροπών (moment method). ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΡΟΠΩΝ: Η μέθοδος των ροπών είναι μια αμιγώς υπολογιστική μέθοδος, η οποία παρουσιάζει ορισμένα πλεονεκτήματα έναντι της γραφικής. Το σημαντικότερο πλεονέκτημα είναι το γεγονός ότι με τη μέθοδο αυτή, οι στατιστικοί παράμετροι υπολογίζονται συνολικά στην κοκκομετρική καμπύλη και όχι από μερικά επιλεγμένα σημεία, όπως συμβαίνει με τη γραφική μέθοδο. Από τη θεωρία στην πράξη: Με τη βοήθεια των δεδομένων που δίνονται για κάθε δείγμα, δηλαδή της διαμέτρου των κόκκων (phi) καθώς και του όγκου (volume), 24

25 μπόρούν να υπολογιστούν οι τέσσερις ρόπες. Σε φύλλο excel δίπλα στις στήλες με τη διάμετρο και τον όγκο, δημιουργήθηκε αρχικά στήλη με τα αθροιστικά ποσοστά και κατόπιν στήλες υπολογισμών που βοήθησαν στην επίλυση των μαθηματικών τύπων και στην εύρεση των στατιστικών παραμέτρων. Οι μαθηματικοί τύποι που αντιστοιχούν στις ροπές είναι οι εξής: Μέσο μέγεθος: Σfd / N = x m Διακύμανση: ( Σfd 2 (Σfd) 2 / N) / N-1 δ = ρίζα της διακύμανσης Λοξότητα: Σf (d- x m ) 3 / 1 δ Κύρτωση: Σf (d- x m ) 4 / 1 δ Πολυμεταβλητές μέθοδοι ανάλυσης Οι πολυμεταβλητές μέθοδοι στατιστικής ανάλυσης είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά μέσα μελέτης περιβαλλοντικών προβλημάτων, που σχετίζονται με ρύπανση θαλάσσιων ιζημάτων από βαρέα μέταλλα. Αυτές οι μέθοδοι εντοπίζουν και αποδίδουν με στατιστικά αξιόπιστο τρόπο τις σχέσεις συμπάθειας και αντιπάθειας μεταξύ των βαρέων μετάλλων, ενώ επιπλέον οδηγούν και στη γεωγραφική έκφραση των σχέσεων αυτών. Μια από τις σημαντικότερες μεθόδους πολυμεταβλητής στατιστικής ανάλυσης, η οποία βρίσκει ευρεία εφαρμογή σε τέτοιου τύπου προβλήματα είναι η παραγοντική ανάλυση. Βασίζεται σε μετρήσεις της συσχέτισης μεταξύ των μεταβλητών. Οι συνηθέστερες μέθοδοι μέτρησης του βαθμού συσχέτισης μεταξύ δυο μεταβλητών είναι η συνδιακύμανση (covariance) και ο συντελεστής συσχέτισης (correlation coefficients) Παραγοντική Ανάλυση (FACTOR ANALYSIS): Αυτό που πολλοί ερευνήτες ονομάζουν παραγοντική ανάλυση δεν αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη στατιστική τεχνική, αλλά στην 25

26 πραγματικότητα καλύπτει ένα μεγάλο εύρος από μαθηματικές επεξεργασίες. Η ανάπτυξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών στη δεκαετία του 5 επέτρεψε την επίλυση των μαθηματικών διεργασιών, που συνιστούν τη μέθοδο, σε ιδιαίτερα μικρό χρόνο και συνεπώς την ευρεία πλέον χρησιμοποίησή της. Η παραγοντική ανάλυση εφαρμόστηκε στις γεωεπιστήμες στα τέλη της δεκαετίας του 5 και κυρίως της δεκαετίας του 6 από τρείς κυρίως ερευνητές: τον Imbrie, τον Klovan και τον Mc Cammon. Η εκτεταμένη εφαρμογή της παραγοντικής ανάλυσης σε πολλούς τομείς των γεωεπιστημών οφείλεται στο γεγονός ότι οι γεωλόγοι καλούνται να αντιμετωπίσουν συνήθως ένα μεγάλο αριθμό ιδιοτήτων, οι οποίες μετρήθηκαν σε ένα μεγάλο επίσης αριθμό δειγμάτων. Τα δείγματα αυτά μπορεί να είναι π.χ. πετρώματα, ιζήματα, νερό και οι ιδιότητες που μετρούνται σε αυτά, είναι δυνατόν να είναι η ορυκτολογική, η κοκκομετρική και η χημική σύσταση τους αντίστοιχα. Αν χρησιμοποιηθεί το παράδειγμα της χημικής σύστασης των ιζημάτων για να περιγραφεί ο σκοπός της παραγοντικής ανάλυσης τότε: Εαν οι χημικές αναλύσεις κάθε ιζήματος διευθετηθούν σε μορφή πίνακα, έτσι ώστε κάθε δείγμα ιζήματος να αντιπροσωπεύει μια γραμμή του πίνακα και κάθε χημικό στοιχείο μια στήλη, προκύπτει ο πίνακας των δεδομένων, που αποτελεί τη βάση της παραγοντικής ανάλυσης. Όπως είναι φυσικό, ιδιαίτερα στην περίοτωση μεγάλου αριθμού δειγμάτων και χημικών στοιχείων, ο πίνακας των δεδομένων μπορεί δύσκολα να περιγραφεί και συνεπώς απαιτείται η ανάλυσή του. Η παραγοντική ανάλυση έχει ως κύριο σκοπό να διαπιστώσει πόσο είναι δυνατόν ο πίνακας των δεδομένων να περιγραφεί ικανοποιητικά με έναν απλούστερο τρόπο. Αυτό είναι δυνατόν να γίνει μόνο όταν υπάρχει στα δεδομένα ένας μικρός αριθμός ομάδων, οι οποίες να συνίστανται από ισχύρα σσυσχετιζόμενα μεταξύ τους χημικά στοιχεία και οι οποίες να μπορούν να περιγράφουν ικανοποιητικά όλα τα δείγματα ιζημάτων, σχεδόν όπως το κάνουν όλα τα χημικά στοιχεία μαζί. Από τα παραπάνω γίνεται φανερό για ποιο λόγο η παραγοντική ανάλυση βρίσκει μεγάλη εφαρμογή σε γεωχημικά δεδομένα, δεδομένα τα οποία χαρακτηρίζονται από ισχυρές σχέσεις συμπάθειας και αντιπάθειας, οι οποίες τα ομαδοποιούν σε μεγάλο βαθμό κ έτσι καθίστανται ιδανικά για ανάπτυξη παραγοντικής ανάλυσης. Η παραγοντική ανάλυση απλοποιεί τον πίνακα των δεδομένων υπολογίζοντας τα παρακάτω: 26

27 (1) τον αριθμό των ομάδων (παράγοντες), οι οποίες συνίστανται από ισχυρά συσχετιζόμενα μεταξύ τους χημικά στοιχεία (2) τη σύσταση της κάθε ομάδας, δηλαδή ποια χημικά στοιχεία τη συγκροτούν και ποια είναι η σπουδαιότητα του κάθε στοιχείου στη συγκρότησή της (3) την περιγραφή κάθε δείγματος ιζήματος σύμφωνα με τη συμμετοχή σε αυτό, των ομάδων χημικών στοιχείων που ήδη υπολογίσθηκαν Από τα παραπάνω, γίνονται φανερά (α) η καταρχήν δυνατότητα εφαρμογής της παραγοντικής ανάλυσης σε γεωλογικά δεδομένα και (β) οι μεγάλες δυνατότητες που προσφέρει στην ανάλυση και μελέτη ιδιαίτερα πολύπλοκων γεωλογικών προβλημάτων. Η παραγοντική ανάλυση έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία στους περισσότερους τομείς των Γεωεπιστημών όπως: ως μέσο έρευνας των κοιτασμάτων, ως μέσο μελέτης της κοκκομετρίας και της χημικής σύστασης των θαλάσσιων ιζημάτων, ως μέσο μελέτης της χημικής σύστασης των υπόγειων υδάτων. Τύποι παραγοντικής ανάλυσης (factor analysis modes): Η εφαρμογή της παραγοντικής ανάλυσης σε γεωλογικά δεδομένα δίνει τη δυνατότητα στον ερευνητή να απαντήσει σε δυο κύρια ερωτήματα: R-ΤΥΠΟΣ: Έαν απαιτείται να ανιχνευθούν οι εσωτερικές σχέσεις μεταξύ των μεταβλητών (χημικά στοιχεία, τάξεις κοκκομετρικού μεγέθους, ορυκτά), τότε πρέπει να αναπτυχθεί η παραγοντική ανάλυση R- τύπου. Q-ΤΥΠΟΣ: Εαν απαιτείται να ανιχνευθούν οι εσωτερικές σχέσεις μεταξύ των δειγμάτων (π.χ. δείγματα πετρωμάτων, ιζημάτων, νερού), τότε απαιτείται να αναπτυχθεί η παραγοντική ανάλυση Q- τύπου. Συνήθως οι δυο τύποι παραγοντικής ανάλυσης εφαρμόζονται στον ίδιο πίνακα. Αυτό βοηθά τον ερυνητή: να μελετήσει σε βάθος τις γεωλογικές διεργασίες που αναπτύσσονται και διαμορφώνουν τα υπό μελέτη γεωλογικά δεδομένα και να ελέγξει την ορθότητα της εφαρμογής της μεθόδου. Η μόνη διαφορά στην εφαρμογή των δυο διαφορετικών τύπων παραγοντικής ανάλυσης, περιορίζεται στον υπολογισμό του πίνακα συσχέτισης που προκύπτει από τον αρχικό πίνακα δεδομένων. Στην R- τύπου παραγοντική ανάλυση υπολογίζονται οι συντελεστές συσχέτισης (correlation coefficients) μεταξύ των μεταβλητών, ενώ 27

28 στην Q- τύπου ανάλυση υπολογίζονται συνήθως οι συντελεστές ομοιότητας (coefficient of proportional similarity). Οι ιδιοτιμές και κυρίως τα ιδιοδιανύσματα, χωρίς καμμία περαιτέρω επεξεργασία, δίνουν μια σαφή εικόνα της δομής του πίνακα των αρχικών δεδομένων, καθώς και των σχέσεων μεταξύ των μεταβλητών. Η ανάπτυξη των αρχικών σταδίων της παραγοντικής ανάλυσης, απαιτεί παρομοίως τον υπολογισμό των ιδιοτιμών και ιδιοδιανυσμάτων του πίνακα συσχετίσεων (correlations) ή τον πίνακα διακυμάνσεων / συνδιακυμάνσεων. Σκοπός της παραγοντικής ανάλυσης είναι, όπως έχει ήδη αναφερθεί η εύρεση m παραγόντων, οι οποίοι να εκφράζουν ικανοποιητικά τις n αρχικές μεταβλητές (όπου n > m). Εάν η μέθοδος της παραγοντικής ανάλυσης εφαρμοσθεί σε ένα σύνολο δεδομένων, αυτό σημαίνει ότι ένας μικρός αριθμός παραγόντων είναι ικανός να εκφράσει ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της ολικής διακύμανσης των δεδομένων και της κοινής παραγοντικής διακύμανσης (communalities). Στην περίπτωση όπου απαιτείται η διατήρηση μεγάλου αριθμού παραγόντων, ώστε να εκφρασθεί ικανοποιητικό ποσοστό της ολικής ή της κοινής παραγοντικής διακύμανσης, αυτό σημαίνει ότι το παραγοντικό μοντέλο δεν έχει ικανοποιητική μορφή στο συγκεκριμένο σύνολο δεδομένων. Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει κατά την εφαρμογή της παραγοντικής ανάλυσης είναι: Πόσοι παράγοντες απαιτείται να διατηρηθούν, ώστε να εκφράζουν ικανοποιητικά ποσοστό κοινής διακύμανσης (μικρή απώλεια πληροφοριών) και συγχρόνως ο αριθμός αυτός να είναι σχετικά μικρός ώστε να μειώνει σημαντικά την πολυπλοκότητα των δεδομένων???? Δυστυχώς δεν υπάρχουν στατιστικά τέστ που να δίνουν ικανοποιητική απάντηση στο παραπάνω ερώτημα. Αντ αυτών χρησιμοποιούνται διάφορα κριτήρια ή συνδιασμοί κριτηρίων, τα κυριότερα από τα οποία είναι: επιλογή των δυο ή τριών πρώτων παραγόντων, ώστε να είναι δυνατή η απεικόνιση τους σε γραφικές παραστάσεις επιλογή των παραγόντων, αποκλειστικά από το ποσοστό της ολικής διακυμάνσης που εκφράζουν συνολικά επιλογή των παραγόντων, οι οποίοι σχετίζονται με ιδιοτιμές μεγαλύτερες από τη μονάδα επιλογή των παραγόντων αυτών που παρουσιάζουν υψηλές φορτήσεις σε πάνω από μια μεταβλητή 28

29 επιλογή του αριθμού των παραγόντων σύμφωνα με το διάγραμμα αλλαγής κλίσης επιλογή των παραγόντων βάσει υποκειμενικών κριτηρίων. Η βαθειά γνώση του γεωλογικού προβλήματος που προσπαθεί να επιλύσει ο ερευνητής τον οδηγεί συνήθως στην σωστή επιλογή παραγόντων ανεξαρτήτως κριτηρίων. Πολλοί ερυνητές βασίζουν συνήθως την επιλογή τους, στο κριτήριο αυτό, επειδή οδηγεί σε γεωλογικώς αξιόπιστα συμπεράσματα Περιστροφή Παραγόντων (Factor Rotation) : Η παραγοντική ανάλυση, μέχρι το στάδιο αυτό, καθορίζει τους παράγοντες (factors), οι οποίοι εκφράζουν επαρκώς τα αρχικά δεδομένα. Η λύση που συνήθως προκύπτει, δεν αποδίδει σαφώς την εσωτερική δομή του πίνακα των δεδομένων και επομένως τις σχέσεις μεταξύ των μεταβλητών. Απαιτείται επομένως επεξεργασία των παραγόντων με μια επιπλέον μαθηματική διεργασία. Σκοπός της διεργασίας αυτής είναι η περισρτοφή των αξόνων των παραγόντων σε νέες θέσεις έτσι ώστε οι υψηλές φορτήσεις να τείνουν προς τη μονάδα και οι μικρές προς το μηδέν. Το αποτέλεσμα αυτής της περιστροφής, εκτός της μεγιστοποίησης του εύρους των τιμών των φορτήσεων, απλουστεύει τον πίνακα των παραγόντων και μετά την περιστροφή, παρουσιάζει μια απλή δομή (simple structure), η οποία ικανοποιεί τα παρακάτω κριτήρια: 1) για κάθε παράγοντα, μόνο ένας σχετικά μικρός αριθμός μεταβλητών έχει υψηλές φορτήσεις, ενώ οι υπόλοιπες έχουν πολύ χαμηλές τιμές φορτήσεων 2) κάθε μεταβλητή έχει σημαντικές φορτήσεις μόνο σε μερικούς από τους παράγοντες 3) για κάθε ζεύγος παραγόντων, ένας μικρός αριθμός μεταβλητών έχει χαμηλές φορτήσεις και στους δυο παράγοντες 4) για κάθε δεδομένο ζεύγος παραγόντων, πολύ λίγες μεταβλητές έχουν υψηλές φορτήσεις και στους δυο παράγοντες 5) για κάθε ζεύγος παραγόντων, μερικές από τις μεταβλητές έχουν υψηλές φορτήσεις στο δεύτερο παράγοντα αλλά όχι στον πρώτο Η περιστροφή των αξόνων των παραγόντων μπορεί να γίνει με δυο κύριους μηχανισμούς περιστροφής (α) την ορθογώνια (orthogonal factor rotation) και την (β) πλάγια περιστροφή (oblique factor rotation). Η συνηθέστερα χρησιμοποιούμενη μέθοδος είναι αυτή της ορθογώνιας περιστροφής. 29

30 Υπολογισμός Παραγοντικών Τιμών (Factor Scores): Ο υπολογισμός των παραγοντικών τιμών, δηλαδή η τιμή του παράγοντα σε κάθε θέση δειγματοληψίας, αποτελεί το τελευταίο στάδιο της παραγοντικής ανάλυσης. Η παραγοντική τιμή κάθε δείγματος (θέση παρατήρησης) προκύπτει ως αλγεβρικό άθροισμα των γινομένων μεταξύ των συγκεντρώσεων των μεταβλητών (στη συγκεκριμένη θέση παρατήρησης) και των φορτίσεων του ανάλογου παράγοντα. Σύμφωνα με τα παραπάνω εάν σε μια θέση παρατήρησης (δείγμα) η μέτρηση της μεταβλητής έχει υψηλή τιμή και η μεταβλητή αυτή παρουσιάζει υψηλή φόρτηση σε έναν από τους προκύπτοντες παράγοντες, τότε το συγκεκριμένο δείγμα θα παρουσιάζει υψηλή παραγοντική τιμή για το συγκεκριμένο παράγοντα. Η αποτύπωση σε χάρτη, των παραγοντικών τιμών των δειγμάτων, σύμφωνα με τη γεωγραφική κατάνομή τους, δείχνει τη γεωγραφική εξάπλωση κάθε παράγοντα. Αυτή η προσέγγιση στις παραγοντικές τιμές, καταδείχνει τη σημαντική συνεισφορά του τελευταίου αυτού σταδίου στην κατανόηση των αποτελεσμάτων της παραγοντικής ανάλυσης. Από τη θεωρία στην πράξη: Σε ένα φύλλο excel δημιουργήθηκε πίνακας, ο οποίος έχει ως πρώτη στήλη τις διαμέτρους των κόκκων και έπειτα, οι υπόλοιπες στήλες έχουν τους όγκους κάθε δείγματος στη σειρά. Ο πίνακας αυτός μετατράπηκε έτσι ώστε να μπορεί με ευκολία το πρόγραμμα SPSS να επεξεργαστεί τα δεδομένα αυτά. Έτσι λοιπόν, στις στήλες που περιείχαν τους όγκους των δειγμάτων αφαιρέθηκαν κάποιες μηδενικές τιμές και οι οι υπόλοιπες διορθώθηκαν. Στην περίπτωσή μας χρησιμοποιήθηκε η τιμή,1 και αντικατέστησε τις μηδενικές τιμές που δεν αφαιρέθηκαν. Πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα το εξής: οι μηδενικές τιμές πρέπει να αφαιρεθούν για το ίδιο εύρος κλάσεων από κάθε δείγμα και οι υπόλοιπες που θα παραμείνουν είναι απαραίτητο να αντικατασταθούν, δηλαδή για κάθε δείγμα πρέπει να υπάρχουν τιμές όγκων μέχρι μια συγκεκριμένη κλάση, που θα είναι ίδια για όλα τα δείγματα. Οι διαστάσεις του τελικού πίνακα με τα δείγματα (πίνακας Α1) είναι [125 χ 9], δηλαδή έχουμε 125 δείγματα, τα οποία όπως προαναφέρθηκε προήλθαν από 75 πυρήνες. Ο πίνακας αυτός που δημιουργήθηκε και διορθώθηκε, μεταφέρθηκε στο πρόγραμμα SPSS για να ξεκινήσει η παραγοντική ανάλυση. Έγινε παραγοντική ανάλυση μεταξύ των δειγμάτων (τύπου Q). Με τη βοήθεια της επιλογής factor analysis (και κατόπιν coefficients και scree plot) και με τη χρήση της τιμής στη θέση των ιδιοτιμών, μας δίνονται ως 3

31 αποτέλεσμα οι κοινές παραγοντικές διακυμάνσεις, καθώς και το διάγραμμα αλλαγής κλίσης, το οποίο μας είναι ιδιαίτερα χρήσιμο. Έπειτα, έγινε περιστροφή των αξόνων του πίνακα των δεδομένων, ορθογώνια για να είναι ιδιαίτερα εμφανής η διαφορά των υψηλών και των χαμηλών φορτίσεων και είχε ως αποτέλεσμα τις παραγοντικές φορτίσεις για κάθε έναν παράγοντα. Στη θέση των παραγόντων, έγινε η επιλογή των πιο αντιπροσωπευτικών παραγόντων, οι οποίοι παρουσίαζαν καλύτερα τα δεδομένα. Στην προκειμένη περίπτωση πραγματοποιήθηκε παραγοντική ανάλυση στον πίνακα δεδομένων και μελετήθηκαν το τετραμελές αρχικά και κατόπιν, το πενταμελές παραγοντικό μοντέλο. Με τη βοήθεια της επιλογής scores, εμφανίστηκαν οι παραγοντικές τιμές του κάθε παράγοντα για κάθε κλάση. Για τις παραγοντικές τιμές, δημιουργήθηκε νέο φύλλο excel, όπου αποθηκεύτηκαν μαζί με τις κλάσεις (phi), μελετήθηκαν και έγιναν γραφικές παραστάσεις για κάθε παράγοντα σε αντιστοιχία με τις κλάσεις. Όσον αφορά τις παραγοντικές φορτίσεις που πάρθηκαν από την περιστροφή του πίνακα αποθηκεύτηκαν σε φύλλο excel πλάι στα ονόματα των δειγμάτων και αυτό έγινε για κάθε δείγμα. Κατόπιν, λόγω του τεράστιου όγκου της πληροφορίας, εκείνη χωρίστηκε σε τμήματα, μελετήθηκε και έγιναν γραφικές παραστάσεις για κάθε μέρος αυτής. Με αυτόν τον τρόπο διαπιστώθηκε πως αποτυπώνει ο κάθε παράγοντας ξεχωριστά τα δείγματα μας, έτσι ώστε να γίνει και σύγκριση μεταξύ των παραγόντων. 8. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 8.1 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ Μετά το πέρας της επεξεργασίας των δεδομένων και την εύρεση των στατιστικών παραμέτρων, δημιουργήθηκε ένας πίνακας μεγάλων διαστάσεων. Ο πίνακας αυτός περιέχει τις ροπές για κάθε δείγμα από κάθε πυρήνα συγκεντρωμένες. Αυτό έγινε διότι με βάση τις τιμές των στατιστικών παραμέτρων υπάρχει δυνατότητα δημιουργίας κλίμακας ταξινόμησης των ιζημάτων. Έτσι: Με βάση το μέσο μέγεθος, τα περισσότερα δείγματα μπορούν να χαρακτηριστούν ως πολύ λεπτόκοκκα (πίνακας Β1 του Παραρτήματος). Μελετώντας τη διακύμανση ή αλλιώς γραφική σταθερή απόκλιση, παρατηρούμε ότι ο μεγαλύτερος αριθμός των δειγμάτων είναι φτωχά διαβαθμισμένα (πίνακας Β2 του Παραρτήματος), ενώ τα υπόλοιπα είναι πολύ φτωχά διαβαθμισμένα. Από τη λοξότητα παρατηρούμε πως τα περισσότερα δείγματα είναι αδρο-λοξεμένα (πίνακας Β3 του Παραρτήματος). Τέλος, μελετώντας την κύρτωση βλέπουμε ότι σχεδόν όλα τα δείγματα είναι πολύ λεπτόκυρτα (πίνακας Β4 του Παραρτήματος). 31

32 8.2 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ Από την εφαρμογή του μοντέλου τεσσάρων παραγόντων διαπιστώθηκε ότι διατηρώντας τους τέσσερις παράγοντες επεξηγείται το 96.8 % της συνολικής παραγοντικής διακύμανσης, ποσοστό πολύ σημαντικό. Για το συγκεκριμένο μοντέλο υπολογίσθηκαν οι παραγοντικές φορτίσεις και οι παραγοντικές τιμές. Οι παραγοντικές τιμές συσχετίστηκαν με τις κοκκομετρικές κλάσεις, ενώ οι παραγοντικές φορτίσεις συνδέθηκαν με τα δείγματα. Λόγω του μεγάλου μεγέθους του πίνακα των περιστραμένων παραγοντικών φορτίσεων, αυτός χωρίστηκε αυθαίρετα σε επιμέρους τμήματα, κι έτσι προέκυψαν εννέα διαγράμματα για τις παραγοντικές φορτίσεις. Θα παραθέσουμε παρακάτω και Θα αναλύσουμε τις γραφικές παραστάσεις των παραγοντικών φορτίσεων του τετραμελούς παραγοντικού μοντέλου σε αντιστοιχία με τα δείγματα. 1.2 loadings Διάγραμμα 1. Ομάδα δειγμάτων από c1_1 ώς c1_14 c1_1 c1_8 c1_14 c2_6 c2_12 c3_6 c4_6 c5_5 c5_11 c6_6 c7_2 c7_8 c9_4 c9_1 c9a_1 c9a_7 c9a_13 c1_1 c1_7 c1_13 factor 1 factor 2 factor 3 factor 4 32

33 loadings factor1 factor2 factor3 factor4 -.2 c11_1 c11_7 c11_13 c11_19 c12_2 c12_8 c12_14 c13_2 c13_8 c13_14 c14_4 c14_1 c14_16 c14_22 c17_6 c17_12 c17_18 c18_3 c18_9 c18_15 c19_6 c19_ Διάγραμμα 2. Ομάδα δειγμάτων από c11_1 ώς c19_15 loadings Διάγραμμα 3. Ομάδα δειγμάτων από c2_1 ώς c25_19 c2_1 c2_7 c2_13 c2_19 c21_6 c21_12 c21_18 c22_6 c22_12 c22_18 c23_1 c23_7 c23_13 c24_5 c24_11 c24_17 c24_23 c25_6 c25_12 c25_18 factor1 factor2 factor3 factor4 33

34 loadings c26_ Διάγραμμα 4. Ομάδα δειγμάτων από c26_1 ώς c32_25 c26_7 c27_1 c27_7 c28_1 c28_7 c28_13 c28_19 c29_6 c3_1 c3_7 c3_13 c3_19 c31_6 c31_12 c31_18 c32_4 c32_1 loadings c32_16 c32_22 Series1 Series2 Series3 Series factor1 factor2 factor3 factor c33_1 c33_6 c33_11 c33_16 c34_3 c34_7(2) c34_12 c34_17 c35_3 c35_8 c36_1 c36_6 c37_2 c37_7 c37_12 c37_17 c38_4 c38_9 c38_14 c39_3 c39_8 c39_ Διάγραμμα 5. Ομάδα δειγμάτων από c33_1 ώς c39_16 34

35 loadings Διάγραμμα 6. Ομάδα δειγμάτων από c4_1 ώς c6_13 c4_1 c4_8 c41_2 c41_9 c41_16 c41_23 c42_7 c42_14 c42_21 c47_4 c5_3 c51_2 c51_9 c51_16 c54_7 c54_14 c58_6 c58_13 c6_5 c6_12 loadings factor1 factor2 factor3 factor Series1 Series2 Series3 Series c71_1 c71_7 c72_2 c72_8 c73_6 c73_12 c74_5 c74_11 c79_4 c79_1 c84_6 c89_1 c89_7 c89_13 c92_2 c92_8 c13_4 c17_3 c17_9 c17a_5 c17b_ Διάγραμμα 7. Ομάδα δειγμάτων από c71_1 ώς c17β_5 35

36 loadings c19a_1 -.4 c118_2 c123_1 c123_6 c129_4 c129_9 c129_14 c129_19 c129_24 c133_3 c133_8 c133_13 c133_18 c133_23 c15_3 Διάγραμμα 8. Ομάδα δειγμάτων από c19α_1 ώς c151_ loadings Διάγραμμα 9. Ομάδα δειγμάτων από c154_1 ώς c214_5 c154_1 c154_5 c155_1 c155_5 c155_9 c156_4 c156_9 c157_4 c157_8 c159_1 c159_5 c159_9 c162_3 c177_4 c177_8 c23_1 c23_5 c23_9 c21_4 c21_8 c214_3 c15_8 c151_4 c151_9 c151_12 factor1 factor2 factor3 factor4 factor1 factor2 factor3 factor4 36

37 Ακολουθεί επεξήγηση των επιμέρους διαγραμμάτων των παραγοντικών φορτίσεων που παρουσιάστηκαν παραπάνω. Για τα δείγματα των πυρήνων 1 έως και 1 (διάγραμμα 1): Ο παράγοντας 1 είναι πολύ σημαντικός και κατέχει την πρώτη θέση. Ο παράγοντας 2 είναι σημαντικός σε συγκεκριμένα δείγματα όπως 1_14, 9_2, 9_8, 9Α_16, 9 Α_17, 1_5, 1_11 ως και 1_14. Ο παράγοντας 3 δεν είναι τόσο σημαντικός, ενώ ο 4 είναι περισσότερο σημαντικός στα δείγματα του πυρήνα 1. Για τα δείγματα των πυρήνων 11 ως και 19 (διάγραμμα 2): Ο παράγοντας 1 κατέχει και πάλι την πρώτη θέση και συσχετίζεται με τεράστιο αριθμό δειγμάτων. Ο παράγοντας 2 είναι ιδιαίτερα σημαντικός στα δείγματα 14_21, 17_21, 18_1, 18_13 και γενικά, από τον πυρήνα 17. Ο παράγοντας 3 είναι σχετικά ασήμαντος στην προκειμένη περίτωση εκτός από το δείγμα 19_1, ενώ ο 4 είναι σημαντικός στα 11_11, 17_8 και 19_1. Για τα δείγματα των πυρήνων 2 ως και 25 (διάγραμμα 3): Ο παράγων 1 σε αυτό το στάδιο δεν είναι τόσο σημαντικός, ενώ ο 2 είναι πολύ σημαντικός στα δείγματα 2_13, 2_14, 21_12, 21_13, 22_18, 22_19, 22_22, 23_9, 23_12, κάθώς και από τον πυρήνα 24 και μετά. Ο παράγοντας 3 είναι σημαντικός από το δείγμα 25_8 και μετά, ενώ ο 4 στα 2_6, 2_1, 2_13, 2_14 και στις αρνητικές φορτίσεις. Για τα δείγματα των πυρήνων 26 ως και 32 (διάγραμμα 4): Στους πυρήνες 26 ως 31 οι πρώτοι δυο παράγοντες συνυπάρχουν και είναι ανάλογα σημαντικοί, ενώ από τον 31 και μετά κατέχει την πρώτη θέση ο παράγοντας 2. Ο παράγοντας 3 είναι ιδιαίτερα σημαντικός στα δείγματα 27_3, 27_6, 27_12, 29_7, 3_5, και 3_14, ενώ ο 4 στις αρνητικές φορτίσεις όπως 27_6 και 27_7. Για τα δείγματα των πυρήνων 33 ως και 39 (διάγραμμα 5): Ο παράγων 1 είναι σημαντικός από τον πυρήνα 33 ως και το δείγμα 34_7 και μετά από το δείγμα 37_15 ως και 39_14, ενώ ο παράγων 2 είναι σημαντικός στα σημεία που δεν είναι και τόσο σημαντικός ο 1 και έχει και τη συμβολή του παράγοντα 3 στον πυρήνα 36. Ο παράγων 4 είναι αρκετά σημαντικός στις αρνητικές φορτίσεις όπως 34_12 και 38_13. Για τα δείγματα των πυρήνων 4 ως και 6 (διάγραμμα6): 37

38 Από τον πυρήνα 4 μέχρι και το δείγμα 42_1 ο παράγοντας 1 είναι πολύ σημαντικός και μετά ο παράγοντας 2 κατέχει τα πρωτεία, παρόλ αυτά ο 2 έχει μεγάλη σημασία και στα 41_17, 41_18 και 41_19. Ο παράγοντας 3 τώρα, είναι ιδιαίτερα σημαντικός στα δείγματα 54_12, 54_13, 58_8 και 6_3. Ο παράγοντας 4 είναι σημαντικός στις αρνητικές φορτίσεις, όπως στα δείγματα 41_19, 42_14, 6_7 αλλά δέχεται και μικρή ενίσχυση από τον 1. Για τα δείγματα των πυρήνων 71 ως και 17 (διάγραμμα7): Ο παράγων 1 κατέχει και πάλι την πρώτη θέση εκτός από τα δείγματα 73_1, 74_6, 74_7, 84_5, 84_6, 84_7, όπου σημαντικός είναι ο 2. Στους πυρήνες 84 ως 92 έχει επίσης μεγάλη σημασία ο παράγων 2. Ο παράγων 3 είναι σημαντικός μόνο στα δείγματα 73_2, 92_8, 92_9, 92_1, ενώ ο 4 είναι ασήμαντος εκτός από τις αρνητικές φορτίσεις, όπως στο 89_1. Για τα δείγματα των πυρήνων 19 ως 151 (διάγραμμα 8): Ο παράγοντας 1 συσχετίζεται με τεράστιο αριθμό δειγμάτων, εκτός από τα δείγματα 133_22, 151_12n και 15_9, 151_1n, 151_13 που έχουμε τον δεύτερο και τρίτο παράγοντα αντίχτοιχα. Ο παράγοντας 4 είναι ασήμαντος και πάλι. Για τα δείγματα των πυρήνων 154 ως και 215 (διάγραμμα 9): Ο παράγοντας 1 είναι σημαντικός από τον πυρήνα 154 ως το δείγμα 155_5, από το 156_1 ως το 159_9 και από το 23_1 ως το τέλος, ενώ ο 2 από το 177_2 ως το 23_1. Ο παράγοντας 3 τώρα, είναι σημαντικός στα δείγματα 155_6 ως 155_9 και 159_1 ως 177_1, ενώ ο 4 αποκτά σημασία στις αρνητικές φορτίσεις και ειδικά στον πυρήνα 162. Οι παραγοντικές τιμές παρουσιάζονται στο παρακάτω γράφημα σε συσχέτιση με τις κοκκομετρικές κλάσεις. 38

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

6ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ» «Θαλάσσια Ιζήματα»

6ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ» «Θαλάσσια Ιζήματα» 6ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ» «Θαλάσσια Ιζήματα» Με τι θα ασχοληθούμε Ταξινόμηση των ιζημάτων Ονοματολογία ιζημάτων Στατιστικές παράμετροι Χρήση τριγωνικών διαγραμμάτων Στατιστικές παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Η µορφολογία του επιφανειακού αναγλύφου που έχει δηµιουργηθεί από δράση του τρεχούµενου νερού ονοµάζεται ποτάµια µορφολογία. Οι διεργασίες δηµιουργίας της ονοµάζονται ποτάµιες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 2. 2.1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται συνοπτικά το Γεωλογικό-Σεισμοτεκτονικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Π.Σ. Βόλου - Ν.Ιωνίας. Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΘΟΚΟΡΗΜΑΤΩΝ ΛΙΜΕΝΩΝ.

ΒΥΘΟΚΟΡΗΜΑΤΩΝ ΛΙΜΕΝΩΝ. Η ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΙΣΤΩΣΑ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΥΘΟΚΟΡΗΜΑΤΩΝ ΛΙΜΕΝΩΝ. ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΙΜΕΝΑ ΠΑΤΡΩΝ Δ. Χριστοδούλου, Μ. Γεραγά, Γ. Παπαθεοδώρου, Γ. Φερεντίνος, Ι. Καπόλος, Ε. Παπαδάκης και Α. Δαραμούσκα ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΠΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σίνα 32, Αθήνα 106 72, τηλ.210-3617824, φαξ 210-3643476, e- mails: ellspe@otenet.gr & info@speleologicalsociety.gr website: www.speleologicalsociety.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 657

8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 657 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 657 ΙΖΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΛΙΩΝ ΚΟΚΚΙΝΟ ΛΙΜΑΝΑΚΙ ΚΑΙ ΜΑΡΙΚΕΣ (ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΑΦΗΝΑΣ) ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ III Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών (4) Αλλαγές μεταβολές του γεωϋλικού με το χρόνο Αποσάθρωση: αλλοίωση (συνήθως χημική) ορυκτών

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών...

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών... ΜΕΡΟΣ 1 1. Γεωλογείν περί Σεισμών....................................3 1.1. Σεισμοί και Γεωλογία....................................................3 1.2. Γιατί μελετάμε τους σεισμούς...........................................

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Υπόδειξη: Στην ισότροπη γραμμική ελαστικότητα, οι τάσεις με τις αντίστοιχες παραμορφώσεις συνδέονται μέσω των κάτωθι σχέσεων:

Υπόδειξη: Στην ισότροπη γραμμική ελαστικότητα, οι τάσεις με τις αντίστοιχες παραμορφώσεις συνδέονται μέσω των κάτωθι σχέσεων: Μάθημα: Εδαφομηχανική Ι, 5 ο εξάμηνο. Διδάσκων: Ιωάννης Ορέστης Σ. Γεωργόπουλος, Π.Δ.407/80, Δρ Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Θεματική περιοχή: Σχέσεις τάσεων παραμορφώσεων στο έδαφος. Ημερομηνία: Δευτέρα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας ΛΙΘΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΟΝΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Μαγνητοστρωματογραφία Σεισμική στρωματογραφία ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ Παραλληλισμός στρωμάτων από περιοχή σε περιοχή με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2010-11 Τρίτη Γραπτή Εργασία στη Στατιστική Γενικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014 minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/014 minimath.eu Περιεχόμενα Κινηση 3 Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση 4 Ευθύγραμμη ομαλά μεταβαλλόμενη κίνηση 5 Δυναμικη 7 Οι νόμοι του Νεύτωνα 7 Τριβή 8 Ομαλη κυκλικη

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Στατιστική Ι Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΤΩΝ ΤΑΣΕΩΝ

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΤΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΤΩΝ ΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή: Η σεισμικότητα μιας περιοχής χρησιμοποιείται συχνά για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικών με τις τεκτονικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα εκεί. Από τα τέλη του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Υ ΡΑΥΛΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Υ ΡΑΥΛΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΞΑΝΘΗ Υ ΡΑΥΛΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αγγελίδης Π., Αναπλ. καθηγητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΑΝΩΣΤΙΚΗ ΦΛΕΒΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΣΤΡΩΜΑΤΙΣΜΕΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΩΝ Το 1844 ο Γάλλος επιστήμονας Dufrenoy χαρακτήρισε το ορυκτό που μελετήθηκε το 1821 απο το Γάλλο χημικός Berthier στο χωριό Les Baux, της Ν. Γαλλίας ως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή 5 Μετρητές παροχής 5.Εισαγωγή Τρεις βασικές συσκευές, με τις οποίες μπορεί να γίνει η μέτρηση της ογκομετρικής παροχής των ρευστών, είναι ο μετρητής Venturi (ή βεντουρίμετρο), ο μετρητής διαφράγματος (ή

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας.

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. 7 ο ΜΑΘΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Όταν θα έχετε ολοκληρώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του νερού Μέρος 2 ο : Φυσική ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Θερμοκρασία 2. Πυκνότητα 3. Διάδοση του φωτός στο νερό 4. Διάδοση του ήχου στο νερό Μια από τις πιο σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α.Μ. Νέτσου 1, Ε. Χουντουλέση 1, Μ.Περράκη 2, Α.Ντζιούνη 1, Κ. Κορδάτος 1 1 Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ 2 Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ. 3 η Σειρά Ασκήσεων. 1. Υπολογισμός Διατμητικής Αντοχής Εδάφους. 2. Γεωστατικές τάσεις

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ. 3 η Σειρά Ασκήσεων. 1. Υπολογισμός Διατμητικής Αντοχής Εδάφους. 2. Γεωστατικές τάσεις ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 3 η Σειρά Ασκήσεων 1. Υπολογισμός Διατμητικής Αντοχής Εδάφους Συνοχή (c) Γωνία τριβής (φ ο ) 2. Γεωστατικές τάσεις Ολικές τάσεις Ενεργές τάσεις Πιέσεις πόρων Διδάσκοντες: Β. Χρηστάρας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

-1- Π = η απόλυτη παράλλαξη του σημείου με το γνωστό υψόμετρο σε χιλ.

-1- Π = η απόλυτη παράλλαξη του σημείου με το γνωστό υψόμετρο σε χιλ. -1- ΜΕΤΡΗΣΗ ΥΨΟΜΕΤΡΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΤΟΥ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Η γνώση των υψομέτρων διαφόρων σημείων μιας περιοχής είναι πολλές φορές αναγκαία για ένα δασοπόνο. Η χρησιμοποίηση φωτογραμμετρικών μεθόδων με τη βοήθεια αεροφωτογραφιών

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

6.2 Ο ΜΟΝΟΠΛΕΥΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ SMIRNOV ΓΙΑ k ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

6.2 Ο ΜΟΝΟΠΛΕΥΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ SMIRNOV ΓΙΑ k ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ 6.2 Ο ΜΟΝΟΠΛΕΥΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ SMIRNOV ΓΙΑ k ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ Ο έλεγχος της ενότητας αυτής αποτελεί μία επέκταση του μονόπλευρου ελέγχου Smirnov στην περίπτωση περισσοτέρων από δύο δειγμάτων. Ο έλεγχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΙΝΟΣ, Επ. ΚΑΘ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, ΚΑΘ. Φεβρουάριος 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ 09-04-03-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.

ΠΕΤΕΠ 09-04-03-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 09-04-03-00 09 Λιµενικά και Λοιπά Θαλάσσια Έργα 04 Ύφαλες Επιχώσεις 03 Τεχνητή Αναπλήρωση Ακτών µε Επιλεγµένα Αµµοχαλικώδη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PCA (Principle Component Analysis)

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PCA (Principle Component Analysis) Η ΜΕΘΟΔΟΣ PCA (Principle Component Analysis) Η μέθοδος PCA (Ανάλυση Κύριων Συνιστωσών), αποτελεί μία γραμμική μέθοδο συμπίεσης Δεδομένων η οποία συνίσταται από τον επαναπροσδιορισμό των συντεταγμένων ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΡΑΓΓΑ ΑΝΗΛΙΟΥ ΑΣΤΟΧΙΑ ΠΡΑΝΟΥΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ

ΣΗΡΑΓΓΑ ΑΝΗΛΙΟΥ ΑΣΤΟΧΙΑ ΠΡΑΝΟΥΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΣΗΡΑΓΓΑ ΑΝΗΛΙΟΥ ΑΣΤΟΧΙΑ ΠΡΑΝΟΥΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ Η.Σωτηρόπουλος Δρ.Ν.Μουρτζάς 1. Εισαγωγή Ο όρος «αστοχία» χρησιμοποιείται εδώ με την έννοια μιάς μή «αποδεκτής απόκλισης» ανάμεσα στην πρόβλεψη και τη

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua. ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.gr) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall 3..2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall Ο συντελεστής συχέτισης τ του Kendall μοιάζει με τον συντελεστή ρ του Spearman ως προς το ότι υπολογίζεται με βάση την τάξη μεγέθους των παρατηρήσεων και όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΗΣΗ - ΚΑΘΙΖΗΣΕΙΣ

ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΗΣΗ - ΚΑΘΙΖΗΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9 15780 ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΑΘΗΝΑ ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΝ Διδάσκων: Κωνσταντίνος Λουπασάκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ. Ερευνητικό Έργο:

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ. Ερευνητικό Έργο: ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ Ερευνητικό Έργο: Διερεύνηση των επιπτώσεων της διασποράς αδρανών υλικών στο θαλάσσιο περιβάλλον των βόρειο-ανατολικών ακτών της Κιμώλου DRAFT 27/11/2006 Τεχνική Έκθεση με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ 3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ Πρόβλημα: Ένας ραδιοφωνικός σταθμός ενδιαφέρεται να κάνει μια ανάλυση για τους πελάτες του που διαφημίζονται σ αυτόν για να εξετάσει την ποσοστιαία μεταβολή των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ

ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ Μια εταιρεία αλουμινίου έχει αποθέματα βωξίτη στην περιοχή G, στην S και στην A. Επίσης, υπάρχουν εργοστάσια μετάλλου, όπου ο βωξίτης

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Στατιστική Επιχειρήσεων Ι Ενότητα 7: Παρουσίαση δεδομένων-περιγραφική στατιστική Μιλτιάδης Χαλικιάς, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο)

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Άσκηση Η15 Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Το γήινο μαγνητικό πεδίο αποτελείται, ως προς την προέλευσή του, από δύο συνιστώσες, το μόνιμο μαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Βούδια, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Βούδια, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΞΩΜΑΛΥΝΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ Δρ Γεώργιος Μιγκίρος Καθηγητής Γεωλογίας ΓΠΑ Ο πλανήτης Γη έτσι όπως φωτογραφήθηκε το 1972 από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 17 στην πορεία τους για τη σελήνη. Η

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Μοντέλα Παλινδρόμησης Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εισαγωγή (1) Σε αρκετές περιπτώσεις επίλυσης προβλημάτων ενδιαφέρει η ταυτόχρονη μελέτη δύο ή περισσότερων μεταβλητών, για να προσδιορίσουμε με ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα

Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα

Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα Ανδρέας Μπενάρδος Δρ. Μηχανικός Μεταλλείων Μεταλλουργός Ε.Μ.Π. Αρχαίες Υπόγειες Εκμεταλλεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2006-07 Τρίτη Γραπτή Εργασία στη Στατιστική Γενικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες)

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) 1 1. Εισαγωγή Οι θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων αποτελούν τμήμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486.

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51 Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Εικόνα 2. Σχηματική αναπαράσταση της δομής και λειτουργίας εγκατάστασης δευτερογενούς επεξεργασίας λυμάτων. 3. Όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Περιβάλλοντος

Τεχνολογία Περιβάλλοντος Τεχνολογία Περιβάλλοντος Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 6ο μάθημα Τεχνολογίες απομάκρυνσης σωματιδιακών ρύπων Μέχρι τώρα Εισαγωγή στην πολυδιάστατη έννοια «Περιβάλλον»

Διαβάστε περισσότερα

4. Η δράση του νερού Η ΠΟΤΑΜΙΑ ΡΑΣΗ. Ποτάµια διάβρωση

4. Η δράση του νερού Η ΠΟΤΑΜΙΑ ΡΑΣΗ. Ποτάµια διάβρωση 4. Η δράση του νερού Οι ποταµοί είναι οι φυσικοί αγωγοί του ρέοντος νερού πάνω στην επιφάνεια της Γης. Το νερό είναι ο κυριότερος παράγοντας διαµόρφωσης του επιφανειακού ανάγλυφου και ο βασικός µεταφορέας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου

Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Περιβαλλοντική Διαχείριση Εκβολών & Παράκτιας Ζώνης π. Νέστου Γ. Συλαίος 1, Ν. Καμίδης 1,2, & Β. Τσιχριντζής 1 1 Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Γεωργική Υδραυλική Αρδεύσεις Σ. Αλεξανδρής Περιγραφή Μαθήματος Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Χαρακτηριστική Χ ή καμπύλη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ Παραγωγικές Διεργασίες Eξαγωγική Μεταλλουργία

Διαβάστε περισσότερα

1) ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ - ΑΤΑΞΙΝΟΜΗΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

1) ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ - ΑΤΑΞΙΝΟΜΗΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 205-206 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΛΙΒΩΚΑΣ, ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΖΑΝΑΣ ) ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ - ΑΤΑΞΙΝΟΜΗΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΗ Τα παρακάτω δεδομένα αναφέρονται στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ- ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΥΛΙΚΟΥ ΑΚΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΕΓΚΑΡΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Τα δηµογραφικά δεδοµένα τα οποία προέρχονται από τις απογραφές πληθυσµού, τις καταγραφές της φυσικής και µεταναστευτικής κίνησης του πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογικές- γεωµορφολογικές έρευνες για την. αγωγών"

Γεωλογικές- γεωµορφολογικές έρευνες για την. αγωγών Γεωλογικές- γεωµορφολογικές έρευνες για την ασφαλή πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών" ρ. Γρηγόρης Π. Ρουσάκης ΤΟΜΕΑΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΓΕΟΛΟΓΙΑΣ & ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΛΚΕΘΕ Σκοπός των ερευνών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Ο Ελλαδικός χώρος µε την ευρεία γεωγραφική έννοια του όρου, έχει µια σύνθετη γεωλογικοτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ A A. Αν οι συναρτήσεις f, g είναι παραγωγίσιμες στο, να αποδείξετε ότι f g f g,. Μονάδες 7 Α. Σε ένα πείραμα με ισοπίθανα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Υδρολογία (Ασκήσεις)

Τεχνική Υδρολογία (Ασκήσεις) Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Τεχνική Υδρολογία (Ασκήσεις) Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι., Εισηγητής: Ν.Κυρίτσης, MBA, Ph.D. Candidate,, e-mail: kyritsis@ist.edu.gr

Ποσοτικές Μέθοδοι., Εισηγητής: Ν.Κυρίτσης, MBA, Ph.D. Candidate,, e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Ποσοτικές Μέθοδοι Εισηγητής: Ν.Κυρίτσης MBA Ph.D. Candidate e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Εισαγωγή στη Στατιστική Διδακτικοί Στόχοι Μέτρα Σχετικής Διασποράς Κατανομές Πιθανοτήτων Η Κανονική Κατανομή Η Τυποποιημένες

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Διαχείριση Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διαχείριση Υδατικών Πόρων Γ.. Τσακίρης Μάθημα 3 ο Λεκάνη απορροής Υπάρχουσα κατάσταση Σενάριο 1: Μέσες υδρολογικές συνθήκες Σενάριο : Δυσμενείς υδρολογικές συνθήκες Μελλοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΡΩΤΟΥ ΟΡΙΑΚΟΥ ΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΑΚΙΝΗΤΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΕΠΙΠΕΔΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ Σκοπός της άσκησης Στην παρούσα εργαστηριακή άσκηση γίνεται μελέτη του Στρωτού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες ΜΑΘΗΜΑ 3ο Βασικές έννοιες Εισαγωγή Βασικές έννοιες Ένας από τους βασικότερους σκοπούς της ανάλυσης των χρονικών σειρών είναι η διενέργεια των προβλέψεων. Στα υποδείγματα αυτά η τρέχουσα τιμή μιας οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμες τεχνολογίες στην επεξεργασία υγρών αποβλήτων από τυροκομεία

Καινοτόμες τεχνολογίες στην επεξεργασία υγρών αποβλήτων από τυροκομεία Dialynas S.A. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ελ. Βενιζέλου 15, 73100, Χανιά Τηλ. 28210-51250, fax. 28210-51260 www.dialynas.com, dk@dialynas.com Καινοτόμες τεχνολογίες στην επεξεργασία υγρών αποβλήτων από τυροκομεία

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. Άσκηση 2: Βυθοµετρικός χάρτης Βυθοµετρική τοµή

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. Άσκηση 2: Βυθοµετρικός χάρτης Βυθοµετρική τοµή ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΩΚΕΑΝΩΝ Άσκηση 2: Βυθοµετρικός χάρτης Βυθοµετρική τοµή ιδάσκοντες Καθ. Γ. Φερεντίνος Λέκτορας Μ. Γεραγά Μεταπτυχιακοί φοιτητές: Μαργαρίτα Ιατρού ηµήτρης Χριστοδούλου Βυθοµέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Ενότητα 2: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ (2/4). Επίκ. Καθηγητής Κοντέος Γεώργιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Ενότητα 2: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ (2/4). Επίκ. Καθηγητής Κοντέος Γεώργιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ Ενότητα 2: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ (2/4). Επίκ. Καθηγητής Κοντέος Γεώργιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ- 2015

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ- 2015 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ- 2015 1. Εισαγωγικές έννοιες στην μηχανική των υλικών Κώστας Γαλιώτης, καθηγητής Τμήμα Χημικών Μηχανικών 1 Περιεχόμενο μαθήματος Μηχανική των Υλικών: τμήμα των θετικών επιστημών που

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα