Μαθηµατική προσοµοίωση υπόγειου υδροφορέα περιοχής Αχελώου- Λυσιµαχείας- Τριχωνίδας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μαθηµατική προσοµοίωση υπόγειου υδροφορέα περιοχής Αχελώου- Λυσιµαχείας- Τριχωνίδας"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Μαθηµατική προσοµοίωση υπόγειου υδροφορέα περιοχής Αχελώου- Λυσιµαχείας- Τριχωνίδας Αλίκη. Κύρκου Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Επιβλέπουσα: Αικατερίνη Νάνου-Γιάνναρου, Λέκτορας Αθήνα, Ιούνιος 2008

2 Ευχαριστίες Θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες µου στους επιβλέποντες καθηγητές µου κ. Αικατερίνη Νάνου-Γιάνναρου και κ. Αναστάσιο Στάµου για τη συνεργασία µας, τη σηµαντική καθοδήγηση τους καθώς και για το ενδιαφέρον και την κατανόηση τους. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα, την υποψήφια διδάκτορα, κ. Αικατερίνη Σπανουδάκη για τη συνεργασία µας, τη σηµαντική βοήθειά της καθώς επίσης και για τη µεγάλη προθυµία και διάθεση να µε βοηθήσει στην εκµάθηση των εµπορικών πακέτων που χρησιµοποιήθηκαν. Τέλος, ευχαριστώ το Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών για τη παροχή της µελέτης «Υδρολογική Έρευνα Λεκανών Ν. Αιτωλοακαρνανίας ίαιτας και Έλεγχος Ποιότητας των Υδατικών Πόρων» του γεωλόγου κ. Ν. Κουρµούλη. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 5

3 Περιεχόμενα Περίληψη...8 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή...10 Κεφάλαιο 2 Βιβλιογραφική διερεύνηση-τροποποίηση Κώδικα IRENE Γενικά Μετασχηµατισµός του αζώτου στο έδαφος Ανάπτυξη κώδικα µεταφοράς των νιτρικών Ανάπτυξη του όρου του χηµικού µετασχηµατισµού Επαλήθευση προτύπου Κεφάλαιο 3 Περιγραφή της περιοχής µελέτης Οριοθέτηση της περιοχής µελέτης Φυσικό Περιβάλλον ηµογραφικά στοιχεία Κοινωνικο -οικονοµικά στοιχεία της περιοχής µελέτης - Χρήσεις γης Περιβαλλοντική κατάσταση της περιοχής Υδρολογικές Λεκάνες Υδρογεωλογία Υδρολογική λεκάνη Τριχωνίδας Υδρολογική λεκάνη Λυσιµαχείας Υδρολογική Λεκάνη Αχελώου Ποταµού Κλιµατολογικές συνθήκες Γενική Περιγραφή Βροχόπτωση Θερµοκρασία Ηλιοφάνεια Εξάτµιση Άνεµος Σχέση βροχόπτωσης Στάθµης των υπόγειων νερών Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 6

4 3.8 Υδατικό Ισοζύγιο Συστήµατος Λεκανών Τριχωνίδας και Λυσιµαχείας Γενικά Παράµετροι Ισοζυγίου Υπολογισµός Υδατικού Ισοζυγίου Κεφάλαιο 4 Προσοµοίωση ροής της περιοχής µελέτης µε χρήση του εµπορικού πακέτου Modflow Κώδικας Modflow Περιγραφή (Modflow) Εξισώσεις πεπερασµένων διαφορών Μη µόνιµη ροή Μόνιµη ροή Αναδιαµόρφωση της εξίσωσης-συστήµατος για επίλυση Μαθηµατική προσοµοίωση της περιοχής µελέτης µε χρήση του λογισµικού VISUAL MODFLOW Προσδιορισµός της γεωµετρίας της περιοχής µελέτης Προσδιορισµός οριακών συνθηκών Εκτέλεση του προγράµµατος Αποτέλεσµα της εκτέλεσης Κεφάλαιο 5 Προσοµοίωση ρύπανσης της περιοχής µελέτης µε χρήση του εµπορικού πακέτου ΜΤ3DMS Περιγραφή προτύπου ΜΤ3DMS Εφαρµογή στη περιοχή µελέτης Σενάριο µείωσης βροχόπτωσης Συµπεράσµατα Προτάσεις Βιβλιογραφία Παράρτηµα...Error! Bookmark not defined. Βροχοµετρικά στοιχεία (mm) Στοιχεία υνητικής Εξάτµισης (mm) Στοιχεία Θερµοκρασιών ( O C) Πίνακες Υδροµετρήσεων Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 7

5 Περίληψη Περίληψη Η παρούσα µεταπτυχιακή εργασία ασχολείται µε την µαθηµατική προσοµοίωση της ροής και της ρύπανσης στον υπόγειο υδροφορέα των υδρολογικών λεκανών Αχελώου-Λυσιµαχείας-Τριχωνίδας. Στα πλαίσια της παρούσας µεταπτυχιακής εργασίας πραγµατοποιήθηκε βιβλιογραφική διερεύνηση της δίαιτας των νιτρικών στα υπόγεια νερά και του τρόπου µε τον οποίο αντιµετωπίζεται το πρόβληµα στο πλαίσιο µαθηµατικής προσοµοίωσης. Με βάση τα αποτελέσµατα της βιβλιογραφίας έγινε προσθήκη των εξισώσεων που περιγράφουν την δίαιτα των νιτρικών στον ήδη υπάρχοντα κώδικα ΙRENE (Spanoudaki et al., 2006), ο οποίος έχει αναπτυχθεί στο Εργαστήριο Εφαρµοσµένης Υδραυλικής και αντιµετωπίζει την αλληλεπίδραση ροής και ρύπανσης µεταξύ επιφανειακών και υπόγειων νερών για συντηρητικό ρύπο. Για τον έλεγχο του κώδικα IRENE χρησιµοποιήθηκαν τα αποτελέσµατα σχετικού παραδείγµατος από τη βιβλιογραφία. Η περιοχή µελέτης περιγράφεται λεπτοµερώς. Παραθέτονται τα δηµογραφικά κοινωνικά-οικονιµικά στοιχεία της περιοχής καθώς και οι χρήσης γης. Στη συνέχεια περιγράφεται ξεχωριστά η κάθε µια υδρολογική λεκάνη καθώς και η υδρογεωλογία τους. Ακολουθεί η περιγραφή των κλιµατολογικών συνθηκών και δίνονται στοιχεία για την βροχόπτωση, τη θερµοκρασία, την ηλιοφάνεια, την εξάτµιση και τον άνεµο που επικρατούν στην περιοχή. Τέλος αναλύεται το υδατικό ισοζύγιο του συστήµατος λεκανών Τριχωνίδας -Λυσιµαχείας. Η προσοµοίωση της ροής στον υπόγειου υδροφορέα έγινε µε χρήση του εµπορικού πακέτου Modflow. Περιγράφονται οι εξισώσεις, στις οποίες βασίζεται ο κώδικας Modflow. Στη συνέχεια, προσοµοιώνεται η περιοχή µελέτης και γίνεται βαθµονόµηση του κώδικα χρησιµοποιώντας µετρηµένα πιεζοµετρικά φορτία σε υπάρχουσες ερευνητικές γεωτρήσεις. H προσοµοίωση της ρύπανσης της περιοχής έγινε µε χρήση του εµπορικού πακέτου ΜΤ3DMS. Περιγράφεται η βασική εξίσωση, σύµφωνα µε την οποία λειτουργεί το πρόγραµµα και γίνεται η εφαρµογή του στην περιοχή µελέτης χρησιµοποιώντας τα αποτελέσµατα της ροής. Επίσης υποτίθεται ένα σενάριο µείωσης της βροχόπτωση και µέσω της προσοµοίωσης αναλύονται οι συνέπειες που θα έχει η µείωση αυτή στη ροή και στη ρύπανση της περιοχής. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 8

6 Κεφάλαιο 1 «Εισαγωγή» Abstract The present postgraduate thesis deals with the modeling of flow and nitrate transport in the groundwater aquifer of the hydrological basins of Acheloos- Lysimachia-Trichonida. A literature review has been performed regarding the fate of nitrates in aquifers and the way that the problem is dealt with mathematical modeling. Using the results of the literature review the code IRENE (Spanoudaki et al., 2006), which describes flow and pollution interaction between surface water and groundwater, has been modified to include the fate of nitrates in groundwater. IRENE in its previous form could consider only conservative pollutants. The area studied in this thesis belongs to the District of Western Greece and includes the basin of the Acheloos river and the basins of the lakes Trichonida and Lysimachia. The water budget of the area is controlled by the surface water bodies, which are predominant. It is a very important area in Greece because it has a water surplus of around 400x10 6 m 3 /year, 200 of which are directed through a big irrigation channel from lake Lysimachia to the basin of Aitolikon, which is located at the south of the basin of Acheloos. The finite-difference commercial code Modflow was used to simulate groundwater flow. Modflow has been calibrated using measured piezometric head values from existing observation boreholes in the study area. Nitrate pollution in the study area was simulated using MT3DMS. The main crops cultivated in Acheloos river basin are corn and clover, while in the area around lake Trichonida there are olive trees. Calibration with measured nitrate levels in observation boreholes showed that farmers apply 30 kg of NH 4 per 1000 m 2. This quantity is almost 4 times higher than the quantity of NH 4 required by the cultivated crops. Therefore around 8 kg of NH 4 are retained by the roots of the cultivated crops while the remaining 22 kg of NH4 enter the aquifer. Finally, a hypothetical scenario was simulated to study the effects of reduced rainfall on nitrate pollution. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 9

7 Κεφάλαιο 1 «Εισαγωγή» Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Η µόλυνση των επιφανειακών και των υπόγειων νερών από τις ανόργανες και οργανικές χηµικές ουσίες έχει προκαλέσει αυξανόµενη ανησυχία τα τελευταία χρόνια σε ολόκληρο τον κόσµο. Αυτές οι χηµικές ουσίες εισάγονται στα επιφανειακά νερά και εν συνεχεία στο σύστηµα υπόγειων νερών ή απευθείας στα υπόγεια νερά από ποικίλους µηχανισµούς, συµπεριλαµβανοµένης της γεωργικής και αστικής απορροής και τη διάθεση βιοµηχανικών αποβλήτων. Η λίπανση των γεωργικών εκτάσεων αποτελεί µια από τις σηµαντικότερες πηγές ρύπανσης. Η λίπανση µε χρήση αζωτούχων λιπασµάτων χρησιµοποιείται ευρέως για την αύξηση της παραγωγής και της ποιότητα των συγκοµιδών. Το νιτρικό άλας είναι ιδιαίτερα διαλυτό στο νερό και έχει διαλυτότητάς στο χώµα. Λόγω της υψηλής αυτής διαλυτότητάς του, τα νιτρικά άλατα µπορούν να συσσωρευτούν στο υπόγειο νερό και εν συνεχεία στο πόσιµο νερό. Όταν το ανθρώπινο σώµα λαµβάνει σηµαντικές ποσότητες νιτρικού άλατος µπορεί να προκληθούν σηµαντικά προβλήµατα στην υγεία του, όπως εντερικό καρκίνο, δυσµορφίες γέννησης, υπέρταση κ.α. Εποµένως, είναι σηµαντικό ο καλλιεργητής να γνωρίζει τη ποσότητα και το χρόνο που πρέπει να εφαρµόσει το λίπασµα για µια ορισµένη συγκοµιδή για να ελαχιστοποιήσει τις επιδράσεις στο περιβάλλον. Νοµικό πλαίσιο Το σηµαντικότερο νοµικό πλαίσιο στην Ελλάδα, που περιέχει τις διατάξεις για τα υπόγεια νερά, είναι οι οδηγίες της ΕΕ, οι αντίστοιχοι ελληνικοί νόµοι, τα προεδρικά και υπουργικά διατάγµατα. Ακριβέστερα: 1. Οδηγία του Συµβουλίου 91/676/EOK σχετικά µε την προστασία των υδάτων ενάντια στη ρύπανση που προκαλείται από τα νιτρικά άλατα από τη γεωργική επιβεβαίωση πηγών (ND). Υπουργικό διάταγµα 16190/1335/ Οδηγία 2000/60/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου που θεσπίζει πλαίσιο για την κοινοτική δράση στον τοµέα της πολιτικής ύδατος (WFD), εστιάζοντας στην καθιέρωση ενός πλαισίου για την προστασία της επιφανειακών και των υπόγειων Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 10

8 Κεφάλαιο 1 «Εισαγωγή» υδάτων. Οι βασικές αρχές WFD έχουν υιοθετηθεί από την ελληνική νοµοθεσία µε το Λ. 3199/2003 για τη "προστασία και τη διαχείριση του ύδατος". 3. Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου σχετικά µε την προστασία των υπόγειων νερών ενάντια στη ρύπανση (GWD) θυγατρική οδηγία της WFD. Το αντικείµενο αυτής της πρότασης είναι να θεσπιστούν τα συγκεκριµένα µέτρα για να αποτραπεί και να ελεγχθεί η µόλυνση υπόγειων νερών από τον καθορισµό των κοινών κριτηρίων στην καλή χηµική θέση και στις ποιοτικές τάσεις. 4. Ο ΗΓΙΑ 2006/118/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 12ης εκεµβρίου 2006 σχετικά µε την προστασία των υπόγειων υδάτων από τη ρύπανση και την υποβάθµιση Στόχος της παρούσας µεταπτυχιακής εργασία είναι η µαθηµατική προσοµοίωση της ροής των υπόγειων νερών και της µεταφοράς ρύπων και ειδικότερα νιτρικών της περιοχής Αχελώου-Λυσιµαχείας-Τριχωνίδας. Η περιοχή αυτή είναι πολύ σηµαντική διότι είναι από τις λίγες σχετικά περιοχές της Ελλάδας στις οποίες υπάρχει πλεόνασµα νερού και το οποίο συνήθως µένει ανεκµετάλλευτο και χύνεται στη θάλασσα. Η µαθηµατική προσοµοίωση ήταν ιδιαίτερα δυσχερής δεδοµένου ότι η ροή και η ποιότητα των υπόγειων νερών εξαρτάται από το συνολικό υδατικό ισοζύγιο της περιοχής, το οποίο καθορίζεται από τα επιφανειακά νερά. Συνεπώς υπάρχει σηµαντική αλληλεπίδραση µεταξύ επιφανειακών και υπόγειων νερών. Από την διερεύνηση της σχετικής βιβλιογραφίας, είναι η πρώτη φορά που η περιοχή προσοµοιώνεται µαθηµατικά ως προς τη ροή υπόγειου νερού και την µεταφορά ρύπων στους υπόγειους υδροφορείς. Αρχικά έγινε βιβλιογραφική διερεύνηση της δίαιτας των νιτρικών στα υπόγεια νερά και του τρόπου που το πρόβληµα αντιµετωπίζεται στο πλαίσιο µαθηµατικής προσοµοίωσης. Με βάση τα αποτελέσµατα της βιβλιογραφίας έγινε προσθήκη των εξισώσεων που περιγράφουν την δίαιτα των νιτρικών στον ήδη υπάρχοντα κώδικα ΙRENE (Spanoudaki et al., 2006), ο οποίος έχει αναπτυχθεί στο Εργαστήριο Εφαρµοσµένης Υδραυλικής και αντιµετωπίζει προβλήµατα στα οποία παρατηρείται έντονη αλληλεπίδραση ροής και ρύπανσης µεταξύ επιφανειακών και υπόγειων νερών.. Για την µαθηµατική προσοµοίωση της υπόγειας ροής χρησιµοποιήθηκε το λογισµικό Visual Modflow 4.2, ενώ για την µεταφορά ρύπων εφαρµόστηκε το λογισµικό MT3DMS. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 11

9 Κεφάλαιο 2 «Βιβλιογραφική Διερεύνηση» Κεφάλαιο 2 Βιβλιογραφική διερεύνηση-προσθήκη εξισώσεων της δίαιτας νιτρικών στον κώδικα IRENE 2.1 Γενικά Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι η βιβλιογραφική διερεύνηση των εργασιών που περιγράφουν τη δίαιτα των νιτρικών στα υπόγεια νερά καθώς και η προσθήκη των εξισώσεων που περιγράφουν τη δίαιτα αυτή στον ήδη υπάρχοντα κώδικα IRENE (K. Spanoudaki et al., 2006). Ο κώδικας IRENE είναι γραµµένος σε γλώσσα προγραµµατισµού Fortran και περιγράφει την αλληλεπίδραση ροής και ρύπανσης µεταξύ επιφανειακών και υπόγειων νερών. Παρότι το αντικείµενο της παρούσας µεταπτυχιακής εργασίας εστιάζει στην προσοµοίωση της ρύπανσης της κορεσµένης ζώνης εξαιτίας της λίπανσης των αγροτικών εκτάσεων, κρίθηκε σκόπιµο να γίνει µια πιο ευρεία βιβλιογραφική διερεύνηση, µε σκοπό να δηµιουργηθεί µια βάση δεδοµένων εύχρηστη στον καθέναν που θα ασχοληθεί µε το αντικείµενο της ρύπανσης του εδάφους εξαιτίας νιτρικών γενικότερα. Επειδή, το θέµα είναι πολύπλοκο και πολύπλευρο έγινε προσπάθεια οµαδοποίησης των κειµένων που βρέθηκαν. Η πρώτη οµάδα εργασιών αναφέρεται στις διεργασίες του κύκλου του αζώτου στο έδαφος. Στη συνέχεια του κεφαλαίου αυτού αναφέρονται συνοπτικά οι κυριότερες διεργασίες. Επίσης, διερευνήθηκαν οι αιτίες πρόκλησης νιτρικής ρύπανσης, κυριότερες των οποίων είναι η λίπανση των καλλιεργειών, τα αστικά και βιοµηχανικά απόβλητα και τα κόπρανα των ζώων. Μια ακόµα οµαδοποίηση των κειµένων έγινε ως προς το αν η µελέτη έγινε στην κορεσµένη ή στην ακόρεστη ζώνη του εδάφους. Οι διεργασίες που συντελούνται στις δύο αυτές ζώνες είναι διαφορετικές. Στην ακόρεστη ζώνη συντελείται κυρίως η διεργασία της νιτροποίησης ενώ στην κορεσµένη ζώνη κύρια διεργασία είναι η απονιτροποίηση, χωρίς βέβαια να αποκλείεται η διεργασία της νιτροποίησης. Όσον αφορά την κορεσµένη ζώνη, δε µπορεί να υπάρχει πλήρης γνώση των διεργασιών που συντελούνται. Μερικοί παράγοντες που παίζουν ρόλο είναι το βάθος κάτω από την επιφάνεια του εδάφους στο οποίο βρίσκεται η ελεύθερη επιφάνεια, το πάχος του υδροφορέα, το ph του εδάφους, η πηγή ρύπανσης, η ποσότητα του ρύπου που εισέρχεται στο έδαφος κ.α. Συνεπώς, σε κάθε περιοχή οι διεργασίες είναι Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 12

10 Κεφάλαιο 2 «Βιβλιογραφική Διερεύνηση» διαφορετικές. Η τελευταία οµάδα περιλαµβάνει κείµενα που προσοµοιώνουν τη ρύπανση µε κάποιο µαθηµατικό µοντέλο, και ιδιαίτερα µε τον κώδικα MODFLOW, ο οποίος χρησιµοποιείται και στην παρούσα εργασία. Κύκλος του αζώτου στο έδαφος Προσοµοίωση διεργασιών του κύκλου του Ν 2 στην ακόρεστη ζώνη Προσοµοίωση διεργασιών του κύκλου του Ν 2 στην κορεσµένη ζώνη. Προσοµοίωση µε το πρόγραµµα ΜODFLOW 1 M.R.Trudell A. Sirulnik H.E. Donier T. Rosswall R. Well Inselsbacher M. Kaleem Mørkved 2007 Geoffrey Delin 2002 N. K. Narda 2002 E. Ledoux 2007 Κeith Halford Ledoux E 2007 Celine Conan Huaming Guo 2006 Gunter Wriedt 2007 M. Almasri 2007 Keith Schilling 2006 D. Lapwortha 2007 J. Molenat 2002 Carl Hoffmann 2006 V. Penky 1989 M. Almasri 2007 Arne Gustafson Nicolas Flipo 2007 S. Jayasundara 2007 T. Nielsen 1998 Zakaria Saadi 2003 M. T. Adetunji Gunter Wriedt 2006 Kai Kohler Bijay Singh 1978 Mee-Sun Lee C. Dahm 1998 Mee-Sun Lee 1987 Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 13

11 Κεφάλαιο 2 «Βιβλιογραφική Διερεύνηση» 12 Jose Miguel 2003 R. Bhandral 2007 Πίνακας 2.1 Οµαδοποίηση των κειµένων 2.2 Μετασχηµατισµός του αζώτου στο έδαφος Εικόνα 2.1 Εννοιολογικό µοντέλο του κύκλου του αζώτου στο έδαφος και τα υπόγεια νερά Ανάλογα µε την πηγή, το άζωτο εισέρχεται στο υπέδαφος ή ως οργανικό ή ως ανόργανο. Το οργανικό άζωτο προέρχεται από ενώσεις όπως τα αµινοξέα, τις αµίνες και τις πρωτεΐνες. Το ανόργανο άζωτο προέρχεται από το αµµώνιο, τα νιτρώδη και τα νιτρικά. Το άζωτο από τα λιπάσµατα είναι ανόργανης µορφής (συνήθως NH + 4, NO - 3 ) ενώ το Ν από ανεπεξέργαστα ή µερικώς επεξεργασµένα λύµατα και από κοπριές συναντάται είτε στην οργανική είτε στην ανόργανη µορφή του. Οι µετασχηµατισµοί του Ν στο υπέδαφος περιλαµβάνουν την : αµµωνίωση, δηλαδή τη βιολογική µετατροπή του οργανικού Ν σε NH 4 -Ν, νιτροποίηση, δηλαδή τη βιολογική οξείδωση του NH 4 -Ν σε NH 3 -Ν, απονιτροποίηση, δηλαδή τη βιολογική αναγωγή του NH 3 -Ν σε αέρια υποπροϊόντα όπως το N 2 Ο ή το N 2, Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 14

12 Κεφάλαιο 2 «Βιβλιογραφική Διερεύνηση» εξαέρωση της αµµωνίας. Η διαδικασία µετασχηµατισµού του Ν στο υπέδαφος περιλαµβάνει την: διάχυση των µορφών του αµµωνίου, διάχυση των µορφών των νιτρικών, µεταφορά οποιασδήποτε µορφής, µαζί µε το νερό. Στην Εικόνα 2.1 περιγράφονται οι σηµαντικότεροι µετασχηµατισµοί του αζώτου από την επιφάνεια του εδάφους έως τα υπόγεια νερά. Ο όγκος του αζώτου που εισέρχεται στο έδαφος είναι υπό µορφή αµµωνίου (NH4 + ). Τα αµµωνιακά ιόντα µπορούν να οξειδωθούν γρήγορα σε νιτρώδες άλας (NO2 ) παρουσία οξυγόνου από τα αυτότροφα βακτήρια (τα σηµαντικότερα εκ των οποίων είναι τα Nitrosomonas). Αυτό είναι το πρώτο βήµα στο στάδιο της νιτροποίησης, Στο δεύτερο στάδιο, τα αυτότροφα βακτήρια (που ονοµάζονται Nitrobacter) οξειδώνουν το νιτρώδες άλας σε νιτρικό άλας. Η διαδικασία που περιγράφηκε ονοµάζεται νιτροποίηση και εµφανίζεται συνήθως στην ακόρεστη ζώνη. Οι χηµικές αντιδράσεις κατά τα δύο στάδια είναι οι εξής: NH /2 O 2 NO H + + H 2 O (2.1) NO /2O 2 NO 3 - (2.2) Και τα δύο στάδια της νιτροποίησης απελευθερώνουν ένα σηµαντικό ποσό ελεύθερης ενέργειας. Σε κανονικές συνθήκες η δεύτερη αντίδραση ακολουθεί την πρώτη. Έτσι το αµµωνιακό άζωτο µετατρέπεται σε νιτρικά και αποφεύγεται η συσσώρευση των νιτρωδών, τα οποία σε συγκεντρώσεις ακόµα και λίγων ppm, είναι εξαιρετικά τοξικά σε φυτά και ζώα. Η συνολική αντίδραση της νιτροποίησης γραµµένη για ένα electron - mole, (2.3) 1/4 O 2 + 1/8 NH 4 + έχει σταθερά ισορροπίας Κ= /8 NO /4 H + + 1/8 H 2 O Από θερµοδυναµική λοιπόν άποψη η αντίδραση της νιτροποίησης είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 15

13 Κεφάλαιο 2 «Βιβλιογραφική Διερεύνηση» Είναι αξιοσηµείωτο ότι ανεξάρτητα από την πηγή των αµµωνιακών (αζωτοδέσµευση, λίπανση, λύµατα κ.τ.λ) η νιτροποίηση προκαλεί µείωση του ph των νερών και εδαφών. Στη συνέχεια, στα υπόγεια νερά, το νιτρικό άλας µετατρέπεται σε αέριο αζώτο από τη διάσπαση νιτρικών. Αυτή η διαδικασία ονοµάζεται απονιτροποίηση. Η απονιτροποίηση είναι η αναγωγή των νιτρικών σε νιτρώδη και στη συνέχεια σε οξείδια του αζώτου και τελικά σε άζωτο κατά το σχήµα: 2 ΝΟ 3-2 ΝΟ 2-2 ΝΟ Ν 2 Ο Ν 2 (2.4) Απουσία οξυγόνου, τα νιτρικά χρησιµοποιούνται από διάφορους µικροοργανισµούς (βακτήρια) σαν ένας εναλλακτικός δέκτης ηλεκτρονίων. Τα βακτήρια ( Pseudomonas, Bacillus, Micrococcus, και Αchromobacter ) αυτά είναι αναερόβια και ετερότροφα δηλαδή παίρνουν ενέργεια από την οξείδωση των οργανικών ουσιών. Υπάρχουν και αυτότροφα βακτήρια (Thiobacllus denitrificans) που παίρνουν την απαραίτητη ενέργεια από την οξείδωση των θειούχων σε θειικά. Μία ειδική περίπτωση αναγωγής των νιτρικών είναι αυτή που οδηγεί στο σχηµατισµό αερίου αζώτου. Σε ph=7.00 η απόδοση ελεύθερης ενέργειας ανά electron - mole της αντίδρασης : - 1/5 ΝΟ 3 + 1/4 (CH 2 O) + 1/5 H + 1/10 N 2 + 1/4 CO 2 + 7/20 H 2 O (2.5) είναι kcal και είναι µικρότερη από την απόδοση της µετατροπής των νιτρικών σε νιτρώδη. Στο έδαφος η απονιτροποίηση συµβαίνει κάτω ορισµένες συνθήκες: πρέπει να υπάρχει έτοιµη οργανική ύλη για να αποικοδοµηθεί. ο αέρας του εδάφους πρέπει να περιέχει λιγότερο από 10% οξυγόνο ή λιγότερο από 0.2 mg/l O 2 στο υδατικό διάλυµα. θερµοκρασία από 2 έως 50 ο C, µε ευνοϊκότερη τη θερµοκρασία ο C Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 16

14 Κεφάλαιο 2 «Βιβλιογραφική Διερεύνηση» πολύ όξινα εδάφη (ph<5) παρεµποδίζουν τη γρήγορη απονιτροποίηση και δηµιουργούν συνθήκες όπου το κυρίαρχο προϊόν της αναγωγής των νιτρικών είναι το Ν 2 Ο. Γενικά στο έδαφος όταν τα επίπεδα του οξυγόνου είναι πολύ χαµηλά, το τελικό προϊόν της απονιτροποίησης είναι τα αέριο άζωτο (Ν 2 ). Αξίζει όµως να σηµειωθεί, ότι κάτω από τις µεταβαλλόµενες συνθήκες αερισµού του εδάφους δηµιουργούνται επίσης τα αέρια οξείδια του αζώτου Ν 2 Ο και ΝΟ. Η αναλογία ανάµεσα στα διάφορα αέρια προϊόντα της απονιτροποίησης εξαρτάται από το ph, τη θερµοκρασία, τη έλλειψη του οξυγόνου και τη συγκέντρωση των νιτρικών και νιτρωδών. Για παράδειγµα η παραγωγή του Ν 2 Ο ευνοείται όταν η συγκέντρωση των νιτρικών και νιτρωδών είναι υψηλή και η συγκέντρωση του οξυγόνου δεν είναι τόσο χαµηλή. Σε πολύ όξινες συνθήκες σχεδόν ολοκληρωτικά σχηµατίζεται Ν 2 Ο. Το ΝΟ βρίσκεται σε χαµηλά επίπεδα και κυρίως σε όξινες συνθήκες. Συνθήκες που επιδρούν στην νιτροποίηση Τα βακτήρια της νιτροποίησης είναι πολύ πιο ευαίσθητα στις περιβαλλοντικές συνθήκες σε σύγκριση µε τους ετερότροφους οργανισµούς που απελευθερώνουν το αµµώνιο από τις οργανικές αζωτούχες ενώσεις. Μερικές από τις συνθήκες που επιδρούν στη διαδικασία της νιτροποίησης είναι : Συγκέντρωση των αµµωνιακών: Νιτροποίηση θα συµβεί εάν υπάρχουν αµµωνιακά ιόντα. Παράγοντες όπως υψηλός λόγος C/N που εµποδίζει την απελευθέρωση των αµµωνιακών, εµποδίζει και τη νιτροποίηση. Υψηλές συγκεντρώσεις αµµωνίας ή ουρίας είναι τοξικές για τα βακτήρια Nitrobacter. Χωρίς τα βακτήρια αυτά τα νιτρώδη δεν οξειδώνονται σε νιτρικά, µε αποτέλεσµα να συσσωρεύονται σε τοξικές συγκεντρώσεις στα νερά και στο έδαφος. Αερισµός : Όπως αναφέρθηκε τα βακτήρια της νιτροποίησης είναι υποχρεωτικά αερόβια, εποµένως οι αερόβιες συνθήκες είναι απαραίτητες για την µετατροπή των αµµωνιακών σε νιτρικά. Πηγή του άνθρακα : Τα νιτροποιητικά βακτήρια είναι αυτότροφοι οργανισµοί και δεν χρειάζονται οργανική ύλη είτε σαν πηγή άνθρακα είτε σαν πηγή ενέργειας. Συνήθως χρησιµοποιούν CO 2 ή διττανθρακικά ιόντα σαν πηγή άνθρακα για τις µεταβολικές τους ανάγκες. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 17

15 Κεφάλαιο 2 «Βιβλιογραφική Διερεύνηση» Θερµοκρασία : Ιδανική θερµοκρασία για τη νιτροποίηση είναι ο C. H νιτροποίηση είναι πολύ αργή σε χαµηλές θερµοκρασίες και διακόπτεται κάτω από τους 5 ο C. Επίσης, σε υψηλές θερµοκρασίες πάνω από τους 35 ο C ο ρυθµός της επιβραδύνεται και διακόπτεται σε θερµοκρασίες πάνω από τους 50 ο C. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 18

16 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» 2.3 Προσθήκη των εξισώσεων της δίαιτας νιτρικών στον κώδικα IRENE Σκοπός του υποκεφαλαίου αυτού είναι η προσθήκη των εξισώσεων οι οποίες περιγράφουν τη δίαιτα των νιτρικών στα υπόγεια νερά στον κώδικα IRENE, ο οποίος περιγράφει την αλληλεπίδραση ροής και ρύπανσης µεταξύ επιφανειακών και υπόγειων νερών. Ο κώδικας µπορεί να προσοµοιώσει τη µεταφορά και τη διάχυση συντηρητικού ρύπου τόσο στα υπόγεια όσο και στα επιφανειακά νερά. Εποµένως, έγινε προσθήκη των εξισώσεων (σε γλώσσα προγραµµατισµού Fortran) που περιγράφουν την αντίδραση της νιτροποίησης και απονιτροποίησης στα υπόγεια νερά. Η γενική εξίσωση µεταφοράς-διάχυσης ρύπου στα υπόγεια νερά, που χρησιµοποιείται στο πρόγραµµα IRENE, είναι η εξής: ( θc) C C C = θd xx + θd xy + θd xz + t x x x y x z C C C + θd yx + θd yy + θd yz + y x y y z z ( θv C) ( θv C) ( θv C) px py pz x y z (2) (1) C C C + θd zx + θd zy + θd zz z x z y z z (1) (1) + QSGC (3) SG + R { (4) (2.6) όπου C [M/L 3 ] είναι η συγκέντρωση του ρύπου, D xx, D yy and D zz [L 2 /T] είναι οι βασικές συνιστώσες του συντελεστή υδροδυναµικής διασποράς κατά τους άξονες x, y και z αντίστοιχα, D xy, D yx, D xz, D zx, D yz and D zy [L 2 /T] είναι οι δευτερεύουσες συνιστώσες του συντελεστή υδροδυναµικής διασποράς, θ είναι το πορώδες του πορώδους µέσου, C SG [M/L 3 ] είναι η συγκέντρωση της πηγής ή της καταβόθρας της ροής Q SG [1/T] και ΣR είναι ο όρος που περιγράφει τους χηµικούς µετασχηµατισµούς. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 19

17 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» Οι αριθµηµένοι όροι στην εξίσωση (2.6) αναφέρονται στην υδροδυναµική διάχυση (όρος 1), στη µεταφορά (όρος 2), στην επίδραση πηγής ή καταβόθρας (όρος 3) και στο χηµικό µετασχηµατισµό (όρος 4). Οι v px, v py και v pz [L/T] είναι οι συνιστώσες της ταχύτητας στο πορώδες µέσο κατά τους άξονες x, y και z αντίστοιχα και σχετίζονται µε τις ταχύτητες Darcy σύµφωνα µε τις ακόλουθες εξισώσεις: u v = p px (2.7) θ v v = p py (2.8) θ w p v pz = (2.9) θ Όπου u p, v p και w p είναι οι συνιστώσες της ταχύτητας Darcy κατά τους άξονες x, y και z αντίστοιχα. To Υδροδυναµικό πρότυπο διασποράς καθορίζεται σύµφωνα µε το Bear (1979) από τις ακόλουθες εξισώσεις: v v x y v z * D xx = α L + α TH + α TV + D (2.10) v v v v y v x v z * D yy = α L + α TH + α TV + D (2.11) v v v v v z v x y * D zz = α L + α TV + α TV + D (2.12) v v v v x v y D xy = D yx = (α L - α TH ) v (2.13) v x v z D xz = D zx = (α L - α TV ) v (2.14) v yv z D yz = D zy = (α L - α TV ) v (2.15) όπου αl [L] είναι η διαµήκης διάχυση, α TH [L] είναι η οριζόντια εγκάρσια διάχυση, α TH [L] είναι η κάθετη εγκάρσια διάχυση, D* [L 2 /T] είναι ο µοριακός συντελεστής διάχυσης και v [L/T] είναι το µέγεθος του διανύσµατος ταχύτητας διήθησης. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 20

18 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» Ανάπτυξη του όρου του χηµικού µετασχηµατισµού Ο όρος του χηµικού µετασχηµατισµού στη περίπτωση που ο ρύπος είναι αµµωνιακό άζωτο αναλύεται ως εξής. ΣR=r 1 +r 2 +r 3 +r 4 (2.16) Όπου r 1 : δηλώνει την αντίδραση της οξείδωσης του αµµωνίου σε νιτρώδες άλας r 2 : δηλώνει την αντίδραση της οξείδωσης του νιτρώδους άλατος στο νιτρικό άλας r 3 : δηλώνει τη διαδικασία της απονιτροποίησης r 4 : δηλώνει την οξείδωση του οργανικού υποστρώµατος Η αντίδραση της οξείδωσης του αµµωνίου σε νιτρώδες άλας είναι η εξής: r 1 :NH /2O 2 (aq) NO H 2 O + 2H + (2.17) Η αντίδραση της οξείδωσης του νιτρώδους άλατος στο νιτρικό άλας είναι η εξής: r 2 :NO /2O 2 (aq) NO 3 - (2.18) Οι παραπάνω εξισώσεις, όπως έχει ήδη αναφερθεί, περιγράφουν τη διαδικασία της νιτροποίησης. Οι κινητικές εξισώσεις για τη νιτροποίηση έχουν την ακόλουθη µορφή (2.19) (2.20) όπου Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 21

19 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» r 1 είναι το ποσοστό χρησιµοποίησης του οργανικού υποστρώµατος από τη διαδικασία οξείδωσης του αµµωνίου (mg/(l day)), r 2 το ποσοστό χρησιµοποίησης του οργανικού υποστρωµάτων από τη διαδικασία οξείδωσης νιτρώδους άλατος (mg/(l day)), το µέγιστο ποσοστό χρησιµοποίησης του οργανικού υποστρώµατος για τη νιτροποίηση, µε το οποίο το αµµωνιακό άζωτο µετατρέπεται σε νιτρώδης (l/day), το µέγιστο ποσοστό χρησιµοποίησης του οργανικού υποστρωµάτων για τη νιτροποίηση, µε το οποίο το νιτρώδης µετατρέπεται σε νιτρικά(l/day), X 1 η συγκέντρωση της αυτότροφης βιοµάζας που απαιτείται για την οξείδωση της αµµωνίας (mg/l), X 2 η συγκέντρωση της αυτότροφης βιοµάζας που απαιτείται για την οξείδωση του νιτρώδες (mg/l), K NH4, K NO2 και K O2 οι σταθερές ηµικορεσµού για τα NH + 4, NO - 2 και τα Ο 2 (mg/l), και k b1 και k b2 είναι η σταθερά παρεµπόδισης για την οξείδωση της αµµωνίας και την οξείδωση του νιτρώδες (mgl). Ο διαλυµένος οργανικός άνθρακας είναι η πηγή µικροβιακής και αντίδρασης νιτρικών αλάτων, και υποτίθεται ότι ήταν αµετάβλητος. Σε αυτό το έγγραφο, οι οργανικές ενώσεις αντιπροσωπεύονται από τον απλουστευµένο χηµικό τύπο CH2O, και υποτίθεται ότι υποβιβάστηκαν από τους ετεροτροπικούς µικροοργανισµούς κάτω από αερόβιες συνθήκες. Η γενική αντίδραση για τη διάσπαση νιτρικών (διαδικασία απονιτροποίησης) είναι η εξής: r 3 :CH 2 O + 4/5NO 3 2/5N2 + 4/5HCO /5CO 2 (aq) + 1/5H 2 O (2.21) Οι κινητικές εξισώσεις για τη διάσπαση νιτρικών έχουν την ακόλουθη µορφή (2.22) Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 22

20 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» Όπου r 3 είναι το ποσοστό χρησιµοποίησης του οργανικού υποστρώµατος από τη διάσπαση των νιτρικών (mg/(l day)), είναι το µέγιστο ποσοστό χρησιµοποίησης οργανικού υποστρώµατος για τη διάσπαση νιτρικών, µε το οποίο το άλας-άζωτο µειώνεται στο αέριο αζώτου (l/day), K CH2O, K NO3 οι σταθερές ηµικορεσµού για τα CH 2 O και NO 3 (mg/l), X 3 η συγκέντρωση ετερότροφων βιοµαζών (mg/l) και k b3 και k O2I είναι η σταθερά παρεµπόδισης της ετεροτροφικής βιοµάζας και οξυγόνου(mg/l). Μεταφορά διαλυµένου οργανικού άνθρακα και διαλυµένου οξυγόνου Οι απώλειες αζώτου µέσω των διαδικασιών διάσπασης νιτρικών απαιτούν ένα κατάλληλο υπόστρωµα άνθρακα για να υποστηρίξουν τη βιολογική δραστηριότητα στη διαποτισµένη ζώνη. Η βιοδιάσπαση των οργανικών ενώσεων αντιπροσωπεύεται ως αντίδραση οξείδωσης από ένας µικροβιακός πληθυσµός που µεσολαβεί. Η στοιχειοµετρία της οξείδωσης του DOC µπορεί να γραφτεί όπως: r 4 : CH 2 O +O 2 (aq) CO 2 (aq) +H 2 O (2.23) Οι κινητικές εξισώσεις για την οξείδωση του DOC έχουν την ακόλουθη µορφή (2.24) όπου r 4 είναι το ποσοστό χρησιµοποίησης του οργανικού υποστρώµατος κατά τη διάσπαση νιτρικών (mg/(l day)), το µέγιστο ποσοστό χρησιµοποίησης οργανικού υποστρώµατος για την οργανική οξείδωση άνθρακα (l/day). Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 23

21 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» Μικροβιακές αντιδράσεις Ο µικροβιακός πληθυσµός εντοπίζεται έχοντας τρεις τύπους µικροβιακών βιοµαζών που περιλαµβάνουν τα αυτότροφα βακτηρίδια για την οξείδωση της αµµωνία, τα αυτότροφα βακτηρίδια για την οξείδωση του νιτρώδες και τα ετερροτροφικά βακτηρίδια. Οι εξισώσεις για το ποσοστό αύξησης της βιοµάζας έχουν την ακόλουθη µορφή: (2.25) (2.26) (2.27) όπου Y 1, Y 2 και Y 3 είναι οι µικροβιακοί συντελεστές παραγωγής για τα αυτότροφα αµµωνία-οξειδωτικά βακτηρίδια, τα αυτότροφα άλας-οξειδωτικά βακτηρίδια και τα ετεροτροπικά βακτηρίδια (υπόστρωµα mg biomass/mg), αντίστοιχα, και d 1, d 2 και d 3 είναι σταθερές ποσοστού θάνατος ή συντήρησης (l/day) των αυτότροφων βακτηριδίων για την οξείδωση της αµµωνία, των αυτότροφων βακτηριδίων για την οξείδωση του νιτρώδες και των ετεροτροφικών βακτηριδίων Επαλήθευση του τροποποιηµένου κώδικα IRENE Για τον έλεγχο του τροποποιηµένου κώδικα IRENE χρησιµοποιήθηκε σχετικό υπολογιστικό παράδειγµα από τη βιβλιογραφία (Widdowson et al., 1988, Mee-Sun Lee et al., 2005). Τα αποτελέσµατα του κώδικα IRENE συγκρίθηκαν µε τα αποτελέσµατα του κώδικα των Mee-Sun Lee et al. (2005) για το υπολογιστικό παράδειγµα το οποίο περιγράφεται στην επόµενη παράγραφο. Η επιβεβαίωση του κώδικα IRENE µε στοιχεία πεδίου δεν ήταν δυνατή λόγω έλλειψης µετρήσεων της συγκέντρωσης των διάφορων µορφών αζώτου (ΝΗ + 4, ΝΟ - 2, ΝΟ - 3 ) στην περιοχή µελέτης. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 24

22 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» Περιγραφή παραδείγµατος επιβεβαίωσης του κώδικα IRENE Χρησιµοποιείται µια µονοδιάστατη εργαστηριακή στήλη µήκους 50 εκατοστών (Widdowson et al., 1988, Mee-Sun Lee et al., 2005). Το διάστηµα των κόµβων είναι 0.5cm. Οι υδροδυναµικές ιδιότητες και οι αριθµητικές παράµετροι δίνονται στον πίνακα 2.2. Οι αρχικές συγκεντρώσεις του οργανικού υποστρώµατος, του οξυγόνου, των νιτρικών αλάτων και της βιοµάζας είναι 1.0, 2.0 και 5.0 mg/l, και 3.64*10-3 mg/cm 3, αντίστοιχα, και είναι οµοιόµορφες πέρα από την περιοχή. Οι συγκεντρώσεις του οργανικού υποστρώµατος, του οξυγόνου, των νιτρικών αλάτων και της βιοµάζας στο αριστερό όριο της στήλης είναι 20.0, 2.0 και 5.0 mg/l, και 3.64*10-3 mg/cm 3, αντίστοιχα. Επίσης ισχύει ότι θc/θx=0 (η κλίση της συγκέντρωσης) για όλες τις διαλυτές ουσίες καθορίζεται ίση µε µηδέν για το αριστερό όριο. Οι παράµετροι αντίδρασης κινητικών Monod που χρησιµοποιούνται για αυτήν την περίπτωση παρατίθενται στον πίνακα 2.2. Ο χρόνος προσοµοίωσης είναι 4 και 8 ηµέρες. Τα αποτελέσµατα φαίνονται και σχολιάζονται παρακάτω. Στη συνέχεια ακολουθεί µια δεύτερη προσοµοίωση που παρουσιάζει την οξείδωση της αµµωνία σύµφωνα µε τις εξισώσεις που έχουν προαναφερθεί. Οι αρχικές συγκεντρώσεις του οργανικού υποστρώµατος, του οξυγόνου, της αµµωνίας και της βιοµάζας είναι 1.0, 2.0, 6.0 και mg/l, αντίστοιχα, και είναι οµοιόµορφες πέρα από την περιοχή. Οι συγκεντρώσεις του οργανικού υποστρώµατος, του οξυγόνου, της αµµωνίας και της βιοµάζας στο αριστερό όριο της περιοχής καθορίζονται σε 10.0, 2.0, 6.0 και mg/l, αντίστοιχα. Οι υδροδυναµικές παράµετροι αντίδρασης παραµέτρων και κινητικών Monod δίνονται στον πίνακα 2.2. Ο χρόνος προσοµοίωσης είναι 12 ηµέρες και το µέγεθος του χρονικού βήµατος 0.12 ηµέρες. Παράµετροι Υδραυλική αγωγιµότητα (cm/day) Τιµές 832 Πορώδες 0.44 Συντελεστής διάχυσης (cm) 0.5 Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 25

23 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» Μέση γραµµική ταχύτητα 10 (cm/day) (day) 10 (day) 10 (day) 40 (day) 30 K NH4 (mg/l) 1 K NO2 (mg/l) 1.8 K NO3 (mg/l) 2.6 K CH2O (mg/l) 40 k O2I (mg/l) 0,01 k b1 (mg/l) 1 k b2 (mg/l) 1 k b3 (mg/l) 0.5 Y Y Y d 1 (day) 0.02 Παράµετροι Τιµές d 2 (day) 0.02 d3 (day) 0.02 Πίνακας 2.2 Τιµές των σταθερών του πειράµατος Αποτελέσµατα Σχολιασµός Για την επαλήθευση των αποτελεσµάτων συγκρίνουµε τα αποτελέσµατα του κώδικα µε αυτά του πειράµατος. Η ψηφιοποίηση των αποτελεσµάτων του πειράµατος έγινε µε τη βοήθεια του προγράµµατος surfer 8. Με τη συνεχή γραµµή φαίνονται τα αποτελέσµατα του κώδικα ενώ µε τα σηµεία τα αποτελέσµατα της ψηφιοποίησης. Παρατηρείται ότι τα το σφάλµα είναι πολύ µικρό και συνεπώς ο τα αποτελέσµατα του κώδικα είναι πλήρως αποδεκτά. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 26

24 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» ιάγραµµα 2.1 Αποτελέσµατα τις προσοµοίωσης για t=4ηµέρες. Από το διάγραµµα παρατηρείται ότι στην αρχή της στήλης οι συγκεντρώσεις του οργανικού υποστρώµατος, του οξυγόνου και των νιτρικών είναι αυτές που εισάγονται στο αριστερό όριο. Στη συνέχεια, όπου η συγκέντρωση του οξυγόνου είναι ακόµα σε υψηλές τιµές, η βιοµάζα καταναλώνει το οργανικό υπόστρωµα χρησιµοποιώντας την ενέργεια από το οξυγόνο. Αυτή η διεργασία πραγµατοποιείται έως ότου καταναλωθεί η συγκέντρωση του οξυγόνου. Για το διάστηµα αυτό η συγκέντρωση των νιτρικών παραµένει σταθερή. Στη συνέχεια η βιοµάζα µην έχοντας οξυγόνο παίρνει ενέργεια από τα νιτρικά έως ότου και αυτά φτάσουν σε µια κρίσιµη τιµή. Στο τέλος της στήλης παρατηρείται ότι οι συγκεντρώσεις των προηγούµενων στοιχείων έχουν σταθεροποιηθεί και έχουν τις τιµές και που είχε η στήλη. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 27

25 Κεφάλαιο 2 «Τροποποίηση κώδικα IRENE» ιάγραµµα 2.2 Αποτελέσµατα τις προσοµοίωσης για t=4ηµέρες. Στην 8η ηµέρα παρατηρείται ότι η βιοµάζα έχει καταναλώσει όλο το οξυγόνο και τα νιτρικά της στήλης µε αποτέλεσµα να σταµατήσει και η κατανάλωση του οργανικού υποστρώµατος. ιάγραµµα 2.3 Αποτελέσµατα τις προσοµοίωσης για t=4ηµέρες. Στο σχήµα αυτό περιγράφεται η οξείδωση της αµµωνίας. Παρατηρείται ότι η τιµή της αµµωνίας έχει σταθεροποιηθεί αφού πρώτα έχει µηδενιστεί η συγκέντρωση του οξυγόνου και έχει σταθεροποιηθεί η συγκέντρωση του οργανικού υποστρώµατος. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 28

26 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» Κεφάλαιο 3 Περιγραφή της περιοχής µελέτης 3.1 Οριοθέτηση της περιοχής µελέτης. Η περιοχή µελέτης βρίσκεται Βορειοδυτικά της Ελλάδας, στο νόµο Αιτωλοακαρνανίας, περίπου 250 km από την Αθήνα. Περιλαµβάνει µέρη των υδρολογικών λεκανών του Αχελώου, της Λυσιµαχείας και της Τριχωνίδας. Το µεγαλύτερο αστικό κέντρο της περιοχής είναι η πόλη του Αγρινίου. Πιο συγκεκριµένα, η περιοχή µελέτης οριοθετείται ανατολικά του ποταµού Αχελώου από το φράγµα του Στράτου και νότια έως το σηµείο που ενώνεται µε το ίµηκο ποταµό, περιλαµβάνει τη λίµνη Λυσιµαχεία και ένα κοµµάτι της λίµνης Τριχωνίδας έως τα καρστικά πετρώµατα (πετρώµατα µε πράσινο χρώµα στο χάρτη). Στο βόρειο και νότιο τµήµα οριοθετείται από τα αδιαπέραστα πετρώµατα του Φλύσχη. Στην εικόνα 3.1 φαίνεται το όριο της περιοχής µελέτης µε µαύρο χρώµα. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 29

27 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» Εικόνα 3.1 Γεωλογικός χάρτης και οριοθέτηση της περιοχής µελέτης. Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 30

28 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» 3.2 Φυσικό Περιβάλλον Η περιοχή µελέτης παρουσιάζει ήπιο σχετικά ανάγλυφο µε εναλλαγές πεδινών και λοφωδών εκτάσεων. Το λοφώδες τοπίο εντοπίζεται νότια και βόρεια - βορειοανατολικά της λίµνης Τριχωνίδας όπου και εµφανίζονται οι µεγαλύτερες κλίσεις του ανάγλυφου καθώς και τα µεγαλύτερα υψόµετρα της λεκάνης. Εικόνα 3.2: Ανάγλυφο της περιοχής µελέτης. Το κλίµα της περιοχής χαρακτηρίζεται ως µεσογειακό ήπιο κατά την ψυχρή περίοδο, µε µικρή νέφωση, χαµηλή ηλιοφάνεια και αυξηµένη υγρασία, λόγω και των λιµνών. Το καλοκαίρι χαρακτηρίζεται από υψηλές θερµοκρασίες άνω των είκοσι βαθµών Κελσίου (>20 C), οι οποίες καταγράφονται κατά τους (τέσσερις) µήνες, Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέµβριο. Η περιοχή του ήµου Αγρινίου είναι µία από τις περιοχές της Ελλάδας, που σηµειώνονται οι µεγαλύτερες θερµοκρασίες του θέρους. 3.3 ηµογραφικά στοιχεία Ο νοµός Αιτωλοακαρνανίας διοικητικά ανήκει στην Περιφέρεια υτικής Ελλάδος. Κατά την απογραφή του 1981 καταµετρήθηκαν στην περιοχή άτοµα, τα οποία αποτελούσαν το 41,21% του συνολικού πληθυσµού του νοµού Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 31

29 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» (συνολικός πληθυσµός νοµού: άτοµα). Κατά την απογραφή του 1991 ο αντίστοιχος πληθυσµός ήταν κάτοικοι, που αποτελούσαν το 42,17% του συνολικού πληθυσµού του νοµού. Παρατηρείται δηλαδή µια µικρή αύξηση πληθυσµού κατά 6,25%. Η πυκνότητα του πληθυσµού το 1991 ήταν περίπου 42 κάτοικοι /km 2, ενώ ο αντίστοιχος µέσος όρος για την Ελλάδα φτάνει τους 77 κατοίκους /km 2, γεγονός που δηλώνει ότι ο Νοµός Αιτωλοακαρνανίας είναι σχετικά αραιοκατοικηµένος και ενδεχοµένως να υπάρχει δυνατότητα περαιτέρω οικιστικής και οικονοµικής ανάπτυξης. 3.4 Κοινωνικο -οικονοµικά στοιχεία της περιοχής µελέτης - Χρήσεις γης Η κύρια οικονοµική ασχολία των κατοίκων της περιοχής είναι η γεωργία. Το 41% του ενεργού οικονοµικά πληθυσµού ασχολείται µε την γεωργία, κτηνοτροφία και αλιεία. Ακολουθεί ο κλάδος του εµπορίου, επισκευών, ξενοδοχείων και εστιατορίων, στον οποίο δραστηριοποιείται το 11% του οικονοµικά ενεργού πληθυσµού, ενώ ο τοµέας των κατασκευών έπεται, αφού σε αυτόν δραστηριοποιείται µόνον το 8% του προαναφερθέντος πληθυσµού. Ανεπτυγµένος είναι και ο κλάδος των µεταποιητικών βιοτεχνιών, ιδιαίτερα αυτών που αφορούν γεωργοκτηνοτροφικά προϊόντα, όπως ελαιουργεία, τυροκοµεία, σφαγεία και εργοστάσια συσκευασίας τροφίµων ( ιάγραµµα 3.1) (ΕΣΥΕ, 1997). Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 32

30 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» ιάγραµµα 3.1: Ποσοστό των ασχολιών των κατοίκων της περιοχής. Το σύνολο των καλλιεργούµενων εκτάσεων φτάνει τα στρέµµατα (1998), από τα οποία αρδεύονται τα στρέµµατα (πίνακας 3.1). Οι κύριες αγροκτηνοτροφικές δραστηριότητες αφορούν στην καλλιέργεια καπνού, βαµβακιού, ελαιοδέντρων, εσπεριδοειδών, κτηνοτροφών και στην παραγωγή ελαιόλαδου και γαλακτοκοµικών προϊόντων, ενώ αξίζει να σηµειωθεί ότι ο Ν. Αιτωλοακαρνανίας είναι πρώτος Νοµός σε παραγωγή καπνού σε όλη τη χώρα. Ρυθµός ΓΕΩΡΓΙΑ Μεταβολής ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ (στρέµµατα) ΑΡ ΕΥΘΕΙΣΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ (στρέµµατα) ΚΑΠΝΟΣ (τόνοι) ΒΑΜΒΑΚΙ (τόνοι) ΕΛΑΙΟΛΑ Ο (τόνοι) ΚΡΕΑΣ (τόνοι) ΓΑΛΑ (τόνοι) ΤΥΡΙ (τόνοι) Πίνακας 3.1. Τάσεις στην Γεωργία και ετήσιες παραγωγές των κύριων αγροκτηνοτροφικών προϊόντων για την περίοδο (ΕΣΥΕ, 1997). Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 33

31 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» ιάγραµµα 3.2 Κατανοµή στην ετήσια παραγωγή των κύριων αγροκτηνοτροφικών προϊόντων στον Ν. Αιτωλοακαρνανίας για το έτος 1996 (ΕΣΥΕ, 1997). Αναλυτικότερα, οι καλλιεργούµενες εκτάσεις και αγραναπαύσεις αποτελούν την κύρια χρήση γης µε ποσοστά 39,5 % (1991) στην περιοχή µελέτης. Ακολουθούν οι βοσκότοποι 26,20 % οι δηµόσιοι και 8.4 % οι ιδιωτικοί και τα δάση µε 7,3%. Σηµειώνεται επίσης ότι ένα ποσοστό 14% των εκτάσεων, καλύπτεται από νερά ενώ ένα 4,6 % καταλαµβάνεται από τους οικισµούς (διάγραµµα 3.3). ιάγραµµα 3.3 Χρήσεις γης στην περιοχή µελέτης κατά το έτος 1991 (ΕΣΥΕ, 1997). Γεωργική δραστηριότητα Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 34

32 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» Οι καλλιέργειες, που κατά κύριο λόγο απαντούν στην περιοχή, είναι: αραβόσιτος, τριφύλλια, βαµβάκια και ελιές. Είναι εφικτός ένας σε γενικές γραµµές, χωρικός διαχωρισµός των καλλιεργειών: γύρω από την Τριχωνίδα, όπου κατά κύριο λόγο καλλιεργούνται ελιές στην πεδινή περιοχή των Καλυβιών οκιµίου, όπου καλλιεργούνται τριφύλλια, αραβόσιτος, Λιπάσµατα, ζιζανιοκτόνα εντοµοκτόνα Σύµφωνα µε τα στοιχεία, που συγκεντρώθηκαν από τη /νση Γεωργίας της Νοµαρχία Αιτωλ/νίας, τους Αγροτικούς Συνεταιρισµούς και τον Οργανισµό Καπνού, κατά κύριο λόγο χρησιµοποιούνται: λιπάσµατα : Νιτρικά, φωσφορικά, αµµωνιακά, θειικό κάλιο, θειικό κάλιο µαγνήσιο θειική αµµωνία, καθώς και τα σύνθετα µε προεξέχοντα τα , , , και Στοιχεία, που να αφορούν την ποσότητα των λιπασµάτων, τα οποία καταναλώνονται ετησίως στην περιοχή µελέτης δεν υπάρχουν, λόγω της ύπαρξης πληθώρας προµηθευτών. Ζιζανιοκτόνα - παρασιτοκτόνα - εντοµοκτόνα: Ανάλογα µε το είδος της καλλιέργειας κοινά, σε όλες σχεδόν, είναι τα ΡΑRAQUΑΤ και GRΑΜΟΧΟΝ. Κατά κύριο λόγο χρησιµοποιούνται τα οργανοφωσφορικά, τα τριαζινικά (ατραζίνες και παράγωγα τους), τα καρβαµιδικά και λιγότερο τα οργανοχλωριοµένα µε κύριο το εντοµοκτόνο ΤΗΙΟDΑΝ, που αν και έχει απαγορευθεί (για χρήση στα καπνά, σύµφωνα µε τους αρµόδιους της Νοµαρχίας) χρησιµοποιείται ακόµα. Η µακροχρόνια χρήση (>30 χρόνια) και η τοξικότητα του εντοµοκτόνου αυτού καθιστά επιβεβληµένη τον έλεγχο τυχόν παρουσίας του στο νερό. Στα χρονικά πλαίσια της παρούσας µελέτης, ο έλεγχος που πραγµατοποιήθηκε σε δείγµατα επιφανειακών νερών δεν έδειξε την παρουσία ανιχνεύσιµων περιεκτικοτήτων του φυτοφαρµάκου αυτού. Από τα επικίνδυνα και επί µακρόν χρησιµοποιούµενα ζιζανιοκτόνα αναφέρουµε, επίσης, τις ατραζίνες και τα παράγωγα τους, το Paraquat, τη Simazine (σε ελιές -καλαµπόκι) και την Trifluraline και prometrine (σε βαµβάκι) κ.α. Να σηµειώσουµε, ότι σύµφωνα µε τις παρατηρήσεις µας, δεν λαµβάνεται κάποια ιδιαίτερη µέριµνα για τη συλλογή - καταστροφή των συσκευασιών των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, που µόλις Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 35

33 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» χρησιµοποιήθηκαν και οι οποίες συνήθως απορρίπτονται ανεξέλεγκτα σε ρέµατα, χωράφια κλπ. Ελαιοτριβεία Σύµφωνα µε τα στοιχεία της /νσης Γεωργίας του νοµού Αιτωλοακαρνανίας, στην περιοχή ενδιαφέροντος λειτουργούσαν, το 1997, 39 µονάδες ελαιοτριβείων. Υπάρχει µια σηµαντική συγκέντρωση µονάδων στο ανατολικό τµήµα της λεκάνης και µάλιστα γύρω από τη λίµνη Τριχωνίδα. Με δεδοµένη την περιοδική λειτουργία των µονάδων αυτών (Νοέµβριος - Ιανουάριος) και τη σηµαντική παραγωγική διαδικασία, αναµένεται να παράγονται ικανές ποσότητες υγρών αποβλήτων πλούσιων σε οργανικούς ρυπαντές. Τα απόβλητα αυτά, τα οποία διατίθενται ή επιφανειακά ή υπόγεια µέσω απορροφητικών βόθρων, επιβαρύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα. Τέλος, ένα µέρος των ελαιοτριβείων χρησιµοποιεί, ως µέθοδο επεξεργασίας των παραγόµενων υγρών αποβλήτων από την επεξεργασία της ελιάς τις τρεις στεγανές δεξαµενές. Η τελική διάθεση τον τρόπο αποβλήτων δεν είναι γνωστή. Τυροκοµεία Μέσα στα διοικητικά όρια των ήµων και Κοινοτήτων της περιοχής µελέτης λειτουργούσαν το 1997, 12 τυροκοµικές µονάδες Σφαγεία Στην περιοχή απαντούν 6 σφαγεία, τα οποία έχουν άµεση επήρεια στην ποιότητα του υδροφόρου ορίζοντα στην περιοχή του σφαγείου του ήµου Θεστιέων (γεώτρηση ΠΓ3), όπου και παρατηρήθηκαν και οι υψηλότερες περιεκτικότητες σε ΝΗ4. Η διάθεση των αποβλήτων στη συγκεκριµένη περίπτωση γίνεται απευθείας στο περιβάλλον χωρίς καµία επεξεργασία. Κτηνοτροφική δραστηριότητα Από το σύνολο της κτηνοτροφικής δραστηριότητας σηµαντικότερη, ειδικότερα για το χώρο µεταξύ του Αχελώου και των λιµνών Λυσιµαχείας και Τριχωνίδας, είναι η εκτροφή χοίρων. Στην περιοχή απαντούν 23 κτηνοτροφικές µονάδες, πολλές εκ των οποίων µε σηµαντικό αριθµό κεφαλών. Οι κτηνοτροφικές µονάδες αποτελούν µια από τις σηµαντικότερες πήγες Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 36

34 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» ρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα της περιοχής. Η διάθεση των υγρών αποβλήτων σε υπαίθριες απορροφητικές δεξαµενές επιβαρύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα µε οργανικούς ρυπαντές. Ειδικότερα, οι µονάδες που βρίσκονται δίπλα από τον ποταµό Αχελώο διαθέτουν τα λύµατα τους σε µεγάλους υπαίθριους απορροφητικούς βόθρους κατασκευασµένους µέσα σε χαλαρές ποτάµιες αποθέσεις υψηλής περατότητας. Άλλες ανθρωπογενείς δραστηριότητες Στην περιοχή µελέτης, εκτός από τις προαναφερθείσες µονάδες, υπάρχουν επίσης 8 µονάδες επεξεργασίας βρώσιµης ελιάς: - µία (1) στο Παναιτώλιο, - τέσσερις (4) στο Καινούργιο, - µία (1) στο Αγρίνιο, - µία (1) στη Μεγάλη Χώρα και - µία (1) στα Σπολαίιτα. Επιπρόσθετα, ένας ορυζόµυλος στο Αγρίνιο και σηµαντικός αριθµός ξηραντηρίων καπνών Βιρτζίνια απαντούν διάσπαρτα στο χώρο µελέτης. Στην περιοχή, αντίθετα, δεν απαντούν βαριές βιοµηχανικές και βιοτεχνικές µονάδες, βαφεία, βυρσοδεψεία, επιµεταλωτήρια κλπ. Συµπερασµατικά, ο Ν. Αιτωλοακαρνανίας παρουσιάζει τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά που συναντώνται και σε πολλές άλλες επαρχιακές περιοχές της χώρας τα τελευταία χρόνια, όπως τη σηµαντική µετακίνηση του πληθυσµού προς τα αστικά κέντρα και συνεπώς την ανάπτυξη του τριτογενούς τοµέα, την ελαφρά µείωση του αριθµού των ανθρώπων που ασχολούνται µε τη γεωργία και το χαµηλότερο κατά κεφαλήν εισόδηµα που παρατηρείται στις γεωργικές περιοχές σε σχέση µε τα αστικά κέντρα. 3.5 Περιβαλλοντική κατάσταση της περιοχής Οι σηµαντικότερες πηγές ρύπανσης της περιοχής προέρχονται από την εντατική αγροτική εκµετάλλευση, τα αστικά λύµατα, τα στερεά απορρίµµατα, τα απόβλητα γεωργικών βιοτεχνιών και κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων και οι επιχωµατώσεις υγροτοπικών περιοχών. Συγκεκριµένα, η εντατικοποίηση των καλλιεργειών και η αλόγιστη χρήση λιπασµάτων και φυτοφαρµάκων επιβαρύνουν σηµαντικά την ποιοτική κατάσταση των υπόγειων και επιφανειακών υδάτων. Στην Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 37

35 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» υδρολογική λεκάνη της Τριχωνίδας, πρόσφατες µελέτες, ανέδειξαν, ότι τόνοι λιπασµάτων χρησιµοποιούνται ετησίως για τις καλλιέργειες της περιοχής, από τους οποίους προκύπτει ότι το έδαφος εµπλουτίζεται µε τόνους άζωτο, τόνους φώσφορο και 703 τόνους κάλιο, ετησίως. Το ποσοστό των ουσιών αυτών που καταλήγουν στον υδάτινο αποδέκτη της περιοχής, υπολογίζεται ότι είναι 18% του συνολικού αζώτου και 3,8% του εδαφικού φωσφόρου. Έτσι, συµπεραίνεται ότι η φόρτιση της λίµνης Τριχωνίδας σε άζωτο και φώσφορο εξαιτίας της χρήσης λιπασµάτων, ανέρχεται σε τόνους άζωτο και 321 τόνους φώσφορο ετησίως. Όσο αφορά στα φυτοφάρµακα, τα οποία αποτελούν ιδιαίτερα επικίνδυνους ρυπαντές για το περιβάλλον και τη δηµόσια υγεία, αφού πολλά από αυτά είναι τοξικά, έχουν µεγάλους χρόνους παραµονής στα υδάτινα αποθέµατα και βιοσυσσωρεύονται στις τροφικές αλυσίδες, πρέπει να τονιστεί ότι η χρήση τους στην περιοχή της Τριχωνίδας είναι µειωµένη σε σχέση µε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Συγκεκριµένα, από µελέτες που πραγµατοποιήθηκαν στην περιοχή βρέθηκε ότι η συνολική δραστική ουσία των φυτοφαρµάκων στη γεωργική περιοχή της Τριχωνίδας ανήρχετο ετησίως περί τα 200 gr ανά στρέµµα. Η τιµή αυτή, συγκρινόµενη µε άλλες περιοχές της χώρας, όπως τα Ιωάννινα, όπου η συνολική δραστική ουσία των φυτοφαρµάκων αναφέρεται ότι είναι της τάξης των kg ανά στρέµµα, µπορεί να χαρακτηριστεί ιδιαιτέρως µειωµένη. Επιπλέον, οι µετρηθείσες συγκεντρώσεις των φυτοφαρµάκων στα ύδατα της περιοχής ήταν αρκετά χαµηλότερες των ορίων ανοχής των σχετικών διεθνών οργανισµών καθώς και των ορίων ποσιµότητας του νερού, που έχει θέσει ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας. Τα ελαιοτριβεία, τα οποία σήµερα φτάνουν τα τριάντα τρία και αποτελούν σηµαντικό οικονοµικό παράγοντα της περιοχής, δηµιουργούν επίσης αξιοσηµείωτο πρόβληµα ρύπανσης, αφού η διάθεση των αποβλήτων τους δεν γίνεται σύµφωνα µε την άδεια λειτουργίας τους σε στεγανούς βόθρους, αλλά συνήθως αυτά απορρίπτονται ανεπεξέργαστα, στα υδρορέµατα της περιοχής που καταλήγουν στη λίµνη. Έτσι, επιβαρύνονται σηµαντικά τα υδάτινα αποθέµατα της περιοχής µε επικίνδυνες τοξικές ουσίες, όπως οι πολυφαινόλες, οι πολυαλκοόλες και τα οργανικά οξέα, τα οποία έχουν µεγάλη φυτοτοξικότητα και επηρεάζουν άµεσα την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού που αποτελεί τον πρώτο κρίκο της τροφικής αλυσίδας µε απρόβλεπτες συνέπειες για τα οικοσυστήµατα. Άλλες πηγές ρύπανσης είναι τα αστικά λύµατα και απορρίµµατα που επιβαρύνουν σε µεγάλο βαθµό το υδρογραφικό δίκτυο της περιοχής και τη λίµνη Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 38

36 Κεφάλαιο 3 «Περιγραφή περιοχής μελέτης» Τριχωνίδα, αφού ο πληθυσµός των παραλίµνιων περιοχών πλησιάζει τους κατοίκους, ενώ απουσιάζει η φιλική προς το περιβάλλον διαχείριση των παραγόµενων λυµάτων και αποβλήτων. Πιο συγκεκριµένα, τα αστικά λύµατα, είτε απορρίπτονται σε απορροφητικούς βόθρους, µε σοβαρές επιπτώσεις στο υπόγειο υδάτινο περιβάλλον, είτε καταλήγουν άµεσα στους χείµαρρους της περιοχής και κατά συνέπεια στη λίµνη Τριχωνίδα. Αποδέκτης υγρών λυµάτων είναι επίσης και ο ποταµός Αχελώος. Πρέπει να σηµειωθεί, ότι δεν υπάρχει ολοκληρωµένο αποχετευτικό δίκτυο στην περιοχή και ότι προσφάτως ο δήµος Θέρµου εγκαινίασε τις εγκαταστάσεις του πρώτου βιολογικού καθαρισµού στην υδρολογική λεκάνη της Τριχωνίδας, ο οποίος επεξεργάζεται το 60% περίπου των αστικών λυµάτων του δήµου, ενώ το υπόλοιπο συνεχίζει να διατίθεται σε απορροφητικούς βόθρους. Τα στερεά απορρίµµατα αποτελούν άλλο ένα σηµαντικό περιβαλλοντικό πρόβληµα διότι δεν υπάρχει χώρος κατάλληλα οργανωµένος, για να δέχεται τα αστικά απόβλητα και να λειτουργεί ως Χώρος Υγειονοµικής Ταφής Απορριµµάτων (ΧΥΤΑ). Η διάθεση των απορριµµάτων γίνεται κατά τρόπο ανεξέλεγκτο σε ρέµατα, αγρούς κλπ. Ο µεγαλύτερος χώρος διάθεσης της περιοχής, στον οποίο «απορρίπτονται» τα στερεά απόβλητα του ήµου Αγρινίου και των γύρω Κοινοτήτων, βρίσκεται µέσα σε παλαιοκοίτη του ποταµού Αχελώου, νότια του φράγµατος Στράτου. Η απόθεση γίνεται πάνω σε χαλαρές ποτάµιες αποθέσεις υψηλής περατότητας και ελάχιστα ψηλότερα από τον υδροφόρο, ο οποίος είναι ορατός σε παρακείµενες εκσκαφές. Στη χωµατερή απορρίπτονται και απόβλητα σφαγείων. Αν και δεν υπάρχουν ποσοτικά στοιχεία ζυγίσεων, αλλά µε δεδοµένο, ότι στο ήµο Αγρινίου και στις Κοινότητες Αγίου Κων/νου, οκιµίου, Μεγάλης Χώρας, Πλάτανος και Καλύβια ζουν περίπου κάτοικοι (απογραφή 1991) και λαµβάνοντας υπόψη µία µέση παραγωγή 0,8 κιλά /κάτοικο/ ηµέρα, εκτιµείται ότι ο χώρος διάθεσης δέχεται 42 τόνους απορριµµάτων την ηµέρα, ποσότητα αρκετά µεγάλη για χώρο µη υγειονοµικής ταφής αποβλήτων. Ο χώρος διάθεσης αποτελεί εστία ρύπανσης όχι µόνο του υδροφόρου ορίζοντα αλλά και του ίδιου του ποταµού Αχελώου. Έτσι, µε κάθε εκδήλωση βροχόπτωσης, σηµαντικές ποσότητες ρυπαντών από τα αστικά απορρίµµατα της περιοχής οδηγούνται άµεσα στη λίµνη Τριχωνίδα, επιβαρύνοντας σε µεγάλο βαθµό την ποιοτική κατάσταση των υδάτων της. Συµπερασµατικά, µπορεί να ειπωθεί ότι το µεγαλύτερο ποσοστό ρύπανσης της υδρολογικής λεκάνης της Τριχωνίδας προέρχεται από τις γεωργικές πρακτικές οι Μεταπτυχιακή εργασία: Αλίκης Δ. Κύρκου Σελίδα 39

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Περιβάλλοντος

Τεχνική Περιβάλλοντος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9: Απομάκρυνση αζώτου Ευθύμιος Νταρακάς Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Προϋπολογισμός: Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ελλάδα Ισπανία. Ιταλία

Συνολικός Προϋπολογισμός: Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ελλάδα Ισπανία. Ιταλία 2009 2012 Συνολικός Προϋπολογισμός: 1.664.986 Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: 802.936 Ελλάδα Ισπανία Ιταλία Η παρουσίαση Η κατάσταση στην Ελλάδα Τι κάνουν στην Ισπανία Τι κάνουν στην Ιταλία Τι θα μπορούσαμε

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων Α όβλητα & Λύµατα Υγρά α όβλητα: τα υγρά και οι λάσπες που ρέουν εύκολα και αποβάλλονται από κατοικίες, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις, µεταφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟ Υ ΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΗΣ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΡΙΧΩΝΙ ΑΣ STUDY FOR THE WATER BALANCE OF TRICHONIS LAKE CATCHMENT

ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟ Υ ΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΗΣ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΡΙΧΩΝΙ ΑΣ STUDY FOR THE WATER BALANCE OF TRICHONIS LAKE CATCHMENT ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ EUROPEAN COMMISSION DIRECTORATE GENERAL - ENVIRONMENT ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE-ΦΥΣΗ 99 PROGRAMME LIFE-NATURE 99 ΕΡΓΟ: ΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΒΕΣΤΟΥΧΩΝ ΒΑΛΤΩΝ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ.

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ. Ρύπανση Νερού Ρύπανση του νερού είναι οποιαδήποτε ανεπιθύμητη αλλαγή στα φυσικά, χημικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του νερού, η οποία είναι ή μπορεί να γίνει,ζημιογόνος για τον άνθρωπο και τους υπόλοιπους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής

ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ Το σύστημα που απομακρύνει τα ακάθαρτα νερά από το περιβάλλον που ζει και εργάζεται ο άνθρωπος και τα διαθέτει τελικά, με τρόπο υγιεινό και

Διαβάστε περισσότερα

ιάρθρωση παρουσίασης 1. Ιστορικό διαχείρισης της λίµνης Πλαστήρα 2. Συλλογή και επεξεργασία δεδοµένων 3. Μεθοδολογική προσέγγιση

ιάρθρωση παρουσίασης 1. Ιστορικό διαχείρισης της λίµνης Πλαστήρα 2. Συλλογή και επεξεργασία δεδοµένων 3. Μεθοδολογική προσέγγιση Ανδρέας Ευστρατιάδης, υποψήφιος διδάκτορας Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών πόρων Ποσοτική και ποιοτική θεώρηση της λειτουργίας του ταµιευτήρα Πλαστήρα Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις από Υδραυλικά

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟ-ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Μαρία Π. Παπαδοπούλου, ρ. Πολιτικός Μηχανικός

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟ-ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Μαρία Π. Παπαδοπούλου, ρ. Πολιτικός Μηχανικός ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟ-ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Μαρία Π. Παπαδοπούλου, ρ. Πολιτικός Μηχανικός Τµήµα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνείο Κρήτης Πολυτεχνειούπολη, 73100,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Πηγή ενέργειας Θερμότητα Οργανισμός CH 2 ON. 01 P. 001 S. 0005 Άχρηστες Απαραίτητα δομικά στοιχεία (C, N, P, H, O, ιχνοστοιχεία) Ουσίες ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Φωτοσυνθετικοί οργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: 1. Οι εδαφικές ιδιότητες μεταβάλλονται: Α. Κατά μήκος των τριών αξόνων (x, y, z) Β. Με το πέρασμα του

Διαβάστε περισσότερα

Εκμετάλλευση και Προστασία των Υπόγειων Υδατικών Πόρων

Εκμετάλλευση και Προστασία των Υπόγειων Υδατικών Πόρων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εκμετάλλευση και Προστασία των Υπόγειων Υδατικών Πόρων Ενότητα 5: Πηγές και Τύποι Ρύπανσης Αναπληρωτής Καθηγητής Νικόλαος Θεοδοσίου ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υποβοηθητική Άσκηση-Χρήση ημιαντιδράσεων (υποχρεωτική η υποβολή για όσους δεν επέλεξαν το μάθημα Βιοχημικές Διεργασίες στο υδάτινο Περιβάλλον)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως:

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: Το νερό (Η 2 Ο) Το οξυγόνο (Ο 2 ) Ο άνθρακας (C) Το άζωτο (N 2 ) Το θείο (S) Οφώσφορος(P) κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Γήινη επιφάνεια Κατανομή υδάτων Υδάτινο στοιχείο 71% Ωκεανοί αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό 3% Εκμεταλλεύσιμο νερό 0,01% Γλυκό νερό 3% Παγόβουνα Υπόγεια ύδατα 2,99% Εκμεταλλεύσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Τι ξέρει ένας Μηχανικός Περιβάλλοντος;

Τι ξέρει ένας Μηχανικός Περιβάλλοντος; Τι ξέρει ένας Μηχανικός Περιβάλλοντος; Η Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος είναι συνδυασμός των εξής επιστημονικών πεδίων: Πολιτικών Μηχανικών (Τομέας Υδραυλικής) Χημικών Μηχανικών (Φαινόμενα Μεταφοράς,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ως βιολογικά τρόφιμα χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που προκύπτουν από ένα ειδικό είδος παραγωγής, τη βιολογική παραγωγή. Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική κατάσταση υδάτων λεκάνης Ανθεμούντα. Ανδρέας Ανδρεαδάκης Καθηγητής ΕΜΠ

Ποιοτική κατάσταση υδάτων λεκάνης Ανθεμούντα. Ανδρέας Ανδρεαδάκης Καθηγητής ΕΜΠ Ποιοτική κατάσταση υδάτων λεκάνης Ανθεμούντα Ανδρέας Ανδρεαδάκης Καθηγητής ΕΜΠ Γενικά στοιχεία Έκταση 319 km 2 Αριθμός υπολεκανών 9 3 λίμνες 35 ΥΣ ποταμών 5 ΥΣ υπόγειων υδάτων Εκτίμηση Πιέσεων σε επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Εισαγωγή Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Στοιχεία βιογεωχημείας Μονάδες σύστασης διαλυμάτων/ μετατροπές ΠΛΑΙΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ Προσδιορίσαμε τις σχέσεις που πρέπει να ικανοποιούν οι στοιχειομετρικοί συντελεστές μιας συνολικής μικροβιακής «αντίδρασης»

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη αξιοποίηση αποβλήτων από αγροτοβιομηχανίες. για την παραγωγή ενέργειας. Μιχαήλ Κορνάρος Αναπλ. Καθηγητής

Ολοκληρωμένη αξιοποίηση αποβλήτων από αγροτοβιομηχανίες. για την παραγωγή ενέργειας. Μιχαήλ Κορνάρος Αναπλ. Καθηγητής Ολοκληρωμένη αξιοποίηση αποβλήτων από αγροτοβιομηχανίες για την παραγωγή ενέργειας Μιχαήλ Κορνάρος Αναπλ. Καθηγητής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Εργαστήριο Βιοχημικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Υδροχημεία Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Κατανόηση των οξειδοαναγωγικών φαινομένων, δυναμικό οξειδοαναγωγής Κατανόηση της διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Έρευνες για τεχνητό εμπλουτισμό των υπόγειων νερών της Κύπρου με νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας (παραδείγματα από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια) Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Υπουργείο Γεωργίας,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση δεδομένων πεδίου: Υφαλμύρινση παράκτιων υδροφορέων

Παρουσίαση δεδομένων πεδίου: Υφαλμύρινση παράκτιων υδροφορέων ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΠΡΟΗΓΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων ΕΚΤΟ ΚΕΦΛΙΟ ιαχείριση ποβλήτων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος 1 ΜΑΘΗΜΑ 2 Ο & 3 O

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ H Οδηγία 2006/118/ΕΚ ορίζει τα υπόγεια ύδατα ως πολύτιμο φυσικό πόρο, που θα πρέπει να προστατεύεται από την υποβάθμιση και τη ρύπανση. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Λυμένες ασκήσεις: 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες;

Λυμένες ασκήσεις: 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες; ΧΗΜΕΙΑ: Εισαγωγή στην Χημεία - από το νερό στο άτομο- από το μακρόκοσμο στον μικρόκοσμο 41 Λυμένες ασκήσεις: 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες; α. Το νερό χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ. με ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΧΗΜΙΚΕΣ, ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ. με ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΧΗΜΙΚΕΣ, ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ με ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΧΗΜΙΚΕΣ, ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ Κύκλος του άνθρακα ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ ΔΥΟ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΊΝΑΙ ΙΔΙΟΣ ΣΕ ΧΕΡΣΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Παρουσίαση του περιεχομένου του μαθήματος «Διάθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση α οβλήτων Γεωργικών Βιοµηχανιών

ιαχείριση α οβλήτων Γεωργικών Βιοµηχανιών ιαχείριση α οβλήτων Γεωργικών Βιοµηχανιών Έννοιες - Ορισµοί Ορισµοί Ρύ ανση: εισαγωγή στο περιβάλλον ουσιών που η ποσότητα,τα χαρακτηριστικά και η διάρκεια είναι πιθανό να προκαλέσουν βλάβη στον άνθρωπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 11: Γεωργική Ρύπανση Άλλες αιτίες ρύπανσης Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Ανάλυση του θέματος

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Ρύπανση του εδάφους

4.2 Ρύπανση του εδάφους 110 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 4.2 Ρύπανση του εδάφους Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπαίνουν το έδαφος Ερωτήσεις κατανόησης θεωρίας και προβλήματα 2-1. Η ρύπανση του εδάφους οφείλεται κυρίως στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ.

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. 2 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ.σ.3 Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΕΙΑΣ Υ ΡΑΥΛΙΚΗΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΕΙΑΣ Υ ΡΑΥΛΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΕΙΑΣ Υ ΡΑΥΛΙΚΗΣ Άνοιξη 2007 Εισαγωγή Σκοπός της παρούσης ενότητας ασκήσεων είναι η αφοµοίωση των εισαγωγικών παραδόσεων του µαθήµατος «Υπόγεια Υδραυλική», της σύνδεσης της ύλης παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: ΑΡΧΕΣ & ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Συνδυασµός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Προσφέρει τη δυνατότητα χρησιµοποίησης των ζωντανών οργανισµών για την παραγωγή χρήσιµων προϊόντων 1 Οι ζωντανοί οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΛΗΜΜΥΡΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕ Ο ΛΕΚΑΝΗΣ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΙ GIS

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΛΗΜΜΥΡΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕ Ο ΛΕΚΑΝΗΣ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΙ GIS ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ Υπεύθυνος Καθηγητής: Καρατζάς Γεώργιος ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΒΗΣ Κουργιαλάς Ν. Νεκτάριος ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 10: Υγρά αστικά απόβλητα - (Μέρος 2 ο )- Συστήματα επεξεργασίας εδάφους υδροφορέα Διάθεση Ιλύος - Μικροβιακή Ρύπανση Ζαγγανά Ελένη Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

7. Βιοτεχνολογία. α) η διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών στο θρεπτικό υλικό, β) το ph, γ) το Ο 2 και δ) η θερμοκρασία.

7. Βιοτεχνολογία. α) η διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών στο θρεπτικό υλικό, β) το ph, γ) το Ο 2 και δ) η θερμοκρασία. 7. Βιοτεχνολογία Εισαγωγή Τι είναι η Βιοτεχνολογία; Η Βιοτεχνολογία αποτελεί συνδυασμό επιστήμης και τεχνολογίας. Ειδικότερα εφαρμόζει τις γνώσεις που έχουν αποκτηθεί για τις βιολογικές λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

συστήματα προαπονιτροποίησης είναι η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη νηματοειδών μικροοργανισμών.

συστήματα προαπονιτροποίησης είναι η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη νηματοειδών μικροοργανισμών. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το σύστημα ενεργού ιλύος είναι το πιο διαδεδομένο και αποτελεσματικό σύστημα βιολογικής επεξεργασίας αστικών λυμάτων, όσον αφορά τόσο στην ποιότητα εκροής όσο και στην οικονομία του. Αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ MIKE BASIN

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ MIKE BASIN ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ MIKE BASIN ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΑΤΣΟΥΡΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακές καλλιέργειες και προστασία εδάφους από διάβρωση.

Ενεργειακές καλλιέργειες και προστασία εδάφους από διάβρωση. «ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, ΓΕΩΤΕΕ, 4.02.14 Ενεργειακές καλλιέργειες και προστασία εδάφους από διάβρωση. Π. Βύρλας Γενικότητες Με τον όρο ενεργειακή καλλιέργεια εννοούμε καλλιέργειες που η παραγωγή τους χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Ο κύκλος του νερού. Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Ο κύκλος του νερού. Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Ο κύκλος του νερού Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: Οι ωκεανοί που περιέχουν 1,32 10 9 km 3 νερού. Οι παγετοί που περιέχουν 29,2 10 6 km 3 νερού.

Διαβάστε περισσότερα

denitrification in oxidation ditch) mg/l.

denitrification in oxidation ditch) mg/l. 2.3 Συνοπτική εξέταση των συστηµάτων απονιτροποίησης Αρχική προτεταµένη απονιτροποίηση Η πρώτη λύση για µία µονάδα προτεταµένης απονιτροποίησης προτάθηκε από τους Ludzack και Εttinger (1962). Το εισερχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ Υποψήφιος ιδάκτορας: Α. Στεφανάκης Επιβλέπων Καθηγητής: Β. Τσιχριντζής

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή. Αποχέτευση. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών

Υγιεινή. Αποχέτευση. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Υγιεινή Αποχέτευση Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ Το σύστημα που απομακρύνει τα ακάθαρτα νερά από το περιβάλλον που ζει και εργάζεται ο άνθρωπος και

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΑΤΑΣ

ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΑΤΑΣ ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΑΤΑΣ ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΑΤΑΣ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Η πατάτα είναι καλλιέργεια πολύ απαιτητική ως προς τις εδαφικές συνθήκες ανάπτυξης. Ευδοκιμεί σε εδάφη βαθιά,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΙΟΙ ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΜΥΚΗΤΕΣ ΦΥΚΗ ΦΥΤΑ ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΑ 1 Ορισμένοι είναι παθογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 3 η Ενότητα Βιογεωχημικοί κύκλοι άνθρακα και αζώτου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΜΝΗΜΑ. Ανεξέλεγκτη απόθεση Ζωικών Αποβλήτων στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων

ΥΠΟΜΝΗΜΑ. Ανεξέλεγκτη απόθεση Ζωικών Αποβλήτων στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων Ιωάννινα, 23 Σεπτεµβρίου 2011 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΘΕΜΑ: ΣΧΕΤ.: Ανεξέλεγκτη απόθεση Ζωικών Αποβλήτων στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων Η υπ αρ. 545 α /11 κλίση για ανάκριση σχετικά µε δηµοσίευµα στην εφηµερίδα Ελευθερία 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΙΕΣΕΩΝ, ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΡΥΠΑΝΤΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΕΝΑΡΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΒΕΓΟΡΙΤΙ ΑΣ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΙΕΣΕΩΝ, ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΡΥΠΑΝΤΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΕΝΑΡΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΒΕΓΟΡΙΤΙ ΑΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΙΕΣΕΩΝ, ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΡΥΠΑΝΤΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΕΝΑΡΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΒΕΓΟΡΙΤΙ ΑΣ Από τη ήµητρα Γ. ηµητρακοπούλου Εισαγωγή Η πολύπλευρη και πολυδιάσταση ανθρώπινη ύπαρξη προβάλλει το αίτηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Εκτίμηση χημικής κατάστασης των υπόγειων υδατικών συστημάτων

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Εκτίμηση χημικής κατάστασης των υπόγειων υδατικών συστημάτων ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Εκτίμηση χημικής ς των υπόγειων υδατικών συστημάτων Με την Υπουργική Απόφαση 1811/2011 (ΦΕΚ 3322 Β /2011) καθορίζονται οι ανώτερες αποδεκτές για τη συγκέντρωση συγκεκριμένων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑΘΜΟΣ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΕΙΣ ΕΞΑΤΜΙΣΗ. Μ 1 450 mm 150 mm. Μ 2 560 mm 190 mm. Μ 3 480 mm 165 mm. Μ 4 610 mm 173 mm.

ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑΘΜΟΣ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΕΙΣ ΕΞΑΤΜΙΣΗ. Μ 1 450 mm 150 mm. Μ 2 560 mm 190 mm. Μ 3 480 mm 165 mm. Μ 4 610 mm 173 mm. Στην περιοχή που φαίνεται στον χάρτη υπάρχουν πέντε µετεωρολογικοί σταθµοί. Ποίος είναι ο µέσος ισοδύναµος όγκος νερού µε τον οποίο τροφοδοτείται ο υπόγειος υδροφορέας από την κατείσδυση στην περιοχή αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα «Καλαμάς, κοιτίδα αξιοβίωτης ανάπτυξης και πολιτισμού ή ένας ακόμη υδάτινος πόρος;»

Διημερίδα «Καλαμάς, κοιτίδα αξιοβίωτης ανάπτυξης και πολιτισμού ή ένας ακόμη υδάτινος πόρος;» ΤΕΕ Τμήμα Ηπείρου Διημερίδα «Καλαμάς, κοιτίδα αξιοβίωτης ανάπτυξης και πολιτισμού ή ένας ακόμη υδάτινος πόρος;» Θέμα: Σημειακές Πηγές Ρύπανσης Ποταμού Καλαμά από το Λεκανοπέδιο Ιωαννίνων Κων/νος Σακκάς,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΣΜΟΚΟΒΟΥ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΣΜΟΚΟΒΟΥ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΣΜΟΚΟΒΟΥ.Π.Μ.Σ. «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Ρόπης Κων/νος Επιβλέπουσα : Α. Κατσίρη ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ ΘΕΣΗ: Ν. ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ΛΕΚΑΝΗ ΑΠΟΡΡΟΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Το νερό των κατακρημνισμάτων ακολουθεί διάφορες διαδρομές στη πορεία του προς την επιφάνεια της γης. Αρχικά συναντά επιφάνειες που αναχαιτίζουν την πορεία του όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Οικιακή Οικονομία Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Κουτσάκη Μαρία Χρυσή Β 4 Η ρύπανση του περιβάλλοντος: το σύγχρονο πρόβλημα του 21ου αιώνα Η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μια ευρεία έννοια,

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδροδότησης ήµου Τήνου

ιαχείριση Υδροδότησης ήµου Τήνου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» ιαχείριση Υδροδότησης ήµου Τήνου από τη Λιµνοδεξαµενή Λιβάδας Φώτης Ευαγγελάτος Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Τα υγρά απόβλητα μονάδων επεξεργασίας τυροκομικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξημένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Mεταφορά διαλυμένου ρύπου σε κορεσμένο έδαφος: Μαθηματική περιγραφή

Mεταφορά διαλυμένου ρύπου σε κορεσμένο έδαφος: Μαθηματική περιγραφή Mεταφορά διαλυμένου ρύπου σε κορεσμένο έδαφος: Μαθηματική περιγραφή Βασικό ερώτημα: Πού θα πάει ο ρύπος; Παρουσίαση από 4 Μεταφορά λόγω μεταγωγής+διάχυσης+διασποράς Ροή μάζας λόγω μεταγωγής Ροή μάζας ρύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ»

ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ» ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 2000-2006 ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 75% ΑΠΟ ΤΟ Ε. Τ. Π. Α. ΚΑΙ 25% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Εργαστήριο Οικολογικής

Διαβάστε περισσότερα