Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Ιωάννης Γραμματικάκης, Νικόλαος Ευαγγελινάκης, Γεώργιος Σαλαμαλέκης, Δημήτριος Κασσάνος Γ Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν. «Αττικόν». Αλληλογραφία: Νικόλαος Ευαγγελινάκης, Επιστημονικός συνεργάτης Γ' Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αττικόν». Ρίμινι 1, Αθήνα Τηλ.: , , Fax: Περίληψη Το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο αποτελεί παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μία ή περισσότερες θρομβωτικές εκδηλώσεις σε συνδυασμό με υψηλά επίπεδα αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων. Πρόκειται για μία από τις λίγες παθολογικές καταστάσεις της κύησης η έγκαιρη πρόληψη και αντιμετώπιση της οποίας έχει ως αποτέλεσμα την ελάττωση του ποσοστού των αποβολών. Ο συνδυασμός χορήγησης ηπαρίνης και χαμηλών δόσεων ασπιρίνης δίδεται σε ασθενείς με υψηλό ποσοστό κινδύνου για θρομβωτικά επεισόδια. Η κύηση σε γυναίκες με το σύνδρομο αυτό επιπλέκεται με προεκλαμψία, πλακουντιακή ανεπάρκεια και πρόωρο τοκετό. Πρόσφατες μελέτες υποστηρίζουν ότι ασθενείς με μικρό ποσοστό κινδύνου για θρόμβωση αντιμετωπίζονται με χαμηλές δόσεις ασπιρίνης. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη αναπάντητα ερωτήματα και διαφορετικές απόψεις σχετικά με τη θεραπευτική προσέγγιση. Στην παρούσα ανασκόπηση παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των νέων ερευνητικών μελετών. Λέξεις κλειδιά: αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, κύηση Εισαγωγή Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα είναι αυτοαντισώματα, τα οποία συνδέονται με φωσφολιπίδια με αρνητικό φορτίο ή με πρωτεΐνες που συνδέονται με τα φωσφολιπίδια αυτά ή τέλος και με τα δύο. Προ 50 ετών ερευνητές παρατήρησαν τη συσχέτιση μεταξύ αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων και υπερπηκτικότητας. Στη δεκαετία του 1970 οι αποβολές συσχετίστηκαν με το σύνδρομο αυτό. Ο όρος «σύνδρομο» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1986, προκειμένου να περιγραφούν οι κλινικές εκδηλώσεις της κατάσταση αυτής σε συσχέτιση με τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν οι ερευνητές κατέληξαν στη θέσπιση συγκεκριμένων κριτηρίων για την οριστική διάγνωση του συνδρόμου και αφού είχαν προηγηθεί σειρά μελετών και εργαστηριακών ερευνών (Wilson et al., 1999). Ωστόσο, υπάρχει ακόμη η άποψη ότι τα 109

2 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Γραμματικάκης και συν. κριτήρια αυτά χρήζουν αναθεώρησης (Levine et al., 2002). Έτσι, γίνεται φανερό για ποιο λόγο το συγκεκριμένο σύνδρομο αποτελεί πεδίο συνεχών συζητήσεων και διαφοροποιήσεων. Στην παρούσα ανασκόπηση καταγράφεται η παθογένεια του συνδρόμου, η διαγνωστική και θεραπετυική προσέγγιση ενώ περιγράφονται και οι διαφορετικές απόψεις των ερευνητών. Κάνοντας μία ιστορική αναδρομή βλέπουμε ότι το πρώτο αντιφωσφολιπιδικό αντίσωμα ανεκαλήφθη σε ψευδώς-θετική αντίδραση Wassermann, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ασθενών με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο. Το αντιπηκτικό του λύκου περιγράφεται για πρώτη φορά τη δεκαετία του '50, ενώ λίγα χρόνια αργότερα συσχετίζεται με ψευδώς θετικά αποτελέσματα στον έλεγχο της σύφιλης και παραδόξως με θρομβώσεις. Ο κύριος αντιγονικός παράγοντας για την αντίδραση Wassermann ήταν η καρδιολιπίνη, ένα φωσφολιπίδιο της μιτοχονδριακής μεμβράνης. Αργότερα, η χρήση αντισωμάτων καρδιολιπίνης έκανε φανερή τη συσχέτιση με το αντιπηκτικό του λύκου και με τις θρομβώσεις. Στις αρχές της δεκαετίας του '90 μελέτες έδειξαν τη συσχέτιση μεταξύ αντισωμάτων καρδιολιπίνης και ύπαρξης της β2-γλυκοπρωτεΐνης Ι στο πλάσμα η οποία συνδέεται με φωσφολιπίδια προκειμένου τα αντισώματα αυτά να συνδεθούν με την καρδιολιπίνη. Αντίθετα, αντισώματα καρδιολιπίνης από ασθενείς με σύφιλη ή άλλη λοίμωξη δεν χρειάζονταν την ύπαρξη της β2-γλυκοπρωτεΐνης Ι, προκειμένου τα αντισώματα αυτά να συνδεθούν με την καρδιολιπίνη. Η περαιτέρω έρευνα εστιάστηκε σε πρωτεΐνες που συνδέονται με φωσφολιπίδια και λιγότερο στα φωσφολιπίδια αυτά καθ' εαυτά (Roubey, 1994). Σήμερα η ακτινολογική συσχέτιση αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου και θρόμβωσης-αποβολών είναι αποδεκτή. Η διάγνωση του συνδρόμου είναι ιδιαίτερα σημαντική, λόγω του υψηλού ποσοστού υποτροπής των θρομβώσεων που παρατηρείται, ενώ απαιτείται μακροχρόνια αντιπηκτική αγωγή (Khamashta et al., 1995). Ακόμη, η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση του συνδρόμου έχουν σαν αποτέλεσμα τη βελτίωση του περιγεννητικού αποτελέσματος, αλλά και την πρόληψη θρομβώσεων της μητέρας (Branch et al., 1992; Lima et al., 1996). Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθεί υπ' όψιν ότι αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα παρατηρούνται σε ποσοστό άνω του 5% σε υγιή άτομα, ενώ το ποσοστό φτάνει στο 35% σε περιπτώσεις ατόμων με ερυθηματώδη λύκο. Άγνωστο εξακολουθεί να παραμένει το εάν τα υγιή άτομα με αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα αντιμετωπίζουν δυνητικά μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών στα πλαίσια του συνδρόμου. Παθογενετικοί μηχανισμοί μαιευτικών εκδηλώσεων του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου Διάφοροι μηχανισμοί έχουν μέχρι σήμερα περιγραφεί σχετικά με την πρόκληση θρομβωτικών επεισοδίων και αποβολών στα πλαίσια του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Πιθανότατα, τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα ενώνονται με φωσφολιπίδια ή πρωτεΐνες που συνδέονται με φωσφολιπίδια, που φυσιολογικά συμμετέχουν στους μηχανισμούς πήξης προκαλώντας έτσι μεταβολές με συνέπεια τις διάφορες εκδηλώσεις του συνδρόμου. Τέτοιες πρωτεΐνες που ενοχοποιούνται για την παθογένεια του συνδρόμου είναι η β2-γλυκοπρωτεΐνη (έχει αντιπηκτικές ιδιότητες), η προστακυκλίνη, η προθρομβίνη, η πρωτεΐνη C, η ανεξίνη V καθώς και άλλοι ιστικοί παράγοντες. Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα φαίνεται ότι ενεργοποιούν τα ενδοθηλιακά κύτταρα, όπως προκύπτει από την αυξημένη παρουσία συνδετικών μορίων,την αυξημένη παραγωγή κυτταροκινών και τέλος από αυξημένη παραγωγή αραχιδονικού οξέος και των μεταβολιτών του. Σύμφωνα με άλλες απόψεις τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα έχουν διασταυρούμενη αντίδραση με οξειδωμένες λιποπρωτεΐνες χαμηλής πυκνότητας (LDL) και συνδέονται μόνο με οξειδωμένη καρδιολιπίνη, καθιστώντας έτσι σαφές ότι τα αντισώματα αυτά προκαλούν τραυματισμό του ενδοθηλίου των αγγείων μέσω οξειδωτικών μηχανισμών. Οι in vivo στόχοι των αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων παραμένουν άγνωστοι. Φυσιολογικά τα κύτταρα δεν εμφανίζουν στην επιφάνειά τους φωσφολιπίδια που είναι συνδεδεμένα με αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα. Ωστόσο, τα αντισώματα συνδέονται με φωσφολιπίδια κυττάρων, όπως τα ενεργοποιημένα αιμοπετάλια ή αποπτωτικά κύτταρα. Πρόσφατες έρευνες αναφέρουν ότι σημαντικό ρόλο στην πρόκληση αποβολής φαίνεται να έχει το συμπλήρωμα. Ειδικότερα, σε πειράματα με ποντίκια η ενεργοποίηση του συμπληρώματος C3 είχε ως αποτέλεσμα την αποβολή του κυήματος (Holers et al., 2002). Ακόμη, η αρνητική επίδραση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου στην εγκυμοσύνη φαίνεται να συσχετίζεται και με πλακουντιακή δυσλειτουργία. Έτσι, ορισμένοι συγγραφείς συσχετίζουν τις ανωμαλίες των σπιροειδών αρτηριών ως το κύριο αίτιο αποβολής σε κυήσεις με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο. Ορισμένοι ερευνητές περιγράφουν πάχυν- 110

3 ση της έσω στοιβάδας των αγγείων, οξεία αθηρωμάτωση και νέκρωση του ινώδους σε περιπτώσεις αποβολών με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο. Σύμφωνα με άλλους, παρατηρούνται εκτεταμένη πλακουντιακή νέκρωση, έμφρακτα και θρομβώσεις κατά την ανάπτυξη της μητροπλακουντιακής μονάδας, πιθανότατα μέσω μηχανισμών στους οποίους συμμετέχει η ανεξίνη V της τροφοβλάστης (Rand et al., 1997). Διαγνωστική προσέγγιση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου Η διάγνωση του συνδρόμου είναι πρωτίστως κλινική. Στο ιστορικό της ασθενούς θα πρέπει να αναφέρονται ένα ή περισσότερα θρομβωτικά επεισόδια και μαιευτικές επιπλοκές του συνδρόμου. Η εργαστηριακή ανίχνευση των αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων επιβεβαιώνει ή αποκλείει τη διάγνωση. Από το 1999 υπάρχουν κριτήρια προκειμένου να οριστεί η ύπαρξη του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Έτσι, η ασθενής θα πρέπει να έχει εκδηλώσει τουλάχιστον ένα από τα δύο κλινικά κριτήρια του συνδρόμου (αγγειακή θρόμβωση ή μαιευτική επιπλοκή) και ένα από τα δύο εργαστηριακά κριτήρια (θετικό αντιπηκτικό του λύκου ή μικρή έως μεγάλη αύξηση του τίτλου των IgG αντισωμάτων της β2-γλυκοπρωτεΐνης Ι ή IgM αντικαρδιολιπικά αντισώματα) σε δύο διαφορετικές μετρήσεις με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 6 εβδομάδων. Οι αγγειακές θρομβώσεις μπορεί να γίνουν σε οποιαδήποτε όργανο ή ιστό και αφορούν αγγεία όλων των μεγεθών, ακόμη και τα τριχοειδή τόσο στο αρτηριακό όσο και στο φλεβικό σύστημα. Οι μαιευτικές επιπλοκές αφορούν τόσο την ενδομήτριο ζωή του εμβρύου όσο και τη νεογνική περίοδο και ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες: η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τις αποβολές και οι άλλες δύο τις επιπλοκές του δευτέρου και του τρίτου τριμήνου. Η «πρωτοπαθής» μορφή του συνδρόμου αφορά άτομα χωρίς την ύπαρξη άλλου αυτοάνοσου νοσήματος, ενώ η «δευτεροπαθής» μορφή αφορά άτομα με υποκείμενες αυτάνοσες νόσους ή άλλες παθήσεις. Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα που ανιχνεύονται συχνότερα και τα οποία αναγνωρίζονται ως παθογνωμονικά είναι το αντιπηκτικό του λύκου και τα αντισώματα αντικαρδιολιπίνης. Το αντιπηκτικό του λύκου ανιχνεύεται in vitro με μεθόδους πήξης, ενώ τα αντισώματα αντικαρδιολιπίνης ανιχνεύονται με ανοσοϊστοχημικές μεθόδους, όπου μετρώνται τα αντισώματα IgG και IgM που συσχετίζονται με τη γλυκοπρωτεΐνη Ι. Ο ανοσοϊστοχημικός προσδιορισμός των αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης αποτελεί ευαίσθητη δοκιμασία διάγνωσης του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου σε αντίθεση με το αντιπηκτικό του λύκου που εμφανίζει μεγαλύτερη ειδικότητα. Πάντως, η ειδικότητα των αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης αυξάνει με την αύξηση του τίτλου των αντισωμάτων. Αποτελέσματα με ελαφρώς θετική δοκιμασία αντισωμάτων καρδιολιπίνης θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή καθώς το εύρημα αυτό απαντάται σε ποσοστό περίπου 5% των ατόμων, χωρίς να υπάρχει υποκείμενη νόσος. Έτσι, μόνο μέτρια έως αρκετά αυξημένα επίπεδα αντισωμάτων καρδιολιπίνης θα πρέπει να θεωρούνται ως παθογνωμονικά. Ακόμη να σημειωθεί ότι τα IgG αντισώματα έχουν μεγαλύτερη ειδικότητα συγκριτικά με τα IgM. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει σαφής συσχέτιση συγκεκριμένων κλινικών εκδηλώσεων και επιπέδων αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων, διάφορες δοκιμασίες θα πρέπει να γίνοντα (συνηθέστερα έλεγχος αντιπηκτικού του λύκου και IgG-IgM αντισώματα καρδιολιπίνης), έτσι ώστε να στηριχθεί η διάγνωση του συνδρόμου. Θα πρέπει ακόμη να αναφερθεί ότι για τη διάγνωση του συνδρόμου απαιτούνται τόσο κλινικά όσο και εργαστηριακά ευρήματα. Έτσι, η διάγνωση του συνδρόμου τίθεται εάν βρεθούν αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα (αντιπηκτικό του λύκου ή μέτρια έως σημαντική αύξηση αντισωμάτων καρδιολιπίνης) σε συνδυασμό με τουλάχιστον δύο κλινικές εκδηλώσεις σε μεσοδιάστημα 6 εβδομάδων. Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί ότι τα διαγνωστικά κριτήτια που έχουν θεσπίσει οι διεθνείς οργανισμού αποτελούν πρώτιστα προσπάθεια ενιαίου τύπου προσέγγισης της νόσου, καθώς και προσπάθεια ερευνητικής αξιοποίησης των ευρημάτων. Παρόλα αυτά υπάρχουν περιπτώσεις που ενώ υπάρχουν ένα ή περισσότερα διαγνωστικά κριτήρια η διάγνωση δεν μπορεί να τεθεί με βεβαιότητα. Στις περιπτώσεις αυτές σημασία έχει η κλινική εμπειρία του ιατρού. Θεραπευτική προσέγγιση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου στην κύηση Η ιδανική θεραπευτική προσέγγιση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου κατά την κύηση θα πρέπει να στοχεύει στη βελτίωση του περιγεννητικού αποτελέσματος με την πρόληψη μίας πιθανής αποβολής, μίας προεκλαμψίας, μίας πλακουντιακής ανεπάρκειας ή ενός προώρου τοκετού, καθώς και 111

4 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Γραμματικάκης και συν. στην ελαχιστοποίηση μίας πιθανής θρόμβωσης της μητέρας. Έτσι, ενώ αρχικά υπήρξε ενθουσιασμός για τα αποτελέσματα μετά από χορήγηση γλυκοκορτικοειδών, μία τυχαιοποιημένη μελέτη που έγινε έδειξε ότι το αποτέλεσμα είναι το ίδιο με τη χορήγηση ηπαρίνης. Σήμερα ως θεραπεία εκλογής θεωρείται η χορήγηση ηπαρίνης (di Simone et al., 2000) από το 1ο τρίμηνο της κύησης. Ωστόσο, διαφορετικές απόψεις υπάρχουν σχετικά με το ενδεικνυόμενο δοσολογικό σχήμα. Σύμφωνα με μία μελέτη 100 γυναικών, τα 2/3 των οποίων είχαν στο ιστορικό τους καθ' έξιν αποβολές αλλά κανένα θρομβωτικό επεισόδιο, η χορήγηση 5000 μονάδων ηπαρίνης δις ημερησίως συσχετίστηκε με ποσοστό γέννησης νεογνών της τάξης του 71% (Cowchock et al., 1992). Σε άλλη μελέτη γυναίκες με αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα και ιστορικό καθ' έξιν αποβολών αλλά χωρίς κανένα θρομβωτικό επεισόδιο αντιμετωπίστηκαν με χορήγηση ηπαρίνης με δοσολογικό σχήμα τέτοιο, ώστε τα επίπεδα της μερικής θρομβοπλαστίνης να είναι 1.5 φορές μεγαλύτερα από την κανονική τιμή. Το αποτέλεσμα ήταν ποσοστό γέννησης ζώντων νεογνών της τάξεως του 80% (Rai et al., 1997). Τέλος, να αναφερθεί ότι στα περισσότερα θεραπευτικά σχήματα χορηγείται ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους σε καθημερινή βάση. Σχετικά τώρα με τις απαιτούμενες δόσεις ηπαρίνης σε γυναίκες με ιστορικό θρόμβωσης, αυτές είναι αρκετά μεγαλύτερες από ό,τι σε περιπτώσεις χωρίς ιστορικό (5000 μονάδες σύμφωνα με τους Rai et al (1997)). Μάλιστα ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν τη χορήγηση πλήρους αντιπηκτικής αγωγής (Kutteh, 1996). Η ιδανική δόση ηπαρίνης είναι αμφιλεγόμενη για περιπτώσεις όπου το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο διαγιγνώσκεται με καθ' έξιν αποβολές ή με εμβρυϊκό θάνατο σε ηλικία κύησης μικρότερη από τις 34 εβδομάδες, ο οποίος αποδίδεται σε σοβαρή προεκλαμψία ή πλακουντιακή ανεπάρκεια και επιπρόσθετα δεν υπάρχει ιστορικό θρόμβωσης. Οι γυναίκες αυτές αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο θρόμβωσης και θα πρέπει να λαμβάνουν επαρκή αντιπηκτική αγωγή. Στην Ευρώπη το σύνδρομο αντιμετωπίζεται με χορήγηση ηπαρίνης χαμηλού μοριακού βάρους, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ όπου για οικονομικούς λόγους η χρήση είναι περιορισμένη. Γυναίκες με ιστορικό θρομβωτικών επεισοδίων π.χ. θρόμβωσεις, εγκεφαλικές, είναι αυτονόητο ότι αποτελούν εξαιρετικά υψηλού κινδύνου ομάδα για θρόμβωση κατά την κύηση. Στις περιπτώσεις αυτές ορισμένοι συνιστούν αντιπηκτική αγωγή με βαρφαρίνη αντί ηπαρίνης. Σχετικά τώρα με τη χορήγηση ανοσοσφαιρίνης ενδοφλεβίως σε συνδυασμό με ηπαρίνη και ασπιρίνη χαμήλης δόσης ιδιαίτερα σε γυναίκες με αμφιλεγόμενο ιστορικό ή με καθ' έξιν αποβολές κατά τη χορήγηση ηπαρίνης, οι πρόσφατες μελέτες δεν αναφέρουν κάποιο επιπλέον όφελος συγκριτικά με τη χορήγηση ηπαρίνης και ασπιρίνης (Ginsberg et al., 2001). Η αντιπηκτική κάλυψη της περιόδου μετά τον τοκετό σε γυναίκες με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρονο και ιστορικό θρόμβωσης είναι σημαντική (Kutteh, 1996). Η χορήγηση βαρφαρίνης προτιμάται εφόσον κλινικά η γυναίκα μετά τον τοκετό είναι σε καλή και σταθερή κατάσταση. Ωστόσο, δεν υπάρχει σε διεθνές επίπεδο ομοφωνία σε ό,τι αφορά τη θρομβοπροφύλαξη σε γυναίκες χωρίς ιστορικό θρόμβωσης αλλά με διάγνωση του συνδρόμου λόγω καθ' έξιν αποβολών ή εμβρυϊκού θανάτου προ της 34ης εβδομάδας, η οποία οφειλόταν σε σοβαρή προεκλαμψία ή πλακουντιακή ανεπάρκεια και παρά το γεγονός ότι όλοι συμφωνούν για το διατρεχόμενο υψηλό κίνδυνο θρόμβωσης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο συνιστάται η προφυλακτική χορήγηση ηπαρίνης 3-5 ημέρες μετά τον τοκετό, ιδιαίτερα μετά από καισαρική τομή, ενώ στις ΗΠΑ συνιστάται η χορήγηση αντιπηκτικής αγωγής για 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό. Επιπλοκές του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου κατά την κύηση Οι επιπλοκές του συνδρόμου εκδηλώνονται ως καθ' έξιν αποβολές (συμπεριλαμβανομένου και του εμβρυϊκού θανάτου), προεκλαμψία, πλακουντιακή ανεπάρκεια, θρόμβωση της μητέρας ή στα πλαίσια της χορηγούμενης θεραπείας. Στις δυνητικές επιπλοκές συμπεριλαμβάνεται η έξαρση του λύκου, στις περιπτώσεις όπου η μητέρα πάσχει από ερυθηματώδη λύκο. Σε περπτώσεις κυήσεων με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, ερυθηματώδη λύκο και ιστορικό θρόμβωσης εμφανίζεται υπερτασική νόσος της κύησης ή και προεκλαμψία σε ποσοστό 32-50% (Lockshin, 1989; Branch et al., 1992; Caruso et al, 1993; Lima et al., 1996; Branch et al., 2000; Pauzner et al., 2001;). Ακόμη η πλακουντιακή ανεπάρκεια είναι συχνότερη σε αυτές τις περιπτώσεις (Branch et al., 1992; Lima et al., 1996; Branch et al., 2001). Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο πρόωρος τοκετός στις περιπτώσεις αυτές κυμαίνεται μεταξύ 32-65% (Lockshin et al., 1989; Branch et al., 1992; Caruso et al., 1993; Lima et al., 1996; Branch 112

5 et al., 2000; Pauzner et al., 2001). Σε αντίθεση με την αυξημένη συχνότητα προεκλαμψίας που παρατηρείται σε γυναίκες με ιστορικό διεγνωσμένου αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου, τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα δεν παρατηρούνται συχνότερα σε προεκλαμπτικές γυναίκες (Huong et al., 2001) ή σε γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης προεκλαμψίας (π.χ. γυναίκες με υπερτασική νόσο της κύησης ή χρόνια υπέρταση) (Dreyfus et al., 2001). Επιπλοκές που οφείλονται στη χορήγηση ηπαρίνης κατά την κύηση περιλαμβάνουν αιμορραγία, οστεοπόρωση ακόμη και με κατάγματα και θρομβοπενία. Ωστόσο, ευτυχώς δεν αναφέρεται υψηλό ποσοστό οστεοπόρωσης και καταγμάτων (Lima et al., 1996). Ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μεγαλύτερος σε γυναίκες με υποκείμενο αυτοάνοσο νόσημα και οι οποίες λαμβάνουν θεραπεία με γλυκοκορτικοειδή. Τέλος, η θρομβοκυτταροπενία που προκαλείται από τη χορηγούμενη ηπαρίνη, ευτυχώς, αποτελεί ασυνήθη επιπλοκή κατά την κύηση (Branch et al., 2001). Λόγω των δυνητικών επιπλοκών που προαναφέρθηκαν η έγκυος θα πρέπει να βρίσκεται σε συστηματική μαιευτική παρακολούθηση. Έτσι, συνιστάται η επίσκεψη στο μαιευτήρα της τουλάχιστον ανά δύο εβδομάδες έως τα μισά της κύησής της και ανά εβδομάδα ακολούθως. Στον τακτικό αυτό έλεγχο περιλαμβάνεται η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, η μέτρηση του όγκου του αμνιακού υγρού και η εξέταση της ανάπτυξης του εμβρύου. Διαφωνίες σχετικά με το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο κατά την κύηση Εργαστηριακός έλεγχος αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων Παρά την προσπάθεια που γίνεται διεθνώς να θεσπιστούν κοινά κριτήρια εργαστηριακού ελέγχου του συνδρόμου (Levine et al., 2002), υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων σε ό,τι αφορά τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα. Έτσι, μεγάλες διαφορές παρατηρούνται στις δοκιμασίες ταυτοποίησης των αντισωμάτων καρδιολιπίνης (Fausett et al., 2001). Δεν είναι κατά συνέπεια τυχαίο το γεγονός ότι τα αντισώματα που ανιχνεύονται διαφέρουν από κέντρο σε κέντρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να περιπλέκεται η πραγματική κατανόηση του συνδρόμου. Υπάρχουν, ωστόσο, και άλλα σημεία διαφορετικών ερμηνειών σχετικά με τον εργαστηριακό έλεγχο των αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων, τα οποία είναι: 1) ο ορισμός και η αξιολόγηση ελαφρώς θετικών IgG αντισωμάτων, 2) η αξιολόγηση της μεμονωμένης ανίχνευσης IgM ή IgA αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων (δηλαδή χωρίς τη συνύπαρξη αντιπηκτικού του λύκου ή αντισωμάτων καρδιολιπίνης), 3) η αξιολόγηση άλλων αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων, εκτός από το αντιπηκτικό του λύκου και τα αντισώματα καρδιολιπίνης (π.χ. αντιφωσφατιδυλσερίνη), και 4)η αξιολόγηση αντισωμάτων έναντι της β2-γλυκοπρωτεΐνης. Πολλές μελέτες ασθενών με καθ' έξιν αποβολές και αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα περιλάμβαναν ασθενείς με χαμηλά επίπεδα IgG αντισωμάτων (Favaloro et al., 1999; Pauzner et al., 2001). Ορισμένοι ερευνητές (Aoki et al., 1993; Farquharson et al., 2002) αναφέρουν σημαντική συσχέτιση μεταξύ καθ' έξιν αποβολών και χαμηλών επιπέδων IgG αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης (ορισμός: περισσότερο από την 95η ή 99η εκατοστιαία θέση). Μία από τις μελέτες αυτές αναφέρει αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ των χαμηλών επιπέδων των αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης σε ασθενείς με καθ' έξιν αποβολές και σε ασθενείς με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, που χαρακτηρίζονταν από εμβρυϊκό θάνατο ή θρόμβωση (πολύ υψηλότερα επίπεδα) (Branch et al., 1997). Επίσης, οι Silver et al. (1994) αναφέρουν ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος επιπλοκών μεταξύ των γυναικών με αρνητικό αποτέλεσμα ανίχνευσης αντισωμάτων. Συμπερασματικά, σήμερα τα χαμηλά επίπεδα αντιφωσφολιπιδικών IgG αντισωμάτων θα πρέπει να ερμηνεύνται σε εύρημα με δυνητική κλινική σημασία. Η μεμονωμένη επίσης ανίχνευση IgM ή IgA αντισωμάτων αποτελεί εύρημα με ασαφή κλινική σημασία. Αρχικά τα ΙgM αντισώματα αντικαρδιολιπίνης δεν αποτελούσαν κριτήριο για τη διάγνωση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Ο Silver et al. αναφέρει ότι δεν παρατηρείται αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών σε γυναίκες με μεμονωμένη ανίχνευση IgM αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης, συγκριτικά με γυναίκες χωρίς αντισώματα (Silver et al., 1994). Από το 1999 τα μέτρια έως αρκετά αυξημένα επίπεδα IgM αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης αναγνωρίζονται διεθνώς ως ένα από τα κριτήρια διάγνωσης του συνδρόμου. Η διάγνωση, όμως, του συνδρόμου που στηρίζεται αποκλειστικά στο εύρημα αυτό θα πρέπει να γίνεται με επιφύλαξη. Για τη μεμονωμένη ανίχνευση IgA αντισωμάτων ισχύουν τα όσα ελέχθησαν για τα IgM αντισώματα. Ειδικότερα, ορισμένοι ερευνητές θεωρούν την ανίχνευση των αντισωμάτων IgA ως ένα επιπρόσθετο διαγνωστικό στοιχείο συγκριτικά με τα IgG και 113

6 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Γραμματικάκης και συν. IgM αντισώματα, ενώ από το 1999 τα IgA αντισώματα αντικαρδιολιπίνης δεν αναγνωρίζονται ως κριτήριο διάγνωσης του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Τα IgA αντισώματα για την πρωτεΐνη β2- γλυκοπρωτεΐνη Ι συσχετίστηκαν αρχικά με θρόμβωση σε ασθενείς με ΣΕΛ. Παρόλα αυτά δεν προσέφεραν περαιτέρω στοιχεία για τη διάγνωση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου, συγκριτικά με το αντιπηκτικό του λύκου ή τα IgG-IgM αντισώματα. Άλλοι ερευνητές προσπάθησαν να συσχετίσουν τις καθ' έξιν αποβολές με άλλα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα εκτός από το αντιπηκτικό του λύκου και αντισώματα αντικαρδιολιπίνης. Ειδικότερα μελετήθηκαν αντισώματα της φωσφατιδυλσερίνης, της φωσφατιδυλαιθανολαμίνης, της φωσφατιδυλινοσιτόλης, της φωσφατιδυλγλυκερόλης, της φωσφατιδυλχολίνης και του φωσφατιδικού οξέος (Silver et al., 1996; Farcuharson et al., 2002). Αντίθετα, άλλοι ερευνητές αναφέρουν ότι τα αντισώματα αυτά δε συσχετίζονται με καθ' έξιν αποβολές (Aoki et al., 1993). Παρόμοια, άλλη ομάδα μελετητών αναφέρει ότι ο έλεγχος για περισσότερα αντισώματα δεn φαίνεται να αυξάνει τη διαγνωστική αξία (Yetman and Kutteh, 1996). Η άποψη ότι τα αυτοαντισώματα αντικαρδιολιπίνης συνδέονται άμεσα με την πρωτεΐνη β2-γλυκοπρωτεΐνη Ι ή με ένα επίτοπό της προκύπτει από τη συνένωση της πρωτεΐνης με φωσφολιπίδιο, οδηγούνται στην ανάπτυξη θεωριών για β2-γλυκοπρωτεϊνικά αντισώματα (Roubey, 1994). Σήμερα, τα αντισώματα αυτά δεν αποτελούν διεθνώς κριτήριο για της διάγνωση του συνδρόμου, συσχετίζονται όμως σημαντικά με θρομβώσεις και άλλες εκδηλώσεις του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου (Bertolaccini et al., 1998). Για το λόγο αυτό ορισμένοι συγγραφείς πρότειναν τον έλεγχο για αυτά τα αντισώματα σε ασθενείς με σοβαρή υποψία για υποκείμενο αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο και στους οποίους οι δοκιμασίες για το αντιπηκτικό του λύκου και για τα αντισώματα έναντι καρδιολιπίνης είναι αρνητικές (Bertolaccini et al., 1998; Levine et al., 2002). Μελλοντικά ενδέχεται τα αντισώματα αυτά να αντικαταστήσουν τα αντισώματα αντικαρδιολιπίνης και το αντιπηκτικό του λύκου για τη διάγνωση του συνδρόμου. Κλινικές εκδηλώσεις και διάγνωση Η αποβολή αποτελεί το μαιευτικό κριτήριο διάνγωσης του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου (Wilson et al., 1999). Πράγματι, με βάση σειρά μελετών το ποσοστό αποβολών σε γυναίκες με αντιπηκτικό του λύκου ή μέτρια έως αυξημένα επίπεδα αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης IgG ανέρχεται στο 40% ή και ακόμη υψηλότερα. Οι αποβολές αυτές συμβαίνουν μετά τη 10η εβδομάδα της κύησης. Αντίθετα, γυναίκες με σποραδικές αποβολές απέβαλαν σε εβδομάδα κύησης μικρότερη της 6ης ή μεταξύ 6ης και 9ης εβδομάδας. Επίσης, σε γυναίκες με ιστορικό θρόμβωσης και ερυθηματώδους λύκου παρατηρήθηκε μεγαλύτερο ποσοστό υπερτασικής νόσου της κύησης, πρόωρου τοκετού, προεκλαμψίας, πλακουντιακής ανεπάρκειας, ολιγοϋδράμνιου και IUGR (Branch et al., 1992; Caruso et al., 1993; Lima et al., 1996). Νεότερες μελέτες που εστιάζουν σε καθ' έξιν αποβολές έως και την 9η εβδομάδα κύησης χωρίς να υπάρχει βεβαρυμένο ιστορικό αναφέρουν ότι σε ποσοστό 10-20% ανιχνεύτηκαν αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα (Aoki et al., 1993; Silver et al., 1996). Σε έξι από επτά προοπτικές μελέτες όπου ερευνάται η πορεία της κύησης σε γυναίκες με καθ' έξιν αποβολές και απουσία βεβαρυμένου ιστορικού αναφέρεται πτωχό αποτέλεσμα για το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο της κύησης. Έτσι, αναφέρονται κατά μέσο όρο εμβρυϊκός θάνατος σε ποσοστό 4.5% (0-15%, προεκλαμψία σε ποσοστό 10.5% (0-15%) και πρόωρος τοκετός 10.5% (5-40%). Σε όλες αυτές τις μελέτες που περιελάμβαναν περισσότερους από 300 ασθενείς αναφέρεται μόνο ένα επεισόδιο θρόμβωσης, ενώ δεν περιγράφεται κανένας νεογνικός θάνατος λόγω προωρότητας (Cowchock et al., 1992; Kutteh, 1996; Rai et al., 1997; Carreras et al., 2000; di Simone et al., 2000). Η σχέση μεταξύ των περιστατικών αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου στα οποία οι επιπλοκές εμφανίζονται στην εμβρυϊκή περίοδο (εμβρυϊκός θάνατος ή πρόωρος τοκετός λόγω μαιευτικών επιπλοκών) ή εμφανίζονται στην εμβρυονική περίοδο (καθ' έξιν αποβολές) ερμηνεύεται με διαφορετικό τρόπο από τους ερευνητές (Silver et al., 1993; Clark et al., 2001). Άλλοι θεωρούν ότι πρόκειται απλά για τον ίδιο παθογενετικό μηχανισμό (π.χ. υπερπηκτικότητα που οφείλεται στα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα) που εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με την εβδομάδα κύησης: ως καθ' έξιν αποβολές στο πρώτο τρίμηνο και ως πρόωρος τοκετός, εμβρυϊκός θάνατος ή ως άλλες μαιευτικές επιπλοκές στο 2ο και 3ο τρίμηνο της κύησης. Εναλλακτικά, άλλοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι καθ' έξιν αποβολές του 1ου τριμήνου της κύησης οφείλονται σε άλλους μηχανισμούς και όχι μόνο στην υπερπηκτικότητα του αίματος, οπότε οι αποβολές μέχρι την 9η εβδομάδα κύησης πιθανότατα οφείλονται σε άλλα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα ή σε μηχανι- 114

7 σμούς διαφορετικούς από τους ήδη περιγραφέντες. Θεραπευτική προσέγγιση Η θεραπευτική αντιμετώπιση γυναικών με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο και ιστορικό θρόμβωσης είναι αποδεκτή από όλους τους ερευνητές με ελάχιστες εξαιρέσεις. Με δεδομένο τον υψηλό κίνδυνο θρόμβωσης κατά τη διάρκεια της κύησης χορηγούμε ηπαρίνη, ενώ ορισμένοι συνιστούν πλήρη αντιπηκτική αγωγή (Caruso et al., 1993). Αντίθετα, γυναίκες με διεγνωσμένο αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο και χωρίς ιστορικό θρομβοεμβολικού επεισοδίου κατατάσσονται στις ακόλουθες 2 κατηγορίες: 1) Σε αυτές με ιστορικό μίας ή περισσότερων εμβρυϊκών απωλειών ή εμβρυϊκών θανάτων σε εβδομάδα κύησης μικρότερης της 34ης, ως συνέπεια σοβαρής προεκλαμψίας ή πλακουντιακής ανεπάρκειας, και 2) Σε αυτές με καθ' έξιν αποβολές προ της 9ης εβδομάδας. Σχετικά με την πρώτη κατηγορία οι περισσότεροι συγγραφείς συνιστούν τη χορήγηση ηπαρίνης τόσο για τη μητέρα όσο και για το περιγεννητικό αποτέλεσμα. Σε σχετική τυχαιοποιημένη μελέτη γυναίκες με ιστορικό μίας ή περισσοτέρων εμβρυϊκών απωλειών αντιμετωπίστηκαν με ηπαρίνη και μονάδων ημερησίως διαιρεμένες σε δόσεις. Όλες οι γυναίκες γέννησαν ζωντανά νεογνά, ενώ σε καμία δεν παρατηρήθηκε θρόμβωση. Στη μελέτη αυτή συμπεριελήφθησαν και γυναίκες με ΣΕΛ και ιστορικό θρομβοεμβολικού επεισοδίου (Ginsberg et al., 2001). Αντίθετα, υπάρχουν έξι δημοσιευμένες μελέτες στις οποίες συμπεριελήφθησαν γυναίκες με διαγνωσμένο αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο (διάγνωση με βάση το ιστορικό αποβολών στο πρώτο τρίμηνο) (Cowchock et al., 1992; Kutteh, 1996; Rai et al., 1997; Carreras et al., 2000; Fausett et al., 2001). Πέντε ήταν τυχαιοποιημένες, ενώ σε μία κάθε ασθενής ελάμβανε διαφορετική θεραπεία. Οι διαφορές που κατεγράφησαν στις μελέτες αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία. Πρώτα απ' όλα η αναλογία των γυναικών με μία ή περισσότερες εμβρυϊκές απώλειες κυμαίνετο μεταξύ 11% (Rai et al., 1997) και 47% (Carreras et al., 2000). Τέσσερις άλλες μελέτες δεν συμπεριέλαβαν γυναίκες με ιστορικό ΣΕΛ και θρομβοεμβολικού επεισοδίου (Cowchock et al., 1992; Rai et al., 1997), και τέλος σε μία μελέτη δεν συμπεριελήφθησαν γυναίκες με αντιπηκτικό του λύκου. Ακόμη, σε πέντε μελέτες μελετήθηκαν γυναίκες με ελαφρώς θετικά IgG αντισώματα αντικαρδιολιπίνης και μεμονωμένα IgM αντισώματα, ενώ μία έρευνα είχε και γυναίκες με αντισώματα στη φωσφατιδυλσερίνη (Cowchock et al., 1992; Carreras et al., 2000; di Simone et al., 2000; Fausett et al., 2001). Καθίσταται λοιπόν αντιληπτό ότι οι σημαντικές αυτές διαφορές ως προς την επιλογή του πληθυσμού θα έχουν ως αποτέλεσμα σημαντικές διαφορές στο περιγεννητικό αποτέλεσμα. Ακόμη, μία μελέτη συνέκρινε τη χορήγηση πρεδνιζολόνης και ασπιρίνης χαμηλής δόσης με τη χορήγηση ηπαρίνης και ασπιρίνης χαμηλής δόσης. Και στις δύο αυτές ομάδες το ποσοστό των ζώντων νεογνών ήταν 75%. Άλλη μελέτη αναφέρει ό,τι η χορήγηση ασπιρίνης χαμηλής δοσολογίας είναι το ίδιο αποτελεσματική με τη χορήγηση με τη χορήγηση placebo. Δύο άλλες έρευνες αναφέρουν ότι ο συνδυασμός ηπαρίνης και ασπιρίνης χαμηλής δοσολογίας είναι περισσότερο αποτελεσματικός από ό,τι η χορήγηση μόνο ασπιρίνης χαμηλής δόσης. Στις μελέτες αυτές το ποσοστό των ζώντων νεογνών ήταν 71% και 80%, ενώ στην ομάδα που έλαβε μόνο ασπιρίνη το ποσοστό αυτό ήταν κάτω από 50% (Cowchock et al., 1992; Rai et al., 1997). Οι μεγάλες διαφορές στα αποτελέσματα που παρατηρούνται στις παραπάνω εργασίες επιδέχονται πολλές ερμηνείες. Το βασικότερο πρόβλημα φαίνεται να είναι η επιλογή του δείγματος των ασθενών με βάση τα κλινικά και εργαστηριακά ευρήματα. Έτσι, με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία οι ασθενείς αυτές θα πρέπει να ταξινομούνται στις ακόλουθες κατηγορίες: 1) γυναίκες με ιστορικό θρομβοεμβολικού επεισοδίου, 2) γυναίκες χωρίς ιστορικό, 3) γυναίκες με καθ' έξιν αποβολές πρώτου τριμήνου, 4) γυναίκες με εμβρυϊκή απώλεια. Επίσης, διάκριση θα πρέπει να γίνεται μεταξύ γυναικών με χαμηλά επίπεδα IgG αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης ή μόνο με αντισώματα αντικαρδιολιπίνης IgM, από αυτές με αντιπηκτικό του λύκου ή μέτρια έως υψηλα επίπεδα IgG αντισωμάτων καρδιολιπίνης. Θεραπεία υποτροπιάζουσας μορφής του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου Παρά τη θεραπεία με ηπαρίνη, οι καθ' έξιν αποβολές εξακολουθούν να καταγράφονται στις περισσότερες περιπτώσεις σε ποσοστό 20-30%. Άγνωστο παραμένει εάν η προσθήκη κάποιας άλλης ουσίας θα επιφέρει καλύτερα αποτελέσματα. Αρχικά στη δεκαετία του 1990 συγχορηγήθηκαν γλυκοκορτικοειδή. Η χορήγηση αυτή μπορεί κατά περίπτωση να έχει θετικά αποτελέσματα χρήζει όμως περαιτέρω έρευνας με μελέτες. Ακόμη, προτάθηκε η συγχορήγηση ανοσοσφαιρίνης ενδοφλεβίως μαζί με ηπαρίνη και ασπιρίνη χαμηλής δόσης. 115

8 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Γραμματικάκης και συν. Ακόμη, λίγες αναφορές περιστατικών υπάρχουν σχετικά με τη χορήγηση υδροξυχλωροκίνης (Levy et al., 2001). Συμπερασματικά, σε γυναίκες που εξακολουθούν να αποβάλουν παρά τη χορήγηση θεραπευτικής αγωγής στην επόμενη κύηση συνιστάται πλήρης θρομβοπροφυλακτική αγωγή. Εάν και μετά αυτή τη θεραπεία οι αποβολές εξακολουθούν, τότε θα πρέπει να προστεθεί στη θεραπεία ανοσοσφαιρίνη, γλυκοκορτικοειδές ή υδροξυχλωροκίνη. Antiphospholipid Syndrome and Pregnancy: Diagnosis and Treatment Grammatikakis Ι., Εvagelinakis Ε. N., Salamalekis N., Κassanos D. 3rd Dept of Obstetrics & Gynecology, University of Athens, Attikon Hospital Correspondence: Evagelinakis N., 3rd Dept of Obstetrics & Gynecology, University of Athens, Attikon Hospital 1 Rimini str., Αthens, Greece Τel.: , , Fax: Summary Antiphospholipid syndrome is a condition characterized by one or more episodes of thrombosis in combination with high blood levels of antiphospholipid antibodies. Antiphospholipid syndrome is one of the few treatable causes of pregnancy loss, when early detected. Heparin, usually combined with lowdose aspirin, is used in patients at risk for thrombosis. Pregnancy in these women is associated with increased rates of preeclampsia, placental insufficiency, and preterm delivery. Recent studies indicate that women at low risk for thrombosis may be treated with low-dose aspirin. However, remaining controversies and unanswered questions in the field of antiphospholipid syndrome are a source of clinical confusion. This review highlights the most important controversies, taking into account the results of recent obstetric treatment trials and our own clinical experience. Key words: antiphospholipid syndrome, pregnancy Βιβλιογραφία Aoki, K., Hayashi, Y., Hirao, Y. and Yagami, Y. (1993) Specific antiphospholipid antibodies as a predictive variable in patients with recurrent pregnancy loss. Am. J. Reprod. Immunol.29, Bertolaccini, M.L., Roch, B., Amengual, O. et al. (1998), Multiple antiphospholipid tests do not increase the diagnostic yield in antiphospholipid syndrome. Br. J. Rheumatol. 37, Branch, D.W., Peaceman, A.M., Druzin, M. et al. (2000), A multicenter, placebo-controlled pilot study of intravenous immune globulin treatment of antiphospholipid syndrome during pregnancy. The Pregnancy Loss Study Group. Am. J. Obstet. Gynecol. 182, Branch, D.W., Porter, T.F., Rittenhouse, L. et al. (2001), Antiphospholipid antibodies in women at risk for preeclampsia. Am. J. Obstet. Gynecol. 184, Branch, D.W., Silver, R., Blackwell, J.L. et al. (1992) Outcome of treated pregnancies in women with antiphospholipid syndrome: An update of the Utah experience. Obstet. Gynecol.80, Branch, D.W., Silver, R., Pierangeli, S. et al. (1997) Antiphospholipid antibodies other than lupus anticoagulant and anticardiolipin antibodies in women with recurrent pregnancy loss, fertile controls, and antiphospholipid syndrome. Obstet. Gynecol. 89, Carreras, L.O., Forastiero, R.R. and Martinuzzo, M.E.(2000) Which are the best biological markers of the antiphospholipid syndrome? J. Autoimmun. 15, Caruso, A., de Carolis, S., Ferrazzani, S. et al. (1993) Pregnancy outcome in relation to uterine artery flow velocity waveforms and clinical characteristics in women with antiphospholipid syndrome. Obstet. Gynecol. 82, Clark, C.A., Spitzer, K.A. and Laskin, C.A. (2001) The spectrum of the antiphospholipid syndrome: A matter of perspective. J. Rheumatol. 28, Cowchock, F.S., Reece, E.A., Balaban, D. et al. (1992) Repeated fetal losses associated with antiphospholipid antibodies: A collaborative randomized trial comparing prednisone with low-dose heparin treatment. Am. J. Obstet. Gynecol. 166, di Simone, N., Meroni, P.L., Del Papa, N. et al. (2000) Antiphospholipid antibodies affect trophoblast gonadotropin secretion and invasiveness by binding directly and through adhered beta2-glycoprotein I. Arthritis Rheum. 43, Dreyfus, M., Hedelin, G., Kutnahorsky, R. et al. (2001) Antiphospholipid antibodies and preeclampsia: A casecontrol study. Obstet. Gynecol. 97, Farquharson, R.G., Quenby, S. and Greaves, M. (2002) Antiphospholipid syndrome in pregnancy: A randomized, controlled trial of treatment. Obstet. Gynecol. 100, Fausett, M.B., Vogtlander, M., Lee, R.M. et al. (2001) Heparin-induced thrombocytopenia is rare in pregnancy. Am. J. Obstet. Gynecol. 185, Favaloro, E.J., Silvestrini, R. and Mohammed, A. (1999) 116

9 Clinical utility of anticardiolipin antibody assays: High inter-laboratory variation and limited consensus by participants of external quality assurance programs signals a cautious approach. Pathology,31, Ginsberg, J.S., Greer, I. and Hirsh, J. (2001) Use of antithrombotic agents during pregnancy. Chest. 119 Suppl, 1,122S-131S. Holers, V.M., Girardi, G., Mo, L. et al.(2002) Complement C3 activation is required for antiphospholipid antibodyinduced fetal loss. J. Exp. Med. 195, Huong, D.L.T., Wechsler, B., Bletry, O. et al. (2001) A study of 75 pregnancies in patients with antiphospholipid syndrome. J. Rheumatol. 28, Khamashta, M.A., Cuadrado, M.J., Mujic, F. et al. (1995) The management of thrombosis in the antiphospholipid-antibody syndrome. N. Engl. J. Med. 332, Kutteh, W.H. (1996) Antiphospholipid antibody-associated recurrent pregnancy loss: Treatment with heparin and low-dose aspirin is superior to low-dose aspirin alone. Am. J. Obstet. Gynecol.174, Levine, J.S., Rauch, J. and Branch, D.W. (2002) Antiphospholipid syndrome. N. Engl. J. Med. 346, Levy, R.A., Vilela, V.S., Cataldo, M.J. et al. (2001) Hydroxychloroquine (HCQ) in lupus pregnancy: Double-blind and placebo-controlled study. Lupus, 10, Lima, F., Khamashta, M.A., Buchanan, N.M. et al. (1996) A study of sixty pregnancies in patients with the antiphospholipid syndrome. Clin. Exp. Rheumatol. 14, Lockshin, M.D., Druzin, M.L. and Qamar, T. (1989) Prednisone does not prevent recurrent fetal death in women with antiphospholipid antibody. Am. J. Obstet. Gynecol. 160, Pauzner, R., Dulitzki, M., Langevitz, P. et al. (2001) Low molecular weight heparin and warfarin the treatment of patients with antiphospholipid syndrome during pregnancy. Thromb. Haemost. 86, Rai, R., Cohen, H., Dave, M. and Regan, L. (1997) Randomised controlled trial of aspirin and aspirin plus heparin in pregnant women with recurrent miscarriage associated with phospholipid antibodies. BMJ, 314, Rand, J.H., Wu, S., Andree, H.A.M. et al. (1997) Pregnancy loss in the antiphospholipid antibody syndrome-a possible thrombogenic mechanism. N. Engl. J. Med. 337, Roubey, R.A.S. (1994) Autoantibodies to phospholipidbinding plasma proteins: A new view of lupus anticoagulants and other antiphospholipid antibodies. Blood, 84, Silver, R.K., MacGregor, S.N., Sholl, J.S. et al. (1993) Comparative trial of prednisone plus aspirin versus aspirin alone in the treatment of anticardiolipin antibody-positive obstetric patients. Am. J. Obstet. Gynecol.169, Silver, R.M., Draper, M.L., Scott, J.R. et al. (1994) Clinical consequences of antiphospholipid antibodies: An historic cohort study. Obstet. Gynecol. 83, Silver, R.M., Porter, T.F., van Leeuween, I. et al. (1996) Anticardiolipin antibodies: Clinical consequences of low titers. Obstet. Gynecol. 87, Wilson, W.A., Gharavi, A.E., Koike, T. et al. (1999) International consensus statement on preliminary classification criteria for definite antiphospholipid syndrome. Report of an international workshop. Arthritis Rheum. 42, Yetman, D.L. and Kutteh, W.H. (1996) Antiphospholipid antibody panels and recurrent pregnancy loss: Prevalence of anticardiolipin antibodies compared with other antiphospholipid antibodies. Fertil. Steril. 66, ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ 03/02/2009 ΕΓΙΝΕ ΑΠΟΔΕΚΤΗ 17/03/

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο 10 η Ημερίδα Ελληνικής Εταιρίας Αιμαφαίρεσης Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Δημήτριος Ε. Μπούτσης Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Ορισμός Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου Αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΩΟΘΥΛΑΚΙΟΡΡΗΞΙΑΣ ΛΗΨΗ ΩΑΡΙΩΝ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΜΒΡΥΟΜΕΤΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

Επιτυχής Έκβαση Εγκυμοσύνης σε Ασθενή με Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Successfull Pregnancy Outcome in a Patient with Antiphospholipid Syndrome

Επιτυχής Έκβαση Εγκυμοσύνης σε Ασθενή με Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Successfull Pregnancy Outcome in a Patient with Antiphospholipid Syndrome 162 ΑΧΑΪΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Τόμος 31ος, τεύχος 2, Oκτώβριος 2012 Ενδιαφέρουσα Περίπτωση Interesting Case Επιτυχής Έκβαση Εγκυμοσύνης σε Ασθενή με Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Successfull Pregnancy Outcome in a Patient

Διαβάστε περισσότερα

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Καθ έξιν αποβολές ορίζονται ως η απώλεια τριών ή περισσοτέρων διαδοχικών κυήσεων. Καθ έξιν αποβολές είναι μια ετερογενής κατάσταση που έχει πολλά πιθανά αίτια, ενώ πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ ΜΕ ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ ΜΕ ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ anaσκοπησεισ ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ ΜΕ ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Ι. Μ. Τζαφέττας, Δ. Σ. Δόβας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο όρος «καθ έξιν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυµοσύνη και ρευµατικές παθήσεις

Εγκυµοσύνη και ρευµατικές παθήσεις Εγκυµοσύνη και ρευµατικές παθήσεις Μαρία Γ. Τεκτονίδου Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Εγκυµοσύνη και ρευµατικές παθήσεις Τα ρευµατικά νοσήµατα εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΤΗΤΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ. ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΡΥΔΑ Επιμελήτρια Α Αιματολογικού Εργαστηρίου ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΤΗΤΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ. ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΡΥΔΑ Επιμελήτρια Α Αιματολογικού Εργαστηρίου ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΤΗΤΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΡΥΔΑ Επιμελήτρια Α Αιματολογικού Εργαστηρίου ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ Σήμερα ο όρος θρομβοφιλία χρησιμοποιείται για να δηλώσει την τάση για θρόμβωση:

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ 1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΚΟΠΟΣ: Διαφύλαξη της υγείας της μητέρας Έγκαιρη διάγνωση της ενδομητρίου υποξίας ΚΑΡΔΙΟΤΟΚΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΚΤΓ) Κατά την διάρκεια της κυήσεως οι γυναίκες πρέπει να ενημερώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με Αναπλ. Καθηγητή Ν. Παπαντωνίου, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ. Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣΗΣ ΑΙΜΟΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ Μαρία Γκανίδου Νοσοκομειακή Υπηρεσία Αιμοδοσίας ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου Αυτοάνοση Αιμολυτική Αναιμία (ΑΑΑ) 1.Αυξημένη καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη. Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ

Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη. Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ 12/11/2012 127.000 θάνατοι κατά την κύηση και τον τοκετό λόγω αιμορραγίας παγκοσμίως Η αιμορραγία αποτελεί μία από τις κυριότερε ς αιτίες άμεσου θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμένος τοκετός στο σπίτι

Προγραμματισμένος τοκετός στο σπίτι Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 18 Μάιος 2014 Εισαγωγή Στην Ελλάδα ακόμη δεν υπάρχουν επίσημα επιδημιολογικά δεδομένα και υπολογίζεται ότι στις Η.Π.Α οι τοκετοί στο σπίτι αποτελούν περίπου το 0,5% των γεννήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑΡΙΝΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΗΙΤ-ΙΙ)

ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑΡΙΝΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΗΙΤ-ΙΙ) ΘΡΟΜΒΟΠΕΝΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑΡΙΝΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ (ΗΙΤ-ΙΙ) ΑΝΘΗ Σ. ΤΡΑΥΛΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΘΡΟΜΒΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΩΝ ΔΙΑΘΕΣΕΩΝ ΙΑΤΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΙΚΟΥ Η ΗΠΑΡΙΝΗ Ειναι το φάρμακο εκλογής όταν απαιτείται

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη μετά τα 40. Είναι κύηση υψηλού κινδύνου;

Εγκυμοσύνη μετά τα 40. Είναι κύηση υψηλού κινδύνου; EΛΛHNIKO ΠEPIOΔIKO ΓYNAIKOΛOΓIAΣ & MAIEYTIKHΣ TΟΜ. 3, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ. 239-244, 2004 ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Εγκυμοσύνη μετά τα 40. Είναι κύηση υψηλού κινδύνου; Ευάγγελος Δρίζης, Νικόλαος Πράπας, Αλέξιος Παπανικολάου,

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΚΛΙΝΙΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΚΛΙΝΙΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ ΒΑΣΙΚΑ ΚΛΙΝΙΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Σωτηροπούλου Μυρτώ Μαιευτήρας Γυναικολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΠΟΒΟΛΕΣ Αποβολή είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

32. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

32. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ Α. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΥΠΟΥ Ι και ΙΙ (ΣΔ Ι, ΙΙ) Η διαχείριση αυτών των κυήσεων απαιτεί τη συνεργασία ομάδας ιατρών διαφόρων ειδικοτήτων. Η σοβαρότητα του ΣΔ εκτιμάται με βάση την κατάταξη κατά White.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δήμο Παλλήνης Φλεβική Θρόμβωση Δήμος Παλλήνης Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας κος Αθανάσιος Ζούτσος κα Πόπη Ζινέλη κος Δημήτριος Χριστοδουλάκης

Στο Δήμο Παλλήνης Φλεβική Θρόμβωση Δήμος Παλλήνης Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας κος Αθανάσιος Ζούτσος κα Πόπη Ζινέλη κος Δημήτριος Χριστοδουλάκης Στο Δήμο Παλλήνης Ιδιαίτερη επιτυχία σημείωσε η Ενημερωτική Εκδήλωση που διοργάνωσαν για τη Φλεβική Θρόμβωση ο Δήμος Παλλήνης και το Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας τη Δευτέρα 18 Νοεμβρίου 2013, στο Δημαρχείο

Διαβάστε περισσότερα

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1

Universitäts-Frauenklinik Essen. Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Universitäts-Frauenklinik Essen Προγεννετικος Ελεγχος και Περιγεννητικη Ιατρικη Επιπεδο 1 Αξιοτιμοι συναδελφοι, αγαπητοι γονεις, Τα πανεπιστημιακα μας εξωτερικα Ιατρεια Περιγεννητικης ιατρικης σας προσφερουν

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

MA0611 ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΥΗΣΗΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

MA0611 ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΥΗΣΗΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ MA0611 ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΥΗΣΗΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Συντετμημένος Τίτλος: Τίτλος Μαθήματος Πλήρης Τίτλος: Μαιευτική Φροντίδα Κύησης Υψηλού Κινδύνου Κωδικός Μαθήματος: MA0611 ΜΑ0612 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά What is "abnormal" in pediatric sleep? Συγγραφέας : Leila Kheiradish- Gozal MD Κέντρο :Department of Pediatrics and Comer Children's Hospital, Pritzker School

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΟΤΑ ΘΕΜΑ : ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΤΩΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΟΤΑ ΘΕΜΑ : ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΟΤΑ ΘΕΜΑ : ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΤΩΝ 2ο ΛΥΚΕΙΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΟΝΟΜΑ ΟΜΑΔΑΣ: 3Ε ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΕΛΩΝ: ΓΚΟΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΕΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Α. Κολιαλέξη, Βιοπαθολόγος PhD Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστημίου Αθηνών Μη επεμβατικός ΠΕ από cffdna στο πλάσμα εγκύου Ελεύθερο Εμβρυϊκό DNA στη μητρική κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

γονείς; neo screen Προγεννητικός Έλεγχος Σκέφτεστε να γίνετε Τα παιδιά αξίζουν μία ζωή γεμάτη υγεία, ελεύθερη από γενετικές ασθένειες Μοριακός

γονείς; neo screen Προγεννητικός Έλεγχος Σκέφτεστε να γίνετε Τα παιδιά αξίζουν μία ζωή γεμάτη υγεία, ελεύθερη από γενετικές ασθένειες Μοριακός Σκέφτεστε γονείς; να γίνετε Τα παιδιά αξίζουν μία ζωή γεμάτη υγεία, ελεύθερη από γενετικές ασθένειες Μοριακός Προγεννητικός Έλεγχος neo screen ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΝΕΟΓΝΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Κυστική Ίνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Στο ακροατήριο θα διανεμηθεί ειδικό ενημερωτικό έντυπο με χρήσιμες συμβουλές. Αντώνης Μακρυγιαννάκης MD,PhD

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Στο ακροατήριο θα διανεμηθεί ειδικό ενημερωτικό έντυπο με χρήσιμες συμβουλές. Αντώνης Μακρυγιαννάκης MD,PhD ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Με χαρά σας προσκαλούμε στην ανοιχτή ενημερωτική εκδήλωση στο ξενοδοχείο Aquila Atlantis, Ηράκλειο Κρήτης, στις 25 Απριλίου 2015, με θέμα: «Θρομβωτικές και Αιμορραγικές Διαταραχές στη Μαιευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 24 Ν. ΨΥΧΙΚΟ Τ.Κ 15451 ΣΠΟΥΔΕΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 24 Ν. ΨΥΧΙΚΟ Τ.Κ 15451 ΣΠΟΥΔΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑ ΕΠΙΘΕΤΟ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΑΡΕΛΛΑ ΗΜΕΡ.ΓΕΝΝΗΣΗΣ 13-09-68 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 24 Ν. ΨΥΧΙΚΟ Τ.Κ 15451 ΤΗΛ. 210-6754855 6977610907 ΣΠΟΥΔΕΣ 1992 Πτυχίο ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ 1996 Πιστοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Ροδολάκης Α., Θωμάκος Ν., Βλάχος Γ., Χαϊδόπουλος Δ., Σωτηροπούλου Μ., Παπασπύρου Ειρ., Κουτρούμπα Ι., Μουλοπούλου Α., Λουτράδης

Διαβάστε περισσότερα

Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. <Κωνσταντοπουλειο > Νέας Ιωνίας. Αθήνα.

Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. <Κωνσταντοπουλειο > Νέας Ιωνίας. Αθήνα. Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. Νέας Ιωνίας. Αθήνα. Βασικός στόχος, η σταθεροποίηση της κατάστασης της μητέρας. Ιατρός επειγόντων Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Εμβρυομητρικής Ιατρικής & Υπερηχογραφίας στην Γυναικολογία

Συνέδριο Εμβρυομητρικής Ιατρικής & Υπερηχογραφίας στην Γυναικολογία 2 O Συνέδριο Εμβρυομητρικής Ιατρικής & Υπερηχογραφίας στην Γυναικολογία * Soc onal iety of i t a y log ISUOG ics and Gyneco etr nd rasou in Obst t l U ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ 20-21 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13 Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου / 3 Συνεργάτες: Παντελής Τσίμαρης, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Κωνσταντίνος Δημόπουλος, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητές και αγαπητοί Συνάδελφοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητές και αγαπητοί Συνάδελφοι, Είσοδος Ελέυθερη Χαιρετισμός Αγαπητές και αγαπητοί Συνάδελφοι, Με μεγάλη χαρά σας προσκαλούμε να συμμετάσχετε στις εργασίες του 1 ου Συνεδρίου του Ελληνικού Κολλεγίου Μαιευτικής - Γυναικολογίας που πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΠΗΞΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ. Προκαταρτική φάση (ενδογενής & εξωγενής) 4 κύριες φάσεις

ΗΠΗΞΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ. Προκαταρτική φάση (ενδογενής & εξωγενής) 4 κύριες φάσεις ΗΠΗΞΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ Προκαταρτική φάση (ενδογενής & εξωγενής) 4 κύριες φάσεις Θρομβοσθενίνη Σύμφωνα με νεότερη ονοματολογία ως "θρομβοπλαστίνη" χαρακτηρίζεται ειδικά ο "ιστικός παράγοντας" που συμμετέχει

Διαβάστε περισσότερα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα cell-free DNA στο μητρικό αίμα Εφαρμογή στην κλινική πράξη στην Ελλάδα Παπαϊωάννου Γεώργιος-Κων/νος, PhD Υπεύθυνος Ιατρικής Εμβρύου Maιευτική & Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ Cell free DNA / Εισαγωγή στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να συμπληρώσετε το Έντυπο Αναφοράς Ανεπιθύμητης Ενέργειας μετά από εμβολιασμό κατά της γρίπης

Πώς να συμπληρώσετε το Έντυπο Αναφοράς Ανεπιθύμητης Ενέργειας μετά από εμβολιασμό κατά της γρίπης Πώς να συμπληρώσετε το Έντυπο Αναφοράς Ανεπιθύμητης Ενέργειας μετά από εμβολιασμό κατά της γρίπης Πεδίο δεδομένων Περιεχόμενο Ημερομηνία αναφοράς Συμπληρώστε την ημερομηνία υποβολής του Εντύπου Αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1

Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1 25 Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1 ΣΤ.Χ. ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, 2 Ι. ΗΛΙΑΣ 1 Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ, Επιστημονική Υπεύθυνη Τμήματος Ενδοκρινολογίας-Διαβήτου και Μεταβολισμού, Νοσοκομείο-Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

Η παθογένεια του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου

Η παθογένεια του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου Á íá óêü ðç óç EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 006,17(3):1-6 Η παθογένεια του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου Ε. ΒΡΙΤΣΑΛΗ Χ. ΑΝΤΩΝΙΑ ΗΣ Ρευματολογική Κλινική ΓΝ «Ασκληπιείον» Βούλας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ως αντιφωσφολιπιδικό, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΠΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Γ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης των προβλημάτων στον τομέα της ανδρικής γονιμότητας Λεωφ. Κηφισίας 46 115 26 Αθήνα (2ος όροφος) Τηλ: 210 6452 172, 210 6400

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα