Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Ιωάννης Γραμματικάκης, Νικόλαος Ευαγγελινάκης, Γεώργιος Σαλαμαλέκης, Δημήτριος Κασσάνος Γ Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν. «Αττικόν». Αλληλογραφία: Νικόλαος Ευαγγελινάκης, Επιστημονικός συνεργάτης Γ' Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αττικόν». Ρίμινι 1, Αθήνα Τηλ.: , , Fax: Περίληψη Το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο αποτελεί παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μία ή περισσότερες θρομβωτικές εκδηλώσεις σε συνδυασμό με υψηλά επίπεδα αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων. Πρόκειται για μία από τις λίγες παθολογικές καταστάσεις της κύησης η έγκαιρη πρόληψη και αντιμετώπιση της οποίας έχει ως αποτέλεσμα την ελάττωση του ποσοστού των αποβολών. Ο συνδυασμός χορήγησης ηπαρίνης και χαμηλών δόσεων ασπιρίνης δίδεται σε ασθενείς με υψηλό ποσοστό κινδύνου για θρομβωτικά επεισόδια. Η κύηση σε γυναίκες με το σύνδρομο αυτό επιπλέκεται με προεκλαμψία, πλακουντιακή ανεπάρκεια και πρόωρο τοκετό. Πρόσφατες μελέτες υποστηρίζουν ότι ασθενείς με μικρό ποσοστό κινδύνου για θρόμβωση αντιμετωπίζονται με χαμηλές δόσεις ασπιρίνης. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη αναπάντητα ερωτήματα και διαφορετικές απόψεις σχετικά με τη θεραπευτική προσέγγιση. Στην παρούσα ανασκόπηση παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των νέων ερευνητικών μελετών. Λέξεις κλειδιά: αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, κύηση Εισαγωγή Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα είναι αυτοαντισώματα, τα οποία συνδέονται με φωσφολιπίδια με αρνητικό φορτίο ή με πρωτεΐνες που συνδέονται με τα φωσφολιπίδια αυτά ή τέλος και με τα δύο. Προ 50 ετών ερευνητές παρατήρησαν τη συσχέτιση μεταξύ αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων και υπερπηκτικότητας. Στη δεκαετία του 1970 οι αποβολές συσχετίστηκαν με το σύνδρομο αυτό. Ο όρος «σύνδρομο» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1986, προκειμένου να περιγραφούν οι κλινικές εκδηλώσεις της κατάσταση αυτής σε συσχέτιση με τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν οι ερευνητές κατέληξαν στη θέσπιση συγκεκριμένων κριτηρίων για την οριστική διάγνωση του συνδρόμου και αφού είχαν προηγηθεί σειρά μελετών και εργαστηριακών ερευνών (Wilson et al., 1999). Ωστόσο, υπάρχει ακόμη η άποψη ότι τα 109

2 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Γραμματικάκης και συν. κριτήρια αυτά χρήζουν αναθεώρησης (Levine et al., 2002). Έτσι, γίνεται φανερό για ποιο λόγο το συγκεκριμένο σύνδρομο αποτελεί πεδίο συνεχών συζητήσεων και διαφοροποιήσεων. Στην παρούσα ανασκόπηση καταγράφεται η παθογένεια του συνδρόμου, η διαγνωστική και θεραπετυική προσέγγιση ενώ περιγράφονται και οι διαφορετικές απόψεις των ερευνητών. Κάνοντας μία ιστορική αναδρομή βλέπουμε ότι το πρώτο αντιφωσφολιπιδικό αντίσωμα ανεκαλήφθη σε ψευδώς-θετική αντίδραση Wassermann, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ασθενών με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο. Το αντιπηκτικό του λύκου περιγράφεται για πρώτη φορά τη δεκαετία του '50, ενώ λίγα χρόνια αργότερα συσχετίζεται με ψευδώς θετικά αποτελέσματα στον έλεγχο της σύφιλης και παραδόξως με θρομβώσεις. Ο κύριος αντιγονικός παράγοντας για την αντίδραση Wassermann ήταν η καρδιολιπίνη, ένα φωσφολιπίδιο της μιτοχονδριακής μεμβράνης. Αργότερα, η χρήση αντισωμάτων καρδιολιπίνης έκανε φανερή τη συσχέτιση με το αντιπηκτικό του λύκου και με τις θρομβώσεις. Στις αρχές της δεκαετίας του '90 μελέτες έδειξαν τη συσχέτιση μεταξύ αντισωμάτων καρδιολιπίνης και ύπαρξης της β2-γλυκοπρωτεΐνης Ι στο πλάσμα η οποία συνδέεται με φωσφολιπίδια προκειμένου τα αντισώματα αυτά να συνδεθούν με την καρδιολιπίνη. Αντίθετα, αντισώματα καρδιολιπίνης από ασθενείς με σύφιλη ή άλλη λοίμωξη δεν χρειάζονταν την ύπαρξη της β2-γλυκοπρωτεΐνης Ι, προκειμένου τα αντισώματα αυτά να συνδεθούν με την καρδιολιπίνη. Η περαιτέρω έρευνα εστιάστηκε σε πρωτεΐνες που συνδέονται με φωσφολιπίδια και λιγότερο στα φωσφολιπίδια αυτά καθ' εαυτά (Roubey, 1994). Σήμερα η ακτινολογική συσχέτιση αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου και θρόμβωσης-αποβολών είναι αποδεκτή. Η διάγνωση του συνδρόμου είναι ιδιαίτερα σημαντική, λόγω του υψηλού ποσοστού υποτροπής των θρομβώσεων που παρατηρείται, ενώ απαιτείται μακροχρόνια αντιπηκτική αγωγή (Khamashta et al., 1995). Ακόμη, η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση του συνδρόμου έχουν σαν αποτέλεσμα τη βελτίωση του περιγεννητικού αποτελέσματος, αλλά και την πρόληψη θρομβώσεων της μητέρας (Branch et al., 1992; Lima et al., 1996). Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθεί υπ' όψιν ότι αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα παρατηρούνται σε ποσοστό άνω του 5% σε υγιή άτομα, ενώ το ποσοστό φτάνει στο 35% σε περιπτώσεις ατόμων με ερυθηματώδη λύκο. Άγνωστο εξακολουθεί να παραμένει το εάν τα υγιή άτομα με αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα αντιμετωπίζουν δυνητικά μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών στα πλαίσια του συνδρόμου. Παθογενετικοί μηχανισμοί μαιευτικών εκδηλώσεων του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου Διάφοροι μηχανισμοί έχουν μέχρι σήμερα περιγραφεί σχετικά με την πρόκληση θρομβωτικών επεισοδίων και αποβολών στα πλαίσια του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Πιθανότατα, τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα ενώνονται με φωσφολιπίδια ή πρωτεΐνες που συνδέονται με φωσφολιπίδια, που φυσιολογικά συμμετέχουν στους μηχανισμούς πήξης προκαλώντας έτσι μεταβολές με συνέπεια τις διάφορες εκδηλώσεις του συνδρόμου. Τέτοιες πρωτεΐνες που ενοχοποιούνται για την παθογένεια του συνδρόμου είναι η β2-γλυκοπρωτεΐνη (έχει αντιπηκτικές ιδιότητες), η προστακυκλίνη, η προθρομβίνη, η πρωτεΐνη C, η ανεξίνη V καθώς και άλλοι ιστικοί παράγοντες. Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα φαίνεται ότι ενεργοποιούν τα ενδοθηλιακά κύτταρα, όπως προκύπτει από την αυξημένη παρουσία συνδετικών μορίων,την αυξημένη παραγωγή κυτταροκινών και τέλος από αυξημένη παραγωγή αραχιδονικού οξέος και των μεταβολιτών του. Σύμφωνα με άλλες απόψεις τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα έχουν διασταυρούμενη αντίδραση με οξειδωμένες λιποπρωτεΐνες χαμηλής πυκνότητας (LDL) και συνδέονται μόνο με οξειδωμένη καρδιολιπίνη, καθιστώντας έτσι σαφές ότι τα αντισώματα αυτά προκαλούν τραυματισμό του ενδοθηλίου των αγγείων μέσω οξειδωτικών μηχανισμών. Οι in vivo στόχοι των αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων παραμένουν άγνωστοι. Φυσιολογικά τα κύτταρα δεν εμφανίζουν στην επιφάνειά τους φωσφολιπίδια που είναι συνδεδεμένα με αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα. Ωστόσο, τα αντισώματα συνδέονται με φωσφολιπίδια κυττάρων, όπως τα ενεργοποιημένα αιμοπετάλια ή αποπτωτικά κύτταρα. Πρόσφατες έρευνες αναφέρουν ότι σημαντικό ρόλο στην πρόκληση αποβολής φαίνεται να έχει το συμπλήρωμα. Ειδικότερα, σε πειράματα με ποντίκια η ενεργοποίηση του συμπληρώματος C3 είχε ως αποτέλεσμα την αποβολή του κυήματος (Holers et al., 2002). Ακόμη, η αρνητική επίδραση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου στην εγκυμοσύνη φαίνεται να συσχετίζεται και με πλακουντιακή δυσλειτουργία. Έτσι, ορισμένοι συγγραφείς συσχετίζουν τις ανωμαλίες των σπιροειδών αρτηριών ως το κύριο αίτιο αποβολής σε κυήσεις με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο. Ορισμένοι ερευνητές περιγράφουν πάχυν- 110

3 ση της έσω στοιβάδας των αγγείων, οξεία αθηρωμάτωση και νέκρωση του ινώδους σε περιπτώσεις αποβολών με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο. Σύμφωνα με άλλους, παρατηρούνται εκτεταμένη πλακουντιακή νέκρωση, έμφρακτα και θρομβώσεις κατά την ανάπτυξη της μητροπλακουντιακής μονάδας, πιθανότατα μέσω μηχανισμών στους οποίους συμμετέχει η ανεξίνη V της τροφοβλάστης (Rand et al., 1997). Διαγνωστική προσέγγιση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου Η διάγνωση του συνδρόμου είναι πρωτίστως κλινική. Στο ιστορικό της ασθενούς θα πρέπει να αναφέρονται ένα ή περισσότερα θρομβωτικά επεισόδια και μαιευτικές επιπλοκές του συνδρόμου. Η εργαστηριακή ανίχνευση των αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων επιβεβαιώνει ή αποκλείει τη διάγνωση. Από το 1999 υπάρχουν κριτήρια προκειμένου να οριστεί η ύπαρξη του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Έτσι, η ασθενής θα πρέπει να έχει εκδηλώσει τουλάχιστον ένα από τα δύο κλινικά κριτήρια του συνδρόμου (αγγειακή θρόμβωση ή μαιευτική επιπλοκή) και ένα από τα δύο εργαστηριακά κριτήρια (θετικό αντιπηκτικό του λύκου ή μικρή έως μεγάλη αύξηση του τίτλου των IgG αντισωμάτων της β2-γλυκοπρωτεΐνης Ι ή IgM αντικαρδιολιπικά αντισώματα) σε δύο διαφορετικές μετρήσεις με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 6 εβδομάδων. Οι αγγειακές θρομβώσεις μπορεί να γίνουν σε οποιαδήποτε όργανο ή ιστό και αφορούν αγγεία όλων των μεγεθών, ακόμη και τα τριχοειδή τόσο στο αρτηριακό όσο και στο φλεβικό σύστημα. Οι μαιευτικές επιπλοκές αφορούν τόσο την ενδομήτριο ζωή του εμβρύου όσο και τη νεογνική περίοδο και ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες: η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τις αποβολές και οι άλλες δύο τις επιπλοκές του δευτέρου και του τρίτου τριμήνου. Η «πρωτοπαθής» μορφή του συνδρόμου αφορά άτομα χωρίς την ύπαρξη άλλου αυτοάνοσου νοσήματος, ενώ η «δευτεροπαθής» μορφή αφορά άτομα με υποκείμενες αυτάνοσες νόσους ή άλλες παθήσεις. Τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα που ανιχνεύονται συχνότερα και τα οποία αναγνωρίζονται ως παθογνωμονικά είναι το αντιπηκτικό του λύκου και τα αντισώματα αντικαρδιολιπίνης. Το αντιπηκτικό του λύκου ανιχνεύεται in vitro με μεθόδους πήξης, ενώ τα αντισώματα αντικαρδιολιπίνης ανιχνεύονται με ανοσοϊστοχημικές μεθόδους, όπου μετρώνται τα αντισώματα IgG και IgM που συσχετίζονται με τη γλυκοπρωτεΐνη Ι. Ο ανοσοϊστοχημικός προσδιορισμός των αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης αποτελεί ευαίσθητη δοκιμασία διάγνωσης του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου σε αντίθεση με το αντιπηκτικό του λύκου που εμφανίζει μεγαλύτερη ειδικότητα. Πάντως, η ειδικότητα των αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης αυξάνει με την αύξηση του τίτλου των αντισωμάτων. Αποτελέσματα με ελαφρώς θετική δοκιμασία αντισωμάτων καρδιολιπίνης θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή καθώς το εύρημα αυτό απαντάται σε ποσοστό περίπου 5% των ατόμων, χωρίς να υπάρχει υποκείμενη νόσος. Έτσι, μόνο μέτρια έως αρκετά αυξημένα επίπεδα αντισωμάτων καρδιολιπίνης θα πρέπει να θεωρούνται ως παθογνωμονικά. Ακόμη να σημειωθεί ότι τα IgG αντισώματα έχουν μεγαλύτερη ειδικότητα συγκριτικά με τα IgM. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει σαφής συσχέτιση συγκεκριμένων κλινικών εκδηλώσεων και επιπέδων αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων, διάφορες δοκιμασίες θα πρέπει να γίνοντα (συνηθέστερα έλεγχος αντιπηκτικού του λύκου και IgG-IgM αντισώματα καρδιολιπίνης), έτσι ώστε να στηριχθεί η διάγνωση του συνδρόμου. Θα πρέπει ακόμη να αναφερθεί ότι για τη διάγνωση του συνδρόμου απαιτούνται τόσο κλινικά όσο και εργαστηριακά ευρήματα. Έτσι, η διάγνωση του συνδρόμου τίθεται εάν βρεθούν αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα (αντιπηκτικό του λύκου ή μέτρια έως σημαντική αύξηση αντισωμάτων καρδιολιπίνης) σε συνδυασμό με τουλάχιστον δύο κλινικές εκδηλώσεις σε μεσοδιάστημα 6 εβδομάδων. Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί ότι τα διαγνωστικά κριτήτια που έχουν θεσπίσει οι διεθνείς οργανισμού αποτελούν πρώτιστα προσπάθεια ενιαίου τύπου προσέγγισης της νόσου, καθώς και προσπάθεια ερευνητικής αξιοποίησης των ευρημάτων. Παρόλα αυτά υπάρχουν περιπτώσεις που ενώ υπάρχουν ένα ή περισσότερα διαγνωστικά κριτήρια η διάγνωση δεν μπορεί να τεθεί με βεβαιότητα. Στις περιπτώσεις αυτές σημασία έχει η κλινική εμπειρία του ιατρού. Θεραπευτική προσέγγιση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου στην κύηση Η ιδανική θεραπευτική προσέγγιση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου κατά την κύηση θα πρέπει να στοχεύει στη βελτίωση του περιγεννητικού αποτελέσματος με την πρόληψη μίας πιθανής αποβολής, μίας προεκλαμψίας, μίας πλακουντιακής ανεπάρκειας ή ενός προώρου τοκετού, καθώς και 111

4 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Γραμματικάκης και συν. στην ελαχιστοποίηση μίας πιθανής θρόμβωσης της μητέρας. Έτσι, ενώ αρχικά υπήρξε ενθουσιασμός για τα αποτελέσματα μετά από χορήγηση γλυκοκορτικοειδών, μία τυχαιοποιημένη μελέτη που έγινε έδειξε ότι το αποτέλεσμα είναι το ίδιο με τη χορήγηση ηπαρίνης. Σήμερα ως θεραπεία εκλογής θεωρείται η χορήγηση ηπαρίνης (di Simone et al., 2000) από το 1ο τρίμηνο της κύησης. Ωστόσο, διαφορετικές απόψεις υπάρχουν σχετικά με το ενδεικνυόμενο δοσολογικό σχήμα. Σύμφωνα με μία μελέτη 100 γυναικών, τα 2/3 των οποίων είχαν στο ιστορικό τους καθ' έξιν αποβολές αλλά κανένα θρομβωτικό επεισόδιο, η χορήγηση 5000 μονάδων ηπαρίνης δις ημερησίως συσχετίστηκε με ποσοστό γέννησης νεογνών της τάξης του 71% (Cowchock et al., 1992). Σε άλλη μελέτη γυναίκες με αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα και ιστορικό καθ' έξιν αποβολών αλλά χωρίς κανένα θρομβωτικό επεισόδιο αντιμετωπίστηκαν με χορήγηση ηπαρίνης με δοσολογικό σχήμα τέτοιο, ώστε τα επίπεδα της μερικής θρομβοπλαστίνης να είναι 1.5 φορές μεγαλύτερα από την κανονική τιμή. Το αποτέλεσμα ήταν ποσοστό γέννησης ζώντων νεογνών της τάξεως του 80% (Rai et al., 1997). Τέλος, να αναφερθεί ότι στα περισσότερα θεραπευτικά σχήματα χορηγείται ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους σε καθημερινή βάση. Σχετικά τώρα με τις απαιτούμενες δόσεις ηπαρίνης σε γυναίκες με ιστορικό θρόμβωσης, αυτές είναι αρκετά μεγαλύτερες από ό,τι σε περιπτώσεις χωρίς ιστορικό (5000 μονάδες σύμφωνα με τους Rai et al (1997)). Μάλιστα ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν τη χορήγηση πλήρους αντιπηκτικής αγωγής (Kutteh, 1996). Η ιδανική δόση ηπαρίνης είναι αμφιλεγόμενη για περιπτώσεις όπου το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο διαγιγνώσκεται με καθ' έξιν αποβολές ή με εμβρυϊκό θάνατο σε ηλικία κύησης μικρότερη από τις 34 εβδομάδες, ο οποίος αποδίδεται σε σοβαρή προεκλαμψία ή πλακουντιακή ανεπάρκεια και επιπρόσθετα δεν υπάρχει ιστορικό θρόμβωσης. Οι γυναίκες αυτές αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο θρόμβωσης και θα πρέπει να λαμβάνουν επαρκή αντιπηκτική αγωγή. Στην Ευρώπη το σύνδρομο αντιμετωπίζεται με χορήγηση ηπαρίνης χαμηλού μοριακού βάρους, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ όπου για οικονομικούς λόγους η χρήση είναι περιορισμένη. Γυναίκες με ιστορικό θρομβωτικών επεισοδίων π.χ. θρόμβωσεις, εγκεφαλικές, είναι αυτονόητο ότι αποτελούν εξαιρετικά υψηλού κινδύνου ομάδα για θρόμβωση κατά την κύηση. Στις περιπτώσεις αυτές ορισμένοι συνιστούν αντιπηκτική αγωγή με βαρφαρίνη αντί ηπαρίνης. Σχετικά τώρα με τη χορήγηση ανοσοσφαιρίνης ενδοφλεβίως σε συνδυασμό με ηπαρίνη και ασπιρίνη χαμήλης δόσης ιδιαίτερα σε γυναίκες με αμφιλεγόμενο ιστορικό ή με καθ' έξιν αποβολές κατά τη χορήγηση ηπαρίνης, οι πρόσφατες μελέτες δεν αναφέρουν κάποιο επιπλέον όφελος συγκριτικά με τη χορήγηση ηπαρίνης και ασπιρίνης (Ginsberg et al., 2001). Η αντιπηκτική κάλυψη της περιόδου μετά τον τοκετό σε γυναίκες με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρονο και ιστορικό θρόμβωσης είναι σημαντική (Kutteh, 1996). Η χορήγηση βαρφαρίνης προτιμάται εφόσον κλινικά η γυναίκα μετά τον τοκετό είναι σε καλή και σταθερή κατάσταση. Ωστόσο, δεν υπάρχει σε διεθνές επίπεδο ομοφωνία σε ό,τι αφορά τη θρομβοπροφύλαξη σε γυναίκες χωρίς ιστορικό θρόμβωσης αλλά με διάγνωση του συνδρόμου λόγω καθ' έξιν αποβολών ή εμβρυϊκού θανάτου προ της 34ης εβδομάδας, η οποία οφειλόταν σε σοβαρή προεκλαμψία ή πλακουντιακή ανεπάρκεια και παρά το γεγονός ότι όλοι συμφωνούν για το διατρεχόμενο υψηλό κίνδυνο θρόμβωσης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο συνιστάται η προφυλακτική χορήγηση ηπαρίνης 3-5 ημέρες μετά τον τοκετό, ιδιαίτερα μετά από καισαρική τομή, ενώ στις ΗΠΑ συνιστάται η χορήγηση αντιπηκτικής αγωγής για 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό. Επιπλοκές του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου κατά την κύηση Οι επιπλοκές του συνδρόμου εκδηλώνονται ως καθ' έξιν αποβολές (συμπεριλαμβανομένου και του εμβρυϊκού θανάτου), προεκλαμψία, πλακουντιακή ανεπάρκεια, θρόμβωση της μητέρας ή στα πλαίσια της χορηγούμενης θεραπείας. Στις δυνητικές επιπλοκές συμπεριλαμβάνεται η έξαρση του λύκου, στις περιπτώσεις όπου η μητέρα πάσχει από ερυθηματώδη λύκο. Σε περπτώσεις κυήσεων με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, ερυθηματώδη λύκο και ιστορικό θρόμβωσης εμφανίζεται υπερτασική νόσος της κύησης ή και προεκλαμψία σε ποσοστό 32-50% (Lockshin, 1989; Branch et al., 1992; Caruso et al, 1993; Lima et al., 1996; Branch et al., 2000; Pauzner et al., 2001;). Ακόμη η πλακουντιακή ανεπάρκεια είναι συχνότερη σε αυτές τις περιπτώσεις (Branch et al., 1992; Lima et al., 1996; Branch et al., 2001). Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο πρόωρος τοκετός στις περιπτώσεις αυτές κυμαίνεται μεταξύ 32-65% (Lockshin et al., 1989; Branch et al., 1992; Caruso et al., 1993; Lima et al., 1996; Branch 112

5 et al., 2000; Pauzner et al., 2001). Σε αντίθεση με την αυξημένη συχνότητα προεκλαμψίας που παρατηρείται σε γυναίκες με ιστορικό διεγνωσμένου αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου, τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα δεν παρατηρούνται συχνότερα σε προεκλαμπτικές γυναίκες (Huong et al., 2001) ή σε γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης προεκλαμψίας (π.χ. γυναίκες με υπερτασική νόσο της κύησης ή χρόνια υπέρταση) (Dreyfus et al., 2001). Επιπλοκές που οφείλονται στη χορήγηση ηπαρίνης κατά την κύηση περιλαμβάνουν αιμορραγία, οστεοπόρωση ακόμη και με κατάγματα και θρομβοπενία. Ωστόσο, ευτυχώς δεν αναφέρεται υψηλό ποσοστό οστεοπόρωσης και καταγμάτων (Lima et al., 1996). Ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μεγαλύτερος σε γυναίκες με υποκείμενο αυτοάνοσο νόσημα και οι οποίες λαμβάνουν θεραπεία με γλυκοκορτικοειδή. Τέλος, η θρομβοκυτταροπενία που προκαλείται από τη χορηγούμενη ηπαρίνη, ευτυχώς, αποτελεί ασυνήθη επιπλοκή κατά την κύηση (Branch et al., 2001). Λόγω των δυνητικών επιπλοκών που προαναφέρθηκαν η έγκυος θα πρέπει να βρίσκεται σε συστηματική μαιευτική παρακολούθηση. Έτσι, συνιστάται η επίσκεψη στο μαιευτήρα της τουλάχιστον ανά δύο εβδομάδες έως τα μισά της κύησής της και ανά εβδομάδα ακολούθως. Στον τακτικό αυτό έλεγχο περιλαμβάνεται η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, η μέτρηση του όγκου του αμνιακού υγρού και η εξέταση της ανάπτυξης του εμβρύου. Διαφωνίες σχετικά με το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο κατά την κύηση Εργαστηριακός έλεγχος αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων Παρά την προσπάθεια που γίνεται διεθνώς να θεσπιστούν κοινά κριτήρια εργαστηριακού ελέγχου του συνδρόμου (Levine et al., 2002), υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων σε ό,τι αφορά τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα. Έτσι, μεγάλες διαφορές παρατηρούνται στις δοκιμασίες ταυτοποίησης των αντισωμάτων καρδιολιπίνης (Fausett et al., 2001). Δεν είναι κατά συνέπεια τυχαίο το γεγονός ότι τα αντισώματα που ανιχνεύονται διαφέρουν από κέντρο σε κέντρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να περιπλέκεται η πραγματική κατανόηση του συνδρόμου. Υπάρχουν, ωστόσο, και άλλα σημεία διαφορετικών ερμηνειών σχετικά με τον εργαστηριακό έλεγχο των αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων, τα οποία είναι: 1) ο ορισμός και η αξιολόγηση ελαφρώς θετικών IgG αντισωμάτων, 2) η αξιολόγηση της μεμονωμένης ανίχνευσης IgM ή IgA αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων (δηλαδή χωρίς τη συνύπαρξη αντιπηκτικού του λύκου ή αντισωμάτων καρδιολιπίνης), 3) η αξιολόγηση άλλων αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων, εκτός από το αντιπηκτικό του λύκου και τα αντισώματα καρδιολιπίνης (π.χ. αντιφωσφατιδυλσερίνη), και 4)η αξιολόγηση αντισωμάτων έναντι της β2-γλυκοπρωτεΐνης. Πολλές μελέτες ασθενών με καθ' έξιν αποβολές και αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα περιλάμβαναν ασθενείς με χαμηλά επίπεδα IgG αντισωμάτων (Favaloro et al., 1999; Pauzner et al., 2001). Ορισμένοι ερευνητές (Aoki et al., 1993; Farquharson et al., 2002) αναφέρουν σημαντική συσχέτιση μεταξύ καθ' έξιν αποβολών και χαμηλών επιπέδων IgG αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης (ορισμός: περισσότερο από την 95η ή 99η εκατοστιαία θέση). Μία από τις μελέτες αυτές αναφέρει αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ των χαμηλών επιπέδων των αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης σε ασθενείς με καθ' έξιν αποβολές και σε ασθενείς με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο, που χαρακτηρίζονταν από εμβρυϊκό θάνατο ή θρόμβωση (πολύ υψηλότερα επίπεδα) (Branch et al., 1997). Επίσης, οι Silver et al. (1994) αναφέρουν ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος επιπλοκών μεταξύ των γυναικών με αρνητικό αποτέλεσμα ανίχνευσης αντισωμάτων. Συμπερασματικά, σήμερα τα χαμηλά επίπεδα αντιφωσφολιπιδικών IgG αντισωμάτων θα πρέπει να ερμηνεύνται σε εύρημα με δυνητική κλινική σημασία. Η μεμονωμένη επίσης ανίχνευση IgM ή IgA αντισωμάτων αποτελεί εύρημα με ασαφή κλινική σημασία. Αρχικά τα ΙgM αντισώματα αντικαρδιολιπίνης δεν αποτελούσαν κριτήριο για τη διάγνωση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Ο Silver et al. αναφέρει ότι δεν παρατηρείται αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών σε γυναίκες με μεμονωμένη ανίχνευση IgM αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης, συγκριτικά με γυναίκες χωρίς αντισώματα (Silver et al., 1994). Από το 1999 τα μέτρια έως αρκετά αυξημένα επίπεδα IgM αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης αναγνωρίζονται διεθνώς ως ένα από τα κριτήρια διάγνωσης του συνδρόμου. Η διάγνωση, όμως, του συνδρόμου που στηρίζεται αποκλειστικά στο εύρημα αυτό θα πρέπει να γίνεται με επιφύλαξη. Για τη μεμονωμένη ανίχνευση IgA αντισωμάτων ισχύουν τα όσα ελέχθησαν για τα IgM αντισώματα. Ειδικότερα, ορισμένοι ερευνητές θεωρούν την ανίχνευση των αντισωμάτων IgA ως ένα επιπρόσθετο διαγνωστικό στοιχείο συγκριτικά με τα IgG και 113

6 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Γραμματικάκης και συν. IgM αντισώματα, ενώ από το 1999 τα IgA αντισώματα αντικαρδιολιπίνης δεν αναγνωρίζονται ως κριτήριο διάγνωσης του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου. Τα IgA αντισώματα για την πρωτεΐνη β2- γλυκοπρωτεΐνη Ι συσχετίστηκαν αρχικά με θρόμβωση σε ασθενείς με ΣΕΛ. Παρόλα αυτά δεν προσέφεραν περαιτέρω στοιχεία για τη διάγνωση του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου, συγκριτικά με το αντιπηκτικό του λύκου ή τα IgG-IgM αντισώματα. Άλλοι ερευνητές προσπάθησαν να συσχετίσουν τις καθ' έξιν αποβολές με άλλα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα εκτός από το αντιπηκτικό του λύκου και αντισώματα αντικαρδιολιπίνης. Ειδικότερα μελετήθηκαν αντισώματα της φωσφατιδυλσερίνης, της φωσφατιδυλαιθανολαμίνης, της φωσφατιδυλινοσιτόλης, της φωσφατιδυλγλυκερόλης, της φωσφατιδυλχολίνης και του φωσφατιδικού οξέος (Silver et al., 1996; Farcuharson et al., 2002). Αντίθετα, άλλοι ερευνητές αναφέρουν ότι τα αντισώματα αυτά δε συσχετίζονται με καθ' έξιν αποβολές (Aoki et al., 1993). Παρόμοια, άλλη ομάδα μελετητών αναφέρει ότι ο έλεγχος για περισσότερα αντισώματα δεn φαίνεται να αυξάνει τη διαγνωστική αξία (Yetman and Kutteh, 1996). Η άποψη ότι τα αυτοαντισώματα αντικαρδιολιπίνης συνδέονται άμεσα με την πρωτεΐνη β2-γλυκοπρωτεΐνη Ι ή με ένα επίτοπό της προκύπτει από τη συνένωση της πρωτεΐνης με φωσφολιπίδιο, οδηγούνται στην ανάπτυξη θεωριών για β2-γλυκοπρωτεϊνικά αντισώματα (Roubey, 1994). Σήμερα, τα αντισώματα αυτά δεν αποτελούν διεθνώς κριτήριο για της διάγνωση του συνδρόμου, συσχετίζονται όμως σημαντικά με θρομβώσεις και άλλες εκδηλώσεις του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου (Bertolaccini et al., 1998). Για το λόγο αυτό ορισμένοι συγγραφείς πρότειναν τον έλεγχο για αυτά τα αντισώματα σε ασθενείς με σοβαρή υποψία για υποκείμενο αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο και στους οποίους οι δοκιμασίες για το αντιπηκτικό του λύκου και για τα αντισώματα έναντι καρδιολιπίνης είναι αρνητικές (Bertolaccini et al., 1998; Levine et al., 2002). Μελλοντικά ενδέχεται τα αντισώματα αυτά να αντικαταστήσουν τα αντισώματα αντικαρδιολιπίνης και το αντιπηκτικό του λύκου για τη διάγνωση του συνδρόμου. Κλινικές εκδηλώσεις και διάγνωση Η αποβολή αποτελεί το μαιευτικό κριτήριο διάνγωσης του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου (Wilson et al., 1999). Πράγματι, με βάση σειρά μελετών το ποσοστό αποβολών σε γυναίκες με αντιπηκτικό του λύκου ή μέτρια έως αυξημένα επίπεδα αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης IgG ανέρχεται στο 40% ή και ακόμη υψηλότερα. Οι αποβολές αυτές συμβαίνουν μετά τη 10η εβδομάδα της κύησης. Αντίθετα, γυναίκες με σποραδικές αποβολές απέβαλαν σε εβδομάδα κύησης μικρότερη της 6ης ή μεταξύ 6ης και 9ης εβδομάδας. Επίσης, σε γυναίκες με ιστορικό θρόμβωσης και ερυθηματώδους λύκου παρατηρήθηκε μεγαλύτερο ποσοστό υπερτασικής νόσου της κύησης, πρόωρου τοκετού, προεκλαμψίας, πλακουντιακής ανεπάρκειας, ολιγοϋδράμνιου και IUGR (Branch et al., 1992; Caruso et al., 1993; Lima et al., 1996). Νεότερες μελέτες που εστιάζουν σε καθ' έξιν αποβολές έως και την 9η εβδομάδα κύησης χωρίς να υπάρχει βεβαρυμένο ιστορικό αναφέρουν ότι σε ποσοστό 10-20% ανιχνεύτηκαν αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα (Aoki et al., 1993; Silver et al., 1996). Σε έξι από επτά προοπτικές μελέτες όπου ερευνάται η πορεία της κύησης σε γυναίκες με καθ' έξιν αποβολές και απουσία βεβαρυμένου ιστορικού αναφέρεται πτωχό αποτέλεσμα για το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο της κύησης. Έτσι, αναφέρονται κατά μέσο όρο εμβρυϊκός θάνατος σε ποσοστό 4.5% (0-15%, προεκλαμψία σε ποσοστό 10.5% (0-15%) και πρόωρος τοκετός 10.5% (5-40%). Σε όλες αυτές τις μελέτες που περιελάμβαναν περισσότερους από 300 ασθενείς αναφέρεται μόνο ένα επεισόδιο θρόμβωσης, ενώ δεν περιγράφεται κανένας νεογνικός θάνατος λόγω προωρότητας (Cowchock et al., 1992; Kutteh, 1996; Rai et al., 1997; Carreras et al., 2000; di Simone et al., 2000). Η σχέση μεταξύ των περιστατικών αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου στα οποία οι επιπλοκές εμφανίζονται στην εμβρυϊκή περίοδο (εμβρυϊκός θάνατος ή πρόωρος τοκετός λόγω μαιευτικών επιπλοκών) ή εμφανίζονται στην εμβρυονική περίοδο (καθ' έξιν αποβολές) ερμηνεύεται με διαφορετικό τρόπο από τους ερευνητές (Silver et al., 1993; Clark et al., 2001). Άλλοι θεωρούν ότι πρόκειται απλά για τον ίδιο παθογενετικό μηχανισμό (π.χ. υπερπηκτικότητα που οφείλεται στα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα) που εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με την εβδομάδα κύησης: ως καθ' έξιν αποβολές στο πρώτο τρίμηνο και ως πρόωρος τοκετός, εμβρυϊκός θάνατος ή ως άλλες μαιευτικές επιπλοκές στο 2ο και 3ο τρίμηνο της κύησης. Εναλλακτικά, άλλοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι καθ' έξιν αποβολές του 1ου τριμήνου της κύησης οφείλονται σε άλλους μηχανισμούς και όχι μόνο στην υπερπηκτικότητα του αίματος, οπότε οι αποβολές μέχρι την 9η εβδομάδα κύησης πιθανότατα οφείλονται σε άλλα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα ή σε μηχανι- 114

7 σμούς διαφορετικούς από τους ήδη περιγραφέντες. Θεραπευτική προσέγγιση Η θεραπευτική αντιμετώπιση γυναικών με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο και ιστορικό θρόμβωσης είναι αποδεκτή από όλους τους ερευνητές με ελάχιστες εξαιρέσεις. Με δεδομένο τον υψηλό κίνδυνο θρόμβωσης κατά τη διάρκεια της κύησης χορηγούμε ηπαρίνη, ενώ ορισμένοι συνιστούν πλήρη αντιπηκτική αγωγή (Caruso et al., 1993). Αντίθετα, γυναίκες με διεγνωσμένο αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο και χωρίς ιστορικό θρομβοεμβολικού επεισοδίου κατατάσσονται στις ακόλουθες 2 κατηγορίες: 1) Σε αυτές με ιστορικό μίας ή περισσότερων εμβρυϊκών απωλειών ή εμβρυϊκών θανάτων σε εβδομάδα κύησης μικρότερης της 34ης, ως συνέπεια σοβαρής προεκλαμψίας ή πλακουντιακής ανεπάρκειας, και 2) Σε αυτές με καθ' έξιν αποβολές προ της 9ης εβδομάδας. Σχετικά με την πρώτη κατηγορία οι περισσότεροι συγγραφείς συνιστούν τη χορήγηση ηπαρίνης τόσο για τη μητέρα όσο και για το περιγεννητικό αποτέλεσμα. Σε σχετική τυχαιοποιημένη μελέτη γυναίκες με ιστορικό μίας ή περισσοτέρων εμβρυϊκών απωλειών αντιμετωπίστηκαν με ηπαρίνη και μονάδων ημερησίως διαιρεμένες σε δόσεις. Όλες οι γυναίκες γέννησαν ζωντανά νεογνά, ενώ σε καμία δεν παρατηρήθηκε θρόμβωση. Στη μελέτη αυτή συμπεριελήφθησαν και γυναίκες με ΣΕΛ και ιστορικό θρομβοεμβολικού επεισοδίου (Ginsberg et al., 2001). Αντίθετα, υπάρχουν έξι δημοσιευμένες μελέτες στις οποίες συμπεριελήφθησαν γυναίκες με διαγνωσμένο αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο (διάγνωση με βάση το ιστορικό αποβολών στο πρώτο τρίμηνο) (Cowchock et al., 1992; Kutteh, 1996; Rai et al., 1997; Carreras et al., 2000; Fausett et al., 2001). Πέντε ήταν τυχαιοποιημένες, ενώ σε μία κάθε ασθενής ελάμβανε διαφορετική θεραπεία. Οι διαφορές που κατεγράφησαν στις μελέτες αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία. Πρώτα απ' όλα η αναλογία των γυναικών με μία ή περισσότερες εμβρυϊκές απώλειες κυμαίνετο μεταξύ 11% (Rai et al., 1997) και 47% (Carreras et al., 2000). Τέσσερις άλλες μελέτες δεν συμπεριέλαβαν γυναίκες με ιστορικό ΣΕΛ και θρομβοεμβολικού επεισοδίου (Cowchock et al., 1992; Rai et al., 1997), και τέλος σε μία μελέτη δεν συμπεριελήφθησαν γυναίκες με αντιπηκτικό του λύκου. Ακόμη, σε πέντε μελέτες μελετήθηκαν γυναίκες με ελαφρώς θετικά IgG αντισώματα αντικαρδιολιπίνης και μεμονωμένα IgM αντισώματα, ενώ μία έρευνα είχε και γυναίκες με αντισώματα στη φωσφατιδυλσερίνη (Cowchock et al., 1992; Carreras et al., 2000; di Simone et al., 2000; Fausett et al., 2001). Καθίσταται λοιπόν αντιληπτό ότι οι σημαντικές αυτές διαφορές ως προς την επιλογή του πληθυσμού θα έχουν ως αποτέλεσμα σημαντικές διαφορές στο περιγεννητικό αποτέλεσμα. Ακόμη, μία μελέτη συνέκρινε τη χορήγηση πρεδνιζολόνης και ασπιρίνης χαμηλής δόσης με τη χορήγηση ηπαρίνης και ασπιρίνης χαμηλής δόσης. Και στις δύο αυτές ομάδες το ποσοστό των ζώντων νεογνών ήταν 75%. Άλλη μελέτη αναφέρει ό,τι η χορήγηση ασπιρίνης χαμηλής δοσολογίας είναι το ίδιο αποτελεσματική με τη χορήγηση με τη χορήγηση placebo. Δύο άλλες έρευνες αναφέρουν ότι ο συνδυασμός ηπαρίνης και ασπιρίνης χαμηλής δοσολογίας είναι περισσότερο αποτελεσματικός από ό,τι η χορήγηση μόνο ασπιρίνης χαμηλής δόσης. Στις μελέτες αυτές το ποσοστό των ζώντων νεογνών ήταν 71% και 80%, ενώ στην ομάδα που έλαβε μόνο ασπιρίνη το ποσοστό αυτό ήταν κάτω από 50% (Cowchock et al., 1992; Rai et al., 1997). Οι μεγάλες διαφορές στα αποτελέσματα που παρατηρούνται στις παραπάνω εργασίες επιδέχονται πολλές ερμηνείες. Το βασικότερο πρόβλημα φαίνεται να είναι η επιλογή του δείγματος των ασθενών με βάση τα κλινικά και εργαστηριακά ευρήματα. Έτσι, με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία οι ασθενείς αυτές θα πρέπει να ταξινομούνται στις ακόλουθες κατηγορίες: 1) γυναίκες με ιστορικό θρομβοεμβολικού επεισοδίου, 2) γυναίκες χωρίς ιστορικό, 3) γυναίκες με καθ' έξιν αποβολές πρώτου τριμήνου, 4) γυναίκες με εμβρυϊκή απώλεια. Επίσης, διάκριση θα πρέπει να γίνεται μεταξύ γυναικών με χαμηλά επίπεδα IgG αντισωμάτων αντικαρδιολιπίνης ή μόνο με αντισώματα αντικαρδιολιπίνης IgM, από αυτές με αντιπηκτικό του λύκου ή μέτρια έως υψηλα επίπεδα IgG αντισωμάτων καρδιολιπίνης. Θεραπεία υποτροπιάζουσας μορφής του αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου Παρά τη θεραπεία με ηπαρίνη, οι καθ' έξιν αποβολές εξακολουθούν να καταγράφονται στις περισσότερες περιπτώσεις σε ποσοστό 20-30%. Άγνωστο παραμένει εάν η προσθήκη κάποιας άλλης ουσίας θα επιφέρει καλύτερα αποτελέσματα. Αρχικά στη δεκαετία του 1990 συγχορηγήθηκαν γλυκοκορτικοειδή. Η χορήγηση αυτή μπορεί κατά περίπτωση να έχει θετικά αποτελέσματα χρήζει όμως περαιτέρω έρευνας με μελέτες. Ακόμη, προτάθηκε η συγχορήγηση ανοσοσφαιρίνης ενδοφλεβίως μαζί με ηπαρίνη και ασπιρίνη χαμηλής δόσης. 115

8 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο και Κύηση: Διάγνωση και Θεράπεια Γραμματικάκης και συν. Ακόμη, λίγες αναφορές περιστατικών υπάρχουν σχετικά με τη χορήγηση υδροξυχλωροκίνης (Levy et al., 2001). Συμπερασματικά, σε γυναίκες που εξακολουθούν να αποβάλουν παρά τη χορήγηση θεραπευτικής αγωγής στην επόμενη κύηση συνιστάται πλήρης θρομβοπροφυλακτική αγωγή. Εάν και μετά αυτή τη θεραπεία οι αποβολές εξακολουθούν, τότε θα πρέπει να προστεθεί στη θεραπεία ανοσοσφαιρίνη, γλυκοκορτικοειδές ή υδροξυχλωροκίνη. Antiphospholipid Syndrome and Pregnancy: Diagnosis and Treatment Grammatikakis Ι., Εvagelinakis Ε. N., Salamalekis N., Κassanos D. 3rd Dept of Obstetrics & Gynecology, University of Athens, Attikon Hospital Correspondence: Evagelinakis N., 3rd Dept of Obstetrics & Gynecology, University of Athens, Attikon Hospital 1 Rimini str., Αthens, Greece Τel.: , , Fax: Summary Antiphospholipid syndrome is a condition characterized by one or more episodes of thrombosis in combination with high blood levels of antiphospholipid antibodies. Antiphospholipid syndrome is one of the few treatable causes of pregnancy loss, when early detected. Heparin, usually combined with lowdose aspirin, is used in patients at risk for thrombosis. Pregnancy in these women is associated with increased rates of preeclampsia, placental insufficiency, and preterm delivery. Recent studies indicate that women at low risk for thrombosis may be treated with low-dose aspirin. However, remaining controversies and unanswered questions in the field of antiphospholipid syndrome are a source of clinical confusion. This review highlights the most important controversies, taking into account the results of recent obstetric treatment trials and our own clinical experience. Key words: antiphospholipid syndrome, pregnancy Βιβλιογραφία Aoki, K., Hayashi, Y., Hirao, Y. and Yagami, Y. (1993) Specific antiphospholipid antibodies as a predictive variable in patients with recurrent pregnancy loss. Am. J. Reprod. Immunol.29, Bertolaccini, M.L., Roch, B., Amengual, O. et al. (1998), Multiple antiphospholipid tests do not increase the diagnostic yield in antiphospholipid syndrome. Br. J. Rheumatol. 37, Branch, D.W., Peaceman, A.M., Druzin, M. et al. (2000), A multicenter, placebo-controlled pilot study of intravenous immune globulin treatment of antiphospholipid syndrome during pregnancy. The Pregnancy Loss Study Group. Am. J. Obstet. Gynecol. 182, Branch, D.W., Porter, T.F., Rittenhouse, L. et al. (2001), Antiphospholipid antibodies in women at risk for preeclampsia. Am. J. Obstet. Gynecol. 184, Branch, D.W., Silver, R., Blackwell, J.L. et al. (1992) Outcome of treated pregnancies in women with antiphospholipid syndrome: An update of the Utah experience. Obstet. Gynecol.80, Branch, D.W., Silver, R., Pierangeli, S. et al. (1997) Antiphospholipid antibodies other than lupus anticoagulant and anticardiolipin antibodies in women with recurrent pregnancy loss, fertile controls, and antiphospholipid syndrome. Obstet. Gynecol. 89, Carreras, L.O., Forastiero, R.R. and Martinuzzo, M.E.(2000) Which are the best biological markers of the antiphospholipid syndrome? J. Autoimmun. 15, Caruso, A., de Carolis, S., Ferrazzani, S. et al. (1993) Pregnancy outcome in relation to uterine artery flow velocity waveforms and clinical characteristics in women with antiphospholipid syndrome. Obstet. Gynecol. 82, Clark, C.A., Spitzer, K.A. and Laskin, C.A. (2001) The spectrum of the antiphospholipid syndrome: A matter of perspective. J. Rheumatol. 28, Cowchock, F.S., Reece, E.A., Balaban, D. et al. (1992) Repeated fetal losses associated with antiphospholipid antibodies: A collaborative randomized trial comparing prednisone with low-dose heparin treatment. Am. J. Obstet. Gynecol. 166, di Simone, N., Meroni, P.L., Del Papa, N. et al. (2000) Antiphospholipid antibodies affect trophoblast gonadotropin secretion and invasiveness by binding directly and through adhered beta2-glycoprotein I. Arthritis Rheum. 43, Dreyfus, M., Hedelin, G., Kutnahorsky, R. et al. (2001) Antiphospholipid antibodies and preeclampsia: A casecontrol study. Obstet. Gynecol. 97, Farquharson, R.G., Quenby, S. and Greaves, M. (2002) Antiphospholipid syndrome in pregnancy: A randomized, controlled trial of treatment. Obstet. Gynecol. 100, Fausett, M.B., Vogtlander, M., Lee, R.M. et al. (2001) Heparin-induced thrombocytopenia is rare in pregnancy. Am. J. Obstet. Gynecol. 185, Favaloro, E.J., Silvestrini, R. and Mohammed, A. (1999) 116

9 Clinical utility of anticardiolipin antibody assays: High inter-laboratory variation and limited consensus by participants of external quality assurance programs signals a cautious approach. Pathology,31, Ginsberg, J.S., Greer, I. and Hirsh, J. (2001) Use of antithrombotic agents during pregnancy. Chest. 119 Suppl, 1,122S-131S. Holers, V.M., Girardi, G., Mo, L. et al.(2002) Complement C3 activation is required for antiphospholipid antibodyinduced fetal loss. J. Exp. Med. 195, Huong, D.L.T., Wechsler, B., Bletry, O. et al. (2001) A study of 75 pregnancies in patients with antiphospholipid syndrome. J. Rheumatol. 28, Khamashta, M.A., Cuadrado, M.J., Mujic, F. et al. (1995) The management of thrombosis in the antiphospholipid-antibody syndrome. N. Engl. J. Med. 332, Kutteh, W.H. (1996) Antiphospholipid antibody-associated recurrent pregnancy loss: Treatment with heparin and low-dose aspirin is superior to low-dose aspirin alone. Am. J. Obstet. Gynecol.174, Levine, J.S., Rauch, J. and Branch, D.W. (2002) Antiphospholipid syndrome. N. Engl. J. Med. 346, Levy, R.A., Vilela, V.S., Cataldo, M.J. et al. (2001) Hydroxychloroquine (HCQ) in lupus pregnancy: Double-blind and placebo-controlled study. Lupus, 10, Lima, F., Khamashta, M.A., Buchanan, N.M. et al. (1996) A study of sixty pregnancies in patients with the antiphospholipid syndrome. Clin. Exp. Rheumatol. 14, Lockshin, M.D., Druzin, M.L. and Qamar, T. (1989) Prednisone does not prevent recurrent fetal death in women with antiphospholipid antibody. Am. J. Obstet. Gynecol. 160, Pauzner, R., Dulitzki, M., Langevitz, P. et al. (2001) Low molecular weight heparin and warfarin the treatment of patients with antiphospholipid syndrome during pregnancy. Thromb. Haemost. 86, Rai, R., Cohen, H., Dave, M. and Regan, L. (1997) Randomised controlled trial of aspirin and aspirin plus heparin in pregnant women with recurrent miscarriage associated with phospholipid antibodies. BMJ, 314, Rand, J.H., Wu, S., Andree, H.A.M. et al. (1997) Pregnancy loss in the antiphospholipid antibody syndrome-a possible thrombogenic mechanism. N. Engl. J. Med. 337, Roubey, R.A.S. (1994) Autoantibodies to phospholipidbinding plasma proteins: A new view of lupus anticoagulants and other antiphospholipid antibodies. Blood, 84, Silver, R.K., MacGregor, S.N., Sholl, J.S. et al. (1993) Comparative trial of prednisone plus aspirin versus aspirin alone in the treatment of anticardiolipin antibody-positive obstetric patients. Am. J. Obstet. Gynecol.169, Silver, R.M., Draper, M.L., Scott, J.R. et al. (1994) Clinical consequences of antiphospholipid antibodies: An historic cohort study. Obstet. Gynecol. 83, Silver, R.M., Porter, T.F., van Leeuween, I. et al. (1996) Anticardiolipin antibodies: Clinical consequences of low titers. Obstet. Gynecol. 87, Wilson, W.A., Gharavi, A.E., Koike, T. et al. (1999) International consensus statement on preliminary classification criteria for definite antiphospholipid syndrome. Report of an international workshop. Arthritis Rheum. 42, Yetman, D.L. and Kutteh, W.H. (1996) Antiphospholipid antibody panels and recurrent pregnancy loss: Prevalence of anticardiolipin antibodies compared with other antiphospholipid antibodies. Fertil. Steril. 66, ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ 03/02/2009 ΕΓΙΝΕ ΑΠΟΔΕΚΤΗ 17/03/

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο 10 η Ημερίδα Ελληνικής Εταιρίας Αιμαφαίρεσης Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Δημήτριος Ε. Μπούτσης Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Ορισμός Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου Αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ Σ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 ή 3 αποβολές προ των 20 wks ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και κύηση

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και κύηση ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 8, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ. 187-194, 2009 Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και κύηση Ιωάννης Γραμματικάκης, Γεώργιος Σαλαμαλέκης Νικόλαος Ευαγγελινάκης, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή (11-12/04/2014) Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ Πασχάλης Στειρόπουλος Β Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Δομή Θέσεις και αντιθέσεις 1. Θρομβόλυση 2. Θεραπεία ΠΕ στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβωτική μικροαγγειοπάθεια στα αυτοάνοσα νοσήματα

Θρομβωτική μικροαγγειοπάθεια στα αυτοάνοσα νοσήματα Θρομβωτική μικροαγγειοπάθεια στα αυτοάνοσα νοσήματα Δέσποινα Αδαμίδου Αθήνα 2015 Ατζέντα Ορισμός TMA - Ταξινόμηση Επίπτωση στα αυτοάνοσα νοσήματα Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί Διαφορική διάγνωση - Αλληλοεπικαλύψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Καθ έξιν αποβολές ορίζονται ως η απώλεια τριών ή περισσοτέρων διαδοχικών κυήσεων. Καθ έξιν αποβολές είναι μια ετερογενής κατάσταση που έχει πολλά πιθανά αίτια, ενώ πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Πέτρος Δ. Δαμουλής, D.M.D., D.M.Sc. Περιοδοντολόγος Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίου Tufts, ΗΠΑ Η Περιοδοντική Νόσος είναι μία Λοίμωξη που προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Επιτυχής Έκβαση Εγκυμοσύνης σε Ασθενή με Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Successfull Pregnancy Outcome in a Patient with Antiphospholipid Syndrome

Επιτυχής Έκβαση Εγκυμοσύνης σε Ασθενή με Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Successfull Pregnancy Outcome in a Patient with Antiphospholipid Syndrome 162 ΑΧΑΪΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Τόμος 31ος, τεύχος 2, Oκτώβριος 2012 Ενδιαφέρουσα Περίπτωση Interesting Case Επιτυχής Έκβαση Εγκυμοσύνης σε Ασθενή με Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Successfull Pregnancy Outcome in a Patient

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Ο ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ Όνομα Φοιτήτριας: Χρυσοστομή Αγαθοκλέους Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΩΟΘΥΛΑΚΙΟΡΡΗΞΙΑΣ ΛΗΨΗ ΩΑΡΙΩΝ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΜΒΡΥΟΜΕΤΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΟΣ Θ.

ΣΤΕΦΟΣ Θ. Επηρεάζει την αύξηση του βάρους κατά τη διάρκεια της κύησης Επηρεάζει τη μακροχρόνια διατήρηση των προσληφθέντων κιλών κατά τη διάρκεια της κύησης (5-9μήνες) Επηρεάζει την εμφάνιση παχυσαρκίας σε γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Βιβλιογραφική ενημέρωση Γεωργακόπουλος Παναγιώτης Ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α. ΚΑΤ Ως ΑΕΕ ορίζεται σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση:

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: επιπτώσεις στην έκβαση της κύησης και στο έμβρυο Ονοματεπώνυμο: Στέλλα Ριαλά Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική Εμβολή. Έλενα Σολωμού Αιματολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών

Πνευμονική Εμβολή. Έλενα Σολωμού Αιματολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Πνευμονική Εμβολή Έλενα Σολωμού Αιματολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Πήξη αίματος Αιμόσταση: διακοπή της απώλειας αίματος Μηχανισμοί αιμόστασης : Αγγειοσύσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΤΗΤΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ. ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΡΥΔΑ Επιμελήτρια Α Αιματολογικού Εργαστηρίου ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΤΗΤΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ. ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΡΥΔΑ Επιμελήτρια Α Αιματολογικού Εργαστηρίου ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΤΗΤΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΡΥΔΑ Επιμελήτρια Α Αιματολογικού Εργαστηρίου ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ Σήμερα ο όρος θρομβοφιλία χρησιμοποιείται για να δηλώσει την τάση για θρόμβωση:

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΥΠΟΨΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΣΤΟ ΤΕΠ. Μ. Ντάγανου Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Δ/ντρια ΕΣΥ - ΝΝΘΑ

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΥΠΟΨΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΣΤΟ ΤΕΠ. Μ. Ντάγανου Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Δ/ντρια ΕΣΥ - ΝΝΘΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΥΠΟΨΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΣΤΟ ΤΕΠ Μ. Ντάγανου Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Δ/ντρια ΕΣΥ - ΝΝΘΑ οξεία απόφραξη του πνευμονικού αρτηριακού δικτύου Χωρίς αγωγή θνητότητα 30% > 90%

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων. Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ

Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων. Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ Ανοσογονικότητα Συχνότητα παρουσίας αυτοαντισωμάτων 1. Έχει σχέση με το ίδιο το φάρμακο 2. Την οδό χορήγησης 3. Την συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ. Αθηνά Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ

ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ. Αθηνά Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ Αθηνά Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 25-02-2016 Χρόνια αιμοστατική διαταραχή Πολυπαραγοντικό φαινόμενο Επιπλοκές και υποτροπές Νοσηρότητα και θνητότητα Φλεβική ή αρτηριακή Θρόμβωση: Διαταραχή του

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυµοσύνη και ρευµατικές παθήσεις

Εγκυµοσύνη και ρευµατικές παθήσεις Εγκυµοσύνη και ρευµατικές παθήσεις Μαρία Γ. Τεκτονίδου Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Εγκυµοσύνη και ρευµατικές παθήσεις Τα ρευµατικά νοσήµατα εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, τ. Επιμελητής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Παν/κού Νοσοκομείου St Bart's, London

Γράφει: Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, τ. Επιμελητής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Παν/κού Νοσοκομείου St Bart's, London Γράφει: Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, τ. Επιμελητής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Παν/κού Νοσοκομείου St Bart's, London Στη διαδικασία της τεχνητής γονιμοποίησης (IVF) μεταφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ ΜΕ ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ ΜΕ ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ anaσκοπησεισ ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΜΑΙΕΥΤΗΡΩΝ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ ΜΕ ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Ι. Μ. Τζαφέττας, Δ. Σ. Δόβας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο όρος «καθ έξιν

Διαβάστε περισσότερα

ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα

ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα Αθανασία Μουζάκη, Καθηγήτρια Εργαστηριακής Αιματολογίας-Αιμοδοσίας, Αιματολογικό Τμήμα, Παθολογική Κλινική, Τμήμα Ιατρικής, Παν/ο Πατρών Τα είδη της ITP είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση ανοσοαιματολογικής εικόνας εγκύου και εμβρύου νεογνού με αιμολυτική νόσο από anti-d

Παρουσίαση ανοσοαιματολογικής εικόνας εγκύου και εμβρύου νεογνού με αιμολυτική νόσο από anti-d Παρουσίαση ανοσοαιματολογικής εικόνας εγκύου και εμβρύου νεογνού με αιμολυτική νόσο από anti-d Ε. Λυδάκη, Αιματολόγος, επιμ Α Υπηρεσία αιμοδοσίας ΠΑΓΝΗ Γυναίκα, έγκυος, 37 ετών, Α (-), Kell (-) (σύζυγος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, M. Imazio, Χ. Βλαχόπουλος, Ε. Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014

ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ- ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 Βασιλική Δηµ. Μιχαλίτση Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, MD, PhD, MSc, RCR/RCOG in Maternal Medicine, Heart Disease and Pregnancy Specialist, Υπότροφος ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Κολπική μαρμαρυγή και κίνδυνος θρομβωτικού επεισοδίου Εάν INR

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση

Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση Κεφάλαιο 15 (Ιατρική Γενετική) Προγεννητική διάγνωση Η προγεννητική διάγνωση Ενδείξεις: -Προχωρημένη ηλικία μητέρας (πιο συχνό: σύνδρομο Down) -Προγενέστερο παιδί με de novo χρωμοσωμική ανωμαλία -Ύπαρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Π.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Π.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΦΛΕΒΙΚΗΣ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Π.Ε. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΦΛΕΒΙΚΗ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΕΝ ΤΩ ΒΑΘΕΙ ΦΛΕΒΙΚΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ (ΦΘ) ΠΝΕΥΜΟΝΙ ΚΗ ΕΜΒΟΛΗ (ΠΕ) ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτή η Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος, η επισήμανση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ - ΥΣΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΛ. ΦΡΥΣΙΡΑ Επ. Καθηγήτρια Κλινικής Γενετικής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙ ΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ.ε. ΚΑΝΑΒΑΚΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Επιπτώσεις από τη χρήση αντικαταθλιπτικής αγωγής στην εγκυμοσύνη στο έμβρυο Όνομα Φοιτήτριας: Άντρια Λυσάνδρου Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΑΜΕΣΗ COOMBS Θεμελιώδες γνώρισμα του κάθε οργανισμού είναι ότι αναγνωρίζει τα κύτταρα των άλλων οργανισμών ως ξένα Αντιδρά με σκοπό την καταστροφή ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα IV Επιστημονικά πορίσματα 1 Επιστημονικά πορίσματα Στις 7 Ιουνίου 2017, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πληροφορήθηκε για το θανατηφόρο κρούσμα κεραυνοβόλου ηπατικής ανεπάρκειας σε ασθενή που λάμβανε δακλιζουμάμπη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ 1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΚΟΠΟΣ: Διαφύλαξη της υγείας της μητέρας Έγκαιρη διάγνωση της ενδομητρίου υποξίας ΚΑΡΔΙΟΤΟΚΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΚΤΓ) Κατά την διάρκεια της κυήσεως οι γυναίκες πρέπει να ενημερώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη. Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ

Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη. Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ 12/11/2012 127.000 θάνατοι κατά την κύηση και τον τοκετό λόγω αιμορραγίας παγκοσμίως Η αιμορραγία αποτελεί μία από τις κυριότερε ς αιτίες άμεσου θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμός κορτικοστεροειδών στην κροταφική αρτηρίιτιδα Είναι εφικτός?

Περιορισμός κορτικοστεροειδών στην κροταφική αρτηρίιτιδα Είναι εφικτός? Περιορισμός κορτικοστεροειδών στην κροταφική αρτηρίιτιδα Είναι εφικτός? Τσαλαπάκη Χριστίνα Ρευματολόγος Συνεργάτης Β Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Μονάδα Ρευματολογίας Κλινικής Ανοσολογίας ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ηλίας I. Χιντιπάς, Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Συνεργάτης ΓΑΙΑ

Γράφει: Ηλίας I. Χιντιπάς, Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Συνεργάτης ΓΑΙΑ Γράφει: Ηλίας I. Χιντιπάς, Μαιευτήρας - Γυναικολόγος, Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Συνεργάτης ΓΑΙΑ Η προεκλαμψία είναι μια σοβαρή διαταραχή που εμφανίζεται στην εγκυμοσύνη, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΝΑ ΠΑΜΦΙΛΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ

ΛΕΝΑ ΠΑΜΦΙΛΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ ΛΕΝΑ ΠΑΜΦΙΛΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΑΙΜΟΔΟΣΙΑΣ Η ικανοποιητική διαδικασία ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ πρέπει να περιλαμβάνει: 1.Επιβεβαίωση ομάδας & Rhesus του ασθενούς 2. Screening αντισωμάτων του ορού του ασθενούς για την ανίχνευση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

No conflict of interest

No conflict of interest Άλφα 2B - αδρενεργικοί υποδοχείς στα αιμοπετάλια ασθενών με στεφανιαία νόσο: Η επίδραση της αναστολής τους στη συγκόλληση των αιμοπεταλίων Μ.Τουλουπάκη, Μ.Ε. Μαρκέτου, Γ. Κοχιαδάκης, Ν.Ε.Ανδρουλάκης, Κ.Ρούφας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ

KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ Α) Εισαγωγή ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2009 Σε αρκετές χώρες με την ευρεία διασπορά του πανδημικού ίου γρίπης

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT

ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ. Ν. ΓΡΕΒΕΝΩΝ Σύνδρομο μακρού QT Το συγγενές σύνδρομο μακρού

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειοπλαστική σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή. Φαρμακολογικές παρεμβάσεις και επιλογές.

Αγγειοπλαστική σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή. Φαρμακολογικές παρεμβάσεις και επιλογές. Αγγειοπλαστική σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή. Φαρμακολογικές παρεμβάσεις και επιλογές. Παπαδόπουλος Χριστόδουλος Λέκτορας Καρδιολογίας Γ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν. Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕς ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕς ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕς ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕς ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 17-03-2017 ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ Κληρονομικές διαταραχές πρωτογενούς αιμόστασης Νόσος von Willebrand

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΤΟΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΘΑΛΑΜΟ-ΥΠΟΦΥΣΕΟ ΥΠΟΦΥΣΕΟ- ΘΥΡΕΟΕΙ ΙΚΟΥ ΑΞΟΝΑ ρ. Γεώργιος ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ Ενδοκρινολόγος Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Chromosome Location

Διαβάστε περισσότερα

Η ανίχνευση νεφρικών όγκων αυξάνει περίπου κατα 1% κατ' έτος. Η τυχαία ανεύρεση μικρών όγκων είναι σήμερα η πλειονότητα των νεφρικών όγκων.

Η ανίχνευση νεφρικών όγκων αυξάνει περίπου κατα 1% κατ' έτος. Η τυχαία ανεύρεση μικρών όγκων είναι σήμερα η πλειονότητα των νεφρικών όγκων. Ενδείξεις και περιορισμοί στη διαδερμική βιοψία των νεφρικών μαζών Αδαμόπουλος Βασίλειος Md.- FEBU Επιμ.Β' Γ.Ν.Καβάλας- Ουρολογική Κλινική Το Πρόβλημα... Η ανίχνευση νεφρικών όγκων αυξάνει περίπου κατα

Διαβάστε περισσότερα

The Efficacy of Rituximab Vs Cyclophosphamide for Treatment of Renal Disease in ANCA- Associated Vasculitis: The RAVE Trial

The Efficacy of Rituximab Vs Cyclophosphamide for Treatment of Renal Disease in ANCA- Associated Vasculitis: The RAVE Trial Αποστάγματα από το ACR και το EULAR: «Επιλογές από τα σημαντικότερα θέματα που παρουσιάσθηκαν στα Συνέδρια του ACR και της EULAR το 2012» The Efficacy of Rituximab Vs Cyclophosphamide for Treatment of

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα

Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα Ηλικιωμένοι στην Κοινότητα και το Ίδρυμα - στον Αστικό Ιστό και την Ύπαιθρο Συννοσηρότητα Αγγελική Κυπράκη, Ιατρός Άνοια και συννοσηρότητα Η άνοια ορίζεται ως διαταραχή κατά την οποία παρατηρείται έκπτωση

Διαβάστε περισσότερα