Η εποχή μας, από πολλές απόψεις, δεν διαφέρει από οποιαδήποτε άλλη εποχή. Οι περισσότεροι εργάζονται σκληρά απλώς για να επιβιώσουν, τη στιγμή που

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η εποχή μας, από πολλές απόψεις, δεν διαφέρει από οποιαδήποτε άλλη εποχή. Οι περισσότεροι εργάζονται σκληρά απλώς για να επιβιώσουν, τη στιγμή που"

Transcript

1 Εισαγωγή Η εποχή μας, από πολλές απόψεις, δεν διαφέρει από οποιαδήποτε άλλη εποχή. Οι περισσότεροι εργάζονται σκληρά απλώς για να επιβιώσουν, τη στιγμή που λίγοι ζουν μέσα στην πολυτέλεια πολλοί αφανίζονται σε πολέμους και σε ένοπλες συρράξεις, τα αίτια των οποίων τα θύματα αδυνατούν να ελέγξουν ο κύκλος της γέννησης, της αναπαραγωγής και του θανάτου είναι κατά βάση για εμάς ο ίδιος όπως και για τους μακρινούς προγόνους μας. Μερικά όμως χαρακτηριστικά του σύγχρονου κόσμου είναι αρκετά πρόσφατα. Επί παραδείγματι, μπορώ να σηκώσω το ακουστικό του τηλεφώνου και να μιλήσω σε συγγενείς που βρίσκονται στην άλλη άκρη του πλανήτη, και μπορώ να δω ότι ο πλανήτης όπου ζω έχει σχήμα σφαιρικό, κοιτάζοντας μια φωτογραφία που έχει ληφθεί από το διάστημα η καθημερινή ζωή πολλών ανθρώπων έχει εμπλουτιστεί χάρη στους υπολογιστές, την τηλεόραση και τα συστήματα παραγωγής και αναπαραγωγής μουσικής, και θα ήταν αδιανόητη χωρίς όλ αυτά η ιατρική μπορεί να θεραπεύσει τύπους νοσημάτων και κακώσεων που πριν μερικές γενιές είναι βέβαιο ότι θα επέφεραν τον θάνατο. Από την άλλη τη σκοτεινή πλευρά και πάλι χωρίς προηγούμενο, τα πυρηνικά όπλα που σήμερα βρίσκονται στην κατοχή πολλών χωρών αρκούν για να αφανίσουν από

2 18 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ προσώπου γης σχεδόν κάθε μορφή ζωής οι ουρανοί και οι ωκεανοί μας ρυπαίνονται από ουσίες που υπάρχουν μόνο και μόνο γιατί εμείς τις κατασκευάζουμε σε εργοστάσια χημικών. Ανεξαρτήτως του αν τα αποτελέσματα αυτών των τεχνολογιών είναι θετικά ή αρνητικά, καμιά τους δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς την επιστήμη. Άροτρα, τροχοί, επίδεσμοι και μαχαίρια είναι δυνατόν να αναπτυχθούν χωρίς τη μεσολάβηση μεγάλων θεωριών χωρίς όμως τις επιστημονικές θεωρίες και μεθόδους που αναπτύχθηκαν ως επί το πλείστον τα τελευταία εκατό χρόνια δεν θα υπήρχαν ηλεκτρονικές συσκευές, διαστημόπλοια, μικροχειρουργική και όπλα μαζικής καταστροφής. Τα προϊόντα της επιστήμης και της τεχνολογίας έχουν τεράστιο αντίκτυπο στο πώς ζούμε και στο πώς διαμορφώνουμε το περιβάλλον μας. Αν έχετε την παραμικρή αμφιβολία περί αυτού, προσπαθήστε να φανταστείτε πώς θα περνούσατε μια συνηθισμένη μέρα χωρίς να χρησιμοποιήσετε οτιδήποτε λειτουργεί με ηλεκτρισμό ή περιέχει πλαστικό. Η σπουδαιότητα της επιστήμης δεν απορρέει μόνον από την τεχνολογική χρησιμότητά της. Το κύρος που απολαύει η επιστήμη στην κοινωνία δεν το έχουν άλλοι θεσμοί, και πιθανότατα όλοι συμφωνούν πως είναι αναγκαία η χρηματοδότηση και η κατανόηση της σύγχρονης επιστήμης, ενώ πολλοί απαξιώνουν τη σύγχρονη τέχνη ή τη σύγχρονη λογοτεχνία. Είναι επίσης πολύ πιθανόν οι περισσότεροι να εμπιστεύονται ό,τι λέει ένας επιστήμονας πιο πολύ απ ό,τι λέει ένας δημοσιογράφος, ένας δικηγόρος ή ένας πολιτικός (αν και αυτό ίσως δεν σημαίνει πολλά). Καλώς ή κακώς, η επιστήμη συχνά θεωρείται ως η ύψιστη μορφή αντικειμενικής και ορθολογικής έρευνας και οι επιστήμονες θεωρούνται ευρέως ικανοί να συλ-

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 19 λέγουν και να ερμηνεύουν τεκμήρια και να τα χρησιμοποιούν για να καταλήγουν σε συμπεράσματα «επιστημονικώς αποδεδειγμένα» και, κατά συνέπεια, όχι σε απλά παράγωγα ιδεολογίας ή προκατάληψης. Τα δικαστήρια δεν καταδικάζουν ούτε αθωώνουν έναν κατηγορούμενο με βάση τα όσα λένε ιερωμένοι ή μυθιστοριογράφοι, αλλά βασίζονται εν πολλοίς σε στοιχεία που καταθέτει κάποιος εμπειρογνώμων μάρτυρας με επιστημονική ειδίκευση. Αν ο εμπειρογνώμων στη βαλλιστική λέει ότι η σφαίρα ακολούθησε ορισμένη τροχιά, ή αν ο παθολόγος λέει ότι ένα άτομο είχε ορισμένη ουσία στον οργανισμό του όταν απεβίωσε, οι σχετικές μαρτυρίες συνήθως θεωρείται ότι πιστοποιούν τα γεγονότα της εκάστοτε υπόθεσης. Οι περισσότεροι, όταν κάτι δεν πάει καλά με την υγεία μας, συμβουλευόμαστε τον γιατρό, και αν ο γιατρός υποδείξει ένα φάρμακο ή μια θεραπευτική αγωγή ακολουθούμε τις υποδείξεις του υποθέτοντας ότι θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και ότι δεν θα μας βλάψουν. Συχνά προβάλλεται ο ισχυρισμός πως η σύγχρονη ιατρική «βασίζεται στα τεκμήρια» και άρα ότι είναι επιστημονική. Παρομοίως, αν οι επιστήμονες οι διορισμένοι από το κράτος αποφανθούν ότι το α ή το β τρόφιμο και η τάδε ή η δείνα χημική ουσία δεν είναι ασφαλής, η χρήση και η εμπορία τους απαγορεύονται. Τα ως άνω παραδείγματα σχετικά με την απονομή δικαιοσύνης, την υγεία και την ασφάλεια θα μπορούσαν εύκολα να επεκταθούν και να καλύψουν και άλλες δραστηριότητες, από εκείνες των πολιτικών μηχανικών έως την αλιεία και τη γεωργία. Ως εκ τούτου, σε όλους σχεδόν τους τομείς της σύγχρονης ζωής, οι άνθρωποι είναι πολύ πιθανό να αποζητούμε επιστημονικά τεκμήρια και τη γνώμη επιστημόνων ή να βασιζόμαστε εμμέσως σε

4 20 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ τέτοιου είδους στοιχεία, προτού λάβουμε σημαντικές αποφάσεις. Ανεξάρτητα από το αν ως άτομα ενστερνιζόμαστε την πίστη στην επιστήμη και στους επιστήμονες, η ζωή μας επηρεάζεται τα μέγιστα από την επιστήμη, κι αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο έχουν βαρύνουσα σημασία η κατανόηση της επιστήμης, και ο στοχασμός σχετικά με αυτήν. Οι περισσότεροι, βεβαίως, γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα περί επιστήμης και ο βαθμός εξειδίκευσης στις επιμέρους επιστήμες είναι τώρα τόσο μεγάλος, ώστε, ατομικά, κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τα πάντα για οιοδήποτε επιστημονικό πεδίο, και κατά μείζονα λόγο για την επιστήμη ως όλον. Η μόνη, λοιπόν, επιλογή είναι η συνεργασία και ο συντονισμός πολλών ατόμων για να αναπτυχθεί περαιτέρω και να εφαρμοστεί η επιστημονική σκέψη. Από την άλλη όμως, μερικά χαρακτηριστικά της επιστήμης είναι σχεδόν καθολικά, κι αυτά μπορούμε να τα διερευνήσουμε φιλοσοφικά χωρίς να χρειάζονται πολλές γνώσεις σχετικά με την επιστημονική έρευνα αιχμής. Προτού σκεφτούμε το σε τι αφορά η φιλοσοφία της επιστήμης, θα βοηθούσε ίσως να λέγαμε σε τι δεν αφορά. Προφανώς, η επιστημονική έρευνα εγείρει σημαντικά ηθικά ερωτήματα, όπως το κατά πόσον είναι ηθικώς αποδεκτά τα οδυνηρά πειράματα σε ζώα ή το αν πρέπει να χορηγείται αγωγή σε ψυχιατρικώς πάσχοντες όταν αυτοί δεν είναι ικανοί για ενήμερη συγκατάθεση. Παρομοίως, εγείρονται σημαντικά κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά ερωτήματα σε σχέση με το ποιες έρευνες πρέπει να χρηματοδοτούνται και ποιες δεν πρέπει. Πρέπει, π.χ., να κατασκευάζονται πυρηνικοί ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί, και κατά πόσον είναι ηθικώς και πρακτικώς εύλογη η γενετική μηχανική εφαρμοζόμενη σε φυτά και σε ζώα; Οι πολιτικές σε σχέση με την επιστήμη και η ηθική της

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 21 επιστημονικής έρευνας θα πρέπει να τροφοδοτούνται από τη φιλοσοφία της επιστήμης, και μάλιστα κατά μία ευρεία έννοια είναι μέρος της φιλοσοφίας της επιστήμης, ωστόσο τα σχετικά ζητήματα δεν τα πραγματευόμαστε σε αυτό το βιβλίο. Επίσης, ως φιλόσοφοι, δεν ενδιαφερόμαστε πρωτίστως για να προαγάγουμε τη γνώση σε οιανδήποτε από τις επιμέρους επιστήμες (παρότι ο φιλοσοφικός στοχασμός έχει συχνά επηρεάσει το πώς διεξάγεται το επιστημονικό έργο σε επιμέρους κλάδους, ενώ η φιλοσοφική διερεύνηση αλληλεπικαλύπτεται ενίοτε με τη θεω ρητική επιστήμη). Την επιστήμη τη μελετούν και άλλοι κλάδοι, το είδος όμως των ερωτημάτων που θέτουν και τα μέσα με τα οποία προσπαθούν να δώσουν απαντήσεις διαφέρουν από τα αντίστοιχα ερωτήματα και τα μέσα στη φιλοσοφία της επιστήμης. Ερωτήματα, λ.χ., για το πώς αναπτύχθηκαν επιμέρους επιστημονικοί κλάδοι και επιμέρους επιστημονικές θεωρίες, τα πραγματεύονται, κατ ανάγκην, ιστορικοί και όχι φιλόσοφοι της επιστήμης. Από την άλλη, ερωτήματα όπως «τι είδους προσωπικότητα πρέπει να έχει ο καλός επιστήμων;» ή «τι ρόλο διαδραματίζουν τα επιστημονικά περιοδικά στη δημοσιοποίηση και στην αξιολόγηση των θεωριών στη φυσική;» αφορούν αντιστοίχως την ψυχολογία και την κοινωνιολογία της επιστήμης. Τα φιλοσοφικά ερωτήματα περί επιστήμης, όπως άλλωστε τα φιλοσοφικά ερωτήματα εν γένει, δεν ανήκουν στο είδος ερωτημάτων που μπορούν να απαντηθούν με την παρατήρηση του κόσμου, τη συλλογή πληροφοριών και την ανακάλυψη του τι συνέβη ή του πώς είναι όντως οργανωμένη η α ή η β επιστημονική κοινότητα. Αντ αυτού, η φιλοσοφική έρευνα εκδιπλώνεται με ανάλυση, επιχειρήματα και αντιπαράθεση απόψεων.

6 22 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Ο ως άνω χαρακτηρισμός της ιστορίας, της κοινωνιολογίας και της ψυχολογίας ως κλάδων που βασίζονται στην εμπειρία και διαφέρουν κατά το αντικείμενο και τη μέθοδο από τη φιλοσοφία είναι φιλοσοφικώς αμφιλεγόμενος. Πολλοί φιλόσοφοι θεωρούν ότι η παραδοσιακή εννόηση της φιλοσοφίας ως αντικειμένου που βασίζεται σε αφ υψηλού αναστοχασμό είναι αβάσιμη και ότι, στην πραγματικότητα, η φιλοσοφία συνέχεται με την εμπειρική έρευνα και την επιστήμη αυτή καθαυτήν (η άποψη αυτή είναι γνωστή ως φυσιοκρατία). Σύμφωνα με την άποψη αυτή, στη φιλοσοφία της επιστήμης δεν υπάρχει, στην πραγματικότητα, χάσμα ανάμεσα στα ερωτήματα τα σχετικά με την επιστημονική μεθοδολογία και γνώση και στα ερωτήματα που τίθενται στη γνωσιακή επιστήμη σχετικά με το πώς οι άνθρωποι συλλογίζονται και σχηματίζουν πίστεις όλα αυτά τα ερωτήματα αποτελούν ένα συνεχές. Ωστόσο, δεν είναι ανάγκη να φαντάζεται κανείς ότι η διάκριση ανάμεσα στη φιλοσοφία και στους εμπειρικούς τύπους έρευνας είναι απόλυτη, για να κατανοήσει τις μεγάλες διαφορές ανάμεσα στην εμπειρική έρευνα και στη μελέτη των φιλοσοφικών ερωτημάτων που εγείρονται όταν αναστοχαζόμαστε την επιστήμη. Βεβαίως, αυτός ο χαρακτηρισμός δεν είναι τόσο χρήσιμος, εκτός εάν γνωρίζουμε ήδη το τι είναι η επιστήμη, οπότε το πιο θεμελιώδες έργο της φιλοσοφίας ίσως είναι να δώσει απάντηση στο ερώτημα: «Τι είναι επιστήμη;» Δεδομένου του κύρους της επιστήμης, το ερώτημα είναι μείζονος σημασίας και πολλοί φιλόσοφοι έχουν προσπαθήσει να δώσουν μιαν απάντηση που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ώστε να είναι δυνατόν να κρίνουμε αν διάφορες πίστεις που προβάλλονται ως επιστημονικές είναι όντως επιστημονικές. Το πρόβλημα του να ισχυριστούμε τι είναι επιστημο-

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 23 νικό και τι όχι είναι γνωστό ως το πρόβλημα της οριοθέτησης. Μερικοί έχουν αξιώσει επιστημονικές δάφνες για πίστεις και πρακτικές όπως είναι η αστρολογία, ο δημιουργισμός (το δόγμα ότι τη Γη τη δημιούργησε ο θεός πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια, όπως λέγεται στη Βίβλο), ο Μαρξισμός και η ψυχανάλυση, και μερικοί φιλόσοφοι θα ήθελαν να μπορούν να δείξουν ότι δεν πρόκειται για επιστημονικές θεωρίες, αλλά, στην πραγματικότητα, για απλώς ψευδο-επιστημονικές δοξασίες. Συνήθως θεωρείται ότι η επιστήμη συνίσταται σε μία μέθοδο ή σε ένα σύνολο από μεθόδους και, ως εκ τούτου, η μελέτη της επιστημονικής μεθόδου (γνωστή ως μεθοδολογία της επιστήμης) βρίσκεται στον πυρήνα της φιλοσοφίας της επιστήμης. Μπορεί να μη γνωρίζουμε επί του παρόντος πώς να ορίσουμε την επιστήμη ή πώς να κρίνουμε αν ορισμένες αμφισ βητούμενες δραστηριότητες ή πίστεις πρέπει να λογίζον ται ως επιστημονικές ή όχι, ωστόσο έχουμε οπωσδήποτε πολλά παραδείγματα επιστημών. Οι επιστήμες είθισται να κατατάσσονται σε δύο τύπους τις φυσικές επιστήμες αφενός, τις κοινωνικές επιστήμες αφετέρου. Ο πρώτος τύπος έχει ως αντικείμενο μελέτης τον φυσικό κόσμο και περιλαμβάνει τη φυσική, τη χημεία, την αστρονομία, τη γεωλογία και τη βιολογία ο άλλος τύπος μελετά τον ειδικά ανθρώπινο και κοινωνικό κόσμο και περιλαμβάνει την ψυχολογία, την κοινωνιολογία, την ανθρωπολογία και τα οικονομικά. Οι κοινωνικές επιστήμες, επειδή μελετούν την ανθρώπινη συμπεριφορά και τους ανθρώπινους θεσμούς, είναι αναγκασμένες να πραγματεύονται νοήματα, εμπρόθετες πράξεις και την εκ πρώτης όψεως ελεύθε ρη βούλησή μας. Ως εκ τούτου, τα φιλοσοφικά ερωτήματα τα σχετικά με τις κοινωνικές επιστήμες είναι συχνά πολύ δια φορετικά από τα ερωτήματα που

8 24 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ εγείρονται αναφορικά με τις φυσικές επιστήμες. Ένα επίσης σοβαρό ζήτημα στη φιλοσοφία των κοινωνικών επιστημών είναι το κατά πόσον ένα γνωστικό αντικείμενο όπως η κοινωνιολογία μπορεί να είναι επιστημονικό ή όχι. Τέτοιου είδους ερωτήματα δεν ανακύπτουν στις φυσικές επιστήμες αν υπάρχουν επιστήμες, τότε ασφαλώς η φυσική είναι μία από αυτές. Για τους σκοπούς αυτού εδώ του βιβλίου (και ακολουθώ εν προκειμένω τη συνήθη πρακτική) η φιλοσοφία της επιστήμης ταυτίζεται με τη φιλοσοφία των φυσικών επιστημών, αν και πολλά από τα προς συζήτηση θέματα έχουν απήχηση και στη φιλοσοφία των κοινωνικών επιστημών. Η φιλοσοφία της επιστήμης ως γνωσιολογία και ως μεταφυσική Η επιστήμη είναι φιλοσοφικώς ενδιαφέρουσα λόγω της σπουδαιότητας και της επιρροής που έχει στη ζωή μας. Εκτός όμως από αυτό, η επιστήμη είναι σημαντική γιατί μοιάζει να δίνει απαντήσεις σε θεμελιώδη φιλοσοφικά ερωτήματα: λ.χ., στο ερώτημα «Πώς είναι δυνατόν να έχουμε γνώση, σε αντιδιαστολή προς την απλή δόξα (πίστη) ή γνώμη;» Μία πολύ απλή γενική απάντηση εν προκειμένω μπορεί να είναι: «Ακολουθήστε την επιστημονική μέθοδο!» Έτσι, π.χ., ανεξάρτητα από το τι, καλώς ή κακώς, πιστεύει ο τάδε ή ο δείνα σχετικά με το κατά πόσον το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο ή τα καυσαέρια των αυτοκινήτων άσθμα, μια κυβέρνηση δεν θα λάβει μέτρα αν δεν υπάρχουν επιστημονικά τεκμήρια που να στηρίζουν τέτοιου είδους πίστεις (βεβαίως, οι κυβερνήσεις μπορεί κάλλιστα να μην κάνουν το παραμικρό, ακόμη και όταν έχουν στη διάθεσή τους τεκμήρια). Παρομοίως, στα προ-

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 αναφερθέντα παραδείγματα, οι απόψεις των επιστημόνων τυγχάνουν σεβασμού επειδή τα συμπεράσματά τους έχουν, υποτίθεται, ληφθεί με βάση τις ενδεδειγμένες μεθόδους για τη συλλογή και την αποτίμηση των τεκμηρίων και, ως εκ τούτου, τα εκάστοτε συμπεράσματα είναι, υποτίθεται, δικαιολογημένα. Ο κλάδος της φιλοσοφίας που διερευνά τη γνώση και τη δικαιολόγηση ονομάζεται γνωσιολογία. Στα κύρια γνωσιολογικά ερωτήματα συγκαταλέγονται τα ακόλουθα: τι είναι η γνώση σε αντιδιαστολή προς την απλή δόξα (πίστη); μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι έχουμε οιανδήποτε γνώση; τι όντως γνωρίζουμε; Το πρώτο από αυτά είναι ίσως το πιο θεμελιώδες γνωσιολογικό ερώτημα. Καθένας μας έχει πολλές πίστεις, μερικές από αυτές είναι αληθείς, και μερικές ψευδείς. Αν πιστεύω κάτι που είναι, στην πραγματικότητα, ψευδές (έστω, λ.χ., ότι πιστεύω πως πρωτεύουσα της Αυστραλίας είναι το Σίδνεϊ), τότε δεν μπορεί να λεχθεί ότι αυτό είναι κάτι που γνωρίζω. Κατά την ορολογία της λογικής, αναγκαία συνθήκη (εναλλακτικά: αναγκαίος όρος), δηλαδή μία συνθήκη (ή ένας όρος) που πρέπει να ισχύει για να γνωρίζει κάποιος μια πρόταση, είναι η πρόταση να αληθεύει. Με άλλα λόγια, αν ο Χ γνωρίζει μια πρόταση, τότε η πρόταση είναι αληθής. (Προφανώς δεν ισχύει το αντίστροφο πολλές προτάσεις είναι αληθείς, αλλά κανείς δεν τις γνωρίζει επί παραδείγματι, υπάρχει μια αληθής πρόταση αναφορικά με το πόσα φύλλα έχει το δέντρο έξω από το παράθυρό μου, είμαι όμως σχεδόν βέβαιος ότι κανείς ποτέ δεν ενδιαφέρθηκε να μάθει ποια είναι η εν λόγω πρόταση.) Όταν ο Χ πιστεύει κάτι που τελικά αποδεικνύεται ψευδές (όσο κι αν αυτό φαινόταν εύλογο), τότε μπορούμε να λέμε ότι ο Χ νόμιζε ότι γνωρίζει αλλά στην πραγματικότητα δεν γνώριζε.

10 26 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Έστω ότι μια άλλη αναγκαία συνθήκη προκειμένου να γνωρίζει ο Χ μια πρόταση είναι το να πιστεύει ο Χ την εκάστοτε πρόταση. Έχουμε τώρα δύο αναγκαίες συνθήκες αναφορικά με τη γνώση: η γνώση, κατ ελάχιστο, είναι αληθής δόξα (πίστη). Αρκεί όμως αυτό; Ας δούμε ένα παράδειγμα: ας υποθέσουμε πως έχω την τάση να ενδίδω στους ευσεβείς πόθους μου και κάθε εβδομάδα πιστεύω πως ο αριθμός του λαχείου μου θα κερδίσει, και ας υποθέσουμε πως ορισμένη εβδομάδα ο αριθμός μου όντως κληρώνεται στην περίπτωση αυτή είχα μια πίστη ότι ο αρι θμός μου θα κληρωθεί, και μάλιστα η πίστη μου αυτή ήταν αληθής ωστόσο, δεν είχα γνώση, γιατί δεν είχα επαρκείς λόγους για να πιστεύω ότι ο αριθμός μου θα κληρωνόταν τη συγκεκριμένη εβδομάδα και όχι σε οιανδήποτε άλλη, όπου πίστευα ότι θα κληρωθεί ο αριθμός μου, αλλά δεν κληρωνόταν. Επομένως, μπορεί να ισχύει ότι πιστεύω κάτι και ότι αυτό που πιστεύω είναι αληθές, αλλά δεν μπορώ να πω ότι γνωρίζω αυτό που αφορά η πίστη μου. Για να λογίζεται, λοιπόν, ως γνώση κάτι που ένα άτομο πιστεύει, εκτός από το να είναι η πίστη του αληθής, φαίνεται να χρειάζεται κάτι ακόμη. Η πίστη μου σχετικά με το λαχείο στο ως άνω παράδειγμα δεν λογίζεται ως γνώση επειδή δεν είχα επαρκείς λόγους για να πιστεύω πως θα κέρδιζα τη συγκεκριμένη εβδομάδα θα λέγαμε ότι η πίστη μου δεν ήταν δικαιολογημένη. Σύμφωνα με την παραδοσιακή γνωσιολογική άποψη, μπορούμε να αξιώνουμε πως έχουμε γνώση μόνον όταν έχουμε επαρκή δικαιολόγηση αναφορικά με τις πίστεις μας. Με άλλα λόγια, γνώση είναι η δικαιολογημένη αληθής πίστη. Αυτός ο τριμερής ορισμός της γνώσης έχει προσφάτως δεχθεί έντονη κριτική και έχει γίνει πεδίο μεγάλης αντιπαράθεσης, ωστόσο η δικαιολόγηση εξακολουθεί να θεωρείται ως αναγκαία για

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 τη γνώση. Φτάνουμε έτσι στο εξής ζήτημα: σε τι ακριβώς συνίσταται η δικαιολόγηση, και όπως αφήσαμε να εννοηθεί πρωτύτερα η δικαιολόγηση θεωρείται συχνά πως είναι κάτι που παρέχει η τήρηση της επιστημονικής μεθόδου όσον αφορά τον τρόπο σχηματισμού και τον έλεγχο των πίστεών μας. Κατά συνέπεια, ένας φιλοσοφικός κλάδος που αλληλεπικαλύπτεται με τη φιλοσοφία της επιστήμης είναι η γνωσιολογία. Στα γνωσιολογικά ερωτήματα που θα πραγματευθούμε σε επόμενα κεφάλαια (μαζί με μερικές από τις αντιπαρατιθέμενες απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα) συγκαταλέγονται τα ακόλουθα. Τι είναι η επιστημονική μέθοδος; Πώς τα τεκμήρια στηρίζουν μια θεωρία; Η αλλαγή θεωριών στην επιστήμη είναι ορθολογική διεργασία; Μπορεί όντως να λεχθεί ότι γνωρίζουμε πως οι επιστημονικές θεωρίες είναι αληθείς; Αν δεχτούμε την ιδέα πως η επιστήμη παρέχει πράγματι κάποιου είδους γνώση, πρέπει να εξετάσουμε το τι μας λένε οι επιστημονικές θεωρίες για το πώς είναι ο κόσμος και να αποφασίσουμε ποιο είναι το πεδίο ισχύος της επιστημονικής γνώσης. Η σύγχρονη επιστημονική κοσμοεικόνα μοιάζει να μας λέει πολλά, όχι μόνο για το πώς τα πράγματα είναι τώρα, αλλά και για το πώς ήταν πριν από εκατομμύρια, ακόμη και πριν από δισεκατομμύρια χρόνια. Η αστροφυσική πληροφορεί σχετικά με το πώς σχηματίστηκε η Γη, το ηλιακό σύστημα, ακόμη και το σύμπαν η γεωφυσική πληροφορεί για το πώς έγιναν τα βουνά, οι ήπειροι και οι ωκεανοί η βιοχημεία και η εξελικτική βιολογία πληροφορούν σχετικά με το πώς αναπτύχθηκε η ζωή. Τέτοιου είδους επιστημονικές θεωρίες μάς λένε περισσότερα για πράγματα οικεία π.χ., μπορούμε να μάθουμε πώς ήταν κατά το παρελθόν η ροή του α ή του

12 28 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ β ποταμού, ή πώς οι μέλισσες επικονιάζουν τα λουλούδια. Ωστόσο, οι επιστημονικές θεωρίες, ιδίως οι θεωρίες στη φυσική και τη χημεία, περιγράφουν επίσης οντότητες που δεν εμπίπτουν στην καθημερινή εμπειρία μας, όπως άτομα, μόρια, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, μαύρες οπές, κ.λπ. Τέτοιου είδους θεωρίες εγείρουν ιδιαίτερα προβλήματα και ερωτήματα στη φιλοσοφία της επιστήμης. Επί παραδείγματι, θα πρέπει άραγε να πιστεύουμε ότι υπάρχουν τέτοιου είδους απόκρυφες και μη παρατηρήσιμες οντότητες, και αν ναι, τι πρέπει να λογίζεται ως τεκμήριο υπέρ της ύπαρξης τέτοιων οντοτήτων και πώς κατορθώνουμε να αναφερόμαστε σε αυτές; Βεβαίως, η επιστήμη δεν περιγράφει απλώς τον κόσμο παρέχει επίσης εξηγήσεις για το πώς και το γιατί τα πράγματα είναι έτσι όπως είναι. Συχνά αυτό συνυφαίνεται με την περιγραφή μη παρατηρήσιμων αιτίων για όσα παρατηρούμε. Ως εκ τούτου, ο Νεύτων δεν είναι διάσημος επειδή ανακάλυψε ότι τα αντικείμενα όταν δεν υποβαστάζονται πέφτουν στη Γη είναι διάσημος επειδή εξήγησε γιατί πέφτουν (αίτιο της πτώσης των μήλων από τα δέντρα είναι η δύναμη της βαρύτητας) και επειδή διατύπωσε έναν νόμο που επιτρέπει να υπολογίσουμε τον ρυθμό της πτώσης. Η νευτώνεια μηχανική, όπως πολλές άλλες επιστημονικές θεωρίες, διατυπώνεται με αναφορά σε ολιγάριθμες θεμελιώδεις αρχές και νόμους. Καίρια θέση στο πώς κατανοούμε την επιστήμη κατέχει αυτή η ιδέα αναφορικά με τους νόμους της φύσης. Υποτίθεται, π.χ., πως υπάρχει φυσικός νόμος σύμφωνα με τον οποίο όλα τα μέταλλα, όταν θερμανθούν, διαστέλλονται. Η επιστήμη λοιπόν μοιάζει να μας πληροφορεί για την έσχατη φύση των πραγμάτων, για το πώς είναι φτιαγμένος ο κόσμος και για το πώς λειτουργεί. Μερικοί μάλιστα θεωρούν πως η

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 29 επιστήμη έχει αντικαταστήσει τη μεταφυσική, κι αυτό όχι μόνο πληροφορώντας μας σχετικά με το τι υπάρχει, και εξηγώντας ό,τι συμβαίνει με αναφορά σε φυσικούς νόμους και στην αιτιότητα, αλλά και επειδή δίνει απαντήσεις σε άλλα θεμελιώδη φιλοσοφικά ερωτήματα, όπως λ.χ. στο ερώτημα σχετικά με τη φύση του χώρου και του χρόνου. Τι ακριβώς είναι όμως ένας νόμος της φύσης, και τι σημαίνει πως το α είναι αίτιο του β; Σε τι ακριβώς συνίσταται η εξήγηση; Πολλοί φιλόσοφοι και επιστήμονες θεωρούν δεδομένο ότι ο στόχος της επιστήμης δεν είναι απλώς να περιγράφει ό,τι βλέπουμε, αλλά και να οδηγεί στην αλήθεια αναφορικά με μη παρατηρήσιμες οντότητες, νόμους και αίτια που βρίσκονται «πίσω» από όσα φαινόμενα παρατηρούμε. Από την άλλη, υφίσταται μακρά παράδοση που δεν ασχολείται με ερωτήματα που αφορούν την αληθή φύση των πραγμάτων, τους νόμους της φύσης, κ.λπ. Αντ αυτού, τονίζει την αναζήτηση θεωριών ικανών να προβλέπουν επακριβώς ό,τι είναι παρατηρήσιμο, χωρίς να ασχολείται με το κατά πόσον οι εκάστοτε θεωρίες είναι αληθείς ή ψευδείς, πέρα από την προγνωστική επάρκειά τους. Το ερώτημα στο οποίο εστιάζεται το ανά χείρας βιβλίο είναι το ακόλουθο: «Οφείλουμε, άραγε, να πιστεύουμε στις μη παρατηρήσιμες οντότητες, όσες τίθενται από τις καλύτερες επιστημονικές θεωρίες;» ή, για να το πω πιο αδρά, «υπάρχουν όντως ηλεκτρόνια;» Μπορεί να θεωρείτε ότι το ερώτημα δεν έχει πολύ νόημα, αφού τα ηλεκτρόνια, στην πραγματικότητα, δεν είναι παρατηρήσιμα. Στο κάτω κάτω, οι τηλεοπτικές συσκευές λειτουργούν με την εκ πομπή ηλεκτρονίων που προσπίπτουν σε μια φωσφορίζουσα οθόνη, άρα καθημερινά παρατηρούμε, έστω και εμμέσως, ηλεκτρόνια. Το τι ακριβώς σημαίνει

14 30 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ παρατηρησιμότητα θα το εξετάσουμε προς το τέλος του έκτου κεφαλαίου θα πρέπει όμως να είναι ήδη σαφές ότι ηλεκτρόνια, άτομα κ.τ.τ., δεν είναι παρατηρήσιμα με τον τρόπο που είναι παρατηρήσιμα τα τραπέζια και τα δέντρα. Σύμφωνα με τον επιστημονικό ρεαλισμό, θα πρέπει να πιστεύουμε ότι υπάρχουν ηλεκτρόνια και τα παρόμοια, ενώ σύμφωνα με τον επιστημονικό αντιρεαλισμό δεν θα πρέπει να πιστεύου με ότι οι επιστημονικές θεωρίες είναι αληθείς, και θα πρέπει να μας ικανοποιούν όσα οι θεωρίες λένε σχετικά με ό,τι μπορούμε να παρατηρήσουμε. Προσπαθώντας να κρίνουμε το ζήτημα του επιστημονικού ρεα λισμού θα χρειαστεί να πραγματευτούμε στην πορεία όλα τα γνωσιολογικά και μεταφυσικά ερωτήματα που προαναφέραμε.

Φιλοσοφία της Επιστήμης ΙΙ

Φιλοσοφία της Επιστήμης ΙΙ Φιλοσοφία της Επιστήμης ΙΙ Τετάρτη, 3.30-6 μμ. Αίθουσα A Διδάσκουσα: Ελίνα Πεχλιβανίδη ΣΧΕΔΙAΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (SYLLABUS) Πληροφορίες για: ημέρα - ώρα - αίθουσα διεξαγωγής του μαθήματος στοιχεία επικοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου Ρένια Γασπαράτου Τι είναι επιστήμη; ποιες είναι (οι) επιστήμες; Π.χ.: φυσική χηµεία αλχηµεία βιολογία αστρολογία αστρονοµία ρεφλεξολογία βελονισµός οµοιοπαθητική γραφολογία νευρολογία φρενολογία µετεωρολογία

Διαβάστε περισσότερα

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας;

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Εμείς που αντιλαμβανόμαστε είμαστε όλοι φτιαγμένοι από το ίδιο υλικό; Πώς βρεθήκαμε σ αυτόν τον κόσμο; Ο θάνατός μας σημαίνει το τέλος ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Τομέας Ανθρωπιστικών Κοινωνικών Επιστημών και Δικαίου Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών ΕΝΟΤΗΤΑ 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κώστας Θεολόγου ΑΔΕΙΑ ΧΡΗΣΗΣ Το

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Θεός και Σύμπαν. Source URL:

Θεός και Σύμπαν. Source URL: Θεός και Σύμπαν Source URL: http://ghz.gr/forum Θεός και Σύμπαν Source URL: http://ghz.gr/forum Η ύπαρξη τού Θεού και η σχέση του με το σύμπαν, είναι ένα θέμα που απασχολεί πλήθος ανθρώπων σήμερα. Ο Θεός

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 (Επιφυλλίδα Οπισθόφυλλο) Ο Εαυτός και η Απουσία του Χρόνου Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να γίνονται συζητήσεις και αναφορές για την Απουσία του Χρόνου ακόμη και όταν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Κουσερή Γεωργία Φιλόλογος Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΚΕΡΚΥΡΑ ΜΑΙΟΣ 2017 Περιεχόμενα της παρουσίασης Το ιστορικό ερώτημα Το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 2 η : Μεταφυσική ή Οντολογία Ι: Θεός Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΚΗ, Η ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Η ΦΥΣΙΚΗ, Η ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Εισαγωγικό Μάθημα 2 Η ΦΥΣΙΚΗ, Η ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Τι μελετούν η φυσική και η χημεία Συνεχίζοντας την εισαγωγή μας στις φυσικές επιστήμες, θα σταθούμε ξεχωριστά στο αντικείμενο μελέτης καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε άτομο στο σώμα σου προέρχεται από έκρηξη άστρου και τα άτομα του αριστερού σου χεριού πιθανόν να προέρχονται από διαφορετικό άστρο απ ότι του

Κάθε άτομο στο σώμα σου προέρχεται από έκρηξη άστρου και τα άτομα του αριστερού σου χεριού πιθανόν να προέρχονται από διαφορετικό άστρο απ ότι του Είμαστε αστερόσκονη Είμαστε αστερόσκονη Αν θέλετε να ακουμπήσετε, να πιάσετε στα χέρια σας το εσωτερικό ενός άστρου αρκεί να χαϊδέψετε το πρόσωπό σας ή κάποιο αντικείμενο δίπλα σας. Όλα αυτά αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 5 Έννοιες και Κλασική Θεωρία Εννοιών Έννοιες : Θεμελιώδη στοιχεία από τα οποία αποτελείται το γνωστικό σύστημα Κλασική θεωρία [ή θεωρία καθοριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ουσίες και Χημικές Οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση

Ουσίες και Χημικές Οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση Ουσίες και Χημικές Οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση Γενικά Οδηγίες για τον εκπαιδευτικό Η Χημεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη της σύστασης των ουσιών καθώς και με τις μεταβολές τους κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστήμη της Βιολογίας. Εισαγωγή

Η επιστήμη της Βιολογίας. Εισαγωγή Η επιστήμη της Βιολογίας Εισαγωγή Η βιολογία είναι η επιστήμη που μελετά τα φαινόμενα και τις διαδικασίες της ζωής. Ερευνά δηλαδή τους οργανισμούς στο περιβάλλον όπου ζουν ή στο εργαστήριο. Βιολογία Η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα»

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα» Ημερομηνία 27/11/2015 Μέσο trikalakids.gr Συντάκτης Link http://www.trikalakids.gr/bookcorner/%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd %CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7-%CE%B7- %CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ - ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος

Ενότητα: ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ - ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος Τίτλος Μαθήματος: ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ι Ενότητα: ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ - ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Όμορφος ο Κόσμος που αγαπάμε...

Όμορφος ο Κόσμος που αγαπάμε... Όμορφος ο Κόσμος που αγαπάμε... (α μέρος)...χτες πήγα για ψάρεμα και έβγαλα ένα σπαράκι...στη φωτογραφία είμαι εγώ με το σπαράκι που έβγαλα. Τη φωτό την τράβηξε ένας φίλος μου για να αποθανατίσει το σπαράκι,

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7- Πρόσθετο Υλικό: Πολυπλοκότητα Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Εισαγωγή 1 H γοητεία της δουλειάς του ιστορικού είναι ότι έχει να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου Ρένια Γασπαράτου Στο σημερινό μάθημα: λίγη ιστορία της φιλοσοφίας (&) της επιστήμης ο παραδοσιακός ορισμός της γνώσης Οι απαρχές της φιλοσοφίας & της επιστήμης Ιωνία, 7ος-6ος αι. π.χ. Προ-σωκρατικοί (Θαλής,

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ανάλυση θεωρίας

3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ανάλυση θεωρίας Κεφάλαιο Εξέλιξη 3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ανάλυση θεωρίας Πολλές από τις επιστημονικές απόψεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί δεν γίνονται εύκολα αποδεκτές, διότι αντιβαίνουν την αντίληψη που οι άνθρωποι διαμορφώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα του μεταπτυχιακού φοιτητή Μαρκάτου Κωνσταντίνου Α.Μ.: 011/08 Επιβλέπων: Αν. Καθηγητής Άρης Κουτούγκος Διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ Κεντρικός άξονας της περιγραφικής θεωρίας των ονομάτων είναι η θέση ότι το νόημα-σημασία ενός ονόματος δίνεται από μια οριστική περιγραφή και επομένως ικανή

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή Αγγελοπούλου. Επιβλέπων Καθηγητής: Μανώλης Πατηνιώτης

Κυριακή Αγγελοπούλου. Επιβλέπων Καθηγητής: Μανώλης Πατηνιώτης Κυριακή Αγγελοπούλου Επιβλέπων Καθηγητής: Μανώλης Πατηνιώτης Οι πρώτες προσπάθειες μελέτης του τρόπου επιστημονικής εργασίας έγιναν το 1970. Πραγματοποιήθηκαν μέσω της άμεσης παρατήρησης των επιστημόνων

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Συλλογιστική Η γνωστική διεργασία μέσω της οποίας καταλήγουμε σε συμπεράσματα και, μάλιστα, σε συμπεράσματα που συχνά υπερβαίνουν τη διαθέσιμη πληροφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ενότητα # 2: Επιστημολογία και Φιλοσοφικά Ρεύματα Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Tο βασικό ερώτημα στην ηθική φιλοσοφία αναφέρεται

Tο βασικό ερώτημα στην ηθική φιλοσοφία αναφέρεται Π P O Λ O Γ O Σ Tο βασικό ερώτημα στην ηθική φιλοσοφία αναφέρεται στον καθορισμό τού τι είναι καλό. Ό,τι, με τις ηθικές θεωρίες που διατυπώθηκαν κατά καιρούς, επιχείρησαν, πρωτίστως, οι εισηγητές των να

Διαβάστε περισσότερα

«Δυνατότητες ανάπτυξης της περιοχής του Πολιχνίτου με το νέο θεσμικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο»

«Δυνατότητες ανάπτυξης της περιοχής του Πολιχνίτου με το νέο θεσμικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο» «Δυνατότητες ανάπτυξης της περιοχής του Πολιχνίτου με το νέο θεσμικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο» Περιεχόμενα της παρουσίασης Ποιος είναι ο στόχος της σημερινής εκδήλωσης Πως βλέπουμε εμείς τον σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 5: Ισχύς του δικαίου: πότε και πώς ισχύει ο νόμος

Ενότητα 5: Ισχύς του δικαίου: πότε και πώς ισχύει ο νόμος ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 5: Ισχύς του δικαίου: πότε και πώς ισχύει ο νόμος Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοπός ενότητας 1. Από την έννοια του θεσμού στην έννοια του νόμου 2. Νομικός θετικισμός

Διαβάστε περισσότερα

"Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde

Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι. Oscar Wilde 1 Αγαπημένε μου φίλε/η, "Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde Θα ήθελα να σε καλωσορίσω σε αυτό το σεμινάριο. Είναι πολύ σημαντικό για εμένα να ξέρεις πώς δεσμεύομαι με το πέρας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικονομικής θεωρίας

Ο ρόλος της οικονομικής θεωρίας Αρχές οικονομικής 1 Ο ρόλος της οικονομικής θεωρίας Προσδιορίσει τα κίνητρα και τους τρόπους με τους οποίους συμπεριφέρονται τα άτομα, ώστε να ερμηνεύσουμε τα οικονομικά φαινόμενα που είναι αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101)

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ (Φ101) 3η ενότητα: Θεμελιώδη ερωτήματα & κλάδοι της φιλοσοφίας Γιώργος Ζωγραφίδης Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 8 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Ακαδημαϊκός Λόγος Εισαγωγή

Ακαδημαϊκός Λόγος Εισαγωγή - Σε αυτήν την εργασία/διατριβή θα αναλύσω/εξετάσω/διερευνήσω/αξιολογήσω... Γενική εισαγωγή για μια εργασία/διατριβή Σε αυτήν την εργασία/διατριβή θα αναλύσω/εξετάσω/διερευνήσω/αξιολογήσω... Για να απαντήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Κύριε συνάδελφε, επειδή είμαστε σε μία εποχή εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Κύριε συνάδελφε, επειδή είμαστε σε μία εποχή εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κύριε συνάδελφε, επειδή είμαστε σε μία εποχή εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και πολλαπλώς κρίσιμη, έχει σημασία να κάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.1: : Η Διατύπωση του Κεντρικού Ερωτήματος-Προβλήματος. Βύρων Κοτζαμάνης

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.1: : Η Διατύπωση του Κεντρικού Ερωτήματος-Προβλήματος. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μέθοδοι Έρευνας Ενότητα 2.1: : Η Διατύπωση του Κεντρικού Ερωτήματος-Προβλήματος Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου

Θέματα Επιστημολογίας. Ρένια Γασπαράτου Ρένια Γασπαράτου ποιες είναι; κοινωνική ανθρωπολογία κοινωνιολογία πολιτική επιστήμη γλωσσολογία (κοινωνική) ψυχολογία οικονομικά... σε τι διαφέρουν από τις φυσικές επιστήμες; σε τι μοιάζουν μεταξύ τους;

Διαβάστε περισσότερα

1. Επιστημονική εξήγηση

1. Επιστημονική εξήγηση 1. Επιστημονική εξήγηση Όλα ξεκινάν με ένα «Γιατί;». Η επιστήμη εδώ καλείται σε κάθε φαινόμενο να δώσει μια εξήγηση για την κατανόησή του. 1.1 Εξήγηση έναντι επικύρωσης Η επικύρωση κάποιου συμβάντος δεν

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου. στο HP day

Χαιρετισμός του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου. στο HP day Χαιρετισμός του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου στο HP day 31.03.2005 Θέμα: Ο δημόσιος τομέας ως adaptive enterprise Αγαπητοί σύνεδροι, φίλοι και φίλες Επιθυμώ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Πιστεύουν οι νέοι, και γιατί. Πέλα Μαράκη Ιωάννα Κλάδη Μαργαρίτα Μαρκάκη Γιώργος Περάκης

Πιστεύουν οι νέοι, και γιατί. Πέλα Μαράκη Ιωάννα Κλάδη Μαργαρίτα Μαρκάκη Γιώργος Περάκης Πιστεύουν οι νέοι, και γιατί Πέλα Μαράκη Ιωάννα Κλάδη Μαργαρίτα Μαρκάκη Γιώργος Περάκης Τι είναι η πίστη; Πίστη είναι η βεβαιότητα κάποιας ή κάποιου για την αλήθεια ενός ισχυρισμού, ανεξάρτητα αν η βεβαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις πολιτισμικές σπουδές

Εισαγωγή στις πολιτισμικές σπουδές Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στις πολιτισμικές σπουδές Ενότητα 7: Είδη έρευνας, παράμετροι και οδηγίες συγγραφής (ΜΕΡΟΣ Α) Αν. Καθηγήτρια: Ι. Βαμβακίδου e-mail: ibambak@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ Περιεχόμενα : Α) Προτάσεις-Σύνθεση προτάσεων Β)Απόδειξη μιας πρότασης Α 1 ) Τι είναι πρόταση Β 1 ) Βασικές έννοιες Α ) Συνεπαγωγή Β ) Βασικές μέθοδοι απόδειξης Α 3 ) Ισοδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικά για την επίκαιρη ερώτηση με αριθμό 549/ του. Βουλευτή Β Πειραιά των Ανεξαρτήτων Ελλήνων κ. Δημήτριου Καμμένου προς

Πρακτικά για την επίκαιρη ερώτηση με αριθμό 549/ του. Βουλευτή Β Πειραιά των Ανεξαρτήτων Ελλήνων κ. Δημήτριου Καμμένου προς Πρακτικά για την επίκαιρη ερώτηση με αριθμό 549/16-2-2016 του Βουλευτή Β Πειραιά των Ανεξαρτήτων Ελλήνων κ. Δημήτριου Καμμένου προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Όσοι αμφισβητούν τη χρησιμότητα της θρησκείας και συνολικά την αξιοπιστία της, συνήθως αυτοί παρκάρουν στην απέναντι πλευρά που βρίσκεται η Επιστήμη. Συνήθως, εκτιμούν χρήσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ο όρος επιστήμη με την ευρεία έννοια αρχικά δηλώνει το οργανωμένο σώμα της εξακριβωμένης και τεκμηριωμένης γνώσης.

ΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ο όρος επιστήμη με την ευρεία έννοια αρχικά δηλώνει το οργανωμένο σώμα της εξακριβωμένης και τεκμηριωμένης γνώσης. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ & ΤΕΧΝΕΣ ΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Ο όρος επιστήμη με την ευρεία έννοια αρχικά δηλώνει το οργανωμένο σώμα της εξακριβωμένης και τεκμηριωμένης γνώσης. ΟΡΟΣ ΤΕΧΝΗ Τέχνη είναι η δημιουργία φύσης χωρίς να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κατά τη διάρκεια της συγγραφής μιας διδακτορικής διατριβής ο ερευνητής ανατρέχει

Κατά τη διάρκεια της συγγραφής μιας διδακτορικής διατριβής ο ερευνητής ανατρέχει ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: ΕΠΙΣΤΗΜΗ: Η ιδέα καθ αυτήν Τίτλος πρωτοτύπου: Science: The Very Idea Συγγραφέας: Steve Woolgar Σελίδες: 173

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 4: Ιατρική ηθική Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1.Υποβοηθούμενη αυτοκτονία 2. Ευθανασία 3.Αρχή της αυτονομίας 4. Αρχή του αληθούς συμφέροντος 5.Αρχή της ιερότητας

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ 1. ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στόχος Να γνωρίζουν οι μαθητές: να αξιοποιούν το σύμβολο της συνεπαγωγής και της ισοδυναμίας να αξιοποιούν τους συνδέσμους «ή», «και» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συννενόηση μεταξύ των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμσίου Ενότητα: Φυσικό Περιβάλλον και Οικολογία Κεφάλαιο: Τροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ: Σεβασμός Κοινωνική δεξιότητα: Ακούω τον ομιλητή στο μάθημα Στόχοι μαθήματος: Ο μαθητής να: 1. Ονομάζει τα βασικά βήματα της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Όπως θα δούμε αργότερα στη Στατιστική Συμπερασματολογία, λέγοντας ότι «από έναν πληθυσμό παίρνουμε ένα τυχαίο δείγμα μεγέθους» εννοούμε ανεξάρτητες τυχαίες μεταβλητές,,..., που

Διαβάστε περισσότερα

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3 Εισαγωγή Η δράση του Παγκύπριου Κινήματος Εδονόπουλων επικεντρώνεται σε θέματα που σχετίζονται άμεσα με την καθημερινότητα των παιδιών, καθώς επίσης με την προώθηση της συμμετοχής των παιδιών στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά της κλασικής επιστημονικής κουλτούρας σε κείμενα του Γαλιλαίου. Φανουράκη Γεωργία Φασιλή Γεωργία

Χαρακτηριστικά της κλασικής επιστημονικής κουλτούρας σε κείμενα του Γαλιλαίου. Φανουράκη Γεωργία Φασιλή Γεωργία Χαρακτηριστικά της κλασικής επιστημονικής κουλτούρας σε κείμενα του Γαλιλαίου Φανουράκη Γεωργία Φασιλή Γεωργία Το κείμενο που αναλύεται είναι: «Για τις διαφορές Γης και Σελήνης» που συμπεριλαμβάνεται στο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ. Επίκληση στη λογική Επίκληση στο συναίσθημα Επίκληση στο ήθος

ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ. Επίκληση στη λογική Επίκληση στο συναίσθημα Επίκληση στο ήθος ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ Επίκληση στη λογική Επίκληση στο συναίσθημα Επίκληση στο ήθος ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΑ (ΜΕΣΑ ΠΕΙΘΟΥΣ ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ) Όταν θέλουμε να πείσουμε με λογικές αποδείξεις, τότε χρησιμοποιούμε:

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 6 η : Μεταηθική Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα