Η εποχή μας, από πολλές απόψεις, δεν διαφέρει από οποιαδήποτε άλλη εποχή. Οι περισσότεροι εργάζονται σκληρά απλώς για να επιβιώσουν, τη στιγμή που

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η εποχή μας, από πολλές απόψεις, δεν διαφέρει από οποιαδήποτε άλλη εποχή. Οι περισσότεροι εργάζονται σκληρά απλώς για να επιβιώσουν, τη στιγμή που"

Transcript

1 Εισαγωγή Η εποχή μας, από πολλές απόψεις, δεν διαφέρει από οποιαδήποτε άλλη εποχή. Οι περισσότεροι εργάζονται σκληρά απλώς για να επιβιώσουν, τη στιγμή που λίγοι ζουν μέσα στην πολυτέλεια πολλοί αφανίζονται σε πολέμους και σε ένοπλες συρράξεις, τα αίτια των οποίων τα θύματα αδυνατούν να ελέγξουν ο κύκλος της γέννησης, της αναπαραγωγής και του θανάτου είναι κατά βάση για εμάς ο ίδιος όπως και για τους μακρινούς προγόνους μας. Μερικά όμως χαρακτηριστικά του σύγχρονου κόσμου είναι αρκετά πρόσφατα. Επί παραδείγματι, μπορώ να σηκώσω το ακουστικό του τηλεφώνου και να μιλήσω σε συγγενείς που βρίσκονται στην άλλη άκρη του πλανήτη, και μπορώ να δω ότι ο πλανήτης όπου ζω έχει σχήμα σφαιρικό, κοιτάζοντας μια φωτογραφία που έχει ληφθεί από το διάστημα η καθημερινή ζωή πολλών ανθρώπων έχει εμπλουτιστεί χάρη στους υπολογιστές, την τηλεόραση και τα συστήματα παραγωγής και αναπαραγωγής μουσικής, και θα ήταν αδιανόητη χωρίς όλ αυτά η ιατρική μπορεί να θεραπεύσει τύπους νοσημάτων και κακώσεων που πριν μερικές γενιές είναι βέβαιο ότι θα επέφεραν τον θάνατο. Από την άλλη τη σκοτεινή πλευρά και πάλι χωρίς προηγούμενο, τα πυρηνικά όπλα που σήμερα βρίσκονται στην κατοχή πολλών χωρών αρκούν για να αφανίσουν από

2 18 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ προσώπου γης σχεδόν κάθε μορφή ζωής οι ουρανοί και οι ωκεανοί μας ρυπαίνονται από ουσίες που υπάρχουν μόνο και μόνο γιατί εμείς τις κατασκευάζουμε σε εργοστάσια χημικών. Ανεξαρτήτως του αν τα αποτελέσματα αυτών των τεχνολογιών είναι θετικά ή αρνητικά, καμιά τους δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς την επιστήμη. Άροτρα, τροχοί, επίδεσμοι και μαχαίρια είναι δυνατόν να αναπτυχθούν χωρίς τη μεσολάβηση μεγάλων θεωριών χωρίς όμως τις επιστημονικές θεωρίες και μεθόδους που αναπτύχθηκαν ως επί το πλείστον τα τελευταία εκατό χρόνια δεν θα υπήρχαν ηλεκτρονικές συσκευές, διαστημόπλοια, μικροχειρουργική και όπλα μαζικής καταστροφής. Τα προϊόντα της επιστήμης και της τεχνολογίας έχουν τεράστιο αντίκτυπο στο πώς ζούμε και στο πώς διαμορφώνουμε το περιβάλλον μας. Αν έχετε την παραμικρή αμφιβολία περί αυτού, προσπαθήστε να φανταστείτε πώς θα περνούσατε μια συνηθισμένη μέρα χωρίς να χρησιμοποιήσετε οτιδήποτε λειτουργεί με ηλεκτρισμό ή περιέχει πλαστικό. Η σπουδαιότητα της επιστήμης δεν απορρέει μόνον από την τεχνολογική χρησιμότητά της. Το κύρος που απολαύει η επιστήμη στην κοινωνία δεν το έχουν άλλοι θεσμοί, και πιθανότατα όλοι συμφωνούν πως είναι αναγκαία η χρηματοδότηση και η κατανόηση της σύγχρονης επιστήμης, ενώ πολλοί απαξιώνουν τη σύγχρονη τέχνη ή τη σύγχρονη λογοτεχνία. Είναι επίσης πολύ πιθανόν οι περισσότεροι να εμπιστεύονται ό,τι λέει ένας επιστήμονας πιο πολύ απ ό,τι λέει ένας δημοσιογράφος, ένας δικηγόρος ή ένας πολιτικός (αν και αυτό ίσως δεν σημαίνει πολλά). Καλώς ή κακώς, η επιστήμη συχνά θεωρείται ως η ύψιστη μορφή αντικειμενικής και ορθολογικής έρευνας και οι επιστήμονες θεωρούνται ευρέως ικανοί να συλ-

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 19 λέγουν και να ερμηνεύουν τεκμήρια και να τα χρησιμοποιούν για να καταλήγουν σε συμπεράσματα «επιστημονικώς αποδεδειγμένα» και, κατά συνέπεια, όχι σε απλά παράγωγα ιδεολογίας ή προκατάληψης. Τα δικαστήρια δεν καταδικάζουν ούτε αθωώνουν έναν κατηγορούμενο με βάση τα όσα λένε ιερωμένοι ή μυθιστοριογράφοι, αλλά βασίζονται εν πολλοίς σε στοιχεία που καταθέτει κάποιος εμπειρογνώμων μάρτυρας με επιστημονική ειδίκευση. Αν ο εμπειρογνώμων στη βαλλιστική λέει ότι η σφαίρα ακολούθησε ορισμένη τροχιά, ή αν ο παθολόγος λέει ότι ένα άτομο είχε ορισμένη ουσία στον οργανισμό του όταν απεβίωσε, οι σχετικές μαρτυρίες συνήθως θεωρείται ότι πιστοποιούν τα γεγονότα της εκάστοτε υπόθεσης. Οι περισσότεροι, όταν κάτι δεν πάει καλά με την υγεία μας, συμβουλευόμαστε τον γιατρό, και αν ο γιατρός υποδείξει ένα φάρμακο ή μια θεραπευτική αγωγή ακολουθούμε τις υποδείξεις του υποθέτοντας ότι θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και ότι δεν θα μας βλάψουν. Συχνά προβάλλεται ο ισχυρισμός πως η σύγχρονη ιατρική «βασίζεται στα τεκμήρια» και άρα ότι είναι επιστημονική. Παρομοίως, αν οι επιστήμονες οι διορισμένοι από το κράτος αποφανθούν ότι το α ή το β τρόφιμο και η τάδε ή η δείνα χημική ουσία δεν είναι ασφαλής, η χρήση και η εμπορία τους απαγορεύονται. Τα ως άνω παραδείγματα σχετικά με την απονομή δικαιοσύνης, την υγεία και την ασφάλεια θα μπορούσαν εύκολα να επεκταθούν και να καλύψουν και άλλες δραστηριότητες, από εκείνες των πολιτικών μηχανικών έως την αλιεία και τη γεωργία. Ως εκ τούτου, σε όλους σχεδόν τους τομείς της σύγχρονης ζωής, οι άνθρωποι είναι πολύ πιθανό να αποζητούμε επιστημονικά τεκμήρια και τη γνώμη επιστημόνων ή να βασιζόμαστε εμμέσως σε

4 20 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ τέτοιου είδους στοιχεία, προτού λάβουμε σημαντικές αποφάσεις. Ανεξάρτητα από το αν ως άτομα ενστερνιζόμαστε την πίστη στην επιστήμη και στους επιστήμονες, η ζωή μας επηρεάζεται τα μέγιστα από την επιστήμη, κι αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο έχουν βαρύνουσα σημασία η κατανόηση της επιστήμης, και ο στοχασμός σχετικά με αυτήν. Οι περισσότεροι, βεβαίως, γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα περί επιστήμης και ο βαθμός εξειδίκευσης στις επιμέρους επιστήμες είναι τώρα τόσο μεγάλος, ώστε, ατομικά, κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τα πάντα για οιοδήποτε επιστημονικό πεδίο, και κατά μείζονα λόγο για την επιστήμη ως όλον. Η μόνη, λοιπόν, επιλογή είναι η συνεργασία και ο συντονισμός πολλών ατόμων για να αναπτυχθεί περαιτέρω και να εφαρμοστεί η επιστημονική σκέψη. Από την άλλη όμως, μερικά χαρακτηριστικά της επιστήμης είναι σχεδόν καθολικά, κι αυτά μπορούμε να τα διερευνήσουμε φιλοσοφικά χωρίς να χρειάζονται πολλές γνώσεις σχετικά με την επιστημονική έρευνα αιχμής. Προτού σκεφτούμε το σε τι αφορά η φιλοσοφία της επιστήμης, θα βοηθούσε ίσως να λέγαμε σε τι δεν αφορά. Προφανώς, η επιστημονική έρευνα εγείρει σημαντικά ηθικά ερωτήματα, όπως το κατά πόσον είναι ηθικώς αποδεκτά τα οδυνηρά πειράματα σε ζώα ή το αν πρέπει να χορηγείται αγωγή σε ψυχιατρικώς πάσχοντες όταν αυτοί δεν είναι ικανοί για ενήμερη συγκατάθεση. Παρομοίως, εγείρονται σημαντικά κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά ερωτήματα σε σχέση με το ποιες έρευνες πρέπει να χρηματοδοτούνται και ποιες δεν πρέπει. Πρέπει, π.χ., να κατασκευάζονται πυρηνικοί ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί, και κατά πόσον είναι ηθικώς και πρακτικώς εύλογη η γενετική μηχανική εφαρμοζόμενη σε φυτά και σε ζώα; Οι πολιτικές σε σχέση με την επιστήμη και η ηθική της

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 21 επιστημονικής έρευνας θα πρέπει να τροφοδοτούνται από τη φιλοσοφία της επιστήμης, και μάλιστα κατά μία ευρεία έννοια είναι μέρος της φιλοσοφίας της επιστήμης, ωστόσο τα σχετικά ζητήματα δεν τα πραγματευόμαστε σε αυτό το βιβλίο. Επίσης, ως φιλόσοφοι, δεν ενδιαφερόμαστε πρωτίστως για να προαγάγουμε τη γνώση σε οιανδήποτε από τις επιμέρους επιστήμες (παρότι ο φιλοσοφικός στοχασμός έχει συχνά επηρεάσει το πώς διεξάγεται το επιστημονικό έργο σε επιμέρους κλάδους, ενώ η φιλοσοφική διερεύνηση αλληλεπικαλύπτεται ενίοτε με τη θεω ρητική επιστήμη). Την επιστήμη τη μελετούν και άλλοι κλάδοι, το είδος όμως των ερωτημάτων που θέτουν και τα μέσα με τα οποία προσπαθούν να δώσουν απαντήσεις διαφέρουν από τα αντίστοιχα ερωτήματα και τα μέσα στη φιλοσοφία της επιστήμης. Ερωτήματα, λ.χ., για το πώς αναπτύχθηκαν επιμέρους επιστημονικοί κλάδοι και επιμέρους επιστημονικές θεωρίες, τα πραγματεύονται, κατ ανάγκην, ιστορικοί και όχι φιλόσοφοι της επιστήμης. Από την άλλη, ερωτήματα όπως «τι είδους προσωπικότητα πρέπει να έχει ο καλός επιστήμων;» ή «τι ρόλο διαδραματίζουν τα επιστημονικά περιοδικά στη δημοσιοποίηση και στην αξιολόγηση των θεωριών στη φυσική;» αφορούν αντιστοίχως την ψυχολογία και την κοινωνιολογία της επιστήμης. Τα φιλοσοφικά ερωτήματα περί επιστήμης, όπως άλλωστε τα φιλοσοφικά ερωτήματα εν γένει, δεν ανήκουν στο είδος ερωτημάτων που μπορούν να απαντηθούν με την παρατήρηση του κόσμου, τη συλλογή πληροφοριών και την ανακάλυψη του τι συνέβη ή του πώς είναι όντως οργανωμένη η α ή η β επιστημονική κοινότητα. Αντ αυτού, η φιλοσοφική έρευνα εκδιπλώνεται με ανάλυση, επιχειρήματα και αντιπαράθεση απόψεων.

6 22 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Ο ως άνω χαρακτηρισμός της ιστορίας, της κοινωνιολογίας και της ψυχολογίας ως κλάδων που βασίζονται στην εμπειρία και διαφέρουν κατά το αντικείμενο και τη μέθοδο από τη φιλοσοφία είναι φιλοσοφικώς αμφιλεγόμενος. Πολλοί φιλόσοφοι θεωρούν ότι η παραδοσιακή εννόηση της φιλοσοφίας ως αντικειμένου που βασίζεται σε αφ υψηλού αναστοχασμό είναι αβάσιμη και ότι, στην πραγματικότητα, η φιλοσοφία συνέχεται με την εμπειρική έρευνα και την επιστήμη αυτή καθαυτήν (η άποψη αυτή είναι γνωστή ως φυσιοκρατία). Σύμφωνα με την άποψη αυτή, στη φιλοσοφία της επιστήμης δεν υπάρχει, στην πραγματικότητα, χάσμα ανάμεσα στα ερωτήματα τα σχετικά με την επιστημονική μεθοδολογία και γνώση και στα ερωτήματα που τίθενται στη γνωσιακή επιστήμη σχετικά με το πώς οι άνθρωποι συλλογίζονται και σχηματίζουν πίστεις όλα αυτά τα ερωτήματα αποτελούν ένα συνεχές. Ωστόσο, δεν είναι ανάγκη να φαντάζεται κανείς ότι η διάκριση ανάμεσα στη φιλοσοφία και στους εμπειρικούς τύπους έρευνας είναι απόλυτη, για να κατανοήσει τις μεγάλες διαφορές ανάμεσα στην εμπειρική έρευνα και στη μελέτη των φιλοσοφικών ερωτημάτων που εγείρονται όταν αναστοχαζόμαστε την επιστήμη. Βεβαίως, αυτός ο χαρακτηρισμός δεν είναι τόσο χρήσιμος, εκτός εάν γνωρίζουμε ήδη το τι είναι η επιστήμη, οπότε το πιο θεμελιώδες έργο της φιλοσοφίας ίσως είναι να δώσει απάντηση στο ερώτημα: «Τι είναι επιστήμη;» Δεδομένου του κύρους της επιστήμης, το ερώτημα είναι μείζονος σημασίας και πολλοί φιλόσοφοι έχουν προσπαθήσει να δώσουν μιαν απάντηση που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ώστε να είναι δυνατόν να κρίνουμε αν διάφορες πίστεις που προβάλλονται ως επιστημονικές είναι όντως επιστημονικές. Το πρόβλημα του να ισχυριστούμε τι είναι επιστημο-

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 23 νικό και τι όχι είναι γνωστό ως το πρόβλημα της οριοθέτησης. Μερικοί έχουν αξιώσει επιστημονικές δάφνες για πίστεις και πρακτικές όπως είναι η αστρολογία, ο δημιουργισμός (το δόγμα ότι τη Γη τη δημιούργησε ο θεός πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια, όπως λέγεται στη Βίβλο), ο Μαρξισμός και η ψυχανάλυση, και μερικοί φιλόσοφοι θα ήθελαν να μπορούν να δείξουν ότι δεν πρόκειται για επιστημονικές θεωρίες, αλλά, στην πραγματικότητα, για απλώς ψευδο-επιστημονικές δοξασίες. Συνήθως θεωρείται ότι η επιστήμη συνίσταται σε μία μέθοδο ή σε ένα σύνολο από μεθόδους και, ως εκ τούτου, η μελέτη της επιστημονικής μεθόδου (γνωστή ως μεθοδολογία της επιστήμης) βρίσκεται στον πυρήνα της φιλοσοφίας της επιστήμης. Μπορεί να μη γνωρίζουμε επί του παρόντος πώς να ορίσουμε την επιστήμη ή πώς να κρίνουμε αν ορισμένες αμφισ βητούμενες δραστηριότητες ή πίστεις πρέπει να λογίζον ται ως επιστημονικές ή όχι, ωστόσο έχουμε οπωσδήποτε πολλά παραδείγματα επιστημών. Οι επιστήμες είθισται να κατατάσσονται σε δύο τύπους τις φυσικές επιστήμες αφενός, τις κοινωνικές επιστήμες αφετέρου. Ο πρώτος τύπος έχει ως αντικείμενο μελέτης τον φυσικό κόσμο και περιλαμβάνει τη φυσική, τη χημεία, την αστρονομία, τη γεωλογία και τη βιολογία ο άλλος τύπος μελετά τον ειδικά ανθρώπινο και κοινωνικό κόσμο και περιλαμβάνει την ψυχολογία, την κοινωνιολογία, την ανθρωπολογία και τα οικονομικά. Οι κοινωνικές επιστήμες, επειδή μελετούν την ανθρώπινη συμπεριφορά και τους ανθρώπινους θεσμούς, είναι αναγκασμένες να πραγματεύονται νοήματα, εμπρόθετες πράξεις και την εκ πρώτης όψεως ελεύθε ρη βούλησή μας. Ως εκ τούτου, τα φιλοσοφικά ερωτήματα τα σχετικά με τις κοινωνικές επιστήμες είναι συχνά πολύ δια φορετικά από τα ερωτήματα που

8 24 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ εγείρονται αναφορικά με τις φυσικές επιστήμες. Ένα επίσης σοβαρό ζήτημα στη φιλοσοφία των κοινωνικών επιστημών είναι το κατά πόσον ένα γνωστικό αντικείμενο όπως η κοινωνιολογία μπορεί να είναι επιστημονικό ή όχι. Τέτοιου είδους ερωτήματα δεν ανακύπτουν στις φυσικές επιστήμες αν υπάρχουν επιστήμες, τότε ασφαλώς η φυσική είναι μία από αυτές. Για τους σκοπούς αυτού εδώ του βιβλίου (και ακολουθώ εν προκειμένω τη συνήθη πρακτική) η φιλοσοφία της επιστήμης ταυτίζεται με τη φιλοσοφία των φυσικών επιστημών, αν και πολλά από τα προς συζήτηση θέματα έχουν απήχηση και στη φιλοσοφία των κοινωνικών επιστημών. Η φιλοσοφία της επιστήμης ως γνωσιολογία και ως μεταφυσική Η επιστήμη είναι φιλοσοφικώς ενδιαφέρουσα λόγω της σπουδαιότητας και της επιρροής που έχει στη ζωή μας. Εκτός όμως από αυτό, η επιστήμη είναι σημαντική γιατί μοιάζει να δίνει απαντήσεις σε θεμελιώδη φιλοσοφικά ερωτήματα: λ.χ., στο ερώτημα «Πώς είναι δυνατόν να έχουμε γνώση, σε αντιδιαστολή προς την απλή δόξα (πίστη) ή γνώμη;» Μία πολύ απλή γενική απάντηση εν προκειμένω μπορεί να είναι: «Ακολουθήστε την επιστημονική μέθοδο!» Έτσι, π.χ., ανεξάρτητα από το τι, καλώς ή κακώς, πιστεύει ο τάδε ή ο δείνα σχετικά με το κατά πόσον το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο ή τα καυσαέρια των αυτοκινήτων άσθμα, μια κυβέρνηση δεν θα λάβει μέτρα αν δεν υπάρχουν επιστημονικά τεκμήρια που να στηρίζουν τέτοιου είδους πίστεις (βεβαίως, οι κυβερνήσεις μπορεί κάλλιστα να μην κάνουν το παραμικρό, ακόμη και όταν έχουν στη διάθεσή τους τεκμήρια). Παρομοίως, στα προ-

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 αναφερθέντα παραδείγματα, οι απόψεις των επιστημόνων τυγχάνουν σεβασμού επειδή τα συμπεράσματά τους έχουν, υποτίθεται, ληφθεί με βάση τις ενδεδειγμένες μεθόδους για τη συλλογή και την αποτίμηση των τεκμηρίων και, ως εκ τούτου, τα εκάστοτε συμπεράσματα είναι, υποτίθεται, δικαιολογημένα. Ο κλάδος της φιλοσοφίας που διερευνά τη γνώση και τη δικαιολόγηση ονομάζεται γνωσιολογία. Στα κύρια γνωσιολογικά ερωτήματα συγκαταλέγονται τα ακόλουθα: τι είναι η γνώση σε αντιδιαστολή προς την απλή δόξα (πίστη); μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι έχουμε οιανδήποτε γνώση; τι όντως γνωρίζουμε; Το πρώτο από αυτά είναι ίσως το πιο θεμελιώδες γνωσιολογικό ερώτημα. Καθένας μας έχει πολλές πίστεις, μερικές από αυτές είναι αληθείς, και μερικές ψευδείς. Αν πιστεύω κάτι που είναι, στην πραγματικότητα, ψευδές (έστω, λ.χ., ότι πιστεύω πως πρωτεύουσα της Αυστραλίας είναι το Σίδνεϊ), τότε δεν μπορεί να λεχθεί ότι αυτό είναι κάτι που γνωρίζω. Κατά την ορολογία της λογικής, αναγκαία συνθήκη (εναλλακτικά: αναγκαίος όρος), δηλαδή μία συνθήκη (ή ένας όρος) που πρέπει να ισχύει για να γνωρίζει κάποιος μια πρόταση, είναι η πρόταση να αληθεύει. Με άλλα λόγια, αν ο Χ γνωρίζει μια πρόταση, τότε η πρόταση είναι αληθής. (Προφανώς δεν ισχύει το αντίστροφο πολλές προτάσεις είναι αληθείς, αλλά κανείς δεν τις γνωρίζει επί παραδείγματι, υπάρχει μια αληθής πρόταση αναφορικά με το πόσα φύλλα έχει το δέντρο έξω από το παράθυρό μου, είμαι όμως σχεδόν βέβαιος ότι κανείς ποτέ δεν ενδιαφέρθηκε να μάθει ποια είναι η εν λόγω πρόταση.) Όταν ο Χ πιστεύει κάτι που τελικά αποδεικνύεται ψευδές (όσο κι αν αυτό φαινόταν εύλογο), τότε μπορούμε να λέμε ότι ο Χ νόμιζε ότι γνωρίζει αλλά στην πραγματικότητα δεν γνώριζε.

10 26 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Έστω ότι μια άλλη αναγκαία συνθήκη προκειμένου να γνωρίζει ο Χ μια πρόταση είναι το να πιστεύει ο Χ την εκάστοτε πρόταση. Έχουμε τώρα δύο αναγκαίες συνθήκες αναφορικά με τη γνώση: η γνώση, κατ ελάχιστο, είναι αληθής δόξα (πίστη). Αρκεί όμως αυτό; Ας δούμε ένα παράδειγμα: ας υποθέσουμε πως έχω την τάση να ενδίδω στους ευσεβείς πόθους μου και κάθε εβδομάδα πιστεύω πως ο αριθμός του λαχείου μου θα κερδίσει, και ας υποθέσουμε πως ορισμένη εβδομάδα ο αριθμός μου όντως κληρώνεται στην περίπτωση αυτή είχα μια πίστη ότι ο αρι θμός μου θα κληρωθεί, και μάλιστα η πίστη μου αυτή ήταν αληθής ωστόσο, δεν είχα γνώση, γιατί δεν είχα επαρκείς λόγους για να πιστεύω ότι ο αριθμός μου θα κληρωνόταν τη συγκεκριμένη εβδομάδα και όχι σε οιανδήποτε άλλη, όπου πίστευα ότι θα κληρωθεί ο αριθμός μου, αλλά δεν κληρωνόταν. Επομένως, μπορεί να ισχύει ότι πιστεύω κάτι και ότι αυτό που πιστεύω είναι αληθές, αλλά δεν μπορώ να πω ότι γνωρίζω αυτό που αφορά η πίστη μου. Για να λογίζεται, λοιπόν, ως γνώση κάτι που ένα άτομο πιστεύει, εκτός από το να είναι η πίστη του αληθής, φαίνεται να χρειάζεται κάτι ακόμη. Η πίστη μου σχετικά με το λαχείο στο ως άνω παράδειγμα δεν λογίζεται ως γνώση επειδή δεν είχα επαρκείς λόγους για να πιστεύω πως θα κέρδιζα τη συγκεκριμένη εβδομάδα θα λέγαμε ότι η πίστη μου δεν ήταν δικαιολογημένη. Σύμφωνα με την παραδοσιακή γνωσιολογική άποψη, μπορούμε να αξιώνουμε πως έχουμε γνώση μόνον όταν έχουμε επαρκή δικαιολόγηση αναφορικά με τις πίστεις μας. Με άλλα λόγια, γνώση είναι η δικαιολογημένη αληθής πίστη. Αυτός ο τριμερής ορισμός της γνώσης έχει προσφάτως δεχθεί έντονη κριτική και έχει γίνει πεδίο μεγάλης αντιπαράθεσης, ωστόσο η δικαιολόγηση εξακολουθεί να θεωρείται ως αναγκαία για

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 τη γνώση. Φτάνουμε έτσι στο εξής ζήτημα: σε τι ακριβώς συνίσταται η δικαιολόγηση, και όπως αφήσαμε να εννοηθεί πρωτύτερα η δικαιολόγηση θεωρείται συχνά πως είναι κάτι που παρέχει η τήρηση της επιστημονικής μεθόδου όσον αφορά τον τρόπο σχηματισμού και τον έλεγχο των πίστεών μας. Κατά συνέπεια, ένας φιλοσοφικός κλάδος που αλληλεπικαλύπτεται με τη φιλοσοφία της επιστήμης είναι η γνωσιολογία. Στα γνωσιολογικά ερωτήματα που θα πραγματευθούμε σε επόμενα κεφάλαια (μαζί με μερικές από τις αντιπαρατιθέμενες απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα) συγκαταλέγονται τα ακόλουθα. Τι είναι η επιστημονική μέθοδος; Πώς τα τεκμήρια στηρίζουν μια θεωρία; Η αλλαγή θεωριών στην επιστήμη είναι ορθολογική διεργασία; Μπορεί όντως να λεχθεί ότι γνωρίζουμε πως οι επιστημονικές θεωρίες είναι αληθείς; Αν δεχτούμε την ιδέα πως η επιστήμη παρέχει πράγματι κάποιου είδους γνώση, πρέπει να εξετάσουμε το τι μας λένε οι επιστημονικές θεωρίες για το πώς είναι ο κόσμος και να αποφασίσουμε ποιο είναι το πεδίο ισχύος της επιστημονικής γνώσης. Η σύγχρονη επιστημονική κοσμοεικόνα μοιάζει να μας λέει πολλά, όχι μόνο για το πώς τα πράγματα είναι τώρα, αλλά και για το πώς ήταν πριν από εκατομμύρια, ακόμη και πριν από δισεκατομμύρια χρόνια. Η αστροφυσική πληροφορεί σχετικά με το πώς σχηματίστηκε η Γη, το ηλιακό σύστημα, ακόμη και το σύμπαν η γεωφυσική πληροφορεί για το πώς έγιναν τα βουνά, οι ήπειροι και οι ωκεανοί η βιοχημεία και η εξελικτική βιολογία πληροφορούν σχετικά με το πώς αναπτύχθηκε η ζωή. Τέτοιου είδους επιστημονικές θεωρίες μάς λένε περισσότερα για πράγματα οικεία π.χ., μπορούμε να μάθουμε πώς ήταν κατά το παρελθόν η ροή του α ή του

12 28 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ β ποταμού, ή πώς οι μέλισσες επικονιάζουν τα λουλούδια. Ωστόσο, οι επιστημονικές θεωρίες, ιδίως οι θεωρίες στη φυσική και τη χημεία, περιγράφουν επίσης οντότητες που δεν εμπίπτουν στην καθημερινή εμπειρία μας, όπως άτομα, μόρια, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, μαύρες οπές, κ.λπ. Τέτοιου είδους θεωρίες εγείρουν ιδιαίτερα προβλήματα και ερωτήματα στη φιλοσοφία της επιστήμης. Επί παραδείγματι, θα πρέπει άραγε να πιστεύουμε ότι υπάρχουν τέτοιου είδους απόκρυφες και μη παρατηρήσιμες οντότητες, και αν ναι, τι πρέπει να λογίζεται ως τεκμήριο υπέρ της ύπαρξης τέτοιων οντοτήτων και πώς κατορθώνουμε να αναφερόμαστε σε αυτές; Βεβαίως, η επιστήμη δεν περιγράφει απλώς τον κόσμο παρέχει επίσης εξηγήσεις για το πώς και το γιατί τα πράγματα είναι έτσι όπως είναι. Συχνά αυτό συνυφαίνεται με την περιγραφή μη παρατηρήσιμων αιτίων για όσα παρατηρούμε. Ως εκ τούτου, ο Νεύτων δεν είναι διάσημος επειδή ανακάλυψε ότι τα αντικείμενα όταν δεν υποβαστάζονται πέφτουν στη Γη είναι διάσημος επειδή εξήγησε γιατί πέφτουν (αίτιο της πτώσης των μήλων από τα δέντρα είναι η δύναμη της βαρύτητας) και επειδή διατύπωσε έναν νόμο που επιτρέπει να υπολογίσουμε τον ρυθμό της πτώσης. Η νευτώνεια μηχανική, όπως πολλές άλλες επιστημονικές θεωρίες, διατυπώνεται με αναφορά σε ολιγάριθμες θεμελιώδεις αρχές και νόμους. Καίρια θέση στο πώς κατανοούμε την επιστήμη κατέχει αυτή η ιδέα αναφορικά με τους νόμους της φύσης. Υποτίθεται, π.χ., πως υπάρχει φυσικός νόμος σύμφωνα με τον οποίο όλα τα μέταλλα, όταν θερμανθούν, διαστέλλονται. Η επιστήμη λοιπόν μοιάζει να μας πληροφορεί για την έσχατη φύση των πραγμάτων, για το πώς είναι φτιαγμένος ο κόσμος και για το πώς λειτουργεί. Μερικοί μάλιστα θεωρούν πως η

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 29 επιστήμη έχει αντικαταστήσει τη μεταφυσική, κι αυτό όχι μόνο πληροφορώντας μας σχετικά με το τι υπάρχει, και εξηγώντας ό,τι συμβαίνει με αναφορά σε φυσικούς νόμους και στην αιτιότητα, αλλά και επειδή δίνει απαντήσεις σε άλλα θεμελιώδη φιλοσοφικά ερωτήματα, όπως λ.χ. στο ερώτημα σχετικά με τη φύση του χώρου και του χρόνου. Τι ακριβώς είναι όμως ένας νόμος της φύσης, και τι σημαίνει πως το α είναι αίτιο του β; Σε τι ακριβώς συνίσταται η εξήγηση; Πολλοί φιλόσοφοι και επιστήμονες θεωρούν δεδομένο ότι ο στόχος της επιστήμης δεν είναι απλώς να περιγράφει ό,τι βλέπουμε, αλλά και να οδηγεί στην αλήθεια αναφορικά με μη παρατηρήσιμες οντότητες, νόμους και αίτια που βρίσκονται «πίσω» από όσα φαινόμενα παρατηρούμε. Από την άλλη, υφίσταται μακρά παράδοση που δεν ασχολείται με ερωτήματα που αφορούν την αληθή φύση των πραγμάτων, τους νόμους της φύσης, κ.λπ. Αντ αυτού, τονίζει την αναζήτηση θεωριών ικανών να προβλέπουν επακριβώς ό,τι είναι παρατηρήσιμο, χωρίς να ασχολείται με το κατά πόσον οι εκάστοτε θεωρίες είναι αληθείς ή ψευδείς, πέρα από την προγνωστική επάρκειά τους. Το ερώτημα στο οποίο εστιάζεται το ανά χείρας βιβλίο είναι το ακόλουθο: «Οφείλουμε, άραγε, να πιστεύουμε στις μη παρατηρήσιμες οντότητες, όσες τίθενται από τις καλύτερες επιστημονικές θεωρίες;» ή, για να το πω πιο αδρά, «υπάρχουν όντως ηλεκτρόνια;» Μπορεί να θεωρείτε ότι το ερώτημα δεν έχει πολύ νόημα, αφού τα ηλεκτρόνια, στην πραγματικότητα, δεν είναι παρατηρήσιμα. Στο κάτω κάτω, οι τηλεοπτικές συσκευές λειτουργούν με την εκ πομπή ηλεκτρονίων που προσπίπτουν σε μια φωσφορίζουσα οθόνη, άρα καθημερινά παρατηρούμε, έστω και εμμέσως, ηλεκτρόνια. Το τι ακριβώς σημαίνει

14 30 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ παρατηρησιμότητα θα το εξετάσουμε προς το τέλος του έκτου κεφαλαίου θα πρέπει όμως να είναι ήδη σαφές ότι ηλεκτρόνια, άτομα κ.τ.τ., δεν είναι παρατηρήσιμα με τον τρόπο που είναι παρατηρήσιμα τα τραπέζια και τα δέντρα. Σύμφωνα με τον επιστημονικό ρεαλισμό, θα πρέπει να πιστεύουμε ότι υπάρχουν ηλεκτρόνια και τα παρόμοια, ενώ σύμφωνα με τον επιστημονικό αντιρεαλισμό δεν θα πρέπει να πιστεύου με ότι οι επιστημονικές θεωρίες είναι αληθείς, και θα πρέπει να μας ικανοποιούν όσα οι θεωρίες λένε σχετικά με ό,τι μπορούμε να παρατηρήσουμε. Προσπαθώντας να κρίνουμε το ζήτημα του επιστημονικού ρεα λισμού θα χρειαστεί να πραγματευτούμε στην πορεία όλα τα γνωσιολογικά και μεταφυσικά ερωτήματα που προαναφέραμε.

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Συλλογιστική (1) Συλλογιστική Η γνωστική διεργασία μέσω της οποίας καταλήγουμε σε συμπεράσματα και, μάλιστα, σε συμπεράσματα που συχνά υπερβαίνουν τη διαθέσιμη πληροφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ Κεντρικός άξονας της περιγραφικής θεωρίας των ονομάτων είναι η θέση ότι το νόημα-σημασία ενός ονόματος δίνεται από μια οριστική περιγραφή και επομένως ικανή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Επιστημονική εξήγηση

1. Επιστημονική εξήγηση 1. Επιστημονική εξήγηση Όλα ξεκινάν με ένα «Γιατί;». Η επιστήμη εδώ καλείται σε κάθε φαινόμενο να δώσει μια εξήγηση για την κατανόησή του. 1.1 Εξήγηση έναντι επικύρωσης Η επικύρωση κάποιου συμβάντος δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ Περιεχόμενα : Α) Προτάσεις-Σύνθεση προτάσεων Β)Απόδειξη μιας πρότασης Α 1 ) Τι είναι πρόταση Β 1 ) Βασικές έννοιες Α ) Συνεπαγωγή Β ) Βασικές μέθοδοι απόδειξης Α 3 ) Ισοδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Όπως θα δούμε αργότερα στη Στατιστική Συμπερασματολογία, λέγοντας ότι «από έναν πληθυσμό παίρνουμε ένα τυχαίο δείγμα μεγέθους» εννοούμε ανεξάρτητες τυχαίες μεταβλητές,,..., που

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ 1. ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στόχος Να γνωρίζουν οι μαθητές: να αξιοποιούν το σύμβολο της συνεπαγωγής και της ισοδυναμίας να αξιοποιούν τους συνδέσμους «ή», «και» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συννενόηση μεταξύ των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει να σας πω ότι στο αρχείο μου έχω έγγραφη

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 8 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αν δεν υπήρχε διαφορά ανάμεσα στην όψη των πραγμάτων και στην ουσία τους, η επιστήμη θα ήταν περιττή. Karl Marx Τα αξιώματα της επιχειρηματολογίας δεν επαρκούν για

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Οι «πουλάκηδες», το FaceBook, ο Αριστοτέλης, και το BBC.

Οι «πουλάκηδες», το FaceBook, ο Αριστοτέλης, και το BBC. Αγαπητοί Φίλοι, Σας ευχαριστούμε ιδιαίτερα για την τιμή που κάνετε στην εκδήλωσή μας, για την τιμή που κάνετε στον τόπο μας, στη Μυτιλήνη. Σε μια κοινή εκδήλωση, μαζί με το Σύλλογο Καλλονιατών Λέσβου,

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορηματικός Λογισμός (ΗR Κεφάλαιο 2.1-2.5)

Κατηγορηματικός Λογισμός (ΗR Κεφάλαιο 2.1-2.5) Κατηγορηματικός Λογισμός (ΗR Κεφάλαιο 2.1-2.5) Στην ενότητα αυτή θα μελετηθούν τα εξής επιμέρους θέματα: Εισαγωγή στον Κατηγορηματικό Λογισμό Σύνταξη Κανόνες Συμπερασμού Σημασιολογία ΕΠΛ 412 Λογική στην

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η μεθοδολογία της επιστήμης

Η μεθοδολογία της επιστήμης Η μεθοδολογία της επιστήμης Στο βιβλίο «the evolution οf scientific thought», που τμήμα του μεταφράζω στο «στοιχεία φιλοσοφίας από την επιστημονική μέθοδο» ο Abraham D Abro μας παρουσιάζει τη μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου 26 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ο Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού.

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Από την ανάλυση του περιεχομένου αυτής της Ενότητας (η οποία παρουσιάζεται αυτούσια μετά τα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Β Πράσινο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F Β (4 ος Γύρος 2008) Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1. ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του επιδημιολόγου

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του επιδημιολόγου Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του επιδημιολόγου Άγγελος Χατζάκης Αναπλ. Καθηγητής Επιδημιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών εισήγηση μου θα είναι Βιωματική, όπως μου ζητήθηκε από τον κ. Κυριόπουλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.1 ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στη παράγραφο αυτή θα γνωρίσουμε μερικές βασικές έννοιες της Λογικής, τις οποίες θα χρησιμοποιήσουμε στη συνέχεια, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, για τη σαφέστερη

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στασίνου 36, Γραφ. 102, Στρόβολος 2003 Λευκωσία, Κύπρος Τηλ: 22378101- Φαξ:22379122 cms@cms.org.cy, www.cms.org.cy ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η Κυπριακή Μαθηματική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας. Σύνθεση χρωμάτων

Φύλλο Εργασίας. Σύνθεση χρωμάτων Φύλλο Εργασίας Σύνθεση χρωμάτων Η ώρα της πρόβλεψης Τι χρώμα έχουν τα πορτοκάλια; Μπορούμε να τα δούμε κίτρινα; (χωρίς να τα βάψουμε!). Αν ΝΑΙ, πώς; Μπορούμε να τα δούμε μπλε; Αν ΝΑΙ, πώς; Η ώρα της πειραματικής

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου Antoine de Saint-Exupéry Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου 1 13 Ο τέταρτος πλανήτης ήταν αυτός του επιχειρηματία. Αυτός ο άνθρωπος ήταν τόσο πολύ απασχολημένος που δεν σήκωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ 2 ου ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ 2 ου ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ 2 ου ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ Στην εισήγηση που ακολουθεί θα συναντήσουμε πολλές φορές κάποιους όρους για τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Ευχαριστίες Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αποδώσω τις ευχαριστίες μου σε όσους βοήθησαν με τον τρόπο τους στην εκπόνηση αυτής της εργασίας. Αρχικά, θα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αναλυτική Φιλοσοφία

Εισαγωγή στην Αναλυτική Φιλοσοφία Εισαγωγή στην Αναλυτική Φιλοσοφία Εισαγωγή Η αναλυτική φιλοσοφία δεν είναι κλάδος ή επιμέρους αντικείμενο της φιλοσοφίας (όπως η ηθική, η γνωσιοθεωρία, η μεταφυσική κτλ). Είναι τρόπος διαξαγωγής της φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ 174 46 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ Εισαγωγή Ένα από τα αρχαιότερα προβλήματα της Θεωρίας Αριθμών είναι η αναζήτηση των ακέραιων αριθμών που ικανοποιούν κάποιες δεδομένες σχέσεις Με σύγχρονη ορολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας»

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Εισαγωγή Επιστημονική μέθοδος Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Διατύπωση αξιωματική της αιτίας μια κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Στάθης Ψύλλος 24/2/2011 1. Η φιλοσοφία συγκροτείται ως δραστηριότητα μέσω μιας σειράς θεμελιωδών ερωτημάτων που προκύπτουν κατά την διάρκεια της προσπάθειας μας να αποκτήσουμε μια

Διαβάστε περισσότερα