ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ"

Transcript

1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ιστορία της Ψυχολογίας 1

2 Πλάτων ( π.0) Ο Πλάτων θεωρούσε ότι ο κόσµος των ιδεών που αποτελεί την αληθινή γνώση, αποκτάται µόνο µέσω του νου (λογιστικό) και όχι µέσω των αισθήσεων. Σώµα ως όχηµα της ψυχής Μαζί µε τον Αριστοτέλη βάζουν τις βάσεις της φιλοσοφικής προσέγγισης των ψυχολογικών φαινοµένων. 2

3 Αριστοτέλης ( π.0) Θεωρείται ο πρώτος ψυχολόγος. Γεφυρώνει το χάσµα σώµατος ψυχής Θεωρεί ότι τα αισθητήρια όργανα µας δίδουν αντιλήψεις που µας πληροφορούν για τις ιδιότητες των όντων αλλά την ικανότητα γενίκευσης και σύγκρισης µας την δίνει η νόηση. Η νόηση ευθύνεται για τις ανώτερες λειτουργίες 3

4 (µεσαίωνας) Τα νοητικά φαινόµενα συνδέονται µε την ψυχή η οποία θεωρείται ως άυλη, ανεξάρτητη και αιώνια (Αυγουστίνος, Θωµάς Ακινάτης, κλπ). Τα φαινόµενα της ψυχής ερµηνεύονται µεταφυσικά µε την επίκληση του θεού 4

5 Rene Descartes ( ) Δεν µπορούµε να εµπιστευόµαστε τις αισθήσεις µας Cogito Ergo Sum Θεωρία του δυϊσµού σώµατος ψυχής. Βλέπει το σώµα ως µια µηχανή η οποία όµως ενεργοποιείται από τα πνεύµατα της ψυχής που εδράζονται στην επίφυση. Πρώτη θεωρία ανθρώπινης συµπεριφοράς Διατυπώνει το µηχανισµό του αντανακλαστικού τόξου. Βάζει τα θεµέλια της νευροφυσιολογίας. 5

6 Ο µηχανισµός του αντανακλαστικού τόξου Σύµφωνα µε αυτή το είδωλο του τόξου όπως φαίνεται στην εικόνα µεταφέρεται µέσω των αισθητηρίων οργάνων και των οπτικών νεύρων στον εγκέφαλο. Εκεί το αντεστραµµένο είδωλο επαναστρέφεται µέσα στο οπτικό χίασµα και µετά µεταφέρεται στην επίφυση. Οι νευρώνες του κινητικού συστήµατος δέχονται "πνεύµατα" από την επίφυση, η ένταση των οποίων εξαρτάται από την ένταση του οπτικού ερεθίσµατος. Ο Descartes θεωρούσε πως ο µηχανισµός ενεργοποίησης των νευρώνων µέσω των "πνευµάτων" ήταν ανεξιχνίαστος. 6

7 Εµπειριστές Φιλόσοφοι Thomas Hobbes John Locke Ο άνθρωπος είναι tabula rasa Η αλληλεπίδραση µε το περιβάλλον διαµορφώνει το άτοµο Ο πνευµατικός χαρακτήρας των ψυχολογικών φαινοµένων έχει πλέον εκλείψει από την ψυχολογία Hume

8 Luigi Galvani ( ) Νευροφυσιολογία Οι νευρικές ώσεις είναι ηλεκτρική φύσης Πειράµατα µε βατράχια Δεν υπάρχει άυλη ψυχή 8

9 Charles Robert Darwin ( ) 1859 δηµοσιεύει το βιβλίο του Origin of Species, στο οποίο περιγράφεται η θεωρία της εξέλιξης µέσω του µηχανισµού της φυσικής επιλογής. Η θεωρία αυτή είχε και συνεχίζει να έχει µια µεγάλη επίδραση στη διαµόρφωση θεωριών για τα ψυχολογικά φαινόµενα. 9

10 Σηµαντικές Θεωρητικές Σχολές στην Δοµισµός Ψυχολογία Wilhelm Wundt Λειτουργισµός William James Μορφολογική Ψυχολογία Max Wertheimer Kurt Köfka Wolfgang Kohler Ψυχανάλυση Sigmund Freud Συµπεριφορισµός John Watson Burrhus F. Skinner Γνωστική Ψυχολογία/ Γνωσιακή Επιστήµη George Miller Gerome Bruner Alan Newell Herb Simon Noam Chomsky 1956 και µετά 10

11 Wilhem Wundt ( ) Ιδρύει το πρώτο Ψυχολογικό Εργαστήριο στο Πανεπιστήµιο της Λειψίας, στη Γερµανία. Δοµισµός: µελέτη της δοµής των φαινοµένων της συνειδητής δραστηριότητας Ενδοσκόπηση Διαχωρισµός από τη φιλοσοφία 11

12 William James ( ) Ιδρυτής του λειτουργισµού, ΗΠΑ Έµφαση σε µια δυναµική εξελικτική προσέγγιση των νοητικών διεργασιών µε βάση τη λειτουργικότητά τους, έναντι της ενδοσκόπησης Επηρεασµένος από το Δαρβίνο Ατοµικές διαφορές στη µάθηση και µνήµη Ψυχική υγεία 12

13 Sigmund Freud Η συµπεριφορά, από τις καθηµερινές παραδροµές της γλώσσας έως τις σοβαρές µορφές των νοητικών διαταραχών, διαµορφώνεται από ψυχολογικές διαδικασίες και ειδικά από ασυνείδητες συγκρούσεις, που συµβαίνουν στον ανθρώπινο νου 13

14 Ψυχανάλυση Η Το ντιβάνι του Freud 14

15 Ivan Petrovich Pavlov (Russian, ) Φυσιολόγος 1904 βραβείο Νόµπελ φυσιολογίας Κλασική Εξάρτηση Πειράµατα µε σκύλους 15

16 John Watson ( ) Ιδρυτής του µπηχεβιορισµού. Συστηµατική µελέτη της παρατηρήσιµης συµπεριφοράς Ψυχολογία ως πειραµατικός κλάδος µε πρόβλεψη και έλεγχο υποθέσεων Έρευνα σε ανθρώπους και ζώα 16

17 Edward L. Thorndike B. F. Skinner ( ) ( ). Είναι οι πιο σηµαντικοί Αµερικανοί ψυχολόγοι που µελέτησαν πώς οι συνέπειες µιας συµπεριφοράς επηρεάζουν την µάθηση. 17

18 Σηµαντικές Ηµεροµηνίες και Πρόσωπα στην Ιστορία της Ψυχολογίας 1898 Ο Edward Thorndike παρουσιάζει τα πρώτα πειράµατα σχετικά µε τη µάθηση στα ζώα και διατυπώνει το νόµο του αποτελέσµατος Ο Sigmund Freud εκδίδει το βιβλίο του "The Interpretation of Dreams και παρουσιάζει τις ιδέες του σχετικά µε την ψυχανάλυση. O Alfred Binet και ο Theodore Simon κατασκευάζουν τις πρώτες δοκιµασίες νοηµοσύνης. Ο Ιvan Pavlov δηµοσιεύει τα πρώτα αποτελέσµατα των µελετών του σχετικά µε την εξαρτηµένη µάθηση (κλασική εξάρτηση). O Max Wertheimer εισάγει τη µορφολογική ψυχολογία (Gestalt psychologer) O Karl Lashley δηµοσιεύει το βιβλίο "Brain Mechanisms and Intelligence". 18

19 Σηµαντικές Ηµεροµηνίες και Πρόσωπα στην Ιστορία της Ψυχολογίας O B.F. Skinner δηµοσιεύει το βιβλίο του "Operant Conditioning", στο οποίο παρουσιάζει τις έρευνες του σχετικά µε τη λειτουργική εξάρτηση. Ο Donald Hebb, στο βιβλίο του "Organization of Behaviour παρουσιάζει µια θεωρία, η οποία κλείνει το χάσµα ανάµεσα στη νευροφυσιολογία και την ψυχολογία. Ο Ελβετός ψυχολόγος Jean Piaget δηµοσιεύει το βιβλίο του "The Construction of Reality in the Child" βάζοντας έτσι τις βάσεις της µελέτης της γνωστικής ανάπτυξης. Ο Noam Chomsky δηµοσιεύει τη γλωσσολογική του θεωρία στο βιβλίο "Syntactic Structures", αρχίζοντας µια επανάσταση στη προσέγγιση και µελέτη της γλώσσας και της ψυχογλωσσολογίας. 19

20 Μ Α Θ Η Σ Η Η σχολή του συµπεριφορισµού 20

21 Μάθηση: Οποιαδήποτε µακράς διαρκείας αλλαγή στη συµπεριφορά (ή νόηση) που οφείλεται στην εµπειρία Συµπεριφορισµός: η συµπεριφορά είναι αντιδράσεις σε ερεθίσµατα (Ε --- Α) Black box των νοητικών φαινοµένων Κριτική στην ενδοσκόπηση Ο µηχανισµός της εξάρτησης Κλασική εξάρτηση (Ivan Pavlov , John Watson, ) Συντελεστική εξάρτηση(εdward Thorndike) Λειτουργική εξάρτηση (Burrhus F. Skinner) 21

22 Κλασική Εξάρτηση Περιστρεφόµενος Κύλινδρος Συσκευή για τη µέτρηση της εξαρτηµένης αντίδρασης Σε αυτή τη βελτιωµένη εκδοχή της αυθεντικής συσκευής του Pavlov µετριέται η ποσότητα σιέλου που τοποθετείται στο στόµα του σκύλου και στη 22 συνέχεια καταγράφεται σε ένα περιστρεφόµενο κύλινδρο από χαρτί.

23 Κλασική εξάρτηση. Πριν συντελεστεί η κλασική εξάρτηση, τροφή στο στόµα ενός σκύλου προκαλεί έκκριση σιέλου, αλλά ένας ήχος - ένα ουδέτερο, δηλαδή, ερέθισµα - δεν προκαλεί έκκριση σιέλου. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της εξάρτησης, ο ήχος συνδυάζεται επανειληµµένα µε τη τροφή. Αφού έχει συντελεστεί η κλασική εξάρτηση ο ήχος από µόνος του λειτουργεί ως ένα εξαρτηµένο ερέθισµα προκαλώντας έκκριση σιέλου. 23

24 Ο John Watson εφάρµοσε τη θεωρία του Pavlov της κλασικής εξάρτησης σε πειράµατα µ ένα νήπιο, τον µικρό Albert. Ο Watson που απεικονίζεται εδώ µε µια µάσκα µπόρεσε να Κωνσταντίνος προκαλέσει Π. Χρήστου εξαρτηµένες αντιδράσεις στο 24 νήπιο σε πολλά αντικείµενα.

25 Βασικές αρχές της κλασικής εξάρτησης Απόκτηση εξάρτησης (χρονική ακολουθία) Απόσβεση/εξάλειψη Γενίκευση Εφαρµογή στις διάφορες φοβίες, π.χ. αγοραφοβία, κλειστοφοβία, κοκ. Προβλήµατα της κλασικής εξάρτησης: Ορισµένα ερεθίσµατα είναι πιο πιθανό να συνδεθούν µεταξύ τους απ ότι άλλα (ύπαρξη βιολογικής προδιάθεσης) Ισχυρό Δυνατό φως φόβος για ηλεκτροσόκ Γλυκό νερό φόβος για εµετό Ασθενές Δυνατό φως φόβος για εµετό Γλυκό νερό φόβος για ηλετροσόκ 25

26 Επιπτώσεις Εφαρµογές Κλασική εξάρτηση σε ζώα Κλασική εξάρτηση σε ανθρώπους Κλασική εξάρτηση στην εκπαίδευση Χρήση της κλασικής εξάρτησης στην κλινική ψυχολογία (θεραπεία της συµπεριφοράς) 26

27 Συντελεστική εξάρτηση Εdward L. Thorndike Η σύνδεση υπάρχει όχι ανάµεσα στο εξαρτηµένο και το ανεξάρτητο ερέθισµα, αλλά ανάµεσα σε µία συµπεριφορά και τις συνέπειές της. Μάθηση µέσω δοκιµής και λάθους 27

28 Τα πειράµατα του Thorndike Στα πειράµατα του Thorndike γάτες τοποθετούνταν σ ένα κουτί και µάθαιναν σταδιακά να ανοίγουν την πόρτα Κωνσταντίνος και να Π. φτάνουν Χρήστου την τροφή πατώντας το 28 πετάλι.

29 Μετά από συνεχείς δοκιµές οι γάτες µάθαιναν να ανοίγουν την πόρτα του κουτιού και να βγαίνουν έξω. Το σχήµα αυτό δείχνει το χρόνο που χρειάστηκε µια από τις γάτες του Thorndike για να βγει έξω από το κουτί. 29

30 Νόµος του αποτελέσµατος Οι αντιδράσεις που παράγουν θετικά αποτελέσµατα (αρνητικά)τείνουν να επαναλαµβάνονται (εξαλείφονται) Συντελεστική εξάρτηση οι αντιδράσεις ενισχύονται όταν συντελούν στην παραγωγή κάποιας αµοιβής 30

31 Λειτουργική εξάρτηση Burrhus Skinner, µελέτησε το νόµο του αποτελέσµατος στην ανάλυση της συµπεριφοράς και τη λύση προβλήµατος Ο οργανισµός µαθαίνει µια νέα αντίδραση λειτουργώντας στο περιβάλλον του Αυστηρές εργαστηριακές µέθοδοι Λειτουργικό κουτί / µηχανισµός καταγραφής των αντιδράσεων 31

32 O Skinner κατασκευάζει το µοντέλο ενός κουτιού του 32

33 Παραδείγµατα του λειτουργικού κουτιού του Skinner Όταν το ποντίκι πιέζει τον µοχλό ενισχύεται µε µπαλίτσες από τροφή. Το περιστέρι πρέπει να χτυπήσει µε το ράµφος του την τρύπα για 33 να ενισχυθεί µε τροφή.

34 Διάκριση Ερεθισµάτων Σ αυτό το πείραµα ένα ποντίκι ενισχυόνταν µόνο όταν πηδούσε µέσα από την πόρτα που ήταν διαφορετική από τις άλλες δυο. Το ποντίκι έµαθε να το κάνει αυτό αρκετά καλά. Σ αυτό Κωνσταντίνος το πείραµα Π. Χρήστου ελέγχεται η ικανότητα του ποντικιού να διακρίνει τις κάθετες από τις οριζόντιες γραµµές. 34

35 Η συσκευή αυτή παρέχει µια συνεχή καταγραφή των αντιδράσεων του οργανισµού σ ένα λειτουργικό κουτί. Κάθε φορά που πιέζεται ο µοχλός κινείται η γραφίδα και κάθε φορά Κωνσταντίνος που δίνεται Π. Χρήστου µια ενίσχυση καταγράφεται µε 35 µια κουκίδα.

36 Αρχές λειτουργικής µάθησης Θετική και αρνητική ενίσχυση αυξάνει την πιθανότητα επανάληψης µιας συµπεριφοράς. (αµοιβή, ασπιρίνη για πονοκέφαλο) Οι θετικοί ενισχυτές ενδυναµώνουν µια αντίδραση, όταν εµφανίζονται µετά την αντίδραση, π.χ., αµοιβή, επιδοκιµασία Οι αρνητικοί ενισχυτές ενδυναµώνουν µια αντίδραση, όταν αποµακρύνουν ένα αρνητικό ερέθισµα, π.χ., ασπιρίνη στον πονοκέφαλο 36

37 Αρχές λειτουργικής µάθησης Διάκριση/γενίκευση συµπεριφοράς Διάκριση: όταν ένας οργανισµός µαθαίνει µια συγκεκριµένη αντίδραση στην παρουσία ενός ερεθίσµατος αλλά όχι άλλου Γενίκευση (όπως και στη κλασική εξάρτηση), η εκδήλωση ίδιας αντίδρασης σε ερεθίσµατα που είναι παρόµοια αλλά όχι ίδια 37

38 Αρχές λειτουργικής µάθησης Διαµόρφωση συµπεριφοράς Πραγµατοποιείται µέσω της ενίσχυσης σταδιακών επιτυχών προσεγγίσεων µιας πολύπλοκης συµπεριφοράς Π.χ., εκπαίδευση ζώων, υπολογιστικά περιβάλλοντα µάθησης 38

39 Η µάθηση µέσω της Διαµόρφωσης της Συµπεριφοράς Η διαµόρφωση της συµπεριφοράς µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την µάθηση µε υπολογιστές. Οι σωστές διαδικασίες παρουσιάζονται κατ αρχάς στην οθόνη και στη συνέχεια «ευτυχισµένα πρόσωπα» εµφανίζονται για να Κωνσταντίνος Χρήστου 39 αµείβουν τον µαθητή όσο πλησιάζει στηπ.σωστή ακολουθία των εντολών. Σ αυτή την εικόνα ο υπολογιστής λέει «τα κατάφερες!».

40 Προγραµµατισµός της µάθησης Ανάλυση διδακτέας ύλης στα συστατικά της στοιχεία Σταδιακή παρουσίαση του υλικού σε προσχεδιασµένη σειρά ιεραρχικά Ενίσχυση των σωστών απαντήσεων αποφυγή του λάθους 40

41 Αρχές λειτουργικής µάθησης Τιµωρία και µάθηση Εµπλέκει την παρουσία ενός αρνητικού ερεθίσµατος ή την αποµάκρυνση ενός ευχάριστου ερεθίσµατος προκειµένου να µειωθεί η συχνότητα της αµέσως προηγούµενης αντίδρασης Π.χ., ξύλο, απαγόρευση να δει τηλεόραση, 41

42 Δύο Είδη Τιµωρίας Στο ένα είδος τιµωρίας µια συµπεριφορά ακολουθείται από ένα αρνητικό ή δυσάρεστο ερέθισµα. Στο δεύτερο είδος τιµωρίας ένα ευχάριστο ερέθισµα αποµακρύνεται µετά την εκδήλωση της συµπεριφοράς. Σε άλλες περιπτώσεις η τιµωρία µειώνει τις Κωνσταντίνος πιθανότητες Π. Χρήστου ότι η συµπεριφορά θα εκδηλωθεί στο µέλλον. 42

43 Επιδράσεις του συµπεριφορισµού στην εκπαίδευση Συγκεκριµένη σαφής διδασκαλία Έµφαση στην εξάσκηση λύση ασκήσεων (δοκιµή λάθος) Μάθηση εκλαµβάνεται ως αθροιστική Διδασκαλία ως ενίσχυση της συµπεριφοράς Αξιολόγηση µε βάση την ίδια την πληροφορία που δίνεται στο µάθηµα (όχι στην παραγωγική, δηµιουργική σκέψη) Ατοµική όχι συνεργατική µάθηση Ιδέα ότι η γνώση είναι σαφής και αναµφισβήτητη, ότι υπάρχουν πάντα σωστές απαντήσεις αν ακολουθηθούν οι σωστές διαδικασίες 43

44 44

45 45

46 46

47 47

48 48

49 Κριτική του συµπεριφορισµού Αντιµετωπίζει τα συµπτώµατα όχι τα αίτια Επισηµαίνει το λάθος χωρίς να προτείνει το σωστό και χωρίς να εξηγεί γιατί έγινε Θέτει προβλήµατα δηµοκρατικών διαδικασιών ποιος ελέγχει τους «θεραπευτές» Τα προβλήµατα των εξωτερικών κινήτρων αγνοεί τα εσωτερικά κίνητρα (επιθυµία για µάθηση). 49

50 Θεωρητικά προβλήµατα του συµπεριφορισµού Μάθηση δίχως ενίσχυση (Tollman & Honzik, 1930, Harlow, 1950) Μάθηση δίχως αντίδραση O ρόλος των αναπαραστάσεων Βιολογική προδιαθεσιµότητα για µάθηση (πρότυπα εδραιωµένης δραστηριότητας και αποτύπωση) 50

51 Πρότυπα Εδραιωµένης Δραστηριότητας Η συµπεριφορά της γκρίζας χήνας να ξεθάβει αυγά. Αυτή η συµπεριφορά είναι ένα παράδειγµα προτύπου εδραιωµένης δραστηριότητας. Αφού προκλήθηκε από το αυγό (ερέθισµα/σήµα) οι ανακτήσιµες αντιδράσεις συνεχίζονται χωρίς περαιτέρω περιβαλλοντικά ερεθίσµατα. 51

52 Αποτύπωση Ο Konrad Lorenz που απεικονίζεται εδώ µε ένα κοπάδι από χηνάκια ανακάλυψε ότι κατά τη διάρκεια της κρίσιµης περιόδου της αποτύπωσης τα πουλάκια θα ακολουθούσαν κάθε µεγάλο αντικείµενο, συµπεριλαµβανοµένου του ιδίου του Lorenz. Επιπλέον κατέληξε στο συµπέρασµα ότι αν τα πουλιά δεν ήταν εκτεθειµένα σε ένα µεγάλο κινούµενο αντικείµενο κατά τη διάρκεια της κρίσιµης περιόδου τότε δεν θα µάθαιναν να ακολουθούν κανένα αντικείµενο. 52

53 Λύση προβληµάτων στα πλαίσια της µορφολογικής ψυχολογίας Σ' αυτή την εικόνα απεικονίζονται τρία εντυπωσιακά παραδείγµατα επίλυσης προβληµάτων από χιµπατζήδες. Στην εικόνα (Α) το ζώο στερέωσε ένα κοντάρι ύψους δεκαπέντε ποδιών στο έδαφος, σκαρφάλωσε στην κορυφή και κατέβηκε κάτω αφού άρπαξε το φρούτο. Στην εικόνα (Β) στοίβαξε δύο κουτιά από διαφορετικές περιοχές του χώρου, σκαρφάλωσε στην κορυφή και χρησιµοποίησε ένα κοντάρι για να ρίξει κάτω το φρούτο. Στην εικόνα (Γ) 53 ο χιµπατζής στοίβαξε τρία κουτιά και σκαρφάλωσε για να φτάσει το φρούτο.

54 Δεν µου φαίνεσαι και πολύ σαν µια πειραµατική ψυχολόγος! Φαίνεται πως ακόµη και τα ποντίκια είναι ικανά να σχηµατίσουν νοητικές αναπαραστάσεις. 54

55 ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 55

56 Γνωστική ψυχολογία Inside the black box Οι πληροφορίες του περιβάλλοντος γίνονται αντικείµενο επεξεργασίας από τον εγκέφαλο µέσω γνωστικών διαδικασιών (αντίληψη, µνήµη, σκέψη, κλπ.). ικανότητα αναπαράστασης του περιβάλλοντος ικανότητα χειρισµού και αλλαγών των αναπαραστάσεων, ικανότητα αξιοποίησης της γνωστικής διαδικασίας (συνείδηση) Νους σύστηµα δηµιουργίας και χειρισµού συµβολικών αναπαραστάσεων Εστίαση στο λάθος 56

57 Αναπαραστάσεις Εξωτερικές και εσωτερικές αναπαραστάσεις Εξωτερικές αναπαραστάσεις γλωσσικές και εικονικές, π.χ., πίνακες, γραφήµατα, σχέδια, σύµβολα Εσωτερικές (νοητικές) αναπαραστάσεις προτασιακές και αναλογικές, 57

58 Νους ως Σύστηµα επεξεργασίας Πληροφοριών Allan Turing Μηχανιστική αντίληψη του νου Input (ερέθισµα) Output (αντίδραση) Hardware (εγκέφαλος) Software (Νοητικές διεργασίες) 58

59 Ένα Απλό Σύστηµα Επεξεργασίας Πληροφοριών 59

60 60

61 61

62 Τεχνητή νοηµοσύνη / Κυβερνητική Θεωρία της επεξεργασίας πληροφοριών <ο άνθρωπος δεν ενεργεί µόνο µε βάση τις αµοιβές και τις ποινές που του παρέχει το περιβάλλον, σύµφωνα µε το πρότυπο του συµπεριφορισµού, αλλά προγραµµατίζει και χρησιµοποιεί «νοητικά σχέδια», ή «συστήµατα σκέψης» (δηλαδή οργανωµένα σύνολα γνώσεων) που τα µετατρέπει σε «σχέδια δράσης»>. Μεθοδολογία προσοµοίωσης Αντίληψη, Μνήµη, Προσοχή, 62

63 ΑΝΤΙΛΗΨΗ 63

64 Ορισµός της Αντίληψης Η διαδικασία µέσω της οποίας οι πληροφορίες που έρχονται από το περιβάλλον ερµηνεύονται για να σχηµατίσουν αντικείµενα, γεγονότα, πρόσωπα, κ.λ.π. Η αντίληψη είναι µία ερµηνευτική διαδικασία (όχι αντίγραφο του εξωτερικού κόσµου), διότι: Λανθασµένες αντιλήψεις - Αντιληπτικές πλάνες Επηρεάζονται από προηγούµενες γνώσεις Επηρεάζονται από το συγκείµενο 64

65 Ψυχολογία της Μορφής (Gestalt) Max Wertheimer, Wolfgang Koehler Οι νοητικές διεργασίες αποτελούνται κυρίως από σχηµατοποιήσεις σε σύνολα (gestalten) και όχι από ακολουθίες απλών αισθητηριακών αντιλήψεων ή από διασυνδέσεις ανάµεσα σε ερεθίσµατα και αντιδράσεις, όπως υποστήριζαν οι µπηχεβιοριστές. Ενορατική µάθηση ως αντίδραση στην µάθηση µε δοκιµή και λάθος 65

66 Αντικείµενο (µορφή) και φόντο Αυτό το σχήµα είναι αµφίσηµο. Αν αντιληφθούµε την εικόνα ως δυο ανθρώπους που κοιτάζουν ο ένας τον άλλον, ο χώρος ανάµεσα στα πρόσωπά τους είναι το φόντο. Αλλά µπορούµε επίσης να αντιληφθούµε το σχήµα ως ένα βάζο. Σ αυτήν την περίπτωση οι χώροι σε κάθε πλευρά είναι το φόντο. 66

67 Αντιληπτικές Αρχές 67

68 Η επίδραση της αντιληπτικής προκατάληψης στην αναγνώριση Η γυναίκα που εµφανίζεται στη φωτογραφία είναι νεαρή ή ηλικιωµένη; Στην πραγµατικότητα αυτό είναι ένα αµφίσηµο σχήµα. Εξαρτάται από το σε ποια στοιχεία της εικόνας θα εστιάσουµε την προσοχή µας ώστε να αντιληφθούµε το σχήµα είτε ως µια νεαρή είτε ως µια ηλικιωµένη γυναίκα. Επίδραση της αντιληπτικής προκατάληψης στην κατανόηση 68

69 Επίδραση του Χωρικού Πλαισίου Το σχήµα στο κέντρο είναι αµφίσηµο και ο τρόπος που το βλέπουµε εξαρτάται από το κατά πόσο εστιάζουµε την προσοχή µας στη σειρά ή στη στήλη. 69

70 Μνήµη 70

71 Τα τρία στάδια της µνήµης Κωδικοποίηση Αποθήκευση Ανάσυρση Η µνήµη απαιτεί οι πληροφορίες που έρχονται από τον εξωτερικό κόσµο πρώτα να κωδικοποιούνται, µετά να αποθηκεύονται και τέλος να ανασύρονται. Αν κάποιο από αυτά τα στάδια της µνήµης δεν λειτουργήσει, τότε η πληροφορία ξεχνιέται. 71

72 Θεωρίες για τη Μνήµη Η θεωρία των δύο λειτουργιών (Atkinson & Shiffrin) Η θεωρία των επιπέδων επεξεργασίας (Craik & Lockhart) Η θεωρία της µνήµης εργασίας (Baddeley & Hitch) Αισθητήρια καταγραφή Βραχύχρονη µνήµη Μακρόχρονη µνήµη 72

73 Μοντέλο Επεξεργασίας Πληροφοριών της Μνήµης Πληροφορίες από το περιβάλλον Αισθητηριακές Καταγραφές Οπτικές Βραχύχρονη Μνήµη Μακρόχρονη Μνήµη Ακουστικές Απτικές Άλλες 73

74 Αισθητήρια καταγραφή Αισθητήριοι καταγραφείς για τις πέντε αισθήσεις Επιτρέπουν τη φευγαλέα µνήµη των ερεθισµάτων που εισέρχονται στο γνωστικό σύστηµα µέσω των αισθήσεων Επιλογή της πληροφορίας που θα µεταφερθεί στην βραχύχρονη µνήµη για περαιτέρω επεξεργασία 74

75 Βραχύχρονη Μνήµη ή Μνήµη Εργασίας Πολύπλοκη διαδικασία που εξυπηρετεί πολλούς σκοπούς Κωδικοποίηση- φαίνεται να κυριαρχεί η ακουστική κωδικοποίηση (λάθη σε ακουστικά συσχετιζόµενες πληροφορίες) Περιορισµένη ικανότητα αποθήκευσης Herman Ebbinghaus George Miller (7 +/- 2 στοιχεία πληροφορίας) ΚΣΛΥΟΣΓΤΑΑΚΡΑΚΛΕΑ (ΣΚΥΛΟΣ ΓΑΤΑ ΚΑΡΕΚΛΑ) Η σπουδαιότητα της προϋπάρχουσας γνώσης (Πειράµατα µε σκακιστές) DeGroot (1965) Chase & Simon (1973) 75

76 76

77 George Miller 77

78 Ικανότητα αποθήκευσης της βραχυπρόθεσµης µνήµης 78

79 Πείραµα 1 µε σκακιστές: Ανάκληση πιονιών που είναι τοποθετηµένα σε πραγµατικές θέσεις Έργο 1: Θέσεις πραγµατικού παιχνιδιού Φάση µελέτης: Μελετήστε αυτή τη σκακιέρα για 5. Φάση ελέγχου: Τώρα αναπαράγετε τη σκακιέρα (χωρίς να κοιτάζετε). 79

80 Πείραµα 2 µε σκακιστές: Ανάκληση πιονιών που είναι τοποθετηµένα σε τυχαίες θέσεις Έργο 2: Τυχαίες θέσεις Φάση µελέτης: Μελετήστε αυτή τη σκακιέρα για 5. Φάση ελέγχου: Τώρα αναπαράγετε τη σκακιέρα (χωρίς να κοιτάζετε). 80

81 Οι έµπειροι σκακιστές µπορούν να ανακαλέσουν περισσότερα πιόνια µε ακρίβεια, αλλά µόνο όταν τα πιόνια είναι τοποθετηµένα σε θέσεις πραγµατικού παιχνιδιού 81

82 Μακρόχρονη Μνήµη Κωδικοποίηση στη µακρόχρονη µνήµη- αγνοεί τις επιφανειακές λεπτοµέρειες και συγκρατεί την γενική, ορισµένες φορές υπονοούµενη σηµασία (J. Sachs, 1967, πειράµατα µε κείµενα) Η σηµασία της διπλής κωδικοποίησης Απεριόριστη ικανότητα αποθήκευσης στη µακρόχρονη µνήµη Είδη µακρόχρονης µνήµης Έκδηλη / Άδηλη (Endel Tulvin) Επεισοδιακή/Σηµασιολογική / Διαδικαστική 82

83 Είδη µακρόχρονης µνήµης Η µνήµη αποτελείται από 3 στάδια: την κωδικοποίηση, την αποθήκευση και την ανάσυρση. Η µακροπρόθεσµη αποθήκευση περιλαµβάνει την επεισοδιακή, τη σηµασιολογική και τη διαδικαστική µνήµη. Η επεισοδιακή µνήµη αποθηκεύει προσωπικές εµπειρίες, η σηµασιολογική µνήµη αποθηκεύει δεδοµένα, γεγονότα και πληροφορίες και η διαδικαστική µνήµη αποθηκεύει τη γνώση των µαθηµένων συµπεριφορών. 83

84 Μνηµονικές στρατηγικές: η µέθοδος των θέσεων Η µέθοδος των θέσεων βοηθάει τη µνήµη να συνδέει αντικείµενα (στη προκειµένη περίπτωση τρόφηµα που θα θέλαµε να αγοράσουµε) µε µια καθορισµένη ακολουθία θέσεων. 84

85 Στρατηγικές για την βελτίωση της µνηµονικής ικανότητας 85

86 86

87 87

88 88

89 Ψυχοµετρικές προσεγγίσεις της µάθησης -Τεστ Νοηµοσύνης 89

90 Κλίµακα Binet Alfred Binet Alfred Binet & Theodore Simon (1905) Tεστ Βinet (που στάθµισε ο Τerman 1916). 20 βαθµίδες προοδευτικών ερωτήσεων (2 ετών µέχρι την εφηβεία) Μνήµη, ορισµό λέξεων, κατανόηση λόγου, κατανόηση αριθµητικών εννοιών, οµοιοτήτων, διαφορών, αναγνώριση εικονογραφηµένων παραλογισµών, κοινωνικών καταστάσεων, κλπ. 90

91 91

92 92

93 Ψυχοµετρικές προσεγγίσεις Ποσοτική πλευρά της νόησης Ατοµικές διαφορές Τεστ νοηµοσύνης ποσοτικές µετρήσεις της νοητικής ικανότητας βασίζονται σε µετρήσεις µεγάλου αριθµού ατόµων για να καθορίσουν µέσους όρους και ατοµικές διαφορές Πιστεύουν ότι η νοητική ικανότητα µπορεί να µετρηθεί και ότι είναι µία γενική ικανότητα που προκύπτει από το άθροισµα διαφόρων επί µέρους ικανοτήτων 93

94 94

95 95

96 96

97 97

98 98

99 99

100 100

101 101

102 102

103 103

104 Μετρήσεις νοηµοσύνης Επιτρέπουν τον καθορισµό του νοητικού πηλίκου Παρουσιάζουν σταθερότητα που επιτρέπει την πρόβλεψη του παιδιού στο σχολείο. Θετική συνάφεια του πηλίκου νοηµοσύνης µε την σχολική επίδοση Σηµασία του περιβάλλοντος στη µάθηση 104

105 105

106 Οι Θεωρίες του Πιαζέ 106

107 Jean Piaget ( ) Γεννήθηκε στο Νιουσατέλ της Ελβετίας όπου και σπούδασε βιολογία. Δούλεψε στο εργαστήριο του Alferd Binet και ενδιαφέρθηκε για την ψυχολογία και την ανάπτυξη της νοηµοσύνης. Εκτός της ψυχολογίας ενδιαφερόταν για τα µαθηµατικά, ιδίως τη µαθηµατική λογική. Πλήθος δηµοσιεύσεων µε το πρώτο στην ηλικία των 11 Παρατήρηση στα τρία του παιδιά / αναλυτικά ηµερολόγια Λάθη των παιδιών στα τεστ του BIinet / εστίαση στα λάθη Διαφορές στα µικρά και µεγάλα παιδιά 107

108 Αυτό που διαχωρίζει τον άνθρωπο από τα άλλα ζώα είναι η ικανότητά του για «αφηρηµένη συµβολική σκέψη» 108

109 γενετική επιστηµολογία Αρχικά δούλευε πάνω στη βιολογία και φιλοσοφία Θεωρούσε τον εαυτό του «γενετικό επιστηµολόγο» Ιδέα της γενετικής επιστηµολογίας: Η γνώση βρίσκεται σε µια διαδικασία συνεχούς εξέλιξης (ανάπτυξης): για να την καταλάβουµε πρέπει να καταλάβουµε πως αναπτύσσεται, πως περνάει από το ένα στάδιο στο άλλο Ενδιαφέρεται για τη βιολογική επίδραση στο «πως γνωρίζουµε» Σχέση ανάµεσα σε οντογένεση και φυλογένεση, «όπου βρίσκεις γνώσεις στο ξεκίνηµά τους βρίσκεις και διαδικασίες πολύ ανάλογες µε αυτές που βρίσκεις στο παιδί» 109

110 Νεϊτιβισµός ή Εµπειρισµός; Nativism: Κάποιες γνώσεις δεν µπορούν να αποκτηθούν µέσω της εµπειρίας πρέπει να έχουµε γεννηθεί µε αυτές Μπορεί να υπάρχουν και να εκδηλωθούν µόνο σε συγκεκριµένη φάση της ανάπτυξης Empiricism: Κάθε γνώση είναι αποτέλεσµα εµπειρίας και δράσης στο περιβάλλον Piaget: ούτε Νεϊτιβισµός ή Εµπειρισµός 110

111 Ιδέα του κονστρουκτιβισµού Οικοδόµηση της γνώσης σε µία διαρκή προσαρµογή προς το περιβάλλον. Οι µαθητές φτιάχνουν θεωρίες και τις εξετάζουν σαν επιστήµονες Γνώση: δεν παράγεται από την παθητική αποτύπωση εξωτερικών ερεθισµάτων/παρατηρήσεων χωρίς την δραστηριότητα του υποκειµένου που τα οργανώνει ούτε υπάρχουν προδεδοµένες δοµές γνώσεων: αυτό που είναι βιολογικά δεδοµένο είναι η λειτουργία, οι µηχανισµοί της νοηµοσύνης Δοµές γνώσεων: δεν είναι προκαθορισµένες οικοδοµούνται από την δραστηριότητα του υποκειµένου 111

112 Μηχανισµοί ανάπτυξης / γνωστικά σχήµατα Τα παιδιά έχουν ήδη από τη γέννησή τους κάποια σχήµατα που δρουν αντανακλαστικά Τα ζώα χρησιµοποιούν αυτά τα σχήµατα σε όλη τους τη ζωή Με τη αλληλεπίδραση µε το περιβάλλον αυτά τα αντανακλαστικά σχήµατα αντικαθιστώνται από δοµηµένα σχήµατα 112

113 Μηχανισµοί ανάπτυξης / γνωστικά σχήµατα Γνωστικά σχήµατα: δοµή και οργάνωση των δράσεων του ατόµου Αφοµοίωση, συµµόρφωση, εξισορρόπηση Αφοµοίωση: ενσωµάτωση των ερεθισµάτων του περιβάλλοντος στα υπάρχοντα γνωστικά σχήµατα Συµµόρφωση: Τροποποίηση των υπαρχόντων γνωστικών σχηµάτων για/ όταν γίνεται αφοµοίωση Εξισορρόπηση: εσωτερική τάση του οργανισµού να έχει µια αρµονική σχέση µε το περιβάλλον του / η κινητήριος δύναµη της ανάπτυξης. Τάση να εξισοροπηθούν τα γνωστικά σχήµατα µε το περιβάλλον 113

114 Μηχανισµοί ανάπτυξης / γνωστικά σχήµατα Όσο τα σχήµατα γίνονται πιο πολύπλοκα οργανώνονται ιεραρχικά από το γενικό στο ειδικό και δηµιουργούν κατηγορίες 114

115 Διαφορές µικρών/µεγάλων παιδιών Αρχές: Διατήρηση: αφορά την ικανότητα του παιδιού να αντιλαµβάνεται ότι οι φυσικές ιδιότητες των αντικειµένων, όγκος, βάρος, µάζα παραµένουν σταθερές παρά τις αλλαγές στην εξωτερική εµφάνιση Αποκέντρωση: αφορά την ικανότητα του παιδιού για ταυτόχρονη αντίληψη περισσότερων από ένα χαρακτηριστικό ενός αντικειµένου Αντιστρεψιµότητα: αφορά µια εσωτερικευµένη νοητική πράξη που µπορεί να αντιστραφεί 115

116 Δοµισµός-Στάδια/Δοµές Στάδια/δοµές στην ανάπτυξη της νοηµοσύνης. Αναλογία ανάµεσα στη βιολογική ανάπτυξη / ανάπτυξη νοηµοσύνης Νοηµοσύνη: βοηθάει στην προσαρµοστικότητα Δοµές ανθρώπινης νοηµοσύνης: λογικο-µαθηµατικές δοµές: Μαθηµατική λογική να περιγράψει τις δοµές της ανθρώπινης νοηµοσύνης 0-2: Λογική των πράξεων 2-7: Αναπαράσταση των πράξεων 7-12: Λογικά δοµηµένα «σύνολα» Έννοιες της αντιµεταθετικότητας (σειρά πραγµατοποίησης των πράξεων δεν έχει σηµασία για το αποτέλεσµα των πράξεων) αντιστρεψιµότητα έννοια της διατήρησης υποθετικο-παραγωγική προτασιακή λογική 116

117 Στάδια ανάπτυξης της σκέψης Περίοδος Ανάπτυξης 1. Αισθησιοκινητική (από τη γέννηση έως 2 ετών) 2. Προεννοιολογική (2 έως 7 ετών) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ Διαφοροποιεί τον εαυτό του από τους άλλους. Αναγνωρίζει τον εαυτό του ως δράστη της ενέργειας και αρχίζει να ενεργεί σκόπιµα. Για παράδειγµα, σπρώχνει ένα σύρµα για να θέσει σε κίνηση ένα αντικείµενο που µπορεί να κινηθεί ή κουνάει µια κουδουνίστρα για να κάνει θόρυβο. Επιτυγχάνει τη µονιµότητα του αντικειµένου: αντιλαµβάνεται ότι τα πράγµατα συνεχίζουν να υπάρχουν ακόµα και όταν δεν είναι παρόντα. Μαθαίνει να χρησιµοποιεί τη γλώσσα και να αναπαριστά τα αντικείµενα µε εικόνες και λέξεις. Η σκέψη του είναι ακόµα εγωκεντρική: έχει δυσκολία να λάβει υπόψη του τη γνώµη των άλλων. Κατηγοριοποιεί τα αντικείµενα µε βάση µόνο ένα χαρακτηριστικό: Για παράδειγµα, βάζει στην ίδια οµάδα όλους τους κόκκινους κύβους ανεξάρτητα από το σχήµα ή όλους τους τετράγωνους κύβους ανεξάρτητα από το χρώµα. 3. Συγκεκριµένων λογικών ενεργειών (7 έως 12 ετών) 4. Τυπικών λογικών ενεργειών (12 ετών και άνω) Μπορεί να σκέφτεται λογικά για τα αντικείµενα και τα γεγονότα. Επιτυγχάνει τη διατήρηση του αριθµού (6 ετών), της µάζας (7 ετών) και του βάρους (9 ετών). Κατηγοριοποιεί τα αντικείµενα µε βάση περισσότερα του ενός χαρακτηριστικά και µπορεί να τα σειροθετεί µε βάση µόνο µια διάσταση όπως π.χ. το µέγεθος. Μπορεί να σκέφτεται λογικά για αφηρηµένες έννοιες και να ελέγχει τις υποθέσεις συστηµατικά. Αρχίζει να ενδιαφέρεται για υποθετικά, µελλοντικά 117 και ιδεολογικά προβλήµατα.

118 Στάδια ανάπτυξης της σκέψης Περίοδος Ανάπτυξης 1. Αισθησιοκινητική (από τη γέννηση έως 2 ετών) Χρακτηριστικά: Διαφοροποιεί τον εαυτό του από τους άλλους. Αναγνωρίζει τον εαυτό του ως δράστη της ενέργειας και αρχίζει να ενεργεί σκόπιµα. Για παράδειγµα, σπρώχνει ένα σύρµα για να θέσει σε κίνηση ένα αντικείµενο που µπορεί να κινηθεί ή κουνάει µια κουδουνίστρα για να κάνει θόρυβο. Επιτυγχάνει τη µονιµότητα του αντικειµένου: αντιλαµβάνεται ότι τα πράγµατα συνεχίζουν να υπάρχουν ακόµα και όταν δεν είναι παρόντα. 118

119 Η ανάπτυξη της µονιµότητας του αντικειµένου κατά τον Jean Piaget 119

120 Στάδια ανάπτυξης της σκέψης Περίοδος Ανάπτυξης 2. Προεννοιολογική (2 έως 7 ετών) Χρακτηριστικά: Μαθαίνει να χρησιµοποιεί τη γλώσσα και να αναπαριστά τα αντικείµενα µε εικόνες και λέξεις. Η σκέψη του είναι ακόµα εγωκεντρική: έχει δυσκολία να λάβει υπόψη του τη γνώµη των άλλων. Κατηγοριοποιεί τα αντικείµενα µε βάση µόνο ένα χαρακτηριστικό: Για παράδειγµα, βάζει στην ίδια οµάδα όλους τους κόκκινους κύβους ανεξάρτητα από το σχήµα ή όλους τους τετράγωνους κύβους ανεξάρτητα από το χρώµα 120

121 Περίοδος Συγκεκριµένων Λογικών Ενεργειών 121

122 Εγωκεντρισµός Ε: Έχεις αδελφό; Π: Ναι, έχω. Ε: Πως τον λένε; Π: Γιώργο Ε: Ο Γιώργος έχει αδελφό; Π: Όχι, δεν έχει αδελφό. Εγώ έχω. 122

123 Εγωκεντρισµός 123

124 Α. Μετάβαση από την αισθησιοκινητική στην προεννοιολογική σκέψη. Το παιδί προσποιείται ότι εκτελεί κάποια πράξη. ΚΟΙΜΑΜΑΙ Β. Απλή αναπαράσταση το παιδί εφαρµόζει αυτή την πράξη σε κάποιο άλλο αντικείµενο. ΑΡΚΟΥΔΑ ΚΟΙΜΗΣΟΥ ανθωποκεντρισµός Γ. Πολύπλοκη αναπαράσταση. Το παιδί αναπαριστά ένα σύνολο ενεργειών που ταιριάζουν σε ένα κοινωνικό ρόλο όπως π.χ. τον αδερφό του µωρού. ΑΡΚΟΥΔΑ ΚΟΙΜΑΤΑΙ ΑΡΚΟΥΔΑ ΤΡΩΕΙ Η ανάπτυξη του συµβολικού παιχνιδιού Δ. Μετάβαση στο δεύτερο επίπεδο της αναπαραστασιακής σκέψης. Το παιδί αναπαριστά τις σχέσεις ανάµεσα σε κοινωνικούς ρόλους. ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΑΡΚΟΥΔΑΚΙ ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΜΑΜΑ ΑΡΚΟΥΔΑ 124

125 Στάδια ανάπτυξης της σκέψης Περίοδος Ανάπτυξης 3. Συγκεκριµένων λογικών ενεργειών (7 έως 12 ετών) Χρακτηριστικά: Μπορεί να σκέφτεται λογικά για τα αντικείµενα και τα γεγονότα. Επιτυγχάνει τη διατήρηση του αριθµού (6 ετών), της µάζας (7 ετών) και του βάρους (9 ετών). Κατηγοριοποιεί τα αντικείµενα µε βάση περισσότερα του ενός χαρακτηριστικά και µπορεί να τα σειροθετεί µε βάση µόνο µια διάσταση όπως π.χ. το µέγεθος. 125

126 Πειράµατα διατήρησης του Piaget 126

127 Πειράµατα διατήρησης του Piaget 127

128 Στάδια ανάπτυξης της σκέψης Περίοδος Ανάπτυξης 4. Τυπικών λογικών ενεργειών (12 ετών και άνω) Χρακτηριστικά: Μπορεί να σκέφτεται λογικά για αφηρηµένες έννοιες και να ελέγχει τις υποθέσεις συστηµατικά. Αρχίζει να ενδιαφέρεται για υποθετικά, µελλοντικά και ιδεολογικά προβλήµατα. Σχηµατισµός και έλεγχος υποθέσεων Προτασιακή Λογική «Η Σούζαν είναι πιο ξανθιά από την Ελένη, αλλά πιο µελαχρινή από την Μαρία. Ποια είναι η πιο σκούρα» Εκµάθηση επιστηµονικών εννοιών Π.χ. Επιστηµονική κατανόηση της δύναµης και της κίνησης 128

129 Κριτική της Θεωρίας του Πιαζέ Ανάπτυξη έναντι Μάθησης Επίδραση του κοινωνικού πολιτισµικού πλαισίου Βιολογικοί παράγοντες στη µάθηση (Νεϊτιβισµός έναντι Κονστρουκτιβισµού) ( Language and Learning: The Debate between Jean Piaget and Noam Chomsky Massimo Piattelli-Palmarinim (Editor)και Beyond Modularity by Karmiloff-Smith) Ειδική και κατά πεδίο προσέγγιση της νοητικής ανάπτυξης 129

130 130

131 Μεθοδολογική Κριτική της Θεωρίας του Piaget Πολυπλοκότητα δοκιµασιών (BORKE Πειράµατα εγωκεντρισµού) Τρόπος αξιολόγησης και τρόπος ερµηνείας των πειραµατικών καταστάσεων (BORKE-GELMAN) Τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν τις λεκτικές οδηγίες (DONALDSON) Δεν θυµούνται όλες τις πληροφορίες (TRABASSO) Μπερδεύονται µε τα αντιληπτικά χαρακτηριστικά του προβλήµατος (BRUNER) Ρόλος της γλώσσας (αναδιοργάνωση του τρόπου µε τον οποίο κατανοούµε τη γλώσσα, σε σχέση µε τις πραγµατικές καταστάσεις στις οποίες η γλώσσα αναφέρεται) 131

132 132

133 133

134 Μαγικό πείραµα της Gelman για τη διατήρηση του αριθµού 134

135 Η προσφορά του Πιαζέ Κονστρουκτιβισµός Κανονικότητα γνωστικής ανάπτυξης Στάδια ανάπτυξης (ποιοτικές αλλαγές σταδιακές όχι απότοµες) Βάσεις για µία θεωρία της ανάπτυξης της σκέψης 135

136 Συνέπειες στη διδασκαλία Η νέα γνώση οικοδοµείται πάνω στην προϋπάρχουσα Το υποκείµενο ενεργεί στην απόκτηση γνώσης, εφεύρεση, ανακάλυψη Το περιβάλλον µπορεί να επιταχύνει ή και να επιβραδύνει τη διαδοχή των σταδίων ανάπτυξης Το σχολείο δεν επιβάλλει γνώσεις αλλά δηµιουργεί τις συνθήκες για την απόκτησή τους Η ύλη κατανοείται ανάλογα µε το στάδιο ανάπτυξης Συνεργατική µάθηση 136

137 Οι θεωρίες του Vygotsky 137

138 Lev S. Vygotsky Γεννήθηκε το 1896 στην Όρσα τηςλευκορωσίας πέθανε από φυµατίωση το 1934 Κοινωνικός κονστρουκτιβισµός ιστορικο/πολιτιστική προσέγγιση Μηχανισµός της εσωτερίκευσης το κοινωνικό περιβάλλον διαµεσολαβεί και προσδιορίζει τον τρόπο αντίληψης του ατόµου Σηµασία των συµβολικών συστηµάτων (ιδίως της γλώσσας) και των µέσων/εργαλείων που διαθέτει ο πολιτισµός (νους στην κοινωνία) Γλώσσα το πρώτο σύστηµα διαµεσολάβησης της κοινωνίας στη διαµόρφωση του νου οργανώνει την αντίληψη και τη µνήµη οδηγεί τον άνθρωπο από την αίσθηση στον ορθό λόγο 138

139 Επιδράσεις του Μαρξισµού Φαινόµενα ως διεργασίες που βρίσκονται σε συνεχή αλλαγή Διαλεκτικές σχέσεις - Ποσοτικές και ποιοτικές αλλαγές, ιστορικές αλλαγές στην κοινωνία προκαλούν αλλαγές στην ανθρώπινη φύση (συνείδηση και συµπεριφορά) Σηµασία των εργαλείων ως µέσων αλλαγής του περιβάλλοντος Τα συστήµατα των συµβόλων και εργαλείων που δηµιουργεί ο πολιτισµός αλλάζουν την συµπεριφορά και τη νόηση ο µηχανισµός της ατοµικής ανάπτυξης έχει τις ρίζες του στην κοινωνία και στον πολιτισµό. 139

140 Ο µηχανισµός της ατοµικής ψυχολογικής αλλαγής έχει τις ρίζες του στην κοινωνία και τον πολιτισµό. Αρχικά οι ανθρώπινες ψυχολογικές λειτουργίες είναι άµεσες αντιδράσεις σε ερεθίσµατα του περιβάλλοντος. Η ανάπτυξη, η οποία συντελείται σε ένα κοινωνικοπολιτισµικό περιβάλλον, προσφέρει στον άνθρωπο συµβολικά συστήµατα τα οποία διαµεσολαβούν στα ερεθίσµατα του περιβάλλοντος και προκαλούν έµµεσες ψυχολογικές αντιδράσεις. Η συµπεριφορά φτάνει ένα ποιοτικά διαφορετικό στάδιο ανάπτυξης όταν τα σύµβολα αυτά εσωτερικεύονται, πράγµα που χαρακτηρίζει τις ανώτερες ψυχολογικές λειτουργίες. Π.χ. δάχτυλο (βλ. Νους στην Κοινωνία). 140

141 Επιπτώσεις στην εκπαίδευση Σηµασία του κοινωνικού περιβάλλοντος (γονείς, εκπαιδευτικοί, συνοµήλικοι) Έννοια της ζώνης της επικείµενης ανάπτυξης η απόσταση ανάµεσα στο πραγµατικό αναπτυξιακό επίπεδο και στο επίπεδο δυνάµει ανάπτυξης, όπως καθορίζεται από την επίλυση προβληµάτων κάτω από την καθοδήγηση των ενηλίκων ή σε συνεργασία µε πιο ικανούς συνοµηλίκους Σηµασία της υποστήριξης (scaffolding) 141

142 Η γενική ιδέα της γενετικής ανάπτυξης general law of genetic development Κάθε πολύπλοκη νοητική διεργασία ήταν αρχικά αποτέλεσµα αλληλεπίδρασης ανάµεσα σε ανθρώπους Ερµηνεύει τα φαινόµενα της συνείδησης ως το τελικό αποτέλεσµα κοινωνικοποίησης 142

143 Piaget vs Vygotsky Εγωκεντρισµός / εσωτερικευµένος λόγος Στάδια ανάπτυξης / ζώνη επικείµενης ανάπτυξης Μάθηση µε ανακάλυψη µε βοήθεια από το δάσκαλο / µαθητεία, οδηγούµενη ανακάλυψη Σηµασία του περιβάλλοντος στη διαδικασία εξισορρόπησης / κεντρικός ο ρόλος των πολιτιστικών στοιχείων Περιβάλλον / πολιτισµός, κοινότητα 143

144 Jerome Bruner(1915-) Κονστρουκτιβιστική προσέγγιση της µάθησης µάθηση µε ανακάλυψη 144

145 Κονστρουκτιβιστής Επηρεασµένος από τον Piaget Ο µαθητής επιλέγει και ανασυντάσσει πληροφορίες, δηµιουργεί θέσεις και τις ελέγχει, παίρνει αποφάσεις, και για όλα αυτά βασίζεται σε γνωστικές δοµές (cognitive structures). Γνωστικές δοµές: σχήµατα, νοητικά µοντέλα δίνουν νόηµα και οργανώνουν την εµπειρία και επιτρέπουν στη διάνοια να υπερβούν τις δοσµένες πληροφορίες 145

146 Μάθηση µε ανακάλυψη Πρόσκτηση Επεξεργασία Κωδικοποίηση Μάθηση ως επεξεργασία πληροφοριών Ανακάλυψη των γνώσεων Μετασχηµατισµός των γνώσεων Συµβολική αναπαράσταση, σχήµατα, νοητικά µοντέλα 146

147 Για µία θεωρία µάθησης: Προδιάθεση για µάθηση Πώς να οργανωθεί η γνώση για να έχουν καλύτερη πρόσβαση οι µαθητές σ αυτή Ποιος είναι ο πιο αποτελεσµατικός τρόπος µε τον οποίο να παρουσιαστούν τα υλικά/ εργαλεία Τι τύπου τιµωρίες και αµοιβές είναι πιο αποτελεσµατικές 147

148 Διδασκαλία Ενδοατοµικοί παράγοντες: ετοιµότητα, κίνητρα, γενικές νοητικές ικανότητες, κατοχή γνωστικών στρατηγικών, προηγούµενη γνώση Σπειροειδής διάταξη της ύλης 148

149 Αναπαράσταση της γνώσης Πραξιακή αναπαράσταση (χρήση προτύπων επίδειξης, παραδείγµατα, παιχνίδια ρόλων) Εικονιστική Αναπαράσταση (εικόνες, σχεδιαγράµµατα, πίνακες, ζωγραφιές, χάρτες) Συµβολική αναπαράσταση (λέξεις, µαθηµατικά σύµβολα, κοκ) 149

150 150

151 151

152 152

153 Πλεονεκτήµατα της µάθησης µε ανακάλυψη Οι µαθητές µαθαίνουν να µαθαίνουν Εσωτερικές αµοιβές και όχι εξωτερικές Ευρετικές της ανακάλυψης: οι µαθήτριες µαθαίνουν πως να ανακαλύπτουν πράγµατα µόνες τους Θυµούνται καλύτερα αυτές τις γνώσεις 153

154 David Ausubel Κονστρουκτιβιστική προσέγγιση της µάθησης γνωστικές διεργασίες 154

155 Νοηµατική προσληπτική µάθηση Εφαρµογή της µελέτης των γνωστικών διεργασιών στην τάξη Μάθηση µε προφορικό λόγο Επεξεργασία πληροφοριών Θεωρία της υπαγωγής: κάθε γνώση υπάγεται σε µία προηγούµενη. Προϋπάρχουσα γνώση / αναδιοργάνωση Μηχανική µάθηση/ αποστήθιση σε αντιδιαστολή µε γνώση που έχει νόηµα 155

156 Μηχανική µάθηση Αυθαίρετη, κατά λέξη, όχι ουσιαστική σύνδεση µε τα προηγούµενα Γνώση που δεν συνδέεται µε εµπειρία πάνω σε γεγονότα και αντικείµενα Χωρίς προσπάθεια να ενταχθεί η νέα πληροφορία στην ήδη υπάρχουσα γνωστική δοµή 156

157 Μάθηση µε νόηµα Όχι αυθαίρετη, όχι παπαγαλία, σύνδεση µε τα προηγούµενα Εστιασµένη προσπάθεια να συνδεθούν µε ήδη υπάρχουσες έννοιες σε ανώτερο γνωστικό επίπεδο και όχι στη βάση επιφανειακών χαρακτηριστικών Σύνδεση µε εµπειρία 157

158 Προκαταβολικός οργανωτής (advanced organizer) Ενεργοποιεί τα απαραίτητα στοιχεία της προηγούµενης γνώσης για να προετοιµάσει τον µαθητή να δεχθεί τη νέα γνώση. Πρέπει να χρησιµοποιεί λιγότερο αφηρηµένα στοιχεία να µην κάνει απλή υπενθύµιση ή περίληψη των προηγούµενων Γέφυρα ανάµεσα στην προϋπάρχουσα και στη γνώση που έρχεται 158

159 159

160 160

161 Χάρτες εννοιών Επηρέασε τη θεωρία για χάρτες εννοιών που κάνουν συνδέσεις ανάµεσα στις διάφορες γνώσεις/έννοιες/πληροφορίες των µαθητών 161

162 Robert Gagne Κονστρουκτιβιστική προσέγγιση της µάθησης επεξεργασία πληροφοριών & µπηχεβιορισµός 162

163 Μάθηση δεξιότητες Εκπαίδευση ίκαρων στον Β παγκόσµιο πόλεµο Πρώτα ορίζουµε ποιες δεξιότητες/γνώσεις απαιτείται να αποκτηθούν Μετά ορίζουµε τα βήµατα που πρέπει να ακολουθηθούν 163

164 Κάθε έννοια έχει Όνοµα Παραδείγµατα και αντιπαραδείγµατα (θετικά και αρνητικά) Χαρακτηριστικά Ποιότητες χαρακτηριστικών (ουσιώδη και µη ουσιώδη) Κανόνας είναι η δήλωση για τα ουσιώδη χαρακτηριστικά µιας έννοιας Κατανόηση µιας έννοιας προϋποθέτει τη γνώση όλων των παραπάνω 164

165 Διαδικασία µάθησης 1. Απόκτηση προσοχής 2. Ορισµός του στόχου 3. Ενεργοποίηση της απαραίτητης προϋπάρχουσας γνώσης 4. Παρουσίαση νέων υλικών 5. Παροχή βοήθειας / υποστήριξης 6. Εκτέλεση εργασίας 7. Κριτική για διόρθωση 8. Αποτίµηση της εκτέλεσης 9. Διευκόλυνση της διατήρησης και ανάκλησης 165

166 Οι αρχές του χρησιµοποιούνται στους tutors των προγραµµάτων των υπολογιστών και γενικώς σε υπολογιστικά περιβάλλοντα µάθησης Η γνώση είναι ιεραρχηµένη και µόνο έτσι πρέπει να παρουσιάζεται 166

167 Albert Bandura κοινωνικογνωστικές θεωρίες µάθησης 167

168 Albert Bandura Νεοσυµπεριφορισµός Γνωστικές διεργασίες και επίδραση του περιβάλλοντος στη συµπεριφορά Ως θεωρία αντιλαµβάνεται τον άνθρωπο ως αυτό-οργανωµένο, αναστοχαστικό, αυτορυθµιζόµενο και όχι ως απλά αντιδρών στα ερεθίσµατα του περιβάλλοντος. Ο άνθρωπος µαθαίνει περισσότερα πράγµατα παρατηρώντας συµπεριφορές προτύπων και των συνεπειών από τις συµπεριφορές αυτές 168

169 Αντιπροσωπευτικό ερέθισµα στη µελέτη του Asch (Asch, 1958) Aφού παρατηρούσαν την κάρτα Α εζητείτο από τα άτοµα να επιλέξουν από την κάρτα Β τη γραµµή που είχε το ίδιο µήκος µε τη γραµµή στην κάρτα Α. Οι εικόνες που απεικονίζονται εδώ είναι χαρακτηριστικές ως προς το ότι η σωστή απάντηση είναι προφανής. 169

170 Μόνο 25% των συµµετεχόντων δεν υπέκυψαν ούτε µία φορά στην άποψη της πλειοψηφίας 170

171 Θεωρία του µοντέλου Μιµούµαστε: Ένα µοντέλο. Επιλέγουµε τα ρούχα µιας συγκεκριµένης οµάδας ανθρώπων. Έναν άλλο άνθρωπο. Π.χ. έναν καλό παίχτη Μία συµπεριφορά. Κάποτε κολύµπησα και ήταν ωραία, µια επιθετική συµπεριφορά, κοκ. 171

172 πείραµα του Bandura για την βίαιη συµπεριφορά ως αποτέλεσµα µίµησης προτύπου 172

173 Ρόλος της δασκάλας Η δασκάλα δεν είναι απλά φορέας του περιεχοµένου της µάθησης αλλά είναι ως πρότυπο στο κέντρο της εκπαίδευσης των παιδιών µιας και λειτουργεί ως πρότυπο. Κάθε συµπεριφορά της είναι αντικείµενο προς µίµηση από τους µαθητές 173

174 Γνωστικές διεργασίες Παρατήρηση και µίµηση Προσοχή Προσδοκίες, νοητικά µοντέλα αναπαραστάσεις της επιβράβευσης Συµβολικά µοντέλα προς µίµηση (τηλεοπτικοί ήρωες, videogames) Ηθικές κρίσεις Μνήµη 174

175 Αυτεπάρκεια Η αντίληψη που έχει ένα άτοµο για τις ικανότητές του επηρεάζει και καθορίζει τον τρόπο σκέψης του, τη συµπεριφορά του, τα πρότυπα που επιλέγει να µιµηθεί Κάνει µεγαλύτερη προσπάθεια σε κάτι που πιστεύει ότι µπορεί να επιτύχει Οι µαθητές µε µεγαλύτερη αυτεπάρκεια πετυχαίνουν πάντα περισσότερα 175

176 Παράγοντες που επιδρούν στην αυτεπάρκεια Προηγούµενες επιτυχίες και αποτυχίες Μηνύµατα που δέχονται από τους άλλους Επιτυχία και αποτυχία των άλλων 176

177 Αυτορύθµιση Το υποκείµενο έχει δικές του ιδέες σε σχέση µε το ποια θα ήταν µια κατάλληλη ή µια ακατάλληλη συµπεριφορά και επιλέγει ανάµεσα σε αυτές. Υπάρχουν διάφορες όψεις της αυτορύθµισης. Θέτει όρια και στόχους Αυτοπαρατήρηση Αυτοκριτική Αυτενέργεια 177

178 Πώς να προάγουµε την αυτορύθµιση Να διδάξουµε στο υποκείµενο να αυτόανταµείβεται µετά από την ολοκλήρωση µιας διαδικασίας µε τον τρόπο που έπρεπε να γίνει. π.χ. Θα πάω βόλτα αφού λύσω αυτή την άσκηση σωστά 178

179 179

180 Ανθρωπιστικές θεωρίες µάθησης Carl Rogers 180

181 Ανθρωπιστική θεωρία ή προσωποκεντρική ή ελεύθερη, ή ανοικτή Επηρεασµένη από την ψυχοθεραπεία και τις ανθρωπιστικές προσεγγίσεις της ψυχολογίας Προσωποκεντρική προσέγγιση στη θεραπεία και στη µάθηση 181

182 Παραδοχές Υπάρχουν δύο είδη µάθησης: Γνωστική (cognitive), είναι σχετικά ασήµαντη, ακαδηµαϊκή γνώση, όπως το πλούσιο λεξιλόγιο, υπολογιστικούς πίνακες, κοκ Εµπειρική (experiential): πολύ σηµαντική, εφαρµοσµένη, όπως το να ξέρεις να επισκευάσεις µια µηχανή Βασική διαφορά είναι ότι η εµπειρική γνώση αναδεικνύει τις ανάγκες και τις επιθυµίες του µαθητή: προσωπική εµπλοκή, προσωπική ενεργοποίηση, αυτό-αξιολόγηση, διεισδυτική µάθηση 182

183 Βασικές αρχές ανθρωπιστικής θεωρίας: Η ικανότητα και η διάθεση για µάθηση υπάρχει Ο ρόλος του δασκάλου είναι να διευκολύνει τη διαδικασία µάθησης 183

184 Ο ρόλος του δασκάλου Δηµιουργεί ένα θετικό κλήµα για µάθηση Ορίζει τους σκοπούς της µάθησης Οργανώνει και διευκολύνει την πρόσβαση σε πηγές Εξισορροπεί τα διανοητικά και συναισθηµατικά στοιχεία στη διαδικασία της µάθησης Μοιράζεται συναισθήµατα και σκέψεις µε τους µαθητές χωρίς να τους τα επιβάλει 184

185 Στη διαδικασία της µάθησης: Οι µαθητές συµµετέχουν ολοκληρωτικά και έχουν έλεγχο πάνω στη φύση της µάθησης και στην κατεύθυνσή της Οι µαθητές βρίσκονται αντιµέτωποι µε πρακτικά, κοινωνικά, προσωπικά ή ερευνητικά προβλήµατα Η διαδικασία αυτό-αξιολόγησης είναι η βασική µέθοδος αποτίµησης της επιτυχίας ή της προόδου 185

186 παράδειγµα: ένας µαθητής µπορεί να έχει σαν στόχο του να βγάλει πολλά χρήµατα. Αυτό θα τον έφερνε κοντά στο να ασχολείται µε οικονοµικά προβλήµατα, µαθηµατικά, να αναζητά γνώσεις που να αφορούν τις επενδύσεις και να µην ασχολείται ιδιαίτερα µε τη λογοτεχνία ή την ιστορία 186

187 Situated Learning J. Lave 187

188 Η µάθηση είναι Γνώση: απόκτηση ή συµµετοχή? Μία λειτουργία που συµβαίνει σε συγκεκριµένο πλαίσιο, κατάσταση Η µάθηση στο σχολείο είναι αφηρηµένη και έξω από κάθε πλαίσιο γι αυτό και είναι δύσκολη για τους µαθητές Αλληλεπίδραση µε την κοινότητα Κοινότητα / µαθητεία Vygotsky (cognitive apprenticeship) 188

189 Situated Learning Χρήση εργαλείων Λύση προβληµάτων στο πραγµατικό τους πλαίσιο Η διδασκαλία πρέπει να προσφέρει προβλήαµατα και πληροφορίες σε αυθεντικό πλαίσιο Περιβάλλοντα µάθησης, ρεαλιστικά µαθηµατικά 189

190 Κριτική Υπάρχει µεταφορά γνώσης; Ποια διάνυα έφτιαξε αυτά τα εργαλεία εξ αρχής; Υπάρχουν νοητικές αναπαραστάσεις / νοητικές διεργασίες γενικώς; Συµπεριφορισµός; 190

191 Η παρουσίαση αυτή έγινε στα πλαίσια του προγράµµατως επιµόρφωσης εκπαιδευτικών του ΟΕΠΕΚ µε τίτλο «Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις για την ανάπτυξη Κριτικής-Δηµιουργικής Σκέψης» για τις ανάγκες των διαλέξεων που αφορούσαν µια κριτική παρουσίαση των θεωριών µάθησης και µια παρουσίαση των σύγχρονων µεθόδων εκπαίδευσης. Για της ανάγκες την παρουσίασης χρησιµοποιήθηκε υλικό από το βιβλίο της καθ. Στέλλας Βοσνιάδου «Εισαγωγή στην ψυχολογία», Τόµος Α, εκδόσεις Guttenberg, από το συνοδευτικό υλικό για τους επιµορφούµενους του παραπάνω προγράµµατως σε επιστηµονική επιµέλια Βασίλη Κουλαϊδή και από πληροφορίες από το internet. Ένα πιο αναλυτικό υλικό για την ψυχολογία µπορείτε να βρείτε στις διαλέξεις του µαθήµατος «Γνωστική Ψυχολογία» του ΜΠΣ Διδακτικής των Μαθηµατικών µε διδάσκουσα τη Σ. Βοσνιάδου εδώ: όπου µπορείτε να βρείτε και την ίδια την παρουσίαση 191

192 Για µια συνοπτική παρουσίαση θεωριών που αφορούν την ψυχολογία και τη µάθηση: 192

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 2 Σημαντικές ημερομηνίες και πρόσωπα στην ιστορία της Ψυχολογίας 350 π.χ. 320 π.χ 400 μ.χ. 1500 μ.χ. 1650 μ.χ. 1651 μ.χ. Ο Πλάτων προωθεί την έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Μεθοδολογία

Διδακτική Μεθοδολογία Διδακτική Μεθοδολογία Δομικά Στοιχεία της Διδασκαλίας Μάθημα 1 ο Διδασκαλία Μάθηση Διδασκαλία (Βικιπαίδεια) Διδασκαλία είναι η µετάδοση γνώσεων από τον δάσκαλο προς τον µαθητή. Διακρίνεται σε φυσική διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΘεωρία του Πιαζέ. Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΗΘεωρία του Πιαζέ. Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών ΗΘεωρία του Πιαζέ Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών Jean Piaget (1896-1986) Γεννήθηκε στο Νιουσατέλ της Ελβετίας όπου και σπούδασε βιολογία. Δούλεψε στο εργαστήριο του Alferd Binet και ενδιαφέρθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Οι Θεωρίες του Πιαζέ και του Βιγκότσκι. Στέλλα Βοσνιάδου

Οι Θεωρίες του Πιαζέ και του Βιγκότσκι. Στέλλα Βοσνιάδου Οι Θεωρίες του Πιαζέ και του Βιγκότσκι Στέλλα Βοσνιάδου Jean Piaget (1896-1986) Γεννήθηκε στο Νιουσατέλ της Ελβετίας όπου και σπούδασε βιολογία. ούλεψε στο εργαστήριο του Alferd Binet και ενδιαφέρθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Αθηνών. Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Στέλλα Βοσνιάδου 11/23/2006

Πανεπιστήµιο Αθηνών. Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Στέλλα Βοσνιάδου 11/23/2006 Μνήµη Στέλλα Βοσνιάδου Τµήµα ΜΙΘΕ Πανεπιστήµιο Αθηνών 11/23/2006 Εισαγωγή στην Ψυχολογία Στέλλα Βοσνιάδου Τα τρία στάδια της µνήµης Κωδικοποίηση Αποθήκευση Ανάσυρση Η µνήµη απαιτεί οι πληροφορίες που έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση. Η σχολή του Συμπεριφορισμού

Μάθηση. Η σχολή του Συμπεριφορισμού Μάθηση Η σχολή του Συμπεριφορισμού ...σαν ορισμός Ψυχολογία είναι η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συμπεριφορά και τη νόηση κυρίως των ανθρώπων αλλά και των άλλων έμβιων όντων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ιστορία της Ψυχολογίας Σηµαντικές Ηµεροµηνίες και Πρόσωπα στην Ιστορία της Ψυχολογίας 320 π.χ. 350 π.χ Ο Πλάτων προωθεί την έννοια των έµφυτων ιδεών και προτείνει την ενδοσκόπηση,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΗ 11/30/2001. Εισαγωγή στην Ψυχολογία Στέλλα Βοσνιάδου

ΜΝΗΜΗ 11/30/2001. Εισαγωγή στην Ψυχολογία Στέλλα Βοσνιάδου ΜΝΗΜΗ Η θεωρία των δύο λειτουργιών (Atckinson & Shifrim) Η θεωρία των επιπέδων επεξεργασίας (Craik & Lockhart) Η θεωρία της µνήµης εργασίας (Baddeley & Hitch)» Αισθητήρια καταγραφή» Βραχύχρονη µνήµη» Μακρόχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Ένα αρχέγονο ερώτηµα Τι είναι η γνώση; Ποια η διαδικασία του γνωρίζειν; θεωρίες, επιστημολογίες, μεταφορές και πρακτικές στην τάξη των μαθηματικών Μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία Εισαγωγή στην Ψυχολογία ...σαν ορισµός Ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και τη νόηση κυρίως των ανθρώπων αλλά και των άλλων έµβιων όντων Συµπεριφορά:

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγή στην ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc. PhD Φυσικοθεραπεία Μάθηµα1 ο Είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και τις νοητικές

Διαβάστε περισσότερα

Lev S. Vygotsky 1896-1934

Lev S. Vygotsky 1896-1934 Lev S. Vygotsky 1896-1934 Lev S. Vygotsky Γεννήθηκε το 1896 στην Όρσα της Λευκορωσίας πέθανε από φυµατίωση το 1934 Κοινωνικός κονστρουκτιβισµός ιστορικο/πολιτιστική προσέγγιση Μηχανισµός της εσωτερίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης Ηεπιστήµη της ψυχολογίας καιοι µεγάλες θεωρητικές σχολές ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc PhD Ψυχολογία Είναι η επιστήµη που µελετά τη συµπεριφορά και τις νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 9 Η δομή της μνήμης Πέτρος Ρούσσος Μνήμη Σημασία της μνήμης Η περίπτωση του Η.Μ. (ή Henry Molaison) Μνήμη είναι το μέσο με το οποίο συγκρατούμε τις εμπειρίες του παρελθόντος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 6 Τι είναι Νοημοσύνη; Η ικανότητα του ατόμου να αφομοιώνει νέες πληροφορίες, να επωφελείται από τις εμπειρίες του και να προσαρμόζεται ρμ σε νέες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αντίληψη. Αντίληψη είναι η γνωστική διεργασία που µας επιτρέπει να έχουµε µία εικόνα του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού περιβάλλοντος.

Αντίληψη. Αντίληψη είναι η γνωστική διεργασία που µας επιτρέπει να έχουµε µία εικόνα του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού περιβάλλοντος. Αντίληψη Αντίληψη εί η γνωστική διεργασία που µας επιτρέπει να έχουµε µία εικόνα του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού περιβάλλοντος. Ηαντίληψηαποτελείκρίσιµη και αναγκαία προϋπόθεση για οποιαδήποτε γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Γνωστική Ψυχολογία. Πέτρος Ρούσσος

Εφαρμοσμένη Γνωστική Ψυχολογία. Πέτρος Ρούσσος 2 Εφαρμοσμένη Γνωστική Ψυχολογία (ΨΧ 90) Πέτρος Ρούσσος Ψυχολογίας (1) Πρώιμη έρευνα στην Ευρώπη (πολλές έρευνες που σήμερα θα θεωρούνταν «γνωστικές» και είχαν σημαντική πρακτική εφαρμογή). Π.χ.: : Javal

Διαβάστε περισσότερα

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία Χαράλαμπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy 2004-2006 CARDET 1 Απόψεις Γιατί οι ορισμοί ενός κλάδου είναι σημαντικοί; Πώς θα ορίζατε τον όρο «Τεχνολογία»; Πώς θα ορίζατε

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ.

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Προσοχή - Συγκέντρωση Η συγκέντρωση αναφέρεται στην ικανότητα συνειδητής κατεύθυνσης της προσοχής σε ένα συγκεκριμένο μέρος του πεδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία Απόψεις EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία Χαράλαμπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy Γιατίοιορισμοίενόςκλάδουείναισημαντικοί; Πώς θα ορίζατε τον όρο «Τεχνολογία»; Πώς θα ορίζατε τον όρο «Εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΞΑΝΘΗ 2013, 2 ο ΣΕΚ ΞΑΝΘΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ : ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΙΔΗΣ Μαθηματικός www.kutidis.gr ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΟΡΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22 1.1.1. Τι είναι διδασκαλία... 25 1.1.2. Διδασκαλία και μάθηση... 28 1.1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Σκο κ π ο ο π ί ο ί τ ης Ε κπαί α δ ί ε δ υ ε σ υ η σ ς η Φυσ υ ι σ κ ι ώ κ ν ώ ν Ε πιστ σ η τ μ η ώ μ ν

Σκο κ π ο ο π ί ο ί τ ης Ε κπαί α δ ί ε δ υ ε σ υ η σ ς η Φυσ υ ι σ κ ι ώ κ ν ώ ν Ε πιστ σ η τ μ η ώ μ ν Σκοποί της Εκπαίδευσης Φυσικών Επιστημών Βασικές Θεωρίες Μάθησης των Φυσικών Επιστημών Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η θέση των Φ.Ε και της Γεωλογίας Φυσικές επιστήμες Γεωλογία 1 Εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πώς σκέφτονται οι άνθρωποι; Προσέγγιση επεξεργασίας πληροφοριών Γνωστική ανάλυση του έργου (λύση προβλήµατος, κατανόηση κειµένου, επικοινωνία, κλπ.) σε επιµέρους νοητικές διεργασίες, δεξιότητες και γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Η Μάθηση. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

Η Μάθηση. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com Η Μάθηση Κατά τον H.Roth μάθηση είναι: Η βελτίωση ή απόκτηση νέων μορφών συμπεριφοράς και ικανοτήτων. Κατά τον R.Gagne μάθηση είναι: Η διαδικασία που υποβοηθάει τους οργανισμούς να τροποποιήσουν τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Μαρία Στρατογιαννάκου Βάσια Γαρταγάνη Ιδιωτικό Νηπιαγωγείο Ε.Κοκκώνη Ητεχνολογίακηανάπτυξητου παιδιού Τα παιδιά χρειάζονται τη διαμεσολάβηση νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες Μάθησης και ΤΠΕ Συμπεριφορισμός

Θεωρίες Μάθησης και ΤΠΕ Συμπεριφορισμός Θεωρίες Μάθησης και ΤΠΕ Συμπεριφορισμός 3 ο Κεφάλαιο Κόμης, Β. (2004), Εισαγωγή στις Εφαρμογές των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση, Αθήνα, Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών 1/46 Σκοπός Μπιχεβιορισμός Η συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΑΘΗΣΗΣ Θεωρία και Πράξη στη διδασκαλία τεχνικών γνώσεων 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ευρωπαϊκές εξελίξεις Ποια παιδαγωγική για το νέο ΕΛ; Σε ποια θεωρία στηρίζεται; Πώς εφαρμόζεται στην πράξη; 2 Ατζέντα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ. Copyright 2008: Ε. Ελληνιάδου, Ζ. Κλεφτάκη, Ν.

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ. Copyright 2008: Ε. Ελληνιάδου, Ζ. Κλεφτάκη, Ν. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ Copyright 2008: Ε. Ελληνιάδου, Ζ. Κλεφτάκη, Ν. Μπαλκίζας Επιμέλεια εξώφυλλου: Ν. Μπαλκίζας Learning Theories (2008) Η επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών

Μάριος Γούδας. Ηθική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό. αναφορά σχετικών παραδειγµάτων αθλητών, µαθητών ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 10 Ηθική ανάπτυξη στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Ηθική ανάπτυξη - ορισµοί - ηθική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Tεχνητή Νοημοσύνη Εφαρμογές

Tεχνητή Νοημοσύνη Εφαρμογές ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Tεχνητή Νοημοσύνη Εφαρμογές ΠΛΗ31 ΠΑΤΡΑ 2003 Πριν αρχίσετε τη μελέτη του έντυπου αυτού, είναι απαραίτητο να διαβάσετε προσεκτικά τον

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 9 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 9 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 9 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να ορίζουν τι

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΕΙΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ: ΚΙΝΗΤΡΑ, ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ, ΣΥΝΕΙ ΗΣΗ

ΕΠΕΚΤΕΙΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ: ΚΙΝΗΤΡΑ, ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ, ΣΥΝΕΙ ΗΣΗ ΕΠΕΚΤΕΙΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ: ΚΙΝΗΤΡΑ, ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ, ΣΥΝΕΙ ΗΣΗ Γιατί µερικοί άνθρωποι είναι ριψοκίνδυνοι ενώ άλλοι φοβούνται; Τι τους κινεί για να συµπεριφερθούν µε τους τρόπους που συµπεριφέρονται;

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα:

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011 Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: α) Πτυχιούχοι Τμημάτων Α.Ε.Ι. εσωτερικού και ισοτίμων ιδρυμάτων του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή Γιατίδιατυπώνονταιθεωρίεςγιατην ανάπτυξη; Γιατί η παρατήρηση της συµπεριφοράς (τόσοτωνπαιδιώνόσοκαιτωνενηλίκων) προκαλείενδιαφέρονταερωτήµατα. Oπως. είχνουµεσεέναπαιδί

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ»

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» - Κρυπτογραφία είναι - Κρυπτανάλυση είναι - Με τον όρο κλειδί. - Κρυπτολογία = Κρυπτογραφία + Κρυπτανάλυση - Οι επιστήµες αυτές είχαν

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 10ο ΜΕΡΟΣ Γ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ

ΜΑΘΗΜΑ 10ο ΜΕΡΟΣ Γ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΜΑΘΗΜΑ 10ο ΜΕΡΟΣ Γ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ Πρόσφατες εργασίες έχουν αποδείξει ότι στη μνήμη παρεμβαίνουν πολλές περιοχές του εγκεφάλου Παρ όλα αυτά, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι μνήμης και ορισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Η γνώση προκύπτει μέσα από την επανάληψη της μαθημένης συμπεριφοράς. Για τη μάθηση απαιτούνται γνωστικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ με τη βοήθεια του λογισμικού Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Νοέμβριος 2013 0 ΤΙΤΛΟΣ ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΑΚΕ ΑΘΗΝΑΣ ΠΕ 60/70

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΑΚΕ ΑΘΗΝΑΣ ΠΕ 60/70 ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΑΚΕ ΑΘΗΝΑΣ ΠΕ 60/70 Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εργαστήριο Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος.

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Προσοχή Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Ηπροσοχήεµπλέκεται στην επιλογή των στοιχείων του περιβάλλοντος που επιθυµούµε να επεξεργαστούµε, και παράλληλα στην αγνόηση στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας κατά τη νηπιακή ηλικία είναι οι 2 αναπτυξιακές κρίσεις στην αρχή της περιόδου η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ. ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ και ΤΠΕ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ. ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ και ΤΠΕ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ και ΤΠΕ Ελένη Σταματοπούλου, ΠΕ 70 Δραστηριότητα 2 - Επιμόρφωση Επιμορφωτών Β επιπέδου ΠΑΚΕ Αθήνας, Δεκέμβριος 2011 Συστημική θεωρία «Η επιστημονική αλήθεια είναι πολλαπλή,

Διαβάστε περισσότερα