Σοφοκλέους Οιδίπους τύραννος, μτφρ. Φώτου Πολίτη, Ίκαρος.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σοφοκλέους Οιδίπους τύραννος, 1268-1274. μτφρ. Φώτου Πολίτη, Ίκαρος."

Transcript

1 Ἀποσπάσας γὰρ εἱμάτων χρυσηλάτους περόνας ἀπ αὐτῆς, αἷσιν ἐξεστέλλετο, ἄρας ἔπαισεν ἄρθρα τῶν αὑτοῦ κύκλων, αὐδῶν τοιαῦθ, ὁθούνεκ οὐκ ὄψοιντό νιν οὔθ οἷ ἔπασχεν οὔθ ὁποῐ ἔδρα κακά, ἀλλ ἐν σκότωι τὸ λοιπὸν οὓς μὲν οὐκ ἔδει ὀψοίαθ, οὓς δ ἔχρηιζεν οὐ γνωσοίατο. Σοφοκλέους Οιδίπους τύραννος, Σπάζει αυτός τις χρυσές πόρπες, που εκράτουν το φόρεμά της, τις αρπά και μπήγει τις βελόνες στις κόγχες των ματιών του σκούζοντας: «Να μη δήτε ποτέ σας τα όσα έπαθα φριχτά, κι όσα έχω κάνει, σε σκοτάδι να βλέπω όσους δεν πρέπει, να μη νιώθω όσους ποθούσα να ξέρω». μτφρ. Φώτου Πολίτη, Ίκαρος. Το θάρρος να μην κρατάς κανένα ερώτημα στην καρδιά σου είναι αυτό που φτιάχνει τον φιλόσοφο. Αυτός οφείλει να εξομοιώνεται τον Οιδίποδα του Σοφοκλή, ο οποίος, αναζητώντας να εξιχνιάσει το φρικτό του πεπρωμένο, ασίγαστος ερευνά ακόμη κι όταν διαισθάνεται πως από τις απαντήσεις θα προκύψει για τον ίδιο η πιο αποτρόπαια. Όμως σ αυτό το σημείο οι περισσότεροι φέρουν μέσα τους την Ιοκάστη που εκλιπαρεί στο όνομα όλων των θεών τον Οιδίποδα να μη διερευνήσει πιο πέρα: και οι περισσότεροι ενδίδουν στα λόγια της και γι αυτό η Φιλοσοφία βρίσκεται εκεί που βρίσκεται. Από επιστολή του Σοπενχάουερ στον Γκαίτε, , που αναφέρεται από τον Ferenczi στο First Contributions to Psycho-Analysis.

2 ΟΙΔΙΠΟΥΣ Σημείωμα των εκδοτών Ζούμε μία εποχή μείζονος σύγχυσης ταυτότητας, ταυτίσεων και αξιών, με ανθρώπινο πόνο που μπορεί να φθάνει μέχρι την απόγνωση. Η Ψυχανάλυση καλείται ν αντιμετωπίσει τα φαινόμενα αυτά, που διηθούν τον ψυχισμό, με ευαισθησία και στράτευση και ν αναζητήσει τρόπους να συμμετέχει ενεργά στα κοινωνικά δρώμενα. Τίθενται βέβαια δύσκολα ερωτήματα στην Ψυχανάλυση. Η επικέντρωση της ψυχαναλυτικής μεθόδου στην ενδοψυχική πραγματικότητα του αναλυόμενου και στη δράση του ασυνειδήτου και η δέσμευση του αναλυτή από την ουδετερότητα και την εγκράτεια του αναλυτικού πλαισίου καθορίζουν τη λειτουργία του. Η εξωτερική πραγματικότητα κατά τη διάρκεια μίας ανάλυσης αναμένεται ν αναλύεται με τους όρους του ασυνειδήτου και όχι με τους όρους της κοινωνικής πραγματικότητας. Η θεσμική Ψυχανάλυση επίσης επηρεάζεται ουσιαστικά από τις λειτουργίες του αναλυτικού πλαισίου, τις οποίες άλλωστε οφείλει να κατοχυρώνει και να αναδεικνύει. Η συνεργασία της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας με τους Γιατρούς του Κόσμου και η προσφορά της δυνατότητας της αναλυτικής θεραπείας σε πληττόμενες ομάδες του πληθυσμού είναι βήματα στη σωστή κατεύθυνση και οφείλουν να διευρυνθούν. Ο Οιδίπους συνεχίζει την προσπάθειά του να προσφέρει έναν λιτό και μεστό αναλυτικό λόγο, να αναδείξει τη δυνατότητα της Ψυχανάλυσης να αποδώσει με αξιοπιστία και θεραπευτική προοπτική ουσιαστικές πλευρές της ανθρώπινης συνθήκης. Το κεντρικό θέμα αυτού του τεύχους είναι Ουδετερότητα και Διαδραμάτιση και, όπως ήδη αναφέραμε, άπτεται μίας ευαίσθητης πλευράς της αναλυτικής πράξης. Η Λήδα Ξενάκη ανοίγει το εκπαιδευτικό μέρος με τις απόψεις του Freud και άλλων σημαντικών θεωρητικών για την ουδετερότητα και την εγκράτεια, και στη συνέχεια η Αναστασία Αναστασοπούλου και ο Χρήστος Χομπάς μάς προσφέρουν μία εποπτική εικόνα της σχέσης της ουδετερότητας με τη διαδραμάτιση. Οι αναγνώστες των δύο αυτών άρθρων θα έχουν τη δυνατότητα να σχηματίσουν μία περιεκτική άποψη για την ουσία και την ιστορική εξέλιξη των όρων αυτών στην Ψυχανάλυση. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι στον Αναλυτή στη Συνεδρία φιλοξενούμε τον Henry Smith, έναν από τους σημαντικότερους εισηγητές της Διαδραμάτισης στην Ψυχανάλυση. Τις κλινικές περιπτώσεις του σχολιάζουν οι Δημήτρης Τζάκσον και Σάββας Σαββόπουλος, προσφέροντας και αυτοί δικό τους κλινικό υλικό. Με τον τρόπο αυτόν η θεωρία συναντά την κλινική πράξη και το παρόν τεύχος του Οιδίποδα προσφέρει μία ουσιαστική εμβάθυνση στο θέμα. Συγγενής είναι ο Διάλογος του Βασίλη Δημόπουλου και του Αθανασίου Αλεξανδρίδη με θέμα το «Εγώ», αυτό που διαχειρίζεται την ουδετερότητα και τη διαδραμάτιση. Στις Συνομιλίες o Νίκος Λαμνίδης συνομιλεί με τον κατ εξοχήν εκπρόσωπο της Νευροψυχανάλυσης, τον Mark Solms. Πρόκειται για ένα θέμα που δεν αφήνει κανέναν αδιάφορο 2 ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII

3 ΟΙΔΙΠΟΥΣ είτε είναι ενθουσιώδης θιασώτης είτε έντονα σκεπτικιστής. Ένα πρελούδιο στο διεθνές συνέδριο της Νευροψυχανάλυσης που θα πραγματοποιηθεί τον προσεχή Ιούνιο στην Αθήνα. Στα Κλινικά και Θεωρητικά ο Γιάννης Κόντος μάς παρουσιάζει τη σκηνική λειτουργία του Εγώ κατά Argelander, με κλινικές αναφορές, και ο Χρήστος Ιωαννίδης ένα θεωρητικό κείμενο για τη Διϋποκειμενικότητα. Δύο ουσιαστικές συνεισφορές στο κεντρικό θέμα του τεύχους. Στη συνέχεια ο Γιώργος Σταθόπουλος παρουσιάζει ένα θεωρητικό κείμενο για την παθο-υποχονδρία, έναν όρο που εμπνέεται από την παθονεύρωση του Ferenczi. Και το τμήμα αυτό ολοκληρώνεται με την περιεκτική παρουσίαση των απόψεων του De M Uzan, έναν από τους σημαντικότερους ψυχαναλυτές του προηγούμενου αιώνα, από τον Πέτρο Κεφάλα. Ο Απόστολος Βαλτάς γράφει για τις Επιστήμες και Τέχνες ένα εμβριθές και αισθητικά ενδιαφέρον άρθρο για τον Κρόνο του Francisco de Goya. Η Αρετή Σπυροπούλου συνεχίζει με ανάλογο τρόπο με τη Μ.Α.Ι.Ρ.Ο.Υ.Λ.Α., έναν θεατρικό μονόλογο της Λένας Κιτσοπούλου. Στον Κινηματογράφο έχουμε τη Melancholia του Lars von Trier από τον Δημήτρη Αναστασόπουλο και τις Άλπεις του Γιώργου Λάνθιμου από τους Γρηγόρη Μανιαδάκη και Γρηγόρη Βασλαματζή. Τέλος, στα Βιβλία έχουμε το Ο John Bowlby και η Θεωρία του Δεσμού του Jeremy Holms, από τη Βασιλική Αδαμίδου, τη Θηλυκή Καταγωγή της Σεξουαλικότητας του Jacques André, από την Έλενα Κοσμά, την Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία Μακράς Διαρκείας του Glen Gabbard, από τον Κωνσταντίνο Ασημακόπουλο και την Ψυχαναλυτική Προσέγγιση των Σωματικών Νοσημάτων του Claude Smadja, από την Πολυτίμη Ζέη. Οι παρουσιάσεις των βιβλίων, κείμενα με αυτονομία και αρτιότητα, θα δώσουν στους αναγνώστες μας τη δυνατότητα για ουσιαστική επαφή με το αντικείμενο που πραγματεύονται. Ευχαριστούμε όλους τους συνεργάτες για τη συμμετοχή τους και τη συνεργασία τους στο συχνά επίπονο review process, απαραίτητο όμως για να προσφέρουμε έναν μεστό ψυχαναλυτικό λόγο. Ιωάννης Βαρτζόπουλος Νίκος Λαμνίδης ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII 3

4 Περιεχόμενα Σημείωμα των εκδοτών 2 Συνομιλία Mark Solms 5 Διάλογος των Βασίλη Δημόπουλου και Αθανάσιου Αλεξανδρίδη με θέμα το Εγώ 24 Ο αναλυτής στη συνεδρία Henry Smith Συνεχής Διαδραμάτιση (Continuous Enactment): Η Επίδρασή της στη Σκέψη του Αναλυτή και ο Ρόλος της στη Θεραπευτική Διαδικασία 37 Σχολιάζουν οι Δημήτρης Τζάκσον και Σάββας Σαββόπουλος 52 Εκπαιδευτικά Εγκράτεια και Ουδετερότητα Λήδα Ξενάκη 68 Η ιστορική πορεία από την Εκδραμάτιση έως τη Διαδραμάτιση και η σχέση τους με την Ουδετερότητα Αναστασία Αναστασοπούλου και Χρήστος Χομπάς 89 Κλινικά και θεωρητικά Η σκηνική λειτουργία του Εγώ κατά Argelander Γιάννης Κόντος 111 Περί Διϋποκειμενικότητας Χρήστος Ιωαννίδης 118 Μια ειδική περίπτωση παθονεύρωσης: η παθο-υποχονδρία Γιώργος Σταθόπουλος 128 Το ψυχαναλυτικό έργο του Michel de M Uzan Πέτρος Κεφάλας 146 Επιστήμες και Τέχνες Ο Κρόνος και ο Francisco de Goya Απόστολος Βαλτάς 173 Μ.Α.Ι.Ρ.Ο.Υ.Λ.Α. της Λένας Κιτσοπούλου. Ο περίκλειστος κόσμος της ιδιωτικής καταστροφικότητας Αρετή Σπυροπούλου 189 Βιβλίa (Επιμέλεια Κώστας Ζερβός) Ο John Bowlby και η Θεωρία του Δεσμού του Jeremy Holms Βασιλική Αδαμίδου 193 Η θηλυκή καταγωγή της σεξουαλικότητας του Jacques André Έλενα Κοσμά 200 Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία Μακράς Διαρκείας του Glen.O. Gabbard Κωνσταντίνος Ασημακόπουλος 208 Ψυχοσωματικά παράδοξα: Ψυχαναλυτική προσέγγιση των σωματικών νοσημάτων του Claude Smadja Πολυτίμη Ζέη 212 Κινηματογράφος (Επιμέλεια Γρηγόρης Μανιαδάκης) Άλπεις, Ή το λευκό πένθος. Άλπεις, του Γιώργου Λάνθιμου Γρηγόρης Μανιαδάκης και Γρηγόρης Βασλαματζής 220 Η ποίηση του τέλους. Melancholia, του Lars Von Trier Δημήτρης Αναστασόπουλος 223 ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΙV 4

5 Συνομιλία με τον Mark Solms Η συνομιλία του Mark Solms (S) με τον Νίκο Λαμνίδη (Λ) έγινε τηλεφωνικώς (Λονδίνο - Αθήνα) το απόγευμα της Τετάρτης 1 Φεβρουαρίου Λ: Mark, έγινες ψυχαναλυτής στο μέσον μίας νευροεπιστημονικής διαδρομής ή η Ψυχανάλυση ήταν πρωταρχική επιλογή σου; S: Ενδιαφερόμουν για τον εγκέφαλο, για τις ψυχικές λειτουργίες του εγκεφάλου. Έκανα τη νευροψυχολογική εκπαίδευσή μου στη Νότια Αφρική. Όσο προχωρούσε αυτή O Mark Solms είναι διδάσκων αναλυτής της Βρετανικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας και της Ψυχαναλυτικής Ομάδας Μελέτης της Νοτίου Αφρικής. Είναι καθηγητής Νευροψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Cape Town. Είναι επίσης, μαζί με τον Jaak Panksepp, ιδρυτής και επικεφαλής της Διεθνούς Εταιρείας Νευροψυχανάλυσης. Εκτός από τον μεγάλο κατάλογο δημοσιεύσεων και βιβλίων που εξέδωσε μεταξύ των οποίων το βιβλίο του The Brain and the Inner World μεταφράστηκε σε 12 γλώσσες ο Mark Solms ετοιμάζει την επανέκδοση των Απάντων του Sigmund Freud, μία νέα Standard Edition. Φέτος τιμήθηκε με την υψηλή ψυχαναλυτική διάκριση του Sigourney Award. Θα μιλήσει στην Αθήνα, στο 13ο Διεθνές Συνέδριο Νευροψυχανάλυσης, στις 14 & 16 Ιουνίου Μετάφραση Νίκος Λαμνίδης. Interview with Mark Solms Mark Solms (S) telephone interview to Nikos Lamnidis (L) took place on Wednesday afternoon, 1 Feb L: Mark, did you become a psychoanalyst in the midway of your neuroscientific path or was Psychoanalysis a primary choice for you? S: I was interested in the brain, in the mental functions of the brain. I did my Mark Solms is a training analyst of the British Psychoanalytical Society and the South Africa Study Group. He is a professor of Neurospychology in the University of Cape Town. Together with Jaak Panksepp he is founder and president of the International Neuropsychoanalysis Society. Apart from the long list of publications his book, The Brain and the Inner World, has been translated into 12 languages Solms runs research in the Arnold Pfeiffer Centre for Neuropsychoanalysis in New York and is also preparing the revised Standard Edition of Sigmund Freud works, the neurological papers included. This year Mark Solms has been honoured with the Sigourney Award. ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII 5

6 ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ η εκπαίδευση ένιωθα απογοήτευση για το πόσο αποκλεισμένος ήταν ο ψυχισμός. Υπήρχε πολύ περιορισμένη εστίαση σε ό,τι αφορούσε τις ψυχικές λειτουργίες. Κοιτάζαμε μόνον γλώσσα, μνήμη, αντίληψη και κινητικές δεξιότητες αλλά πράγματα όπως συναισθήματα, κίνητρα και προθετικότητα, εκείνα δηλαδή τα περιεχόμενα του νου που έχουν σημασία, ήταν αποκλεισμένα από την επιστημονική Νευροψυχολογία, τότε που εγώ εκπαιδεύτηκα, δηλαδή στα τέλη του 70 και στις αρχές του 80. Και πράγματι, όταν μιλούσα με τον καθηγητή μου, τον πιο κοντινό μου άνθρωπο, και τον ρωτούσα γι αυτά, μου έδινε ένα είδος φιλικής συμβουλής να μην κάνω τέτοιες ερωτήσει γιατί αυτό θα βλάψει την καριέρα μου... Μετά παρακολούθησα ένα σεμινάριο, που διδασκόταν στο τμήμα της Φιλοσοφίας, πάνω στην Ερμηνεία των Ονείρων 1 του Freud. Ήταν σεμινάριο ανοιχτό σε όλα τα τμήματα. Αυτός που δίδασκε στο σεμινάριο έκανε αναφορές και στο Σχέδιο 2, γιατί ήταν αναγκαίο για να εξηγηθούν ορισμένα σημεία του κεφαλαίου 7 (της Ερμηνείας των Ονείρων). Έτσι με συνάρπασε ο Freud. Λ: Θυμάσαι το όνομα αυτού του δασκάλου της Φιλοσοφίας; S: Λέγεται Jean-Pierre Delport. Λ: Ο Delport ήταν λοιπόν αυτός που πρώτος σε οδήγησε στο να κάνεις συνδέσεις ανάμεσα στη Νευροψυχανάλυση και στον Freud; S: Δεν επεδίωκε να κάνει συνδέσεις. Απλώς έκανε το μεταπτυχιακό σεμινάριο Φιλοσοφίας πάνω στον Freud και εγώ το παρακολούθησα σαν φοιτητής της Νευροψυχολογίας. 1. Σ.τ.Ε. Freud, S. (1900). The Interpretation of Dreams. S.E. 4 & Σ.τ.Ε. Freud, S. (1950 [1895]). Project for a Scientific Psychology. S.E. 1 training in Neuropsychology in South Africa. I was trained in that field and felt frustrated by how much of the mind was excluded. There was a very narrow focus on what constituted mental functions. We looked only at language and memory and perception and skilled movement but things like emotions and motivation and intentionality, the real stuff of the mind, was excluded from scientific Neuropsychology when I trained, which was in the late 70s and early 80s. And in fact, when I spoke with my professor, the person I was closest to and asked him questions about this aspect of things, he gave me sort of a kindly advice that you shouldn t ask question like that, it s bad for your career. Then, I attended a seminar that was taught in the Philosophy department on Freud s Interpretation of Dreams. It was an open seminar, open to all departments. The person who led the seminar made also references to the Project because this was sort of necessary in order to explain aspects of chapter 7 (of the Interpretation of Dreams). So I became fascinated with Freud through that. L: Do you remember the name of this Philosophy lecturer? S: His name is Jean-Pierre Delport. L: So, it was Delport who first guided you towards making links between Neuropsychology and Freud? S: He wasn t trying to form links. He was just leading the postgraduate seminar in the Philosophy department on Freud and I attended it as a Neuropsychology student; anyone was allowed to attend it. And what he was 6 ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII

7 Συνομιλία με τον Mark Solms Ο καθένας μπορούσε να το παρακολουθήσει. Και αυτό που έλεγε στο σεμινάριο για το Σχέδιο του Freud μ έκανε να σκεφτώ ότι εδώ επρόκειτο για κάποιον που όντως προσπαθούσε να φέρει τον ψυχισμό μέσα στην επιστήμη. Το βρήκα αληθινά ενδιαφέρον και μετά πήγα στον καθηγητή μου της Νευροψυχολογίας και τον ρώτησα: Τι σκεφτόμαστε σήμερα για όλα αυτά; Πώς καταλαβαίνουμε σήμερα τους εγκεφαλικούς μηχανισμούς που υπόκεινται αυτών των πραγμάτων για τα οποία έγραφε ο Freud στο «Σχέδιο» πριν από εκατό χρόνια; Και μου απάντησε: Όχι, όχι! Ξέρεις, δεν τα κοιτάμε πλέον αυτά! Λ: Κατά κάποιον τρόπο «μην τα αγγίζεις»... S: Ναι. Και μετά συνέχισα και εργάστηκα στη Νευροψυχολογία, στη Νότια Αφρική βρήκα δουλειά σε ένα μεγάλο νοσοκομείο, που έδινε ειδικότητα. Αλλά την εποχή εκείνη, αν ήσουν λευκός άνδρας, έπρεπε να πας στον στρατό η θητεία στον νοτιοαφρικανικό στρατό ήταν υποχρεωτική για τους λευκούς άνδρες. Δοκίμασα λοιπόν κάθε δυνατή μέθοδο για να μην πάω στρατό αλλά φάνηκε ότι ήταν αδύνατο. Και τότε έφυγα από τη Νότιο Αφρική. Λ: Έφυγες από τη Νότιο Αφρική για να αποφύγεις τον στρατό! S: Ναι, ο κύριος λόγος που έφυγα ήταν να αποφύγω τον στρατό. Λ: Καταλαβαίνω. Και βρέθηκες στο Λονδίνο... S: Βρέθηκα στο Λονδίνο. Στη Νότιο Αφρική εργαζόμουν στο τμήμα Νευροχειρουργικής και έτσι μετακινήθηκα στο τμήμα Νευροχειρουργικής του Royal London Hospital και εκεί εργαζόμουν τη μέρα ενώ το απόγευμα έκανα την ψυχαναλυτική μου εκπαίδευση. Και πράγματι ήταν μία ζωή τύπου Τζέκιλ και Χάιντ αλλά ο λόγος που εκπαιδεύτηκα στην Ψυχανάλυση ήταν γιατί ήθελα να φέρω τη Νευροψυχολογία πιο κοντά σ αυτήν την προsaying in this seminar about Freud s Project made me think that here was somebody who actually was trying to bring into science the whole mind; all of the rich knitted complexity of mental life. I found it really interesting and then I went to my Professor in Neuropsychology and asked: What do we think in our days about all this? What are the brain mechanisms, as we understand them now, underlying those things that Freud was writing about in the Project, a hundred years ago? And he said to me: No, no! We don t look at those things anymore, you know! L: Don t touch these things in a way S: Yes. And then I went on working in Neuropsychology in South Africa; I took a job at one of the big teaching hospitals there. But in those days if you were a white male, you had to go into the army; it was obligatory for white males to serve in the South African Army. And so, I used every method that I could, to stay out the army; but eventually it was impossible. And that s when I left South Africa. L: So you left South Africa, in order to avoid the army! S: Yes the main reason I left was to avoid the army. L: I see. And so you found yourself in London S: I found myself in London. In South Africa I was working in the department of Neurosurgery and I transferred to the department of Neurosurgery at the Royal London Hospital and I worked there during the day and then I did my ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII 7

8 ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ σέγγιση του νου ήθελα να κομίσω αυτήν την πολύ πιο σύνθετη, πολύ πιο εκλεπτυσμένη, πολύ πιο πραγματική και ρεαλιστική εικόνα του νου. Όταν εκπαιδεύτηκα στην ανάλυση, αλλά και όσο ήμουν ακόμη στην ψυχαναλυτική εκπαίδευση, στο Λονδίνο, ήταν φανερό ότι η κατεύθυνση της εργασίας μου ήταν προς το να ψάξω να βρω συνδέσεις ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις και έκτοτε αυτό κάνω. Λ: Αλλά τότε άρχισες να βλέπεις τα πράγματα από την άλλη πλευρά του παραθύρου, την ψυχαναλυτική. S: Έτσι είναι. Λ: Και τότε, υποθέτω, διαπίστωσες ότι και οι ψυχαναλυτές δεν είχαν επαρκή αντίληψη ή ιδέα για το πώς δουλεύει ο νους! S: Να τι με εξέπληξε: φαινόταν σαν η στάση του Freud να ήταν ας πάρουμε ό,τι είναι δυνατόν από τις νευρολογικές επιστήμες και όπου δεν υπάρχει πληροφορία τότε ας επινοούμε εξ ιδίων ποτέ δεν φάνηκε να λέει ας το επιχειρήσουμε εξ ιδίων, μόνο και μόνο επειδή έτσι μας αρέσει το επιχείρησε με τον τρόπο αυτόν μόνο και μόνο επειδή είμαστε (εκ των πραγμάτων) υποχρεωμένοι! Όταν υπήρχε πληροφορία διαθέσιμη από άλλους κλάδους ο Freud δεν την άφηνε και πάντα τη χρησιμοποιούσε σαν σημείο εκκίνησης. Φαίνεται ότι έκτοτε η στάση αυτή άλλαξε, ότι οι ψυχαναλυτές όντως αντιτίθενται στο να γνωρίσουν ό,τι μάθαμε στα περασμένα εκατό χρόνια! Και μάθαμε πολλά, ιδίως τις τελευταίες δεκαετίες. Τις δεκαετίες του 70, 80 και 90 υπήρξε τεράστια ανάπτυξη γνώσης, με νευροεπιστημονική προέλευση, σχετικά με ουσιώδεις πλευρές του νου. Και φαίνεται ότι, αντίθετα με τον Freud, η δική μας γενιά ψυχαναλυτών δεν είμαστε (ή, καλύτερα, δεν ήμασταν, μέχρι πρόσφατα) διατεθειμένοι να ενδιαφερθούμε για τα ευρήματα αυτά. psychoanalytic training in the evening. And it really was like a Jekyll and Hyde sort of life; but the reason I trained in Psychoanalysis was because I wanted to bring Neuropsychology closer to that approach of the mind; I wanted to bring in this much more complex and much more sophisticated and much more real, realistic picture of the mind. Once I trained in analysis, and even while I was in the psychoanalytic training in London, it was obvious that the direction of my own work was to try to find the links between these two approaches, and this is what I did ever since. L: But then you began to see things for the other side of the window, the psychoanalytic one. S: That s right. L: And then, I suppose, you realized that also psychoanalysts did not have a sufficient perception or idea of how the mind works! S: What surprised me: It seemed as if Freud s attitude was let s take what we can from the Neurological sciences and then, where there is no information, then we have to do it by ourselves; he never seemed to be saying lets do it by ourselves just because we want to; he did this only because we have to! When information was available from other disciplines, Freud always took it, always used it as a starting point. Ιt seems that since then this attitude has changed, that analysts are really opposed to knowing what has been learned in the intervening one hundred years! And a lot has been learned, especially in the last few decades. In the 70s, 80s and 90s, there was an enormous 8 ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII

9 Συνομιλία με τον Mark Solms Λ: Ποιοι νομίζεις ότι είναι οι κύριοι λόγοι που είναι τόσο δύσκολο για τον ψυχαναλυτικό κόσμο να παρακολουθήσει τα νέα αυτά ευρήματα; S: Νομίζω ότι πρόκειται για μία σειρά διαφορετικών παραγόντων. Πιθανόν ο κυριότερος συνίσταται στο ότι στο μέσον του 20ού αιώνα αναπτύχθηκαν δύο αντιθετικές προσεγγίσεις του νου: η όλη φαρμακολογική προσέγγιση του νου δεν ήταν απλώς μέρος της Ψυχιατρικής ήταν μία αντιθετική οπτική, ήταν τρόπον τινά εναντίον της Ψυχανάλυσης... Υπήρχε ένα είδος αντιπαλότητας ή ακόμη και εχθρότητας ανάμεσα στην οργανική, βιολογική Ψυχιατρική αφενός και στην Ψυχανάλυση αφετέρου. Δεν νομίζω ότι ήταν έτσι η στάση του Freud Αν δούμε τη δουλειά του Freud, σε πολλά σημεία λέει ότι μια μέρα θα καταστεί δυνατό να κατανοήσουμε τη νευροχημεία όλων αυτών. Ο Freud φάνει μέχρι του να πει ότι μία μέρα θα καταστεί όντως δυνατό να αλλάξουμε ποσοτικούς παράγοντες των ενορμήσεων με άμεση χημική θεραπεία. Ο Freud δεν την έβλεπε με αντιπαλότητα (τη νευροχημική οπτική) την έβλεπε μάλλον σαν μιαν άλλη πλευρά, μιαν άλλη πηγή πληροφοριών καθώς και σαν τρόπο επίδρασης στη ζωή του νου. Αλλά στη διάρκεια του 20ού αιώνα οι δύο αυτές προσεγγίσεις εξελίχθηκαν σε αντιθετικές προσεγγίσεις, σε αντιπάλους, σε ομάδες που αντιστρατεύονται αντί να στηρίζουν ή να συμπληρώνουν η μία την άλλη. Αλλά πιστεύω ότι ένας άλλος παράγων είναι και το ότι η Ψυχανάλυση απομακρύνθηκε γενικότερα από την Ιατρική. Πολλοί που είναι ψυχαναλυτές στην Ευρώπη είναι κάπως διαφορετικά τα πράγματα στην Αμερική δεν είχαν ιατρικό υπόβαθρο και δεν είχαν και κανενός είδους επιστημονικό υπόβαθρο. Έτσι νομίζω ότι όσο και να εμπλούτισε την Ψυχανάλυση το να έχει ανθρώπους από τις ανθρωπιστικές επιστήμες κ.λπ., για τους αναλυτές αυτούς ήταν πολύ πιο δύσκολο growth of knowledge about important aspects of the mind coming from the Neurosciences. And it seemed that, unlike Freud, our generation of analysts, we are (or, better, were until very recently) not interested in that. L: Which do you think are the main reasons that it is so difficult for the psychoanalytic world to follow these new findings? S: I think it s a number of different factors. Probably the main one is that at the middle of the 20th century, two competing approaches to the mind had developed: The whole pharmacological approach to the mind was not just part of Psychiatry; it was an opposing view, it was sort of against Psychoanalysis There was a kind of rivalry or even hostility between organic, biological Psychiatry on the one hand and Psychoanalysis on the other. I don t think that this was Freud s attitude If we look at Freud s work, he said in many places that one day it would be possible for us to understand the neurochemistry of all of this. Freud even says that one day it would be possible to actually change quantitative factors in the drives by direct chemical treatment. Freud didn t see it as an enemy; just as another aspect, another source of information and a source of influence on the life of the mind. But during the 20th century, these two approaches had evolved into competing approaches, into rivals, into groups that opposed each other rather than supplemented or complemented each other. But I also think, a major factor was that Psychoanalysis moved away from ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII 9

10 ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ να κατανοήσουν την αξία της νευροεπιστημονικά θεμελιωμένης πληροφορίας και γνώσης ως προς το πώς λειτουργεί ο νους. Λ: Καταλαβαίνω. Οπότε... το 1999 μαζί με τον Jaak Panksepp εγκαινιάσατε τη Νευροψυχανάλυση σαν κλάδο και ταυτοχρόνως αρχίσατε να εκδίδετε το περιοδικό της Νευροψυχανάλυσης. S: Ναι, ναι. Λ: Και ακριβώς τον ίδιο χρόνο και αυτό είναι δική μου σύνδεση ο Otto Kernberg, ως πρόεδρος της IPA, απηύθηνε μία πολύ έντονη ειδοποίηση προς τον ψυχαναλυτικό κόσμο σε ό,τι αφορά την επείγουσα ανάγκη επαναπροσέγγισης Επιστήμης και Ψυχανάλυσης. Δεν βρίσκεις ότι υφίσταται μία ενδιαφέρουσα «σύμπτωση» ανάμεσα στις δύο αυτές κινήσεις; S: Ναι! Νομίζω πως ό,τι κάναμε, ο Jaak Panksepp και εγώ, αντικατόπτριζε μία αλλαγή του Zeitgeist δεν νομίζω ότι ήμασταν μόνοι εμείς με την πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα μας. Νομίζω ότι είχε σχέση με τις εξελίξεις στις Νευροεπιστήμες άρχισε από μέρους τους να υπάρχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα μεγάλα ερωτήματα του νου. Η εργασία του Eric Kandel 3 ήταν ένα παράδειγμα. Η Νευροεπιστήμη ανέπτυσσε πλέον τα εργαλεία και τα ευρήματα που θα την καθιστούσαν επαρκή να αρχίσει να προσεγγίζει τα ίδια ερωτήματα που συνιστούν το αντικείμενο της Ψυχανάλυσης. Έτσι πιστεύω ότι ήταν φυσικό επακόλουθο του τι συνέβαινε στον περίγυρο, τη δεκαετία του 90, το ν αρχίσουμε να ενδιαφερόμαστε οι μεν για τους δε, οι νευροεπιστήμονες και οι ψυχαναλυτές. Ο Eric Kandel είχε τους ίδιους, κοινούς λόγους με εμένα να ενδιαφέρεται, τους ίδιους λόγους 3. Σ.τ.Ε. Βλ. Χατζή, Χ., Πατεράκη, Ε. (2009). Η Μνήμη στην Ψυχανάλυση και στη Νευροεπιστήμη. Οιδίπους 2: Medicine generally. Many people who are psychoanalysts, in Europe it is a bit different in America didn t have a medical background and didn t have any kind of scientific background. So I think that, as much as it enriched Psychoanalysis to have people from the Humanities and so on, it was much more difficult for those analysts to understand the value of the neuroscientifically based information and knowledge as to how the mind works. L: I see. So in 1999 you with Jaak Panksepp inaugurated Neuropsychoanalysis as a field while you also started publishing the journal of Neuropsychoanalysis. S: Yes, yes. L: And at the very same year that s my linking Otto Kernberg, as IPA President, addressed a very strong statement towards the psychoanalytic world concerning the pressing need for a rapprochement between Science and Psychoanalysis. Don t you find that there is an interesting coincidence between these two moves? S: Yes, I think that what we were doing, Jaak Panksepp and me, was a reflection of the change in the Zeitgeist; I do not think that it was just us, having a very original idea. I think that it was because of developments in the Neurosciences; they were becoming more interested in the big questions about the mind. Eric Kandel s work is an example of that. Neuroscience was now developing the tools and the findings to be able to begin to approach the same questions that Psychoanalysis was dealing with. So I think that it was a short of 10 ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII

11 Συνομιλία με τον Mark Solms που είχε και ο Kernberg. Όλοι βλέπαμε ότι το κλίμα είχε πλέον ωριμάσει για να μας επιτρέψει έναν τέτοιο διεπιστημονικό διάλογο. Λ: Θα πάμε αργότερα στο ερώτημα κατά πόσον ελήφθη το μήνυμα αυτό και πώς ελήφθη από τον ψυχαναλυτικό κόσμο αλλά, προς το παρόν, για τους αναγνώστες μας που δεν είναι τόσο εξοικειωμένοι με τη Νευροψυχανάλυση, θα μπορούσες να αναφερθείς σε ένα ή δύο σημεία σύγκλισης ανάμεσα σε ψυχαναλυτικά συναχθείσες έννοιες και νευροεπιστημονικά ευρήματα; Μήπως το ερευνητικό έργο σου πάνω στα όνειρα είναι μία τέτοια περίπτωση; S: Νομίζω ότι η έρευνά μου πάνω στα όνειρα είναι ένα καλό παράδειγμα. Το όνειρα κατείχαν πάντοτε κεντρική θέση στην ψυχαναλυτική θεωρία τόσο κλινικά όσο και ιστορικά. Όπως έλεγε ο Freud, συνιστούν τη βασιλική οδό που οδηγεί στην κατανόηση του ασυνείδητου νου και αυτό είναι αναμφίβολο! Αλλά εξίσου, και πάντοτε από θεωρητικής απόψεως, στην ίδια τη θεμελίωση της ψυχαναλυτικής μεταψυχολογίας βρισκόταν η προσπάθεια του Freud να κατανοήσει τη ψυχολογία των ονείρων. Έτσι σκέφτηκα ότι τα όνειρα ήταν καλό σημείο εκκίνησης να προσπαθήσουμε δηλαδή να κατανοήσουμε ποιοι είναι οι εγκεφαλικοί μηχανισμοί του ονειρεύεσθαι έτσι ώστε να γίνει δυνατό να βρούμε ένα θεματικό αντικείμενο που θα χρησίμευε σαν ένα είδος στήλης της Ροζέτας, σαν μεταφραστικός δίαυλος μεταξύ των δύο πεδίων. Και έτσι η μεγάλη έρευνα για τους μηχανισμούς των ονείρων και για του ονειρεύεσθαι, που διεξήγαγα τη δεκαετία του 90, απεικόνιζε επαρκώς το τι, τότε, πήγαινε λάθος με τη Νευροψυχολογία και με τη Γνωστική Νευροεπιστήμη καθώς η τότε γνώση μας των εγκεφαλικών μηχανισμών του ονειρεύεσθαι εξακολουθούσε να βασίζεται σε μελέτες ζώων. Κανείς δεν είχε κάνει συστηματική διερεύνηση των συνεπειών, επί του ονειρεύεσθαι, της βλάβης διαφορετικών περιοχών του εγκεφάλου. Έβλεπαν μόνον τις συνέπειες επί του a natural consequence of what was happening around that time, in the 1990s, that we started becoming interested in each other: neuroscientists and psychoanalysts. Eric Kandel was interested for the same reasons that I was interested, for the same reasons that Kernberg was interested. We were all picking up that the atmosphere was now ripe for us to begin such a cross-discipline dialogue. L: We will come later to the question as to whether this message was received and how it was received by the psychoanalytic world, but for the moment, for our readers that are not so acquainted with Neuropsychoanalysis, could you briefly mention one or two areas of convergence between psychoanalytically inferred concepts and neuroscientific findings? Is your research on dreams such a case? S: I think my research on dreams is a good example. Dreams have always occupied a central place in psychoanalytical theory both historically and also clinically. They were, as Freud said, the royal road to the understanding of the unconscious mind, absolutely! But then, also theoretically, at the foundation of psychoanalytic Metapsychology was Freud s attempt to understand dream psychology. So, I thought that dreams was a good place to start, to try to understand what the brain mechanisms of dreaming are, as a way of being able to find a subject matter which could serve as a sort of Rosetta stone for translation between the two fields. And so the big study that I did of dream mechanisms and of dreaming, in the 90s, was a good illustration of what was wrong with Neuropsychology and Cog- ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII 11

12 ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ ύπνου REM, καθώς δεν μπορείς να μιλήσεις σε μία γάτα και συνεπώς δεν μπορείς να γνωρίζεις το παραμικρό για τα όνειρά της. Να τι εννοώ όταν λέω ότι την εποχή που εκπαιδευόμουν οι άνθρωποι στη Νευροψυχολογία και στις Γνωστικές Νευροεπιστήμες έδειχναν πολύ περιορισμένο ενδιαφέρον για τον νου. Και όταν διεξήγαγα τη μελέτη μου, αυτό που βρήκα ήταν ότι οι εγκεφαλικοί μηχανισμοί του ονειρεύεσθαι ήταν πολύ πιο ενδιαφέροντες, από ψυχολογικής απόψεως, απ όσο θα μπορούσαμε να μάθουμε μελετώντας ποντίκια και γάτες... και αυτό που βρήκαμε (επίσης) ήταν ότι οι εγκεφαλικοί μηχανισμοί που γεννούν τον ύπνο REM, δηλαδή πολύ αρχέγονες, αυτοματικές δομές του εγκεφαλικού στελέχους, δεν είναι οι (ίδιοι) μηχανισμοί που γεννούν τα όνειρα. Οι μηχανισμοί που γεννούν όνειρα είναι πολύ πιο ψηλά στον εγκέφαλο, στο λιμπικό 4 σύστημα και ειδικότερα στο ντοπαμινεργικό σύστημα που είναι βαθιά ριζωμένο στις ορέξεις μας, τους πόθους μας, τις ενστικτώδη ανάγκες και τα θέλω μας. Και αυτό ταίριαζε πολύ καλά με τη φροϋδική θεωρία των ονείρων και το ίδιο ίσχυε και για άλλες πλευρές αυτών που βρέθηκαν (με τα αποτελέσματα της έρευνάς μου) την εποχή εκείνη. Απλά να αναφερθώ σε δύο επιπλέον πράγματα: βρήκα ότι στα όνειρα υπάρχει παλινδρόμηση στο αντιληπτικό σύστημα συμβαίνει δηλαδή ακριβώς αυτό, μία παλινδρόμηση από τις κινητικές (εγκεφαλικές) δομές προς τις αντιληπτικές δομές και έτσι το όνειρο ψευδαισθητοποιείται και επίσης υπάρχει απενεργοποίηση των ανωτέρων τελεστικών, ορθολογικών τμημάτων του εγκεφάλου, του προμετωπιαίου φλοιού. Έτσι η εικόνα που ανέκυψε για το πώς μοιάζει ο εγκέφαλος στη διάρκεια του ονείρου ήταν παρόμοια με την εικόνα που είχε συνάγει ο Freud από 4. Σ.τ.Μ. Οσφρητικός φλοιός ή ρινεγκέφαλος, σύμφωνα με την παλαιότερη ορολογία πλέον προτιμάται η ορολογία επιχείλιο ή μεταιχμιακό ή στεφανιαίο σύστημα. nitive Neuroscience in those days, as our knowledge of the brain mechanisms of dreaming, in the 90s, was still based on animal studies. Nobody had done systematic investigation of the effects of damage to different parts of the brain on dreaming. They only looked at the effects on REM sleep, because you can t talk to a cat and thus you know nothing about its dreams. So this is what I mean when I say that at the time that I trained, people in Neuropsychology and Cognitive Neuroscience, really had a very narrow interest in the mind. And when I did that study, what I found was that the brain mechanisms of dreaming were much more interesting, psychologically, than we could ever learn from studying rats and cats and what we found was that the brain mechanisms that generate REM sleep, which are very primitive, automatic brain stem structures, are not the mechanisms that generate the dreams. The mechanisms that generate dreams are higher up in the brain, in the limbic system and in particular in a dopamine system, which is very profoundly rooted in our appetites, our desires, our instinctual needs and wants. And so this fitted very well with Freudian dream theory, as did other aspects of what was found at that time. I will just mention two other things: I found that in dreams there is a regression onto the perceptual system; this is what happens, a regression away from motor structures towards perceptual structures, this is how the dream is hallucinated and also that there is a deactivation of the higher executive, rational parts of the brain, the prefrontal cortex. So the picture that emerged, of what 12 ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII

13 Συνομιλία με τον Mark Solms την ψυχαναλυτική παρατήρηση. Ότι δηλαδή (στη διάρκεια του ονείρου) για τις ανώτερες ρυθμιστικές δομές κλείνει ο διακόπτης, ότι τα ενστικτώδη, επιθυμητικά, ενορμητικά συστήματα είναι με τους διακόπτες ανοιχτούς, και μάλιστα με υψηλή ένταση, ότι υπάρχει παλινδρόμηση σε αντιληπτικά συστήματα και σε ψευδαισθητική δραστηριότητα αντί για πραγματική (κινητική) δραστηριότητα. Ενθουσιάστηκα με όλα αυτά γιατί όντως άνοιγαν έναν δρόμο που άρχιζε να χαρτογραφεί θεμελιώδεις ψυχαναλυτικές έννοιες επί της ανατομίας και της φυσιολογίας του εγκεφάλου. Και νομίζω ότι έκανε πολύ καλό στην Ψυχανάλυση. Γιατί, σαν αποτέλεσμα και της έρευνας αυτής, επήλθε ένας μείζων αναπροσανατολισμός σχετικά με το πώς οι νευροεπιστήμες βλέπουν τον ύπνο και το ονειρεύεσθαι και σχετικά με το ότι έβλεπαν πολύ πιο συμπαθητικά τη φροϋδική θεωρία. Δεν ξέρω αν το ξέρεις... το 2006 είχα μία δημόσια αντιπαράθεση με τον Allan Hobson Λ: Ξέρω για τη δημόσια αντιπαράθεσή σου με τη Rachel Blass. S: Άλλη ήταν η αντιπαράθεση με τη Rachel Blass. Είχα όμως δημόσια αντιπαράθεση με τον Hobson, το 2006, σ ένα νευροεπιστημονικό συνέδριο στην Αμερική. Στην Tucson, Arizona, έχουν κάθε δύο χρόνια ένα συνέδριο σχετικά με τις νευροεπιστημονικές εξελίξεις στον τομέα της Συνειδητότητας και το 2006 ο Hobson και εγώ προσκληθήκαμε για να αντιπαρατεθούμε γύρω από την Επιστημονική Εγκυρότητα της Φροϋδικής Θεωρίας των Ονείρων υπό το φως των Σύγχρονων Νευροεπιστημονικών Ευρημάτων. Οι κάπου 600 νευροεπιστήμονες που ήταν στο ακροατήριο ψήφισαν 2:1 υπέρ του ότι η φροϋδική θεωρία είναι επιστημονικά βιώσιμη. Αυτό, ξέρεις, δείχνει πόσο μεταστράφηκε η οπτική της Νευροεπιστήμης, σε ό,τι αφορά τα όνειρα, προς μία οπτική που είναι συμβατή και παραδεκτή μέσα στο πλαίσιο the brain looks like during dreams was very similar to the picture that Freud had inferred from psychoanalytical observation. That the higher regulatory structures are switched off, that the instinctual, desire, drive systems are switched on very strongly, that there is regression to the perceptual systems and to hallucinatory activity instead of real activity. So I was delighted with that; it really did provide a way, which began to map basic psychoanalytical concepts on to the anatomy and physiology of the brain. And I think it did a great deal of good for Psychoanalysis at that time. Because there has been a major reorientation of how neuroscientists see sleep and dreaming as a result of that research and that they were much more sympathetic to the Freudian theory. I don t know if you know in 2006 I had a debate with Allan Hobson L: I know the debate with Rachel Blass. S: I had another debate with Rachel Blass. I had a debate with Hobson in 2006, at a neuroscientific congress in America. Every two years in Tucson, Arizona, they have a Science of Consciousness Conference, and in 2006, Hobson and I we were invited to debate The Scientific Validity of Freudian Dream Theory in the light of Modern Neuroscientific Findings. The neuroscientists in the audience, there were about 600 over there, voted 2:1 that Freudian dream theory is still scientifically viable. You know, that shows you how much the view of Neuroscience has shifted in relation to dreams, back to a view which is compatible with and appreciative of the psychoanalytical approach. So that s ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII 13

14 ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ της ψυχαναλυτικής προσέγγισης. Να λοιπόν ένα πολύ καλό παράδειγμα του είδους της επιστημονικής εργασίας που μας ενδιαφέρει. Λ: Είναι όντως θαυμάσιο παράδειγμα. Αλλά πιστεύεις ότι οι ψυχαναλυτές όντως εκτιμούν τη σημασία αυτών των γεφυρώσεων; S: Πρέπει να ομολογήσω ότι όταν ξεκίνησα να εργάζομαι στο πεδίο αυτό δηλαδή όταν άρχισα να επιδιώκω να κάνω συνδέσεις ανάμεσα στην Ψυχανάλυση και τη Νευροεπιστήμη περίμενα ότι οι ψυχαναλυτές θα την υποδέχονταν και οι νευροεπιστήμονες θα της αντιστέκονταν. Γιατί πίστευα ότι οι ψυχαναλυτές θα είχαν περισσότερα να κερδίσουν ενώ για τους νευροεπιστήμονες θα ήταν λιγότερο προφανές τι είχαν να κερδίσουν από την Ψυχανάλυση. Και εξεπλάγην. Δεν περίμενα τόση αντίσταση από τους ψυχαναλυτές. Η Rachel Blass είναι καλό παράδειγμα... έγραψε εκείνο το άρθρο 5, που ήταν κύριο άρθρο στο IJPA, με τίτλο Η Δίκη της Νευροψυχανάλυσης. Και όταν είχα τη δημόσια αντιπαράθεση μαζί της, νομίζω ότι ήταν το 2009, στο αγγλόφωνο συνέδριο της Βρετανικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας μίας ιδιαιτέρως συντηρητικής εταιρείας και στην περίπτωση αυτήν ψήφισαν υπέρ της Νευροψυχανάλυσης. Το ερώτημα επί του οποίου αντιπαρατεθήκαμε ήταν Σχετίζεται η Νευροεπιστημονική Γνώση με την (Κλινική) Πρακτική της Ψυχανάλυσης 6 ; Και μετά το πέρας της αντιπαράθεσης οι ψυχαναλυτές στο ακροατήριο ψήφισαν επίσης σε αναλογία 2:1. 5. Σ.τ.Ε. Blass, R.B. and Carmeli, Z. (2007). The Case Against Neuropsychoanalysis. International Journal of Psychoanalysis 88: H απάντηση του Solms στην IJPA είναι υπό δημοσίευση. 6. Σ.τ.Ε. Με συζήτηση αναλόγου ερωτήματος, με ομιλητές τους Mark Solms, Νίκο Κουρέτα, Χρήστο Ιωαννίδη κ.ά. θα εγκαινιασθεί το 13ο Διεθνές Συνέδριο Νευροψυχανάλυσης. a very good example of the kind of work that we are interested in. L: It is really an excellent example. But do you think that psychoanalysts really appreciate the importance of such bridging? S: I must say that my expectation, when I started working in this field by which I mean when I first started trying to make links between Psychoanalysis and Neuroscience was that the psychoanalysts would welcome it and the neuroscientists would resist it. Because I thought that psychoanalysts had more to gain whereas neuroscientists had less obviously something to gain from Psychoanalysis. But my actual experience was the opposite Neuroscientists were much more welcoming of Psychoanalysis than psychoanalysts were of Neuroscience. And I was surprised about that. I didn t expect such resistance from psychoanalysts. Rachel Blass is a good example that article that she wrote, it was the lead article in the IJPA and the title is: The Case against Neuropsychoanalysis. And when I debated her, which I think was in 2009 and took place at the English Speaking Conference of the British Psychoanalytical Society, a very conservative society; there too, the vote went for Neuropsychoanalysis. The question that we debated was Is Neuroscientific Knowledge relevant to the Practice of Psychoanalysis? And after we had that debate, the psychoanalysts in the audience voted also at the ratio of 2:1! L: Really? Once again? S: Yes, yes. So I think that although there was strong resistance at the begin- 14 ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII

15 Συνομιλία με τον Mark Solms Λ: Όντως; Άλλη μία φορά; S: Ναι, ναι. Οπότε πιστεύω ότι ενώ στην αρχή υπήρξε ισχυρή αντίσταση από τους ψυχαναλυτές που δεν την είχα προβλέψει νομίζω ότι η αντίσταση έχει καμφθεί πολύ καθ όλη τη διάρκεια των δέκα τελευταίων ετών. Νομίζω ότι το υπόστρωμα αλλάζει. Και όπως αναφέρεις στις σημειώσεις που έστειλες στην βοηθό μου την Paula να μου δώσει 7, το γεγονός ότι μου απονεμήθηκε φέτος το Βραβείο Sigourney πιστεύω ότι υποδεικνύει επίσης το ίδιο: ότι αρχίζουν όχι μόνο να αποδέχονται αλλά ακόμη και να εκτιμούν αυτό που μπορεί να αποτελέσει η Νευροψυχανάλυση. Λ: Ακριβώς. Αυτή ήταν και η δική μου εντύπωση. Αλλά για να διεργασθούμε λίγο περισσότερο την αντίσταση αυτήν, ποιες θα έλεγες να είναι οι κύριες πηγές της μέσα στον ψυχαναλυτικό κόσμο; Η αντίσταση του να σκεφτούν στη γραμμή της σκέψης του ίδιου του Freud S:... γι αυτόν ακριβώς τον λόγο εξεπλάγην τόσο από την αντίσταση. Γιατί η στάση του Freud ήταν η ίδια, πίστευα, με τη στάση που εγώ επέλεγα: ότι ο εγκέφαλος και ο ψυχισμός είναι, εντέλει, ένα και το αυτό και ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όλες τις ενδείξεις που διαθέτουμε για να κατανοήσουμε αυτό το μέρος της φύσης, που είναι ιδιαιτέρως σύνθετο. Αλλά οι πρόσφατες γενιές ψυχαναλυτών είχαν μετακινηθεί μακράν της στάσης που επιδείκνυε ο Freud. Ο κύριος λόγος της αντίστασής τους, όπως ανέφερα και νωρίτερα, είναι, πιστεύω, το ότι έβλεπαν τη Νευροεπιστήμη σαν αντίπαλο, όπως τη Βιολογική Ψυχιατρική σαν τρόπο προσέγγισης του νου που αντιτίθεται στην Ψυχανάλυση. Και, πραγματικά, δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο στη Νευροεπιστήμη υπάρχει σήμερα μεγάλο ενδιαφέρον για την 7. Σ.τ.Ε. Στον Mark Solms δόθηκε μία προκαταρκτική σειρά ερωτήσεων. ning which I didn t anticipate from the psychoanalysts, I think that resistance has weakened a lot over the last 10 years. I think the ground is changing. And as you mentioned in your notes Paula gave to me, the fact that they awarded to me the Sigourney Price, this year, I think that also suggests the same thing: That they are beginning to not only accept but even to appreciate what Neuropsychoanalysis can be. L: Exactly. That was my impression also. But to work a little bit through this resistance what do you think would be the main sources of this in the psychoanalytic world? The resistance of thinking in the line of Freud s thoughts S: That s why I was so surprised by the resistance. Because Freud s attitude was the same, I thought, as the attitude I was taking, that the brain and the mind are ultimately the same thing; and that we must use all the evidence that we have in order to understand this part of nature, which is extremely complex. But the recent generations of analysts had moved far away from that attitude that Freud showed. The main reason for their resistance, as I mentioned earlier, is, I think, that they saw Neuroscience as an enemy, as being the same as Biological Psychiatry, as an approach to the mind that was opposed to Psychoanalysis. And really that s not the case; in Neuroscience there is a great interest in Psychoanalysis today. Eric Kandel s 1999 article that you referred to is an example of that and he is not the only one: LeDoux, Antonio Damasio, Vittorio Gallese, these are leading neuroscientists and they take an interest in ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII 15

16 ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ Ψυχανάλυση. Το άρθρο του 1999, του Eric Kandel 8, στο οποίο αναφέρθηκες προηγουμένως, αποτελεί παράδειγμα αυτής της στάσης και δεν είναι ο μόνος: ο LeDoux, ο Antonio Damasio, ο Vittorio Gallese είναι κορυφαίοι νευροεπιστήμονες και ενδιαφέρονται για τη Νευροψυχανάλυση. Όντως αναγνωρίζουν ότι η Ψυχανάλυση έχει δώσει πολύτιμες θεωρητικές συνεισφορές και ότι έχει ακόμη πολλά να συνεισφέρει. Η υποκειμενικότητα του εγκεφάλου, ο εγκέφαλος ως βουλητική οντότητα, αυτά είναι το είδος των θεματικών που τους ενδιαφέρουν, συνεπώς είναι ανοιχτοί στην Ψυχανάλυση. Νομίζω ότι εσφαλμένα οι ψυχαναλυτές τούς θεωρούν αντιπάλους δεν είναι αντίπαλοι επιθυμούν να κατανοήσουν τα ίδια πράγματα που και εμείς επιθυμούμε να κατανοήσουμε εκείνοι φυσικά με τον δικό τους τρόπο. Αλλά όλοι εντέλει επιθυμούμε να κατανοήσουμε την πραγματικότητα, το πώς λειτουργεί ο νους και είναι γι αυτούς όσο συναρπαστικό είναι και για μας. Λ: Ναι, αλλά θα επιμείνω στο θέμα αυτό γιατί φαίνεται να υπάρχει μία εξαιρετικά ισχυρή αντίσταση, μέσα στην Ψυχανάλυση, σε ό,τι αφορά, γενικότερα, την επιστημονική και εμπειρική προσέγγιση. S: Νομίζω όμως ότι υπάρχουν μερικοί καλοί λόγοι για κάτι τέτοιο. Νομίζω ότι η φύση του νου, και ιδιαίτερα η φύση εκείνων των πλευρών του νου που μας ενδιαφέρουν, δεν είναι απλή... Και αυτό που συμβαίνει συχνά είναι ότι οι άνθρωποι που κάνουν εμπειρική, στενά εμπειρική έρευνα, υπεραπλουστεύουν τη φύση του νου. Και προσπαθούν να τον στριμώξουν σε πειραματικά παραδείγματα, εντός των οποίων δεν μπορεί να στριμωχτεί και κατά την (πειραματική) διαδικασία παραμορ- 8. Σ.τ.Ε. aspx?articleid= Neuropsychoanalysis. They really do recognize that Psychoanalysis has made valuable theoretical contributions and has a lot more contributions to make. The subjectivity of the brain, the brain as a volitional agent, these are the sorts of topics that interest them, so they are open to Psychoanalysis. I think that psychoanalysts wrongly thought that they are the enemy; they are not the enemy, they want to understand the same things that we want to understand them of course in their own way. But at the end, we are all trying to understand reality, how the mind works, and this as fascinating to them as it is to us. L: Yes but I will insist on this matter because it seems that there is an extremely strong resistance in Psychoanalysis against the scientific and empirical approach in general. S: Well I think that there are some good reasons for that. I think that the nature of the mind and especially the nature of the aspects of the mind that interest us, are not simple And something that regularly happens is that people doing empirical, narrowly empirical work, oversimplify the nature of the mind. And they try to squeeze it into experimental paradigms, it can t be squeezed in, and they distort in the process, the real nature of the subject matter that we are trying to understand in Psychoanalysis. So I think that if psychoanalysts feel that there is something wrong with a scientist approaching the mind as if it was a simple chemistry set and doesn t understand how complex it is, and then they are right to oppose it. But I do not think that there should be opposition to empir- 16 ΟΙΔΙΠΟΥΣ VII

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * *

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * In the first chapter, we practiced the skill of reading Greek words. Now we want to try to understand some parts of what we read. There are a

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014 LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG 4 March 2014 Family η οικογένεια a/one(fem.) μία a/one(masc.) ένας father ο πατέρας mother η μητέρα man/male/husband ο άντρας letter το γράμμα brother ο

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Business English Ενότητα # 9: Financial Planning Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 7 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΤΑ) REF : 202/046/27-ADV. 17 December 2013

LESSON 7 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΤΑ) REF : 202/046/27-ADV. 17 December 2013 LESSON 7 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΤΑ) REF : 202/046/27-ADV 17 December 2013 Sometimes Other times I start/begin Never Always/every time Supper Μερικές φορές (merikes) Άλλες φορές Αρχίζω (arheezo) Ποτέ Πάντα (Panda) Ο

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 19 REF : 203/062/39-ADV. 25 March 2014

LESSON 19 REF : 203/062/39-ADV. 25 March 2014 LESSON 19 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΝΝΙΑ) REF : 203/062/39-ADV 25 March 2014 Married Free/single Unfortunately Fortunately Strong Weak/thin/slim More than Older Younger Παντρεμένος-η Ελεύθερος-η Δυστυχώς Ευτυχώς Δυνατός-η-ο

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010

Διαβάστε περισσότερα

Test Data Management in Practice

Test Data Management in Practice Problems, Concepts, and the Swisscom Test Data Organizer Do you have issues with your legal and compliance department because test environments contain sensitive data outsourcing partners must not see?

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade Για να ελέγξετε το λογισμικό που έχει τώρα η συσκευή κάντε κλικ Menu > Options > Device > About Device Versions. Στο πιο κάτω παράδειγμα η συσκευή έχει έκδοση λογισμικού 6.0.0.546 με πλατφόρμα 6.6.0.207.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013 LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG 14 January 2013 Up πάνω Down κάτω In μέσα Out/outside έξω (exo) In front μπροστά (brosta) Behind πίσω (piso) Put! Βάλε! (vale) From *** από Few λίγα (liga) Many

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Νίκος Καρακαπιλίδης Industrial Management & Information Systems Lab MEAD, University of Patras, Greece nikos@mech.upatras.gr Βασικές έννοιες ιάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες ένταξης σήματος D U N S Registered στην ιστοσελίδα σας και χρήσης του στην ηλεκτρονική σας επικοινωνία Για οποιαδήποτε ερώτηση, σας παρακαλούμε επικοινωνήστε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΑ IV. Ενότητα 1γ: Deciding on a topic, purpose, rationale. Ιφιγένεια Μαχίλη Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών

ΑΓΓΛΙΚΑ IV. Ενότητα 1γ: Deciding on a topic, purpose, rationale. Ιφιγένεια Μαχίλη Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Ενότητα 1γ: Deciding on a topic, purpose, rationale Ιφιγένεια Μαχίλη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

2007 Classical Greek. Intermediate 2 Translation. Finalised Marking Instructions

2007 Classical Greek. Intermediate 2 Translation. Finalised Marking Instructions 2007 Classical Greek Intermediate 2 Translation Finalised Marking Instructions Scottish Qualifications Authority 2007 The information in this publication may be reproduced to support SQA qualifications

Διαβάστε περισσότερα

Terabyte Technology Ltd

Terabyte Technology Ltd Terabyte Technology Ltd is a Web and Graphic design company in Limassol with dedicated staff who will endeavour to deliver the highest quality of work in our field. We offer a range of services such as

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek *P40074A0112* P40074A. Edexcel International GCSE. Thursday 31 May 2012 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information.

Modern Greek *P40074A0112* P40074A. Edexcel International GCSE. Thursday 31 May 2012 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information. Write your name here Surname Other names Edexcel International GCSE Centre Number Modern Greek Candidate Number Thursday 31 May 2012 Morning Time: 3 hours You do not need any other materials. Paper Reference

Διαβάστε περισσότερα

SPECIAL VERBS (auxiliary verbs) (βοηθητικά ρήµατα)

SPECIAL VERBS (auxiliary verbs) (βοηθητικά ρήµατα) SPECIAL VERBS (auxiliary verbs) (βοηθητικά ρήµατα) CAN-COULD To βοηθητικό ρήµα can δείχνει: α. δυνατότητα-ικανότητα β. πιθανότητα - άδεια Π.χ. I can lift this box (ικανότητα) can I go out? (άδεια) You

Διαβάστε περισσότερα

Χ Ο Ρ Η Γ Ι Κ Ο Π Λ Α Ν Ο. Λίγα λόγια για το 1st και το 2nd ECOSEP - EFOST - ISMuLT Sports & Exercise Medicine Summer Course

Χ Ο Ρ Η Γ Ι Κ Ο Π Λ Α Ν Ο. Λίγα λόγια για το 1st και το 2nd ECOSEP - EFOST - ISMuLT Sports & Exercise Medicine Summer Course Χ Ο Ρ Η Γ Ι Κ Ο Π Λ Α Ν Ο Το πρώτο στην Ελλάδα θερινό αθλητιατρικό σεμινάριο με διαλέξεις και πρακτικές ασκήσεις διοργανώνεται για 3 η συνεχιζόμενη χρονιά στο Μαραθώνα. Το 3 rd Sports & Exercise Summer

Διαβάστε περισσότερα

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Διαβάστε περισσότερα

STARTING STEPS IN GRAMMAR, FINAL TEST C TERM 2012 UNITS 1-18

STARTING STEPS IN GRAMMAR, FINAL TEST C TERM 2012 UNITS 1-18 STARTING STEPS IN GRAMMAR, FINAL TEST C TERM 2012 UNITS 1-18 Name.. Class. Date. EXERCISE 1 Answer the question. Use: Yes, it is or No, it isn t. Απάντηςε ςτισ ερωτήςεισ. Βάλε: Yes, it is ή No, it isn

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek *P40075A0112* P40075A. Edexcel International GCSE. Monday 3 June 2013 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information.

Modern Greek *P40075A0112* P40075A. Edexcel International GCSE. Monday 3 June 2013 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information. Write your name here Surname Other names Edexcel International GCSE Centre Number Modern Greek Candidate Number Monday 3 June 2013 Morning Time: 3 hours You do not need any other materials. Paper Reference

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο προστασίας για τα Ελληνικά αγροτικά και οικόσιτα ζώα on.net e-foundatio //www.save itute: http:/ toring Insti SAVE-Monit

ίκτυο προστασίας για τα Ελληνικά αγροτικά και οικόσιτα ζώα on.net e-foundatio //www.save itute: http:/ toring Insti SAVE-Monit How to run a Herdbook: Basics and Basics According to the pedigree scheme, you need to write down the ancestors of your animals. Breeders should be able easily to write down the necessary data It is better

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκλογική μελέτη ΕΕ 2014 ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014

Μετεκλογική μελέτη ΕΕ 2014 ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014 Directorate-General for Communication PUBLIC OPINION MONITORING UNIT Brussels, October 2014 Μετεκλογική μελέτη ΕΕ 2014 ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Κάλυψη : Πληθυσμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: ΜΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Proof of False Greek Rhodes Lawsuits

Proof of False Greek Rhodes Lawsuits PROOF OF FALSE USUCAPTION CLAIMS The evidence below, obtained at a Guardianship Board Hearing in August 2004, proves that any property usucaption claim would have had to be arranged by Mr Stan Itsines

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου Εισαγωγή Ρόλος της εικόνας και της φήµης των τουριστικών προορισµών, σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

PVC + ABS Door Panels

PVC + ABS Door Panels PVC + ABS Door Panels Η εταιρεία «ΤΕΧΝΗ Α.Ε.» ιδρύθηκε στην Ξάνθη, το 1988 με αντικείμενο τις ηλεκτροστατικές βαφές μετάλλων. Με σταθερά ανοδική πορεία, καταφέρνει να επεκτείνει τις δραστηριότητες της

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA

Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA Αθήνα 1 η Απριλίου 2015 Και γιατί μας νοιάζει ή μας αφορά; Νέα Ευρωπαική νομοθεσία Τίνος είναι τα προσωπικά δεδομένα; Και λοιπόν; Τα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

I. ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

I. ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ I. ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Η επιλογή του κατάλληλου τύπου ερωτήσεων και ασκήσεων είναι συνάρτηση της παιδαγωγικής κατάρτισης, της διδακτικής εµπειρίας και της εφευρετικότητας του εκπαιδευτικού. Οι προφορικές

Διαβάστε περισσότερα

Pantelos Group of Companies

Pantelos Group of Companies Pantelos Group of Companies Company Profile Η εταιρεία «ΤΕΧΝΗ Α.Ε.» ιδρύθηκε στην Ξάνθη, το 1988 µε αντικείµενο τις ηλεκτροστατικές βαφές µετάλλων. Με σταθερά ανοδική πορεία, καταφέρνει να επεκτείνει τις

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CMRIDGE INTERNTIONL EXMINTIONS International General Certificate of Secondary Education *3788429633* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking and Listening Role Play ooklet One

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Bring Your Own Device (BYOD) Legal Challenges of the new Business Trend MINA ZOULOVITS LAWYER, PARNTER FILOTHEIDIS & PARTNERS LAW FIRM

Bring Your Own Device (BYOD) Legal Challenges of the new Business Trend MINA ZOULOVITS LAWYER, PARNTER FILOTHEIDIS & PARTNERS LAW FIRM Bring Your Own Device (BYOD) Legal Challenges of the new Business Trend MINA ZOULOVITS LAWYER, PARNTER FILOTHEIDIS & PARTNERS LAW FIRM minazoulovits@phrlaw.gr What is BYOD? Information Commissioner's Office

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

a few words... λίγα λόγια για το 3ο πριν από µας

a few words... λίγα λόγια για το 3ο πριν από µας λίγα λόγια Συναντηθήκαµε στον δρόµο, στα αµφιθέατρα, σε χώρους πολιτικής ζύµωσης, διαφορετικοί µεταξύ µας, προσπαθώντας να δηµιουργήσουµε κάτι δυνατό µέσα από τις επιθυµίες µας. Ξεκινήσαµε από τον Νοέµβρη

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Please note attached information on a fundraising event for SOS Children s Villages, organised by the Hellenic Society of Imperial College in London.

Please note attached information on a fundraising event for SOS Children s Villages, organised by the Hellenic Society of Imperial College in London. Dear Friends, Please note attached information on a fundraising event for SOS Children s Villages, organised by the Hellenic Society of Imperial College in London. Thank you and Best Regards, Patty Apostolopoulou

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Unit 2: Understanding, Written Response and Research

Advanced Unit 2: Understanding, Written Response and Research Write your name here Surname Other names Edexcel GCE Centre Number Candidate Number Greek Advanced Unit 2: Understanding, Written Response and Research Tuesday 18 June 2013 Afternoon Time: 3 hours Paper

Διαβάστε περισσότερα

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service - S P E C I A L R E P O R T - UN EMPLOYMENT -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service This Special Report is brought to you by the Student Career Advisory department of Executive Connections. www.executiveconnections.eu

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

1. Improving Productivity

1. Improving Productivity 1. Improving Productivity Γενικές Πληροθορίες Πού απεσθύνεηε Απεσθύνεηαι ζε ιδιοκηήηες, ζηελέτη και επαγγελμαηίες ηοσ κλάδοσ όπως και ζηον ενημερωμένο και δραζηήριο θοιηηηή Τοσριζηικών & Ξενοδοτειακών

Διαβάστε περισσότερα

Xτίσιμο μαθήματος αποκλειστικά από ανοιχτό εκπαιδευτικό πολυμεσικό υλικό διαθέσιμο στο Διαδίκτυο (Εργαστήριο)

Xτίσιμο μαθήματος αποκλειστικά από ανοιχτό εκπαιδευτικό πολυμεσικό υλικό διαθέσιμο στο Διαδίκτυο (Εργαστήριο) Xτίσιμο μαθήματος αποκλειστικά από ανοιχτό εκπαιδευτικό πολυμεσικό υλικό διαθέσιμο στο Διαδίκτυο (Εργαστήριο) Α. Ανδρεάτος (1) & Σ. Κατσούλης (2) (1) Τομέας Πληροφορικής και Υπολογιστών, Σχολή Ικάρων aandreatos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ INDEX ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ TECHNICAL INFORMATION ΣΤΡΟΓΓΥΛΕΣ ΟΠΕΣ ROUND HOLES ΤΕΤΡΑΓΩΝΕΣ ΟΠΕΣ SQUARE HOLES

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ INDEX ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ TECHNICAL INFORMATION ΣΤΡΟΓΓΥΛΕΣ ΟΠΕΣ ROUND HOLES ΤΕΤΡΑΓΩΝΕΣ ΟΠΕΣ SQUARE HOLES Η εταιρεία Λεωνίδας Ματθαίου µεταφέρει µια εµπειρία 41 χρόνων, συνεχίζοντας την πορεία που ξεκίνησε ο πατέρας του, Ιωάννης Ματθαίου, από το 1967, στον Πειραιά. Επανιδρύθηκε το 2008, µε νέες ιδέες και προϊόντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ»

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» Διπλωματική Εργασία Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

www.almarealestate.gr Προφίλ Γραφείου 2015 Office Profile 2015

www.almarealestate.gr Προφίλ Γραφείου 2015 Office Profile 2015 Προφίλ Γραφείου 2015 Office Profile 2015 Περιεχόμενα Contents 01 02 03 04 05 06 Ποιοί Είμαστε - Who we are Τι κάνουμε - What we do Τι κάνουμε διαφορετικά - What we do differently Τι έχουμε πετύχει - What

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικίες που απευθύνεται. Δημοτικού. Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ηλικίες που απευθύνεται. Δημοτικού. Ε - ΣΤ Δημοτικού Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:.τάξη/τµήµα: ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΙ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ A/A Διαγωνισμός Θέμα/Tίτλος 1. 8ος Παγκόσμιος Διαγωνισμός Ζωγραφικής ΤΟΥΟΤΑ (είναι απαραίτητο οι συμμετέχοντες να ενημερωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Quantifying the Financial Benefits of Chemical Inventory Management Using CISPro

Quantifying the Financial Benefits of Chemical Inventory Management Using CISPro of Chemical Inventory Management Using CISPro by Darryl Braaksma Sr. Business and Financial Consultant, ChemSW, Inc. of Chemical Inventory Management Using CISPro Table of Contents Introduction 3 About

Διαβάστε περισσότερα

2. What is Mrs. Black going to do? A) have a drink B) cook dinner C) buy chicken D) go fishing

2. What is Mrs. Black going to do? A) have a drink B) cook dinner C) buy chicken D) go fishing Listening Sample Οι εισαγωγικές εξετάσεις του 2010 για το Κολλέγιο Ανατόλια θα περιλαμβάνουν για πρώτη φορά ένα τμήμα κατανόησης προφορικού λόγου (Listening section), το οποίο θα αντικαταστήσει τις ασκήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κάρτες Υπευνθύμισης για τη Λήψη Φαρμάκων

Κάρτες Υπευνθύμισης για τη Λήψη Φαρμάκων Royal District Nursing Service (RDNS) Κάρτες Υπευνθύμισης για τη Λήψη Φαρμάκων Greek translation ERC130846 Σημειώσεις / Notes RDNS Medication Reminder Cards (Greek translation) Home and Community Care

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

υπηρεσίες / services ΜΕΛΕΤΗ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ PLANNING - DESIGN ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ COMMERCIAL PLANNING ΕΠΙΠΛΩΣΗ - ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ FURNISHING - EQUIPMENT

υπηρεσίες / services ΜΕΛΕΤΗ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ PLANNING - DESIGN ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ COMMERCIAL PLANNING ΕΠΙΠΛΩΣΗ - ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ FURNISHING - EQUIPMENT Αρχιτεκτονικές και διακοσμητικές μελέτες, με λειτουργικό και σύγχρονο σχέδιασμό, βασισμένες στην μοναδικότητα του πελάτη. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Ανάλυση των χαρακτηριστικών των προϊόντων και ένταξη του τρόπου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2011 Κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ιανοητικό Κεφάλαιο σε Πόλεις και Περιφέρειες

ιανοητικό Κεφάλαιο σε Πόλεις και Περιφέρειες ιανοητικό Κεφάλαιο σε Πόλεις και Περιφέρειες Intellectual Capital for Communities A. Bounfour & L. Edvinsson, Elsevier, 2005 Μεταπτυχιακό Σεµινάριο ιδακτορικών 23 Νοεµβρίου 2007 ιανοητικό κεφάλαιο για

Διαβάστε περισσότερα

MODERN GREEK VERBS. (without much grammatical jargon)

MODERN GREEK VERBS. (without much grammatical jargon) MODERN GREEK VERBS (without much grammatical jargon) Verbs are words describing actions. Modern Greek verbs are divided into two main categories: A) ω B) μαι A) ω verbs are further divided into 3 subcategories

Διαβάστε περισσότερα

Classical Greek Extension

Classical Greek Extension 2001 HIGHER SCHOOL CERTIFICATE EXAMINATION Classical Greek Extension Total marks 50 General Instructions Reading time 10 minutes Working time 1 hour and 50 minutes Write using black or blue pen Section

Διαβάστε περισσότερα

Σε φιλικό περιβάλλον στην Ελλάδα και πάλι, ο ηλικιωμένος που είχε βρεθεί περιπλανώμενος στο Ρόττερνταμ!

Σε φιλικό περιβάλλον στην Ελλάδα και πάλι, ο ηλικιωμένος που είχε βρεθεί περιπλανώμενος στο Ρόττερνταμ! ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 26 Ιουνίου 2014 Σε φιλικό περιβάλλον στην Ελλάδα και πάλι, ο ηλικιωμένος που είχε βρεθεί περιπλανώμενος στο Ρόττερνταμ! Χάρη στο SILVER ALERT, ξαναβρήκε τους οικείους του! Public Health

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Μιλάτε Αγγλικά με το παιδί σας

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Μιλάτε Αγγλικά με το παιδί σας Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Μιλάτε Αγγλικά με το παιδί σας Μιλάτε Αγγλικά για να βοηθήσετε το παιδί σας Οι γονείς είναι αυτοί που, κατά κύριο λόγο, μαθαίνουν στα παιδιά τους τη γλώσσα του σπιτιού.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου)

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ηλικίες: Προαπαιτούμενες δεξιότητες: Χρόνος: Μέγεθος ομάδας: 8 ενήλικες Καμία 15 λεπτά για τη βασική δραστηριότητα, περισσότερο για τις επεκτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΣΩΜΑΤΩΝ ΚΕΜΕΝΩΝ ΩΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΛΛΗΝΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΣΩΜΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΟΦΙΑ ΤΡΥΠΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

ΧΡΗΣΗ ΣΩΜΑΤΩΝ ΚΕΜΕΝΩΝ ΩΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΛΛΗΝΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΣΩΜΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΟΦΙΑ ΤΡΥΠΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΧΡΗΣΗ ΣΩΜΑΤΩΝ ΚΕΜΕΝΩΝ ΩΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΗΓΗ: ΜΕΛΕΤΗ ΙΔΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ ΣΕ ΕΛΛΗΝΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΣΩΜΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ JANET DECESARIS ΣΟΦΙΑ ΤΡΥΠΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΔΙΓΛΩΣΣΗ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΑ ταξινόμηση επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology Setting the Standard since 1977 Quality and Timely Reports Med-Legal Evaluations Newton s Pyramid of Success AME SAMPLE REPORT Locations: Oakland & Sacramento SCHEDULING DEPARTMENT Ph: 510-208-4700 Fax:

Διαβάστε περισσότερα

Survey on Intercultural Education

Survey on Intercultural Education ΕΥΡΩΠΑÏΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ COMENIUS COMENIUS-BIRDS BIRDS - Behaviour and Intercultural Respect Development in Schools Συμπεριφορά και Διαπολιτισμικός Σεβασμός Ανάπτυξη στα Σχολεία Survey on Intercultural Education

Διαβάστε περισσότερα

Why do customers abandon your e-shop. The Skroutz Experience

Why do customers abandon your e-shop. The Skroutz Experience Why do customers abandon your e-shop The Skroutz Experience 1 Where are all these data coming from? Skroutz s visitors feedback in UserVoice mechanism 3 When & how do we ask our visitors? As soon as our

Διαβάστε περισσότερα

Σοφοκλέους Οιδίπους τύραννος, 1268-1274. μτφρ. Φώτου Πολίτη, Ίκαρος.

Σοφοκλέους Οιδίπους τύραννος, 1268-1274. μτφρ. Φώτου Πολίτη, Ίκαρος. Ἀποσπάσας γὰρ εἱμάτων χρυσηλάτους περόνας ἀπ αὐτῆς, αἷσιν ἐξεστέλλετο, ἄρας ἔπαισεν ἄρθρα τῶν αὑτοῦ κύκλων, αὐδῶν τοιαῦθ, ὁθούνεκ οὐκ ὄψοιντό νιν οὔθ οἷ ἔπασχεν οὔθ ὁποῐ ἔδρα κακά, ἀλλ ἐν σκότωι τὸ λοιπὸν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ Προσφέροντας Εύκολα και Αποτελεσματικά Giving Easily and Efficiently ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ www.desmos.org info@desmos.org T: 2108119365 Μάρτιος 2013 Πώς γεννήθηκε ο Δεσμός; Αρχική

Διαβάστε περισσότερα

Web Startups. @doxaras doxaras@gmail.com

Web Startups. @doxaras doxaras@gmail.com Innovative Web Startups @doxaras doxaras@gmail.com Inspiration Startup Lifetime Circle Idea Actual Needs Product Business PLan Funding Startup Time Incubation Buy Out Introduction to Entrepreneurship in

Διαβάστε περισσότερα

Online(?) Communities Management...σε ανοιχτή επικοινωνία με τους fans...

Online(?) Communities Management...σε ανοιχτή επικοινωνία με τους fans... Online(?) Communities Management...σε ανοιχτή επικοινωνία με τους fans... Γιάννης Π. Τριανταφύλλου διευθυντής μάρκετινγκ Online? Ή... Community What? Τι σημαίνει κοινότητα για σας;...ας κάνουμε την άσκηση...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η εταιρεία, δραστηριοποιείται από το 1983, με αντικείμενο την μελέτη, το σχεδιασμό και την επίπλωση καταστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο έτοιμοι είμαστε για την Τάξη 2.0 (?)

Πόσο έτοιμοι είμαστε για την Τάξη 2.0 (?) «Τάξη 2.0 Άλμα στο μέλλον, άνευ φοράς» Πόσο έτοιμοι είμαστε για την Τάξη 2.0 (?) Δημήτρης Γιάντσης Γενικός Διευθυντής 20 Μαρτίου 2010 «Τάξη 2.0» Φωτογραφία: http://salnk.eduportal.gr 2 Τι ΔΕΝ είναι η «Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΓΞΙΛΟΓΙΟ BIΒΛΙΟΥ Γ ΤΑΞΗΣ

ΛΓΞΙΛΟΓΙΟ BIΒΛΙΟΥ Γ ΤΑΞΗΣ ΛΓΞΙΛΟΓΙΟ BIΒΛΙΟΥ Γ ΤΑΞΗΣ MAGIC BOOK PREUNIT magic/μάηδηθ/=μαγηθόξ book/μπμοθ/=βηβιίμ letter/ιέηεν/=γνάμμα colour/θόιμν/=πνώμα picture/πίθηζεν/=εηθόκα match/μαηξ/=ηαηνηάδς circle/ζηνθι/=θοθιώκς finger/θίκγθεν/=δάπηοιμ

Διαβάστε περισσότερα

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α , α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194 ΠΕΡΙΛΗΨΗ α α α α µα α 04. α α α α α α α α α α «α µα µα» µ µ α µα α α α α µ α α µ «α α µα» α µα α α µ α µ α α α α α

Διαβάστε περισσότερα

g h Τετράδιο Λεξιλογίου προσφορά QLS! VOCABULARY NOTEBOOK Με δύο λέξεις H I

g h Τετράδιο Λεξιλογίου προσφορά QLS! VOCABULARY NOTEBOOK Με δύο λέξεις H I C t B E F H I K l M N O P p S T U u V W w y Z z Ac a b D d e f G g h i J j k L m n o Q q R r s v xx Y Τετράδιο Λεξιλογίου VOCABULARY NOTEBOOK προσφορά QLS! Με δύο λέξεις Το παρόν µαθητικό βοήθηµα δεν µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Κάνοντας ευκολότερη τη δήλωση εισοδήματος από εργασία

Κάνοντας ευκολότερη τη δήλωση εισοδήματος από εργασία GREEK Κάνοντας ευκολότερη τη δήλωση εισοδήματος από εργασία Βελτιώνουμε τον τρόπο που δηλώνετε το εισόδημά σας από εργασία και τις μεταβολές της κατάστασής σας. Οι επιλογές μας αυτοεξυπηρέτησης παρέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση e-mail σε whitelist

Ρύθμιση e-mail σε whitelist Ρύθμιση e-mail σε whitelist «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλές φορές αντιμετωπίζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. English I Course Unit 9: Revision Class. Eftihia Landrou. School of Sciences

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. English I Course Unit 9: Revision Class. Eftihia Landrou. School of Sciences ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ English I Course Unit 9: Revision Class Eftihia Landrou School of Sciences Σάμος, Ιανουάριος 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

SOAP API. https://bulksmsn.gr. Table of Contents

SOAP API. https://bulksmsn.gr. Table of Contents SOAP API https://bulksmsn.gr Table of Contents Send SMS...2 Query SMS...3 Multiple Query SMS...4 Credits...5 Save Contact...5 Delete Contact...7 Delete Message...8 Email: sales@bulksmsn.gr, Τηλ: 211 850

Διαβάστε περισσότερα

(SEO) - Ανοίγοντας τους ορίζοντες τις ΜΜΕ Ελληνικής τουριστικής επιχείρησης στο ιαδίκτυο

(SEO) - Ανοίγοντας τους ορίζοντες τις ΜΜΕ Ελληνικής τουριστικής επιχείρησης στο ιαδίκτυο (SEO) - Ανοίγοντας τους ορίζοντες τις ΜΜΕ Ελληνικής τουριστικής επιχείρησης στο ιαδίκτυο SEO Η βελτιστοποίηση µηχανών αναζήτησης είναι ένα σύνολο µεθοδολογιών που στοχεύουν στην ευνοϊκής κατάταξή ενός

Διαβάστε περισσότερα

Help us beat cancer. Βοηθήστε μας να νικήσουμε τον καρκίνο. Register to join a research study today! Συμμετάσχετε σε ερευνητική μελέτη σήμερα!

Help us beat cancer. Βοηθήστε μας να νικήσουμε τον καρκίνο. Register to join a research study today! Συμμετάσχετε σε ερευνητική μελέτη σήμερα! Translation Βοηθήστε μας να νικήσουμε τον καρκίνο Συμμετάσχετε σε ερευνητική μελέτη σήμερα! Το Αντικαρκινικό Συμβούλιο και άλλοι ακαδημαϊκοί φορείς εκπονούν ερευνητικές μελέτες σχετικές με τον καρκίνο.

Διαβάστε περισσότερα

τι σημαίνει ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ; Έλια Λιατάκη Διευθύνουσα Σύμβουλος

τι σημαίνει ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ; Έλια Λιατάκη Διευθύνουσα Σύμβουλος τι σημαίνει ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ; Έλια Λιατάκη Διευθύνουσα Σύμβουλος Η αποστολή των Δημοσίων Σχέσεων είναι να επηρεάζουν αντιλήψεις και συμπεριφορές. influence Για την Porter Novelli είναι κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Πληροφορικής Ευκαιρίες Χρηματοδότησης σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο

Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Πληροφορικής Ευκαιρίες Χρηματοδότησης σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Πληροφορικής Ευκαιρίες Χρηματοδότησης σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο Ντίνα Μπάγκα Γραφείο Διαμεσολάβησης Επιτροπή Ερευνών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων http://liaison.rc.uoi.gr Τηλ. 2651007976,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία*Ήχου. Τί(είναι(ήχος; " Ο(ήχος(σαν(κύμα((αντικειμενικό(μέγεθος) " Η(αντίληψη(του(ήχου((υποκειμενική(προσέγγιση)

Τεχνολογία*Ήχου. Τί(είναι(ήχος;  Ο(ήχος(σαν(κύμα((αντικειμενικό(μέγεθος)  Η(αντίληψη(του(ήχου((υποκειμενική(προσέγγιση) Τεχνολογία*Ήχου Μία*μικρή*επανάληψη (από*το*μάθημα*της*ακουστικής) Διάλεξη(1:( Εισαγωγή ( Φλώρος(Ανδρέας Επίκουρος(Καθηγητής Τί(είναι(ήχος; Μελέτη(του(ήχου Ορισμός ΕΛΟΤ 263.1 (1.184): «Ως ήχος ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΑΡΙΟΣ ΣΚΑΡΒΕΛΑΚΗΣ marios.skarvelakis@d-waste.com Ποιοι είμαστε ; Η D-Waste είναι μία ελληνική εταιρεία που πρωτοπορεί στην ανάπτυξη εφαρμογών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

This is an electronic reprint of the original article. This reprint may differ from the original in pagination and typographic detail.

This is an electronic reprint of the original article. This reprint may differ from the original in pagination and typographic detail. This is an electronic reprint of the original article. This reprint may differ from the original in pagination and typographic detail. Author(s): Chasandra, Mary; Tsiaousi, Louisa; Zisi, Vasiliki; Karatzaferi,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΟΥ

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΟΥ 1. Η διαφήμιση της Τράπεζας για τα "Διπλά Προνόμια από την American Express" ισχύει για συναλλαγές που θα πραγματοποιηθούν από κατόχους καρτών Sunmiles American Express, American

Διαβάστε περισσότερα