ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ"

Transcript

1 ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ Βλ. M. Horkheimer - Th. Adorno La dialectique de la raison, Gallimard, Β. Φιοραβάντες, Κριτική θεωρία και άνθρωπος, Παπαζήσης, β' εκδ. Το νόηµα µιάς σύγχρονης και διαλεκτικής ανθρωπολογίας. Καθολικό και ολικό σχέδιο: κριτική κράτους, πολιτικής, θεσµών τέχνης, κουλτούρας. Παρέµβαση σ όλα τα επίπεδα από ένα στρατευµένο διανοούµενο. Αναζήτηση µε κάθε τρόπο της ολότητας. Βλ. Το άρθρο του J. Habermas στο περιοδικό, Magazine Littιraire. Βλ. M. Horkheimer, Crepuscule (Payot), σ. 129 ΜΟΝΤΕΛΟ Τεχνολογία Άνθρωπος Τέχνη Οικονοµία και κουλτούρα Ιδεολογία Τεχνολογία Αισθητική Πολιτική Πολιτισµός Βιοµηχανία της κουλτούρας Κοινωνιολογία της κουλτούρας

2 Τέχνη: Οικονοµία της τέχνης και της κουλτούρας Κοινωνιολογία της κουλτούρας Πολιτική Αισθητική της κουλτούρας (ή για την κουλτούρα) Ιδεολογία Το πρόβληµα της συγκρότησης µιάς σύγχρονης και διαλεκτικής ανθρωπολογίας. - Ο ορισµός του ανθρώπου σήµερα. - Η κριτική θεωρία. - Τι περιλαµβάνει η ανθρωπολογία - Μεθοδολογική παρατήρηση Η Σχολή της Φρανκφούρτης: - Η ανάλυση της κοινωνίας - Το περιεχόµενο της τεχνολογίας - Το περιεχόµενο της κουλτούρας - Το περιεχόµενο της παιδείας - Το πρόβληµα του κράτους - Ιδεολογία - Τα µεγάλα φιλοσοφικά προβλήµατα: α) αλλοτρίωση β) πραγµοποίηση γ) ιδεολογία δ) λόγος - ορθολογισµός

3 ε) Αντίληψη για το σοσιαλισµό, το περιεχόµενό του στ) Επικοινωνία - Το κράτος (πολιτική ανθρωπολογία) - Η κουλτούρα - Ο µοντερνισµός - Η µετα-αισθητική Βιβλιογραφία Βλ. Κριτική θεωρία και άνθρωπος, Universalis: L homme en question Από την κοινωνική φιλοσοφία στην ανθρωπολογία. Η κοινωνική φιλοσοφία σύµφωνα µε τον M. H. (Crιpuscule). Κριτική θεωρία και άνθρωπος. Πρόλογος - Αντιστροφή µεθοδολογίας - Συγκεκριµένη ανάλυση, ή η ανάλυση του συγκεκριµένου καθολικού της τέχνης, της κουλτούρας και της κοινωνίας: µονογραφίες και δοκίµια συγκεκριµένες αναλύσεις - Εσωτερική αποικιοποίηση (Colonisation interne) - Η ύστατη θεµελίωση της µοντερνιτέ - M. Horkheimer: φιλοσοφική ανθρωπολογία (Crιpuscule, σ. 127). - Αναπροσανατολισµός της έρευνας στην αισθητική, την κοινωνική θεωρία και τέχνη. Κοινωνικό µοντέλο M. Horkheimer: Crιpuscule ιδεολογικό Κοινωνική ανθρωπολογία Κοινωνική φιλοσοφία ή διαλεκτική» Αισθητική (+ φιλοσοφία της κουλτούρας) διαλεκτική επιστηµολογία των κοινωνικών επιστηµών Βλ. M. H. Crépuscule

4 Το υποχρεωτικό πέρασµα από τον Μαρξ συγκεκριµένο πραγµατικό - διαλεκτική του συγκεκριµένου (K. Kosik) Κοινωνικό µοντέλο Κοινωνικό ιδεολογικό - Οι προκλήσεις για τη δηµιουργία µιας σύγχρονης και διαλεκτικής ανθρωπολογίας. - Η ανάλυση του συγκεκριµένου (concret) (:κοινωνίας, τέχνης, τεχνικής, τεχνολογίας, κουλτούρας κ.τ.λ.) ως προϋπόθεση για την ανθρωπολογική σύνθεση, για τη σύλληψη της συνθήκης του ανθρώπου. - Κοινωνικό είναι - Κοινωνιολογία της γνώσης - Ολότητα - Κρίση της κοινωνιολογίας - τεχνική - τεχνοκριτική - αποϊδεολογικοποίηση - απολίτικη στάση - περιγραφική - εµπειρική - εµπειριστική. - Ενάντια στη διοικούµενη τέχνη (Αντόρνο) - Ενάντια στη διοικούµενη σκέψη.

5 ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ Ι Μοντερνισµός Ρεύµα στις αρχές του αιώνα µε κοινωνικές προεκτάσεις (1905-7/ ). Σ αυτό στηρίζεται η µοντέρνα τέχνη. Αφηρηµένοι ζωγράφοι: Καντίνσκυ, Κλέ, Μάλεβιτς, Μοντριάν. Κυβισµός, ντανταϊσµός, σουρεαλισµός, ορφισµός: Ρεύµατα στο µοντερνισµό. Σχολή του Παρισιού: εκεί γεννιέται η avant garde (πρωτοπορία) Επίσης: Ιταλία, Ρωσία: φουτουρισµός Γερµανία: εξπρεσιονισµός. Μοντέρνοι γλύπτες: Σκλάβος, αδελφοί Γκάµπο, Πέβσνερ. Σχολή του Μπαουχάουζ. Μοντέρνα µουσική: η ατονική µουσική. Βασικός εκπρόσωπος: Σένµπεργκ. Θέατρο: Μπέκετ, Πιραντέλο. Ο µοντερνισµός χαρακτηρίζεται από ριζοσπαστισµό. Τέχνη - Κοινωνία: η κοινωνία απορροφάται µέσα από την τέχνη. Pollock: αµερικάνικος αφηρηµένος εξπρεσιονισµός, και ζωγραφική δράσης. Η τέχνη έχει στραφεί πρός στη µεταφυσική για να σωθεί από την αλλοτρίωση, την πραγµοποίηση και την ορθολογικοποίηση. εκαετία 70. Μινιµαλισµός (Minimal Art): η εννοιακή ζωγραφική. Λίγο πριν από το τέλος της η µοντέρνα τέχνη φθάνει στη µετα-εννοιακή ζωγραφική, µε κυριότερο εκπρόσωπο τον Ράινχαρντ. Το κίνηµα αυτό µπορούµε

6 να το ερµηνεύσουµε µόνο µέσα από την κοινωνιολογική σχολή της Φρανκφούρτης. Σχολή της Φρανκφούρτης: Φιλοσοφική κοινωνιολογία-κοινωνική φιλοσοφία. Κριτική διεπιστηµονικότητα: µπορεί να µελετηθεί η φιλοσοφίακοινωνιολογία, φιλοσοφία-αισθητική, αισθητική-κοινωνιολογία. Hegel: Θέση - αντίθεση - σύνθεση. Habermas: ο µοναδικός εκπρόσωπος της Σχολής της Φρανκφούρτης που ζει σήµερα. Μοντερνισµός: η τέχνη της ρήξης µε την παράδοση. εν µπορεί να δεχθεί ούτε την αλλοτρίωση, ούτε την πραγµοποίηση, ούτε την κοινωνική διαίρεση της εργασίας. Ο Habermas ήταν µαθητής του Αντόρνο, ενός από τους µεγαλύτερους φιλοσόφους του 20ου αιώνα. Σηµαντικότερα έργα του Αντόρνο: 1) Αισθητική θεωρία, 2) Αρνητική διαλεκτική. Η αισθητική του Adorno έχει φιλοσοφική διάσταση. Φαινοµενολογία: βασικός εκπρόσωπος ο Husserl, φιλόσοφος της συνείδησης. Hegel - έργα: 1) Η φαιµενολογία του πνεύµατος 2) Φιλοσοφία του δικαίου Εισάγει την έννοια της νεωτερικότητας (modernitι). Κοινωνική νεωτερικότητα: Marx. Αισθητική νεωτερικότητα: Adorno. Μεταµοντερνισµός Κοινωνικοαισθητικό ρεύµα που δεν έχει καµµία σχέση µε το µοντερνισµό. Στρέφεται σε αναπαλαιωµένες, συντηρητικές φόρµες (µπαρόκ, δωρικό στυλ κ.τ.λ.). Μεταµοντέρνοι φιλόσοφοι: Lyotard, Derrida. Εµφανίζεται γύρω στο Derrida: Θεωρητικός της αποδόµησης (deconstraction). Μπαίνουµε στη µεταβιοµηχανική κοινωνία. Ο καπιταλισµός αλλάζει φάση. Άλλοι φιλόσοφοι: Φουκώ, Μπατάϊγ.

7 Φουκώ: Υποστηρικτής µειονοτήτων και υπέρ της κατάργησης των καταπιεστικών θεσµών (κίνηµα της αντιψυχιατρικής). Οι µεταµοντέρνοι φιλόσοφοι πιστεύουν στο στρουκτουραλισµό και την οντολογία. Έχουν κοινό τους στοιχείο τον ορθολογισµό (ο οποίος έχει τις βάσεις του στο διαφωτισµό και τη γαλλική επανάσταση). Heidegger - Jaspers, Καστοριάδης - Νίτσε. Μοντέρνα τέχνη: αντικειµενική τέχνη. Μεταµοντερνισµός: Φόρµα (δόµηση). Μορφή - υλικό (µατεριό) - περιεχόµενο. Λογοτεχνία 20ου αιώνα: κυριαρχεί ο εσωτερικός µονόλογος. Γλωσσικά στοιχεία Μοντερνισµός σχέδιο. Μεταµοντερνισµός ευκαιρία (κέρδος). Μέσα από τις show business ενδιαφέρεται για το κέρδος. ε θέλει να προκαλέσει αναστάτωση. Οι µεταµοντέρνοι θεωρητικοποιούν το εφήµερο (να µην έχει διάρκεια το έργο). Στα τελευταία χρόνια κυριάρχησε το happening και η performance. Οι µεταµοντέρνοι χαρακτηρίζονται ως αντιδηµιουργικοί. Στο µοντερνισµό ο καλλιτέχνης είναι παρών, διανοούµενος. Στο µεταµοντερνισµό ο καλλιτέχνης είναι απών, διασκορπισµένος, διαλυµένος. Μοντέρνος διανοούµενος: δοκίµιο. Μεταµοντερνισµός: επιστροφή στην αφήγηση - διακειµενικότητα. Benjamin: βασικός εκπρόσωπος στης Σχολής της Φρανκφούρτης. Μοντερνισµός Μεταµοντερνισµός σηµαινόµενο. σηµαίνον (ο µεταµοντερνισµός αρνιέται να εξηγήσει, να δει τη µεταβιοµηχανική εποχή). Κώδικας ελέγχου (έλεγχος κοινωνικός, αισθητικός. Βασικό στοιχείο µοντερνισµού). Ντετερµινισµός (αρχή της ανάγκης): µοντερνισµός. Ιντετερµινισµός (αρχή της ελευθερίας):µεταµοντερνισµός.

8 ΙΙ Οι Γάλλοι δε θεωρούν ότι υπάρχει αντίθεση αλλά διαδοχή µεταξύ µοντερνισµού και µεταµοντερνισµού. Μοντέρνο παράδειγµα. Μεταµοντέρνο αντιπαράδειγµα, άρνηση για την άρνηση. εν υπάρχει µοντελοποίηση. Παράδειγµα: Θετικός ορισµός. Ορισµένοι µεταµοντέρνοι είναι πρώην µοντέρνοι. Τόσο ο µοντερνισµός, όσο και ο µεταµοντερνισµός αφορούν όλες, ή σχεδόν όλες, τις µορφές τέχνης. Σε µορφολογικό επίπεδο άρχισε µία έρευνα κι έτσι προχωρούσαν σε µία νεωτερική αντίληψη του κόσµου. Μοντέρνα µορφοποίηση µοντέρνα θεώρηση αλληλόδραση Στη λογοτεχνία, πέρα από το πρόβληµα της µορφής, έχουµε το πρόβληµα της γλώσσας. Ρεµπώ, Προυστ: µία νέα γλώσσα. Από τον Κάφκα και µετά έχουµε µια νεωτερική αντίληψη της γλώσσας. Θέατρο: Ίψεν, Στρίνµπεργκ: από αυτούς αρχίζει το πρόβληµα της γλώσσας και συνεχίζεται µε τον Πιραντέλο. Πιραντέλο Κάφκα Μπέκετ. Τόµας Μαν: πιστός στην αφήγηση του 19ου αιώνα. Μοντέρνα τέχνη: από το 1910 και µετά. 1907: «Οι δεσποινίδες της Αβινιόν». 1920: Κάφκα.

9 Σένµπεργκ: Μεγάλος αυστριακός συνθέτης. Πατέρας της ατονικής µουσικής. Σουρεαλισµός στη µουσική: επηρέασε τον Kαντίνσκυ (σειραϊκή µουσική). Βάζει τις βάσεις µιας αφηρηµένης µουσικής. Μία µουσική που έχει ξεπεράσει τον επιφανειακό αισθηµατισµό. Οι ιδιαιτερότητες της µοντέρνας τέχνης αφορούν τη µορφή, το υλικό, το περιεχόµενο και τη δοµή Η µοντέρνα τέχνη δεν είναι φορµαλιστική, έχει περιεχόµενο. Μορφή = Περιεχόµενο Η αντίληψη αυτή ξεκινά από το γεγονός ότι στην τέχνη ερχόµαστε σε επαφή πρώτα µε τη µορφή και µετά µε το περιεχόµενο. Από το 17ο αιώνα η µουσική έχει αλµατώδη εξέλιξη. Ξεκινά από τον Μπαχ και τον Χάϋδν και φθάνει στον Μπετόβεν. Ενδιάµεσα έχουµε το Μότσαρτ. Η εξέλιξη γίνεται προς το συνθετότερο. Beethoven: ορθολογική σύνθεση. Οι προγενέστεροι του Beethoven πρόσθεταν πετραδάκια σε αυτή τη σύνθεση. Οι µεταγενέστεροι του Beethoven όχι. Εµφανίζεται πολιτισµική κρίση. Στη, συνέχεια, και ως µορφή αντίστασης σ αυτή εµφανίζεται ο ορθολογισµός κάποιων στοιχείων του Beethoven και φθάνουµε στο Σένµπεργκ και στο Μοντερνισµό. Ο Σένµπεργκ και η οµάδα του ονοµάζεται Β Σχολή της Βιέννης. Ματεριό το σύνολο των τεχνικών και δοµήσεων για το αισθητικό αποτέλεσµα.

10 Μπετόβεν Μότσαρτ Μάλερ Χάιϋντν Σένµπεργκ Χαίντελ Βέµπερν Αποσύνθεση στη Μουσική. Στη µουσική υπάρχει το πρόβληµα της ερµηνείας της κλασικής µουσικής. Κυριότεροι ερµηνευτές είναι ο Καραγιάν και ο Bernstein. Bernstein: Ποτέ δεν ακολουθούσε κατά γράµµα τον Beethoven. ηµιουργούσε ένα Beethoven πιο ζωντανό. Στη λογοτεχνία δεν υπάρχει αποσύνθεση, υπάρχει διαδοχή. Μπαλζάκ, Φλωµπέρ Αφηγηµατικότητα 19ου αιώνα. Μπαλζάκ: Κοινωνιολογικός. ηµιουργεί ήρωες, αλλά όχι πρότυπα. Μπωντλέρ: Πρώτος εκπρόσωπος της µοντέρνας λογοτεχνίας. Παράλληλα είναι κοινωνιολόγος και ο πρώτος θεωρητικός του µοντερνισµού. Rimbauld: ο πρώτος µοντέρνος ποιητής. 1978: Εξέγερση στην Πολωνία και απεργία στη Fiat. Η απεργία σπάει. Τέλος του εργατικού κινήµατος. Ο ρεαλισµός στο µορφολογικό επίπεδο δεν είναι επαναστατικό κίνηµα. Το πρώτο επαναστατικό κίνηµα είναι ο ιµπρεσιονισµός. Ο κοινωνικός µοντερνισµός συγκρούεται µε τον αισθητικό ρεαλισµό Συµβαδίζουν στο ότι υποχωρούν και οι δύο τη δεκαετία του 80. Proust ο µεγάλος αφηγητής και µη αφηγητής. Ο Proust αρνείται τους πάντες. Είναι µηδενιστής, αλλά όχι µεταφυσικός.

11 Κάφκα: δεν έχει πλοκή, ο Κάφκα αντιλήφθηκε τον ολοκληρωτικό χαρακτήρα της αλλοτρίωσης. ες, οκίµια για την αλλοτρίωση, ιογένης. III Εννοιολογική Τέχνη: Αφαιρούµε την ύλη και µένει µία λιτή σκέψη. Υπάρχει από το 1940 µέχρι σήµερα. Ντε Κούνινγκ σύγχρονος Αµερικανός (1960). Αµερικανικός εξπρεσιονισµός. Τα έργα του είναι εντελώς αφαιρετικά µε µία φιγούρα µέσα σε σχήµατα, αλλά κυριαρχεί το σχήµα. Ρόθκο: παρόµοια περίπτωση µε τον Ντε Κούνινγκ. Μπέκµαν Ματίς Ντυµπυφέ Γκόρκι γερµανικός εξπρεσιονισµός. κύριος εκπρόσωπος του φωβισµού. Art brut, χοντροκοµµένη τέχνη. Αµερικάνικος αφηρηµένος εξπρεσιονισµός. Ανήκει στην οµάδα του Πόλοκ. Ρώσικης καταγωγής. Τζιακοµέττι µοντερνισµός µε παραµορφωµένες φιγούρες. Κολάζ Φροτάζ αναλυτικό αναλυτικό και συγκεντρωτικό. Κολάζ κυβιστικό (χωρίς περιγράµµατα για να ξεφύγουν από τον ιµπρεσιονισµό). Ντανταϊστές στη δεκαετία του 20 παίρνουν στοιχεία µηχανικά, κυρίως τυπογραφικά. Σουρεαλισµός τονίζει το ανορθόδοξο στοιχείο της ύπαρξης. Μασόν Πόλοκ ο πρώτος που εισάγει το dripping. δεν ενσωµατώνει αλλά παίρνει στοιχεία και το χρώµα (οικοδοµής συνήθως) το εισάγει αυτούσιο µε πινελιές. Με αυτόν φθάνουµε στον ορισµό του αντισυστήµατος.

12 Η Ιµπρεσιονιστική ζωγραφική παύει να είναι αναπαραστατική και νατουραλιστική. Παρόλα αυτά παραµένει ρεαλιστική και αναπαραστατική, µόνο ο Σεζάν ξεφεύγει. Αντιρεαλισµός Ιµπρεσιονισµός Αντινατουραλισµός Αντιfiguration (αντιαναπαραστατικότητα). Η παραδοσιακή τέχνη περιθωριοποιείται ενώ η µοντέρνα τέχνη αναδεικνύεται σε κυρίαρχη, ηγεµονική. Η µοντέρνα τέχνη εισάγει: α) την αποσπασµατοποίηση και β) παράταξη (π.χ. στις «εσποινίδες της Αβινιόν» δεν υπάρχει σύνθεση αλλά παράταξη). Αναδεικνύονται: 1) Ιστορικότητα (ιστορικότητα στην ολότητα της ιστορίας του πολιτισµού). 2) Πειραµατισµός - Καινοτοµία, και οδηγούν στη δηµιουργία νέων µορφών. Κυβιστικό, Ντανταϊστικό κολάζ, σουρεαλιστικό κολάζ, φροτάζ (Max Ernst), dripping (τέχνη της χειρονοµίας). Οι τεχνικές διαδέχονται η µία την άλλη (κυβισµός ντανταϊσµός κ.τ.λ.). Κέϋνς: ένας από τους µεγαλύτερους οικονοµολόγους του αιώνα. Είναι ο εµπνευστής του προγράµµατος Marchall της οικονοµικής ανόρθωσης µετά το Β παγκόσµιο πόλεµο µε κύριο στοιχείο την κρατική παρέµβαση (µικτή οικονοµία). ιήρκεσε: Οµογενοποίηση: παράγονται πολλά έργα µε βάση κάποια standards. Χρειάζεται χειρωνακτική εργασία. Η οικονοµική αυτή πολιτική στηρίζεται στον καταναλωτισµό. Με το µεταµοντερνισµό και το νεοφιλελευθερισµό έχουµε νέες µορφές εργασιακών σχέσεων ανάµεσα σε αυτούς που εργάζονται και σε αυτούς που δεν εργάζονται. εν το ενδιαφέρει το κράτος η µόνιµη απασχόληση.

13 IV Β εξάµηνο Ο Γκόρζ δηµοσίευσε το βιβλίο, Κριτική του οικονοµικού λόγου. Ήταν µαθητής του Σαρτρ. εν είναι τυχαίο ότι τα περισσότερα πνεύµατα ήταν ξένα. Η Γαλλία, σα χώρος ασύλου και υποδοχής ήταν πρόσφορος χώρος. Edgar Morin: Ένας Γάλλος ανοικτός στον έξω κόσµο (εκτός µηχανισµών), αλλά το µοντέλο του είναι πολύ επιστηµονίστικο, µηχανικιστικό και παραδέχεται την αντίληψη ότι το µοντέλο των φυσικών επιστηµών πρέπει να περάσει και στις θεωρητικές επιστήµες και να γίνει ένα. Υποκαθιστά την ανάλυση της κοινωνίας και της κοινωνικής εξέλιξης από το µοντέλο των θετικών επιστηµών. O Prigogin, από την άλλη, δέχεται ότι είναι πια δυνατή η ένωση της επιστηµονικοτεχνικής κουλτούρας µε την ανθρωπιστική. Η θέση του είναι πιο διαλεκτική, πιο δυναµική, πιο φιλοσοφική (έχει επηρεαστεί από τη θεωρητικοποίηση του Bergson. Μέχρι τον Bergson ο χρόνος ήταν δευτερεύον θέµα στη φιλοσοφία). Ο Bergson επηρέασε και τον Adorno ως προς το ότι η χρονικότητα (temporalitι) είναι αξεπέραστη. Ο Γκράµσι εισήγαγε µιά ανάγνωση του παρελθόντος µέσα από το παρόν, µε σκοπό να προσδιοριστεί το µέλλον, και προσανατολίστηκε προς µία ιστορικιστική αντίληψη της ιστορίας ξεπερνώντας τον Bergson. Ο Χάιντεγκερ προσπαθεί να ανασυγκροτήσει την ιστορία, έχοντας στραµένο το βλέµµα του στο παρελθόν. Ύπαρξη κάποιας εποχής αυθεντικής σκέψης και φιλοσοφίας που ξεκινά µε το Θαλή και τον Ηράκλειτο και σταµατά στον Παρµενίδη. Μαρξ: καταλαβαίνουµε το τέλος του συστήµατος. Αντόρνο «η ιδιόλεκτος της φιλοσοφίας». Όρος που χρησιµοποίησε για τους συστηµατικούς.

14 Πώς µια διαλεκτική και χρονική προσέγγιση της χρονικότητας µπορεί να µας στρέψει προς το µέλλον, στο πώς θα φθάσουµε σε µία συνθετότητα που να µην είναι συµπήληµα θέσεων, επιστηµών κ.τ.λ. Συνθετότητα χωρίς επιστηµονιστικές αλλά ούτε ισοπεδωτικές αντιλήψεις ότι ο χρόνος δεν υπάρχει. Κάτω από το πρίσµα της σωστής χρονικότητας επηρεάζονται οι θεωρητικές και θετικές επιστήµες. Αξελός είµαστε σε θέση πια να πηγαίνουµε από το τυπικό, στο γενικό, παγκόσµιο, πλανητικό µέσα από την κίνηση της σκέψης: ένα ανοιχτό σύστηµα. Ο Αξελός µέσα από αυτό βλέπει και το γεγονός της αµφισηµίας στην τέχνη (αινιγµατικός χαρακτήρας). Αυτό που προέχει στη φιλοσοφία είναι το άνοιγµά της στον κόσµο και όχι το κλείσιµό της σ ένα µοντέλο. Ο Αξελός θέτει δύο προβλήµατα: 1. Επαναφέρει διαρκώς το θέµα της τεχνικής µε την έννοια του «ποιείν», του «πράττειν» (οι καλλιτέχνες στην αρχαιότητα ήταν και τεχνίτες). 2. Αρνητική κριτική της τεχνικής και της κοινωνίας, της µοντέρνας τεχνολογίας (τεχνολογία εξ ορισµού βαθύτατα αλλοτριωτική). Αξελός (λογοπαίγνιο Ιωσήφ Κ. Μαρξ Κ.). Για τον Αξελό φιλοσοφία και τέχνη είναι ένα, οδηγεί όµως σ ένα κλειστό σύστηµα. Οδηγεί στο πρόβληµα της γλώσσας (φιλοσοφία είναι γλώσσα πια ως µέσο πραγµάτωσης της φιλοσοφίας). Ετσι οδηγούµαστε σ έναν ολοκληρωτισµό της ποίησης, της φιλοσοφίας. Η φιλοσοφία του Αξελού εξαρτάται από την ορθότητα όλων των λέξεων. Ο ολοκληρωτισµός της γλώσσας υπάρχει και στον Αντόρνο. Είναι επηρεασµένος από τον Χέγγελ. Θεωρητικοποιεί τις έννοιες της παράταξης και της αποσπασµατικότητας. Έχουµε έναν κόσµο αποσπασµατικό (τέχνη, τεχνολογία). Η φιλοσοφία του Αντόρνο είναι ανοιχτό σύστηµα. Κάθε πρόταση είναι σε αυστηρή παράταξη µε την επόµενη (το κείµενο διαβάζεται από οποιαδήποτε τυχαία πρόταση είτε προς τα αριστερά είτε προς τα δεξιά. Το σύστηµα του

15 Αντόρνο έχει την άρνηση στο εσωτερικό του. Όλες οι άλλες φιλοσοφίες είναι θετικές. Αυτό ισχύει για τον Bergson, αλλά και για τον Gramsci. Ο Αντόρνο σε βάζει σε κατάσταση άρνησης ενάντια στην αλλοτρίωση. Το ζητούµενο είναι σε ό,τι κάνουµε στη φιλοσοφία, στο ίδιο το σύστηµα που φτιάχνουµε, να υπάρχει η διάσταση της κριτικής, της αυτοκριτικής, δηλαδή της άρνησης. Όλη η φιλοσοφία πρέπει να λειτουργεί αρνητικά, να παράγει αρνήσεις. Άρνηση του συστήµατος, του κυρίαρχου συστηµισµού και συστηµατισµού, αρνητική µεθοδολογία στο εσωτερικό του ίδιου του κειµένου. Ο Αντόρνο ανοίγει την ίδια τη θετικότητα (τι να την κάνουµε την επανάσταση; Θα ακολουθήσει αντεπανάσταση). Σήµερα ζούµε στη Θεολογία και το δογµατισµό της ενιαίας σκέψης. Ίσως σε αυτό συνέβαλε και ο Μάης του 68 (δηµιούργησε ψευδοαισθήσεις). Υπάρχει η θεωρία του πολιτικά ορθού. Υπάρχει ένας διάχυτος συντηρητισµός και νεοσυντηρητισµός.

16 ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ Ι ΕΑΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΥ I. Εισαγωγή 1. Πώς φθάνουµε στον ιδεατό τύπο 2. Εξήγηση (πάλι) του τι σηµαίνει ιδεατός τύπος 3. Η δηµιουργία ενός ιδεατού τύπου προϋποθέτει έναν πολύ σηµαντικό αριθµό µονογραφικών ή άλλων εργασιών. Στην προκειµένη περίπτωση ο ιδεατός τύπος του µοντερνισµού στηρίζεται στην ήδη πολύ εκτεταµένη ιστοριογραφία της µοντέρνας τέχνης. 4. Λεπτοµερής µελέτη της ιστορίας της µοντέρνας τέχνης. 5. Κριτική αποτίµηση των τάσεών της. 6. Μελέτη των πολεµικών που υπήρχαν στο εσωτερικό της µοντέρνας τέχνης: Figuratif - non Figuratif, αφαίρεση - ρεαλισµός - informel, κ.ά. ΙΙ. Τα βασικά στοιχεία του ιδεατού τύπου του µοντερνισµού 1. ιαρκής πειραµατισµός ως προς τα υλικά, τις µορφές κ.λ.π. 2. ιαρκής ανανέωση των µορφών, των µέσων, των τεχνικών κ.λ.π. 3. Αποσπασµατοποίηση µορφών. 4. Νέες µοντέρνες συλλήψεις και επεξεργασίες. 5. Αυτονοµία των µορφών και των διαδικασιών, της δηµιουργίας και της αισθητικής. 6. Ηδονισµός. 7. Ριζοσπαστικός ιστορικισµός. 8. Αυτονοµιµοποίηση. 9. ηµιουργική ενσωµάτωση τάσεων και µορφών του παρελθόντος και διαφορετικών πολιτισµών. 10. Μη επαναληπτικότητα. 11. Εργασία artisanalle. 12. Καταγγελία, χτύπηµα της παράδοσης - ρήξη.

17 13. ηµιουργική και αυτόνοµη επεξεργασία του υλικού (matιriau). 14. Η καταγγελία της προόδου και πίστη στην πρόοδο της κοινωνίας. 15. Ιστορική διαδοχή των στυλ και των τάσεων - µέχρι την minimal art. 16. Σύλληψη και δηµιουργία µιας νέας και κριτικής ορθολογικότητας (ή νέων ορθολογικοτήτων). 17. Σύνδεση της αισθητικής ορθολογικότητας µε την κοινωνική και την ιστορική. 18. Συνειδητή προσπάθεια ξεπεράσµατος της κρίσης του Λόγου. 19. Σύνδεση της µοντερνιστικής θεώρησης του κόσµου µε την κοινωνική επανάσταση και τις ανατρεπτικές ουτοπίες. 20. Ανάδειξη της δηµιουργικότητας σε µια κύρια ή και αυτόνοµη κατάσταση. 21. Αναζήτηση της αυθεντικότητας, της γνησιότητας, της µοναδικότητας. II. Επαγωγικά, και κατ αναλογία µέσα από µια αρνητική προσέγγιση είναι πολύ εύκολο να προσδιοριστούν τα βασικότερα χαρακτηριστικά του µετα- µοντερνισµού 1. IV. Συµπερασµατικά, µέσα από αυτή τη διπλή διαδικασία γίνεται δυνατή η φιλοσοφική (θεωρητική) επεξεργασία της έννοιας της µοντερνιτέ, λαµβάνοντας επιπλέον υπόψη την τεχνολογία σ όλες της τις διαστάσεις. Πιο συγκεκριµένα θα πρέπει να ληφθούν υπόψη: 1. Η ιστορία της τεχνικής και της τεχνολογίας. 2. Η επίδραση των διαφοροποιήσεων της τεχνολογίας στη σκέψη (συστήµατα σκέψης), στην τέχνη και στην κουλτούρα 3. Τεχνολογική αλλοτρίωση. 4. Η τεχνική και η επιστήµη ως ιδεολογία, θεωρώντας ότι η τεχνική δεν είναι ουδέτερη. Οπότε καταλήγουµε στο ακόλουθο µοντέλο: Τέχνη - Τεχνολογία - Κουλτούρα Ιδεολογία

18 5. Οι φιλοσοφικές και οι κοινωνιολογικές διαστάσεις του µοντερνισµού και της µοντερνιτέ. (Βλ. Th. Adorno, Theorie esthétiques, Klincksieck). 6. Φιλοσοφία της εργασίας και αισθητική. 7. Τεχνοκρατία και τεχνοκρατισµός. 8. Κριτική της άποψης τέχνη = τεχνική (ή τεχνολογία) 9. Ανάδειξη µερικών αξόνων για παραπέρα έρευνα Αισθητικά µοντέλα - αποσπάσµατα 10. Ανάλυση των προβληµάτων που ανέδειξε από την άποψη της τεχνικής η µοντέρνα τέχνη και κυρίως η γλυπτική. Οι ιδιαιτερότητές της, καθώς και οι ιδιαιτερότητες και οι ιδιοµορφίες της αρχιτεκτονικής. Οι σχέσεις γλυπτικής - αρχιτεκτονικής. Σηµείωση: Η παραπάνω προσπάθεια θα στοχεύει και στη συστηµατική µελέτη του έργου µερικών µεγάλων µοντέλων γλυπτών: Rodin, Brancusi, Tatlin, Pevsner, Gambo, Gonzales, Giacometti, Moor, Calder, κ.ά. V. Περί αισθητικής Αισθητικά µοντέλα (modιles esthιtiques) 1. Φιλοσοφική επεξεργασία της έννοιας µοντερνιτέ, κυρίως στο χώρο της αισθητικής. 2. Κοινωνική µοντερνιτέ Φιλοσοφική µοντερνιτέ (Βλ. Α. Lefebvre: η διαφορά µεταξύ µοντερνιτέ και µοντερνισµού) Αισθητική µοντερνιτέ: υλικό (matériau) κ.λ.π. VI. Αισθητική µοντερνιτέ 1. Εισαγωγή στην αισθητική της µοντέρνας τέχνης. Αυτή συνίσταται στην:

19 α. Μελέτη των εννοιών που εµφανίζονται στην αισθητική σκέψη του εικοστού αιώνα, οι οποίες συνδέονται µε την εµφάνιση, και στη συνέχεια την ακµή, της µοντέρνας τέχνης. Πιο συγκεκριµένα, είναι ανάγκη να αποδοθεί µια ιδιαίτερη σηµασία στην έννοια του νέου υλικού, που οφείλεται στην αποδοµητική εργασία στην αρχή, και στη συνέχεια (ανα)δοµική, των πρωτοποριών στις πλαστικές (και όχι µόνο) τέχνες. Η νοηµατική και θεωρητική αποσαφήνιση του µοντερνισµού, καθώς και των εισφορών διαφόρων αισθητικών τάσεων και ρευµάτων, όπως ο κυβισµός, ο φουτουρισµός, ο σουπρεµατισµός, ο εξπρεσσιονισµός, ο σουρρεαλισµός, ο αφηρηµένος εξπρεσσιονισµός, η minimal art (µινιµαλισµός) κ.ά., θα είναι βασική συνιστώσα αυτής της εργασίας. β. Μελέτη του θεωρητικού έργου µερικών µεγάλων καλλιτεχνών (Μάλεβιτς, Καντίνσκυ, Κλε κ.ά.), όπως και των κειµένων που έχουν αφήσει µερικοί σηµαντικοί ιστορικοί και κριτικοί τέχνης (H. Read, Χρ. Ζερβός, CI. Greenberg κ. ά.) γ. Γενικότερα µπορεί να θεωρηθεί ότι ισχύει το επόµενο µοντέλο: ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΜΟΝΤΕΡΝΙΤΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ: ΜΟΝΤΕΡΝΙΤΕ ΜΟΝΤΕΡΝΙΤΕ ΠΡΟΣ ΤΗ (ΜΟΝΤΕΡΝΑ) ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΡΞ ΧΕΓΚΕΛ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 1. i. H φιλοσοφική προσέγγιση της έννοιας της µοντερνιτέ, ξεκινώντας από τη φιλοσοφία της ιστορίας του Hegel. Στη συνέχεια προχωρούµε στη µελέτη της κοινωνικής µοντερνιτέ στον Marx και της αισθητικής µοντερνιτέ στους Lukαcs, Adorno, Goldmann, Habermas κ.τ.λ.

20 ii. ιερεύνηση των δυνατοτήτων επέκτασης της έννοιας του «µουσικού υλικού» στο χώρο της ζωγραφικής και της γλυπτικής, από κοινωνιολογικής πάντα άποψης, και ως εκ τούτου η διερεύνηση της δυνατότητας εισαγωγής των εννοιών του ζωγραφικού υλικού και του γλυπτικού υλικού. iii. Πέρασµα από πολλές εµπειρικές καταστάσεις στην έννοια. ιαφορές µεταξύ έννοιας και κατηγορίας. Η σηµασία του εµπειρικού υλικού για τη θεωρία και την εννοιοποίηση γενικά, και στην αισθητική ειδικότερα. 2. Μια από τις βασικότερες έννοιες που έχει επεξεργαστεί η αισθητική είναι το κοινωνικό περιεχόµενο ή το περιεχόµενο αλήθειας του έργου τέχνης. 3. Η σύνθεση αισθητικής, φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας είναι µια δύσκολη υπόθεση. Παράλληλα πρέπει να αποπειραθεί η διερεύνηση των σύγχρονων κοινωνικών, ιδεολογικών, τεχνικών κ.τ.λ. συνθηκών, εννοείται πάντα σ ένα κριτικό πλαίσιο. α. Κοινωνική φιλοσοφία και φιλοσοφική κοινωνιολογία. β. Κοινωνιολογική αισθητική και αισθητική µε κοινωνιολογική συνιστώσα. γ. Ταύτιση της αισθητικής µε τη µοντέρνα τέχνη. δ. Η ιδεολογική κριτική και η κριτική της κουλτούρας 4. ε. Η µέθοδος του αποσπάσµατος ή αποσπασµατική µέθοδος 5. στ. Παράταξη, δοκίµιο, αντισύστηµα. ζ. Η µορφική κατάσταση της Αισθητικής θεωρίας του Adorno. i. Υλικό και θεώρηση του κόσµου. ii. Μελέτη των δοµών (Gurvitch). iii. Μελέτη των σηµαντικών δοµών (Goldmann) και αισθητική θεωρία. Κοινωνική φιλοσοφία και φιλοσοφική κοινωνιολογία Αισθητική Σύγχρονη φιλοσοφία της κουλτούρας (και της τέχνης)- φιλοσοφική επεξεργασία της έννοιας της µοντερνιτέ

21 VII. Περί µοντερνισµού : εµφάνιση της µοντέρνας κοινωνίας: κοινωνική και οικονοµική ορθολογικοποίηση. Ταυτόχρονα γεννιούνται και διαδίδονται οι αυταπάτες της προόδου. Προς µια διαλεκτική σύλληψη της προόδου 7. α. Η επιβίωση της κριτικής ορθολογικότητα µέσα στις σύγχρονες βιοµηχανικές κοινωνίες. β. Η µοντερνιτέ είναι ολοποιητική (totalisatrice). γ. Ο ιστορικός ρόλος των πρωτοποριών. δ. Η κοινωνική διαµεσολάβηση: το ωραίο είναι κοινωνικά διαµεσολαβηµένο ή η ιδέα του ωραίου (και το ίδιο το ωραίο) προσδιορίζονται κοινωνικά. Η αλλοτρίωση - πραγµοποίηση. ε. Ο αισθητικός χαρακτήρας της παρατακτικής και αποσπασµατικής (µοντέρνας) τέχνης. στ. Εξέταση του κόσµου µέσα από την τέχνη και µ αυτόν τον τρόπο µπορεί να τεθεί σ αµφισβήτηση η ίδια η τέχνη. ζ. Το κοινωνικό περιεχόµενο της τέχνης και το περιεχόµενο της αλήθειας. η. Φαινοµενολογία - φαινοµενολογική προσέγγιση της τέχνης και της κοινωνίας. Σχετική αυτονοµία της τέχνης (Adorno, Goldmann, Hauser).

22 ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΥ I. 1. Ο µεταµοντερνισµός δεν πιστεύει στις δυνατότητες ύπαρξης της αισθητικής ή τις θεωρεί ως ολοκληρωτική ιδεολογία. 2. Το τοπίο της τέχνης καθορίζεται πλέον από τις νέες κοινωνικές σχέσεις και την αστικοποίηση (urbanisation), τον τεχνικισµό κ.τ.λ. 3. Υπάρχει σε πολύ διαδεδοµένη έκταση µια έντονη µη δηµιουργικότητα, αναδειγµένη σε «τέχνη». Κυριαρχεί δηλαδή η µη δηµιουργικότητα. 4. Η ανάγκη ξαναγραψίµατος της µοντερνιτέ; 5. Κριτική προσέγγιση της µοντερνιτέ. 6. Αρνητική έννοια - αφηρηµένο καθολικό Κριτική της πρακτικής Κριτική της ηθικής Προς νέες έννοιες (concepts) Κριτική της κρίσης 7. Αν και υπάρχει µια διαλεκτική, διασώζεται όµως και µια αµφισηµία. II. Ορθολογισµός - ορθολογικοποίηση 1. Η πρόοδος είναι φαταλιστική; Ουτοπία; (Sorel) 2. Οι έννοιες (notions) του µεταµοντερνισµού. 3. Οι ιδεολογικές συνθήκες που ευνόησαν την εµφάνιση του µεταµοντερνισµού. 4. Ο αναρχίζων νεοφιλελευθερισµός. 5. Η κοινωνιολογία του µεταµοντερνισµού - µεταβιοµηχανική κοινωνία. 6. Το τέλος της ιδεολογίας (ή των ιδεολογιών), του ανθρώπου, της ιστορίας. 7. Ο αντιδραστικός ιστορικισµός. 8. Κατάρρευση των µεγάλων ιδεολογιών. Η επιβίωση του νεοκαπιταλισµού (La survie du néocapitalisme). 9. Η ανάλυση για τον καπιταλισµό του «Socialisme ou Barbarie».

23 10. Ο νόµος του φετιχισµού του εµπορεύµατος - reification. Η ισχύς του νόµου αυτού είναι ολική. 11. Ο νέος συντηρητισµός συνδέεται στενά µε µια αντίστοιχη διαφοροποίηση «του πνεύµατος του λαού» προς την αποδοχή νεοσυντηρητικών προτύπων. 12. Σύγχρονη κοινωνική δοµή, ο νεοφιλελευθερισµός και η απελευθέρωση (στην ουσία ιδιωτικοποίηση) των ΜΜΕ, απόρροια της παραπάνω διαφοροποίησης και απάντηση, από τη σκοπιά του κυρίαρχου µπλοκ συνολικά, στις νέες ανάγκες ηγεµόνευσής του. 13. ηµιουργία διαφόρων υποσυστηµάτων επικοινωνίας, αντίθετων µεταξύ τους (έστω και σχετικά), αυτόνοµων και ανταγωνιστικών. Η σύγχρονη νεοφιλελεύθερη αντίληψη που διατείνεται πως είναι απελευθερωσιακή (liberale - libertaire). ιάλυση ή αποσύνθεση, ως εκ τούτου, κάθε ενιαίου και ορθολογικού σχεδίου επικοινωνίας για την κοινωνία. Προχώρηµα της διαδικασίας αποικιοποίησης του βιωµένου κόσµου (βιόκοσµου - lebenswelt - monde vecu). Συστήµατα και υποσυστήµατα. Σύµφωνα µε τον Habermas: το σύστηµα αντιτίθεται στο βιωµένο κόσµο. Ο βιωµένος κόσµος είναι ο µηχανισµός της ρύθµισης, ενώ µε το νεοφιλελευθερισµό ή το νεοσυντηρητισµό, κυριαρχεί η απορρύθµιση. 14. Υπάρχει µια πλήρης ασυνέπεια µεταξύ όλων των ορισµών του µεταµοντερνισµού, γεγονός που αποδεικνύει τις σαθρές θεωρητικές βάσεις του. Μοντέρνο Φιλοσοφική άποψη α. φωνήµατα - διαπάλη µεταξύ νοήµατος και β. θέση αφηγητή: παύει να µη νοήµατος είναι το πρώτο πρόσωπο - το µη νόηµα ως καθοριστικό γ. αναδεικνύεται η υπόθεση- - αλλαγή της θεώρησης του δεν υπάρχει µύθος κόσµου

24 Μεταµοντέρνο: Πλήρης αναθεώρηση όλων των παραπάνω κριτικών καταστάσεων και επιστροφή στην παράδοση, σε σταθερές αξίες ή σε συνονθύλευµα αντιλήψεων κ.τ.λ. Μεταµοντερνισµός και εντεύθεν: Μια νέα ιδεολογία που στοχεύει στην ασφάλεια. Πρόκειται για µια ιδεολογία securitaire και securisante. Ο νεοσυντηρητικός βολονταρισµός - νεοπαραδοσιακός και ο ταυτισµός (tautisme). IV. Τέχνη, τεχνολογία, κουλτούρα 1. Η τεχνικοεπιστηµονική επανάσταση - συνεργασία τεχνικής και επιστήµης. 2. Από τα µέσα του 19ου αι. άρχισε η διαδικασία του αποχωρισµού τους. 3. Η τέχνη σήµερα ενέχει, ως ένα κάποιο βαθµό, τεχνολογία. Η τεχνική προϋποθέτει µάθηση - δυσκολία. Π.χ. ο κινηµατογράφος ενέχει τεχνολογία (κάµερα, στούντιο προβολής, µοντάζ). Η φωτογραφία στηρίζεται στη χρήση µιας µηχανής. 4. Μη ενιαία στάση απέναντι στη νέα τεχνολογία: Κριτική αντιµετώπιση της τεχνολογίας (από διάφορους µοντέρνους καλλιτέχνες) - Ρώσοι φουτουριστές. Μη κριτική αντιµετώπιση της τεχνολογίας (Ιταλοί φουτουριστές). 5. Η χειροκρότηση και η άκριτη αποδοχή της τεχνολογίας συνδέεται µε το µεταµοντερνισµό. V. ΠΕΡΙ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ Φιλοσοφία Κοινωνιολογία Τέχνη συστηµατοποίηση περί τέχνης περί κουλτούρας.

25 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ ΑΝΤΟΡΝΟ I. Έρευνες του Adorno: µουσική, αισθητική θεωρία κ.ά., του Lukαcs: µελέτη λογοτεχνίας, του Goldmann: η σηµαντική δοµή κάθε έργου τέχνης είναι η ίδια. Αλλαγή υποστρώµατος: Λογοτεχνία - γλώσσα, γλυπτική - υλικό. 1. Σηµαντική δοµή, υλικό (matιriau). 2. Η µοντέρνα τέχνη είναι αποσπασµατική: 3. Πως φτάσαµε στη νοηµατική τέχνη (conceptual art) και στην minimal atr. α. Η σύγχρονη (και κυρίως η µοντέρνα) τέχνη έχει ξεφύγει από το µύθο και τη λογική, οπότε αναδεικνύει τα αυτοβιογραφικά στοιχεία. β. Ο φαντασιακός χώρος, σε αντίθεση µε τον πραγµατικό, τείνει να κυριαρχήσει µέσω της µοντέρνας αφηγηµατικής δοµής. γ. η αφηγηµατική γλώσσα - αυτοβιογραφία (ο συγγραφέας είναι ο ίδιος παρών στο µύθο). δ. στη λογοτεχνία εµφανίζονται ακόµη και ακραίες µορφές έκφρασης, οι οποίες ξεπερνούν ολοκληρωτικά τις φιλολογίες. Το περιεχόµενο επικυριαρχεί. Γενικότερα όµως η µοντέρνα τέχνη χαρακτηρίζεται από τη διαλεκτική ταύτιση περιεχοµένου - µορφής. ε. Picasso: «εσποινίδες της Αβινιόν» α. Goldmann: καθολική ιστορία για την κατανόηση της τέχνης. β. Adorno: i. µουσικό υλικό (σύνολο δυνατών µεσολαβήσεων) ii. καθολική αποδοχή συµπεράσµατα (µεταξύ καλλιτέχνη και δηµιουργήµατος). iii. αφοριστικότητα 4. Πραγµοποίηση: α. αρνητική στάση εκ µέρους των πρωτοποριών (σχεδόν πάντοτε)

26 β. η συνειδητοποίηση αυτή οδηγεί στη ερµητικότητα (η µοντέρνα τέχνη στηρίζεται στον εαυτό της) 5. Αλλοτρίωση: α. αρνείται την αλλαγή του ανθρώπου β. παραµορφώνει τη διαδικασία γνώσης και προκαλεί σχετική αυτονόµηση του ανθρώπου από τη φύση. γ. συνιστά κυρίως κοινωνικό και όχι ιδεολογικό (ή αισθητικό) φαινόµενο (αν και δύσκολο να ξεχωριστούν). δ. σηµαδεύει το πέρασµα από τη φυσική φιλοσοφία σε µια κοινωνική φιλοσοφία: γερµανικός ιδεαλισµός - Hegel - Marx ε. προκαλεί ευχαρίστηση και αποδοχή στ. ο κεντρικός πυρήνας της αποδίδεται από τη διαλεκτική κυρίου - δούλου (Hegel), χωρίς όµως αυτή να περιορίζεται σ αυτήν κυριαρχεί η αλλοτρίωση από την εργασία ζ. σήµερα η αλλοτρίωση είναι κυρίως κοινωνική η. Συµπερασµατικά: η αλλοτρίωση ξεπερνιέται µέσα από την άρνηση αυτής της κοινωνίας που την παράγει και την αναπαράγει. 6. Ο κινηµατογράφος είναι ιδιότυπη περίπτωση παρότι ανήκει στη βιοµηχανική κουλτούρα υπάρχουν περιπτώσεις κριτικής στάσης, κυρίως στο λεγόµενο cinema d auteur. 7. Θέµα για διερεύνηση: Σε ποιο βαθµό είναι τέχνη κάτι που παράγεται µε τη χρήση της τεχνολογίας (computer); Υπάρχει πάντοτε δυσκολία συνεργασίας καλλιτέχνη - τεχνικού πληροφορικής; II. Iστορικότητα - Μύθος (Goethe) 9 1. Ο µύθος ως ενεργητική παράµετρος της τέχνης και γενικότερα της δηµιουργίας (και της κουλτούρας) - Μύθος και Λόγος 10.

27 2. Μπορεί να συγκροτηθεί µια ορθολογικότητα στηριζόµενη στο µύθο, στη µοίρα ή στο πεπρωµένο; 3. Παραπλανηµένη εποχή - Νεοπαγανισµός. 4. Τέχνη = προβλήµατα µορφής. Η αισθητική είναι επιστήµη των µορφών. 5. Κριτική των θεωριών της αποδοχής (rιception) του έργου τέχνης. 6. ιάλυση του πραγµατικού µέσα στο µυθικό και αντίστροφα. 7. Το έργο χρειάζεται να είναι µοντέρνο, οπωσδήποτε µοντέρνο. 8. Η τεχνική και οι επιπτώσεις του εικοστού αιώνα. 9. Η σηµερινή εποχή, εποχή κρίσης, κυριαρχίας της αλλοτρίωση - χωρισµός, αυτοκτονίες κ.τ.λ.

28 ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ I. a. Οι αλλαγές της κοινωνίας στα νεώτερα χρόνια: i. Τεχνοκρατικοποίηση ii. Αποϊδεολογικοποίηση iii. Κρίση προοπτικών iv. Αποσύνθεση του κοινωνικού v. ιαλεκτική των αντιθέσεων - αρνητικές τραγικές φιγούρες - δύστυχες συνειδήσεις vi. Κρεµάλα ή ναυάγιο (Goethe - Benjamin) ΙΙ. Αρχές του αιώνα: ρευστότητα - κρίση αποστολής - µοίρα (destin) - υπαρξισµός - µοντέρνα τέχνη. ΙΙΙ. Το νόηµα των ιδεατών - «ιδεολογικών µορφών». Απόσπασµα από το έργο του Gramsci Ιστορικός υλισµός και η φιλοσοφία του Β. Croce. Η κριτική του µηχανηστικού υλισµού γενικότερα. IV. Η σηµασία της «ετερότητας» µέσω της αντικειµενοποίησης (objectivation) και της µεσολάβησης της οξείας συνείδησης του καλλιτέχνη. Η ανάγκη της διαρκούς αναζήτησης του άλλου, του διαφορετικού, του κριτικού. V. Θέσεις για τη µοντέρνα τέχνη 1. Kahneveiler: Μοντέρνα τέχνη, γιγαντιαία µάχη του καλλιτέχνη µε το αντικείµενο. 2. Appolinaire: Ο κυβισµός είναι η τέχνη να ζωγραφίζει νέα σύνολα µε στοιχεία δανεισµένα, όχι από την πραγµατικότητα της θεώρησης, αλλά από την πραγµατικότητα της σύλληψης. 3. Συλλογική φαντασία και µοντέρνα τέχνη 4. Αισθητική κανονιστική (normative)

29 5. Το έργο τέχνης ως απόσπασµα µιας αποσυντιθέµενης (διαλυ-µένης) ολότητας. 6. Η ιδεολογία ως το τσιµέντο που ενοποιεί όλα τα άλλα στοιχεία που υπάρχουν στην µοντέρνα τέχνη (π.χ. το πνευµατικό υλικό κ.τ.λ.) 7. Το ξεπέρασµα της τέχνης είναι δυνατό; Το ιστορικό ξεπέρασµα των µορφών και πως συγκεκριµενοποιείται. 8. Η συνειδητή άρνηση της πραγµοποίησης και των πραγµοποιητικών γενικότερα διαδικασιών από τους πρωτοπόρους καλλιτέχνες συνιστά το βασικότερο ίσως στοιχείο της συγκρότησής τους σε υποκείµενο. 9. Οι ιστορικές καµπές της τέχνης οφείλονται στη συνειδητή δράση των πρωτοποριών, όσον αφορά την εργασία τους στο επίπεδο του υλικού (materiau). 10. Αισθητική του περιεχοµένου σ αντίθεση µε την αισθητική της µορφής - της έκφρασης, που κι αυτή προέρχεται από τον Hegel. VI. 1. [Κατά τον Lukács είναι λαθεµένη η υπόθεση ότι «κάθε αναγέννηση του χεγκελιανισµού σηµαίνει ότι η αισθητική είναι περισσότερο ή λιγότερο συνειδητά υποστασιοποιηµένη σε καθαρή µεταφυσική»]. 2. Η a priori θεµελίωση της φιλοσοφίας και της αισθητικής µέσα στο γενικότερο καντιανό ρεύµα, σύµφωνα µε το οποίο η γνώση θεµελιώνεται στις συνθετικές κρίσεις και όχι στην εµπειρία. (Αυτή η θέση δεν έγινε ποτέ αποδεκτή από το θετικισµό και τον εµπειρισµό, ούτε έγινε ποτέ κατανοητή απ αυτούς) 3. Οι κοινωνικές συνθήκες καθορίζουν τις δυνατότητες της γνώσης και της αντικειµενικής φιλοσοφικής αλήθειας. 4. Επεξεργασία µιας θεωρίας περί κουλτούρας που να στηρίζεται στις universitas 5. Το έργο τέχνης ως ανώτερη τάξη 11 και ως µη ενότητα {Η διαδικασία (κοινωνικής) ενσωµάτωσης και η αισθητική α. Η θεώρηση του κόσµου και το υλικό (materiau)

30 β. Τα ειδικά αισθητικά προβλήµατα των πλαστικών τεχνών και ειδικότερα της γλυπτικής 13. (Βλ. εισαγωγή στην Thése 14 ) γ. Η σηµασία της κουλτούρας για κάθε αισθητική προσέγγιση και γενικότερα για την αισθητική. Τέχνη και κουλτούρα 15. δ. {Αισθητική πρόοδος και οπισθοδρόµηση (regrιssion) i. Ο κοινωνικός χαρακτήρας της τέχνης και ιστορία iii. Η καθαρή και αυτόνοµη, πρωτοπόρα καλλιτεχνική υποκειµενικότητα. Σύλληψη αρκετά υπαρξιστική του Adorno}. VII. 1. a. {Σύµφωνα µε τον Kant, oρθολογισµός σηµαίνει: i. Ελευθερία σε σχέση µε κάθε εξουσία και κοινωνικό καταναγκασµό ii. Ελευθερία σε σχέση µε τα ίδια τα δικά µας πάθη που µας συνδέουν µε τον εξωτερικό κόσµο. iii. Ρήξη των συνδέσµων που υπάρχουν ανάµεσα στο άτοµο από το ένα µέρος, τον κόσµο και την ανθρώπινη κοινότητα από το άλλο. β. Μ αυτά τα δεδοµένα θα πρέπει να διερευνηθεί η θεώρηση του κόσµου ενός καλλιτέχνη. γ. Σύµφωνα πάλι µε τον Kant, οι βασικές κατηγορίες της ανθρώπινης ύπαρξης είναι η ελευθερία, η αυτονοµία του ατόµου, η ανθρώπινη κοινότητα, ο κόσµος, η ολότητα, η οποία όµως έχει προβληµατικό χαρακτήρα. Ο άνθρωπος ως ένα κοινωνικό - ακοινωνικό Είναι 17. i. Η ολότητα συνίσταται στον κόσµο και την ανθρώπινη κοινότητα. Στην ολότητα όµως δε φαίνεται να υπάρχει κάτι που να είναι δεδοµένο. Αντίθετα αυτό που προέχει είναι ένας στόχος που πρέπει να κατακτηθεί µε τη δράση (action), µόνη ικανή να δηµιουργήσει την κοινότητα, το εµείς και το σύνολο του κόσµου, τον κόσµο 18. ii. Η οµοιότητα, που συνίσταται στην κατά βάση ίδια γενική αφαιρετική δοµή της αφηρηµένης τέχνης, της µοντέρνας µουσικής, της λογοτεχνίας κ.λ.π., είναι

31 απόρροια και συγκεκριµενοποίηση της ίδιας αισθητοκαλλιτεχνικής και κοινωνικοϊδεολογικής επανάστασης 19 }. iiii. Η ιδεολογία ή η ιδεολογική συνιστώσα συνιστά µια οπτική εξωτερική από την τέχνη. 2. α. Θεώρηση του κόσµου β. Χρονικότητα (ή χρονικές δοµές) γ. Τα αισθητικά κριτήρια αντιτίθενται στα κοινωνικά δ. Η τέχνη ως έκφραση της κοινωνίας και ως µέσο της κοινωνικής µετατροπής. Η ιδέα της οργανικότητας σύµφωνα µε τον Gramsci. Η µοντέρνα τέχνη ξεφεύγει από τη διαδικασία ορθολογικοποίησης 20. VIII. Στοιχεία για µια κοινωνιολογία της µοντέρνας τέχνης: H Read, Francastel Goldmann, Hauser, Adorno, Fisser, Gramsci (κείµενο για τον Πιραντέλλο) κ.λ.π. 1. Βασικές έννοιες: α. stucture significative (σηµαντική δοµή) β. σχετική αυτονοµία. Σχέση της τέχνης µε τις κοινωνικές οµάδες και τάξεις. γ. σχέση µε την κοινωνία: i. κοινωνικό περιεχόµενο µέσα στην µορφή ii. οι κοινωνικές εντάσεις µέσα στην µορφή iii. ιστορικότητα, κοινωνικές εντάσεις και µορφές τέχνης δ. Κοινωνική εργασία και εργασία γενικά 2. Πρέπει να αποφευχθεί ο ιδεολογισµός και ο αισθητισµός µέσα από την ανάδειξη του πλούτου του έργου και της αυτονοµίας του Θεώρηση του κόσµου - ιδεολογία και τέχνη. 4. Τέχνη και κουλτούρα (κοινωνιολογία της κουλτούρας και κοινωνιολογία). 5. Πρέπει πάντοτε να διερευνάται ποιο είναι το περιεχόµενο αλήθειας, τίνος είναι, για ποιον είναι, πως δηµιουργήθηκε και πότε (µέσα σε ποιες συνθήκες).

32 6. Σύµφωνα µε τον Kant κάθε νέο έργο δηµιουργεί µια καινούρια ιδέα 22, ενώ σύµφωνα µε τον Lukαcs δηµιουργεί µια καινούρια µορφή Αισθητική της ασυνέχειας, της διαχρονίας και της συγχρονίας: το κοινωνικό περιβάλλον (le milieu social) βρίσκεται στη βάση της δηµιουργίας κάθε έργου. Το ιστορικό και συγχρόνως ατοµικό υποκείµενο συνδέεται µε το καλλιτεχνικό αντικείµενο (διατοµικό υποκείµενο και αισθητικό ή επικοινωνιακό). ιατοµικό ή διακοινωνικό σχέδιο Η διχοτοµία υποκείµενο - αντικείµενο οδηγεί σε: α) µια υποκειµενιστική αισθητική η σύνθεση τους είναι δυνατό να φτάσει σε µια (βαθειά) συµπλη- β) µια αντικειµενική αισθητική ρωµατικότητα και σε µια ενιαιό- τητα (unicitι). 9. Τα όρια της συνείδησης: µια εµµενής έννοια στο αντικείµενο IX. 1. Από τη δογµατική ηλικία (θεωρητικοποίηση του απόλυτου ωραίου) η αισθητική πέρασε στην κριτική της περίοδο 2. Σύµφωνα µε τον Hegel, η αισθητική βρίσκεται σε γίγνεσθαι, όπως ακριβώς η φιλοσοφία ή η ιστορία (ιστορικό, λογικό και αισθητικό γίγνεσθαι). 3. Hegel: η οµορφιά εντοπίζεται µέσα στην αισθητική εµφάνιση της ιδέας. Ως τέτοια περιβάλλει το έργο τέχνης. Φυσικό ωραίο και αισθητικό ωραίο: Hegel και Adorno Μορφή - έκφραση - περιεχόµενο: ξεπέρασµα του διαχωρισµού µεταξύ µορφής και περιεχοµένου µέσα από την έννοια της έκφρασης Ασυνέχεια και αποσπασµατοποίηση: Νέα µεθοδολογία προσέγγισης και σύλληψης της ολότητας ιαχρονία και συγχρονία 7. Ενόραση (διαίσθηση) - σύλληψη (conception) 8. ιερεύνηση των µορφών προβολής του κοινωνικού µέσα στην τέχνη

33 9. Αισθητική, φιλοσοφία του υποκειµένου - όρια, αδυναµίες και τα θετικά της φιλοσοφίας. 10. Η αισθητική µερικές φορές πριµοδοτεί τη συνεκτικότητα του λόγου σε βάρος της αληθινότητας (véracité) της τέχνης, παρακάµπτοντας το γεγονός ότι η αξία συνδέεται µε την υποκειµενικότητα. X. 1. Η αισθητική του Adorno συνιστά ένα ριζοσπαστικό σύστηµα σύγχρονης φιλοσοφίας. Ο βασικός πυρήνας του είναι η ιδέα της αυτονοµίας. Υπ αυτή την οπτική, η φιλοσοφία ορίζεται µε βάση την τέχνη. 2. Βασικά στοιχεία αυτής της προβληµατικής είναι: α. Το µεταφυσικό περιεχόµενο (Charge) της τέχνης, το οποίο έχει γενικά υποτιµηθεί, αν και έχει µια ιδιαίτερη σηµασία, θέση, υπόσταση για αυτήν. β. Ο επαναπροσδιορισµός (rédefinition) του Λόγου γ. Η εσωτερική και κατ επέκταση η εσωτερικευµένη γνώση δ. Η άρνηση της ιστορίας στην απλή ιστοριογραφική ή στην υποτιθέµενη «καθαρή» εκδοχή της κ.λ.π. ε. Η τέχνη γενικά και η µοντέρνα τέχνη ειδικότερα είναι µια διαρκής, συνεχής και εκπληκτική επανάσταση, ως µια ριζοσπαστική, εξ ορισµού πρακτική. ιαφορετικά δεν νοείται τέχνη και ακόµη περισσότερο µοντέρνα τέχνη 28. στ. {Η µουσική αναλύεται από τον Adorno από µια κοινωνική άποψη (κοινωνική ανάλυση) και το µουσικό έργο πιο συγκεκριµένα διερευνάται από την άποψη της αυτονοµίας 29 (Βλ. Notes sur la litterature), λαµβάνοντας πάντοτε υπόψη την αλληλοσύνδεση των µουσικών έργων και των κοινωνικών γεγονότων ή φαινοµένων. Κατ επέκταση το ίδιο συµβαίνει και µε το λογοτεχνικό έργο 30. ζ. Άρνηση της τέχνης να ενταχθεί στη διαδικασία της πραγµοποίησης, αν και συµµετέχει σ αυτήν 31. η. Η διαλεκτική της απαισιοδοξίας και της αισιοδοξίας είναι ένα βασικό και συστηµατικό στοιχείο της αισθητικής του Adorno σε αντίθεση µε τον µπενζαµινικό ολοκληρωτικό πεσσιµισµό 32.

34 Θ. Το ιστορικό ξεπέρασµα των µορφών και πως συγκεκριµενοποιείται}. i. {- Ένταξη της αισθητικής σ ένα γενικότερο σχέδιο κριτικής της κουλτούρας}. 3. Συστηµατική προσέγγιση του θέµατος µοντερνιτέ και αφαίρεση (modernité et abstraction) µε βάση την Αισθητική θεωρία 33. α. Το στυλ του λόγου της αισθητικής θεωρίας είναι: i. επιστηµονικό ii. δικακτικό χάος iii. πολεµικό (Αντανάκλαση ή και αναπαραγωγή σε θεωρητικό επίπεδο του χάους της δηµιουργίας, και ειδικότερα της µοντέρνας). Στον Αντόρνο όµως είµαστε µακρυά από τη σύγχρονη θεωρία του χάους. Πρόκειται για ένα εγγενές δοµικό χάος). β. Η ανάγκη της γενικευµένης αρνητικότητας γ. Η έννοια του έργου ως απόσπασµα (-τα) µιας διαλυµένης ολότητας XI. 1.{Η εµφάνιση της µοντέρνας τέχνης, και στη συνέχεια της αφηρηµένης, στις αρχές του εικοστού αιώνα, συνέπεσε µε την εµφάνιση της µοντέρνας αισθητικής η οποία συνίσταται στη θεωρητικοποίηση της µορφής (βλ. το έργο του νεαρού Lukαcs) 34. Ξεκινώντας από αυτή την περίοδο τη µελέτη της µοντέρνας τέχνης, και στη συνέχεια λαµβάνοντας υπόψη την εξέλιξή της είναι δυνατή µια περιοδοποίηση: Πρώτη Περίοδος: εύτερη Περίοδος: Τρίτη Περίοδος: Τέταρτη Περίοδος: Πέµπτη Περίοδος: Έκτη Περίοδος: }. 2. Κύρια χαρακτηριστικά της τέχνης κατά ιστορικές περιόδους

35 α. Η περίοδος της συγκρότησης του (αστικού) υποκειµένου 18ος - 19ος αιώνας. β. Υποκειµενισµός - βιογραφία (ροµαντισµός) 19ος αιώνας γ. Εργοκεντρισµός - Μοντέρνα τέχνη, 20ος αιώνας: Η περίοδος στην οποία κυριαρχεί η διαδικασία της αποσύνθεσης κάθε υποκειµένου (αστικού ή άλλου) δ. ιάλυση πλέον του Υποκειµενισµού (µετά το 1950) Κονστρουκτιβισµός Σουπρεµατισµός προσπάθεια συγκρότησης ενός νέου κοινωνικο - αισθητικού υποκειµένου ΧΙΙ. 1. Μεγάλο έργο - έργο ολότητα - αισθητική 2. Ο υποκειµενισµός του Adorno «...µια τέτοια συλλογική ανάµνηση δεν είναι χωρίς υποκείµενο αλλά γίνεται µέσω αυτού εδώ 35» (το χωρίς είναι στα ελληνικά) 3. {Αποσαφήνιση των σχέσεων µεταξύ αφαίρεσης και υπαρξισµού 36. Ιδεολογία και θεώρηση του κόσµου: µε τον Lukács 37, η αχρονική (atemporelle) σηµασία µετατρέπεται σε χρονικές και δυναµικές δοµές} 4. Η εσωτερική και κατ επέκταση η εσωτερική γνώση. 5. Η άρνηση της ιστορίας στην απλή ιστοριογραφική ή στην υποτιθέµενη «καθαρή» εκδοχή της κ.λ.π. 6. Η αισθητική είναι αντιδιαισθητική (anti - intuitioniste) και, ως εκ τούτου, λογοκεντρική (discoursive) 7. {- H διαστρωµάτωση της υποκειµενικότητας: το Είναι τοποθετείται πριν τη συνείδηση. Μίµηση, ουσιαστικότητα (substantialitι). Η αµεσότητα των ερµηνειών (καλύτερη διερεύνηση). 8. Το µοντέλο - πρότυπο του πρωτοπόρου καλλιτέχνη είναι για τον Adorno η νοηµατιστική (conceptualiste) ατοµικότητα (π.χ. Kadinsky)}. 9. Η βαθύτατη ρήξη του εγώ µε τον ξεπεσµένο περιβάλλοντα κόσµο.

36 10. Η αισθητική έχει επηρεαστεί καθοριστικά από την κοινωνική ουτοπία και τη φιλοσοφία του υποκειµένου σε τέτοιο βαθµό, ώστε η αισθητική να µην µπορεί να συλληφθεί διαφορετικά. 11. Η θεωρία της διαϋποκειµενικότητας (Habermas) 38 και αισθητική. 12. Adorno: «Η εξέγερση της υποκειµενικότητας ενάντια στο φορµαλισµό 39» (Βλ. γενικότερα για την υποκειµενικότητα, όχι απολυτοποίησή της - Ζωή σε µια εποχή της από - υποκειµενικότητας 40...). 13. Μορφή - οκίµιο - Ολότητα κατάσταση (situation), βλ, Λούκατς, Adorno, Goldmann. Ποια ολότητα; Η ολότητα του έργου οκίµιο Η ολότητα του συνόλου του έργου ενός καλλιτέχνη η ενός ρεύµατος περιοδοποίηση ανάλυση σύνθεση (Kosik 41 ) Θεώρηση του κόσµου Ιδεολογία Περιοδοποίηση Ιστορικότητα 14. {- Οι σχέσεις αφηρηµένο - συγκεκριµένο, υποκείµενο - αντικείµενο, ως βάση της αισθητικής, αλλά και της ίδιας της τέχνης και γενικότερα της καλλιτεχνικής και πολιτιστικής δηµιουργίας. 15. Η θεωρία της σχετικής αυτονοµίας 16. Οι ερµηνείες του µοντέρνου φαινοµένου και της εµφάνισης της µοντέρνας τέχνης ειδικότερα. Read, Habermas, Ricoeur, Goldmann (La philosophie de Lumieres) κ.λ.π. Η έννοια της αλλοτρίωσης και η έννοια της ιδεολογίας. Αφηρηµένη τέχνη - ιδεολογία Αλλοτρίωση

37 17. Ο αιώνας των Φώτων: καθολικό φαινόµενο σ όλη την Ευρώπη ιαφωτισµός Κοµουνισµός Αισθητικός µοντερνισµός - P. Hulten Ουτοπία Ουτοπισµός Σύµφωνα µε τον Habermas, ο αισθητικός µοντερνισµός συνδέθηκε µε τον κοινωνικό Το παράδειγµα των έργων (και γενικότερα της δηµιουργίας) µερικών µεγάλων µοντέλων καλλιτεχνών: Kadinsky, Giacometti, Λεκάκης, Brancusi κ.λ.π. 19. Η λογική της µοντέρνας καλλιτεχνικής δηµιουργίας και παράταξη 20. Για να τελειώνουµε µε το µεταµοντερνισµό 21. Κρίση της υποκειµενικότητας και κρίση της τέχνης 22. ούλεψε κατά τα χαµπερµασιανά πρότυπα (TAC): α. Εντοπισµός των ορθολογικοτήτων: i. στην ιστορία της τέχνης (ιµπρεσιονισµός, κυβισµός, αφαίρεση, κ.λ.π.) ii. στην κοινωνιολογία iii. στις αισθητικές θεωρίες και στις θεωρίες περί κουλτούρας β. Μεταφορά του χαµπερµασιανού µοντέλου προσέγγισης της γλώσσας στην κουλτούρα: γλώσσα = κουλτούρα γ. Προς την επεξεργασία σφαιρικών µοντέλων για τη σύλληψη της ολότητας. Αποσπασµατική αισθητική αρνητική αισθητική µετα - αισθητική» ολότητα - παράταξη 25. Η ανάγκη γενικευµένης αρνητικότητας. 23. Η κουλτούρα ως collage διαφόρων στοιχείων 44

38 Ως εκ τούτου, η φιλοσοφία της κουλτούρας θεωρητικοποιεί την έννοια του collage, που προέρχεται από τη µοντέρνα τέχνη και κυρίως από τον κυβισµό και στη συνέχεια από τον ντανταϊσµό. Ακόµη θα πρέπει να διερευνηθεί η φιλοσοφία της κουλτούρας ως σύστηµα - αντισύστηµα, βασισµένο στην έννοια του collage, ή ως συστηµατοποίηση των collages, που υπάρχουν σε αρκετά διαδεδοµένη κλίµακα σ όλο το φάσµα των εκδηλώσεών της. Προς την µετακριτική της κουλτούρας Προς την επεξεργασία σφαιρικών και διεπιστηµονικών µοντέλων για τη σύλληψη της ολότητας.

39 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ I Μέχρι το 1945, ξεκινώντας από τον ιµπρεσιονισµό, δηµιουργούνται ρεύµατα: συµπαγείς οµάδες µε κοινά χαρακτηριστικά. Μετά το 1945 υπάρχουν Σχολές, και κυρίως: α) Σχολή της Νέας Υόρκης, β) Σχολή του Παρισιού. Μέσα στη σχολή υπάρχουν ρεύµατα. Και οι σχολές έχουν χαρακτηριστικά αλλά όχι µε τον τρόπο που υπάρχουν στα ρεύµατα. Η µοντέρνα τέχνη ξεκινά στη Γαλλία. Άλλοι λένε ότι αρχίζει µε τον ιµπρεσιονισµό, και άλλοι µε τον κυβισµό. Μεταϊµπρεσιονισµός Ιµπρεσιονισµός Νεοϊµπρεσιονισµός Από το 1860 που εµφανίστηκε ο ιµπρεσιονισµός στη Γαλλία µέχρι το 1905 µιλάµε για ένα ρεύµα αυστηρά γαλλικό. Υπήρξε και στο Βέλγιο και στην Ελβετία, αλλά όλα ξεκινούν από το Παρίσι. Από το εµφανίζονται τα νέα (µοντέρνα) ρεύµατα, από Ρωσία και Σουηδία µέχρι την Ιταλία (δε συµπεριλαµβάνεται σ αυτά η Ελλάδα). Τα ρεύµατα κυριαρχούν µέχρι το : Χρυσή εποχή της µοντέρνας τέχνης (ενδιαφέρον πολλών ανθρώπων για την µοντέρνα τέχνη). Από το 1975 υποχώρηση µοντερνισµού, εµφάνιση µεταµοντερνισµού. Μεταµοντερνισµός (οι ηµεροµηνίες είναι σχετικές). Ορισµός του µεταµοντερνισµού: η άρνηση της µοντέρνας τέχνης. Είναι περισσότερο µόδα παρά καλλιτεχνικό ρεύµα. Μετά το 1990 έχουµε µπει σε νέα περίοδο όπου δεν υπάρχει κανένα κίνηµα - ρεύµα.

40 Το 1940 µετά την κήρυξη του πολέµου πήγαν στην Αµερική πολλοί ευρωπαίοι καλλιτέχνες: Σαγκάλ, Καντίνσκυ, Ματίς. 1) Ο γιος του Ματίς ίδρυσε στη Νέα Υόρκη µία γκαλερί. Η ίδρυση της Σχολής της Νέας Υόρκης οφείλεται σε µεγάλο βαθµό και στο γιο του Ματίς, όπως και στον Ιόλα. 2) Ο Ντε Κούνιν, άλλη προσωπικότητα µεγάλη στην Αµερική. Ολλανδός. Για να επιβιώσει έκανε τον µπογιατζή. Έτσι, έµαθε τεχνικές, όπως την εργασία µε το ακρυλικό, που δεν τις ήξεραν οι ζωγράφοι µέχρι τότε. 3) Ο Νάγκυ και άλλοι ζωγράφοι από το Μπαουχάουζ, όπως ο Ζόζεφ Άλµπερς. Αυτοί πήγαν στη Βοστώνη και άνοιξαν το νέο Μπαουχάουζ. Αυτοί µετέφεραν τις αρχές της Ευρωπαϊκής Τέχνης. 4) Black Mountain School. Νέα γενιά Αµερικανών καλλιτεχνών. 5) Σαπίρο: καθηγητής Ιστορίας Τέχνης. Έχει γράψει τρία βιβλία. Έκανε ένα πολύ σηµαντικό σεµινάριο για την µοντέρνα τέχνη. Ήταν θεωρητικός, όχι ζωγράφος. Πριν το συµβατικά µιλώντας - δεν υπάρχει σοβαρή καλλιτεχνική δραστηριότητα (δεν υπάρχει µοντέρνα τέχνη). Ο Αµερικανός καλλιτέχνης Πόλοκ, έχοντας παιδεία γλύπτη, επηρεασµένος από την Ευρώπη, εισήγαγε στη ζωγραφική ένα άγριο, (όχι λείο) επίπεδο. Η αµερικανική µοντέρνα τέχνη βρίσκεται σε στενό διάλογο µε την Ευρώπη. Ο Αµερικανός βλέπει όλη µαζί την κίνηση και την ανασυνθέτει. Βασικοί εκπρόσωποι αυτών είναι ο Ντε Κούνινγκ και ο Jackson Pollock. Η Γκυγκενχάιµ ήταν Εβραία, έξω από συµβατικές νόρµες. Είχε ερωτευτεί τον Μαρξ Έρνστ, ο οποίος είχε εισάγει το φροτάζ (το αντίθετο του κολαζ, που είναι σύνθεση). Μετά είχε σχέση µε τον Ρηντ. Αυτή πρώτη κατάλαβε την αξία του Πόλοκ. Το 1956, σε ηλικία 48 χρονών, ο Πόλοκ σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχηµα.

41 άφνης, Στάµος, Μπαζιώτης, Λεκάκης: σηµαντικοί έλληνες καλλιτέχνες στην Αµερική αυτή την περίοδο (ο Λεκάκης έκανε δουλειά σε ξύλο). 1) Αφηρηµένος εξπρεσιονισµός: Πόλοκ, Ντε Κούνιν, Γκόρκι, Ρόθκο, Στάµος, κ.τ.λ. 2) Η δεύτερη οµάδα της Σχολής της Νέας Υόρκης είναι οι Μινιµαλιστές. ύο εξέχοντες καλλιτέχνες: Νιούµαν, Ρέυναρ. Ο µινιµαλισµός διαδόθηκε ως γλυπτική. Στη Γερµανία και στην Αµερική, η µοντέρνα τέχνη είναι η τέχνη των Εβραίων που αντιστέκονται στο χρήµα. Οι Σέρρα, Στέλλα, Τζάντ ήταν µαθητές του Σαπίρο. Στέλλα ήταν λίγο προβληµατική περίπτωση. 3) Λαντ Αρτ τέχνη του χώρου (έργα στο χώρο, όχι εργαστηρίου). 4) Νοηµατική τέχνη. Ο Πόλοκ το 1948 εισάγει εξωζωγραφικά στοιχεία όπως η άµµος και η ζωγραφική παύει να είναι λεία. Συνειδητοποιεί τι είναι πόλεµος, βίωση υπαρξιακού δράµατος. Βρίσκει καταφύγιο στο ποτό, αλλά αυτό απελευθερώνει το χέρι. Φτάνει σε άλλες µορφές και νέες διαδικασίες δηµιουργίας. Έχει ανάγκη από µεγάλα επίπεδα - µεγάλους πίνακες. Τους φτιάχνει στο πάτωµα, ή στο έδαφος (στο ράντζο του). Καταργεί το λάδι. Μαθαίνει από τον Ντε Κούνιν το ακρυλικό και το ανακατεύει σε κουβάδες. Σύµφωνα µε τον Πόλοκ, η ζωγραφική είναι υπόδουλη της Αναγέννησης. Τέρµα το σχέδιο. Η µπογιά δεν είναι αραιωµένη µε πολύ νερό ή νέφτι. Μέθοδος του σταξίµατος µε πινέλα (dripping). Γλιτώνει από το σχέδιο και τη γραµµή (ζωγραφική ασυνέχεια). Το ένα στρώµα µπογιάς πάνω στο άλλο. Αργεί να στεγνώσει και πολλές φορές σκάει.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ Η αισθητική προσπαθεί να προσεγγίσει την τέχνη µε επιστηµονικό τρόπο χωρίς να γίνεται απόλυτη επιστήµη γιατί η τέχνη πάντα ξεφεύγει από νόρµες, όρια κλπ. Βέβαια δηµιουργεί άλλες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος του Νεοκλασικισμού

Το τέλος του Νεοκλασικισμού Το τέλος του Νεοκλασικισμού Ο Νεοκλασικισμός καταλήγει να είναι ένας στείρος ακαδημαϊσμός. Οι «ακαδημαϊσμοί» θα σημαδέψουν το 19ο αιώνα και θα αποτελούν επιλογές της κυρίαρχης ιδεολογίας και τον 20ο. Ο

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΑΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις (Η άρνηση των Ιστορικων ρυθµών) Ο Ιστορισµός ένα ρεύµα που αναπτύσσεται κατά το 19ο αι και χαρακτηρίζεται από υιοθέτηση και επαναδιαπραγµάτευση γνώριµων τεχνοτροπιών

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης.

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Το βιβλίο της Καθηγήτριας Κοινωνιολογίας, Χριστιάνας Κωνσταντοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα

Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα Νίκος Κεσσανλής Από την ύλη στην εικόνα ΕΘΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟ ΔΗΜΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΜΟΣ. 2. Στοιχεία Οπτικής - Θεωρία Χρώματος - Φωτομετρία (3) (3) 3. Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Τέχνης 3 4. Αισθητική Ι 3

ΚΟΡΜΟΣ. 2. Στοιχεία Οπτικής - Θεωρία Χρώματος - Φωτομετρία (3) (3) 3. Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Τέχνης 3 4. Αισθητική Ι 3 ΚΟΡΜΟΣ Α Εξάμηνο /Φροντιστήριο 1. Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Τέχνης Ι 2. Στοιχεία Οπτικής - Χρώματος - Φωτομετρία. Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Τέχνης 4. Αισθητική Ι 5. Ζωγραφικής Ι 6. Γλυπτικής Ι

Διαβάστε περισσότερα

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014

Project Α τετραμήνου Teenage Angst. Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Project Α τετραμήνου Teenage Angst Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Κατερίνα Μανδρώνη Κάρεν Γεωργούδη Π.Π.Σ.Π.Α 2013-2014 Το θέμα του project μας φέτος είναι τα εφηβικά άγχη και ανησυχίες. Πώς βλέπουμε τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016 Α Ε Ξ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του ήµου Ρόδου, µε χαρά ανακοινώνει την ατοµική εικαστική έκθεση, του γνωστού «δικού µας» ζωγράφου Μάνου Αναστασιάδη, που θα φιλοξενήσει στην "Νέα Πτέρυγά" του,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Λογισµικό: Εικαστικά Α - Στ Δηµοτικού (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Ελλάδας)

Λογισµικό: Εικαστικά Α - Στ Δηµοτικού (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Ελλάδας) Λογισµικό: Εικαστικά Α - Στ Δηµοτικού (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Ελλάδας) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εικόνα 1 Πατώντας Έναρξη βρισκόµαστε στο κεντρικό µενού του λογισµικού (εικ. 2) Εικόνα 2 1 1. Χώροι 1.1. Παίκτης

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ

ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ ΕΠΟ32 ΔΥΟ ΘΕΣΜΟΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΤΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΪΟΣ 2010 1650 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Ποια πιστεύετε ότι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΕΤΟΥΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ)

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΕΤΟΥΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009 ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΕΤΟΥΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) ΩΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class) 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Επώνυμο: ΜΑΥΡΙΔΗΣ Όνομα: ΗΡΑΚΛΗΣ Ημερομηνία γέννησης: 7 Σεπτεμβρίου 1963 Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος - 2 παιδιά Διεύθυνση κατοικίας: Μελπομένης 3, Βάρη, Αττική 166 72

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild"

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: Winterbild Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild" Καλλιτεχνική ζωγραφική με τις νερομπογιές Κ12 Με την Pelikan η ζωγραφική γίνεται μια μοναδική εμπειρία: Αυτός είναι και ο λόγος για

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε γνήσια και ουσιαστική µάθηση είναι δηµιουργική

Κάθε γνήσια και ουσιαστική µάθηση είναι δηµιουργική Βασικές παραδοχές : Κάθε γνήσια και ουσιαστική µάθηση είναι δηµιουργική Ø Η επινόηση του καινούριου, του διαφορετικού, η ανατροπή παλαιότερων αναπαραστάσεων, ιδεών, προσεγγίσεων των φαινοµένων και πρακτικών

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

Piet Mondrian. Η ζωή και το έργο του Piet Mondrian! Ο πίνακάς του.

Piet Mondrian. Η ζωή και το έργο του Piet Mondrian! Ο πίνακάς του. Piet Mondrian Η ζωή και το έργο του Piet Mondrian! Ο πίνακάς του. Περιεχόμενα: Βιογραφικό του Piet Mondrian Μοντέρνα τέχνη Φωβισμός Κυβισμός Νεοπλασικισμός Ενδεικτικά έργα του Piet Mondrian Μαθηματική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Στάθης Ψύλλος 24/2/2011 1. Η φιλοσοφία συγκροτείται ως δραστηριότητα μέσω μιας σειράς θεμελιωδών ερωτημάτων που προκύπτουν κατά την διάρκεια της προσπάθειας μας να αποκτήσουμε μια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

θέµα: ΜΗΧΑΝΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

θέµα: ΜΗΧΑΝΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ . ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) θέµα: ΜΗΧΑΝΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ Είναι γεγονός ότι η µηχανή απελευθέρωσε τον άνθρωπο από πολλούς πιεστικούς καταναγκασµούς και δεσµεύσεις όµως ολοένα

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισµός, Κουλτούρα, Πολιτισµικές Πρακτικές

Πολιτισµός, Κουλτούρα, Πολιτισµικές Πρακτικές ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Πολιτισµός, Κουλτούρα, Πολιτισµικές Πρακτικές 1. Πολιτισµός και Κουλτούρα Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες, σηµειώνοντας Χ στο αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21 / 05 / 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη»

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» Κεφάλαιο: Μινωϊκός πολιτισµός (Ιστορία Γ ηµοτικού) Ενότητες: Το ανάκτορο της Κνωσού Καθηµερινή ζωή των Μινωϊτών Η τέχνη των Μινωϊτών 2. Εµπλεκόµενες

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Α01- Η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΗΜΙΟΥΡΓΟ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΑΜΙΩΤΗ-10101

Α01- Η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΗΜΙΟΥΡΓΟ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΑΜΙΩΤΗ-10101 ΤΜΗΜΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Α01- Η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΗΜΙΟΥΡΓΟ µια εργασία του ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΑΜΙΩΤΗ-10101 για το εργαστηριακό µέρος του µαθήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή: ΑυτοοργΑνωση, AνΑδυση και ΠολυΠλοκοτητΑ κεφάλαιο 1: ΜοριΑκη BιολογιΑ και EΠιστηΜΕσ τησ ΠληροφοριΑσ

Εισαγωγή: ΑυτοοργΑνωση, AνΑδυση και ΠολυΠλοκοτητΑ κεφάλαιο 1: ΜοριΑκη BιολογιΑ και EΠιστηΜΕσ τησ ΠληροφοριΑσ Περιεχόμενα Περιεχόμενα Εισαγωγή: Αυτοοργάνωση, Aνάδυση και Πολυπλοκότητα... 15 Πώς μπορούν τα πράγματα να αυτοοργανώνονται;... 15 Προσπάθεια να δοθεί ένας προκαταρκτικός ορισμός της αυτοοργάνωσης...18

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 Περιεχόμενα Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Στόχος και στάδια διεξαγωγής της εμπειρικής κοινωνικής έρευνας... 27 1.1 Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. "Γνώση, Ιδεολογία και Κυριαρχία στον Habermas"

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Γνώση, Ιδεολογία και Κυριαρχία στον Habermas ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "Γνώση, Ιδεολογία και Κυριαρχία στον Habermas" ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΘΗ Α.Μ:Ο2 Επόπτης Καθηγητής: Λαβράνου Αλίκη Συνεπόπτες: Γκούνης Κωνσταντίνος,

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ 19-20 ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 2011 ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΣΚΈΨΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ ΑNALYTICAL THOUGHT AND CREATIVITY Η διεπιστημονική προσέγγιση των αντικειμένων

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου»

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα