Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ"

Transcript

1 1 Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ Πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μία Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 1 Πρώτες παρατηρήσεις Προβληματισμός για την ενσωμάτωση της νομολογίας: Οδηγία ή Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004; ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Νίκος Σκλήκας, Θεοδώρα Τσοτσορού Οκτώβριος 2008 Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΙΙ. ΚΑΤ ΑΡΘΡΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Άρθρο 1 Άρθρο 2 Άρθρο 3 Άρθρο 4 Άρθρο 5 Άρθρο 6 Άρθρο 7 Άρθρο 8 Άρθρο 9 Άρθρο 11 Άρθρο 15 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενσωμάτωση στο κοινοτικό δίκαιο της νομολογίας του ΔΕΚ στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης σε κράτος μέλος άλλο από το αρμόδιο κράτος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 Τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Αναφοράς Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1. Ως φυσικό επακόλουθο ή, τουλάχιστον, σε πλήρη αρμονία με τα Συμπεράσματα του Συμβουλίου για τις κοινές αξίες και αρχές στα συστήματα υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και με την συνημμένη σε αυτά Δήλωση Κοινών Αξιών και Αρχών 2, με την παρούσα Πρόταση Οδηγίας η Επιτροπή φαίνεται να ανταποκρίνεται στην αναληφθείσα δέσμευσή της να αναπτύξει ένα κοινοτικό πλαίσιο για ασφαλείς, υψηλής ποιότητας και αποτελεσματικές υπηρεσίες υγείας, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών 1 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, έγγραφο COM(2008) 414 τελικό. 2 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τεύχος C 146, της

2 2 και παρέχοντας σαφήνεια και ασφάλεια, σε σχέση με την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου στις υπηρεσίες υγείας και υγειονομικής περίθαλψης. Πράγματι, η σημαντική και επίκαιρη εκείνη Δήλωση 25 Υπουργών Υγείας της Ένωσης για τις κοινές αρχές και αξίες, οι οποίες στηρίζουν τα συστήματα υγείας στην Ευρώπη, η οποία συνέπιπτε χρονικά με την πολιτική απόφαση για αφαίρεση της υγειονομικής περίθαλψης (υπηρεσιών υγείας) από το πεδίο της Οδηγίας για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά 3, τόνιζε την κοινή πεποίθηση, ότι οι εξελίξεις στον τομέα της υγείας θα πρέπει να προκύπτουν κατόπιν πολιτικής συναίνεσης και όχι απλώς από την νομολογία του Δικαστηρίου, λειτουργώντας, κατά κάποιον τρόπο, ως ο προπομπός της παρούσας Πρότασης. Οι θεμελιώδεις αξίες της καθολικότητας, σύμφωνα με την οποία ουδείς αποκλείεται από την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, της πρόσβασης σε ποιοτική περίθαλψη, κατά την οποία τα συστήματα επιδιώκουν να λειτουργούν με γνώμονα τον ασθενή και να ανταποκρίνονται σε εξατομικευμένες ανάγκες, της ισοτιμίας, η οποία σχετίζεται με την ίση πρόσβαση ανάλογα με την ανάγκη, ανεξάρτητα από εθνοτική καταγωγή, φύλο, ηλικία, κοινωνική κατηγορία ή ικανότητα πληρωμής, και της αλληλεγγύης, η οποία συνδέεται στενά με την οικονομική ρύθμιση των εθνικών συστημάτων υγείας και την ανάγκη εξασφάλισης πρόσβασης σε όλους, τυγχάνουν γενικής στήριξης από το σύνολο της Ευρώπης και έχουν γίνει πλέον ευρέως αποδεκτές στις εργασίες των διαφόρων θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, παρουσιάζουν ακόμη σημαντικές αποκλίσεις στην πράξη, αφού τα κράτη μέλη προσεγγίζουν διαφορετικά την πρακτική υλοποίηση των αξιών αυτών. Κάτω από τις θεμελιώδεις αυτές αξίες υπάρχει, επίσης, μία γενικά αποδεκτή δέσμη αρχών λειτουργίας για ποιότητα, ασφάλεια, χορήγηση υγειονομικής περίθαλψης με γνώμονα τα τεκμήρια και την δεοντολογία, συμμετοχή του ασθενούς, ένδικη προστασία, ιδιωτική ζωή και εχεμύθεια, με δομές στήριξής τους σε κάθε σύστημα υγείας στην Κοινότητα, την τήρηση των οποίων προσδοκούν όλοι οι πολίτες της Ένωσης. Παρατηρώντας το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον ρόλο των μηχανισμών της αγοράς στην διαχείριση των συστημάτων υγείας και σημειώνοντας τις σχετικές εξελίξεις στην πολιτική για τα συστήματα υγείας, οι οποίες αποσκοπούν στην ενθάρρυνση του πλουραλισμού, της δυνατότητας επιλογών καθώς και την βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων, οι Υπουργοί Υγείας κατέληξαν στο συμπέρασμα, ότι μπορεί να διδαχθεί ο ένας από τις εξελίξεις στην πολιτική του άλλου, χωρίς έτσι να θίγεται η διακριτική ευχέρεια της αρμόδιας αρχής κάθε κράτους μέλους να προβαίνει σε ειδικές παρεμβάσεις ανάλογα με την ιδιαιτερότητα του οικείου συστήματος υγείας. Έτσι, λοιπόν, ενώ δεν θεωρήθηκε ενδεδειγμένη οποιαδήποτε απόπειρα πλήρους εναρμόνισης τυποποίησης των συστημάτων υγείας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντίθετα, οι Υπουργοί Υγείας έκριναν ως τεράστιας αξίας εγχείρημα την συστηματική, σε κοινοτικό επίπεδο, συνεργασία ως προς την υγειονομική περίθαλψη. Ανάλογη συνεργασία 3 Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2006/123/ΕΚ, Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, τεύχος L 376, της

3 3 για την ανταλλαγή εμπειριών και πληροφοριών σε σχέση με ακολουθούμενες προσεγγίσεις και ορθές πρακτικές έχει ήδη δρομολογηθεί στα πλαίσια της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου της Επιτροπής Υγειονομικές Υπηρεσίες και Ιατρική Περίθαλψη ή/και μέσω της Ανοικτής Μεθόδου Συντονισμού για την ιατρική και μακροχρόνια περίθαλψη. Εκφράζοντας έντονα την βαθειά τους πίστη στην ιδιαίτερη αξία κάθε κατάλληλης πρωτοβουλίας, η οποία αναλαμβάνεται στον τομέα των υπηρεσιών υγείας, προκειμένου να διασφαλίσει περαιτέρω σαφήνεια ως προς τα δικαιώματα των ευρωπαίων πολιτών, οσάκις μετακινούνται από ένα κράτος μέλος σε άλλο ή αναζητούν υπηρεσίες υγείας εκτός κράτους μέλους ασφάλισης, η ανωτέρω Δήλωση των Υπουργών Υγείας καταλήγει στην ανάγκη, να λαμβάνουν οι αξίες και αρχές αυτές νομική μορφή με σκοπό την ασφάλεια δικαίου. Στα πλαίσια της Οδηγίας, οι θεμελιώδεις αυτές αξίες εντάσσονται ρητά στο πεδίο του άρθρου 5, παράγραφος 1, και ειδικότερα στο πλαίσιο των υποχρεώσεων του κράτους μέλους υγειονομικής περίθαλψης να οργανώνει και να χορηγεί την υγειονομική περίθαλψη, καθορίζοντας σαφή διαφανή επίπεδα ποιότητας και ασφάλειας. Κατά μίαν έννοια, στο ίδιο ζήτημα αφορά ουσιαστικά και η παράγραφος 3, του ίδιου άρθρου, σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, μεριμνά για την ενιαία πρακτική εφαρμογή των νομικών αυτών ρυθμίσεων βάσει αναλυτικών κατευθυντηρίων γραμμών. Επίσης, μέρος των αξιών αυτών διέπει τους κανόνες του άρθρου 10, παράγραφοι 1, 2 και 3, από την σκοπιά του κράτους μέλους ασφάλισης. Γενικότερα, θα ήταν θεμιτό να εκλάβουμε τα διαλαμβανόμενα στο πλαίσιο του Κεφαλαίου IV, Συνεργασία για την υγειονομική περίθαλψη, ως προλεγόμενα, δηλαδή ένα ακόμη βήμα για την περαιτέρω ενίσχυση μιάς σταδιακής αλλά συντονισμένης και συγκροτημένης μετάβασης προς την σύγκλιση (οιονεί εναρμόνιση). Πρόκειται για το θεσπιζόμενο πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ παρόχων, αποδεκτών και του εθνικού νομοθέτη κάθε κράτους μέλους, το οποίο κρίνεται ως όρος sine qua non, για να υπάρξει πλήρης εκμετάλλευση του δυναμικού της εσωτερικής αγοράς για την διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη 4. Πρόκειται, ειδικότερα, για τους τομείς, τους οποίους αναλαμβάνει να παρακολουθεί ή/και να θεσπίζει εξαρχής η Επιτροπή 5, συνεπικουρώντας τα κράτη μέλη στην ολοκλήρωση των ευρύτερων υποχρεώσεών τους έναντι της Συνθήκης, άλλων πράξεων των θεσμικών Οργάνων της Ένωσης καθώς και του διεθνούς δικαίου, τα οποία μνημονεύονται από σειρά αιτιολογικών σκέψεων 6. Η παρούσα Πρόταση Οδηγίας συνιστά ειδική κοινοτική πράξη, προκειμένου να υλοποιηθεί επιτευχθεί η γενικότερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των αρχών, τις οποίες έχει αναπτύξει το Δικαστήριο στο πλαίσιο διαφόρων Υποθέσεων, με απώτερο στόχο την θέσπιση γενικού πλαισίου για την παροχή ασφαλούς, υψηλής ποιότητας και αποτελεσματικής διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης στην Κοινότητα. Η απρόσκοπτη κινητικότητα των ασθενών, η ελεύθερη παροχή υγειονομικής περίθαλψης, η εγγύηση υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας, ο πλήρης σεβασμός της αρμοδιότητας των κρατών μελών να διαρρυθμίζουν τα συστήματά τους κοινωνικής ασφάλειας ή 4 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογικές σκέψεις 37 έως 43, ό.α. 5 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογικές σκέψεις 44 έως 46, ό.α. 6 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογικές σκέψεις 3, 7, 11, 12, 13 και 17, ό.α.

4 4 ασφάλισης ασθένειας ειδικότερα, συνιστούν αναπόσπαστα μέρη του κεντρικού στόχου της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας της Επιτροπής, η οποία, με γνώμονα την Συνθήκη, καταλαμβάνει όλα τα είδη υγειονομικής περίθαλψης. Ως σημεία εκκίνησης για το παρόν εγχείρημα αναφέρονται: το δεδομένο, ότι, βάσει της ερμηνευτικής προσέγγισης της πάγιας νομολογίας του Δικαστηρίου, το σύνολο των υπηρεσιών υγείας, παρά την ειδική τους φύση, εμπίπτει στο υλικό πεδίο της Συνθήκης, και το γεγονός, ότι τα συστήματα υγείας της Κοινότητας αποτελούν κεντρικό συστατικό στοιχείο των υψηλών επιπέδων κοινωνικής προστασίας στην Ευρώπη, συμβάλλουν στην κοινωνική συνοχή, στην κοινωνική δικαιοσύνη και στην αειφόρο ανάπτυξη και συνιστούν μέρος του ευρύτερου πλαισίου των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος Σε μία πρώτη γενική προσέγγιση, παραθέτουμε συνοπτικά τα κατωτέρω, τι καλύπτει και τι δεν καλύπτει η Οδηγία Τι δεν καλύπτει η Οδηγία Η παρούσα Οδηγία δεν αφορά ούτε στην απόδοση δαπανών για υγειονομική περίθαλψη, η οποία καθίσταται αναγκαία κατά την διάρκεια (προσωρινής) διαμονής του ασφαλισμένου προσώπου σε άλλο κράτος μέλος, ούτε θίγει τα δικαιώματα του ασθενούς να τύχει έγκρισης για θεραπεία σε άλλο κράτος μέλος, οσάκις συντρέχουν οι προβλεπόμενες από τις διατάξεις του κοινοτικού συντονισμού προϋποθέσεις, (άρθρο 22, του Κανονισμού 1408/71, αντίστοιχα άρθρο 20, του Κανονισμού 883/2004). Η Οδηγία δεν στοχεύει στην δημιουργία δικαιώματος απόδοσης δαπανών για υγειονομική περίθαλψη σε άλλο κράτος μέλος, εφόσον αυτή δεν περιλαμβάνεται στις παροχές σε είδος, τις οποίες προβλέπει καλύπτει η νομοθεσία του κράτους ασφάλισης του ασθενούς. Εξίσου, όμως, η εν λόγω Οδηγία δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να επεκτείνουν τις παροχές σε είδος, τις οποίες χορηγούν, καλύπτοντας έτσι την υγειονομική περίθαλψη, η οποία παρέχεται σε άλλο κράτος μέλος. Επίσης, δεν προβλέπει ούτε μεταφορά κοινωνικοασφαλιστικών δικαιωμάτων μεταξύ κρατών μελών ούτε άλλης μορφής συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας. Η Οδηγία δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να διατηρούν γενικούς όρους και κριτήρια επιλεξιμότητας καθώς επίσης κανονιστικές και διοικητικές διατυπώσεις για την λήψη υγειονομικής περίθαλψης και για την απόδοση των σχετικών δαπανών, υπό την προϋπόθεση, ότι οι ανωτέρω όροι είναι αναγκαίοι, ανάλογοι προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και δεν συνιστούν διακριτική μεταχείριση, δηλαδή εφαρμόζονται ισότιμα σε όλες τις περιπτώσεις υγειονομικής περίθαλψης, είτε εντός είτε εκτός αρμόδιου κράτους μέλους (ασφάλισης). Επιπλέον, οι εν λόγω προϋποθέσεις πρέπει να είναι εκ των προτέρων γνωστές, να βασίζονται κυρίως σε ιατρικά κριτήρια, να μην επιβάλλουν πρόσθετες επιβαρύνσεις σε εκείνους, οι οποίοι λαμβάνουν υγειονομική περίθαλψη εκτός κράτους ασφάλισης και οι αποφάσεις να λαμβάνονται το ταχύτερο δυνατόν. Έτσι, η αιτιολογική σκέψη 28 της Πρότασης Οδηγίας, της οποίας η τελευταία πρόταση χρήζει περαιτέρω αποσαφήνισης, εισάγει μέρος των κριτηρίων της νομολογίας του Δικαστηρίου, περί του συστήματος διοικητικής έγκρισης, καταλαμβάνοντας, ωστόσο, και διαδικασίες ή 7 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογικές σκέψεις 4 και 5, ό.α.

5 5 προϋποθέσεις γενικότερες, οι οποίες αφορούν στην πρόσβαση τόσο σε νοσοκομειακή όσο και σε μη νοσοκομειακή περίθαλψη. Τα κριτήρια αυτά διασπώνται και αποτυπώνονται ρητά αλλά εξίσου γενικά, ( να μην εισάγουν διακριτική μεταχείριση και να μην συνιστούν κώλυμα στην ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων ), με τις διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφος 3, ως οιονεί αρχή της εξομοίωσης γεγονότων και καταστάσεων, καθώς και με τις διατάξεις της παραγράφου 4, ως διαφορετικοί όροι, αποκλειστικά σε σχέση με τον ειδικό μηχανισμό υπολογισμού των αποδοτέων δαπανών, τον οποίο οφείλουν να εισάγουν τα κράτη μέλη, καλύπτοντας την ληφθείσα σε άλλο κράτος μέλος υγειονομική περίθαλψη. Τα εν λόγω κριτήρια πρέπει να είναι αντικειμενικά, μη εισάγοντα διακριτική μεταχείριση και εκ των προτέρων γνωστά. Τέλος, συμπληρώνονται και εξειδικεύονται περισσότερο για τους σκοπούς του συστήματος διοικητικής έγκρισης σε περίπτωση νοσοκομειακής και ειδικής (υγειονομικής) περίθαλψης, με τις διατάξεις του άρθρου 8, παράγραφοι 4 και 5, καθώς και με την μεταφορά ενσωμάτωση των ποιοτικών κριτηρίων της νομολογίας του Δικαστηρίου υπό μορφή διαδικαστικών εγγυήσεων, βάσει των διατάξεων του άρθρου 9, παράγραφος 4, από την ειδικότερη άποψη της σύννομης ερμηνείας και εφαρμογής των οριζομένων από τα κράτη μέλη χρονικών προθεσμιών για την διεκπεραίωση των αιτήσεων για χρήση υγειονομικής περίθαλψης εκτός κράτους ασφάλισης Τι καλύπτει η Οδηγία Η παρούσα Οδηγία: διαμορφώνει ένα ελάχιστο πλαίσιο εναρμόνισης σε επίπεδο γενικών αρχών για την παροχή υγειονομικής περίθαλψης σε κράτος μέλος άλλο από το κράτος ασφάλισης, προδιαγράφει ένα ελάχιστο εναρμονιστικό πλαίσιο, βάσει ενιαίων κοινοτικών κανόνων και κριτηρίων για την απρόσκοπτη άσκηση, εκ μέρους ασθενών και παρόχων, του δικαιώματος πρόσβασης σε υγειονομική περίθαλψη εκτός του κράτους ασφάλισης, προβλέπει ελάχιστη εναρμόνιση στον τομέα των φαρμακευτικών σκευασμάτων, για τους σκοπούς απόκτησης αποτελεσματικής υγειονομικής περίθαλψης σε άλλο κράτος μέλος, και προβλέπει, σε μεταγενέστερο στάδιο, την υιοθέτηση από την Επιτροπή των ακολούθων γενικού χαρακτήρα μέτρων: o κατάλογο (επικαιροποιήσιμο κατά τακτά χρονικά διαστήματα) θεραπειών, οι οποίες θα προσομοιάζουν (θα υπόκεινται στο ίδιο καθεστώς) με την νοσοκομειακή περίθαλψη, (χωρίς να απαιτούν διανυκτέρευση), o συνοδευτικά μέτρα για την εξαίρεση ειδικών κατηγοριών φαρμάκων και ουσιών από την υποχρέωση αναγνώρισης συνταγογραφήσεων, οι οποίες εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος, o κατάλογο ειδικών κριτηρίων (προϋποθέσεων), τα οποία θα πληρούνται από τα Ευρωπαϊκά Δίκτυα Αναφοράς, και o την διαδικασία για την ίδρυση τέτοιων Ευρωπαϊκών Δικτύων Αναφοράς. Ειδικότερα, η παρούσα Πρόταση Οδηγίας καλύπτει τον υπολειπόμενο από τον κοινοτικό συντονισμό χώρο, δηλαδή συνεχίζοντας από το σημείο, όπου σταματάει ο κοινοτικός συντονισμός, εξασφαλίζει το νομικό εκείνο πλαίσιο, το οποίο κατοχυρώνει, σε όσους ασθενείς μετακινούνται, για να λάβουν υγειονομική περίθαλψη σε άλλο κράτος μέλος υπό περιστάσεις διαφορετικές από εκείνες, τις οποίες προβλέπουν οι ανωτέρω κοινοτικοί Κανονισμοί, την δυνατότητα να επωφεληθούν του πλεονεκτήματος της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών δυνάμει των διατάξεων της Συνθήκης και της συγκεκριμένης Οδηγίας.

6 6 Επίσης ορίζει το ελάχιστο επίπεδο απόδοσης των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης, δηλαδή τουλάχιστον μέχρι το επίπεδο κάλυψης, το οποίο ορίζεται για ίδια ή παρόμοια (ισότιμη ισοδυνάμου αποτελέσματος) υγειονομική περίθαλψη, βάσει της νομοθεσίας του αρμόδιου κράτους μέλους κράτους ασφάλισης (του φορέα στα πλαίσια του εθνικού συστήματος). Πέραν τούτων, η Οδηγία παρέχει στα κράτη μέλη την ευχέρεια, να προβλέψουν, στα πλαίσια της κατ αρχήν απόλυτης δικαιοδοσίας τους (τομέας υγείας, άρθρο 152 ΕΚ), βάσει διατάξεων της εθνικής τους νομοθεσίας απόδοση δαπανών στο επίπεδο του τιμολογίου, το οποίο ισχύει στο κράτος μέλος χορήγησης της υγειονομικής περίθαλψης, εφόσον τούτο κρίνεται συμφερότερο ευνοϊκότερο για τους ασθενείς. Ενδεικτικά, μία τέτοια ρύθμιση θα καταλαμβάνει ιδίως ή ειδικότερα την υγειονομική περίθαλψη, η οποία παρέχεται μέσω των Ευρωπαϊκών Κέντρων ή/και Δικτύων Αναφοράς 8. Ο μόνος αληθής ουσιαστικός στόχος των διατάξεων περί προηγούμενης έγκρισης, και απόδοσης των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης εντός άλλου κράτους μέλους, είναι να διευκολύνει να ενισχύσει την ελεύθερη παροχή υγειονομικής περίθαλψης τόσο για τους ασθενείς όσο και για τους παρόχους και να εξαλείψει τα αδικαιολόγητα κωλύματα στην θεμελιώδη αυτή ελευθερία εντός του κράτους ασφάλισης του ασθενούς 9. Άλλωστε, του λόγου το αληθές επιβεβαιώνεται και από το γεγονός, ότι ο ασθενής ουσιαστικά επιλέγει τον μηχανισμό, τον οποίο θεωρεί ευνοϊκότερο για την κατάστασή του, με την επισήμανση απαγόρευση να στερηθεί, καθ οιονδήποτε τρόπο, των δικαιωμάτων, τα οποία εγγυάται ο Κανονισμός ο μηχανισμός του κοινοτικού συντονισμού, εφόσον το καθεστώς αυτό αποδεικνύεται περισσότερο πλεονεκτικό για το ενδιαφερόμενο πρόσωπο. Στα πλαίσια μιάς ελάχιστης εναρμόνισης, η Οδηγία προβλέπει, επιπλέον, το δικαίωμα του ασθενούς, να λαμβάνει οποιοδήποτε φαρμακευτικό προϊόν σκεύασμα, το οποίο έχει άδεια κυκλοφορίας στο κράτος μέλος, στο οποίο παρέχεται η υγειονομική περίθαλψη, ακόμη και αν το συγκεκριμένο φάρμακο στερείται τέτοιας άδειας στο κράτος ασφάλισης, δεδομένου ότι τούτο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος για την απόκτηση αποτελεσματικής υγειονομικής περίθαλψης σε άλλο κράτος μέλος. Τέλος, η Επιτροπή αποπειράται την θέσπιση ελάχιστων κοινών κριτηρίων και βάσει αυτών ενός κοινοτικού ορισμού της έννοιας της νοσοκομειακής περίθαλψης, προκειμένου να αποφευχθεί κάθε ενδεχόμενο, να συνιστούν οι διαφορετικές ερμηνείες αναφορικά με την ανωτέρω έννοια υπό τα διαφορετικά συστήματα υγείας της Κοινότητας (λόγω έλλειψης ενιαίου κοινοτικού εννοιολογικού προσδιορισμού), εμπόδιο στην ελευθερία των ασθενών, να λαμβάνουν υγειονομική περίθαλψη Επειδή κάθε ασθενής, ασφαλισμένος σε οποιοδήποτε δημόσιο (προβλεπόμενο εκ του νόμου) κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα κράτους μέλους, είναι εν δυνάμει αποδέκτης υγειονομικής περίθαλψης (υπηρεσιών υγείας) από πάροχο άλλου συστήματος ή σε άλλο κράτος μέλος, είναι σημαντικό για τους σκοπούς (υψηλούς στόχους) της Οδηγίας (άρθρο 1, 8 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογική σκέψη 21, ό.α. 9 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογική σκέψη 26, ό.α. 10 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογική σκέψη 30, ό.α.

7 7 της παρούσας Πρότασης), η τελευταία να καταλαμβάνει όλους τους τύπους υγειονομικής περίθαλψης, έτσι ώστε να διασφαλίζεται, ότι όλες οι υπηρεσίες υγείας παρέχονται (προς όλους) σύμφωνα με κοινές αρχές καθώς επίσης σαφή πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας. Υπό αυτήν την οπτική γωνία, είναι κατανοητή η έννοια της ιδιωτικής υγειονομικής περίθαλψης, ως εντασσόμενη σαφώς στους στόχους της συγκεκριμένης Οδηγίας. Επίσης, η συγκεκριμένη αναφορά αποσαφηνίζεται πλήρως με τον εννοιολογικό προσδιορισμό του όρου υγειονομική περίθαλψη, βάσει του άρθρου 4, στοιχείο α). Ωστόσο τίθεται το ερώτημα, κατά πόσον η ειδική αναφορά του ανωτέρω άρθρου σε ιδιωτική περίθαλψη θα πρέπει πάντοτε να αναγιγνώσκεται σε συνάρτηση με το άρθρο 7, καταληκτικό μέρος της τελευταίας πρότασης, ή με το άρθρο 8, παράγραφος 3, στοιχείο α). Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, αν και για αντίθετους λόγους, ουσιώδες κριτήριο είναι τα έξοδα συγκεκριμένης θεραπείας να καλύπτονται από το σύστημα κοινωνικής ασφάλειας του κράτους μέλους υπαγωγής (ασφάλισης), οπότε: στην μεν πρώτη περίπτωση (της μη νοσοκομειακής πρωτοβάθμιας) περίθαλψης, το δικαίωμα (αναζήτησης και λήψης) διασυνοριακής περίθαλψης ασκείται ανεξάρτητα από οποιαδήποτε διαδικασία έγκρισης, στην δε δεύτερη (της νοσοκομειακής περίθαλψης), τούτο λειτουργεί, ως θεμιτός όρος, ο οποίος πρέπει να πληρούται, προκειμένου το κράτος μέλος ασφάλισης να έχει την δυνατότητα να θεσπίζει (ή να διατηρεί) σύστημα διοικητικής (προ)έγκρισης. Με άλλα λόγια, η Οδηγία καλύπτει την ιδιωτική περίθαλψη, η οποία (στο μέτρο που αυτή) εμπίπτει στο εκ του νόμου σύστημα κοινωνικής ασφάλειας ασφάλισης ασθένειας (τον ιδιώτη πάροχο υγειονομικής περίθαλψης, με τον οποίο είναι συμβεβλημένο το δημόσιο κρατικό σύστημα ασφάλισης ασθένειας). Εφόσον η απάντηση είναι καταφατική, τούτο θα μπορούσε κατ επέκταση να σημαίνει, ότι δεν είναι δυνατόν να επιβάλλεται σε διαδικασία (προ)έγκρισης ασθενής, ο οποίος μεταβαίνει σε άλλο κράτος μέλος, για να λάβει περίθαλψη, η οποία στο κράτος μέλος ασφάλισης παρέχεται στα πλαίσια του ιδιωτικού και μόνον τομέα. Εάν, μάλιστα, τούτο συμβαίνει, οπότε η προβλεπόμενη απόδοση δαπανών πραγματοποιείται βάσει κατ αποκοπή ποσού, το οποίο καταβάλλει στον πάροχο ο αρμόδιος φορέας (ασφάλισης), τίθεται το ερώτημα, κατά πόσον είναι δυνατόν να θεωρηθεί θεμιτή η προτεραιότητα, η οποία εμμέσως πλην σαφώς αποδίδεται στην πράξη στον ημεδαπό σε σύγκριση με τον αλλοδαπό φορέα, ή, άλλως, υπό ποιές προϋποθέσεις είναι εφικτή η λειτουργία ποιών διατάξεων στην εκτός εθνικού συστήματος υγείας κοινωνικής ασφάλειας καθαρά ιδιωτική περίθαλψη. Η ιδιωτική περίθαλψη έχει σχέση πάντα με την πρώτη φάση κάλυψης της δαπάνης, δηλαδή από τον ίδιο τον ασθενή. Τότε, η διαδικασία έγκρισης κατ ουσίαν συνιστά έμμεσα δημόσια κάλυψη. Φαίνεται κατ αρχήν οξύμωρο το σχήμα οιονεί συμπληρωματικής σχέσης του ιδιωτικού δημόσιου, αφού, με το σκεπτικό και για τους σκοπούς της Οδηγίας, ιδιωτικό είναι ή σε ιδιωτικό μετατρέπεται οτιδήποτε διακόπτει τους δεσμούς του ή δεν μπορεί να αποδείξει την ύπαρξη (αδιάφορο εάν είναι προσωρινά) τέτοιου δεσμού με το δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλειας. Η αδυναμία απόδειξης της ιδιότητας του ασφαλισμένου ανά πάσα ή σε κάποια στιγμή, μεταμορφώνει τον δημόσιο σε ιδιωτικό πάροχο υπηρεσιών υγείας. Ο προβληματισμός αφορά, ενδεχομένως, στην απρόσκοπτη λειτουργία των διατάξεων, οι οποίες έχουν σχέση με την οριζόντια καταγραφή των κοινών αρχών οργάνωσης, ποιότητας, ασφάλειας και υποχρεώσεων των αρμοδίων αρχών. Οι τελευταίες, ίσως περισσότερες κατά

8 8 κράτος μέλος, θα ήταν σε θέση να παρέχουν την μέγιστη δυνατή πληροφόρηση για το εύρος και την ποιότητα της υγειονομικής περίθαλψης από ιδιώτες παρόχους. Τούτο θα εξυπηρετούσε τα μέγιστα την έρευνα, την οποία θεωρούν αναγκαία τα ελληνικά διοικητικά δικαστήρια ή/και οι ασφαλιστικοί φορείς, προκειμένου να αποφανθούν για το αναγκαίο της χορηγηθείσας υπό ιδιωτικό καθεστώς υγειονομικής περίθαλψης. 4. Στο άρθρο 3, παράγραφος 2, οριοθετείται το πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας σε σχέση με τους Κανονισμούς του κοινοτικού συντονισμού, του ισχύοντος Κανονισμού 1408/71 και του (διάδοχου του) Κανονισμού 883/2004, ειδικότερα, αντίθετα και κατ εξαίρεση προς την παράγραφο 1, η οποία απλά απαριθμεί εξαντλητικά τα κοινοτικά Όργανα, με την επιφύλαξη των οποίων εφαρμόζεται η Οδηγία. Με την δεύτερη αυτή παράγραφο τίθενται ουσιαστικά οι κανόνες προτεραιότητας μεταξύ της Οδηγίας και των ανωτέρω Οργάνων, με σαφή αναγνώριση προβαδίσματος στους εν λόγω Κανονισμούς και στα απορρέοντα εξ αυτών δικαιώματα. Ωστόσο, ενώ ουδεμία αμφιβολία γεννάται σχετικά με την βούληση του κοινοτικού νομοθέτη για την αναγνώριση προτεραιότητας στους κανόνες και μηχανισμούς του κοινοτικού συντονισμού, όχι μόνο δεν είναι πλήρης η αναφορά στις καταλαμβανόμενες διατάξεις, κυρίως σε σχέση με τον Κανονισμό 883/2004 (π.χ. άρθρα 19 και 20), ως τα κατ ελάχιστον αντίστοιχα του άρθρου 22, του Κανονισμού 1408/71, αλλά ούτε είναι απόλυτα σαφές, πότε και ποιές αυτόνομες προϋποθέσεις του (εκάστοτε ισχύοντος) Κανονισμού πληρούνται και, μάλιστα παρά την επανάληψη της επισήμανσης, με την πρώτη πρόταση και συμπληρωμένη την τρίτη πρόταση της παραγράφου. Με άλλα λόγια και αντίστροφα, δεν προβλέπεται σαφώς ο τρόπος, με τον οποίο αποδεικνύεται, ότι ένας ασφαλισμένος επιθυμεί να λάβει υγειονομική περίθαλψη εκτός αρμοδίου κράτους (ασφάλισης) υπό διαφορετικές περιστάσεις. Προβληματίζει ιδίως, η ορθή ερμηνεία, με γνώμονα το πνεύμα του κοινοτικού νομοθέτη, της ρητής αναφοράς στις προϋποθέσεις του άρθρου 22, παράγραφος 2. Δηλαδή, τίθεται το ζήτημα, κατά πόσον θεωρείται, ότι τα ρητά απαριθμούμενα συγκεκριμένα κριτήρια της παραγράφου αυτής (έστω για τους σκοπούς της Οδηγίας) είναι δυνατόν να λειτουργούν αυτόνομα, ανεξάρτητα από συμπληρωματικά, κυρίως ποιοτικά, κριτήρια της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με το σύστημα διοικητικής έγκρισης. Με άλλα λόγια, κατά πόσον είναι δυνατόν η Οδηγία να ανάγει σε μοναδικά, κατισχύοντα κοινοτικά κριτήρια αυτά της παραγράφου 2, ιδίως όταν, για να κριθεί, εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 22, εκτενής νομολογία εισήγαγε περαιτέρω ποιητικά κριτήρια, υπό το φως των στόχων του κοινοτικού νομοθέτη, τα οποία πρέπει να διέπουν την νομοθεσία κάθε κράτους μέλους, και γι αυτόν τον λόγο, η Οδηγία τα εισάγει ρητά στο άρθρο 9, λόγος, για τον οποίο η Ομάδα Κοινωνικών Θεμάτων του Συμβουλίου και η Διοικητική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην συνέχεια, εξέτασαν την ανάγκη εισαγωγής των πρόσθετων ποιοτικών κριτηρίων της νομολογίας του Δικαστηρίου είτε στον βασικό Κανονισμό 883/2004 είτε στον νέο Κανονισμό εφαρμογής του ή, έστω, στο πλαίσιο ερμηνευτικής Απόφασης της Διοικητικής Επιτροπής. Ουσιαστικά, η κατανόηση σε βάθος της ανωτέρω διάταξης προϋποθέτει την ανάγνωσή της σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 8, παράγραφοι 3 και 4, και του άρθρου 9, κυρίως όταν στην παράγραφο 1, τελευταία πρόταση του άρθρου αυτού, επαναλαμβάνεται με διαφορετική διατύπωση (τρίτη εναλλακτική) ο κανόνας προτεραιότητας σε σχέση με τον Κανονισμό 1408/71 (μόνον). Θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη, ότι το σύνολο των κριτηρίων και όρων, τα οποία ορίζουν οι παράγραφοι του άρθρου 9, συνιστούν παράλληλα εκ των ουκ άνευ κριτήρια για την εφαρμογή το άρθρου 22, παράγραφος 1, στοιχείο γ), και ιδίως της παραγράφου 2 αυτού. Άλλωστε, οι ανωτέρω διατάξεις θα ενσωματωθούν θα

9 9 μετουσιωθούν σε εθνική νομοθεσία, οπότε καθίσταται τελείως δυσδιάκριτη η έγκριση βάσει των κριτηρίων του ως άνω άρθρου και της Οδηγίας (ή του αντίστοιχου της εθνικής νομοθεσίας). Η συμπληρωματική σχέση μεταξύ των δύο συστημάτων, κοινοτικού συντονισμού (των Κανονισμών) και Συνθήκης (της Οδηγίας), η εναλλακτική εφαρμογή τους, έως και η προβλεπόμενη δυνατότητα ο ασθενής να επιλέγει το ευνοϊκότερο γι αυτόν σύστημα κάλυψης ή η προτεραιότητα, η οποία ρητά αποδίδεται στο σύστημα του κοινοτικού συντονισμού, καταγράφονται με αναλυτικό τρόπο, βήμα προς βήμα, από τις αιτιολογικές σκέψεις 20, 21, 22, 23 και 24, με τις οποίες οροθετείται το δικαίωμα του ασθενούς, ώστε να μην προσκομίζει αθέμιτο οικονομικό όφελος από την διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών υγείας, καθώς και 25, από την οποία, χάριν της διαφάνειας, αναδεικνύεται η λεπτή διαχωριστική γραμμή μεταξύ της σφαίρας επιρροής του κοινοτικού δικαίου και του τομέα αρμοδιότητας δικαιοδοσίας του εθνικού νομοθέτη. Ωστόσο, πρέπει να επισημάνουμε, ότι οι κανόνες του κοινοτικού δικαίου ουδέποτε λειτουργούν ως κώλυμα (ανώτατο όριο) στην βούληση του εθνικού νομοθέτη, να δημιουργήσει για τους διακινούμενους ασφαλισμένους ευνοϊκότερο καθεστώς στα πλαίσια της εθνικής νομοθεσίας, επεκτείνοντας, εν προκειμένω, το σύστημά του παροχών ασθένειας σε είδος (δικαιωμάτων σε υγειονομική περίθαλψη) εντός άλλου κράτους μέλους σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας του, ακόμη και όταν η εν λόγω περίθαλψη δεν περιλαμβάνεται στις παροχές, τις οποίες ορίζει το εθνικό σύστημα ασφάλισης ασθένειας. Επίσης, η αιτιολογική σκέψη 26 προδιαγράφει την ύπαρξη σαφούς διαχωριστικής γραμμής μεταξύ καθαρής εναρμόνισης και συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, η διαφοροποίηση των οποίων ως προς την φύση, οργάνωση και χρηματοδότηση εξακολουθεί να θεωρείται θεμιτή και από την Οδηγία, αποκλειστικά για την υλοποίηση της ελεύθερης παροχής υγειονομικής περίθαλψης τόσο για τους ασθενείς όσο και για τους παρόχους υπηρεσιών υγείας. Τέλος, η αιτιολογική σκέψη 32 αποδίδει την συνεκτική σχέση της αναγνωριζόμενης στους Κανονισμούς προτεραιότητας, με παράλληλη εμβάθυνση σε ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις του συστήματος διοικητικής προηγούμενης έγκρισης, αποσαφηνίζοντας (στην ουσία ανακεφαλαιώνοντας), ότι το προαναφερόμενο σύστημα καλύπτει τόσο την εκ των προτέρων όσο και την εκ των υστέρων έγκριση, και υποδεικνύοντας τον τρόπο προάσπισης των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων στα πλαίσια του κοινοτικού συντονισμού. 5. Ο εννοιολογικός προσδιορισμός του όρου ασφαλισμένο πρόσωπο φαίνεται εκ πρώτης προβληματικός. Γεννάται το ερώτημα, για ποιόν λόγο αισθάνθηκε ο κοινοτικός νομοθέτης την ανάγκη, κατ αρχάς, να χρησιμοποιήσει μία τέτοια έννοια και, στην συνέχεια, όπως αναμενόταν, να βρεθεί στην δύσκολη θέση να δημιουργήσει (και) ειδικό ορισμό, κατά την μέθοδο, η οποία ακολουθείται παραδοσιακά, χάριν της ασφάλειας δικαίου. Επίσης, δεν γίνεται αντιληπτό το σκεπτικό (η όλη φιλοσοφία) τόσο στενής και άμεσης σύνδεσης της συγκεκριμένης έννοιας με τους Κανονισμούς του κοινοτικού συντονισμού (διαφορετικό το προσωπικό πεδίο εφαρμογής μεταξύ των δύο Κανονισμών). Αναζητώντας την ratio legis μιάς τέτοιας ενέργειας, παρατηρούμε, ότι ο όρος αυτός χρησιμοποιείται τρεις φορές για τους σκοπούς των διατάξεων ενός και μόνον άρθρου, του άρθρου 6 ( Παροχή υγειονομικής περίθαλψης σε άλλο κράτος μέλος, του Κεφαλαίου ΙΙΙ), οσάκις γίνεται αναφορά στο δικαίωμα και την διαδικασία λήψης και απόδοσης των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης, η οποία χορηγείται σε άλλο κράτος μέλος. Ωστόσο, μία τέτοια διαπίστωση δεν φαίνεται και πάλι να διαφωτίζει επαρκώς τους λόγους, για τους οποίους ο κοινοτικός νομοθέτης δεν

10 10 επέλεξε να αποδώσει τον συγκεκριμένο όρο (θα μπορούσε κάλλιστα) περιφραστικά, για να προσδιορίσει περιγράψει την ενεργό σχέση (αλληλόδραση, αμοιβαία συνεργασία), η οποία αναπτύσσεται μεταξύ του εκάστοτε ασθενούς (φυσικά ή δυνάμει διακινούμενου προσώπου) και του συστήματος υγείας ασφάλισης ασθένειας, στο οποίο αυτός υπάγεται (είναι ασφαλισμένος). Απάντηση στην ως άνω εύλογη απορία για την επιλογή αυτή δίδει μόνον η Αιτιολογική Έκθεση της Επιτροπής 11, στην οποία γίνεται αναφορά στην πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, το οποίο έχει ήδη αναγνωρίσει το δικαίωμα επιστροφής των εξόδων υγειονομικής περίθαλψης, η οποία παρέχεται σε άλλο κράτος μέλος, από το εκ του νόμου δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλειας των ασθενών ως ασφαλισμένων προσώπων, και παρουσιάζεται αναλυτικά η ratio legis του άρθρου 6, στα πλαίσια του Κεφαλαίου ΙΙΙ ( Χρήση της υγειονομικής περίθαλψης σε άλλο κράτος μέλος ). Εντούτοις, ανατρέχοντας στις ρητές αναφορές των σχετικών άρθρων των δύο βασικών Κανονισμών (1408/71 και 883/2004) του κοινοτικού συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, παρατηρούμε τα εξής: Ως προς τον ισχύοντα Κανονισμό 1408/71, η αναφορά στις διατάξεις είναι μία εξαιρετικά γενικόλογη, περιγραφική εννοιολόγηση του συγκεκριμένου όρου, αφού αντίστοιχος δεν προβλέπεται στο προσωπικό πεδίο εφαρμογής του, λόγω του κατακερματισμού των ειδικότερων κατηγοριών προσώπων, τα οποία αυτός καλύπτει, κατηγορίες, βέβαια, οι οποίες ορίζονται δυνάμει του κοινωνικοασφαλιστικού κριτηρίου. Σημειωτέον, ότι οι διατάξεις, οι οποίες εφαρμόζονται στις καλυπτόμενες κατηγορίες ενεργών προσώπων για χορήγηση παροχών ασθένειας σε είδος κατά την διάρκεια (προσωρινής) διαμονής εκτός αρμοδίου κράτους μέλους κράτους κατοικίας (για την χορήγηση της αναγκαίας ή της προγραμματισμένης θεραπείας, άρθρο 22), εφαρμόζονται και στους συνταξιούχους 12. Ως προς τον Κανονισμό 883/2004, ο ορισμός του άρθρου 1, στοιχείο γ),δημιουργεί εντονότερα προβλήματα, αφού περιορίζει τα καλυπτόμενους ασθενείς σε οικονομικά ενεργά πρόσωπα, δηλαδή εργαζομένους με την ευρύτερη κοινωνικοασφαλιστική του όρου έννοια, και σε καμιά περίπτωση δεν καταλαμβάνει διακινούμενους ασθενείς, με την ιδιότητα του συνταξιούχου. Το ζήτημα επιλύεται στα πλαίσια του Κανονισμού αυτού, δηλαδή η υφιστάμενη διάκριση δεν επηρεάζει τον ασθενή συνταξιούχο (ούτε τα μέλη της οικογένειάς του), αφού οι διατάξεις, οι οποίες καλύπτουν την ειδική αυτή κατηγορία προσώπων (Τίτλος ΙΙΙ, Κεφάλαιο 1, Τμήμα 2, ειδικό άρθρο 27), ορίζουν τα δικαιώματα των συνταξιούχων και μελών οικογενείας τους, παραπέμποντας ρητά σε κατ αναλογίαν εφαρμογή των διατάξεων, οι οποίες καταλαμβάνουν κατά περίπτωση διακίνησης τους ασφαλισμένους (Τμήμα 1, άρθρα 18, 19 και 20). Επισημαίνουμε, ότι η εισαγωγή ειδικών κανόνων εφαρμοστέας νομοθεσίας, οι οποίοι παραπέμπουν ρητά στις διατάξεις περί ασφαλισμένων ενεργών προσώπων, κατέστη αναγκαία, ακριβώς λόγω του ότι το Τμήμα 1 του ανωτέρω Κεφαλαίου ( Ασφαλισμένοι και μέλη των οικογενειών τους, πλην των συνταξιούχων και των μελών των οικογενειών τους ) εξαιρεί ρητά την κατηγορία των συνταξιούχων από το πεδίο εφαρμογής του, το οποίο καταλαμβάνει αποκλειστικά την κατηγορία των ασφαλισμένων. 11 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογική Έκθεση, Κεφάλαιο ΙΙΙ, σημείο 7.1. Παροχή υγειονομικής περίθαλψης σε άλλο κράτος μέλος, ό.α. 12 ΔΕΚ, απόφαση της , στην Υπόθεση C-326/00, ΙΚΑ κατά Ιωαννίδη.

11 11 Ανάλογη δυνατότητα δεν υφίσταται στο πλαίσια της Οδηγίας, δηλαδή στις περιπτώσεις, στις οποίες δεν θα εφαρμόζονται οι Κανονισμοί, αφού η έννοια του ασφαλισμένου προσώπου θα εγκλωβίζει τον εκάστοτε ασφαλιστικό φορέα στα στενά περιοριστικά πλαίσια του συγκεκριμένου ορισμού. Αντίθετα, η έννοια του ασφαλισμένου στα πλαίσια της αυτόνομης εφαρμογής του πεδίου της Οδηγίας θα έπρεπε να αποδίδεται περιφραστικά και πάντως ανεξάρτητα από άλλο νομικό πλαίσιο, ώστε να είναι κατά το δυνατόν ευρύτερη, καλύπτοντας, έτσι, την ουσιαστική σχέση του διακινούμενου προσώπου, το οποίο λαμβάνει παροχές σε (ή από) άλλο κράτος μέλος, με τον φορέα, ο οποίος το καλύπτει ασφαλιστικά για παροχές ασθένειας σε είδος. Άλλωστε, σύμφωνα κα με την συγκεκριμένη Αιτιολογική Έκθεση, οι διατάξεις του Κεφαλαίου ΙΙΙ της Οδηγίας αφορούν αποκλειστικά στο σύστημα κοινωνικής ασφάλειας του κράτους μέλους, στο οποίο είναι ασφαλισμένος ο ασθενής, και καλύπτουν τα δικαιώματα, τα οποία απορρέουν από το εν λόγω σύστημα και μόνον 13. (βλέπε, σημείο 7.1. τρίτη παράγραφος, σελ. 16). Έτσι, γεννάται εύλογα το ερώτημα, εάν η όλη δομή του εν λόγω μέρους της Οδηγίας έχει ως απώτερο στόχο να δηλώσει, ότι η τελευταία δεν καλύπτει ασθενείς, οι οποίοι εμπίπτουν σε συμπληρωματικά μη εκ του νόμου συστήματα. Βέβαια, για την υλοποίηση του Κεφαλαίου ΙΙΙ, περισσότερες διατάξεις των άρθρων του (6 έως 9) αναφέρονται ρητά και αποκλειστικά στην εμπλοκή του δημόσιου εκ του νόμου ( επίσημου, άρθρο 6, παράγραφος 4) συστήματος κοινωνικής ασφάλειας. Όρος, δηλαδή, για την ενεργοποίηση ή απαγόρευση των μηχανισμών έγκρισης ή/και απόδοσης δαπανών είναι, να εμπίπτει η συγκεκριμένη υγειονομική περίθαλψη στο καθ ύλην πεδίο εφαρμογής και να καλύπτεται από το εκ του νόμου σύστημα κοινωνικής ασφάλειας ασφάλισης ασθένειας ή το εθνικό σύστημα υγείας (στο οποίο υπάγεται ο ασθενής). Ωστόσο, γεννάται και πάλι το ερώτημα, γιατί η Οδηγία, η οποία εγγυάται την υλοποίηση των επιταγών, οι οποίες απορρέουν άμεσα από την Συνθήκη ΕΚ (άρθρο 49), θα έπρεπε να συνδέεται τόσο άμεσα με τους ορισμούς του Κανονισμού (και μάλιστα σε σχέση με την εφαρμοστέα νομοθεσία), οι οποίοι πράγματι, με την μέθοδο του συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, επιλύουν κωλύματα, τα οποία αναφύονται στην ελεύθερη κυκλοφορία (ασφαλισμένων) προσώπων λόγω της διαφοροποίησης των εθνικών αυτών συστημάτων, ενώ απόρροια της ογκώδους νομολογίας του Δικαστηρίου στον συγκεκριμένο τομέα είναι η ανάπτυξη ενός αυτόνομου πεδίου συζήτησης και παρέμβασης σχετικά με αυτή καθαυτή την κινητικότητα των ασθενών, παράλληλα και ανεξάρτητα από τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας και συνεκτιμώντας τις αποφάσεις του Δικαστηρίου σχετικά με την εφαρμογή της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών στο πλαίσιο της κινητικότητας των ασθενών. Άλλωστε, η οριοθέτηση του πεδίου της Οδηγίας επιβεβαιώνεται και από την Αιτιολογική Έκθεση της Πρότασης της Επιτροπής, στην οποία ρητά αναφέρεται, ότι η εν λόγω Οδηγία δεν προβλέπει ούτε την μεταφορά δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλειας μεταξύ των κρατών μελών ούτε τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας 14. Εάν, πάλι, ο επιδιωκόμενος στόχος είναι, να ορισθεί μέσω των κριτηρίων του κοινοτικού συντονισμού η εκάστοτε εφαρμοστέα αρμόδια νομοθεσία (κατ επέκταση αρμόδιο 13 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογική Έκθεση, Κεφάλαιο ΙΙΙ, σημείο 7.1., τρίτη παράγραφος, ό.α. 14 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Πρόταση Οδηγίας για την εφαρμογή των δικαιωμάτων των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, Αιτιολογική Έκθεση, Κεφάλαιο ΙΙΙ, σημείο 7.1., τρίτη παράγραφος, ό.α.

12 12 κράτος και αρμόδια αρχή), τότε επιχειρείται ένα είδος οιονεί σύγκλισης μεταξύ της οδού (μεθόδου) των Κανονισμών (παράγωγο δίκαιο, κοινοτικός συντονιστικός μηχανισμός) και της οδού (μεθόδου) της Συνθήκης, δυνάμει της Οδηγίας (ως παράγωγο δίκαιο, η οποία υλοποιείται με ενσωμάτωση των σχετικών διατάξεών της στην εθνική νομοθεσία), η οποία (σύγκλιση) θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρή σύγχυση λόγω της εμπλοκής διαφορετικών διοικήσεων των κρατών μελών. Μία τρίτη, βέβαια, εκδοχή θα ήταν ο κοινοτικός νομοθέτης να αποδίδει έμφαση στην ενότητα των δύο εναλλακτικών ή συμπληρωματικών οδών και σαφώς στην προτεραιότητα του κοινοτικού συντονιστικού μηχανισμού, ο οποίος είναι συμφερότερος ευνοϊκότερος για την προστασία της υγείας και των κοινωνικών δικαιωμάτων των διακινουμένων ασφαλισμένων. Ωστόσο, υπενθυμίζουμε, ότι η εφαρμογή τόσο των γενικών κανόνων περί εφαρμοστέας νομοθεσίας όσο και των ειδικών, στο πλαίσιο του Κεφαλαίου 1 (Παροχές ασθένειας) του βασικού Κανονισμού 883/2004, είναι εξαιρετικά δυσχερής ακόμη και από τις εξειδικευμένες αρμόδιες αρχές και φορείς, οι οποίοι εμπλέκονται με την εφαρμογή του κοινοτικού συντονισμού. Έτσι, όπως είχε εξαρχής υποστηρίξει η ελληνική αντιπροσωπεία (μεταξύ άλλων, καθώς και η Επιτροπή, ΓΔ EMPL), η καταλληλότερη μέθοδος, για να επιτευχθεί απρόσκοπτα και αποτελεσματικά σφαιρικά ο ευρύτερος στόχος της Συνθήκης, όπως καταγράφεται και από την Πρόταση Οδηγίας, θα ήταν η ουσιαστική ενσωμάτωση του συνόλου της νομολογίας του Δικαστηρίου στους ως άνω Κανονισμούς Σχετικά με τις αιτιολογικές σκέψεις της προαναφερθείσας Αιτιολογικής Έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία εισάγει την υπό εξέταση Πρότασή της, παραθέτουμε αμέσως κατωτέρω κάποιες πρώτες παρατηρήσεις μας Αιτιολογική σκέψη 6 Επειδή το Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί σε σχέση με ορισμένα ζητήματα, τα οποία αφορούν στην διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη και, κυρίως, στην επιστροφή των δαπανών, οι οποίες απορρέουν από την εκτός κράτους ασφάλισης υγειονομική περίθαλψη, ενώ η τελευταία εξαιρέθηκε από το πεδίο της Οδηγίας 2006/123/ΕΚ, παρά το ότι οι υπηρεσίες υγείας υγειονομικής περίθαλψης συνιστούν υπηρεσίες υπό την έννοια της Συνθήκης 16, κρίθηκε απαραίτητη η ρύθμιση των θεμάτων αυτών από ειδική κοινοτική νομική πράξη, προκειμένου να επιτευχθεί η γενικότερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των αρχών της νομολογίας, τις οποίες ανέπτυξε το Δικαστήριο στο πλαίσιο διαφόρων Υποθέσεων κατά την τελευταία 10ετία Νίκος Σκλήκας Θεοδώρα Τσοτσορού, Ο εκσυγχρονισμός του συντονιστικού μηχανισμού των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας Το πέρασμα από τον Κανονισμό 1408/71 στον Κανονισμό 883/2004: Η υγειονομική περίθαλψη σε κράτος μέλος άλλο από το αρμόδιο υπό το φως της νομολογίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ευρωπαϊκή σειρά: Ευρωπαϊκό Κεκτημένο και Κοινωνική Προστασία, Τόμος 1, Αντ. Ν. Σάκκουλας, Αθήνα Κομοτηνή 2008, Κεφάλαιο 3, Υποκεφάλαια 3.1. έως 3.4. Παράρτημα 1, συνημμένο στο παρόν: Η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενσωμάτωση στο κοινοτικό δίκαιο της νομολογίας του ΔΕΚ στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης σε κράτος μέλος άλλο από το αρμόδιο κράτος. 16 Παράρτημα 1, συνημμένο στο παρόν, ό.α., και ειδικότερες παρατηρήσεις μας στα οικεία άρθρα της υπό εξέτασης Πρότασης της Επιτροπής κατωτέρω. 17 ΔΕΚ, αποφάσεις της , στις Υποθέσεις C-120/95, Decker, και C-158/96, Kohll, της , στην Υπόθεση C-157/99, Smits και Peerbooms, της , στην Υπόθεση C-368/98, Vanbraekel κ.λ.π., της , στην Υπόθεση C-385/99, Müller-Fauré και van Riet, της , στην Υπόθεση C- 156/01, Van der Duin, της , στην Υπόθεση C-56/01, Inizan, της , στην Υπόθεση C- 8/02, Leichtle, της , στην Υπόθεση C-145/03, Keller, της , στην Υπόθεση C-372/04, Watts, και της , στην Υπόθεση C-466/04, Herrera.

13 Αιτιολογική σκέψη 18 Το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει ήδη σε περισσότερες αποφάσεις του (τις ανωτέρω αναφερθείσες) το δικαίωμα επιστροφής των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης, η οποία παρέχεται σε άλλο κράτος μέλος, από το εκ του νόμου σύστημα κοινωνικής ασφάλειας των ασθενών ως ασφαλισμένων, και έχει επίσης αποφανθεί σχετικά με την εμβέλεια των διατάξεων της Συνθήκης, οι οποίες εγκαθιδρύουν την ελευθερία παροχής υπηρεσιών υγείας, η οποία συνιστά την ελευθερία των αποδεκτών της υγειονομικής περίθαλψης και εκείνων των προσώπων, τα οποία χρήζουν ιατρικής θεραπείας, να μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος με σκοπό την λήψη της περίθαλψης στο έδαφός του, καθώς και των δυνάμει αποδεκτών υγειονομικής περίθαλψης, οι οποίοι επιθυμούν να λάβουν τέτοια περίθαλψη σε άλλο κράτος μέλος με διαφορετικούς τρόπους, π.χ. μέσω υπηρεσιών ηλεκτρονικής υγείας. Οι εν λόγω διατάξεις της Συνθήκης περιορίζουν την άλλως απεριόριστη δικαιοδοσία των κρατών μελών να διαρρυθμίζουν το σύστημά τους κοινωνικής ασφάλειας, βάσει της υποχρέωσης κατά την άσκηση της εξουσίας τους αυτής να τηρούν το κοινοτικό δίκαιο, με το να απαγορεύουν εν προκειμένω στα τελευταία να θεσπίζουν ή να διατηρούν σε ισχύ αδικαιολόγητους δυσανάλογους περιορισμούς στην άσκηση της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Στην συγκεκριμένη αιτιολογική σκέψη γίνεται μία γενική αναφορά στο προσωπικό πεδίο της Οδηγίας (στην έννοια αποδέκτης δυνάμει αποδέκτης υπηρεσιών υγείας ή διακινούμενος ασφαλισμένος ), το οποίο, ωστόσο, αποδίδεται με πληρέστερο και ακριβέστερο τρόπο στα πλαίσια της αιτιολογικής σκέψης 10, η οποία περιέχει έναν αναλυτικό περιγραφικό προσδιορισμό της έννοιας διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών. Εντούτοις, επειδή στόχος της Οδηγίας αυτής είναι η διαφάνεια και ασφάλεια δικαίου σε έναν τομέα, στον οποίο επικρατεί ακόμη αρκετή σύγχυση, όπως προκύπτει από σχετικές έρευνες (κατ ανάθεση της Επιτροπής) και την προηγηθείσα δημόσια διαβούλευση, θα ήταν προτιμότερο να περιληφθεί η αναλυτική αυτή εννοιολόγηση στο καθαυτό άρθρο των ορισμών (άρθρο 4), αντικαθιστώντας τον συνοπτικό, αν και περιεκτικό, προσδιορισμό του στοιχείου β). Πρέπει επίσης να επισημάνουμε, ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην περιγραφική απόδοση του ανωτέρω όρου, όποτε γίνεται αναφορά σ αυτόν στο πλαίσιο ειδικότερων διατάξεων της συγκεκριμένης Οδηγίας, όπως, για παράδειγμα, η λανθασμένη απόδοση στην ελληνική γλώσσα της διάταξης του άρθρου 6, παράγραφος 5, στην οποία θα έπρεπε να αναφέρεται, ότι σε ασθενείς, οι οποίοι μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος ή αναζητούν επιδιώκουν να λάβουν υγειονομική περίθαλψη, η οποία παρέχεται σε άλλο κράτος μέλος,, ως πιστότερη απόδοση του αγγλικού κειμένου, η οποία είναι σύμφωνη με τον εννοιολογικό προσδιορισμό αφενός μεν της κινητικότητας ασθενών, αφετέρου δε της διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών κινητικότητας των υπηρεσιών υγείας. Βέβαια, πρέπει σε κάθε περίπτωση να εξετάζεται, κατά πόσον αποδίδονται ορθά ή/και πλήρως οι ειδικότερες εκφάνσεις της διασυνοριακής παροχής υγειονομικής περίθαλψης (π.χ. στην αιτιολογική σκέψη 10) με γνώμονα τους επιμέρους στόχους των κατ ιδίαν διατάξεων της Οδηγίας.

14 Αιτιολογική σκέψη 21 Παρά το γεγονός, ότι η συγκεκριμένη αιτιολογική σκέψη έχει ως λόγο ύπαρξης την περαιτέρω αποσαφήνιση του ιδιαίτερου πεδίου της προστιθέμενης αξίας της Οδηγίας σε σχέση με τον Κανονισμό 1408/71 ή 883/2004, όσον αφορά στην κάλυψη των εξόδων (απόδοση δαπανών), ωστόσο η απλή και μόνη λεκτική παραπομπή (γραμματική ερμηνεία) στο γεγονός της μετάβασης σε άλλο κράτος μέλος υπό περιστάσεις διαφορετικές, δεν κρίνεται επαρκής, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη η ασάφεια, η οποία διέπει τόσο την ειδοποιό διαφορά μεταξύ κριτηρίων έγκρισης υπό το καθεστώς της Οδηγίας και υπό το αντίστοιχο των Κανονισμών του κοινοτικού συντονισμού, όσο και την σύμπτωση των αποδοτέων ποσοστών (επιπέδων απόδοσης) υπό το καθεστώς και των δύο αυτών κοινοτικών Οργάνων. Θεωρούμε, ότι η μόνη συγκεκριμένη διάσταση είναι η ρητή, αν και ενδεικτική, αναφορά στην περίπτωση των θεραπειών, οι οποίες παρέχονται μέσω των Ευρωπαϊκών Δικτύων Αναφοράς Αιτιολογική σκέψη 31 Η παρούσα αιτιολογική σκέψη αναφέρει, κατ αρχάς, τους λόγους, κυρίως υπέρτερου γενικού συμφέροντος, για τους οποίους και βάσει πάγιας νομολογίας το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει την θεμιτή ανάγκη ύπαρξης συστήματος προηγούμενης έγκρισης. Στην συνέχεια, εστιάζει στις ειδικές προϋποθέσεις, οι οποίες πρέπει να πληρούνται και υπό τις οποίες τελεί το εν λόγω σύστημα, (το οποίο δύνανται να θεσπίσουν οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών) αποκλειστικά για τους σκοπούς της παρούσας Οδηγίας. Ωστόσο, επειδή η διακρίβωση της συνδρομής των εισαγομένων προϋποθέσεων καθώς και η εκτίμηση του επακριβούς αντικτύπου της αναμενόμενης εκροής ασθενών απαιτούν πολύπλοκες υποθέσεις και υπολογισμούς, η Οδηγία επιτρέπει ένα σύστημα προηγούμενης έγκρισης, εάν συντρέχουν επακριβείς λόγοι, βάσει των οποίων αναμένεται σοβαρή υπονόμευση του συστήματος κοινωνικής ασφάλειας. Ένα τέτοιο σύστημα έγκρισης, όμως, καλύπτει εξίσου περιπτώσεις υφισταμένων ήδη στα κράτη μέλη συστημάτων διοικητικής έγκρισης, τα οποία πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 8. Δεδομένου ότι και το σύστημα διοικητικής έγκρισης, στο οποίο παραπέμπει ο μηχανισμός του κοινοτικού συντονισμού ορίζεται βάσει των διατάξεων της εθνικής νομοθεσίας, γεννάται η ασαφής εντύπωση, ότι ο εθνικός νομοθέτης μπορεί να προβλέψει δύο συστήματα διοικητικής έγκρισης για νοσοκομειακή (ή/και μη νοσοκομειακή, υπό τους εν λόγω Κανονισμούς) περίθαλψη σε άλλο κράτος μέλος. Ή, αντίστροφα, γεννάται το ερώτημα, κατά πόσον το σύστημα διοικητικής έγκρισης της εθνικής νομοθεσίας (υπό το φως πάντοτε των θεμελιωδών αρχών του κοινοτικού δικαίου), το οποίο λειτουργεί για τους σκοπούς του άρθρου 22, παράγραφος 2, του Κανονισμού 1408/71 (αντίστοιχου άρθρου 20, του Κανονισμού 883/2004), είναι δυνατόν ή σκόπιμο, από πλευράς κοινοτικού νομοθέτη, να υφίσταται, χωρίς να παραβιάζει τις θεμελιώδεις αρχές της Συνθήκης, ανεξάρτητα από τους όρους των στοιχείων α) και β), της παραγράφου 3, και των προδιαγραφών επιταγών της παραγράφου 4, του άρθρου 8. Εκτός εάν το εν λόγω σύστημα της Οδηγίας αφορά αποκλειστικά και ενεργοποιείται πάντοτε σε περιπτώσεις, οι οποίες χρήζουν εκ των υστέρων έγκρισης. Δηλαδή ο ασθενής επιλέγει με δικά του κριτήρια την νοσοκομειακή οιονεί νοσοκομειακή περίθαλψη άλλου κράτους μέλους, υποβάλλεται στην σχετική δαπάνη και απευθύνεται, εκ των υστέρων μόνον, στον αρμόδιο φορέα ασφάλισης, στου οποίου την νομοθεσία υπάγεται, προκειμένου

15 15 να τύχει της προβλεπόμενης απόδοσης δαπανών, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις κοινοτικά κριτήρια, βάσει του άρθρου 9, παράγραφοι 2, 3 και 4. Από την σκοπιά του άρθρου 9, λοιπόν, η παράγραφος 2 αναφέρεται με γενικούς όρους σε αφηρημένες ιδιότητες του συστήματος (εύκολα προσπελάσιμο, αντικειμενικό, αμερόληπτο, με καθορισμένες προθεσμίες, οι οποίες δημοσιοποιούνται από τα κράτη μέλη), ενώ, ως προς τα κριτήρια άρνησης (χορήγησης της έγκρισης), η παράγραφος 3 παραπέμπει απλώς στις διατάξεις του άρθρου 8, παράγραφος 3, οι οποίες ορίζουν τις προϋποθέσεις εξαρχής θέσπισης ενός τέτοιου συστήματος, και σε σχέση με τα ποιοτικά κριτήρια της μέχρι σήμερα νομολογίας του Δικαστηρίου για την χορήγηση της έγκρισης και υπό το καθεστώς του κοινοτικού συντονισμού, αυτά εστιάζονται μόνον στις περιπτώσεις, στις οποίες το εθνικό σύστημα έγκρισης ορίζει προθεσμίες για την διεκπεραίωση των αιτήσεων, χωρίς να επηρεάζουν ισότιμα και την κρίση για το αναγκαίο της μετακίνησης του ασθενούς ή της λήψης από αυτόν υγειονομικής περίθαλψης από πάροχο εκτός κράτους ασφάλισης, με άλλα λόγια, τα κριτήρια αυτά δεν φαίνεται να παρεμβαίνουν στην κρίση της εθνικής αρμόδιας αρχής (π.χ. ειδικές υγειονομικές επιτροπές ή ασφαλιστικοί φορείς), όταν αποφαίνεται σχετικά με την δυνατότητα του οικείου συστήματος να παρέχει την κατάλληλη ή/και ισότιμη (ισοδυνάμου αποτελέσματος) υγειονομική περίθαλψη, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης της υγείας του εκάστοτε ενδιαφερόμενου ασθενούς. Αναφορικά, τώρα, με την εμβέλεια των διατάξεων του άρθρου 8, παράγραφος 3, αφού μάλιστα, ληφθεί υπόψη, ότι το πεδίο εφαρμογής του συγκεκριμένου άρθρου καλύπτει την νοσοκομειακή και ειδική περίθαλψη, όπως η τελευταία θα ορισθεί εκ των υστέρων στα πλαίσια ειδικού, περιοριστικού καταλόγου της Επιτροπής, θεωρούμε, ότι οι διατάξεις αυτές εισάγουν κριτήρια για την νομιμοποίηση της ύπαρξης συστήματος διοικητικής (προηγούμενης) έγκρισης σε κάθε περίπτωση, δηλαδή και για τους σκοπούς εφαρμογής του κοινοτικού συντονισμού (των Κανονισμών). Άλλως, θα ήταν αξιοπερίεργο, εάν οι όροι υιοθέτησης ενός τέτοιου προστατευτικού συστήματος ήταν αυστηρότεροι για τους σκοπούς της Οδηγίας, υπό το καθεστώς της οποίας η απόδοση των δαπανών βαρύνει το κράτος ασφάλισης μέχρι του προβλεπόμενου από την νομοθεσία του επιπέδου (βάσει κυρίως των διατάξεων του άρθρου 6, παράγραφος 2 ή/και 3), ενώ η προγραμματισμένη θεραπεία εκτός αρμόδιου κράτους μέλους δυνάμει των κοινοτικών Κανονισμών, η οποία συνεπάγεται μεγαλύτερο κόστος για το σύστημα κοινωνικής ασφάλειας του αρμόδιου κράτους, δηλαδή απόδοση βάσει του εθνικού κρατικού τιμολογίου του κράτους υγειονομικής περίθαλψης, στηρίζεται σε σύστημα διοικητικής έγκρισης, το οποίο θα μπορεί να υφίσταται ανεξάρτητα από την συνδρομή ή μη των ανωτέρω περιοριστικών όρων. Τέλος, σε σχέση με την ερμηνευτική υπόθεση, η οποία διατυπώθηκε ανωτέρω, για την προστιθέμενη αξία της νέας αυτής Οδηγίας (αποκλειστικά σε περίπτωση εκ των υστέρων έγκρισης), τούτο δεν φαίνεται να προκύπτει από το όλο γράμμα και πνεύμα των διατάξεων του άρθρου 9, οι οποίες αναφέρονται στην χρήση υγειονομικής περίθαλψης, άρα στην κίνηση των διαδικασιών για (πριν από την) πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη (υπηρεσίες υγείας) σε άλλο κράτος μέλος, άρα και στην εξασφάλιση των διαδικαστικών εγγυήσεων ενός σύννομου διοικητικού συστήματος προηγούμενης έγκρισης. Από την άλλη πλευρά, γεννάται το ερώτημα, κατά ποίον τρόπο θα ήταν δυνατόν (εφικτό συμβατό) να διαχωρισθούν οι περιπτώσεις της εκ των υστέρων έγκρισης, οι οποίες τελούν υπό το καθεστώς του Κανονισμού.

16 16 Πράγματι, έτσι τίθεται το γενικότερο ζήτημα, κατά πόσον είναι δυνατόν η ερμηνεία και ενιαία εφαρμογή μιάς και της αυτής θεμελιώδους ελευθερίας να υλοποιείται με διαφορετικούς μηχανισμούς (κυρίως αποκλίνοντα και δη κοινοτικά κριτήρια) διοικητικής έγκρισης, οσάκις οι μηχανισμοί αυτοί τελούν υπό την δαμόκλεια σπάθη των αρχών της Συνθήκης, ιδίως περί αναλογικότητας, ως κωλύματα στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών ελεύθερη κυκλοφορία ασθενών (ασφαλισμένων προσώπων, υπό την ευρεία του όρου έννοια) Αιτιολογική σκέψη 32 Σύμφωνα με την παρούσα αιτιολογική σκέψη, επιχειρείται εκ νέου να αποσαφηνισθούν οι κανόνες προτεραιότητας μεταξύ των συστημάτων έγκρισης και επιπέδου αποδοτέων δαπανών υπό τους Κανονισμούς του κοινοτικού συντονισμού και υπό την Οδηγία, με σαφές προβάδισμα στο πρώτο. Και στην συγκεκριμένη σκέψη εξακολουθούν να μας απασχολούν τα ίδια προεκτεθέντα ζητήματα. Με ιδιαίτερη έμφαση ο κοινοτικός νομοθέτης αναλύει τις περιπτώσεις της εκ των υστέρων έγκρισης υπό το καθεστώς πλήρους απόδοσης των δαπανών βάσει του Κανονισμού, δηλαδή οσάκις η προηγούμενη απόρριψη της υποβληθείσας από τον ασθενή αίτησης για μετάβαση σε άλλο κράτος μέλος, προκειμένου να τύχει εκεί της κατάλληλης για την κατάσταση της υγείας του θεραπείας, έχει αποδειχθεί αβάσιμη. 7. Ως προς το άρθρο 6, ο στόχος του συγκεκριμένου άρθρου είναι διακηρυκτικός ενός δικαιώματος των ασθενών, ασφαλισμένων πολιτών της Ένωσης) και της αντίστοιχης υποχρέωσης των κρατών μελών να υπηρετούν την υλοποίηση του δικαιώματος αυτού στα πλαίσια της συνδυασμένης δικαιοδοσίας εθνικού και κοινοτικού νομοθέτη. Η Οδηγία, κατά κάποιον τρόπο, διακηρύσσει την ελευθερία του ασφαλισμένου προσώπου (πολίτη) να μεταβεί σε άλλο κράτος μέλος (εκτός του κράτους μέλους ασφάλισης) με σκοπό να λάβει ή να αναζητήσει να λάβει στην επικράτεια αυτού του άλλου κράτους μέλους υγειονομική περίθαλψη. Κατ επέκταση κατά συνέπεια, η Οδηγία θεσπίζει την άμεση υποχρέωση του κράτους ασφάλισης να εγγυηθεί: την υλοποίηση στην πράξη ενός τέτοιου δικαιώματος, εφόσον οι συγκεκριμένες παροχές σε είδος προβλέπονται ή εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας του περί κοινωνικής ασφάλειας, και τον τρόπο, με τον οποίο εκπληρώνει την υποχρέωση του αυτή, δηλαδή να προβλέψει την απόδοση στον ασφαλισμένο των δαπανών με το ύψος του ποσού στο επίπεδο, στο οποίο θα είχε επιβαρυνθεί ο αρμόδιος φορέας (ασφάλισης), εάν η ίδια ή ισότιμη (ισοδυνάμου αποτελέσματος) υγειονομική περίθαλψη είχε χορηγηθεί στην επικράτειά του, και με ανώτατο όριο το ποσό, το οποίο πράγματι κατέβαλε ο ασθενής (πραγματικό κόστος της χορηγηθείσας υγειονομικής περίθαλψης). Βέβαια σε κάθε περίπτωση, τα κράτη μέλη έχουν την διακριτική ευχέρεια (κατ αρχήν απόλυτη) να καθορίσουν την υγειονομική περίθαλψη (παροχές ασθένειας σε είδος), την οποία καλύπτουν (καθορισμός του υλικού πεδίου της νομοθεσίας, η οποία διέπει το σύστημά τους), ανεξάρτητα από τον τόπο χορήγησής της. Τα κράτη μέλη οφείλουν να προβλέψουν μηχανισμό υπολογισμού των αποδοτέων δαπανών (κοστολόγησης) για υγειονομική περίθαλψη, η οποία πραγματοποιήθηκε σε άλλο κράτος μέλος (πλήρης ενσωμάτωση της προαναφερθείσας, πάγιας πλέον, νομολογίας του Δικαστηρίου), υπό τον όρο, ότι ο μηχανισμός αυτός οφείλει να βασίζεται σε (κοινοτικά) κριτήρια, τα οποία είναι αντικειμενικά, δεν εισάγουν διακριτική μεταχείριση, είναι εκ των προτέρων γνωστά, ενώ,

17 17 σε κάθε περίπτωση, το αποδοτέο ποσό δεν είναι δυνατόν να υπολείπεται αυτού, το οποίο θα ανελάμβανε το οικείο εκ του νόμου σύστημα κοινωνικής ασφάλειας (ασφάλισης ασθένειας) για ίδια ή ισότιμη υγειονομική περίθαλψη, η οποία θα χορηγείτο στο κράτος ασφάλισης από το εθνικό σύστημα υγείας. Τέλος, στο άρθρο 6 ορίζεται ο τρόπος ad hoc εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης, οιονεί εξομοίωσης γεγονότων και καταστάσεων (ιδίως στην παράγραφο 3, διοικητικές διαδικασίες, προϋποθέσεις πρόσβασης σε εξειδικευμένη υγειονομική περίθαλψη κ.λ.π.), με βασική προϋπόθεση, να εγγυώνται τα ισχύοντα κριτήρια της εθνικής νομοθεσίας την ίση μεταχείριση και να μην παρακωλύουν την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων. Εντούτοις, οι παράγραφοι 1, 2 και 4, με διαφορετική γραμματική απόδοση η καθεμία, εκφράζουν ή προσπαθούν να καταγράψουν την ίδια, μία και την αυτή ουσιαστικά, υποχρέωση. Δεν κατανοούμε τον λόγο μιάς τέτοιας, μάλιστα ανομοιογενούς επανάληψης και το σκεπτικό της (την ratio legis). Εάν τούτο γίνεται για παιδαγωγικούς σκοπούς, το τελικό αποτέλεσμα είναι ασάφεια, επομένως και ανασφάλεια. Έτσι, επιβάλλεται να συντομευθεί η ανωτέρω απόδοση σε μία περιεκτική παράγραφο, ώστε να μην οδηγηθούν οι φορείς, οι οποίοι θα κληθούν να εφαρμόσουν την Οδηγία, σε διιστάμενες απόψεις μεταξύ γραμματικής και τελεολογικής ερμηνείας. 8. Ως προς το άρθρο 8, η Οδηγία (ο κοινοτικός νομοθέτης) ακολουθεί σέβεται τα όρια της αρχής της Συνθήκης για την ελεύθερη κυκλοφορία ασθενών, όπως τα όρισε το Δικαστήριο. Ωστόσο, το νέο δεδομένο του άρθρου αυτού, η εθνική νομοθεσία, επηρεάζει αναμφίβολα και τον εκάστοτε συντονιστικό μηχανισμό των Κανονισμών. Στην παράγραφο 3 ορίζονται οι όροι, τα κοινοτικά κριτήρια, οι ελάχιστες προϋποθέσεις για την θέσπιση ή/και διατήρηση του υπάρχοντος συστήματος διοικητικής έγκρισης στα πλαίσια και βάσει των δεδομένων του κράτους ασφάλισης. Έτσι, κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος θα πρέπει, πρώτον, να προβλέπει, ότι η υγειονομική περίθαλψη, η οποία χορηγήθηκε ή αναζητήθηκε σε άλλο κράτος μέλος, βαρύνει το εκ του νόμου σύστημα κοινωνικής ασφάλειας και, δεύτερον, να είναι σε θέση να αποδείξει (δηλαδή να διαθέτει επαρκή και αξιόπιστα στοιχεία για) την απειλητική έως ανατρεπτική για το εθνικό σύστημα υγείας ή/και κοινωνικής ασφάλειας διάσταση της κινητικότητας των ασθενών ή υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης. Βέβαια, το ζητήματα, τα οποία παραμένουν αδιευκρίνιστα, είναι, ποιός ελέγχει την ύπαρξη και την αξιοπιστία αυτών των δεδομένων, με βάση ποιά κριτήρια, αν υπενθυμίσουμε, ότι η Ελλάδα, όταν ρωτήθηκε από το Δικαστήριο με αφορμή την Υπόθεση Σταματελάκη 18, δεν ήταν σε θέση να στηρίξει (ούτε καν να παρουσιάσει) τις απόλυτα αρνητικές για το σύστημά της επιπτώσεις της υγειονομικής περίθαλψης ακόμη και σε ιδιωτικό νοσηλευτικό ίδρυμα άλλου κράτους μέλους. Δηλαδή, θα ήταν πολύ δύσκολο για πολλά κράτη μέλη, πριν τουλάχιστον αρχίσουν να τηρούνται εμπεριστατωμένα στοιχεία για τις ροές μετακίνησης των ασθενών, το είδος περίθαλψης, τις πραγματικές και συνολικές κατά περίπτωση δαπάνες (συμμετοχή ασθενούς κ.λ.π.), να είναι σε θέση να στηρίξουν τους όρους της παραγράφου 3, του άρθρου 8. Αντίστοιχα προβλήματα υφίστανται για την συμπλήρωση του ετήσιου ερωτηματολογίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Γραμματείας της Διοικητικής Επιτροπής) σχετικά με την διακίνηση του κοινοτικού εντύπου Ε 112, για την προγραμματισμένη περίθαλψη βάσει του κοινοτικού συντονισμού (άρθρο 22, παράγραφος 18 ΔΕΚ, απόφαση της , στην Υπόθεση C-444/05, Σταματελάκη.

18 18 1, στοιχείο γ), του Κανονισμού 1408/71). Εν προκειμένω θα ήταν σημαντικό να καθιερωθεί (με ρητή διάταξη) η διαδικασία των peer reviews (αντίστοιχα με το σύστημα ελέγχου εφαρμογής της Οδηγίας 2006/123/ΕΚ, για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά 19 ). Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ενδεχόμενου συστήματος διοικητικής έγκρισης για τους σκοπούς της Οδηγίας (της αρχής της Συνθήκης περί ελεύθερης παροχής υπηρεσιών) ή, άλλως, η οριοθέτηση της εμβέλειας ενός τέτοιου συστήματος, είναι απόλυτα συνδεδεμένα με την εκτιμώμενη, μεμονωμένα από κάθε εμπλεκόμενο κράτος μέλος, αρνητική επίπτωση της κινητικότητας ασθενών υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης στο οικείο σύστημα κοινωνικής ασφάλειας. Τούτο επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ενιαία και αξιόπιστη εφαρμογή των θεμελιωδών αρχών κριτηρίων της Συνθήκης περί αντικειμενικότητας και αναλογικότητας (παράγραφος 3). Κατά μίαν έννοια, ο τρόπος ερμηνείας και εφαρμογής της παραγράφου 3, στοιχείο β), από κάποιο κράτος μέλος θα συμπαρασύρει και τους όρους του συστήματος διοικητικής (προ)έγκρισης, (ζήτημα ως προς τον λόγο προέγκριση, εφόσον η νομολογία επιβεβαιώνει την ύπαρξη έγκρισης είτε αυτή χορηγείται εκ των προτέρων είτε εκ των υστέρων), δηλαδή τον βαθμό, στον οποίο οι επιβαλλόμενες διαδικασίες και προϋποθέσεις δεν θα συνιστούν αυθαίρετη διακριτική μεταχείριση. Εντούτοις, ανακύπτει το ακόλουθο ζήτημα: Έστω, ότι κάποιο κράτος μέλος παραδέχεται (ή η Επιτροπή αναγκάζει αυτό να αποδεχθεί), ότι δεν υφίστανται οι προϋποθέσεις, οι οποίες αιτιολογούν την ύπαρξη ή διατήρηση ενός αναλογικού (κ.λ.π. κριτήρια) συστήματος διοικητικής έγκρισης ούτε ακόμη και στην περίπτωση της νοσοκομειακής περίθαλψης. Τότε η επιλεγμένη μετακίνηση του ασθενούς (παρόχου), βάσει της Συνθήκης, θα καλύπτεται με την προβλεπόμενη από την Οδηγία απόδοση δαπανών, ενώ η προτεραιότητα των αντιστοίχων διατάξεων του βασικού Κανονισμού 883/2004 (ή/και του Κανονισμού εφαρμογής του) είναι από ανέφικτη έως αμφίβολη, εφόσον το ισχύον και εκσυγχρονισμένο σύστημα του κοινοτικού συντονισμού προβλέπει ρητά την αίτηση και χορήγηση έγκρισης, παραπέμποντας, εμμέσως πλην σαφώς, στις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας, οι οποίες προβλέπουν καθορίζουν ένα σύστημα διοικητικής έγκρισης. Έτσι, τίθεται το ερώτημα, εάν για την απόδοση των δαπανών βάσει της νομοθεσίας του κράτους μέλους διαμονής περίθαλψης, δηλαδή δυνάμει των διατάξεων των εν ισχύει και κατά προτεραιότητα εφαρμοζόμενων Κανονισμών (άρθρο 22, του 1408/71, και άρθρο 20, του 883/2004), η νομοθεσία του κράτους ασφάλισης θα πρέπει να προβλέπει ούτως ή άλλως ειδικών προδιαγραφών ειδικής χρήσης σύστημα διοικητικής έγκρισης. Εάν ναι, τούτο θα συγκρούεται με την νομολογία περί ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων (ή/και ασθενών) και περί ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Άλλως, τίθεται το ερώτημα, πώς είναι δυνατόν από την μία πλευρά να μην νομιμοποιείται εθνικό σύστημα διοικητικής έγκρισης στις περιπτώσεις, κατά τις οποίες το κράτος ασφάλισης υποχρεούται σε απόδοση δαπανών βάσει του τιμολογίου του, δηλαδή όταν κατά τεκμήριο δεν επιβαρύνεται με κόστος υψηλότερο από το επίπεδο δαπανών για υγειονομική περίθαλψη στο πλαίσιο του οικείου συστήματος (η συγκεκριμένη κινητικότητα δεν έχει οποιαδήποτε επίπτωση στο εθνικό σύστημα), και από την άλλη να προβλέπεται υποχρεωτικά αντίστοιχο σύστημα, όταν το κράτος ασφάλισης αποδίδει την πραγματοποιηθείσα δαπάνη στο επίπεδο, το οποίο ισχύει στο κράτος χορήγησης της περίθαλψης. Μήπως είναι αυτός ο μοναδικός λόγος αιτιολογία για τον δυϊσμό σε σχέση με την θεμιτή ή μη ύπαρξη τέτοιου κωλύματος; 19 Οδηγία 2006/123/ΕΚ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά, ό.α.

19 19 9. Ως προς το σύστημα έγκρισης, η διαφορά μεταξύ της Συνθήκης (της παρούσας Οδηγίας) και των κοινοτικών Κανονισμών (κοινοτικού συντονισμού) είναι η ακόλουθη: Κανονισμοί Από την σκοπιά μιάς νέας ερμηνευτικής προσέγγισης (μετά την πρόταση Οδηγίας), σε μία απόπειρα αρμονικής συνύπαρξης συμβατότητας των δύο μεθόδων, τα κριτήρια της έγκρισης περιέχονται ρητά και ενιαία, ως αποκλειστικά κοινοτικά και κατισχύοντα, στις διατάξεις των σχετικών άρθρων του Κανονισμού 883/2004 (άρθρο 20) και του υπό υιοθέτηση Κανονισμού εφαρμογής του(άρθρα 25 και 26). Οι Κανονισμοί αυτοί ορίζουν τα δεδομένα προϋποθέσεις, βάσει των οποίων θα χορηγείται υποχρεωτικά η έγκριση για προγραμματισμένη θεραπεία εκτός αρμοδίου κράτους (ασφάλισης ή κατοικίας). Οδηγία Σύμφωνα με την παρούσα Πρόταση, η Οδηγία ορίζει, τι σημαίνει, τι περιλαμβάνει και σε τι αποσκοπεί ένα εθνικό σύστημα διοικητικής έγκρισης, όπου τούτο υφίσταται. Ωστόσο, τα ποιοτικά κριτήρια για την αποφυγή ανατροπής της χρηματοοικονομικής ισορροπίας του συστήματος (βάσει της ανωτέρω αναφερθείσας παραγράφου 3) είναι πολύ γενικά, για να επιτευχθεί ομοιογενής ερμηνεία και εφαρμογή τους. Είναι απαραίτητο για την ασφάλεια δικαίου αλλά και την αξιόπιστη συνεργασία σε όλο το φάσμα εξέλιξης των αιτούμενων διαδικασιών, τα κράτη μέλη να βοηθηθούν από ερωτηματολόγια, peer reviews, ποιοτικούς ελέγχους σφαιρικής αξιολόγησης του όλου συστήματος και από βοηθητικά κείμενα εκ μέρους των αρμόδιων ή/και συναρμοδίων Υπηρεσιών των Γενικών Διευθύνσεων της Επιτροπής (EMPL και SANCO), κυρίως για την απαιτούμενη διαπαιδαγώγηση των εθνικών διοικήσεων αλλά επίσης των ασθενών και των παρόχων υγειονομικής περίθαλψης, κατά το εξαιρετικής ποιότητας και απόδοσης προηγούμενο, το οποίο δημιούργησε η υλοποίηση λειτουργία της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Ασθένειας. Ωστόσο, αξίζει να επισημάνουμε, ότι το άρθρο 20, του Κανονισμού 883/2004, φαίνεται πλέον ασυμβίβαστο σε σχέση με την Οδηγία (άρθρο 8, παράγραφο 3). Το άρθρο 20 επιβάλλει την έγκριση πριν από την προγραμματισμένη θεραπεία εκτός κράτους μέλους κατοικίας (πέραν του αρμόδιου). Εντούτοις, τίθεται το ερώτημα, κατά πόσον μία τέτοια έγκριση είναι δυνατόν να υφίσταται ή να διατηρηθεί σε ισχύ, δηλαδή να θεωρείται ένα τέτοιο σύστημα διοικητικής έγκρισης θεμιτό, αναλογικό και αιτιολογημένο κώλυμα από την στιγμή, κατά την οποία δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 8, παράγραφος 3, της Οδηγίας. Με άλλα λόγια, ανακύπτει το ζήτημα, εάν είναι ποτέ δυνατόν, ο συντονισμός να θεωρηθεί, ότι τελεί εκτός του πεδίου άρα και της εμβέλειας των θεμελιωδών ελευθεριών της Συνθήκης, εφόσον, ανεξαρτήτως του εφαρμοζόμενου συστήματος απόδοσης των δαπανών για υγειονομική περίθαλψη, η έγκριση καθαυτή θεωρείται ως κώλυμα όχι μόνον για την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών αλλά και για την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων. Κατά συνέπεια, θα έπρεπε, ενδεχομένως, να διατηρηθεί η παράγραφος 2, δεύτερη φράση του άρθρου 20, του Κανονισμού 883/2004, ως εμπεριέχουσα ελάχιστα κοινοτικά κριτήρια χορήγησης έγκρισης και απόδοσης, βάσει του συντονιστικού μηχανισμού, των δαπανών για υγειονομική περίθαλψη εκτός αρμόδιου κράτους μέλους (ασφάλισης ή κατοικίας), αλλά η παραπομπή στο σύστημα διοικητικής έγκρισης να τελεί υπό την αίρεση οσάκις προβλέπει ένα τέτοιο σύστημα η εθνική νομοθεσία. Βέβαια, η νέα αιτιολογική σκέψη του

20 20 υπό ψήφιση Κανονισμού εφαρμογής (στην διατύπωση, η οποία έτυχε της γενικής μερικής προσέγγισης), προβλέπει την αρχή της ευνοϊκότερης εθνικής ρύθμισης. Σημειωτέον, όμως, ότι σε όλη την μέχρι στιγμής διαδικασία του εκσυγχρονισμού του κοινοτικού συντονισμού (μέσω του Κανονισμού 883/2004) επικρατούσε η άποψη, ότι οι αιτιολογικές σκέψεις υφίστανται, στο μέτρο που διευκρινίζουν, χάριν της διαφάνειας, ήδη ρητές διατάξεις του Κανονισμού. Στην προκειμένη περίπτωση, η μόνη διάταξη, η οποία αναφέρεται στην προγραμματισμένη υγειονομική περίθαλψη, περιέχει ρητά τον κανόνα της υποχρεωτικής παραπομπής προς έγκριση (κατά κύριο λόγο προέγκριση, μη αποκλειόμενης και της εκ των υστέρων έγκρισης, κατά νομολογιακή ερμηνεία). Σε σχέση με την παρούσα Πρόταση, με τον τίτλο Διοικητικές εγγυήσεις σχετικά με την χρήση υγειονομικής περίθαλψης σε άλλο κράτος μέλος, του άρθρου 9, ο κοινοτικός νομοθέτης προδιαγράφει, ότι όλες οι περιοριστικές προϋποθέσεις διαδικασίες τελούν υπό τα όρια του κοινοτικού νομοθέτη. Έτσι, ο ρόλος του άρθρου 9 της Οδηγίας θα μπορούσε βάσιμα να χαρακτηρισθεί ως η ανακεφαλαίωση των περιορισμών και των ορίων τους (προέγκριση, απόδοση δαπανών και λοιπές διαδικαστικές τυπικές ρυθμίσεις), ενώ, παράλληλα, η παράγραφος 1, του ίδιου άρθρου, αναπαράγει (αυτολεξεί) τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 4 του άρθρου 6. Γενικά, και κατά την επαναληπτική αναφορά, είναι και τα ποιοτικά κριτήρια των παραγράφων 2 και 3 του ίδιου άρθρου. Τέλος, η παράγραφος 4 επηρεάζει σαφώς την εφαρμογή του άρθρου 20, παράγραφος 2, δεύτερη φράση, του Κανονισμού 883/2004, καθώς και των αντιστοίχων διατάξεων για την εφαρμογή του στα πλαίσια του νέου Κανονισμού εφαρμογής (συμφωνία επί του μερικού προσανατολισμού). Πράγματι, σε σχέση με το κρισιμότερο των ζητημάτων (για την έγκριση ή απόρριψη αίτησης για προγραμματισμένη θεραπεία σε άλλο κράτος μέλος), τις ισχύουσες χρονικές προθεσμίες, η εισαγωγή με ρητό τρόπο των προϋποθέσεων της νομολογίας του Δικαστηρίου στην εσωτερική νομοθεσία οδηγεί τελικά σε σύγχυση. Επισημαίνουμε, ότι την αδιαμφισβήτητη ανάγκη εισαγωγής μιάς τέτοιας διάταξης είχε επισημάνει η ελληνική αντιπροσωπεία από την περίοδο εκσυγχρονισμού του Κεφαλαίου της Ασθένειας (Τίτλος ΙΙΙ, Κεφάλαιο Ι), ζητώντας επανειλημμένα, για τους σκοπούς της διαφάνειας και ασφάλειας δικαίου, την θέσπιση αντιστοίχων διατάξεων στα πλαίσια του Κανονισμού 883/2004 ή του Κανονισμού εφαρμογής του, ενώ, ως συμβιβαστική λύση, είχε προταθεί και η έκδοση ανάλογης ερμηνευτικής Απόφασης της Διοικητικής Επιτροπής 20. Η ανασφάλεια, οιονεί διφορούμενο της νέας Πρότασης Οδηγίας συνίσταται στο καθεστώς, βάσει του οποίου θα θεωρείται, ότι δόθηκε μία έγκριση, εφόσον τόσο για την εφαρμογή του άρθρου 20, του Κανονισμού 883/2004, όσο και των αντιστοίχων άρθρων της Οδηγίας, θα εφαρμόζεται σε σχέση με τους χρονικές προϋποθέσεις η ίδια εθνική νομοθεσία, δηλαδή η μεταφορά σε αυτήν και της παραγράφου 4, του άρθρου 9. Έτσι, σε τελευταία ανάλυση, τίθεται το ερώτημα, ο εκάστοτε εμπλεκόμενος φορέας τι θα θεωρεί τι θα πρέπει να θεωρεί, ότι έχει εφαρμόσει, Κανονισμό ή Οδηγία. Εάν, ωστόσο, η προτεραιότητα και η κατ αρχήν αποδοχή της διαφοροποίησης του καθεστώτος του κοινοτικού συντονισμού σημαίνει ότι, εφόσον ο αρμόδιος φορέας πληρώνει αποδίδει βάσει της νομοθεσίας, των επιπέδων (τιμολογίων) δαπάνης απόδοσης του κράτους μέλους θεραπείας, γι αυτόν ακριβώς τον λόγο, απαιτείται υποχρεωτικά το ενδιαφερόμενος πρόσωπο να ζητήσει για κάθε είδος περίθαλψης (νοσοκομειακής ή μη) την χορήγηση έγκρισης, η οποία προηγείται, κατά κανόνα, της 20 Νίκος Σκλήκας Θεοδώρα Τσοτσορού, Τόμος 1, Κεφάλαιο 3, Υποκεφάλαια 3.1. έως 3.4., ό.α. Παράρτημα 1, συνημμένο στο παρόν, ό.α.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ικαιώματα των ασθενών όσον αφορά τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη: ερωτήσεις και απαντήσεις

ικαιώματα των ασθενών όσον αφορά τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη: ερωτήσεις και απαντήσεις ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ (ΜΕΜΟ) Βρυξέλλες, 22 Οκτωβρίου 2013 ικαιώματα των ασθενών όσον αφορά τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη: ερωτήσεις και απαντήσεις Ένας ηλικιωμένος Γερμανός που

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 23.7.2007 COM(2007) 439 τελικό 2007/0152 (CNS) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την επέκταση των διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004

Διαβάστε περισσότερα

Ε&A: τα δικαιωµατα των ασθενων στη διασυνοριακη υγειονοµικη περιθαλψη

Ε&A: τα δικαιωµατα των ασθενων στη διασυνοριακη υγειονοµικη περιθαλψη MEMO/11/32 Βρυξέλλες, 19 Ιανουαρίου 2011 Ε&A: τα δικαιωµατα των ασθενων στη διασυνοριακη υγειονοµικη περιθαλψη Ένας ηλικιωµένος Γερµανός µε διαβήτη έχει µαζί του πρόσθετες ιατρικές συνταγές σε ένα ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 14.12.2016 COM(2016) 798 final 2016/0399 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την προσαρμογή διαφόρων νομικών πράξεων στον τομέα της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Ευρωπαϊκή Επιτροπή European Commission Enterprise publication ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εφαρμογή των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 11.7.2007 SEC(2007) 936 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ Συνοδευτικό έγγραφο της Λευκής Βίβλου για τον

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές. για την εξέταση. αιτιάσεων από τις ασφαλιστικές. επιχειρήσεις

Κατευθυντήριες γραμμές. για την εξέταση. αιτιάσεων από τις ασφαλιστικές. επιχειρήσεις EIOPA-BoS-12/069 EL Κατευθυντήριες γραμμές για την εξέταση αιτιάσεων από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις 1/8 1. Κατευθυντήριες γραμμές Εισαγωγή 1. Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού EIOPA (European Insurance

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 703/1977 "ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΟΝΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΟΛΙΓΟΠΩΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ" Με την ευκαιρία της δημοσίευσης

Διαβάστε περισσότερα

9ης Μαρτίου 2011 περί εφαρµογής των δικαιωµάτων των ασθενών στο πλαίσιο. της διασυνοριακής υγειονοµικής περίθαλψης (L 88/45/4.4.

9ης Μαρτίου 2011 περί εφαρµογής των δικαιωµάτων των ασθενών στο πλαίσιο. της διασυνοριακής υγειονοµικής περίθαλψης (L 88/45/4.4. Β ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ «Προσαρµογή της εθνικής νοµοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 27.02.2015 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για τη θέσπιση θεώρησης περιοδείας και την τροποποίηση της σύμβασης εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΟΠΗ ΚΑΛΑΜΠΟΥΚΑ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΕΙ Α.Μ.Θ ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ - Δ.Ν. Ιατρική Ευθύνη και Βιοηθική II Σύγχρονες προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

η µάλλον ευρύτερη αναγνώριση του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει η θέσπιση διατάξεων για την ενισχυµένη συνεργασία στον τοµέα της ΚΕΠΠΑ.

η µάλλον ευρύτερη αναγνώριση του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει η θέσπιση διατάξεων για την ενισχυµένη συνεργασία στον τοµέα της ΚΕΠΠΑ. ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ Bρυξέλλες, 30 Αυγούστου 2000 (01.09) (OR. fr) CONFER 4766/00 LIMITE ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΕ ΡΙΑΣ Θέµα : ιακυβερνητική ιάσκεψη 2000 Ενισχυµένη συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important Avis juridique important 31987L0344 Οδηγία 87/344/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1987 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την ασφάλιση νομικής προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

E-learning. Οδηγός Σπουδών

E-learning. Οδηγός Σπουδών Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Το Ευρωπαϊκό Νομοθετικό Πλαίσιο για την Ελεύθερη Διακίνηση Προϊόντων, Υπηρεσιών και Καινοτομίας: Πιστοποίηση Προϊόντων και Υπηρεσιών E-learning Οδηγός Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Ο ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση Ο ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 24.6.2010 COM(2010)331 τελικό 2010/0179 (CNS) C7-0173/10 Πρόταση Ο ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά µε το κοινό σύστηµα φόρου προστιθέµενης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 9.11.2016 COM(2016) 721 final 2016/0351 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1036 για την άμυνα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Όριο ηλικίας για τον διορισμό προσωπικού των κλάδων του Υπουργείου Εξωτερικών

Θέμα: Όριο ηλικίας για τον διορισμό προσωπικού των κλάδων του Υπουργείου Εξωτερικών Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2008 Αρ. Πρωτ.: 601 Προς τον: Υπουργό Εσωτερικών κύριο Π. Παυλόπουλο Βασιλίσσης Σοφίας 15, 106.74 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Όριο ηλικίας για τον διορισμό προσωπικού των κλάδων του Υπουργείου Εξωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 28.5.2014 COM(2014) 318 final 2014/0164 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τα μέτρα που μπορεί να θεσπίσει η Ένωση σε σχέση με τις

Διαβάστε περισσότερα

III ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

III ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ C 374/2 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 4.12.2012 III (Προπαρασκευαστικές πράξεις) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

6269/17 ΣΙΚ/ριτ 1 DG B 1C

6269/17 ΣΙΚ/ριτ 1 DG B 1C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 20 Φεβρουαρίου 2017 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2016/0397 (COD) 6269/17 SOC 91 EMPL 61 CODEC 207 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Προεδρία Επιτροπή των Μονίμων

Διαβάστε περισσότερα

EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY

EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY Γνωμοδότηση της Κοινής Εποπτικής Αρχής της Ευρωπόλ (Γνωμοδότηση 09/32) σχετικά με το σχέδιο κανόνων του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπόλ για τη λήψη πληροφοριών από πηγές

Διαβάστε περισσότερα

9481/17 ΚΑΛ/νικ/ΚΚ 1 DG B 1C

9481/17 ΚΑΛ/νικ/ΚΚ 1 DG B 1C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 1 Ιουνίου 2017 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2008/0140 (CNS) 9481/17 ΕΚΘΕΣΗ Αποστολέας: Αποδέκτης: Προεδρία SOC 413 ANTIDISCRIM 27 JAI 520 MI 437 FREMP 66 Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Παρεμβάσεις 1 στην Ημερίδα tress 2 2007 [Αθήνα, 20.06.2007] Ι. Παρέμβαση ως προς τις συνέπειες της απόφασης ΔΕΚ Σταματελάκη 3

Παρεμβάσεις 1 στην Ημερίδα tress 2 2007 [Αθήνα, 20.06.2007] Ι. Παρέμβαση ως προς τις συνέπειες της απόφασης ΔΕΚ Σταματελάκη 3 1 Παρεμβάσεις 1 στην Ημερίδα tress 2 2007 [Αθήνα, 20.06.2007] Νίκος Σκλήκας Ιούνιος 2007 Ι. Παρέμβαση ως προς τις συνέπειες της απόφασης ΔΕΚ Σταματελάκη 3 Επί του σημαντικού προβληματισμού, ο οποίος έχει

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας 2016/0280(COD) 2.3.2017 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση στο σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/89/ΕΕ

Αιτιολογική έκθεση στο σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/89/ΕΕ Αιτιολογική έκθεση στο σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/89/ΕΕ Α. Γενικά Η ταχεία ανάπτυξη των χρηματοπιστωτικών αγορών στη δεκαετία του 1990 οδήγησε στη δημιουργία χρηματοπιστωτικών ομίλων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ tress 2005 [Αθήνα, ]

ΗΜΕΡΙΔΑ tress 2005 [Αθήνα, ] 1 ΗΜΕΡΙΔΑ tress 2005 [Αθήνα, 08.06.2005] Τίτλος III, Κεφάλαιο 1 Παροχές ασθένειας Η μετάβαση από τον Κανονισμό 1408/71 στον Κανονισμό (ΕΚ) 883/04 Η προβληματική στον εκσυγχρονισμό και την απλοποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση Ο ΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση Ο ΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 2.7.2008 COM(2008) 414 τελικό 2008/0142 (COD) Πρόταση Ο ΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την εφαρµογή των δικαιωµάτων των

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝ. ΑΣΦ/ΣΗΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Οργανισμός Ασφάλισης ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΕΧΡΙ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝ. ΑΣΦ/ΣΗΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Οργανισμός Ασφάλισης ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΕΧΡΙ . ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝ. ΑΣΦ/ΣΗΣ ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Οργανισμός Ασφάλισης Ο.Α.Ε.Ε. Ελευθέρων Επαγγελματιών ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ Ταχ. Δ/νση :ΑΓ.ΚΩΝ/ΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8-A ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ Τα μέρη επιβεβαιώνουν πως αμφότερα αντιλαμβάνονται ότι: 1. Μια απαλλοτρίωση μπορεί να είναι άμεση ή έμμεση: α) περίπτωση άμεσης απαλλοτρίωσης συντρέχει όταν ορισμένη επένδυση

Διαβάστε περισσότερα

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ. 3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.: 2131306609) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 24.10.2016 ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ Θέμα: Αιτιολογημένη γνώμη του Εθνικού Συμβουλίου της Δημοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας ορθής διοικητικής συμπεριφοράς για το προσωπικό του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων

Κώδικας ορθής διοικητικής συμπεριφοράς για το προσωπικό του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων Κώδικας ορθής διοικητικής συμπεριφοράς για το προσωπικό του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων Ενοποιημένη έκδοση Θεσπίστηκε με την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου MB/11/2008 της 14ης Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ. σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ. σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 24.11.2015 COM(2015) 588 final 2013/0089 (COD) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. της 4ης Μαρτίου 2004.

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. της 4ης Μαρτίου 2004. 6.4.2004 L 100/1 I (Πράξεις για την ισχύ των οποίων απαιτείται δηµοσίευση) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 631/2004 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 31ης Μαρτίου 2004 για τροποποίηση του κανονισµού

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 13.2.2012 2011/0059(CNS) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Απριλίου 2010 σχετικά µε σχέδιο νόµου για την αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης και την αντιµετώπιση της φοροδιαφυγής (CON/2010/36) Εισαγωγή και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ,

Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ, EUROPOL JOINT SUPERVISORY BODY ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ Γνωμοδότηση 08/56 της ΚΕΑ σχετικά με την αναθεωρημένη συμφωνία που πρόκειται να υπογραφεί μεταξύ της Ευρωπόλ και της Eurojust Η ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση. ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥγια την τροποποίηση της οδηγίας 2001/110/ΕΚ του Συμβουλίου για το μέλι

Πρόταση. ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥγια την τροποποίηση της οδηγίας 2001/110/ΕΚ του Συμβουλίου για το μέλι ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.9.2012 COM(2012) 530 final 2012/0260 (COD) Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥγια την τροποποίηση της οδηγίας 2001/110/ΕΚ του Συμβουλίου για το

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, 21.7.2015 Ν. 131(Ι)/2015 131(I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Προοίμιο. Για σκοπούς, μεταξύ άλλων, εναρμόνισης με Επίσημη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 11.11.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2013/0139(COD) της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2013/0139(COD) της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 20.6.2013 2013/0139(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων προς την Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 Επιτροπή Αναφορών 2009 26.09.2008 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 1116/2001, του Siegfried Missalla, γερμανικής ιθαγένειας, σχετικά με τη φορολόγηση από τη φινλανδική κυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Τόμος 1, 2015 «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο υπεύθυνος δανεισμός ορίζεται ως το σύνολο των καλών πρακτικών διαφάνειας και υπευθυνότητας, πληροφόρησης και προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους.

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 26/09/2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Αριθµ. πρωτ. : Φ. 80000/24506/1853 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΠΡΟΣ : /νση Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική Άσκηση στο επάγγελμα των φοιτητών των Ελληνικών Πανεπιστημίων

Πρακτική Άσκηση στο επάγγελμα των φοιτητών των Ελληνικών Πανεπιστημίων Πρακτική Άσκηση στο επάγγελμα των φοιτητών των Ελληνικών Πανεπιστημίων Έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις του άρθρου 36 παράγραφος 1 εδάφιο β του Ν. 4009/2011 «Δομή, λειτουργία, διασφάλιση ποιότητας των σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές

Κατευθυντήριες γραμμές Κατευθυντήριες γραμμές Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με βασικές έννοιες της οδηγίας ΔΟΕΕ 13.08.2013 ESMA/2013/611 Ημερομηνία: 13.08.2013 ESMA/2013/611 Πίνακας περιεχομένων I. Πεδίο εφαρμογής 3 II. Ορισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σκλήκας Μάρτιος 2002. Περιεχόμενα

Νίκος Σκλήκας Μάρτιος 2002. Περιεχόμενα 1 Μειωμένη συμμετοχή στην εξωνοσοκομειακή φαρμακευτική περίθαλψη συνταξιούχου άλλου κράτους μέλους της ΕE κατ αντιστοιχία του δικαιούχου επιδόματος Ε.Κ.Α.Σ. συνταξιούχου ελληνικού ασφαλιστικού φορέα Νίκος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΡΩΠΑΙΟΣ ΕΠΟΠΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ,

Ο ΕΥΡΩΠΑΙΟΣ ΕΠΟΠΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ, 3.12.2008 C 308/1 I (Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΣ ΕΠΟΠΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γνωμοδότηση του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων όσον αφορά την πρόταση κανονισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 13 Μαρτίου 2007 Αρ. Πρωτ.: Χειριστές: Καλλιόπη Λυκοβαρδή Τηλ Έλενα Μάρκου Τηλ

Αθήνα, 13 Μαρτίου 2007 Αρ. Πρωτ.: Χειριστές: Καλλιόπη Λυκοβαρδή Τηλ Έλενα Μάρκου Τηλ Αθήνα, 13 Μαρτίου 2007 Αρ. Πρωτ.:18978.05.2.3 Χειριστές: Καλλιόπη Λυκοβαρδή Τηλ. 210-72.89.619 Έλενα Μάρκου Τηλ. 210 72.89.807 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Γεν. /νση ιοικητικής Υποστήριξης /νση ιοίκησης και Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ. Ταχ. Δ/νση : Αριστοτέλους 17 Ταχ. Κώδικας : Αθήνα Τηλέφωνο : FAX :

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ. Ταχ. Δ/νση : Αριστοτέλους 17 Ταχ. Κώδικας : Αθήνα Τηλέφωνο : FAX : ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 26-07 -2017 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: Γ5(α)οικ. 57940 ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ & ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ &ΤΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΥΠΟ ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ «ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ» Το εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 4 Ιουνίου 2015 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2008/0140 (CNS) 9011/15 ΕΚΘΕΣΗ Αποστολέας: Αποδέκτης: Προεδρία SOC 330 ANTIDISCRIM 6 JAI 338 MI 326 FREMP 114 Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα 1986L0378 EL 09.03.1997 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα B Ο ΗΓΙΑΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 24ης Ιουλίου 1986 για την εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η μεθοδολογία αξιολόγησης Αιτήσεων Χρηματοδότησης Πράξεων συγχρηματοδοτούμενων από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Υ.ΜΕ.ΠΕΡ.Α.Α. βασίζεται στον «Οδηγό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 6.2.2015 COM(2015) 45 final 2015/0028 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1007/2009 περί

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας».

Θέμα: «Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 7 Απριλίου 2009 Αριθ. Πρωτ.: 734 Προς: κ Νίκο Βασιλάκο. Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) Πανεπιστημίου 69 και Αιόλου, 105 64, Αθήνα. Θέμα: «Δημόσια Διαβούλευση Κώδικα Προμήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 ««««««««««««Επιτροπή Ανάπτυξης 2009 ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 2000/0238(CNS) 28.4.2005 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Ανάπτυξης προς την Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής 4. Άρθρο 2 Αγωγές παραλείψεως 5. Άρθρο 3 Φορείς νομιμοποιούμενοι προς έγερση αγωγής 5. Άρθρο 4 Ενδοκοινοτικές παραβάσεις 6

Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής 4. Άρθρο 2 Αγωγές παραλείψεως 5. Άρθρο 3 Φορείς νομιμοποιούμενοι προς έγερση αγωγής 5. Άρθρο 4 Ενδοκοινοτικές παραβάσεις 6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 166 της 11.6.1998 ΟΔΗΓΙΑ 98/27/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 19ΗΣ ΜΑΪΟΥ 1998 ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΓΩΓΩΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΩΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

(Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

(Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 22.7.2010 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 200/1 Ι (Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 13ης Ιουλίου 2010 σχετικά με κατευθυντήριες γραμμές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2013/0089(COD) της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2013/0089(COD) της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 17.7.2013 2013/0089(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών προς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Με το παρόν σχέδιο νόμου επιδιώκεται η ουσιαστική αλλαγή των διάσπαρτων κανόνων που ισχύουν μέχρι σήμερα για την άσκηση μιας οικονομικής δραστηριότητας και αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ο περί Ανοικτού Τύπου Οργανισμών Συλλογικών Επενδύσεων Νόμος του 2012

ο περί Ανοικτού Τύπου Οργανισμών Συλλογικών Επενδύσεων Νόμος του 2012 ο περί Ανοικτού Τύπου Οργανισμών Συλλογικών Επενδύσεων Νόμος του 2012 Οδηγία ΟΔ78-2012-18 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς σχετικά με τους ΟΣΕΚΑ εγγυημένου κεφαλαίου ή εγγυημένης απόδοσης ή τους ΟΣΕΚΑ με προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 14 Αυγούστου 2017 (OR. en)

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 14 Αυγούστου 2017 (OR. en) Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 14 Αυγούστου 2017 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2017/0189 (COD) 11667/17 JUSTCIV 189 CODEC 1312 ΠΡΟΤΑΣΗ Αποστολέας: Ημερομηνία Παραλαβής: Αποδέκτης: Αριθ. εγγρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX SWD(2016) 174 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο πρόταση για ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 28.5.2003 SEC(2003) 627 τελικό 2002/0123 (COD) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύµφωνα µε το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο

Διαβάστε περισσότερα

L 162/20 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

L 162/20 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 162/20 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 21.6.2008 ΟΔΗΓΙΑ 2008/63/ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 20ής Ιουνίου 2008 σχετικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές εξοπλισμού τηλεπικοινωνιακών τερματικών (Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 165/2000 (ΦΕΚ 149/τ. Α / )

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 165/2000 (ΦΕΚ 149/τ. Α / ) ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 165/2000 (ΦΕΚ 149/τ. Α /28-6-2000) [όπως τροποιήθηκε με το ΠΔ 373/2001 (ΦΕΚ 251/τ. Α /22-10-2001) και το ΠΔ 385/2002 (ΦΕΚ 334/τ. Α /31-12-2002)] Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

και τους δύο (2) μήνες για την νησιωτική, με τη συναίνεση του κατόχου του, που δηλώνει την εισαγωγή του. Εάν ο δηλών δεν επιθυμεί να παραμείνει το

και τους δύο (2) μήνες για την νησιωτική, με τη συναίνεση του κατόχου του, που δηλώνει την εισαγωγή του. Εάν ο δηλών δεν επιθυμεί να παραμείνει το ΦΕΚ B 455/2004 Tρόπος απόδειξης εισαγωγής - διακίνησης και κυριότητας των εισαγόμενων - διακινούμενων αρχαίων 1 ιαδικασία εξαγωγής - αποστολής από την ελληνική επικράτεια πολιτιστικών αγαθών 2 ----- /////

Διαβάστε περισσότερα

(Πράξεις εγκριθείσες δυνάμει των συνθηκών ΕΚ/Ευρατόμ των οποίων η δημοσίευση είναι υποχρεωτική) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Πράξεις εγκριθείσες δυνάμει των συνθηκών ΕΚ/Ευρατόμ των οποίων η δημοσίευση είναι υποχρεωτική) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 7.11.2009 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 291/1 Ι (Πράξεις εγκριθείσες δυνάμει των συνθηκών ΕΚ/Ευρατόμ των οποίων η δημοσίευση είναι υποχρεωτική) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1061/2009 ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ...

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ... «ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΙΤΑΝ» Μάιος 2008 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A Η Δέσμευση της Διοίκησης......3 Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4 Εταιρικές Αξίες Ομίλου

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά Συνολική θεώρηση

Η Οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά Συνολική θεώρηση Η Οδηγία 2007/64/ΕΚ για τις υπηρεσίες πληρωμών στην εσωτερική αγορά Συνολική θεώρηση Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Γενικός Γραμματέας ΕΕΤ Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Aρ. Πρωτ. Α3γ/Γ.Π.οικ.53790/ ΘΕΜΑ: Φαρμακευτική κάλυψη των ανασφάλιστων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

Aρ. Πρωτ. Α3γ/Γ.Π.οικ.53790/ ΘΕΜΑ: Φαρμακευτική κάλυψη των ανασφάλιστων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Aρ. Πρωτ. Α3γ/Γ.Π.οικ.53790/15-07-2016 ΘΕΜΑ: Φαρμακευτική κάλυψη των ανασφάλιστων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. ΣΧΕΤ.: 1.Το άρθρο 33 του Ν. 4368/2016 (ΦΕΚ 21/Α/16). 2. Το πρώτο εδάφιο της περίπτωσης

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινοί κανόνες και πρότυπα για τους οργανισμούς επιθεώρησης και εξέτασης πλοίων (αναδιατύπωση) ***II

Κοινοί κανόνες και πρότυπα για τους οργανισμούς επιθεώρησης και εξέτασης πλοίων (αναδιατύπωση) ***II P6_TA-PROV(2008)0448 Κοινοί κανόνες και πρότυπα για τους οργανισμούς επιθεώρησης και εξέτασης πλοίων (αναδιατύπωση) ***II Νομοθετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 24ης Σεπτεμβρίου 2008 σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

P7_TA(2010)0160 Ευρωπαϊκό ταμείο για τους πρόσφυγες για την περίοδο (τροποποίηση της απόφασης αριθ. 573/2007/ΕΚ του Συμβουλίου) ***I

P7_TA(2010)0160 Ευρωπαϊκό ταμείο για τους πρόσφυγες για την περίοδο (τροποποίηση της απόφασης αριθ. 573/2007/ΕΚ του Συμβουλίου) ***I P7_TA(2010)0160 Ευρωπαϊκό ταμείο για τους πρόσφυγες για την περίοδο 2008-2013 (τροποποίηση της απόφασης αριθ. 573/2007/ΕΚ του Συμβουλίου) ***I Νομοθετικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 18ης Μαΐου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΙΣΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΣΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1920

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΙΣΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΣΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1920 1 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΙΣΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΙΣΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ 1920 Παρατηρήσεις και προτάσεις επί του ΣχΝ «Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2000/43/ΕΚ περί εφαρμογής της αρχής της ίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ L 306/32 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΓΡΑΜΜΗ (ΕΕ) 2016/1993 ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 4ης Νοεμβρίου 2016 για τον καθορισμό των αρχών που πρέπει να διέπουν τον συντονισμό της αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΑ 96/70/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Ο ΗΓΙΑ 96/70/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Ο ΗΓΙΑ 96/70/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 28ης Οκτωβρίου 1996 για τροποποίηση της οδηγίας 80/777/ΕΟΚ του Συµβουλίου περί προσεγγίσεως των νοµοθεσιών των κρατών µελών σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 2010 (OR. en) 11160/4/10 REV 4. Διοργανικός φάκελος: 2007/0152 (COD)

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 2010 (OR. en) 11160/4/10 REV 4. Διοργανικός φάκελος: 2007/0152 (COD) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 2010 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2007/0152 (COD) 11160/4/10 REV 4 SOC 422 MIGR 61 CODEC 581 PARLNAT 56 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέμα: Θέση του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3611, 14/6/2002

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3611, 14/6/2002 Ο περί Εργοδοτουμένων με Μερική Απασχόληση (Απαγόρευση Δυσμενούς Μεταχείρισης) Νόμος του 2002 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος.

Διαβάστε περισσότερα

3. Πολιτική και διαδικασίες διακυβέρνησης προϊόντων (1η, 2η, 3, 4η και 12η κατευθυντήριες γραμμές)

3. Πολιτική και διαδικασίες διακυβέρνησης προϊόντων (1η, 2η, 3, 4η και 12η κατευθυντήριες γραμμές) Προπαρασκευαστικές Κατευθυντήριες Γραμμές σχετικά με τις ρυθμίσεις εποπτείας και διακυβέρνησης προϊόντων ασφαλιστικών επιχειρήσεων και διανομέων ασφαλιστικών προϊόντων Μετά την έκδοση της Οδηγίας (EE)

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Αναδηµοσίευση στο Civilitas.GR 2007* Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη Θεµελιώδη δικαιώµατα και καταπολέµηση των διακρίσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγή Ιστορικό Οι αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0278(COD)

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0278(COD) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων 11.10.2016 2015/0278(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων προς

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Επιτροπή Νομικών Θεμάτων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 30.1.2013 2012/2101(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με τη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη: ευεργέτημα πενίας σε διασυνοριακές διαφορές επί αστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 3.8.2010 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την οδηγία που αφορά τις ελάχιστες απαιτήσεις για τις διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ

Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ Μεταπτυχιακό ΔΕΟΣ (Οκτώβριος 2015) Γ. Καρύδης Εισαγωγή στο δίκαιο ΕΕ 1 η και 2 η Διάλεξη : Βασικά σημεία Ι. Ορισμοί Ιστορικά στοιχεία Ορισμός Δικαίου ΕΕ : Σύστημα κανόνων νομικά δεσμευτικών που διέπουν

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2011R0016 EL 31.01.2011 000.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 16/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 10ης Ιανουαρίου 2011 για τον καθορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Κ.Υ.Α. αριθμ. Υ9α/87340/ Γενικές αρχές για τον υπολογισμό

Κ.Υ.Α. αριθμ. Υ9α/87340/ Γενικές αρχές για τον υπολογισμό Πίνακας περιεχομένων APΘPO 1: 2: 3: 4: ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ Κ.Υ.Α. αριθμ. Υ9α/87340/8.10.2014 Γενικές αρχές για

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 4.5.2012 COM(2012) 202 final 2012/0099 (NLE) C7-0069/2013 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ που τροποποιεί την απόφαση 97/836/ΕΚ ενόψει της προσχώρησης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα