Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 Ι. Γ. Παπακώστας Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Αιγινήτειο Νοσοκοµείο Μολονότι από τα πανάρχαια χρόνια υπήρξε προσφιλές Θέµα της φιλολογίας και της φιλοσοφίας, η ζήλεια - είτε ως µονήρες συναίσθηµα είτε ως ψυχολογική κατάσταση (ζηλοτυπία) περνά µόλις προσφάτως το κατώφλι του ψυχιατρικού ενδιαφέροντος. Η µέχρις τώρα όµως λιγοστή πρόοδος στην κατανόησή της είναι ένδειξη των δυσκολιών ενός τέτοιου εγχειρήµατος "νοσολογικο-ποίησης" ή "ψυχιατρικο-ποίησής" της. εδοµένου ότι θεσµοθετηµένα κριτήρια µε εξαίρεση την παραληρηµατική ζηλοτυπία - δεν υπάρχουν, στο άρθρο αυτό γίνεται µια προσπάθεια διάκρισης µεταξύ µη νοσηρής και νοσηρής ζηλοτυπίας, καθώς επίσης και προσπάθεια κατηγοριοποίησης των διαφόρων κλινικών µορφών της δεύτερης. Με βάση το κριτήριο της εναισθησίας (insight), η νοσηρή ζηλοτυπία µπορεί να νοηθεί ότι καλύπτει κλινικά ένα φάσµα, στο ένα άκρο του οποίου τοποθετούνται οι περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες η ευαισθησία είναι παρούσα (ζηλοτυπία τύπου φοβικής ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής), ενώ στο άλλο άκρο οι περιπτώσεις απουσίας εναισθησίας (παραληρητική µορφή ζηλοτυπίας). Ο ενδιάµεσος χώρος καλύπτεται από τις περιπτώσεις εκείνες, στις οποίες η ευαισθησία απουσιάζει (διαφορά από την πρώτη µορφή ζηλοτυπίας), χωρίς όµως το άτοµο να παραληρεί φανερά (διαφορά από τη δεύτερη µορφή ζηλοτυπίας). Οι περιπτώσεις αυτές - που ίσως αποτελούν την πλειονότητα και τις οποίες πραγµατευόµαστε στη συνέχεια ως το αντιπροσωπευτικότερο παράδειγµα νοσηρής, µη παραληρηµατικής ζηλοτυπίας - χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη µιας ιδιαίτερης µορφής σκέψης, της αποκαλούµενης υπεραξιολογηµένης η υπερτιµηµένης σκέψης (overvalued idea). Οµοίως, πολλές περιγραφές της κλασσικής λογοτεχνίας που αναφέρονται ως περιπτώσεις "ζηλοτυπικού" πάθους ενδεχοµένως εντάσσονται στα πλαίσια αυτής της µορφής νοσηρής, µη παραληρηµατικής µορφής ζηλοτυπίας. Στην παρούσα εργασία παρατίθενται επίσης ορισµένοι παράγοντες, συµπεριλαµβανοµένων και γνωσιακών, που φέρονται να συµµετέχουν στην αιτιοπαθογένεια και την κλινική εικόνα της νοσηρής, µη παραληρηµατικής ζηλοτυπίας, που χαρακτηρίζεται από υπερτιµηµένες σκέψεις (ovenvalued ideas). Οι γνωσιακοί αιτιοπαθογενετικοί παράγοντες αναφέρονται στην παρουσία και ενεργοποίηση πεποιθήσεων (σχήµατα), που ευαισθητοποιούν το άτοµο στη εκδήλωση της διαταραχής, στην παρουσία ενός δυσλειτουργικού τρόπου επεξεργασίας των πληροφοριών (επικράτηση ενός "κατωφερούς" top down - τρόπου επέξεργασίας) και τέλος στο αρνητικό περιεχόµενο του ζηλοτυπικού ιδεασµού. Ακολουθεί η περιγραφή της κλινικής εικόνας µιας τυπικής περίπτωσης νοσηρής ζηλοτυπίας, που αναλύεται µε όρους γνωσιακούς. Τέλος, διατυπώνονται κάποιες Θεραπευτικές προτάσεις, γνωσιακής έµπνευσης, αναφορικά µε τον τρόπο "εκµαίευσης" και υποβολής σε "έλεγχο" των γνωσιών του ατόµου µε ζηλοτυπία, µε σκοπό τη θεραπευτική γνωσιακή "αναδόµηση". Εν κατακλείδι, οι διαγνωστικές και θεραπευτικές εξελίξεις στο θέµα της ζηλοτυπίας, µολονότι ενθαρρυντικές, δεν κρίνονται επαρκείς για την εξαγωγή οριστικών συµπερασµάτων. Λέξεις ευρετηρίου: ζήλεια, ζηλοτυπία, υπερτιµηµένες ιδέες, πάθος, γνωσιακή προσέγγιση. Η ζήλεια - µε τη µορφή είτε του απλού ή µονήρους συναισθήµατος, αυτού της ζήλειας, είτε µιας αυτοτελούς ψυχολογικής κατάστασης, της ζηλοτυπικής ή ζηλοτυπίας (βλέπε το παράπλευρο άρθρο του Ν. Βαιδάκη) -, από τα παλιά χρόνια είναι σύντροφος του ανθρώπου. Χαρακτηριστικό παράδειγµα η ζήλεια που έσπρωξε την 'Ηρα να συµµαχήσει µε τον Ποσειδώνα, τον Απόλλωνα και τους άλλους Θεούς εναντίον του "άτακτου" συζύγου της, κατορθώνοντας να τον καθηλώσουν µε λουριά από εκατό κόµβους. Εννοιολογικώς, η ζήλεια αναφέρεται στο δυσάρεστο συναίσθηµα που προκαλείται στο άτοµο από το φόβο µήπως χάσει ή µήπως µοιραστεί µε άλλον αυτό που ήδη "κατέχει", σε αντίθεση µε το φθόνο που αναφέρεται στο δυσάρεστο συναίσθηµα για κάτι που το άτοµο δεν έχει και το επιθυµεί. Η τραγωδία του Σαίξπηρ "Οθέλλος" προσφέρεται για τη διάκριση µεταξύ των δύο. Ο Οθέλλος είναι η προσωποποίηση της ζήλειας και ο Ιάγος του φθόνου. Ο Ιάγος φθονεί τον Οθέλλο και τη υσδαιµόνα και µε πλεκτάνη παρασύρει τον Οθέλλο, που κάτω από το πάθος της ζήλειας σκοτώνει την αγαπηµένη του γυναίκα. 'Ετσι ο φθόνος του Ιάγου ικανοποιείται, µολονότι όχι µόνο δεν αποκτά ο ίδιος τη υσδαιµόνα, αλλά, τουναντίον, φέρνει το θάνατο ακόµη και στον εαυτό του. Σε σχέση µε τον φθόνο, η ζήλεια θεωρείται ως εµπειρία πιο έντονη, πιο πολύπλοκη και πιο πρώιµη, που όµως από τον κατάλογο των επτά Θανάσιµων αµαρτηµάτων απουσιάζει, ενώ συµπεριλαµβάνεται ο φθόνος. Ο Φροίντ, προκειµένου να εξηγήσει την ψυχολογία αλλά και την ψυχοπαθολογία των γυναικών (νευρώσεις), επινόησε τον "φθόνο του πέους", µολονότι πολλοί συµφωνούν ότι οι γυναίκες αποτελούν γι' αυτόν την "τυφλή κηλίδα" του. Οι σύγχρονοι ψυχίατροι δεν ασχολούνται µε τον φθόνο, αλλά µε τη ζήλεια που είναι κυρίως ανδρικό προνόµιο και που, µολονότι δεν συγκαταλέγεται στα επτά Θανάσιµα α- µαρτήµατα, δεν παύει συχνά να είναι "θανάσιµο". Στην ήπια εκδοχή της, η ζήλεια µπορεί να εισπραχθεί ως ένδειξη αγάπης και ενδιαφέροντος. Στις περιπτώσεις αυτές Θεωρείται εποικοδοµητική, διευκολύνοντας ενδεχοµένως την επικοινωνία και την κατανόηση και καθιστώντας ταυτοχρόνως τα άτοµα ικανά να αποκτήσουν επίγνωση των αισθηµάτων τους. Γι' αυτό δεν είναι απίθανο να συναντήσει ο θεραπευτής περιπτώσεις, στις οποίες ο ένας από τους συντρόφους να παραπονείται για την απουσία έκφρασης ζήλειας από τον άλλον ή ακόµη και να επιδίδεται σε συµπεριφορές έκλυσης ζήλειας για να αποσπάσει το ενδιαφέρον ή διαβεβαιώσεις αγάπης.2 εν είναι εποµένως παράξενα τα ευρήµατα των Fitnesss και Fletcher,5 σύµφωνα µε τα οποία γενικά στα ζευγάρια κατανοεί και συγχωρεί ο ένας τον άλλο για την ευκαιριακή επίδειξη ζηλοτυπικής συµπεριφοράς, σε πείσµα της πλατειά διαδεδοµένης άποψης ότι η "ζήλεια" είναι βλαβερή και απαράδεκτη στις στενές σχέσεις.

2 Μια σύγχρονη τάση είναι να διακρίνεται η "ερωτική" ("ροµαντική ζήλεια") από τα άλλα µη ερωτικά είδη ζήλειας ("πλατωνική ζήλεια"), όπως λ.χ. τη ζήλεια µεταξύ αδελφών, γονέων-παιδιών, µεταξύ φίλων, συνεργατών κ.ο.κ. Στην παρούσα εργασία θα ασχοληθούµε µε το πρώτο είδος, το οποίο είναι κλινικώς το πιο συχνό και περισσότερο µελετηµένο. Αν η φυσιολογική ζήλεια είναι µια απτή πραγµατικότητα, είναι εξίσου δεδοµένη και η παθολογική της έκφραση. Σύµφωνα µε τη δεύτερη περίπτωση, η ζήλεια είναι δυνατόν να αποτελεί σύµπτωµα, µια συνδροµή ή µια επί µέρους ψυχοπαθολογική ο- ντότητα, µολονότι για τον χαρακτηρισµό της ως "παθολογικής", δεν υπάρχουν θεσµοθετηµένα κριτήρια. 'Οπως και για κάθε περίπτωση διαταραχής, θα πρέπει εν πρώτοις, σε θεωρητικό επίπεδο, να πληρούται το κριτήριο της "βλαβερής δυσλειτουργίας" (harmful dιsfunction),12 ενώ σε κλινικό επίπεδο οι Tarrier και συν. προτείνουν τις ακόλουθες προϋποθέσεις: Ο ζηλοτυπικός ιδεασµός να παίζει κυρίαρχο ρόλο στην κλινική κατάσταση του ασθενούς. Οι ζηλοτυπικές πεποιθήσεις και καχυποιµίες να είναι αστήρικτες ή υπερβολικές. Η ζηλοτυπία να συνοδεύεται από υποκειµενικά (προσωπική δυσφορία) ή / και αντικειµενικά προβλήµατα (δυσλειτουργία), κλινικώς σηµαντικά και αξιολογήσιµα. Οι ίδιοι συγγραφείς σε αντιδιαστολή θεωρούν τη µη νοσηρή ζηλοτυπία ως βασισµένη σε ρεαλιστικά γεγονότα, επικεντρωµένη προς τον / τη σύντροφο, στο γεγονός ή στον "ανταγωνιστή", επιµένει σε όσο βαθµό επιµένει και η συµπεριφορά του / της συντρόφου ή η απιστίας του / της και, τέλος, είναι προβληµατική η συµπεριφορά και όχι η ζήλεια καθ' εαυτή. Μετά την εκτίµηση της ζήλειας ως "παθολογικής", εγείρεται το ερώτηµα του καθορισµού της µορφής της. Με βάση την παρουσία ή µη εναισθησίας (και της, λογικής ή µη, σκέψης) η παθολογική ζηλοτυπία µπορεί να νοηθεί ότι καλύπτει ένα φάσµα (zealousy spectrum disorders), στο ένα άκρο του οποίου τοποθετούνται οι περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες η εναισθησία είναι παρούσα (ζηλοτυπία τύπου αγχώδους, φοβικής ή ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, ενώ στο άλλο άκρο τοποθετούνται οι περιπτώσεις απουσίας εναισθησίας (παραληρητική ζηλοτυπία. Ο µεταξύ των δύο άκρων χώρος καλύπτεται από τις περιπτώσεις εκείνες, στις οποίες η εναισθησία απουσιάζει, χωρίς όµως το άτοµο να παραληρεί φανερά (ζηλοτυπία χαρακτηριζόµενη από υπερτιµηµένες ιδέες. Πρόκειται για µια προσέγγιση που ακολουθείται και σε άλλες περιπτώσεις, π.χ. την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. lδεοψυχαναγκαστικόµορφη ζηλοτυπία Στις περιπτώσεις αυτές, ο ασθενής αναγνωρίζει ότι οι υποψίες του είναι "ανόητες", αστήρικτες ή υπερβολικές, δηλώνει όµως ότι δεν µπορεί να απαλλαγεί από αυτές. Εποµένως, η µορφή αυτή εµφανίζεται ως ισοδύναµο αγχώδους διαταραχής µε φοβικόµορφη ή / και ιδεοψυχαναγκαστικόµορφη συµπτωµατολογία. Υπάρχουν ενδείξεις που συνηγορούν υπέρ µιας σχέσεως µεταξύ ορισµένων περιπτώσεων παθολογικής ζηλοτυπίας και ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (Πίνακας 1). Σε αντίθεση όµως µε τις ιδεοληψίες, ο ζηλοτυπικός ιδεασµός περιλαµβάνει πάντα δύο άτοµα, υφίεται όταν το άτοµο αποµακρυνθεί από τη διαπροσωπική σχέση, ενώ δεν είναι βέβαιο αν η έκθεση στον ζηλοτυπικό µηρυκασµό βοηθάει. Παραληρητική ζηλοτυπία Η ζηλοτυπία ως παραληρηµατική διαταραχή ζηλοτυπικού τύπου είναι το µόνο είδος ζηλοτυπικής διαταραχής που περιλαµβάνεται στο DSM-Ι. Συχνά στη βιβλιογραφία αναφέρεται σαν "σύνδροµο Οθέλλou". Κατά τον Crichton, ο όρος αυτός είναι άστοχος και θα πρέπει να εγκαταλειφθεί, δεδοµένου ότι ο ήρωας αυτός δεν είχε το παραληρηµατικό σύνδροµο ζηλοτυπίας, αφού απλώς παραπλανήθηκε παρά παραληρούσε - αναφορικά µε την υποτιθέµενη απιστία της υσδαιµόνας. (Για τη γνωσιακή προσέγγιση της αιτιοπαθογένειας καθώς και της αντιµετώπισης των ζηλοτυπικών παραληρηµάτων, βλέπε ανασκοπήσεις.) Νοσηρή, µη παραληρηµατική ζηλοτυπία Υπάρχει τέλος και µια ενδιάµεση κατάσταση, κατά την οποία το άτοµο πιστεύει και ουδέποτε αµφισβητεί (διαφορά από την ιδεοληπτικόµορφη ζηλοτυπία), µολονότι όχι µε παραληρητικό τρόπο (διαφορά από την παραληρηµατική ζηλοτυπία), την υποτιθέµενη και µη τεκµηριωµένη απιστία τουιτης συντρόφου. Είναι αυτό το τρίτο είδος ζηλοτυπικής διαταραχής, που Θα µας απασχολήσει στη συνέχεια του παρόντος άρθρου και που µπορεί να αποκληθεί απλά νοσηρή, µη παραληρηµατική, ζηλοτυπία. Η συζήτηση για τη µορφή αυτή είναι αναπόσπαστα συνδεδεµένη µε δύο βασικές έννοιες, την προαναφερθείσα έννοια των υπερτιµηµένων ιδεών (overvalued ideas)» και του (ζηλοτυπικού) πάθους.

3 Η ζηλοτυπία ως απόρροια υπερτιµηµένων ιδεών Για πολλούς ψυχιάτρους, το είδος της ζηλοτυπίας αυτής Θεωρείται κλασσική περίπτωση οφειλόµενη στην παρουσία υπερτιµηµένων, υπεραξιολογηµένων ή υπερσηµασιολογrηµένων ιδεών (overvalued ideas). Πρόκειται για µονήρεις, σφαλερές ιδέες, έντονης συναισθηµατικής φόρτισης, που δεν µπορούν εύκολα να καταταγούν στις ιδεοληψίες, ούτε στα παραληρήµατα, προφανώς καταλαµβάνουσες µια ενδιάµεση θέση. Η υπερτιµηµένη ιδέα αναλαµβάνει τον έλεγχο όλων των άλλων νοητικών δραστηριοτήτων, µε αποτέλεσµα να παίζει καθοριστικό ρόλο πάνω στη συµπεριφορά του ατόµου, ενίοτε µέχρι νοσηρού βαθµού. Η υπερτιµηµένη ιδέα είναι µια δυσχερής από πλευράς αξιολόγησης έννοια και δεν είναι παράξενο ότι το είδος της ζηλοτυπίας που χαρακτηρίζεται από την παρουσία των ιδεών αυτών απουσιάζει από τις επίσηµες ταξινοµήσεις, µολονότι δεν αποκλείεται να είναι η πιο συχνή µορφή παθολογικής ζηλοτυπίας. Η ψυχιατρική απροθυµία αναφορικά µε τις υπεραξιολογηµένες ιδέες είναι ευεξήγητη, αν αναλογισθεί κανείς ότι ο«δέες αυτές δύσκολα διαφοροποιούνται από τις ιδεοληψίες - όπως προαναφέρθηκε -, αλλά και από τις παραληρητικές ιδέες (Πίνακας 2). Η ζηλοτυπία ως "πάθος" Μπορεί σήµερα το φαινόµενο της ζήλειας να διανύει µια "σκοτεινή περίοδο" µε την προσπάθεια "ψυχιατρικο-ποίησής" της, όµως στα παλιά χρόνια κατατασσόταν στα πάθη.28 Είναι γεγονός ότι η κλασσική περιγραφή του ζηλοτυπικού ατόµου συγγενεύει µε τις αντίστοιχες λαικές και λογοτεχνικές περιγραφές, φαινοµένων που στη µη ψυχιατρική γλώσσα µπορούν να αποκληθούν "πάθη"; µια έννοια δύσκολη και αυτή σαν τις υπερτιµηµένες να "µεταφρασθεί" ψυχιατρικά. Σε µια απόπειρα "ψυχολογικού" ορισµού, ως "πάθος" (π.χ. Θρησκευτικό, ερωτικό κ.ο.κ.) µπορεί να χαρακτηρισθεί µια ιδιαίτερη ψυχολογική κατάσταση, κατά την οποία ένα εντόνως φορτισµένο συναίσθηµα (π.χ. θρησκευτικό, ερωτικό) συµπαρασύρει τα υπόλοιπα στοιχεία του ψυχισµού (νόηση, βούληση), µε αποτέλεσµα να διαµορφώνει και να κατευθύνει ως οδηγός παράσταση και σε µόνιµη βάση τη συµπεριφορά του ατόµου, για την αυτο-ικανοποίησή του. Αναφορικά µε την ψυχολογία του πάθους, αυτό που φαίνεται να το χαρακτηρίζει πρωταρχικά είναι µια στάση ή εξέγερση και επικράτηση των "κλίσεων" ή "ροπών" έναντι της λογικής. Η λογική είναι αυτή που "πάσχει", ευρισκόµενη σε κατάσταση οµηρίας, στην υπηρεσία του παντοδύναµου συναισθήµατος του πάθους. Αυτό το ιδιαίτερο είδος λογικής των παθών, αποκαλούµενο λογική των αισθηµάτων ή συναισθηµατική λογική (emotional reasoning), ποδηγειτείται από το συναίσθηµα, καθοδηγείται από τη φαντασία και έχει την ικανότητα να φτιάχνει κόσµους αρκετά απόµακρους σε σχέση µε την πραγµατικότητα. Με οδηγό τη φαντασία εµπεδώνεται ή κρυσταλλώνεται το πάθος, καθώς το άτοµο αναλίσκει το χρόνο του στολίζοντας το αντικείµενο του πάθους τους µε ιδιότητες έλξης ή απώθησης (εξιδανίκευση του αντικειµένου του πάθους). 'Ετσι, στα µάτια του ατόµου µε το ερωτικό πάθος, η απεριποίητη µούσα του φαντάζει σαν να "περιφρονεί τα στολίδια", ενώ η οξύθυµη ή φλύαρη είναι "ολο φωτιά και ταπεραµέντο" (Λουκρήτιος) κ.ο.κ. Η όλη προσωπικότητα υφίσταται αναδιοργάνωση για την εξυπηρέτηση της κυριαρχικής και αποκλειστικής κλίσης, και προσήλωσης του ατόµου στο αντικείµενο του πάθους µε ταυτόχρονη παραµέληση των άλλων πλευρών της ζωής του. Είναι εποµένως φυσικό να ακούγονται σήµερα κάποιες φωνές κατά της ψυχιατρικής "αδιακρισίας" που νοσο-ποιεί λογοτεχνικούς "ήρωες". Οι αντιρρήσεις αυτές ξεκινούν από τις οµοιότητες µεταξύ των "φυσιολογικών" ιδεολογιών και των "παθών" (Πίνακας 3). Συνοπτικά, τα πάθη αποτελούν "στάσεις" ή "κινήµατα" εναντίον της λογικής, όχι αναγκαστικά "παθολογικοποιηµένα", διότι σ' ένα µη αρρωστηµένο πάθος, "`Η λογισµού προεδρία έπιστατεί καί ήµεροί τά τών παθών κινηµατα" (ιατροσοφιστής Μελέτιος). Αντίθετα, το αρρωστηµένο ("παθολογικό") πάθος είναι µια κατάσταση υπέρµετρη, τυραννική, αποκλειστική, µια στάση ή ένα κίνηµα της ψυχής που επικρατεί του "λογισµού", αυτονοµείται και αναλαµβάνει κυρίαρχο ρόλο. Η εκδήλωση και η διατήρηση της ζηλοτυπικής αυµπεριφοράς προφανώς είναι πολυπαραγοντική και περιλαµβάνει παράγοντες: Προδιαθετικούς ή παράγοντες ευαλωτότητας, όπως: Πολιτισµικούς, αναφεροµένους σε αποκλειστικότητα, προτεραιότητα, πιστότητα, αφοσίωση. Παράγοντες προσωπικότητας, όπως ανασφάλεια, χαµηλή αυτοεκτίµηση, χρόνια ανησυχία, γενική καχυποψία. Περιβαλλοντικοί τέλος παράγοντες συνυπάρχουν, όπως η φύση των γονεικών σχέσεων, περιστατικά εξωσυζυγικών

4 σχέσεων ή απιστίας ενός µέλους της οικογένειας, ζηλοτυπική συµπεριφορά ενός εκ των γονέων που παρέχει το "µοντέλο" για µελλοντικές συµπεριφορές, ιστορικό προδοσίας από προηγούµενη σχέση, παρελθόντες χειρισµοί κ.ο.κ. Παράγοντες έκλυσης ζηλοτυπικής συµπεριφοράς: Τυχαία περιστατικά αλλά ιδιαίτερης σηµασίας για τον ζηλότυπο, π.χ. γέννηση παιδιού µε πράσινα µάτια από γονείς µε καστανά. Συµπεριφορά πρόκλησης ζηλοτυπίας, π.χ. προφανές φλερτ του / της συντρόφου σε ένα πάρτι. Ακόµη και όταν δεν υπάρχουν συνθήκες απιστίας, η ζηλοτυπία µπορεί να εκλυθεί από περιπτώσεις που ο ζηλότυπος ανακαλύπτει ότι δεν απολαµβάνει της αποκλειστικότητας που άλλοτε απολάµβανε ή που νόµιζε ότι απολαµβάνει ή που Θα ήθελε να έχει.2 Τέτοιες αφορµές µπορεί να αποτελεί το κράτηµα χεριών από έναν τρίτο, η συζήτηση µαζί του προσωπικών υποθέσεων, η ανταλλαγή δώρων κ.ο.κ. Στις περιπτώσεις αυτές, ο ζηλότυπος βλέπει ένα πρώιµο σηµάδι απειλής στις σχέσεις του και αυτή η ερµηνεία είναι που ενδεχοµένως Θα ενεργοποιήσει τη ζηλοτυπική συµπεριφορά. Γενικότερη αλλαγή της συµπεριφοράς του / της συντρόφου (π.χ. όψιµη επίδειξη ενδιαφέροντος για την προσωπική εµφάνιση, απόκτηση άδειας οδήγησης ή αγορά αυτοκινήτου εν αγνοία του άλλου, απόφαση να εργασθεί ή να αλλάξει εργασία κ.ο.κ.), επίσης µπορεί να οδηγήσει στην έκλυση ζηλοτυπικής συµπεριφοράς. Παράγοντες συντήρησης ή διαιώνισης, όπως: Μη επιλυθείσα διαφωνία γύρω από αποκλειστικότητα και προτεραιότητα, µόνιµη ερωτικά προκλητική συµπεριφορά, συνεχές stress σε άλλες περιοχές, διέγερση που συντηρείται από τους καυγάδες σε µια προβληµατική ή παραπαίουσα σχέση κ.ά. Σύµφωνα µε τη γνωσιακή προσέγγιση, γνωσιακοί παράγοντες συµµετέχουν αποφασιστικά στην αιτιοπαθογενετική αλυσίδα (παράγοντες ευαλωτότητας, έκλυσης και διαιώνισης) που οδηγεί στη ζηλοτυπία και στις διάφορες µορφές της. Υποστηρίζεται ότι η ζηλοτυπική συµπεριφορά οφείλεται στην ύπαρξη δυσλειτουργικών (συχνά σιωπηρών) πεποιθήσεων (σχηµάτων) και κανόνων, που µε τη σειρά τους αποτελούν καταστάλαγµα πρώιµων, αποστροφικών εµπειριών (Πίνακας 4). Με την ευκαιρία ενός - τυχαίου - συµβάντος (γέννηση παιδιού µε γαλάζια µάτια από γονείς µε καστανά), τα σχήµατα ενεργοποιούνται και επεξεργάζονται την παρούσα εµπειρία µε προκατειληµµένο τρόπο. Το ζηλοτυπικό άτοµο εµφανίζει συστηµατική τάση παρέκκλισης στην αντίληψη, επεξεργασία και διερµηνεία καταστάσεων και πληροφοριών που είναι σχετικές µε το αντικείµενο της ζηλοτυπίας (Πίνακας 5). Τέλος, τα ενεργοποιηµένα ζηλοτυπικά σχήµατα µε τον προκατειληµµένο και ιδιότυπο τρόπο που επεξεργάτονται την εµπειρία διαµορφώνουν το περιεχόµενο του ζηλοτυπικού ιδεασµού (Πίνακας 6) και τη γενικότερη κλινική εικόνα της νοσηρής ζηλοτυπίας. Μετά από ένα - συνήθως ασήµαντο - συµβάν ο ασθενής "καταλαµβάνεται" από την πεποίθηση ότι η σύντροφός του είναι άπιστη, π.χ. µπορεί να είδε γνωστή του έγγαµη γυναίκα να µιλάει µε κάποιον "άγνωστο", υπό συνθήκες που τις θεωρεί "περίεργες" ή "ύποπτες" και αυτό Θα του Θυµίσει κάποια παλιά παρόµοια περιστατικά που κατέληξαν στην απιστία. Θα υποθέσει ότι αυτή η γυναίκα απιστεί και ακόµη γιατί όχι; - "σαν όλες τις γυναίκες και η γυναίκα του". Η πεποίθηση αυτή, µολονότι καταφανώς αστήρικτη ή τουλάχιστον υπερβολική σε σχέση µε τα υπάρχοντα δεδοµένα, του φαίνεται ευλογοφανής και την υιοθετεί χωρίς µεγάλη δυσκολία. Η ζηλοτυπική ιδέα προοδευτικά γίνεται όλο και πιο έντονη, σε βαθµό που να κυριαρχεί στο ρεύµα της σκέψης και να επηρεάζει αποφασιστικά όλες τις δραστηριότητές του. Ταυτόχρονα, το άτοµο διακατέχεται από αρνητικά συναισθήµατα, όπως άγχους, ντροπής, λύπης, θυµού και απόγνωσης, µε αντίστοιχα αισθήµατα κατωτερότητας, και µειωµένης αυτο-εκτίµησης.3α-33 Προκειµένου να επιβεβαιώσει την πεποίθησή του, µετέρχεται όλα τα µέσα µιας ιδιόρρυθµης και επισταµένης "έρευνας".32 Παρακολουθεί αδιαλείπτως την "άπιστη", παρατηρεί το ντύσιµο, επιακοπεί τα προσωπικά της αντικείµενα και το σώµα της για "σηµάδια" (ψάχνει λ.χ. τσάντες, εσώρρουχα), στήνει "παγίδες" (λ.χ. προσποιείται ότι θα απουσιάσει από το σπίτι). Συχνά, της απαγορεύει να φορεί κοµψά ρούχα ή κοσµήµατα, ενώ αποφεύγει ερεθίσµατα (π.χ. περιοδικά, τηλεθεάµατα, κινηµατογραφικά έργα) και καταστάσεις (λ.χ. κοινωνικές αυναθροίσεις), όπου φανταστικοί ανταγωνιστές του ασθενούς µπορεί να εµφανισθούν. 'Οµως, "η ζήλεια τρέφεται µε τις αµφιβολίες και όταν οι αµφιβολίες γίνουν βεβαιότητα, τότε η ζήλεια µετατρέπεται σε παραφορά ή µανία" (Λαροσφουκώ), µε αποτέλεσµα να δηµιουργεί έντονες σκηνές αντιπαράθεσης, όπου πιέζεται η "κατηγορουµένη" να "πει την αλήθεια" (στην ουσία να "οµολογήσει"), εκτοξεύοντας απειλές ή και εκδηλώνοντας βιαιοπραγίες, όπως κακοποιήσεις και ακρωτηριασµούς (δαγκώµατα της µύτης, του προσώπου, των

5 γεννητικών οργάνων κ.ά.) ή ακόµη και διαπράττοντας φόνο. Η κατάσταση αυτή διαδραµατίζεται χρονίως µε υφέσεις και εξάρσεις, χωρίς να εξελιχθεί σε ψύχωση ή σε αποδιοργάνωση της προσωπικότητας (µολονότι πραγµατοποιείται αναδιοργάνωσή της) υπό την επίδραση της ζηλοτυπικής ιδέας. Η κατάσταση είναι ανθεκτική σε διάφορες περιστασιακές ψυχιατρικές παρεµβάσεις (π.χ. µε νευροληπτικά) ή ακόµη και µετά από φυλάκιση, αφού η ίδια συµπεριφορά θα επαναληφθεί αργότερα µε άλλη σύντροφο. Η ανάλυση της περίπτωσης αυτής µε όρους γνωσιακούς βασίζεται στην προσέγγιση των υπερτιµηµένων ιδεών ασθενών µε ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, των Ο'Connor και Robillard, προσαρµοσµένη για την περίπτωση νοσηρής ζηλοτυπίας. Η προσέγγιση αυτή επίσης καθοδηγεί τους επεµβατικούς χειρισµούς στη θεραπευτική φάση. Στο τυχαίο περιστατικό που αναφέραµε, σε µια οµαλή διαδικασία εξαγωγής συµπερασµάτων και εν όψει των δεδοµένων που έχει για την αφοσίωση της γυναίκας αυτής, ένα άτοµο Θα αναθεωρήσει την υπόθεση της απιστίας που ενδεχοµένως ανέκυψε στο µυαλό του, ή τουλάχιστον θα τη Θεωρήσει ως µια απόµακρη πιθανότητα και ασφαλώς δεν θα την προσωποποιήσει. Στην περίπτωση όµως του ζηλοτυπικού, όπως είδαµε, η υπόθεση ή το φανταστικό σενάριο της απιστίας επιβάλλεται στα γεγονότα και το άτοµο χωρίς δυσκολία συµπεραίνει ότι η γυναίκα αυτή απατά τον άνδρα της και η γυναίκα του αυτόν τον ίδιον. Είναι φανερό ότι τα συµπεράσµατά του δεν βασίζονται στην υπάρχουσα µαρτυρία και τα πραγµατικά γεγονότα (σ' αυτό που είναι παρόν, σ' αυτό που βλέπει και που συνήθως είναι µηδαµινό έως ανύπαρκτο), αλλά σε εκείνα τα στοιχείαπροκαταλήψεις που πηγάζουν από τη φαντασία του (σ' αυτό που είναι αυτόν, που δεν βλέπει ή το βλέπει µε τα µάτια της φαντασίας του). Αυτές οι πίστεις, οι προκαταλήψεις ή το "φανταστικό σενάριο" τρέφονται ή ενορχηστρώνονται όχι τόσο από τωρινή πραγµατικότητα - η οποία απλά, το ενεργοποίησε µε έναν τυχαίο τρόπο -, αλλά από δεδοµένα και ιδέες πιο µακρινές, όπως άσχετους συνειρµούς, παλιές µνήµες, κουτσοµπολιά και εµπειρίες από δεύτερο χέρι. Οι προκαταλήψεις αυτές µε τη σειρά τους καθορίζουν την επιλογή και επεξεργασία των πληροφοριών για την εξαγωγή συµπερασµάτων, εµποδίζουν τον ασθενή να αντιληφθεί την ανεπάρκεια πραγµατικών δεδοµένων, πείθουν για µια πραγµατικότητα που στην ουσία δεν υφίσταται, και διαιωνίζουν µε τον τρόπο αυτόν τη ζηλοτυπία. Τα παραπάνω συνιστούν ένα παράδειγµα ανάστροφης διαδικασίας στην εξαγωγή συµπερασµάτων από εκείνη που θα αναµενόταν υπό κανονικές συνθήκες. Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό το γνωσιακό διεργασιακό λάθος παρατηρείται µόνο στα θέµατα που σχετίζονται µε τη ζηλοτυπία και όχι σε άλλες µη συναισθηµατικά φορτισµένες καταστάσεις και αυτό ενδεχοµένως αποτελεί µια διαφορά από την παραληρηµατική ζηλοτυπία. Είναι µάλλον εύκολο να παρακολουθήσει κανείς στη συνέχεια, τη συµπεριφορά του προκατειληµµένου πλέον ατόµου. Ο ασθενής µε ζηλοτυπία επιχειρεί απεγνωσµένα να αποδείξει την ορθότητα του συµπεράσµατός του µέσα από µια συστηµατική παραποίηση ή διαστρέβλωση της πραγµατικότητας, η οποία καλείται να συµµορφωθεί ή να ταιριάξει µε τις υποθέσεις, το σενάριο ή τις βεβαιότητες που έχει στο µυαλό του, σαν τον µυθικό Προκρούστη: Κάνει και ξανακάνει το "πείραµα" (τελετουργίες, ανακρίσεις, αποφυγές, διαβεβαιώσεις), για να δώσει τελεσίδικη απάντηση, µολονότι σπανίως συλλέγει νέες, πραγµατικές, χρήσιµες ή γνήσιες πληροφορίες. Αµφιλεγόµενα ή ουδέτερα στοιχεία µετατρέπονται σε ενδείξεις. Ενίοτε αναζητεί πληροφορίες και ανατροφοδότηση από άσχετες πηγές, όπως λ.χ. από τον τρόπο µε τον οποίο η γυναίκα του περπατάει ή µπαίνει στο σπίτι ή από το πόση δύναµη έβαλε για να σπρώξει την πόρτα ή από το πώς τον χαιρέτησε, από το πόσο πολύ έφαγε κ.ο.κ. Απλώς ξαναπροβάλλει το φανταστικό του σενάριο στην πραγµατικότητα. Η ψευδο-επιβεβαιωτική, ψευδο-διερευνητική, σχεδόν τελετουργική συµπεριφορά του (rituals) ανταγωνίζεται τον πραγµατικό έλεγχο τις πραγµατικότητας (reality testing), δεδοµένου ότι: 'Οσο πιο πολύ το άτοµο εκτελεί τις τελετουργίες του (επιβεβαίωση του φανταστικού σεναρίου) τόσο πιο πολύ αποκόπτεται ή αποµακρύνεται από τη γνήσια εξαγωγή συµπερασµάτων και τόσο πιο πολύ ενισχύεται το φανταστικό σενάριο και θα συνεχίσει σε όσο βαθµό δεν αντιλαµβάνεται ότι δρα πάνω στο φανταστικό του σενάριο και όχι στην ίδια την πραγµατικότητα. Κάθε εξωτερική προσπάθεια αµφισβήτησης των πεποιθήσεών του απορρίπτεται όχι µε πραγµατικά επιχειρήµατα, αλλά µε γενικολογίες και δηλώσεις του τύπου "ξέρω εγώ.., µυρίζοµαι την απιστία από µακριά... έχω ένστικτο... αν πήγαινα λίγο νωρίτερα... αν συνέβαινε αυτό και εκείνο." Η συµπεριφορά του µοιάζει µε την προσπάθεια να καθαρίσει την οθόνη προβολής µε ένα σφουγγάρι, για να εξαφανίσει τις προβαλλόµενες εικόνες, αντί να ασχοληθεί µε τη µηχανή προβολής της εικόνας.

6 Μολονότι γνωσιακά θεωρητικά µοντέλα έχουν περιγραφεί, µέχρι στιγµής είναι λιγοστές οι ερευνητικές προσπάθειες. Μια γνωσιακή προσέγγιση ορµώµενη από τη θεωρία έχει ως στόχο την απόσπαση ή εκµαίευση και στη συνέχεια τον έλεγχο, την αµφισβήτηση και την τροποποίηση εκείνων των γνωσιακών στοιχείων που ενοχοποιούνται ως ψυχοπαθολογικά (γνωσιακή αναδόµηση). Το εγχείρηµα αυτό φαίνεται αναντίρρητα δύσκολο εν όψει των ιδιαιτεροτήτων της νοσηρής ζηλοτυπίας, όπως είναι η παρουσία των υπερτιµηµένων ιδεών για τις οποίες δεν υπάρχουν γνωσιακά µοντέλα, πλην εξαιρέσεων. Στις αρχικές φάσεις της θεραπείας, οι Θεραπευτικές προσπάθειες αποσκοπούν στην εµπέδωση της σχέσης και της εµπλοκής του ασθενούς στη Θεραπεία στα πλαίσια του συνεργατικού εµπειρισµού. Η διαδικασία αξιολόγησης, µέσα από την κλινική συνέντευξη, αλλά και τη χρήση ηµερολογίων, ερωτηµατολογίων κ.ο.κ., περιλαµβάνει την καταγραφή των κυρίων προβληµάτων ή συµπτωµάτων, το υποκειµενικό άγχος και τα άλλα αρνητικά συναίσθήµατα, αλλά και το κίνητρο για Θεραπεία. Κύριο επεµβατικό "εργαλείο" αποτελεί ο γνωστός σωκρατικός τρόπος διατύπωσης ερωτήσεων και εκµαίευσης και ελέγχου του ζηλοτυπικού φανταστικού σεναρίου. Η διαδικασία διερεύνησης (εκµαίευση) του γνωσιακού ζηλοτυπικού "προφίλ" εκκινεί από τα παρόντα γεγονότα και τις εκτιµήσεις τους (αυτόµατες σκέψεις) (Πίνακας 7). Από τις εκτιµήσεις αυτές, ο θεραπευτής προσπαθεί να ιχνηλατήσει προηγηθείσες - πρώιµες και όψιµες - εµπειρίες, καθώς και τη σηµασία που είχαν για το άτοµο οι εµπειρίες αυτές στη διαµόρφωση ειδικών στάσεων, πεποιθήσεων ή κανόνων σχετικών µε τη ζηλοτυπική συµπεριφορά. Ταυτόχρονα καταγράφει τυχόν αισθήµατα κατωτερότητας και µη ελκυστικότητας. Στην επόµενη φάση, της αντιπαραβολής του "φανταστικού σεναρίου" και των δεδοµένων, ο Θεραπευτής αποσκοπεί στο να κατανοήσει ο ασθενής: Πρώτον, ότι ο τρόπος που κάνει την αντιπαραβολή δεν είναι γενικής αποδοχής και δεν µοιάζει µε τον τρόπο που βγάζει συµπεράσµατα σε άλλες, εκτός ζηλοτυπίας, περιπτώσεις, αλλά έχει προσωπικό και ιδιόρρυθµο χαρακτήρα. εύτερον, ότι τα συµπεράσµατά του όχι µόνον είναι ιδιόρρυθµα και προσωπικά, αλλά είναι και ακατάλληλα, αφού τα συστατικά του φανταστικού σε ναρίου δεν ταιριάζουν στην προκείµενη περίπτωση. Οι τυπικές ερωτήσεις για τη φάση αυτή παρατίθενται στον πίνακα 8. Η εκµαίευση του σεναρίου και η αντιπαραβολή µε τα πραγµατικά δεδοµένα ενθαρρύνουν τον ασθενή να περάσει στην επόµενη φάση, που είναι ο εµπειρικός έλεγχος των πεποιθήσεών του και η αναζήτηση διαφορετικών εναλλακτικών εξηγήσεων.τυπική παρέµβαση: Ποιες άλλες ερµηνείες είναι δυνατόν να υποστηριχθούν; Ταυτόχρονα, εκπαιδεύεται µέσα από διάφορες διαδικασίες στο διεργασιακό λάθος της ανάστροφης εξαγωγής συµπερασµάτων. Στη φάση αυτή καταγράφονται τα νέα συναισθήµατα και οι συµπεριφορές, ως αποτέλεσµα τροποποιηµένων γνωσιών (αναδόµηση). Στην τελική φάση, ο ασθενής προετοιµάζεται ώστε να µάθει στρατηγικές, για να διατηρήσει τη βελτίωση και µετά τη λήξη της Θεραπείας.3~ Ο θεραπευτής θέλει να βεβαιωθεί ότι ο ασθενής έχει κατανοήσει την ανάγκη για την τροποποίηση του σεναρίου και όχι της πραγµατικότητας (κατάργηση τελετουργιών, αποφυγών, ανακρίσεων, διαβεβαιώσεων) και ότι τα συµπεράσµατά του βασίζονται σε διαδικασίες που δεν ακολουθεί σε άλλες - µη ζηλοτυπικές - περιπτώσεις. Πέρα από τον εστιασµό στις υπερτιµηµένες ιδέες, ο θεραπευτής επίσης επεµβαίνει (όταν απαιτείται): Στα φοβικοιδεοψυχαναγκαστικόµορφα στοιχεία, όπως αποφυγές και ψυχαναγκασµοί. Σε εκείνα τα προνοσηρά στοιχεία της προσωπικότητας που πιθανώς εµπλέκονται στην αιτιοπαθογενετική αλυσίδα που οδηγεί στη ζηλοτυπία - όπως µειωµένη αυτοεκτίµηση, γενική καχυποψία ή χρόνια ανησυχία. Τέλος, ένα ουσιώδες ερώτηµα είναι αν χρειάζεται να συµπεριληφθεί στη θεραπεία και ο / η σύντροφος. Μερικοί συγγραφείς ισχυρίζονται ότι η δυαδική θεραπεία είναι ίσως πιο αποτελεσµατική και ότι η ατοµική µπορεί να µειώσει την κατάθλιψη, αλλ' όχι τη ζήλεια. Πάντως, είτε συµπεριληφθεί είτε όχι, είναι αναγκαίο και σπουδαίο να αξιολογηθούν: Οι προσδοκίες της συντρόφου, τα κίνητρά της αναφορικά µε τη Θεραπεία του συντρόφου της και τα µακροπρόθεσµα σχέδιά της ("να κάνει θεραπεία, ώστε να µου αφήσει την ελευθερία να φλερτάρω, να µένω έξω έως αργά... κ.ο.κ."). Το είδος της συµπεριφοράς της σε κοινωνικές καταστάσεις: µπορεί λ.χ. να φέρεται µε τρόπο που να αφήνει έξω από αυτές τον ασθενή. Οι συνέπειες της ζηλοτυπίας πάνω της ("θυµώνω που µε ελέγχει... που µε παρακολουθεί... που δεν µε εµπιστεύεται...") Στους χειρισµούς προέχει να κατανοήσουν αµφότεροι τη φύση των ζηλοτυπικών σκέψεων και, αν είναι δυνατόν, να κοιτάξουν πώς συµπεριφέρονται προς αλλήλους, ώστε να βοηθήσουν τη Θεραπευτική προσπάθεια. Η κατανόηση των ζηλοτυπικών σκέψεων, καθώς και των δυσκολιών στον έλεγχο της συµπεριφοράς των ασθενών, συχνά βοηθάει στην άµβλυνση της µνησικακίας του "θύµατος". 'Οταν οι υπερτιµηµένες ιδέες παίρνουν παραληρηµατικό χαρακτήρα, τότε η επέµβαση δανείζεται στοιχεία από τις αντίστοιχες γνωσιακές επεµβάσεις. Τέλος, αναφορικά µε την αποτελεσµατικότητα της γνωσιακής επέµβασης, τα µέχρις στιγµής δεδοµένα, µολονότι ενθαρρυντικά, δεν κρίνονται επαρκή για την εξαγωγή οριστικών συµπερασµάτων.

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

Το γενεόγραμμα. Γιώργος Καλαρρύτης MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων

Το γενεόγραμμα. Γιώργος Καλαρρύτης MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων Το γενεόγραμμα MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων Γενεόγραμμα είναι ένα γενεαλογικό δένδρο τουλάχιστον 3 γενεών που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

PSYCHOLOGY. Δηλώσεις συμμετοχής: seminars@bca.edu.gr. Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

PSYCHOLOGY. Δηλώσεις συμμετοχής: seminars@bca.edu.gr. Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Σεμινάρια του τμήματος Ψυχολογίας του BCA για το Ακαδημαϊκό έτος 2012/2013 Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία Το Τμήμα Ψυχολογίας του BCA σε συνεργασία με το Κέντρο Γνωσιακής και Συστημικής Ψυχοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για έφηβους 21 Days of Y ello Care Διαβάζοντας αυτόν τον ενημερωτικό οδηγό, θα μάθεις:

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για έφηβους 21 Days of Y ello Care Διαβάζοντας αυτόν τον ενημερωτικό οδηγό, θα μάθεις: Ασφάλεια στο διαδίκτυο για έφηβους Το διαδίκτυο είναι πλέον ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής μας. Είναι πηγή πληροφοριών, ενημέρωσης και δικτύωσης και είναι σίγουρα απαραίτητο σε όλους μας. Όλοι απολαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Επικινδυνότητακαι και Ψυχικές ιαταραχές Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Ιατρική Σχολή Παν/µιου Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Ποιόςείναι είναιεπικίνδυνος; Κοινωνικοδηµογραφικά

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον εργασιακό χώρο Εισήγηση : Ελεάννα Καλούδη, Σύµβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι θεραπευτική εκπαίδευση Χάρης Βασιλόπουλος Ενδοκρινολόγος ιευθυντής Τµήµα Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισµού ιαβητολογικό Κέντρο Νοσοκοµείο «Ο Ευαγγελισµός» Χρόνια νόσος 1. Η νόσος Συνήθως, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Θα έπρεπε τα φυτικά έλαια να χρησιµοποιούνται ως καύσιµα;

Θα έπρεπε τα φυτικά έλαια να χρησιµοποιούνται ως καύσιµα; Αξιολόγηση Θα έπρεπε τα φυτικά έλαια να χρησιµοποιούνται ως καύσιµα; Προτεινόµενα Κριτήρια Αξιολόγησης Αυτό το µοντέλο παρέχει επιπλέον δυνατότητα για αξιολόγηση των µαθητών, χωρίς την ανάγκη να υπάρξει

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΙ

ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΙ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΙ Παραληρητική ιαταραχή Παραληρητικές ιδέες όχι παράδοξες ή αλλόκοτες (όπως στη Σχιζοφρένεια), αλλά ευλογοφανείς. Οι ακουστικές ή οπτικές ψευδαισθήσεις, αν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

Αδικαιολόγητος φόβος, κακή ψυχολογία και ανασφάλεια στα πρώτα βήματα με το αλεξίπτωτο πλαγιάς και αντιμετώπισή τους.

Αδικαιολόγητος φόβος, κακή ψυχολογία και ανασφάλεια στα πρώτα βήματα με το αλεξίπτωτο πλαγιάς και αντιμετώπισή τους. Αδικαιολόγητος φόβος, κακή ψυχολογία και ανασφάλεια στα πρώτα βήματα με το αλεξίπτωτο πλαγιάς και αντιμετώπισή τους. Τι είναι φόβος Ο φόβος είναι ένα αίσθημα έμφυτο που υπακούει στο ένστικτο αυτοσυντήρησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοκτονικόςασθενής: διάγνωση, κατανόηση, θεραπευτική παρέµβαση και πρόληψη της αυτοκτονίας. Μέρος 2º 19-20 Ιανουαρίου 2008 ΙωάννηςΑ. Μαλογιάννης Ψυχίατρος -Ψυχοθεραπευτής Εκτίµησηασθενούςµε αυτοκτονικήσυµπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι και αποτελέσματα συμβουλευτικής γυναικών

Μέθοδοι και αποτελέσματα συμβουλευτικής γυναικών Μέθοδοι και αποτελέσματα συμβουλευτικής γυναικών Μαρία Μαλικιώση-Λοΐζου Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Επιμόρφωση στελεχών ΓΓΙΦ Αθήνα 30 Μαρτίου 2012 Συμβουλευτική γυναικών Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Α. ΝΙΚΑ, Γ. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 29/11/2014 Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Επιδημιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ

Α. ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ Α. ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ 1. ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ Τι είναι σχιζοφρένεια 1 ; Ο όρος σχιζοφρένεια δηλώνει µια οµάδα ψυχικών παθήσεων, οι οποίες παρουσιάζουν ένα κοινό και ουσιώδες σύµπτωµα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα Εισήγηση στo σεµινάριο «Σεξουαλικός Προσανατολισµός:Στάσεις-Επιλογές- Προβληµατισµοί». Θεσσαλονίκη, 9 Μαϊου 2005. Επιτροπή Κοινωνικής Πολιτικής -Κέντρο Συµβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥΨΥ),

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για ενήλικες

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για ενήλικες Ασφάλεια στο διαδίκτυο για ενήλικες Το διαδίκτυο είναι πλέον ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής μας. Είναι πηγή πληροφοριών, ενημέρωσης και δικτύωσης και είναι σίγουρα απαραίτητο σε όλους μας. Όλοι απολαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα