Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΑΝ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΗΛΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή...4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1 Νεοφιλελευθερισμός Η βασική έννοια του νεοφιλελευθερισμού Σύντομη ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ενωση για τις εργασιακές σχέσεις Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση - Συνθήκη Μάαστριχ Λευκή βίβλος για τις εργασιακές σχέσεις Συνθήκη του Άμστερνταμ Συνθήκη Λισσαβόνας EUROPE Οικονομικές κρίσεις Η έννοια του όρου οικονομική κρίση- κρίση υπερπαραγωγής O Οικονομικός κύκλος Αιτία των οικονομικών κρίσεων Οι συνέπειες των οικονομικών κρίσεων στους εργαζόμενους...28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ 2.1 Η έννοια των εργασιακών σχέσεων Εισαγωγή Οι εργασιακές σχέσεις στην σύγχρονη ιστορία Οι εργασιακές σχέσεις ως αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης Οι εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα Η εξέλιξη των εργασιακών σχέσεων στην Ελλάδα Οι εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα και ο ρόλος των εργατικών συνδικάτων Οι εργασιακές σχέσεις στην Ευρώπη Η επίδραση της Ένωσης στις παρατηρούμενες αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις

3 2.3.2 Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση Από τις πολιτικές της ευελιξίας στις πολιτικές της ευελιξίας με ασφάλεια (Flexicurity) Η διαδικασία διεύρυνσης της Ένωσης και οι εργασιακές σχέσεις Συνδικαλιστικές στρατηγικές και αντιδράσεις στις αλλαγές...50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 Ο μηχανισμός στήριξης και το μνημόνιο Η νομική φύση του «μνημονίου» και η νομιμότητα της υιοθέτησης του Η νομική φύση του ν. 3845/2010 και των μνημονίων Το μνημόνιο και οι δεσμεύσεις του Οι δεσμεύσεις του μνημονίου στις εργασιακές σχέσεις Πρώτο Μνημόνιο (Μάιος 2010) Πρώτο επικαιροποιημένο πρόγραμμα (Αύγουστος 2010) Δεύτερο επικαιροποιημένο πρόγραμμα (Νοέμβριος 2010) Τρίτο επικαιροποιημένο πρόγραμμα (Φεβρουάριος 2011) Τέταρτο επικαιροποιημένο πρόγραμμα (Ιούλιος 2011) Δεύτερο Μνημόνιο (Φεβρούαριος 2012)...63 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ 4.1 Οι εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα μετά την εφαρμογή των μνημονίων Εισαγωγή Οι πρόσφατες κοινωνικο-οικονομικές και αναπτυξιακές εξελίξεις Εξελίξεις της απασχόλησης, του εργατικού δυναμικού και της ανεργίας Οι εργασιακές σχέσεις κατά την εφαρμογή των μνημονίων Ο κρίσιμος ρόλος του κατώτατου μισθού Ο δημόσιος τομέας προπομπός της εργασιακής απορρύθμισης Τα μέτρα απορρύθμισης της εργασίας στον ιδιωτικό τομέα Αλλαγές στην εργατική νομοθεσία την εποχή των μνημονίων

4 4.1.9 Η φύση και οι επιπτώσεις των μέτρων...83 Συμπεράσματα...87 Ευρετήριο Συντομεύσεων...94 Βιβλιογραφία...95 Αναφορές Νομοθετικά κείμενα

5 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία επιχειρεί να παρουσιάσει το τρόπο με τον οποίο εξελίχθησαν οι εργασιακές σχέσεις σε Ελλάδα και Ευρώπη τα τελευταία τριάντα χρόνια, τις πολιτικές που εφαρμόστηκαν για την απασχόληση και πως οι εργασιακές σχέσεις έχουν διαμορφωθεί μετά την εφαρμογή των μνημονίων. Θεωρήσαμε δε ως απαραίτητη προϋπόθεση την έκθεση των κυριοτέρων νεοφιλελεύθερων πολιτικών που εφαρμόστηκαν την τελευταία εικοσαετία σε Ελλάδα και Ευρώπη, επειδή είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τις πολιτικές των μνημονίων που εφαρμόζονται στην ελληνική αγορά εργασίας. Στο πρώτο κεφάλαιο, λοιπόν, προσπαθούμε εισαγωγικά να θίξουμε το περιεχόμενο βασικών οικονομικών θεωριών, όπως είναι αυτό του φιλελευθερισμού και του νεοφιλελευθερισμού, καθώς και τις διαφορετικές εκδοχές και εφαρμογές του σε συγκεκριμένα ιστορικά παραδείγματα σε όλο το κόσμο. Στη συνέχεια, διερευνούμε τη δυναμική σχέση των παραπάνω θεωρητικών οικονομικών μοντέλων με τα δόγματα και τους στόχους της κεντρικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια γρήγορη έστω ματιά στους βασικούς σταθμούς της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, όπως η Συνθήκη του Μάαστριχτ, της Λισαβόνας, των Λευκών Βιβλίων της Ένωσης, ακόμα και των σχεδίων του Europe 2020, ήταν για μας διαφωτιστική ως προς τα πρώτα συμπεράσματα. Το επόμενο βήμα μας οδήγησε λογικά και στη ανάλυση των οικονομικών κρίσεων, ως αδιάσπαστο συστατικό στοιχείο του της νεοφιλελεύθερης πολιτικής και της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Η φράση του πρώην πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου «να κάνουμε την κρίση ευκαιρία» 1, ήταν κάτι παραπάνω από σαφής. Παρακάτω προσπαθούμε κατά μία έννοια να προσεγγίσουμε το τι πραγματικά εννοούν οι εμπνευστές της σύνδεσης της έννοιας της κρίσης με αυτή της ευκαιρίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται μια προσπάθεια να παρουσιάσουμε αναλυτικά το ζήτημα των εργασιακών σχέσεων ως προς κύρια χαρακτηριστικά του, την εξέλιξή του στον ελληνικό και ευρωπαϊκό χώρο, κατά τη διάρκεια των τελευταίων κυρίως τριάντα ετών 1 Με τη φράση αυτή περιέγραψε ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου τις αλλαγές που επιδίωκε η κυβέρνηση, κατά την επίσκεψη και ομιλία του στην 44η Εκθεση της Λαμίας στις 14 Μαϊου 2010 και αποτελούσε κεντρικό προεκλογικό σύνθημα,διαθέσιμο στο: 4

6 και ειδικότερα να εστιάσουμε στις βασικότερες επεμβάσεις που δέχτηκαν στα πλαίσια της ευρωπαϊκής ενοποίησης και μέσα στους γενικότερους στόχους της ευρωπαϊκής κοινής πολιτικής. Στο τρίτο κεφάλαιο, παρουσιάζονται αντίστοιχα οι επεμβάσεις που δέχτηκαν οι εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα με την εφαρμογή των διαδοχικών Μνημονίων και των επικαιροποιήσεών τους, στο όνομα της οικονομικής κρίσης και την επαπειλούμενης χρεκοπίας. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο, γίνεται μια προσπάθεια να παρουσιάσουμε τις πρόσφατες κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις στην Ελλάδα και πως αυτές έχουν διαμορφωθεί κατά την εφαρμογή των Μνημονίων, την κατάσταση στο τομέα της απασχόλησης και της ανεργίας και τις νομοθετικές παρεμβάσεις που ακολουθήθηκαν αντίστοιχα, οδηγώντας στην απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων. Συμπερασματικά, προσπαθούμε να επικεντρωθούμε στους κεντρικούς άξονες και τους πολιτικο-οικονομικούς σκοπούς που εξυπηρετούνται στο νέο πια εργασιακό περιβάλλον, την εποχή των μνημονίων. Ενώ, μια τελική αναφορά στις κοινωνικές συνέπειες των παραπάνω εργασιακών αναδιαρθρώσεων, έτσι όπως έκδηλα καθρεφτίζεται καθημερινά γύρω μας, ήταν αναπόφευκτη. 5

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1 Νεοφιλελευθερισμος Η βασική έννοια του νεοφιλελευθερισμού Ο νεοφιλελευθερισμός είναι ένα ιδεολογικό και πολιτικό ρεύμα, μια σύγχρονη ιδεολογική και πολιτική έκφραση του οικονομικού φιλελευθερισμού, που κάνει αισθητή την παρουσία του, κυρίως κατά τη δεκαετία του Ακρογωνιαίος λίθος της αντίληψης αυτής είναι η μείωση της συμμετοχής και του ρόλου του κράτους στην οικονομική δραστηριότητα. Αυτό επιτυγχάνεται με τη μείωση της φορολογίας, την ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών και τον περιορισμό του κράτους που σύμφωνα με τον νομπελίστα Αμερικανό οικονομολόγο Μίλτον Φρίντμαν -ηγετικό στέλεχος της Σχολής του Σικάγου και υπέρμαχο του φιλελευθερισμού- πρέπει να έχει έναν «ρόλο νυχτοφύλακα», διατηρώντας υπό τον έλεγχό του αποκλειστικά τα ζητήματα εθνικής άμυνας και την εφαρμογή των νόμων 2. Η ίδια η ονομασία του νεοφιλελευθερισμού αποδέχεται -και στην πραγματικότητα διεκδικεί- τον τίτλο της επανάληψης, της επαναφοράς ενός παλαιοτέρου παραδείγματος ή προτύπου. Πρόκειται για τον περιβόητο φιλελευθερισμό, ένα από τα πιο ιστορικά ρεύματα της αστικής φιλοσοφίας και πολιτικής, που άφησε βαθιά ιστορικά ίχνη και εξαιρετικά επίμονους και ποικίλους ιστορικούς κληρονόμους. Ο φιλελευθερισμός αποτέλεσε ιστορικά την ιδεολογία της νεογέννητης αστικής τάξης το 18ο αιώνα και είχε προοδευτικά για την εποχή του χαρακτηριστικά. Γεννήθηκε και επιβλήθηκε με την πάλη της αστικής τάξης για τον περιορισμό και την κατάργηση των δικαιωμάτων του απόλυτου μονάρχη, των εμποδίων που δυσχέραιναν την ανάπτυξη όλων των μορφών της καπιταλιστικής οικονομίας, με την πάλη της για την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας. Ο φιλελευθερισμός είναι η αποκορύφωση μιας ιστορικής εξέλιξης, που συνδέεται και με την αίσθηση της ανάγκης να απελευθερωθεί το άτομο, να 2 Wikipedia, νεοφιλελευθερισμός. 6

8 αναπτυχθούν οι ανθρώπινες, φυσικές και πνευματικές, ικανότητές του. Η εμφάνιση του είναι αδιαχώριστη με τον αγώνα του Διαφωτισμού και άλλων προοδευτικών πολιτικών και φιλοσοφικών ρευμάτων για δημοκρατικά δικαιώματα και ελευθερίες, για την προστασία της προσωπικότητας του ανθρώπου από αυθαίρετους εξωτερικούς περιορισμούς. Κατά την τρίτη δεκαετία του 20ού αιώνα εμφανίζεται η κεϊνσιανή άποψη του κρατικού προγραμματισμού, η θεωρία του κρατικού - μονοπωλιακού καπιταλισμού. Ο φιλελευθερισμός καταρρέει χωρίς να εξαφανιστεί όμως. Αναβίωσε στα τέλη του 20ού αιώνα υπό τη μορφή του νεοφιλελευθερισμού. Ο νεοφιλελευθερισμός είναι ο πραγματικός ιστορικός κληρονόμος της ιστορικά «στενής» πλευράς του φιλελευθερισμού, αλλά σε συνθήκες πολύ διαφορετικές. Εμφανίζεται σε συνθήκες μεγάλων ιστορικών αλλαγών και, μάλιστα, σε συνθήκες όπου αυτές οι αλλαγές έχουν ήδη πολύ προχωρήσει. Συγκεκριμένα, σε συνθήκες όπου η ίδια η συσσώρευση του κεφαλαίου έχει οδηγήσει στην εμφάνιση, την ανάπτυξη και την επικράτηση του μονοπωλιακού κεφαλαίου. Το φαινόμενο αυτό είναι εξαιρετικά πολύπλοκο και, όχι σπάνια, περιέχει και εκρηκτικές αντιφάσεις. Ωστόσο, τα κυριότερα χαρακτηριστικά στοιχείά είναι: Α) στον οικονομικό τομέα: η τάση υποταγής όλης της οικονομικής ζωής σε παγκόσμια κλίμακα σε μια χούφτα μεγάλων καπιταλιστών παγκόσμιας εμβέλειας. Η τάση αυτή παίρνει μεγάλες διαστάσεις, καθώς το μονοπωλιακό κεφάλαιο εξελίσσεται και το ίδιο. Αυτό φαίνεται από τις γιγαντιαίες ή και τερατώδεις διαστάσεις της συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου. Σήμερα, το 0,7% του παγκόσμιου πληθυσμού (32 εκατ. πολυεκατομμυριούχοι) ελέγχει το 41% του παγκόσμιου πλούτου, που σύμφωνα με στοιχεία του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και του Ερευνητικού Ινστιτούτου της Credit Suisse ανήλθε στα επίπεδα ρεκόρ των 241 τρισ. δολ. το Μαντικίδης, 2013, βλέπε και Εικ.1. 7

9 Εικ.1Στοιχεια κατανομής ελληνικού και παγκόσμιου πλούτου. Β) στο κοινωνικό τομέα: αυτή η ίδια η επικράτηση γίνεται όλο και πιο ασύμβατη με το σύνολο των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και ιδιοποίησης. Η ύπαρξη δύο καπιταλιστικών κόσμων, ενός πλουσίου και ισχυρού και ενός φτωχού και υποταγμένου, όχι μόνο ενισχύεται αλλά και θεσμοποιείται. Παρά την αλματώδη αύξηση του κοινωνικού πλούτου -και μάλιστα ακριβώς εξ αιτίας της, η φτώχεια όχι μόνο διατηρείται, αλλά και εξαπλώνεται, μεγαλώνει και παίρνει και διεθνείς διαστάσεις. Ολόκληρες περιοχές του κόσμου μετατρέπονται σε οικονομικές ερήμους που αργοσβήνουν. Οι καπιταλιστικές μορφές ιδιοποίησης δημιουργούν, στις νέες συνθήκες, σοβαρότατα φαινόμενα υπονόμευσης του φυσικού περιβάλλοντος, θέτοντας σε κίνδυνο την ίδια την υπόσταση του ανθρώπου 4. Το οικονομικό μοντέλο του νεοφιλελευθερισμού εφαρμόστηκε σε πολλές χώρες. Στις ΗΠΑ εφαρμόστηκε μετά την πτώση της προεδρίας του Τζ. Κάρτερ και την ανάληψη της διοίκησης της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Αποθεμάτων από τον Π. Βόλκερ. Η «επιτυχία» της πολιτικής Βόλκερ άνοιξε τον δρόμο για την παγκόσμια απήχηση και υιοθέτηση των ιδεών του νεοφιλελευθερισμού. Θεωρείται ο βασικός άξονας της οικονομικής πολιτικής που εφάρμοσε αρχικά ο δικτάτορας Πινοσέτ στην Χιλή, και αφού με διάφορες παραλλαγές εφαρμόστηκε και σε άλλα αυταρχικά καθεστώτα στην Λατινική Αμερική. Επίσης, εφαρμόστηκε από την Μ. Θάτσερ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η περίπτωση της Χιλής αποτελεί ένα από τα κλασσικά παραδείγματα αποτυχίας των πολιτικών του Νεοφιλελευθερισμού καθώς οδήγησε σε ραγδαία εξάπλωση της ανεργίας και υποβάθμιση των κοινωνικών υπηρεσιών 5. 4 Παπαρήγας, 1997, σ Wikipedia, νεοφιλελευθερισμός. 8

10 Σύμφωνα με οικονομολόγους το αίτημα για περισσότερο ελεύθερη αγορά, δηλαδή περισσότερο καπιταλισμό και λιγότερο κράτος αποτελεί πόρισμα της οικονομικής επιστήμης στηριζόμενο στις αρχές της οικονομίας της αγοράς. 6. Ωστόσο αυτό αμφισβητείται από άλλες σχολές σκέψης, ιδιαίτερα μετά τη γενική απορύθμιση των αγορών και την οικονομική κρίση του Το αίτημα για ελεύθερη αγορά διαφέρει από το αίτημα για ελεύθερη αγορά εργασίας, και η σχετική μείωση της αμοιβής της εργασίας με αντίστοιχη σχετική αύξηση της αμοιβής του κεφαλαίου απέχει από το να είναι αντικειμενικό οικονομικό πόρισμα, αφού αφορά στην αύξηση της ευημερίας αυτών που απασχολούν κεφάλαιο και μείωση της ευημερίας αυτών που προσφέρουν εργασία. Οι κύκλοι μεγάλων υφέσεων που εμφανίστηκαν ιστορικά στον σύγχρονο καπιταλισμό θεωρούνται από πολλούς οικονομολόγους ως απόδειξη της μη-αποδοτικής κατανομής πόρων από τον μηχανισμό της αγοράς, μια μη-αποδοτική κατανομή που μπορεί να διατηρείται για παρατεταμένες χρονικές περιόδους. Άλλοι θεωρούν τις υφέσεις κυρίως νομισματικά φαινόμενα (μονεταρισμός 7 ) και όχι αποτέλεσμα πραγματικών διαταραχών, όπως για παράδειγμα διαταραχών της προσφοράς. Συνοψίζοντας, τα σημαντικότερα ίσως χαρακτηριστικά της οικονομικής θεωρίας του νεοφιλελευθερισμού είναι τα εξής: 1. Ο κανόνας της αγοράς. Ελευθερώνοντας "ελεύθερες" επιχειρήσεις ή ιδιωτικές επιχειρήσεις από οποιουσδήποτε θεσμούς επιβάλλονται από το κράτος. Μεγαλύτερη ελευθερία στο διεθνές εμπόριο και στην επένδυση όπως στον ΝAFTA 8, ΕΕ κλπ. Μείωση των μισθών με διάσπαση των εργαζομένων και αφαίρεση των δικαιωμάτων των εργατών. Τερματισμός στους ελέγχους τιμών. Τελικά, ολοκληρωτική ελευθερία στη μετακίνηση κεφαλαίου, προϊόντων και υπηρεσιών. Με λίγα λόγια, μια αγορά χωρίς κανόνες είναι ο καλύτερος τρόπος για την οικονομικής ανάπτυξης, η οποία τελικά θα ωφελήσει όλους. 6 Χατζής, Jameson, 1999, σ North American Free Trade Agreement: Βορειοαμερικανική Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών είναι μια συμφωνία που υπογράφεται απο τον Καναδά, το Μεξικο και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συμφωνία τέθηκε σε ισχύ την 1 Ιαν Ο στόχος της συμφωνίας ήταν η εξάλειψη των εμποδίων στο εμπόριο και τις επενδύσεις. 9

11 2. Περικοπές στις δημόσιες δαπάνες για τις κοινωνικές υπηρεσίες όπως στην εκπαίδευση και την υγεία, αλλά ακόμα και τη συντήρηση δρόμων, γεφυρών και δικτύου ύδρευσης, στο όνομα πάλι της μείωσης του ρόλου του κράτους. 3. Μείωση των οποιωνδήποτε κυβερνητικών ρυθμίσεων, οι οποίες μπορούν να ελαχιστοποιήσουν τα κέρδη, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας του περιβάλλοντος και της ασφάλειας στην εργασία. 4. Ιδιωτικοποίηση. Πώληση των κρατικών επιχειρήσεων, προϊόντων και υπηρεσιών σε ιδιώτες επενδυτές. Αυτό περιλαμβάνει τράπεζες, βιομηχανίες-κλειδιά, σιδηρόδρομους, δρόμους με διόδια, ηλεκτρισμό, σχολεία, νοσοκομεία, ακόμα και υπηρεσίες ύδρευσης. Παρόλο ότι συνήθως γίνονται στο όνομα της μεγαλύτερης αποδοτικότητας, η ιδιωτικοποίηση είχε κυρίως σαν αποτέλεσμα τη συγκέντρωση του πλούτου σε ακόμα λιγότερα χέρια, και οδήγησε τις δημόσιες δαπάνες ακόμα περισσότερο προς τις δικές της ανάγκες. 5. Εξαφάνιση της έννοιας του κοινού οφέλους ή της κρατική πρόνοιας και η αντικατάστασή τους από την ιδιωτική πρωτοβουλία Σύντομη ιστορική αναδρομή Ανά τον κόσμο ο νεοφιλελευθερισμός έχει επιβληθεί από ισχυρότατους οικονομικούς θεσμούς όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), την παγκόσμια τράπεζα και την Δια- Αμερικανική Τράπεζα Ανάπτυξης. Θύμα του πρώτου πειράματος "νεοφιλελεύθερου σοκ" απετέλεσε η Βραζιλία. Το 1964, με την καθοδήγηση των ΗΠΑ, η χούντα του στρατηγού Μπράνκο ανέτρεψε τη κυβέρνηση με στόχο να ανοίξει την χώρα στο ξένο κεφάλαιο. Όμως, ο Μπράνκο ακολούθησε έναν πολύ ήπιο -για δικτάτορα- τρόπο υλοποίησης των σχεδίων που είχαν επεξεργαστεί τα "παιδιά του Σικάγου" 9 : απέφυγε την προκλητική βία, δεν προέβη σε μαζικές συλλήψεις και γενικά δεν αιματοκύλισε την χώρα. 9 Στη διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα των οικονομολόγων η λεγόμενη Σχολή Οικονομικών Σικάγου, ή Οικονομική Σχολή Σικάγου, ή Σχολείο του Σικάγου (οικονομίας), φέρεται σχεδόν το σύνολο των οικονομικών θεωριών που αναπτύχθηκαν κατά καιρούς στο ομώνυμο οικονομικό Πανεπιστήμιο του Σικάγου και κυρίως από τη δεκαετία του 1950.Το βασικό χαρακτηριστικό των οικονομικών θεωριών που αναπτύχθηκαν στη σχολή αυτή με συνέπεια και να εκπροσωπούν αυτή είναι ο οικονομικός φιλελευθερισμός και η ανοικτή αγορά. Από τη δεκαετία του 1970 ακολουθείται και υποστηρίζεται ο μονεταρισμός, σε πλαίσια μακροοικονομίας για τη χρηματοδότηση της αγοράς ως μοντέλο ισχυροποίηση αυτής, ξεφεύγοντας από την δεσπόζουσα τάση της εποχής εκείνης. 10

12 Στην Ινδονησία μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε αναδειχθεί ως ηγέτης ο εθνικιστής πρόεδρος Σουκάρνο, ο οποίος είχε διακόψει τις σχέσεις της Ινδονησίας τόσο με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο όσο και με την Παγκόσμια Τράπεζα, επειδή πίστευε ότι αποτελούσαν βιτρίνα των συμφερόντων των πολυεθνικών της δύσης. Για την ανατροπή του λοιπόν οι Αμερικάνοι προετοιμάζουν τον στρατηγό Σουχάρτο φέρνοντάς τον σε επαφή με την οικονομική σχολή στο πανεπιστήμιο Μπέρκλεϋ της Καλιφόρνιας. Η ανελέητη τρομοκρατία που εξαπέλυσε ο Σουχάρτο ξεπέρασε και τους χειρότερους εφιάλτες των Ινδονησίων. Υπό της επήρεια αυτού του "κεραυνοβόλου σοκ", το νεοφιλελεύθερο οικονομικό πρόγραμμα μπήκε αμέσως σε εφαρμογή και σε μικρό χρονικό διάστημα η Ινδονησία αναδείχθηκε στο φιλικότερο περιβάλλον ολόκληρου του κόσμου για τις πολυεθνικές. Το συμπέρασμα από τα δυο πειράματα ήταν σαφές. Στην Βραζιλία, η δύναμη του σοκ αξιοποιήθηκε ελάχιστα, αφού χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια για να εκδηλωθεί η βία του καθεστώτος. Στην Ινδονησία, όμως, η εκτός ορίων τρομοκρατία πέτυχε τον στόχο της άμεσα και απόλυτα. Ήταν πλέον σαφές ποια τακτική θα έπρεπε να ακολουθείται στο εξής 10. Η εμπειρία της Ινδονησίας έδειξε τον δρόμο για την Χιλή. Έναν χρόνο μετά την εκλογή του Αλλιέντε, τον Σεπτέμβριο του 1971, συναντήθηκαν στην Βίνια δελ Μαρ οι κορυφαίοι επιχειρηματίες της Χιλής για να καταστρώσουν την στρατηγική τους απέναντι στο νέο καθεστώς. Ο πόλεμος κατά του Αλλιέντε προετοιμαζόταν σε δυο διακριτά πεδία: οι στρατιωτικοί οργάνωναν την φυσική εξόντωση του Αλλιέντε και οι οικονομολόγοι την εξάλειψη των ιδεών του.ο Ορλάντο Λετελιέ, πρέσβυς της Χιλής στην Ουάσιγκτον και προσωπικός φίλος του Αλλιέντε, δεν δίστασε να γράψει ότι το πραξικόπημα ήταν αποτέλεσμα μιας ισότιμης συνεργασίας ανάμεσα στον στρατό και τους οικονομολόγους: "Τα παιδιά του Σικάγου έπεισαν τους στρατηγούς ότι ήταν έτοιμοι να συμπληρώσουν την βαναυσότητα, την οποία ήταν πρόθυμος να επιδείξει ο στρατός, με τα διανοητικά εφόδια που του έλειπαν". Το πραξικόπημα στην Χιλή απετέλεσε την συνισταμένη τριών διαφορετικών σοκ. Χαρακτηριστικά, η Ναόμι Κλάιν γράφει: "Αυτές οι τρεις μορφές σοκ συνέκλιναν πάνω από τα σώματα των λατινοαμερικανών και το πολιτικό σώμα της περιοχής, δημιουργώντας έναν τυφώνα αμοιβαία ενισχυόμενης ισοπέδωσης και ανάπλασης, καταστροφής και δημιουργίας. Το σοκ του πραξικοπήματος προετοίμασε το έδαφος για την οικονομική θεραπεία-σοκ και το σοκ των βασανιστηρίων έσπειρε τον τρόμο σε οποιονδήποτε 10 Αθανασιάδης,

13 διενοείτο να σταθεί εμπόδιο στο οικονομικό σοκ. Από αυτό το σε συνθήκες πραγματικότητας πειραματικό εργαστήριο αναδύθηκαν το πρώτο κράτος της σχολής του Σικάγου και η πρώτη νίκη της στο πλαίσιο της παγκόσμιας αντεπανάστασής της" 11. Ο Πόλεμος των Φόκλαντς ξεκίνησε στις 2 Απριλίου 1982 όταν ο στρατός της Αργεντινής αποβιβάστηκε στα νησιά και τα κατέλαβε. Αντίπαλοι, η Μεγάλη Βρετανία, που κατείχε τα νησιά Φόκλαντς, Νότια Γεωργία και Νότια Σάντουιτς και η Αργεντινή, που τα διεκδικούσε τουλάχιστον από το Η τεράστια πολεμική μηχανή των βρεττανών συνέτριψε την αντίσταση των αργεντινών σε λίγες εβδομάδες και η δημοτικότητα της Θάτσερ σκαρφάλωσε στο 59%. Με τον πόλεμο στα Φώκλαντ, η Θάτσερ είχε δημιουργήσει μια κρίση, έστω κι αν για πολλούς αυτή η κρίση ήταν τεχνητή. Ισχυροποιημένη από αυτή την κρίση, λοιπόν, η βρεττανή πρωθυπουργός θεώρησε ότι είχε φτάσει η κατάλληλη ώρα για την φρηντμανικής εμπνεύσεως «αντεπανάστασή της». "Έπρεπε να πολεμήσουμε τον εξωτερικό εχθρό στα Φώκλαντ και τώρα πρέπει να πολεμήσουμε τον εσωτερικό εχθρό, ο οποίος είναι πολύ πιο δύσκολος αντίπαλος αλλά εξ ίσου επικίνδυνος για την ελευθερία". Μ. Θάτσερ Καταγράφοντας τους εργάτες ως "εσωτερικό εχθρό, λίαν επικίνδυνο", η Θάτσερ εξαπέλυσε όση κρατική βία διέθετε κατά των απεργών. Με την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα σε κατάσταση σοκ πια, η Θάτσερ όρμησε ασυγκράτητη. Υλοποιώντας την παραίνεση Φρήντμαν ("ό,τι έχεις να κάνεις, κάνε το γρήγορα"), μέσα σε έναν χρόνο ξεπούλησε όλα τα φιλέτα της βρεττανικής οικονομίας σε τηλεπικοινωνίες (British Telecom), φυσικό αέριο (British Gas), αεροπορικές εταιρείες (British Airways), αεροδρόμια (British Airport Authority), βιομηχανία μετάλλων (British Steel) κλπ, ενώ ξεφορτώθηκε και όλες τις μετοχές τής "BP", τις οποίες κατείχε το κράτος 12. Σε γενικές γραμμές, τη δεκαετία του 1980 υπό τη καθοδήγηση οικονομολόγων και τεχνοκρατών εκπαιδευμένων στις Η.Π.Α, το Μεξικό προωθούσε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα οικονομικών και πολιτικών μεταρρυθμίσεων.αυτές οι προσανατολισμένες στην αγορά μεταρρυθμύσεις όπως και άλλες παρεμφερούς χαρακτήρα που επιχειρήθηκαν σε άλλες χώρες της 11 Klein, 2010, σ Αλαχούζου,

14 Λατινικής Αμερικής είχαν υποκινηθεί από τις κρίσεις του χρέους που έπληξαν τις λιγότερες αναπτυγμένες χ ωρες στις αρχές της δεκαετίας του Η προσχώρηση της χώρας στη Βορειοαμερικανική Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών, πίστευαν οι μεξικανοί ηγέτες ότι θα σταθεροποιούσε τις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις τους και θα έπειθε τους ξένους επενδυτές 13. Σαν αποτέλεσμα να αναφέρουμε μόνο το γεγονός ότι στο Μεξικό οι μισθοί μειώθηκαν κατά 40% με 50% τον πρώτο χρόνο του NAFTA, όταν το κόστος ζωής αυξήθηκε κατά 80%. Πάνω από μικρομεσαίες επιχειρήσεις χρεοκόπησαν και πάνω από κρατικές επιχειρήσεις ιδιωτικοποιήθηκαν. Όπως είπε ένας μελετητής, "Νεοφιλελευθερισμός σημαίνει νέο-αποίκηση της Λατινικής Αμερικής". 1.2 Η Ευρωπαική Ενωση για τις εργασιακές σχέσεις Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση - Συνθήκη Μάστριχ Το Μάαστριχτ είναι μια μικρή κωμόπολη της Ολλανδίας. Ηταν άγνωστη στο πλατύ κοινό έως το Φεβρουάριο του 1992, τότε που οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ) -που τη συγκροτούσαν 12 ευρωπαϊκά κράτη- συνυπέγραφαν τη Συνθήκη μετεξέλιξής της σε Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ), τη γνωστή πλέον Συνθήκη του Μάαστριχτ. Η Συνθήκη του Μάαστριχ καθιέρωσε τις τέσσερεις γνωστές ελευθερίες (κίνησης κεφαλαίου, εμπορευμάτων, υπηρεσιών και εργαζομένων). Σύμφωνα με το άρθρο 73Β της Συνθήκης του Μάαστριχτ, «απαγορεύεται οποιοσδήποτε περιορισμός των κινήσεων κεφαλαίων» και με το άρθρο 102Α υιοθετείται η «αρχή της οικονομίας της ανοιχτής αγοράς με ελεύθερο ανταγωνισμό». Στους σκοπούς της περιλαμβάνονται επίσης σύμφωνα με τους εμπνευστές της και τα εξής: «Ισόρροπη ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων, σταθερή μη πληθωριστική ανάπτυξη, υψηλός βαθμός απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής». Για την επίτευξη αυτών των στόχων, όπως διακηρύσσεται, διαμορφώνονται ενιαίο θεσμικό πλαίσιο, ενιαίο νόμισμα και Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα. Θεσπίζεται η ευρωπαϊκή ιθαγένεια και προοπτικά προβλέπεται κοινή εξωτερική πολιτική και κοινή άμυνα Gilpin, 2002, σ Επίσημος ιστότοπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

15 Η Συνθήκη του Μάαστριχτ ανάμεσα στα άλλα προέβλεπε τη δημιουργία της Οικονομικής και Νομισματικής Ενωσης (ΟΝΕ), την καθιέρωση ενιαίου νομίσματος για όλα τα κράτη - μέλη της ΕΕ και ως απώτερο στόχο έθετε την πολιτική ενοποίηση στην ΕΕ με μια μορφή Ομοσπονδίας ή Συνομοσπονδίας. Το περιεχόμενο της ΟΝΕ συνίσταται στη διαμόρφωση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Οικονομίας. Πρόκειται, πιο συγκεκριμένα, για το πέρασμα της ΕΟΚ στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Οικονομία, για ένα νέο ποιοτικό στάδιο της εξέλιξής της. Αυτή η ποιοτική αλλαγή έκανε αναγκαία την αναθεώρηση των συνθηκών της ΕΟΚ και τη δημιουργία νέων θεσμών. Η διαμόρφωση της ΟΝΕ πήρε προγραμματικό χαρακτήρα και χωρίστηκε σε τρία στάδια, με ειδικό περιεχόμενο στο καθένα απ' αυτά και εισάγει για πρώτη φορά θεσμικά μέτρα και κυρώσεις για τα κράτη - μέλη που δεν εφαρμόζουν τους κοινοτικούς προσανατολισμούς. 15 Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η διαδικασία διαμόρφωσης της ΟΝΕ χωρίστηκε σε τρία στάδια, προκειμένου να εφαρμοστεί. Το πρώτο στάδιο έπρεπε να ολοκληρωθεί στο τέλος του Στο χρονικό αυτό διάστημα, αίρονταν οι περιορισμοί στην κίνηση των κεφαλαίων ανάμεσα στα κράτη - μέλη και εντασσόταν το νόμισμα κάθε κράτους - μέλους στο Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα (ΕΝΣ). Επίσης, στη διάρκεια του πρώτου σταδίου, προβλεπόταν η εφαρμογή πολιτικής σε κάθε κράτος - μέλος, που θα οδηγούσε στη «σύγκλιση των οικονομιών» και τέθηκαν ενιαία κριτήρια ως προς αυτό για όλα τα κράτη - μέλη, σχετικά με τον πληθωρισμό, τα δημόσια ελλείμματα, το δημόσιο χρέος, τα επιτόκια. Καθορίστηκε, δε, διαδικασία ελέγχου αυτής της πορείας από τα Συμβούλια Κορυφής και το ΕΚΟΦΙΝ 16. Στο δεύτερο στάδιο θα δημιουργούνταν το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ινστιτούτο (ΕΝΙ), με σκοπό το συντονισμό της νομισματικής πολιτικής και την προώθηση των προϋποθέσεων για το κοινό νόμισμα. Μέχρι το τέλος του 1996, που θα διαρκούσε το δεύτερο στάδιο της ΟΝΕ, θα έπρεπε να είχαν επεξεργαστεί το πλαίσιο ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Σ' αυτό το στάδιο, άρχιζαν να εφαρμόζονται οι διατάξεις για την ελεύθερη διακίνηση των κεφαλαίων, η απαγόρευση του δανεισμού του Δημοσίου και άρχιζε η ανεξαρτητοποίηση των κεντρικών τραπεζών από τις εθνικές νομοθεσίες. Στο τρίτο στάδιο, οι οικονομίες των κρατών - μελών θα ελέγχονταν από τα όργανα της Κοινότητας ως προς το βαθμό «σύγκλισης» των οικονομιών, δηλαδή την εκπλήρωση των 15 Ριζοσπάστις, 27 Μάη Το θεμέλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 16 ΕΚΟΦΙΝ: Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών. Το Συμβούλιο απαρτίζεται από έναν αντιπρόσωπο κάθε κράτους μέλους σε υπουργικό επίπεδο, εξουσιοδοτημένο να δεσμεύει την κυβέρνηση του κράτους μέλους που αντιπροσωπεύει (άρθρο 16 ΣΕΕ). 14

16 τεσσάρων κριτηρίων, το ΕΝΙ θα μετατρεπόταν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Η ΕΚΤ, όταν ιδρυόταν, μαζί με όλες τις κεντρικές τράπεζες των κρατών - μελών θα αποτελούσαν το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ). Η ΕΚΤ θα εκδίδει αποφάσεις και κανονισμούς, που θα έχουν υποχρεωτική ισχύ για κάθε κράτος - μέλος. Σ' αυτό το στάδιο τα εθνικά νομίσματα θα καταργούνταν και θα υιοθετούνταν το κοινό ευρωνόμισμα. Βασικό συστατικό στοιχείο της Συνθήκης του Μάαστριχτ είναι το «πρόγραμμα σύγκλισης», σύμφωνα με το οποίο όλα τα κράτη - μέλη οφείλουν, κατά την άσκηση της οικονομικής πολιτικής, να συγκλίνουν προς κάποιους συγκεκριμένους οικονομικούς δείκτες, που ονομάστηκαν «κριτήρια του Μάαστριχτ». Το «πρόγραμμα σύγκλισης» όριζε μέχρι το 1996, όλα τα κράτη: Να περιορίσουν το ρυθμό πληθωρισμού στο 4-5%. Να μειώσουν τα ελλείμματα του Δημοσίου, ως ποσοστό του ΑΕΠ, στο 3%. Να περιορίσουν το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στο 60%. Να συμπιέσουν τα επιτόκια των δανείων, ώστε να μην υπερβαίνουν τις 2 ποσοστιαίες μονάδες, σε σχέση με τα χαμηλότερα επιτόκια των χωρών - μελών της ΕΟΚ. Από τα επίσημα στοιχεία για την εξέλιξη βασικών δεικτών-μεγεθών της ελληνικής οικονομίας -που παραθέτουμε στη συνέχεια- προκύπτει με σαφήνεια, πως αν σε κάτι αποδείχτηκαν αποτελεσματικά τα προγράμματα "σύγκλισης", αυτό ήταν: α) η συσσώρευση του πλούτου σε λιγότερα χέρια μεγαλοεπιχειρηματιών. β) η παραπέρα υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων και η εξάπλωση της φτώχειας σε ευρύτερα στρώματα του ελληνικού λαού. γ) η απόκλιση -και όχι η σύγκλιση- της ελληνικής οικονομίας από τις οικονομίες των περισσότερο ανεπτυγμένων χωρών - μελών της Κοινότητας, με βάση τους δείκτες για το δημόσιο χρέος, τα ελλείμματα, την ανεργία κλπ. Ενδεικτικά θα επισημάνουμε ότι, συνέπεια της πολιτικής λιτότητας ήταν: Να τιναχτούν στα ύψη τα επίσημα καθαρά κέρδη της ελληνικής βιομηχανίας. Μόνο στην περίοδο (σύμφωνα με το ΣΕΒ) αυξήθηκαν κατά 1.476% ή φορές. 15

17 Να μειωθεί ο όγκος των ιδιωτικών επενδύσεων στη μεταποίηση, το 1994 συγκριτικά με το 1991, κατά 7,8%. Και αντίστοιχα ο αριθμός τον απασχολούμενων κατα 4,2% επι του συνόλου τον εργαζομένων 17. Με την εισοδηματική πολιτική λιτότητας, που μείωσε δραματικά την αγοραστική δύναμη των μισθών και συντάξεων, συνεχίστηκε η υποβάθμιση του παραγωγικού της δυναμικού. Την περίοδο , η αύξηση του κατώτατου μισθού ήταν μόλις 1%. Η δε ουσιαστική αύξηση του μισθού ενός ανειδίκευτου εργάτη ήταν 15 ευρώ. Να παραμείνει στάσιμη η βιομηχανική παραγωγή και να μειωθεί ο πραγματικός τζίρος στην αγορά. Η εξέλιξη αυτή, είχε σαν συνέπεια να διαμορφωθούν σε ύψος-ρεκόρ τα "φέσια" στην αγορά, να συνεχιστούν τα λουκέτα, όχι μόνο στις μικρομεσαίες, αλλά και μεγάλες παραδοσιακές βιομηχανικές επιχειρήσεις και φυσικά ο αριθμός των ανέργων στην Ελλάδα να ξεπεράσει τις , ανεβάζοντας έτσι το επίσημο ποσοστό ανεργίας στο 10-11%, όσο περίπου είναι και στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Να επιδεινωθούν δραματικά τα ελλείμματα του ισοζυγίου, αφού για το 1996 οι αρμόδιοι εκτιμούν ότι το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, θα κλείσει πάνω από 4,5 δισ. δολάρια Λευκή Βίβλος για τις εργασιακές σχέσεις Η Λευκή Βίβλος συζητήθηκε και εγκρίθηκε στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών στις 10 και 11 Δεκέμβρη 1993 από τους εκπρόσωπους των 12 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βασικούς άξονες το τρίπτυχο Ανάπτυξη - Ανταγωνιστικότητα Απασχόληση. Παραθέτουμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα που αφορούν όσα όριζε γύρω από το ζήτημα των εργασιακών σχέσεων 18 : «Η καθιέρωση μεγαλύτερης ευελιξίας πρέπει να γίνει σε θέματα οργάνωσης της εργασίας, π.χ. καταργώντας τα εμπόδια που καθιστούν δυσχερέστερη ή πιο δαπανηρή την απασχόληση με μειωμένο ωράριο ή τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου [...] Οσον αφορά την κατανομή του χρόνου εργασίας, έχουν γίνει προτάσεις για υπολογισμό των ωρών εργασίας σε ετήσια βάση ή για θέματα μείωσης των ωρών εργασίας σε περιόδους ύφεσης». Η κατάργηση του θεσμοθετημένου σταθερού 17 Ελληνική Στατιστική Αρχή, Επίσημος ιστότοπος της Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

18 ημερήσιου εργάσιμου χρόνου (8ωρο - 7ωρο), σε συνδυασμό με τη θέση γύρω από τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας μπορεί να αποβεί σε όφελος της ανταγωνιστικότητας και της διατήρησης ή δημιουργίας θέσεων εργασίας (Μέρος ΑΙ). Και συνεχίζει: «Τα άτομα, τα οποία έχουν ήδη εργασία πρέπει να πειστούν ότι η αλληλεγγύη που θα δείξουν με την αποδοχή ορισμένων θυσιών θα καταλήξει στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης για εκείνους, οι οποίοι είναι σήμερα άνεργοι» (θέση 1.6). «Υπάρχει ανάγκη για μεγάλες μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας, μέσω της καθιέρωσης μεγαλύτερης ευελιξίας στην οργάνωση της εργασίας και την κατανομή του χρόνου εργασίας...» (θέση 8.2). «Οσον αφορά την κατανομή του χρόνου εργασίας, έχουν γίνει προτάσεις για υπολογισμό των ωρών εργασίας σε ετήσια βάση ή για θέματα μείωσης των ωρών εργασίας σε περιόδους ύφεσης» (θέση 8.2). «Μειώνοντας το κανονικό ωράριο, αυξάνεται ο αριθμός των θέσεων εργασίας με μερική απασχόληση» (θέση 8.3) 19. Στο ίδιο κεφάλαιο προβλέπεται και κυκλική εναλλαγή σε θέσεις απασχόλησης ή επί λέξει «θέσπιση μέτρων παροχής κινήτρων για την κάλυψη των νέων ευκαιριών για απασχόληση από εγγεγραμμένους ανέργους, μέσω π.χ. συστημάτων κυκλικής εναλλαγής σε θέσεις απασχόλησης» (θέση 8.8). Στον όρο επίσης «ευελιξία της αγοράς της εργασίας» περιλαμβάνεται και η δυνατότητα ομαδικών απολύσεων. Σχετικά μ' αυτό σημειώνεται: «Σε πολλές χώρες του Νότου η νομοθεσία που διέπει τους όρους απόλυσης των εργαζομένων με συμβάσεις απεριόριστου χρόνου διαρκείας πρέπει να χαλαρώσει» (Μέρος ΑΙ). Και συνεχίζει: «Τα συστήματα αποζημίωσης της ανεργίας θα πρέπει να προσαρμοστούν και να βρεθούν νέες μέθοδοι, που θα επιτρέπουν την επαναδιάθεση ενός μέρους των πιστώσεων αυτών στις ενέργειες κατάρτισης. Ειδικότερα για τους μακροχρόνια άνεργους και τους νέους που προσεγγίζουν την αγορά εργασίας χωρίς ειδικότητα» (θέση 7.4). Στη «Λευκή Βίβλο» επίσης, υπογραμμίζεται σχετικά, ότι: «Για να διευκολύνεται η απασχόληση των νέων, προτείνεται να καθιερωθεί μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τον ελάχιστο μισθό, τις μειωμένες κοινωνικές εισφορές ή άλλους όρους της σύμβασης, π.χ. μέσω της θέσπισης ευέλικτων συστημάτων μαθητείας, κατάρτισης ή πρακτικής άσκησης» (θέση 8.2). Και επίσης πολύ πιο καθαρά επισημαίνεται ότι: «Μείωση του σχετικού κόστους εργασίας σε σχέση με τους άλλους συντελεστές της παραγωγής..., με μείωση π.χ. των εισφορών των εργοδοτών για την κοινωνική ασφάλιση και αύξηση των φορολογικών εσόδων με άλλα μέσα...» (θέση 8.8). Το πάγωμα και η μείωση των μισθών είναι μια από τις βασικές οδηγίες της «Λευκής Βίβλου» προς τις εθνικές 19 Ριζοσπάστης, 27 Μάη 2012, Η «Λευκή Βίβλος» και τα τωρινά αντεργατικά μέτρα. 17

19 κυβερνήσεις. Αναφέρεται συγκεκριμένα: «Οι κατά κεφαλήν ονομαστικοί μισθοί δε θα πρέπει να αυξάνονται κατά ποσοστό υψηλότερο του 2-3% ετησίως» (θέση 1.5). Αυτό πρέπει να γίνεται «...σύμφωνα με τη βασική αρχή: παραγωγικότητα μείον μια ποσοστιαία μονάδα» (θέση 1.5) και «τον περιορισμό των μισθολογικών αυξήσεων κάτω από την αύξηση της παραγωγικότητας» (θέση 8.8). Βεβαίως, σε συνθήκες κρίσης επιβάλλεται, σύμφωνα με τη «Λευκή Βίβλο», η δραστική μείωση των μισθών, αφού μειώνεται δραστικά η παραγωγή, δηλαδή η αποδοτικότητα των επιχειρήσεων Συνθήκη του Άμστερνταμ H Συνθήκη του Άμστερνταμ 20 τροποποιεί και συμπληρώνει την προηγούμενη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Οι τροποποιήσεις, λοιπόν, που έγιναν στο Άμστερνταμ αφορούν κυρίως στα σχέδια για την "πολιτική Ένωση", δηλαδή με ποιό περιεχόμενο και με ποιούς τρόπους θα μπορέσουν τα κράτη - μέλη να έχουν κοινή πολιτική σε μια σειρά τομέων εκτός της οικονομίας, όπως η εξωτερική πολιτική, η άμυνα, η ασφάλεια και η δικαιοσύνη 21.Με το Άμστερνταμ θεσμοθετείται η ΕΣΑ και τα κράτη-μέλη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να καταθέτουν σε ετήσια βάση εθνικό σχέδιο δράσης για την απασχόληση. Συγκεκριμένα προβλεπει:το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξετάζει κατ' έτος την κατάσταση της απασχόλησης στην Κοινότητα και εκδίδει σχετικά συμπεράσματα, βάσει κοινής ετήσιας έκθεσης του Συμβουλίου και της Επιτροπής. Βάσει των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία μετά από πρόταση της Επιτροπής και διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και την επιτροπή απασχόλησης που αναφέρεται στο άρθρο 109 Σ, χαράζει κατ' έτος κατευθυντήριες γραμμές, τις οποίες τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη στις πολιτικές τους για την απασχόληση. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές συνάδουν προς τους γενικούς προσανατολισμούς που διαμορφώνονται δυνάμει του άρθρου 103, παράγραφος Υπεγράφη στις 2 Οκτωβρίου 1997 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου Ριζοσπάστης, 12 Ιαν

20 Κάθε κράτος-μέλος υποβάλλει στο Συμβούλιο και την Επιτροπή ετήσια έκθεση για τα κυριότερα μέτρα που λαμβάνει κατ' εφαρμογή της πολιτικής του για την απασχόληση υπό το πρίσμα των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση που αναφέρονται στην παράγραφο 2. Κάθε χρόνο, το Συμβούλιο, βάσει των εκθέσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 3 και αφού λάβει τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης, εξετάζει την εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών, υπό το πρίσμα των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία, μετά από σύσταση της Επιτροπής, δύναται, εάν το κρίνει σκόπιμο, υπό το πρίσμα της εξέτασης αυτής, να απευθύνει συστάσεις προς τα κράτη μέλη. Βάσει των πορισμάτων αυτής της εξέτασης, το Συμβούλιο και η Επιτροπή υποβάλλουν, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κοινή ετήσια έκθεση σχετικά με την κατάσταση της απασχόλησης στην Κοινότητα και την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση Συνθήκη Λισσαβόνας Στις υπεγράφη στη Λισσαβόνα το σχέδιο της συνθήκης για την τροποποίηση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας γνωστή και ως «η Μεταρρυθμιστική Συνθήκη». Πρόκειται ουσιαστικά για την Συνταγματική Συνθήκη, που σχεδιάστηκε για ν' αντικαταστήσει το σχέδιο για το Ευρωσύνταγμα, το οποίο απορρίφθηκε το 2005 σε δημοψηφίσματα στην Ολλανδία και τη Γαλλία 23. Σε επίπεδο ουσιαστικών θεσμικών και πολιτικών ρυθμίσεων, η νέα Συνθήκη διασώζει και ενσωματώνει το 90% περίπου των καινοτομιών του Ευρωπαϊκού συντάγματος EUROPE 2020 Το 2010 η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε μια δεκαετή αναπτυξιακή στρατηγική, τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», προκειμένου να ξεπεραστεί η κρίση. Για να το καταφέρει, έχει θέσει πέντε βασικούς στόχους που πρέπει να επιτύχει έως το Οι στόχοι αυτοί αφορούν την απασχόληση, την εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία, την κοινωνική ένταξη και τη 22 Επίσημος ιστότοπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Καθημερινή, 15 Δεκ Ιωακειμίδης, 2010, σ

21 μείωση της φτώχειας, το κλίμα και την ενέργεια. Ένας από τους βασικούς στόχους που έχει θέσει η στρατηγική «Ευρώπη 2020» είναι να απασχολείται το 75 % του ενεργού πληθυσμού (20-64 ετών) έως τα τέλη της δεκαετίας. Για να πετύχει αυτό τον στόχο, η ΕΕ έχει αναλάβει μια σειρά πρωτοβουλιών στους ακόλουθους τομείς: ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και των οικογενειών τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καταπολέμηση των διακρίσεων, βελτίωση των συνθηκών εργασίας, υγεία και ασφάλεια στον χώρο εργασίας, και πλήρη ενημέρωση και διαβούλευση των εργαζομένων. Στα πλαίσια της εφαρμογής των παραπάνω, δημιουργήθηκε ένα σημαντικό εργαλείο πολιτικής. Πρόκειται για τη διαδικασία «ευρωπαϊκό εξάμηνο», η οποία ξεκινά τον Ιανουάριο και λήγει τον Ιούλιο κάθε έτους. Κατά το διάστημα αυτό, αναλύονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι οικονομικές πολιτικές των κρατών-μελών και εκδίδονται ευρωπαϊκές συστάσεις για κάθε κράτος-μέλος, προτού οι κυβερνήσεις καταρτίσουν τον εθνικό τους προϋπολογισμό και τον θέσουν προς ψήφιση στην εθνική Βουλή. Η ΕΕ θεσπίζει νομοθεσία που ορίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα κράτη μέλη ενσωματώνουν στη συνέχεια την ευρωπαϊκή νομοθεσία στο εθνικό τους δίκαιο («μεταφορά») και την εφαρμόζουν, εξασφαλίζοντας έτσι ένα εναρμονισμένο επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων σε όλη την ΕΕ. Οι εθνικές αρχές, περιλαμβανομένων των εθνικών δικαστηρίων, είναι αρμόδιες για την εφαρμογή των εθνικών κανόνων μεταφοράς της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει τη μεταφορά του ευρωπαϊκού δικαίου και μεριμνά για την ορθή εφαρμογή του. Με βάση την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας που κατοχυρώνει η Συνθήκη, οι πολίτες έχουν δικαίωμα: να αναζητούν εργασία σε άλλη χώρα της ΕΕ να εργάζονται σε άλλο κράτος μέλος χωρίς να χρειάζονται άδεια εργασίας να διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος ενόσω αναζητούν εργασία να διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος ακόμη και αφού τελειώσει η απασχόλησή τους εκεί να έχουν την ίδια μεταχείριση με τους υπηκόους του άλλου κράτους μέλους όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόληση, τις συνθήκες εργασίας, καθώς και όλα τα κοινωνικά και φορολογικά πλεονεκτήματα 25. Ανάμεσα στα άλλα, θεωρήσαμε σκόπιμο να αναφερθούμε και σε ένα σχέδιο δράσης δεκατριών σημείων που συμβάλλει στην επίσπευση των μεταρρυθμίσεων για μεγαλύτερη 25 Επίσημος ιστότοπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

22 ευελιξία και ασφάλεια στην αγορά εργασίας τη λεγόμενη «ευελισφάλεια». Στόχος είναι να εξισορροπηθούν, αφενός, η ανάγκη των εργοδοτών για ένα ευέλικτο εργατικό δυναμικό και αφετέρου, η ανάγκη των εργαζομένων για ασφάλεια και εμπιστοσύνη ότι δεν θα βιώνουν παρατεταμένες περιόδους ανεργίας. Το σχέδιο δράσης επιθυμεί να συμβάλλει στον εφοδιασμό των ατόμων με κατάλληλες δεξιότητες, ανάλογα με τις απαιτήσεις της σημερινής και της μελλοντικής αγοράς εργασίας. Επίσης, διατείνεται ότι ενδιαφέρεται για μια καλύτερη ποιότητα των θέσεων εργασίας και διαμόρφωση συνθηκών που προάγουν τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Καθιστά ευκολότερη την αλλαγή εργασίας με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η διά βίου μάθηση 26. Αυτή η δέσμη μέτρων και προτάσεων, που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2012, δείχνει στα κράτη μέλη πώς μπορούν να ενθαρρύνουν τις προσλήψεις μειώνοντας τους φόρους επί της εργασίας ή αυξάνοντας τη στήριξη των νέων επιχειρήσεων. Εντοπίζει, τέλος, τους τομείς με τις καλύτερες προοπτικές για δημιουργία απασχόλησης στο μέλλον: τις υπηρεσίες υγείας, τον τομέα της πληροφορικής, της επικοινωνίας, και την πράσινη οικονομία. Η Ένωση έχοντας υιοθετήσει την ευελιξία από τις αρχές της δεκαετίας του 90, ως βασικό εργαλείο για την πολιτική της για την ανταγωνιστικότητα και την ανεργία και στο πλαίσιο της αναζήτησης μείωσης του εργατικού κόστους, διαπιστώνει τα κοινωνικά αδιέξοδα που επιφέρει σε ένα σημαντικό μέρος του κοινωνικού σώματος η μέχρι τώρα ανάπτυξή της και, παράλληλα με τα περιορισμένα οικονομικά αποτελέσματα αυτής της πολιτικής, επιχειρεί να συνδυάσει την ευελιξία με την δημιουργία όρων ασφάλειας του εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, η κατ ουσίαν ισορροπία ανάμεσα σε αυτούς τους δύο πόλους φαίνεται εξαιρετικά δύσκολη στην πράξη, αν όχι αδύνατη. Πόσο μάλλον όταν από τις διαφαινόμενες προθέσεις η ευελιξία συνιστά προτεραιότητα (αποτελεί άλλωστε και το πρώτο συνθετικό του όρου flexicurity) η δε ασφάλεια μάλλον αποτελεί το ζητούμενο ή, για ορισμένους, το εύπεπτο υλικό προκειμένου να ενισχυθεί η ευελιξία και να συγκεντρώσει με το μέρος της τις μέγιστες δυνατές συναινέσεις. Και τούτο διότι η έννοια της flexicurity διακατέχεται από μια σοβαρή αντίφαση όταν μάλιστα αναφέρεται στο ειδικό πεδίο των εργασιακών σχέσεων και του εργατικού δικαίου. Όταν λοιπόν, η αύξηση της ευελιξίας της εργασίας αποτελεί βασικό μέσο για την μείωση του «κόστους εργασίας» για τις επιχειρήσεις, από την άλλη πλευρά η διαμόρφωση όρων ασφάλειας των ευέλικτα 26 Ρυλμόν, (Επιμ.), 1994, σ

23 απασχολούμενων συνεπάγεται την παράλληλη αύξηση του εργασιακού κόστους, εφ όσον η ασφάλεια μεταφράζεται με την ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων και συνεπώς κοστίζει 27. Εικ.2 Τέλος, αξίζει να αναφερθεί μια λευκή βίβλο που εξέδωσε το 2012 για τις συντάξεις η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πραγματεύεται όλες τις διαφορετικές πτυχές αυτού του εξαιρετικά περίπλοκου θέματος και προτείνει τρόπους για τη διατήρηση επαρκών, βιώσιμων και σταθερών συντάξεων σε μια κοινωνία που γερνάει, ενώ παράλληλα βιώνει μια οικονομική κρίση. Οι ετήσιες έρευνες ανάπτυξης (ΕΕΑ) της Επιτροπής το 2011 και το 2012 επεσήμαναν τις βασικές κατευθύνσεις για μεταρρυθμίσεις στον τομέα των συντάξεων, οι οποίες συμβάλλουν σε φιλική προς την ανάπτυξη δημοσιονομική εξυγίανση και υποστηρίζουν ότι θα εξασφαλίζουν την παροχή επαρκών και βιώσιμων συντάξεων. Για την επίτευξη των εν λόγω στόχων, οι ΕΕΑ υπογράμμιζαν τη σημασία να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ των ετών εργασίας και των ετών σε συνταξιοδότηση και να δοθεί προώθηση στην επικουρική συνταξιοδοτική αποταμίευση. Ειδικότερα, η Επιτροπή συνέστησε: τη σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής τον περιορισμό της πρόσβασης σε συστήματα πρόωρης συνταξιοδότησης και άλλες οδούς πρόωρης εξόδου από την εργασία την υποστήριξη της εργασίας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα με τη βελτιωμένη πρόσβαση στη διά βίου μάθηση, την προσαρμογή των θέσεων εργασίας σε πιο ετερογενές εργατικό δυναμικό, τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης για τους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας και την υποστήριξη της ενεργού και υγιούς γήρανσης 27 Κουζής, Επιθεώρηση Εργασίακων Σχέσεων, 2007, σ

24 την εξίσωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών, και την υποστήριξη της ανάπτυξης επικουρικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης ώστε να ενισχυθούν τα εισοδήματα συνταξιοδότησης Οικονομικές κρίσεις Η έννοια του όρου οικονομική κρίση- κρίση υπερπαραγωγής Αρχίζοντας από το 19 ο αιώνα, η καπιταλιστική οικονομία συγκλονίζεται περιοδικά από οικονομικές κρίσεις. Σύμφωνα με τις μαρξιστικές οικονομικές αναλύσεις, οι οικονομικές κρίσεις ή κρίσεις υπερπαραγωγής αποτελούν χαρακτηριστικό γνώρισμα μόνο του καπιταλιστικού συστήματος. Πρέπει να έχουμε υπόψιν μας ότι η υπερπαραγωγή είναι σχετική και όχι απόλυτη. Οι άνθρωποι θέλουν εύμπορεύματα για να τα καταναλώσουν, δεν μπορούν όμως να τα αγοράσουν. Σ αυτή τη περίπτωση, έχουμε υπερπαραγωγή μόνο σε σχέση με την αγοραστική ικανότητα, μόνο σε σχέση με τη ζήτηση που είναι ικανή να πληρώσει για τα προσφερόμενα εμπορεύματα 29. Σύμφωνα με τον Μαρξ, οι κρίσεις χαρακτηρίζονται από μια «πληθώρα κεφαλαίου», δηλαδή μια υπερπαραγωγή κεφαλαίου. «Υπερπαραγωγή κεφαλαίου σημαίνει υπερπαραγωγή μέσων παραγωγής που μπορούν να λειτουργήσουν σαν κεφάλαιο». Η λειτουργία του κεφαλαίου προϋποθέτει την εξασφάλιση ενός ποσοστού κέρδους το οποίο ανταποκρίνεται σε ό,τι «απαιτεί η υγιής, ομαλή ανάπτυξη του κεφαλαιοκρατικού προτσές παραγωγής» 30. Αυτό το ποσοστό κέρδους είναι «το συνηθισμένο ποσοστό κέρδους». «Το συνηθισμένο ποσοστό του κέρδους δεν πρέπει να θεωρούμε σαν ένα νούμερο συγκεκριμένο, ούτε μεγαλύτερο ούτε μικρότερο. Από τη στιγμή που το ποσοστό του κέρδους πέφτει κάτω από το συνηθισμένο του επίπεδο, αρχίζει από την πλευρά των κεφαλαιοκρατών ο περιορισμός των επιχειρήσεων». Επομένως, το πρόβλημα της «πραγματοποίησης» της υπεραξίας υποκατανάλωσης είναι μια συνέπεια του προβλήματος της κερδοφορίας. Ο περιορισμός των επιχειρήσεων, όταν το ποσοστό του κέρδους πέσει κάτω από το συνηθισμένο του επίπεδο, εμφανίζεται με τη μορφή των απούλητων εμπορευμάτων, δηλαδή ως μείωση της καταναλωτικής ικανότητας Επίσημος ιστότοπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ινστιτούτο οικονομικών επιστημών ΕΣΣΔ, 1971, σ Μαρξ, 1982, σ Μηλιός κ.α.,

25 Οικονομική κρίση, λοιπόν, είναι η βασική φάση του βιομηχανικού-οικονομικού καπιταλιστικού κύκλου, στα πλαίσια της οποίας περιοδικά εκδηλώνονται με τον πλέον μαζικό, ορμητικό και καταστροφικό τρόπο, οι αγεφύρωτες ανταγωνιστικές αντιθέσεις της καπιταλιστικής αναπαραγωγής. Κύρια αιτία, δηλαδή, της εμφάνισης των οικονομικών κρίσεων είναι η βασική αντίθεση του καπιταλισμού, δηλαδή, η αντίθεση ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής και τον ατομικό τρόπο ιδιοποίησης των αποτελεσμάτων της, που έχει ως αποτέλεσμα τα όρια και τα μεγέθη της παραγωγής να μην καθορίζονται από τις ανάγκες των μελών της κοινωνίας, αλλά να υπαγορεύονται από το κατά πόσον εξασφαλίζουν (μέσω της ατομικής ιδιοποίησης) ολοένα και μεγαλύτερο κέρδος, με φυσικό αποτέλεσμα η καπιταλιστική παραγωγή να εξελίσσεται με έναν ιδιαίτερα άναρχο τρόπο, δημιουργώντας και διευρύνοντας συνεχώς, όλο και μεγαλύτερες δυσαναλογίες ανάμεσα σε τομείς και κλάδους της κοινωνικής - παραγωγικής δραστηριότητας. Στην κρίση, λοιπόν, υπάρχει συσσωρευμένο κεφάλαιο, το οποίο δεν μπορούν να επενδύσουν, σε συνδυασμό με αναξιοποίητο βιομηχανικό κεφάλαιο, δηλαδή δυσκολία συνέχειας της διευρυμένης αναπαραγωγής, με δεδομένο ότι δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί η υπερπαραγωγή εμπορευμάτων, δηλαδή η πούλησή τους. Επομένως, ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής δεν μπορεί να ξεφύγει από την κρίση. Σύμφωνα με νεότερους οικονομολόγους, η οικονομική κρίση είναι τo φαινόμενο κατά το οποίο μια οικονομία χαρακτηρίζεται από μια διαρκή και αισθητή μείωση της οικονομικής της δραστηριότητας. Όταν λέμε οικονομική δραστηριότητα αναφερόμαστε σε όλα τα μακροοικονομικά μεγέθη της οικονομίας, όπως η απασχόληση, το εθνικό προϊόν, οι τιμές, οι επενδύσεις και άλλα. Ο βασικότερος δείκτης οικονομικής δραστηριότητας είναι οι επενδύσεις, οι οποίες, όταν αυξομειώνονται, συμπαρασύρουν μαζί τους και όλα τα υπόλοιπα οικονομικά μεγέθη 32. Οι οικονομικές διακυμάνσεις ορίζονται ως οι διαδοχικές αυξομειώσεις της οικονομικής δραστηριότητας μέσα σε μια οικονομία. Λέγονται αλλιώς και κυκλικές διακυμάνσεις ή οικονομικοί κύκλοι. Οι Άγγλοι αποδίδουν το φαινόμενο με τον όρο «business cycles», ακριβώς για να τονίσουν την ιδιαίτερη βαρύτητα των επενδύσεων στην εξέλιξη του οικονομικού κύκλου. Από πολύχρονες στατιστικές παρατηρήσεις διαπιστώθηκε ότι οι οικονομικοί κύκλοι διαρκούν περίπου από 7 έως 11 χρόνια 33. Η οικονομική κρίση, λοιπόν, 32 Κουφάρης, Επίσημος ιστότοπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

26 αποτελεί τη μία από τις δύο φάσεις των οικονομικών διακυμάνσεων και συγκεκριμένα τη φάση της καθόδου, όταν δηλαδή η οικονομική δραστηριότητα βρίσκεται σε μια συνεχή συρρίκνωση. Μια σύντομη ιστορική αναδρομή θα έκανε φανερή τη περιοδικότητα και τη συχνότητα των οικονομικών κρίσεων στο δυτικό τουλάχιστο κόσμο. Γι αυτό θα αναφερθούμε σε ενδεικτικά μόνο παραδείγματα. H πρώτη οικονομική κρίση, το 1825, εμφανίστηκε μόνο την Αγγλία, όπου ο καπιταλισμός αναπτύχθηκε νωρίτερα από τις άλλες χώρες. Η δεύτερη κρίση το 1836 ξέσπασε στην Αγγλία, αλλά επεκτάθηκε και στις Η.Π.Α. Η τρίτη κρίση, το 1847, αφορούσε πλέον τις Η.Π.Α, την Αγγλία, τη Γαλία και τη Γερμανία. Η κρίση του 1857 ήταν η πρώτη παγκόσμια οικονομική κρίση, ύστερα από την οποία ακολούθησαν εκείνες του 1866,τιυ 1873, του 1882, του 1890, του 1900 και του Μετά τον Α παγκόσμιο πόλεμο ο καπιταλιστικός κόσμος υποβλήθηκε ξανά στις καταστρεπτικές δράσεις των κρίσεων, δοκίμασε τις κρίσεις του , του και το Μετά τον Β παγκόσμιο πόλεμο, έχουμε την πετρελαϊκή κρίση του 1973, ενώ η Ιαπωνική φούσκα που δημιουργήθηκε στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων των επιχειρήσεων διήρκησε από το 1986 έως και το Ας αναφέρουμε τέλος και τη φούσκα των «dot com», δηλαδή των εταιρειών τελευταίας τεχνολογίας και διαδικτύου που αναπτύχθηκε από κερδοσκοπικές κινήσεις κατά την περίοδο από το 1995 έως το Εικ.3 Εικόνα ανέργων στις Η.Π.Α κατά τη διάρκεια του κραχ του O Οικονομικός κύκλος Η παραγωγή αναπτύσσεται κυκλικά. Σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα η διαδικασία της αναπαραγωγής διακόπτεται απο την κρίση. Η περίοδος που μεσολαβεί από τη μιά κρίση 25

27 μέχρι την άλλη ονομάζεται οικονομικός κύκλος. Ο κύκλος αποτελείται απο τέσσερις φάσεις, που ακολουθούν η μία μετά την άλλη. Οι φάσεις αυτές είναι η κρίση, η στασιμότητα-ύφεση, η αναζωογόνηση και η άνοδος. Η κρίση θεωρείται η κύρια φάση του κύκλου, ενώ τα πρώτα συμπτώματα της κρίσης παρουσιάζονται στη σφαίρα της ανταλλαγής. Η πώληση δηλαδή των εμπορευμάτων γίνεται δύσκολη και η δυσκολία αυτή σε ένα κλάδο διαταράσσει βαθμιαία όλη την πορεία της κοινωνικής αναπαραγωγής. Ο επιχειρηματίας,με λίγα λόγια, που δεν πούλησε εμπορεύματα δεν μπορεί να συνεχίσει την παραγωγή έτσι τρέχει στην τράπεζα για να πάρει δάνειο. Η ζήτηση χρημάτων μεγαλώνει, οι τράπεζες, δεν έχουν αρκετή ποσότητα δικών τους κεφαλαίων και χρεοκοπούν. Αρχίζει ο πανικός στο χρηματιστήριο. Οι επιχειρήσεις κλείνουν η μία ματα την άλλη, οι εργάτες μένουν άνεργοι και αυτό μειώνει ακόμα περισσότερο την ζήτηση των ειδών κατανάλωσης. Η πτώση της παραγωγής συνεχίζεται μέχρι τη στιγμή που αποκατασταίνεται η αντιστοιχία ανάμεσα στην παραγωγή και στην απορροφητική ικανότητα της αγοράς 34. Ύστερα από την κρίση έρχεται η περίοδος της στασιμότητας, της ύφεσης. Η παραγωγή δεν μειώνεται, αλλά ούτε αυξάνεται. Ο αριθμός των χρεωκοπημένων επιχειρήσεων και τραπεζών ελαττώνεται. Τα αποθέματα των εμπορευμάτων βαθμιαία απορροφώνται και ένα μέρος από αυτά καταστέφεται για να συγκράτησουν την πτώση των τιμών. Οι επιχειρηματίες που έχουν χρηματικά κεφάλαια, οταν πειστούν πως η κρίση τελείωσε, αρχίζουν να αναζητούν τρόπους τοποθέτησης των κεφαλαιών τους. Η προσφορά του χρήματος μεγαλώνει. Έτσι, συντελείται το πέρασμα στην επόμενη φάση, την αναζωογόνηση. Σ αυτήν την φάση του κύκλου η παραγωγή αυξάνεται γρήγορα οικοδομούνται νέα εργοστάσια, μεγαλώνει η εισροή εμπορευμάτων στην αγορά. Η μανία για κέρδος κυριεύει τους καπιταλιστές, επιδιώκουν να βγάλουν και να πουλήσουν όσο το δυνατό περισσότερα εμπορεύματα. Οι πιστώσεις, οι εμπορικές παραγγελίες, η κερδοσκοπία κρύβουν για ένα διάστημα τον κίνδυνο. Αυτό βέβαια μέχρι η απορροφητική ικανότητα της αγοράς να ξεπεραστεί σημαντικά απο τις διαστάσεις της παραγωγής όπου ξεσπάει νέα κρίση 35. Έτσι, οι κρίσεις αποτελούν απαραίτητο στοιχείο της καπιταλιστικής αναπαραγωγής. Αποκαθιστούν περιοδικά και με βίαιο τρόπο τις αναλογίες της κοινωνικής παραγωγής, οδηγούν στην ανανέωση του πάγιου κεφαλαίου και δημιουργούν τη δυνατότητα μιας νέας ανόδου της παραγωγής. 34 ό.π., 1971,σ Συλλογικο,

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Precious Metals Greece. Starter Kit 1. Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece.

Precious Metals Greece. Starter Kit 1. Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece. Starter Kit 1 Precious Metals Greece Gold & Silver guide. Precious Metals Greece www.preciousmetalsgreece.com info@preciousmetalsgreece.com Αγαπητέ επενδυτή, Σε ευχαριστούμε για το ενδιαφέρον σου προς

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ Παράρτημα Ι- Σελίδα 2/5 1. Η έννοια της παραγωγικότητας Ο όρος παραγωγικότητα εκφράζει τη σχέση μεταξύ των αποτελεσμάτων (εκροών) ενός συστήματος - μιας επιχείρησης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Εισαγωγική ομιλία του Αθανάσιου Ορφανίδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στο επιμορφωτικό σεμινάριο του Συνδέσμου Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 1. Ιστορική αναδρομή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης 2. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών 3. Είναι η ΕΕ μία

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Μερικά απλά λόγια για την κρίση Η κρίση ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2008

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές ΚΕΦ. 5 ΧΡΗΜΑ Τα πολύ παλιά χρόνια η ανταλλαγή των αγαθών γινόταν απευθείας χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Γινόταν δηλαδή Αντιπραγματισμός ή φυσική ανταλλαγή (έδινε προϊόντα και έπαιρνε προϊόντα, έκανε

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 31.10.2013 COM(2013) 740 final 2013/0361 (APP) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση EL EL 1.

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές της Λισσαβόνας: ένα ευρωπαϊκό όραμα χωρίς ευρωπαϊκές πολιτικές

Στρατηγικές της Λισσαβόνας: ένα ευρωπαϊκό όραμα χωρίς ευρωπαϊκές πολιτικές Στρατηγικές της Λισσαβόνας: ένα ευρωπαϊκό όραμα χωρίς ευρωπαϊκές πολιτικές του Πέτρου Λινάρδου Ρυλμόν 1. Εισαγωγή Θυμόμαστε τη Στρατηγική της Λισσαβόνας ως όραμα μιας ευρωπαϊκής οικονομίας βασισμένης στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Δελτίο Τύπου ΝΕΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ Παγκόσμια Έρευνα του Boston Consulting Group για λογαριασμό της Ciett αποκαλύπτει πώς οι παλαιωμένες

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 23.07.2001 COM(2001) 418 τελικό 2001/0166 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά µε το δείκτη κόστους εργασίας (υποβληθείσα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 01: «ΜΈΣΟ-ΜΑΚΡΟΠΡΌΘΕΣΜΗ ΣΤΉΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΏΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΎ ΠΟΥ ΥΦΊΣΤΑΤΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΈΠΕΙΕΣ ΑΠΡΌΒΛΕΠΤΩΝ ΤΟΠΙΚΏΝ Ή ΤΟΜΕΑΚΏΝ ΚΡΊΣΕΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΈΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελλάδα μετά από 4 χρόνια απομόνωσης, βγαίνει ξανά στις αγορές.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελλάδα μετά από 4 χρόνια απομόνωσης, βγαίνει ξανά στις αγορές. Πέμπτη, 10 Απριλίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ομιλία του Υπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, κ. Κωστή Χατζηδάκη στο συνέδριο για την Ευρωπαϊκή Ημέρα Ανταγωνισμού στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας «Κυρίες

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

2 Χρόνια Διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Τα επιτεύγματα της πολιτικής του. Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας Ν.Δ. Αν. Υπεύθυνος Τομέα Οικονομίας

2 Χρόνια Διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Τα επιτεύγματα της πολιτικής του. Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας Ν.Δ. Αν. Υπεύθυνος Τομέα Οικονομίας 2 Χρόνια Διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Τα επιτεύγματα της πολιτικής του Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας Ν.Δ. Αν. Υπεύθυνος Τομέα Οικονομίας Βασικά Μεγέθη της Οικονομίας Η ύφεση βάθυνε Η χώρα έχει εισέλθει

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή κρίση στην Ελλάδα: Επιστημονική ανάλυση της κρίσης υπό το πρίσμα των οικονομικών στοιχείων & του μάρκετινγκ.

Ευρωπαϊκή κρίση στην Ελλάδα: Επιστημονική ανάλυση της κρίσης υπό το πρίσμα των οικονομικών στοιχείων & του μάρκετινγκ. Ευρωπαϊκή κρίση στην Ελλάδα: Επιστημονική ανάλυση της κρίσης υπό το πρίσμα των οικονομικών στοιχείων & του μάρκετινγκ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΟΥΡΗΣ Αντικείμενα αναφοράς Ανασκόπηση της κρίσης και εφαρμογή «μνημονιακών»

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εκδήλωση της Δομής Ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Μητροπόλεως 42, 105 63 Αθήνα τηλ.: 210 3259200, fax: 210 3259209 Ανταγωνιστικότητα Πρώτα Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την απασχόληση και την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ, ΙΑΣΦΑΛΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2014 ΤΟΥ ΟΝΤΑΡΙΟ

ΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ, ΙΑΣΦΑΛΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2014 ΤΟΥ ΟΝΤΑΡΙΟ ΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ, ΙΑΣΦΑΛΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2014 ΤΟΥ ΟΝΤΑΡΙΟ Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2014 ΤΟΥ ΟΝΤΑΡΙΟ ΠΑΡΑΘΕΤΕΙ ΕΝΑ ΣΧΕ ΙΟ ΓΙΑ ΕΝΑ ΙΣΧΥΡΟ ΟΝΤΑΡΙΟ, ΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑ ΝΕΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Του. Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕΝΑ ΝΕΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Του. Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕΝΑ ΝΕΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Του Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς Το πολιτικό προσωπικό της χώρας βαρύνεται, μεταξύ άλλων, και για την καταστροφή του ασφαλιστικού συστήματος της

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΥΠΕ 2. ΠΟΛΙΤΗΣ NEWS 3. SIGMALIVE 4. Από την πλευρά τους, CIPA δια του προέδρου του Χριστόδουλου Αγκαστινιώτη και CIBA δια του προέδρου του και πρώην υπουργού Υγείας, Φρίξου Σαββίδη, έκαναν λόγο για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ημερομηνία: Δευτέρα, 29 Νοεμβρίου 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ημερομηνία: Δευτέρα, 29 Νοεμβρίου 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: Δευτέρα, 29 Νοεμβρίου 2010 Θέμα: Χαιρετισμός Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Λούκας Τ. Κατσέλη στην Ετήσια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς

Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς Του Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Πρόεδρος INTERNATIONAL LIFE AEAZ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ, Ημερίδα, 5 Μαρτίου 2014. Η Επίδραση της Ιδιωτικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες Α. Η Ψηφιακή Ωριμότητα της Ελλάδας Οι ψηφιακές υπηρεσίες στην Ελλάδα παρουσιάζουν χαμηλότερη διείσδυση και μικρότερη ανάπτυξη σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Πρόσφατες αναλύσεις καταδεικνύουν

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ IΘΑΚΗΣ 29, 112 57 ΑΘΗΝΑ url: http://www.aueb.gr/statistical-institute ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Ιθάκης 29 Αθήνα 112 57

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ε.Σ.Ε.Ε. (ΙΝ.ΕΜ.Υ.) ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 Πηγές Στοιχείων : Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ονοματεπώνυμο: Γαζώνας Θωμάς Αρ. μητρώου: 1207Μ065 Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Κατεύθυνση: Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα : Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Το σύστημα του Χρυσού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 630 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΗΔΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΑΝ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ 2014/2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 630 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΗΔΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΑΝ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ 2014/2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 5 Μαρτίου 2015 ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 630 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΗΔΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΑΝ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ 2014/2013 Αναφορικά με τις επιδόσεις των ελληνικών επιχειρήσεων για το

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Οικονομία, ώρα μηδέν!

Ελληνική Οικονομία, ώρα μηδέν! Ελληνική Οικονομία, ώρα μηδέν! 19.07.2013 Το να αναφερθώ στην σημερινή οικονομική κατάσταση της πρώην μεσαίας τάξης, θεωρώ ότι θα ξέφευγε και τα όρια του αυτονόητου. Αν θυμηθώ δε το βιοτικό επίπεδο αυτής

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΩΣΗ ΜΕΣΩ ΕΝΕΧΥΡΙΑΣΗΣ ΑΞΙΟΓΡΑΦΩΝ

ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΩΣΗ ΜΕΣΩ ΕΝΕΧΥΡΙΑΣΗΣ ΑΞΙΟΓΡΑΦΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΩΣΗ ΜΕΣΩ ΕΝΕΧΥΡΙΑΣΗΣ ΑΞΙΟΓΡΑΦΩΝ 1 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΟΥ ΠΙΣΤΩΤΗ Πιστωτής: Διεύθυνση: DEGIRO B.V. Rembrandt Tower - 9th floor Amstelplein

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

EIΣΗΓΗΤΗΣ: ΤΖΑΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ email: d.tzanas@tecgroup.gr

EIΣΗΓΗΤΗΣ: ΤΖΑΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ email: d.tzanas@tecgroup.gr EIΣΗΓΗΤΗΣ: ΤΖΑΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ email: d.tzanas@tecgroup.gr FOCUS ON THE FIRST LINE!!! Αξιολογήστε την προοπτική του προσδοκώμενου κύκλου εργασιών της υποψήφιας επιχειρηματικής σας ιδέας (1 η γραμμή της ΚΑΧκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή αναγκών στελεχών της δημόσιας διοίκησης

Καταγραφή αναγκών στελεχών της δημόσιας διοίκησης Καταγραφή αναγκών στελεχών της δημόσιας διοίκησης Ειρήνη Ρήγου Εισαγωγή Για να επιτευχθεί μια Διοικητική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα, δεν αρκεί μόνο το να σχεδιάζονται πολιτικές σε εθνική κλίμακα παρακολουθώντας

Διαβάστε περισσότερα

Η Λογιστική της Συμμετοχικής Εταιρείας

Η Λογιστική της Συμμετοχικής Εταιρείας 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η Λογιστική της Συμμετοχικής Εταιρείας 3.1 Η «Συμμετοχική» ή «Αφανής» εταιρεία. Έννοια - Χαρακτηριστικά 3.2 Η λογιστική της Συμμετοχικής Εταιρείας 3.2.1 Η μέθοδος του τελικού μερισμού 3.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 1. «Η υλοποίηση αυτών των στόχων ζήτηση» (σ. 195) Ήδη σήµερα 500 περίπου Ευρωσύµβουλοι βοηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους

ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ. 1. Σύνθεση του δημόσιου χρέους ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Οι παράγοντες που εγγυώνται την περαιτέρω ταχεία αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι δύο: από τη μία πλευρά η επιτυχία της δημοσιονομικής πολιτικής της κυβέρνησης που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Στον Πίνακα 1 παρατίθενται εν συντοµία οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 σε

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου

Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου στο συνέδριο «Δημόσιος Τομέας: Ανάπτυξη και Ανταγωνιστικότητα σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον» Θέμα ομιλίας: «Αρκεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014

ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2014 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας συστάθηκε δυνάμει του Νόμου 89(Ι)/2001 ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου για την εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ. Έξυπνος σχεδιασμός αρθρωτών UPS

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ. Έξυπνος σχεδιασμός αρθρωτών UPS ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ Έξυπνος σχεδιασμός αρθρωτών UPS Με την απόκτηση της εταιρείας Newave Energy, καινοτόμος εταιρεία στον τομέα της αδιάλειπτης παροχής ισχύος (UPS) με βάση της την Ελβετία, η ΑΒΒ έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη EUROPEAN TRADE UNION CONFEDERATION Eμείς, οι Ευρωπαίοι συνδικαλιστές ηγέτες, συνελθόντες στους κόλπους της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, απευθύνουμε την παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Μία στις πέντε επιχειρήσεις στην Ελλάδα διοικείται από Γυναίκα και 9% των πιο κερδοφόρων εταιρειών έχει, επίσης, Γυναίκα επικεφαλής

Μία στις πέντε επιχειρήσεις στην Ελλάδα διοικείται από Γυναίκα και 9% των πιο κερδοφόρων εταιρειών έχει, επίσης, Γυναίκα επικεφαλής ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 14 Ιανουαρίου 2012 Μία στις πέντε επιχειρήσεις στην Ελλάδα διοικείται από Γυναίκα και 9% των πιο κερδοφόρων εταιρειών έχει, επίσης, Γυναίκα επικεφαλής Μελέτη για τις επικεφαλής επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νέο πλαίσιο για συλλογικές διαπραγματεύσεις. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Νέο πλαίσιο για συλλογικές διαπραγματεύσεις. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Νέο πλαίσιο για συλλογικές διαπραγματεύσεις 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τι είναι οι συλλογικές διαπραγματεύσεις; Διαπραγματεύσεις μεταξύ εκπροσώπων εργοδοτών και εργαζομένων που στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Εισηγητής : Γιώργος Αμανατίδης Πρόεδρος Ελληνικού Δικτύου LEADER Γενικός Δ/ντής Αναπτυξιακής Δυτικής Μακεδονίας Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα