Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής. Διδακτορική Διατριβή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής. Διδακτορική Διατριβή"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Διδακτορική Διατριβή Η συμβολή των γνωστικών στρατηγικών της περίληψης και της γραφικής αναπαράστασης δομής κειμένου στη βελτίωση της κατανόησης και της χρήσης των στρατηγικών: ένα πρόγραμμα παρέμβασης σε Έλληνες φοιτητές στο μάθημα της Αγγλικής ως Ξένης Γλώσσας Θεόκλεια Ριζούλη Θεσσαλονίκη 2013

2 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Διδακτορική Διατριβή Η συμβολή των γνωστικών στρατηγικών της περίληψης και της γραφικής αναπαράστασης δομής κειμένου στη βελτίωση της κατανόησης και της χρήσης των στρατηγικών: ένα πρόγραμμα παρέμβασης σε Έλληνες φοιτητές στο μάθημα της Αγγλικής ως Ξένης Γλώσσας Θεόκλεια Ριζούλη Θεσσαλονίκη 2013 Κύρια επιβλέπουσα Μαρία Πλατσίδου, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Συμβουλευτική επιτροπή Αγγελική Ψάλτου-Joycey, Καθηγήτρια Παναγιώτα Μεταλλίδου, Αναπληρώτρια καθηγήτρια 2

3 Στα παιδιά μου Γιώργο και Κλεισθένη 3

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ανάπτυξη της αναγνωστικής ικανότητας στην ξένη γλώσσα μέσω αποτελεσματικών στρατηγικών κατανόησης είναι απαραίτητη ώστε να μπορέσουν οι φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας να επεξεργαστούν κείμενα ακαδημαϊκού ή επιχειρηματικού περιεχομένου. Δύο στρατηγικές που έχουν βρεθεί να είναι αποτελεσματικές προς αυτή την κατεύθυνση είναι η περίληψη και οι γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου. Λιγοστή διερεύνηση της αποτελεσματικότητάς τους όμως με Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας έχει υπάρξει μέχρι τώρα. Η παρούσα έρευνα διερευνά την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας των παραπάνω στρατηγικών στην ενίσχυση της κατανόησης κειμένου. Η παρέμβαση, η οποία είχε διάρκεια οκτώ ακαδημαϊκά δίωρα, ήταν γνωστικού τύπου με παράλληλη προσθήκη μεταγνωστικών στοιχείων. Το μαθησιακό πλαίσιο ήταν το μάθημα των Αγγλικών για Ακαδημαϊκούς Σκοπούς ενώ τα άτομα που διδάχτηκαν τις δύο στρατηγικές ήταν Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας. Συνολικά, 491 φοιτητές τριών τμημάτων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας συμμετείχαν στην έρευνα. Οι συμμετέχοντες ήταν 161 φοιτητές στην πειραματική ομάδα 1 που διδάχτηκε τη στρατηγική της περίληψης, 169 φοιτητές στην πειραματική ομάδα 2 που διδάχτηκε τις γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου και 161 φοιτητές στην ομάδα ελέγχου που διδάχτηκε την κανονική ύλη του εξαμήνου. Από το αρχικό δείγμα των 491 ατόμων, το τελικό δείγμα περιορίστηκε στα 470 άτομα λόγω της κατάταξης των ατόμων σε τρία γλωσσικά επίπεδα. Όλα τα άτομα συμμετείχαν στα ίδια τρία τεστ κατά την αρχική και την τελική φάση, δηλαδή σε τεστ ελέγχου της περιληπτικής ικανότητας, σε τεστ ελέγχου της ικανότητας συμπλήρωσης γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου και σε τεστ ελέγχου του γλωσσικού τους επιπέδου. Κατά την ανάλυση των αποτελεσμάτων αξιολογήθηκαν η βελτίωση στη συνολική κατανόηση του κειμένου και η βελτίωση στη χρήση των δύο στρατηγικών. Επίσης, εξετάστηκε η ενδεχόμενη μεταβίβαση των δεξιοτήτων που σχετίζονται με την εκμάθηση των δύο στρατηγικών, η πιθανή επίδραση του παράγοντα της γλωσσομάθειας στη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων καθώς και ο ρόλος των γλωσσικών επιπέδων των ατόμων που συμμετείχαν στην έρευνα. Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων επιβεβαιώθηκε ο κύριος ερευνητικός στόχος, δηλαδή η αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας στην κατανόηση κειμένου και στη βελτίωση της χρήσης των δύο στρατηγικών. Συγχρόνως, καταδείχτηκε η μεταβίβαση των 4

5 στρατηγικών δεξιοτήτων από τη μία στρατηγική στην άλλη και βγήκαν συμπεράσματα σχετικά με τον περιορισμένο ρόλο που έπαιξε η γλωσσομάθεια στη διαμόρφωση των τελικών αποτελεσμάτων καθώς και με τα γλωσσικά επίπεδα που ωφελήθηκαν περισσότερο από την παρέμβαση στις στρατηγικές. Η συμβολή της παρούσας έρευνας εντοπίζεται στο γεγονός ότι αποτελεί την πρώτη έρευνα που διερευνά την επίδραση του συνδυασμού της διδασκαλίας των δύο συγκεκριμένων στρατηγικών με άτομα Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας και γενικότερα μία από τις ελάχιστες με διδασκαλία γνωστικών στρατηγικών στην ίδια κατηγορία ατόμων. Παράλληλα, είναι και η πρώτη έρευνα που εξετάζει την επίδραση της γλωσσομάθειας, του γλωσσικού επιπέδου καθώς και τη μεταβίβαση μεταξύ των δύο στρατηγικών για τα συγκεκριμένα άτομα. 5

6 Ευχαριστίες Με την ολοκλήρωση της παρούσας διατριβής θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους ανθρώπους που συνέβαλαν σε αυτήν την προσπάθεια. Την κύρια επιβλέπουσά μου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Μαρία Πλατσίδου για την ουσιαστική της συμβολή στον σχεδιασμό και την υλοποίηση της έρευνας και τη συνεχή καθοδήγησή της επιστημονική και ηθική- καθ όλη τη διάρκεια εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής. Οι γνώσεις και η εμπειρία της σε θέματα ερευνητικής μεθοδολογίας και τα λεπτομερή της σχόλια πάνω στην οργάνωση και το κείμενο της διατριβής στάθηκαν πραγματικά πολύτιμα. Τα υπόλοιπα μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής, Αγγελική Ψάλτου-Joycey, καθηγήτρια και Παναγιώτα Μεταλλίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια, για τον χρόνο που διέθεσαν, τις σημαντικές υποδείξεις τους και τα εποικοδομητικά τους σχόλια πάνω στο κείμενο της διατριβής. Τις συναδέλφους μου Μερσίνη Καραγκεβρέκη και Φωτεινή Παπαγερμανού που προσφέρθηκαν εθελοντικά να διδάξουν τρία από τα τμήματα της διδακτικής παρέμβασης. Τη συνάδελφό μου Τζένη Στεφάνου, η οποία χορήγησε τα τεστ της αρχικής και τελικής φάσης στην ομάδα ελέγχου. Τη συνάδελφό μου Ιφιγένεια Μαχίλη που ήταν η δεύτερη βαθμολογήτρια των γραπτών της περίληψης. Τη συνάδελφό μου Ζωή Κανταρίδου για τη συνεχή ενθάρρυνση και φιλία της. Τον Γιώργο Μενεξέ για τη συνδρομή του στη στατιστική ανάλυση. Όλη την οικογένειά μου για την υποστήριξη, την κατανόηση και την υπομονή που έδειξε όλα αυτά τα χρόνια της ενασχόλησής μου με το διδακτορικό. 6

7 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1. Πρόλογος Διατύπωση του προβλήματος Συμβολή της παρούσας έρευνας Στόχοι της παρούσας έρευνας Πειραματικό σχέδιο Οργάνωση της διατριβής...22 Κεφάλαιο 2: Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης 2. Ορισμός και στόχος των στρατηγικών σύμφωνα με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών Συστήματα ταξινόμησης των στρατηγικών Συστήματα διάκρισης γνωστικών στρατηγικών στη μητρική γλώσσα Συστήματα ταξινόμησης των στρατηγικών στην ξένη γλώσσα Χαρακτηριστικά της εφαρμογής των στρατηγικών μάθησης Παράγοντες αποτελεσματικότητας στην εφαρμογή των στρατηγικών μάθησης Ορισμός και συμβολή των στρατηγικών κατανόησης Συμβολή των στρατηγικών κατανόησης στη μητρική γλώσσα Συμβολή των στρατηγικών κατανόησης στην ξένη γλώσσα Ρόλος των στρατηγικών κατανόησης στην επεξεργασία των κειμένων Στρατηγικές κατανόησης στην επεξεργασία των κειμένων στη μητρική γλώσσα Συστήματα ταξινόμησης στρατηγικών κατανόησης στην ξένη γλώσσα Κριτήρια σχεδιασμού του τεστ πολλαπλών επιλογών για την αξιολόγηση της κατανόησης Σημασία της μεταβίβασης των στρατηγικών Συμπεράσματα..43 7

8 Κεφάλαιο 3: Η στρατηγική της περίληψης 3. Η περίληψη ως στρατηγική βαθύτερης γνωστικής επεξεργασίας Ποιοτικές διαφορές στην κατανόηση μέσω περίληψης και άλλων γνωστικών στρατηγικών Ζητήματα στην αξιολόγηση της κατανόησης μέσω της περίληψης Η σημασία της περίληψης στο ακαδημαϊκό περιβάλλον Θεωρητικό μοντέλο για τη μελέτη της περίληψης (Kintsch & van Dijk, Kintsch, 1998) Σύνδεση διαδικασιών περίληψης και αντίστοιχων ικανοτήτων Κανόνες για τη διδασκαλία της περίληψης (Brown & Day, 1983) Χρήση κατάλληλων και ακατάλληλων στρατηγικών περίληψης στη μητρική και στην ξένη γλώσσα Η επίδραση των χαρακτηριστικών του αρχικού κειμένου και των συνθηκών παραγωγής της περίληψης στην ικανότητα περίληψης Συμπεράσματα..66 Κεφάλαιο 4: Η στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου 4. Ορισμός και είδη γραφικών αναπαραστάσεων Συμβολή των γραφικών αναπαραστάσεων στην οργάνωση των πληροφοριών και στην κατανόηση Επιλογή θεωρητικού πλαισίου για τη μελέτη των γραφικών αναπαραστάσεων Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της δομής και μοντέλα της δομής του κειμένου Συμβολή και χρήση της δομής του κειμένου στην κατανόηση κειμένου Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της απεικόνισης της περιγραφικής δομής και της δομής προβλήματος-επίλυσης Επίπεδα απεικόνισης της δομής στις ιεραρχικές γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική χρήση των γραφικών αναπαραστάσεων Διαφορετική συμβολή των γραφικών αναπαραστάσεων πριν και μετά την ανάγνωση του κειμένου Ζητήματα σε σχέση με τον σχεδιασμό των γραφικών αναπαραστάσεων 8

9 δομής κειμένου Συμμετοχή των μαθητών στην κατασκευή των γραφικών αναπαραστάσεων Επιπλέον ζητήματα Συμπεράσματα 86 Κεφάλαιο 5: Διδασκαλία των στρατηγικών 5. Στόχοι των διδακτικών παρεμβάσεων στις στρατηγικές μάθησης Στόχοι της διδακτικής παρέμβασης στις στρατηγικές κατανόησης Κριτήρια για τον σχεδιασμό διδακτικής παρέμβασης στις στρατηγικές Μοντέλο της ρητής και άμεσης διδασκαλίας στρατηγικών κατανόησης Επιλογή του κατάλληλου μοντέλου διδασκαλίας στρατηγικών Συμβολή των διδακτικών παρεμβάσεων με στρατηγικές κατανόησης στην ξένη γλώσσα Διδασκαλία της στρατηγικής της περίληψης Αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης Επιλογή του μοντέλου διδασκαλίας της περίληψης Επισκόπηση ερευνών διδακτικής παρέμβασης στη στρατηγική της περίληψης Αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης στη μητρική γλώσσα Αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης στην ξένη γλώσσα Συμβολή της διδασκαλίας της δομής και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου στην κατανόηση των κειμένων Συμβολή της διδασκαλίας της δομής κειμένου στην κατανόηση Αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Διδασκαλία των γραφικών αναπαραστάσεων ως στρατηγικής Διδασκαλία των γραφικών αναπαραστάσεων και ενίσχυση της περιληπτικής ικανότητας και της κατανόησης Συμπεράσματα

10 Κεφάλαιο 6: Επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στην επίδοση στις στρατηγικές 6. Ορισμός του γλωσσικού επιπέδου στην ξένη γλώσσα Σημασία του γλωσσικού επιπέδου στην ξένη γλώσσα για την κατανόηση και τη χρήση στρατηγικών κατανόησης Επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στην ικανότητα περίληψης Η επίδραση του γλωσσικού επιπέδου των μαθητών στη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων της παρέμβασης στην περίληψη Διαφοροποίηση της αποτελεσματικότητας της παρέμβασης στις γραφικές αναπαραστάσεις σε σχέση με το γλωσσικό επίπεδο Συμπεράσματα.124 Κεφάλαιο 7: Λογική της παρούσας έρευνας 7. Στόχοι της παρούσας έρευνας Επιπλέον στόχοι της παρούσας έρευνας Ερευνητικός σχεδιασμός.129 Κεφάλαιο 8: Μέθοδος 8.1. Συμμετέχοντες Διαδικασία Παρέμβαση: τρόπος και υλικό διδασκαλίας στρατηγικών Περιεχόμενο μαθημάτων παρέμβασης Υλικό παρέμβασης για την πειραματική ομάδα Υλικό παρέμβασης για την πειραματική ομάδα Ομάδα ελέγχου: τρόπος και υλικό διδασκαλίας Ερευνητικά εργαλεία Oxford Placement Test Ερωτήσεις κατανόησης πάνω στο κείμενο για περίληψη Ερωτήσεις κατανόησης πάνω στο κείμενο για συμπλήρωση της γραφικής αναπαράστασης δομής κειμένου Περίληψη

11 Συμπλήρωση γραφικής αναπαράστασης Αξιολόγηση των δύο στρατηγικών Κριτήρια αξιολόγησης της περίληψης Διαδικασία βαθμολόγησης της περίληψης Κριτήρια αξιολόγησης των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Διαδικασία βαθμολόγησης των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Ερευνητικά ερωτήματα και υποθέσεις Ερευνητικά ερωτήματα και υποθέσεις σε σχέση με τη στρατηγική της περίληψης Ερευνητικά ερωτήματα και υποθέσεις σε σχέση με τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου.158 Κεφάλαιο 9: Ανάλυση αποτελεσμάτων 9.1. Εγκυρότητα Εννοιολογικής Κατασκευής Μέθοδοι στατιστικής ανάλυσης Η επίδραση της παρέμβασης για τις στρατηγικές της περίληψης και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Η επίδραση της διδασκαλίας της περίληψης στη στρατηγική της περίληψης ανά μεταβλητή αξιολόγησης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της oργάνωσης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της παράφρασης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της χρήσης της γλώσσας Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή του κανόνα Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή του κανόνα Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή του κανόνα Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της κατανόησης των κύριων ιδεών Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική βαθμολογία στη στρατηγική της περίληψης

12 Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική κατανόηση του κειμένου Συμπεράσματα για τη στρατηγική της περίληψης Η επίδραση της παρέμβασης των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων ανά μεταβλητή αξιολόγησης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της κατανόησης της δομής Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της παράφρασης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της χρήσης της γλώσσας Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική βαθμολογία στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική κατανόηση του κειμένου Συμπεράσματα για τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Η επίδραση της παρέμβασης μετά την αφαίρεση της συμμεταβλητής της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης μετά την αφαίρεση της συμμεταβλητής της γλωσσομάθειας στη στρατηγική της περίληψης Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή της οργάνωσης μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή της παράφρασης μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή της χρήσης της γλώσσας μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή του κανόνα 1 μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή του κανόνα 2 μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή του κανόνα 3 μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή της κατανόησης 12

13 μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική βαθμολογία της περίληψης μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της γλωσσομάθειας στη συνολική κατανόηση του κειμένου Γενικά συμπεράσματα για τη στρατηγική της περίληψης Η επίδραση της παρέμβασης στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου μετά την αφαίρεση της επίδρασης της γλωσσομάθειας Γενικά συμπεράσματα για τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Διερεύνηση του ρόλου του γλωσσικού επιπέδου στην αποτελεσματικότητα της παρέμβασης στις στρατηγικές της περίληψης και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Η επίδραση της παρέμβασης στη στρατηγική της περίληψης σε σχέση με τα γλωσσικά επίπεδα των φοιτητών Συμπεράσματα ως προς τον ρόλο του γλωσσικού επιπέδου στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης σε κάθε ομάδα Πειραματική ομάδα Πειραματική ομάδα Ομάδα ελέγχου Η επίδραση της παρέμβασης στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου σε σχέση με τα γλωσσικά επίπεδα των φοιτητών Συμπεράσματα ως προς τον ρόλο του γλωσσικού επιπέδου στην αποτελεσματικότητα της παρέμβασης στις γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου Πειραματική ομάδα Πειραματική ομάδα Ομάδα ελέγχου Διερεύνηση της μεταβίβασης της μάθησης Η μεταβίβαση της μάθησης από τη στρατηγική της περίληψης στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων Η μεταβίβαση της μάθησης από τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων στη στρατηγική της περίληψης

14 Κεφάλαιο 10: Συζήτηση Περίληψη του ερευνητικού σχεδιασμού Η αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης Η αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Συμπεράσματα Η επίδραση της γλωσσομάθειας στην αποτελεσματικότητα της παρέμβασης Συμπεράσματα Επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στην επίδοση στην περίληψη Επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στην επίδοση στις γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου Συμπεράσματα Έλεγχος μεταβίβασης της μάθησης Η μεταβίβαση της μάθησης στην πειραματική ομάδα Η μεταβίβαση της μάθησης στην πειραματική ομάδα Συμπεράσματα Σύνοψη και αποτίμηση των ευρημάτων της έρευνας Συνεισφορά της παρούσας έρευνας Παιδαγωγικές επιπτώσεις Περιορισμοί της έρευνας Ερωτήματα για μελλοντική διερεύνηση Βιβλιογραφία..259 Παραρτήματα Παράρτημα 1: Τεστ ελέγχου της περιληπτικής ικανότητας α. Κείμενο για περίληψη β. Περίληψη του κειμένου.286 1γ. Τεστ πολλαπλών επιλογών για τον έλεγχο της κατανόησης.287 Παράρτημα 2: Τεστ ελέγχου κατανόησης της δομής α. Κείμενο

15 2β. Συμπλήρωση γραφικής αναπαράστασης βασισμένης στο κείμενο γ. Τεστ πολλαπλών επιλογών για τον έλεγχο της κατανόησης..294 Παράρτημα 3: Οδηγίες για την εφαρμογή των κανόνων περίληψης και περιγραφή των κανόνων α. Οδηγίες για την εφαρμογή των κανόνων β. Περιγραφή των κανόνων Παράρτημα 4: Οδηγίες για τη συμπλήρωση των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου α. Γενικές οδηγίες.302 4β. Οδηγίες για τη συμπλήρωση μερικώς συμπληρωμένων γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου.304 Παράρτημα 5: Απόσπασμα από το υλικό της διδακτικής παρέμβασης α. Κείμενο 307 5β. Φυλλάδιο ασκήσεων για τη σύνταξη της περίληψης γ. Φυλλάδιο ασκήσεων για τη συμπλήρωση γραφικής αναπαράστασης.311 5δ. Συμπληρωμένη γραφική αναπαράσταση ανοδικής μορφής 314 5ε. Ημιτελής γραφική αναπαράσταση καθοδικής μορφής 315 5στ. Συμπληρωμένη γραφική αναπαράσταση καθοδικής μορφής 316 Παράρτημα 6: Απόσπασμα από το υλικό της διδακτικής παρέμβασης α. Κείμενο 317 6β. Φυλλάδιο ασκήσεων για τη συμπλήρωση γραφικής αναπαράστασης 319 6γ. Ημιτελής γραφική αναπαράσταση δ. Συμπληρωμένη γραφική αναπαράσταση.322 Παράρτημα 7: Απόσπασμα από το υλικό της διδακτικής παρέμβασης Φυλλάδιο ασκήσεων

16 1. Εισαγωγή Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή 1. Πρόλογος Η κατανόηση κειμένου αποτελεί σημαντικό τμήμα της γενικής γλωσσικής κατανόησης ενώ η ανάπτυξη δεξιοτήτων αναγνωστικής κατανόησης μέσω αντίστοιχων γνωστικών στρατηγικών θεωρείται πολύ σημαντική. Η εφαρμογή γνωστικών στρατηγικών κατανόησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ανάγνωση στη δεύτερη ή στην ξένη γλώσσα. Ο λόγος είναι ότι η ανάγνωση στην ξένη γλώσσα αποτελεί μια διαδικασία με πολλούς πιθανούς παράγοντες αποτυχίας, κυριότεροι από τους οποίους είναι τα γλωσσικά ελλείμματα ή οι ανεπαρκείς στρατηγικές κατανόησης (McDonough, 1995). Αντίθετα, έχει βρεθεί ότι η ακριβής χρήση στρατηγικών κατανόησης μπορεί να αντισταθμίσει το ανεπαρκές γλωσσικό επίπεδο και να οδηγήσει στην ικανοποιητική κατανόηση των κειμένων. Η ανάπτυξη της αναγνωστικής ικανότητας στην ξένη γλώσσα μέσω αποτελεσματικών στρατηγικών κατανόησης είναι απαραίτητη στο ακαδημαϊκό περιβάλλον. Μέσω των στρατηγικών κατανόησης, οι φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας ενισχύονται στην επεξεργασία ακαδημαϊκών κειμένων στην Αγγλική. Παράλληλα, η ικανότητα κατανόησης και επεξεργασίας των κειμένων στην Αγγλική μπορεί να μεταβιβαστεί σε άλλα μαθησιακά πλαίσια ή γνωστικά αντικείμενα. Τα οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν είναι πολλαπλά και αφορούν στη συγγραφή ερευνητικών εργασιών, σε παρουσιάσεις βασισμένες στην Αγγλική βιβλιογραφία, κ.λπ. Η ικανότητα επεξεργασίας των κειμένων στην Αγγλική θα μπορούσε επίσης να μεταβιβαστεί από το ακαδημαϊκό στο αυριανό εργασιακό περιβάλλον, ώστε να διευκολύνει την κατανόηση και την παραγωγή εμπορικής αλληλογραφίας και άλλου τύπου κειμένων. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο λόγος για τον οποίον οι στρατηγικές κατανόησης είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τους μαθητές της ξένης γλώσσας είναι επειδή συμβάλλουν στην κατανόηση των κειμένων, στην ανάπτυξη της αναγνωστικής ικανότητας και στη μεταβίβαση της ικανότητας αυτής. Δύο από τις στρατηγικές που θεωρούνται ιδιαίτερα αποτελεσματικές για την ενίσχυση της κατανόησης είναι η 16

17 1. Εισαγωγή περίληψη και οι γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου (Block & Pressley, 2002). Οι στρατηγικές αυτές, οι οποίες επιλέχθηκαν να διερευνηθούν στα πλαίσια της παρούσας έρευνας, προέκυψαν ως δύο από τις σημαντικότερες στρατηγικές κατανόησης για την ξένη γλώσσα (Grabe & Stoller, Trabasso & Bouchard, 2002). Αναλυτικότερα, η περίληψη αναφέρεται ως μία γνωστική στρατηγική η οποία οδηγεί σε βαθύτερη επεξεργασία του κειμένου. Η περίληψη προκύπτει αυτόματα κατά την αναγνωστική διαδικασία καθώς ο αναγνώστης συνδυάζει τις πληροφορίες του κειμένου και την πρότερή του γνώση για να δομήσει ένα εσωτερικό νοητικό μοντέλο του νοήματος του κειμένου (Kintsch & van Dijk, Van Dijk & Kintsch, 1983). Η περίληψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο ακαδημαϊκό περιβάλλον, όπου απαιτείται από τους φοιτητές να χειρίζονται ένα μεγάλο όγκο πληροφοριών. Έχει διαπιστωθεί όμως ότι ακόμα και στο επίπεδο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι φοιτητές αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κατανόηση των πιο σημαντικών πληροφοριών και στην περιληπτική απόδοση των κειμένων. Γι αυτόν τον λόγο, συστήνεται η διδασκαλία της περίληψης ως στρατηγικής, βάσει συγκεκριμένων κανόνων, οι οποίοι περιγράφονται στα μοντέλα των Kintsch και van Dijk (1978) και Van Dijk και Kintsch (1983). Τα κύρια οφέλη από τη διδασκαλία της περίληψης είναι η ενίσχυση της συνολικής κατανόησης του κειμένου (Duke & Pearson, 2002) και της ποιότητας της περίληψης (Trabasso & Bouchard, 2002). Άλλοι τομείς στους οποίους σημειώνεται βελτίωση μετά από τη διδασκαλία της περίληψης είναι οι εξής: η ευκολότερη διάκριση των κύριων ιδεών, η βελτίωση στην εφαρμογή των κανόνων για την περίληψη, η βελτίωση στην περιληπτική απόδοση του κειμένου, η μεταβίβαση της ικανότητας περίληψης σε καινούργια κείμενα και η καλύτερη επίδοση σε τυποποιημένα τεστ. Η επιλογή της δεύτερης στρατηγικής που διδάχτηκε στα πλαίσια της παρούσας έρευνας -οι γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου- βασίστηκε στη σημασία της αναγνώρισης και χρήσης της δομής του κειμένου για την αναγνωστική κατανόηση. Έχει βρεθεί ότι η ικανότητα κατανόησης της δομής μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της γενικότερης ικανότητας κατανόησης των κειμένων και ότι αυτό ισχύει και για τη μητρική και για την ξένη γλώσσα (Grabe, Kintsch & Rawson, Pearson & Fielding, Perfetti, Landi & Oakhill, Trabasso & Bouchard, 2002). Παρ όλα αυτά, υπάρχουν περιθώρια διερεύνησης της αποτελεσματικότητας 17

18 1. Εισαγωγή της στρατηγικής των γραφικών αναπαραστάσεων. Οι λόγοι είναι πολλαπλοί: ως προς τη μητρική γλώσσα, η συμβολή των γραφικών αναπαραστάσεων στην κατανόηση δεν θεωρείται οριστική (Armbruster, Anderson & Meyer, Bean, Singer, Sorter & Frazee, Griffin, Malone & Kameenui, Simmons, Griffin & Kameenui, 1988). Παράλληλα, λιγοστές έρευνες εξετάζουν τη συμβολή των γραφικών αναπαραστάσεων στον τομέα της κατανόησης στην Αγγλική ως ξένη γλώσσα (Grabe, 1997, Jiang, Jiang & Grabe, Mohan, Tang, 1993). Τέλος, έχει διαπιστωθεί ότι, αν και η σημασία της χρήσης της δομής για την οργάνωση των πληροφοριών του κειμένου είναι μεγάλη, οι μαθητές δεν προχωρούν αυτόματα σε χρήση της δομής για να κατανοήσουν το κείμενο αλλά χρειάζεται να εξασκηθούν στη διαδικασία αυτή. Η σημασία της εξάσκησης στην αναγνώριση και στη χρήση της δομής του κειμένου είναι σημαντική και για τους μαθητές της ξένης γλώσσας καθώς έχει βρεθεί ότι έχει θετικά αποτελέσματα για την κατανόηση (Carrell, Ghaith & Harkouss, Goh, Martinez, Tang, 1992). Παράλληλα, έχει βρεθεί ότι και οι γραφικές αναπαραστάσεις που απεικονίζουν τη δομή του κειμένου ενισχύουν σημαντικά την αντίληψη της δομής (Ghaith & Harkouss, 2003) και κατά συνέπεια την κατανόηση (Tang, 1992) και στην ξένη γλώσσα. Ένας άλλος τομέας προς διερεύνηση είναι η διάρκεια της εκπαίδευσης στις γραφικές αναπαραστάσεις. Παρ όλο δηλαδή που σημειώνονται οφέλη ακόμα και μετά από σύντομη εκπαίδευση στις γραφικές αναπαραστάσεις (Jones, Pierce & Hunter, 1988) γενικά συστήνονται μεγαλύτερης διάρκειας παρεμβάσεις (Jiang, Jiang & Grabe, 2007) Διατύπωση του προβλήματος Όπως επισημάνθηκε και παραπάνω, αν και η περίληψη και οι γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου θεωρούνται σημαντικές στρατηγικές για την κατανόηση κειμένων στη μητρική γλώσσα, οι έρευνες για τη συμβολή τους στην κατανόηση σε σχέση με την ξένη γλώσσα είναι πολύ περιορισμένες (Grabe, 2006). Παράλληλα, τα ευρήματα για τη συχνότητα χρήσης των δύο στρατηγικών από φοιτητές της ξένης γλώσσας δεν είναι ενθαρρυντικά. Ως προς την περίληψη, έρευνες με φοιτητές που διδάσκονται τις ξένες γλώσσες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έχουν δείξει ότι η περίληψη -αν και πολύ σημαντική στο ακαδημαϊκό περιβάλλον- είναι ανάμεσα στις λιγότερο χρησιμοποιούμενες στρατηγικές (Peacock & Ho,

19 1. Εισαγωγή Psaltou-Joycey & Kantaridou, 2009). Επίσης, καμία έρευνα με διδασκαλία της περίληψης ως στρατηγικής σε Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας δεν έχει διενεργηθεί μέχρι τώρα, όσο είμαστε τουλάχιστον σε θέση να γνωρίζουμε. Στην έρευνα της Hatzitheodorou (2005), με διδασκαλία της περίληψης σε Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας, τα άτομα ήταν φοιτητές του τμήματος Αγγλικής Φιλολογίας και προφανώς διέθεταν εξ ορισμού ένα ανώτερο γλωσσικό επίπεδο. Παράλληλα, η διδασκαλία της περίληψης στα άτομα αυτά βασίστηκε σε κείμενα επιχειρηματολογίας τα οποία προσεγγίστηκαν από γλωσσολογική σκοπιά και όχι σε πληροφοριακά-επεξηγηματικά κείμενα (expository texts) -όπως αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στην παρούσα έρευνα. Εκτός από τη μικρή χρήση της στρατηγικής της περίληψης ή της περιορισμένης διδασκαλίας της στρατηγικής, προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ακόμα και οι φοιτητές στη σύνθεση της περίληψης (Brown & Day, 1983). Ως προς τη δεύτερη στρατηγική που διδάχτηκε -τις γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου- αν και διάφορες μελέτες επισημαίνουν τη σημασία της χρήσης της δομής για την κατανόηση στη μητρική γλώσσα (Goldman & Rakestraw, 2000), λιγοστές έρευνες αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά τους για την ξένη γλώσσα (Grabe, Jiang & Grabbe, 2007). Η σημασία της συχνότητας χρήσης της γραφικής αναπαράστασης ως στρατηγικής δεν αναφέρεται στις σχετικές ανασκοπήσεις στις στρατηγικές κατανόησης. Ο λόγος είναι ότι δεν είναι μια στρατηγική η οποία χρησιμοποιείται αυθόρμητα, αλλά, αντίθετα, μία στρατηγική για την εκμάθηση της οποίας πρέπει να προηγηθεί εξάσκηση. Παρ όλα αυτά, οι γραφικές αναπαραστάσεις θα ήταν καλό να χρησιμοποιούνται, ιδίως από φοιτητές, γιατί αποδεικνύονται περισσότερο αποτελεσματικές για αυτές τις ομάδες (Moore & Readence, 1984). Ως προς τη συμβολή της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων στην κατανόηση προκύπτουν γενικά αντικρουόμενα ερευνητικά αποτελέσματα και λιγοστά δεδομένα για την ξένη γλώσσα. Κατά συνέπεια, τα ερωτήματα της συμβολής της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου στην ενίσχυση της κατανόησης και ιδιαίτερα σε σχέση με την Αγγλική ως ξένη γλώσσα παραμένουν ανοιχτά. Διαπιστώνεται ότι υπάρχει ανάγκη περισσότερης έρευνας στους συγκεκριμένους τομείς έτσι ώστε να διαπιστωθεί η επίδραση της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων στην κατανόηση των κειμένων για τους μαθητές της ξένης γλώσσας. Παράλληλα, όπως επισημαίνεται και στη σχετική βιβλιογραφία, (Jiang, 2012) ένας άλλος τομέας στον οποίο θα μπορούσε να εστιάσει 19

20 1. Εισαγωγή η έρευνα για τις γραφικές αναπαραστάσεις είναι τα γλωσσικά επίπεδα -λόγω του ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τον τομέα αυτό. Μέσω της εστίασης αυτής, θα μπορούσε να διαπιστωθεί αν τα οφέλη από την εκπαίδευση στις γραφικές αναπαραστάσεις είναι παρόμοια για όλα τα γλωσσικά επίπεδα Συμβολή της παρούσας έρευνας Η παρούσα έρευνα θα προσπαθήσει να λάβει υπόψη και να καλύψει τα ερευνητικά κενά που αναφέρθηκαν πιο πάνω. Συγκεκριμένα, η έρευνα θα προσπαθήσει να καλύψει το κενό που σχετίζεται με την απουσία διδακτικών παρεμβάσεων στις παραπάνω στρατηγικές, ιδιαίτερα όσον αφορά στους Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας. Παράλληλα, θα επιχειρήσει να απαντήσει στο ερώτημα της συμβολής των παραπάνω στρατηγικών στην ενίσχυση της κατανόησης. Θεωρώντας τις δύο παραπάνω στρατηγικές σημαντικές για την κατανόηση των ακαδημαϊκών κειμένων και για τη μεταβίβασή τους σε πιο σύνθετα έργα ή διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, η παρούσα έρευνα επίσης εστιάζει στη διερεύνηση της δυνατότητας μεταβίβασης των δύο στρατηγικών. Τέλος, η έρευνα εξετάζει παραμέτρους των οποίων η επίδραση δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς μέχρι τώρα, όπως το κατά πόσο η γλωσσομάθεια επιδρά στη διαμόρφωση των τελικών αποτελεσμάτων και κατά πόσο όλα τα γλωσσικά επίπεδα ωφελούνται από την παρέμβαση στις δύο στρατηγικές Στόχοι της παρούσας έρευνας Ο κύριος στόχος της παρούσας έρευνας ήταν να διερευνήσει τη συμβολή της διδασκαλίας των γνωστικών στρατηγικών της περίληψης και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου στη βελτίωση της κατανόησης του κειμένου. Παράλληλα, η παρούσα έρευνα θέλησε να διαπιστώσει τη βελτίωση της επίδοσης των ατόμων στις στρατηγικές τις οποίες διδάχτηκαν καθώς και τη μεταβίβαση της μάθησης. Επιπλέον στόχος της έρευνας ήταν η εξακρίβωση της επίδρασης που είχε η διδασκαλία των δύο στρατηγικών σε σχέση με τα γλωσσικά επίπεδα των φοιτητών, δηλαδή κατά πόσο ωφέλησε κάποια επίπεδα περισσότερο από άλλα και σε ποιους συγκεκριμένους τομείς. Με τον όρο «γλωσσικό επίπεδο», εννοούνται τα διάφορα στάδια γλωσσικής εκμάθησης π.χ. αρχάριοι, μεσαίοι, προχωρημένοι- τα οποία επιτρέπουν στους μαθητές να λειτουργήσουν με όλο και περισσότερη 20

21 1. Εισαγωγή αποτελεσματικότητα στην ξένη γλώσσα (Psaltou-Joycey, 2010, σελ. 86). Τέλος, για να διαπιστωθεί κατά πόσον τα αποτελέσματα της παρέμβασης στις δύο στρατηγικές μπορεί να επηρεάζονται και από άλλους παράγοντες, διερευνήθηκε και η πιθανή επίδραση του παράγοντα της γλωσσομάθειας. Σύμφωνα με τους Τσοπάνογλου και Δενδρινού (2012), η γλωσσομάθεια ορίζεται ως «η ικανότητα χρήσης μιας φυσικής ή ιστορικής γλώσσας» (σελ. 2). Κατά συνέπεια, ο όρος «γλωσσομάθεια» στην παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει τη γενική γλωσσική ικανότητα των ατόμων στην Αγγλική ως ξένη γλώσσα ενώ η διερεύνηση του παράγοντα της γλωσσομάθειας συνδέθηκε άμεσα με τον στόχο της διερεύνησης της αποτελεσματικότητας της παρέμβασης. Στα πλαίσια αυτά εξετάστηκε κατά πόσο ο παράγοντας της γλωσσομάθειας έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων της παρέμβασης στις δύο στρατηγικές, δηλαδή περιόρισε ή ενίσχυσε την τυχόν αποτελεσματικότητα της παρέμβασης Πειραματικό σχέδιο Για τη διερεύνηση των παραπάνω στόχων εφαρμόστηκε το κλασσικό πειραματικό σχέδιο των ερευνών παρέμβασης. Χρησιμοποιήθηκαν τρεις ομάδες: η πειραματική ομάδα 1 που διδάχτηκε τη στρατηγική της περίληψης, η πειραματική ομάδα 2 που διδάχτηκε τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου και η ομάδα ελέγχου που διδάχτηκε τα κείμενα με τον παραδοσιακό τρόπο, χωρίς δηλαδή να δίνεται έμφαση στις συγκεκριμένες στρατηγικές κατανόησης. Η μέθοδος ανάλυσης των αποτελεσμάτων η οποία χρησιμοποιήθηκε για να διερευνηθούν οι πιθανές μεταβολές στην επίδοση των φοιτητών και κατά συνέπεια η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης ήταν αυτή των επαναληπτικών μετρήσεων. Μέσω της μεθόδου των επαναληπτικών μετρήσεων εξετάστηκαν οι πιθανές διαφορές στην επίδοση της κάθε ομάδας από την αρχική στην τελική φάση. Συγχρόνως, οι μετρήσεις μεταξύ των τριών ομάδων έδειξαν ποια ομάδα ωφελήθηκε περισσότερο από την παρέμβαση καθώς και αν υπήρξε μεταβίβαση της μάθησης από τη μία στρατηγική στην άλλη. 21

22 1. Εισαγωγή 1.5. Οργάνωση της διατριβής Η διατριβή αποτελείται από δέκα κεφάλαια. Το Κεφάλαιο 1 είναι εισαγωγικό. Στο Κεφάλαιο 2 γίνεται η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε σχέση με τις στρατηγικές μάθησης και τις στρατηγικές κατανόησης. Το Κεφάλαιο 3 ασχολείται με την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για τη στρατηγική της περίληψης. Αντίστοιχα, στο Κεφάλαιο 4 γίνεται η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου. Στο Κεφάλαιο 5 παρουσιάζονται τα ζητήματα που αφορούν τη διδασκαλία των στρατηγικών γενικότερα και πιο συγκεκριμένα τη διδασκαλία της περίληψης και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου. Στο Κεφάλαιο 6 περιγράφεται η επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στη χρήση των δύο στρατηγικών. Στο Κεφάλαιο 7 παρουσιάζεται η λογική της παρούσας έρευνας και πιο συγκεκριμένα οι ερευνητικοί στόχοι και ο ερευνητικός σχεδιασμός. Στο Κεφάλαιο 8 παρατίθεται η μεθοδολογία της έρευνας καθώς και οι ερευνητικές υποθέσεις και τα ερευνητικά ερωτήματα της παρούσας έρευνας. Στο Κεφάλαιο 9 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνας. Στο Κεφάλαιο 10 γίνεται συζήτηση των αποτελεσμάτων, παρατίθενται τα συμπεράσματα και οι παιδαγωγικές επιπτώσεις της έρευνας και προτείνονται οι κατευθύνσεις για περαιτέρω έρευνα. 22

23 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης Κεφάλαιο 2 ο Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης Οι στρατηγικές μάθησης αποτελούν ένα ευρύ ερευνητικό πεδίο στην εκμάθηση της ξένης γλώσσας. Η ανασκόπηση της θεωρίας σε σχέση με τις στρατηγικές μάθησης στο παρόν κεφάλαιο έχει σαν στόχο να εντάξει τις στρατηγικές της παρούσας έρευνας στο θεωρητικό πλαίσιο του μοντέλου επεξεργασίας πληροφοριών, να αποσαφηνίσει τα θεωρητικά ζητήματα που συνδέονται με τη χρήση τους και να παρουσιάσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, τα οποία θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας. Το κεφάλαιο εστιάζει επίσης στη συμβολή των στρατηγικών κατανόησης στην κατανόηση κειμένου και επιχειρεί να ορίσει το είδος των στρατηγικών κατανόησης που χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα έρευνα. Τέλος, παρουσιάζονται οι λόγοι για τους οποίους επελέγη το τεστ πολλαπλών επιλογών για την αξιολόγηση της κατανόησης καθώς και οι λόγοι για τους οποίους η μεταβίβαση της μάθησης μεταξύ των στρατηγικών αποτέλεσε έναν από τους στόχους της παρούσας έρευνας. 2. Ορισμός και στόχος των στρατηγικών σύμφωνα με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών Η γνωστική ψυχολογία ασχολείται με τις διανοητικές διεργασίες που σχετίζονται με τις λειτουργίες της σκέψης, της αντίληψης, της μνήμης και της μάθησης. Όσον αφορά στη μάθηση, η γνωστική ψυχολογία εστιάζει στους μηχανισμούς και τις διαδικασίες με τους οποίους τα άτομα αποκτούν τη γνώση και παρεμβαίνουν ενεργητικά στη μάθησή τους. Στη διαδικασία της μάθησης, το πρώτο στάδιο είναι η πρόσληψη και η επεξεργασία των πληροφοριών από το εξωτερικό περιβάλλον μέσω των αισθήσεων. Στη συνέχεια οι πληροφορίες εξετάζονται, αναλύονται και αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας. Μόνο οι πληροφορίες τις οποίες τα άτομα κρίνουν ότι χρειάζεται να ανακαλέσουν αποθηκεύονται στη μακρόχρονη μνήμη. Οι πληροφορίες αυτές αποτελούν και το σύνολο των γνώσεων ενός ατόμου. Οι δύο πηγές των πληροφοριών, δηλαδή της πρόσληψης των εξωτερικών ερεθισμάτων και 23

24 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης της ανάκλησής τους από τη μνήμη, συνδυάζονται στο κέντρο επεξεργασίας πληροφοριών (Weinstein & Mayer, 1991, σελ. 16). Στο μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών (information processing model), οι νοητικές διαδικασίες των ατόμων παραλληλίζονται με τις νοητικές λειτουργίες των υπολογιστών κατά την επεξεργασία των πληροφοριών. Οι διαδικασίες αυτές σχετίζονται με την κωδικοποίηση, οργάνωση, συγκράτηση και ανάσυρση των πληροφοριών και συνδέονται με τον εξής τρόπο: για να μπορέσουν οι πληροφορίες να προωθηθούν από τη βραχύχρονη μνήμη και να συγκρατηθούν ώστε να μπορούν να ανασυρθούν από τη μακρόχρονη μνήμη πρέπει να αποθηκευτούν με οργανωμένο τρόπο και να μετασχηματιστούν σε έννοιες με νόημα (McLaughlin, ). Στο συγκεκριμένο μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών τονίζεται η οργάνωση, η συνοχή και η σύνδεση της γνώσης (Roehler & Duffy, 1996). Οι στρατηγικές αποτελούν στο συγκεκριμένο μοντέλο έναν ιδιαίτερο τρόπο επεξεργασίας των πληροφοριών, ο οποίος ενισχύει την κατανόηση, τη μάθηση και τη διατήρηση των πληροφοριών στη μνήμη. Οι μαθητές εμπλέκονται ενεργητικά στις παραπάνω διαδικασίες, μέσω των στρατηγικών που υιοθετούν για την ενίσχυση της μάθησής τους (Oxford, 1990). Ο ρόλος των στρατηγικών στις παραπάνω διαδικασίες (κωδικοποίησης, οργάνωσης, συγκράτησης και ανάσυρσης των πληροφοριών) τονίζεται και για τη μητρική (Dansereau, Weinstein & Mayer, 1986) και για την ξένη γλώσσα (Cohen, Oxford, Rubin, 1987) Συστήματα ταξινόμησης των στρατηγικών Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία έχει προταθεί και διερευνηθεί μεγάλο πλήθος στρατηγικών μάθησης. Επομένως ήταν απαραίτητη η ταξινόμηση τους σε συστήματα που αντανακλούν αντίστοιχα θεωρητικά μοντέλα στα πλαίσια διαφορετικών ψυχολογικών προσεγγίσεων. Παρακάτω, θα περιγραφούν τα συστήματα ταξινόμησης στρατηγικών στη μητρική και στην ξένη γλώσσα ώστε να διευκρινιστεί το είδος των στρατηγικών το οποίο χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα έρευνα Συστήματα διάκρισης γνωστικών στρατηγικών στη μητρική γλώσσα Στον τομέα της γνωστικής ψυχολογίας, ένα κύριο μοντέλο ταξινόμησης των γνωστικών στρατηγικών για τη μητρική γλώσσα είναι αυτό των Weinstein και Meyer 24

25 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης (1986). Οι γνωστικές στρατηγικές αποτελούν σε αυτό το μοντέλο ένα πλάνο για τον αποτελεσματικότερο συντονισμό γνωστικών πόρων, όπως είναι η προσοχή και η μακρόχρονη μνήμη. Η χρήση των γνωστικών στρατηγικών συνδέεται με συγκεκριμένα γνωστικά έργα (Weinstein & Meyer, 1991). Αντίθετα, οι μεταγνωστικές στρατηγικές (Flavell, ) επιτελούν γενικές λειτουργίες, όπως είναι ο σχεδιασμός, ο έλεγχος και η αξιολόγηση της μάθησης (Brown, 1987). Σύμφωνα με τους Weinstein και Meyer (1986), οι σημαντικότερες κατηγορίες γνωστικών στρατηγικών οι οποίες συνδέονται με την ακαδημαϊκή επίδοση είναι οι στρατηγικές επανάληψης, οι στρατηγικές επεξεργασίας και οι στρατηγικές οργάνωσης. Από τις παραπάνω κατηγορίες, οι στρατηγικές επανάληψης βοηθούν στην επιλογή των σημαντικών πληροφοριών και στην ενεργοποίηση των πληροφοριών στην εργαζόμενη μνήμη, αλλά δεν αντανακλούν επεξεργασία σε βάθος. Αντίθετα, οι κατηγορίες των στρατηγικών επεξεργασίας και οργάνωσης οδηγούν σε επεξεργασία του κειμένου σε βάθος. Στις στρατηγικές επεξεργασίας συγκαταλέγονται η περίληψη και η παράφραση, μέσω των οποίων οδηγούμαστε σε μετασχηματισμό του κειμένου, με στόχο την ενίσχυση της μάθησης και της κατανόησης. Οι στρατηγικές οργάνωσης οργανώνουν το υλικό δίνοντας δομή στις πληροφορίες του κειμένου και με αυτόν τον τρόπο συμβάλλουν στην επεξεργασία των πληροφοριών σε βάθος (σε Pintrich, 1999). Παράλληλα, οι στρατηγικές οργάνωσης του υλικού το καθιστούν πιο ευκολονόητο (Κωσταρίδου-Ευκλείδη, 1997). Τέτοιες μορφές οργάνωσης του υλικού αποτελούν η απεικόνιση του κειμένου σε μορφή διαγράμματος ή η χρήση συγκεκριμένων τεχνικών για την επιλογή και την οργάνωση των ιδεών του υλικού (π.χ. σχεδίαση δικτύου ή χάρτη με τις σημαντικές ιδέες, απεικόνιση της δομής του κειμένου, κ.λπ.) Συστήματα ταξινόμησης των στρατηγικών στην ξένη γλώσσα Στόχος της παρούσας ενότητας είναι να ορίσει και να περιγράψει τον ρόλο των γνωστικών στρατηγικών και των στρατηγικών κατανόησης κειμένου στην ξένη γλώσσα. Σε ένα πρώτο επίπεδο, οι στρατηγικές στην ξένη γλώσσα διακρίνονται σε στρατηγικές χρήσης της γλώσσας και σε στρατηγικές γλωσσικής μάθησης (Cohen, Ellis, 1994). Από τις παραπάνω κατηγορίες, οι στρατηγικές χρήσης της γλώσσας χωρίζονται σε στρατηγικές παραγωγής της γλώσσας και σε στρατηγικές επικοινωνίας (Tarone, 1980). Οι στρατηγικές γλωσσικής μάθησης, οι οποίες 25

26 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης αποτελούν το κύριο κομμάτι της βιβλιογραφίας, ορίζονται «ως μία απόπειρα ανάπτυξης γλωσσικής και κοινωνικο-γλωσσικής ικανότητας στην ξένη γλώσσα» (Tarone, 1980, σελ. 419). Σύμφωνα με μία άλλη κατηγοριοποίηση, οι στρατηγικές διακρίνονται σε στρατηγικές γλωσσικής μάθησης, ο ορισμός των οποίων δόθηκε παραπάνω και σε στρατηγικές ανάπτυξης συγκεκριμένων γλωσσικών δεξιοτήτων (Ellis, 1994). Μέσω των τελευταίων μπορούμε να οδηγηθούμε σε ανάπτυξη ή βελτίωση των προσληπτικών γλωσσικών δεξιοτήτων της ακουστικής κατανόησης και της κατανόησης των κειμένων- ή των δεξιοτήτων παραγωγής της γλώσσας -της προφορικής συνομιλίας και του γραπτού λόγου. Από τα παραπάνω βγαίνει το συμπέρασμα ότι οι στρατηγικές κατανόησης ανήκουν στις στρατηγικές ανάπτυξης δεξιοτήτων κατανόησης. Μία άλλη κατηγοριοποίηση των στρατηγικών μάθησης σύμφωνα με το μοντέλο της γνωστικής ψυχολογίας είναι ανάμεσα σε γνωστικές και μεταγνωστικές στρατηγικές. Οι ερευνητές των στρατηγικών της ξένης γλώσσας που υιοθετούν αυτό το μοντέλο είναι η Oxford (1990), οι O Malley και Chamot (1990) και ο Macaro (2006). Σύμφωνα με το πρώτο μοντέλο (Oxford, 1990), το οποίο αποτελεί τη λεπτομερέστερη απόπειρα καταγραφής των στρατηγικών στην ξένη γλώσσα, οι στρατηγικές διακρίνονται σε άμεσες και σε έμμεσες. Οι άμεσες στρατηγικές προϋποθέτουν τη νοητική επεξεργασία από την πλευρά του μαθητή και τη χρήση της γλώσσας. Οι έμμεσες στρατηγικές συμβάλλουν στη μάθηση χωρίς πολλές φορές να εμπλέκουν τη γλώσσα-στόχο. Στο μοντέλο της Oxford, οι γνωστικές στρατηγικές υπάγονται στις άμεσες στρατηγικές μαζί με τις στρατηγικές μνήμης και τις αντισταθμιστικές στρατηγικές. Οι μεταγνωστικές, οι θυμικές και οι κοινωνικές στρατηγικές υπάγονται στις έμμεσες στρατηγικές. Ο στόχος της χρήσης των γνωστικών και μεταγνωστικών στρατηγικών είναι διαφορετικός: οι γνωστικές στρατηγικές συμβάλλουν στην κατανόηση και στη χρήση της ξένης γλώσσας αλλά και στον μετασχηματισμό των πληροφοριών που έχουν στη διάθεσή τους οι μαθητές σε μια καινούργια μορφή. Οι μεταγνωστικές στρατηγικές αφορούν στον έλεγχο και στον συντονισμό της μαθησιακής διαδικασίας. Οι παραπάνω κατηγορίες των άμεσων και των έμμεσων στρατηγικών περιέχουν διάφορες υποκατηγορίες. Κατά συνέπεια, προκύπτει μια ιεραρχική και λεπτομερειακή ταξινόμηση των συγκεκριμένων στρατηγικών. Βάσει αυτής της λεπτομερούς κατάταξης, η περίληψη ανήκει στις γνωστικές στρατηγικές και συγκεκριμένα στην 26

27 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης υπο-κατηγορία Δημιουργία δομής για τις εισερχόμενες και εξερχόμενες πληροφορίες. Η περίληψη ως στρατηγική, προσδίδοντας δομή στις πληροφορίες, αποτελεί παράλληλα μία ένδειξη κατανόησης των κειμένων. Τέλος, σε σύγκριση με μία παρόμοια στρατηγική όπως είναι η τήρηση σημειώσεων, η περίληψη αποτελεί μια ανώτερη γνωστικά στρατηγική (Oxford, 1990, σελ. 88). Αν και το μοντέλο ταξινόμησης στρατηγικών της Oxford (1990) έχει δεχτεί σημαντική κριτική, κυρίως γιατί δε βασίζεται σε ένα έγκυρο θεωρητικό μοντέλο, παρ όλα αυτά συνδέεται με ένα χαλαρό τρόπο με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών. Πιο στενή σύνδεση με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών έχει το μοντέλο των O Malley και Chamot (1990) για την ξένη γλώσσα. Το μοντέλο στο οποίο βασίζεται και το οποίο αφορά τη μητρική γλώσσα (Anderson, 1983) παρέχει τον ορισμό και τα στάδια εκμάθησης μιας στρατηγικής και παράλληλα αφορά και την κατανόηση και την παραγωγή των κειμένων. Σύμφωνα με τον Anderson (1983), οι γνωστικές στρατηγικές συμβάλλουν στη γνωστική επεξεργασία, αποτελώντας τα βήματα για την επίλυση των προβλημάτων -είναι δηλαδή συγκεκριμένες και συνδέονται με συγκεκριμένα έργα. Υπάρχουν τρία στάδια στην εκμάθηση μιας στρατηγικής: το γνωστικό στάδιο, το συνειρμικό στάδιο και το στάδιο αυτόματης τέλεσης της στρατηγικής. Στο αρχικό στάδιο της εκμάθησης μιας στρατηγικής υπάρχει μόνο η δηλωτική γνώση σε σχέση με τους κανόνες που αφορούν τη χρήση της. Αργότερα, οι μαθητές αποκτούν τη διαδικαστική γνώση που τους επιτρέπει να εφαρμόσουν τους κανόνες. Μέσω της διαδικαστικής γνώσης οδηγούνται στο στάδιο της αυτοματοποίησης των στρατηγικών. Το στάδιο αυτό είναι πολύ σημαντικό καθώς τελικός στόχος κάθε προγράμματος διδακτικής παρέμβασης στις στρατηγικές είναι η αυτοματοποίησή τους. Τέλος, και σύμφωνα με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών που προτείνει ο Macaro (2006), οι στρατηγικές διακρίνονται σε γνωστικές και σε μεταγνωστικές. Οι γνωστικές στρατηγικές χρησιμοποιούνται κατά τα στάδια της αντίληψης, της αποκωδικοποίησης, της επεξεργασίας, της αποθήκευσης και της ανάκλησης των πληροφοριών. Αντίθετα, οι μεταγνωστικές στρατηγικές εποπτεύουν τη χρήση των γνωστικών στρατηγικών, μέσω του σχεδιασμού, του ελέγχου και της αξιολόγησης της αποτελεσματικότητάς τους (Macaro, 2006, σελ. 328). 27

28 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης 2.2. Χαρακτηριστικά της εφαρμογής των στρατηγικών μάθησης Στη συνέχεια θα παρατεθούν τα χαρακτηριστικά των στρατηγικών τα οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό ενός προγράμματος παρέμβασης. Τέτοια χαρακτηριστικά αποτελούν η συνειδητή φύση των στρατηγικών, η εφαρμογή τους με συγκεκριμένο στόχο, η δυνατότητα αυτοματοποίησής τους και η αποτελεσματικότητά τους σε σχέση με συγκεκριμένους τομείς και μαθησιακά πλαίσια. Διάφοροι ερευνητές, είτε πρόκειται για τη μητρική (Weinstein et al., 1988) είτε για την ξένη γλώσσα (Cohen, Chamot, Ellis, Macaro, Oxford, Phakiti, 2006) συγκλίνουν στην άποψη ότι οι στρατηγικές επιλέγονται και εφαρμόζονται συνειδητά και σκόπιμα και ότι η εφαρμογή τους είναι προσανατολισμένη σε έναν συγκεκριμένο μαθησιακό στόχο. Σύμφωνα με τον Phakiti (2006), το στοιχείο της συνειδητής χρήσης των στρατηγικών διαφοροποιεί την εφαρμογή τους από τις αυτοματοποιημένες διαδικασίες των επιδέξιων αναγνωστών. Αυτό σημαίνει ότι οι μαθητές συνειδητά επιλέγουν μια συγκεκριμένη στρατηγική ανάλογα με το μαθησιακό πλαίσιο και τον στόχο που έχουν, διαθέτουν δηλαδή την υποθετική γνώση (conditional knowledge) για τις συνθήκες χρήσης μιας στρατηγικής (το «πού» και «γιατί» θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί) καθώς και τη διαδικαστική γνώση (procedural knowledge) για την πετυχημένη εφαρμογή της. Η συνειδητή επιλογή των στρατηγικών (Cohen, 1998), μπορεί βέβαια να αφορά γενικά την ενίσχυση της μάθησης και να μη γίνεται για κάποιον συγκεκριμένο μαθησιακό στόχο. Ενώ όπως είδαμε παραπάνω οι περισσότεροι ερευνητές των στρατηγικών τονίζουν τη συνειδητή και σκόπιμη χρήση των στρατηγικών, άλλοι ερευνητές (Bialystok, 1985) επισημαίνουν ως κύριο χαρακτηριστικό τους τη συμβολή τους στην αποτελεσματική μάθηση. Σύμφωνα με την ερευνήτρια, οι μαθητές δεν μπορούν ανά πάσα στιγμή να εφαρμόσουν συνειδητά ή σκόπιμα τις στρατηγικές. Αντίθετα, αυτό που τους ωθεί να τις χρησιμοποιήσουν είναι η αποτελεσματικότητά τους (σχετίζονται με λύσεις σε συγκεκριμένα γλωσσικά προβλήματα), η συστηματική χρήση τους και η πεπερασμένη φύση τους (δεν είναι άπειρες και δεν ποικίλλουν ιδιαίτερα ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία των χρηστών). Το γεγονός ότι οι στρατηγικές είναι συγκεκριμένες, ανάλογα με την περίσταση, και μεταβιβάσιμες σε άλλες περιστάσεις ή έργα συντελεί στο να μειωθεί ο συνολικός αριθμός των στρατηγικών που μπορούν να συνδεθούν με συγκεκριμένες μαθησιακές καταστάσεις ή έργα και έτσι να λειτουργήσει η αρχή της οικονομίας στην εφαρμογή των στρατηγικών (Macaro, 2006). 28

29 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης Άλλο κύριο χαρακτηριστικό της χρήσης των στρατηγικών, το οποίο αποτελεί συγχρόνως έναν επιθυμητό στόχο των ερευνών παρέμβασης, είναι η δυνατότητα αυτοματοποίησής τους, η οποία αναφέρθηκε στην παραπάνω ενότητα. Η αυτοματοποίηση των στρατηγικών μπορεί να επιτευχθεί μέσω της συχνής επανάληψης (Chamot, 2004, 2005) ή της μάθησης και υπερμάθησης (van Dijk & Kintsch, 1983). Η συνεχής εξάσκηση, η οποία οδηγεί σε επίπεδα αυτοματοποίησης μιας στρατηγικής, έχει σαν στόχο την απόκτηση διαδικαστικής γνώσης ή αλλιώς γνώσης των βημάτων για την εφαρμογή της στρατηγικής (Haskell, 2001). Από τη στιγμή που οι στρατηγικές αυτοματοποιηθούν, μπορούν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη επιδέξιας συμπεριφοράς σε έναν συγκεκριμένο γλωσσικό τομέα, όπως π.χ. είναι η κατανόηση κειμένων ή ο γραπτός λόγος (Macaro, 2006). Ενώ όμως σε κάποιες περιπτώσεις οι στρατηγικές έχουν αυτοματοποιηθεί σε επίπεδο δεξιοτήτων, εφαρμόζονται δηλαδή ασυνείδητα, σε άλλες περιπτώσεις λειτουργούν ως ενσυνείδητες και εμπρόθετες στρατηγικές, καθώς οι αναγνώστες αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά την επιτέλεση μιας συγκεκριμένης δοκιμασίας (Chamot, Phakiti, 2006). Σε αυτήν την περίπτωση, στόχος της χρήσης των στρατηγικών είναι να ενισχυθούν οι μαθητές στον τομέα στον οποίο αντιμετωπίζουν δυσκολίες (π.χ. στην κατανόηση ενός συγκεκριμένου κειμένου). Αυτό σημαίνει ότι ενώ οι στρατηγικές είχαν αρχικά αυτοματοποιηθεί, οι μαθητές χρειάζεται να εστιάσουν ξανά την προσοχή τους σε αυτές για να τις τροποποιήσουν, επειδή τα αποτελέσματα από τη χρήση τους δεν είναι ικανοποιητικά ή επειδή απαιτείται η προσαρμογή τους στα πλαίσια καινούργιων μαθησιακών στόχων ή καταστάσεων (Macaro, 2006). Σύμφωνα και με van Dijk και Kintsch (1983) κατά την επεξεργασία των κειμένων οι διαδικασίες που συνδέονται με την κατανόηση και την παραγωγή της γλώσσας είναι αυτοματοποιημένες και μόνο σε περίπτωση προβληματικών ή ασυνήθιστων περιπτώσεων γίνεται χρήση των στρατηγικών. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι διδακτικές παρεμβάσεις με χρήση στρατηγικών μάθησης στοχεύουν να αξιοποιήσουν στο μέγιστο τα χαρακτηριστικά των στρατηγικών που περιγράφονται πιο πάνω. Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι η αποτελεσματικότητά τους στο να παρέχουν λύσεις σε συγκεκριμένα γλωσσικά προβλήματα και η δυνατότητα αυτοματοποίησής τους για την ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης γλωσσικής δεξιότητας -όπως είναι στην περίπτωσή μας η κατανόηση κειμένου. Η αυτοματοποίηση αυτή επιτυγχάνεται μέσω της συχνής εξάσκησης στη 29

30 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης στρατηγική, η οποία μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια ενός προγράμματος διδακτικής παρέμβασης Παράγοντες αποτελεσματικότητας στην εφαρμογή των στρατηγικών μάθησης Στην παραπάνω ενότητα επισημάνθηκε ως ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά των στρατηγικών η αποτελεσματικότητα που προκύπτει από τη χρήση τους. Η αποτελεσματικότητα αυτή μπορεί να ενισχύσει την επίδοση των μαθητών στην ξένη γλώσσα. Επίσης μπορεί να μην είναι σταθερή αλλά να επηρεάζεται από το γλωσσικό επίπεδο των μαθητών. Ο παράγοντας του γλωσσικού επιπέδου στην εφαρμογή των στρατηγικών μάθησης θα εξεταστεί στο Κεφάλαιο 6. Για να γίνει κατανοητή η σχέση μεταξύ στρατηγικών μάθησης και επίδοσης θα γίνει μια ανασκόπηση των διαφόρων ερευνητικών φάσεων στις στρατηγικές. Η ανασκόπηση αυτή εστιάζει στους παράγοντες εκείνους που συνδέονται με τις στρατηγικές και οι οποίοι έχουν θεωρηθεί ότι οδηγούν σε ενίσχυση της επίδοσης των μαθητών. Στόχος είναι να οδηγηθούμε σε συμπεράσματα σχετικά με την επιλογή των στρατηγικών που θα ήταν καλό να διδαχτούν αλλά και με την επιρροή άλλων παραγόντων που θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη κατά τον σχεδιασμό ενός προγράμματος παρέμβασης. Ένας παράγοντας που αρχικά θεωρήθηκε ότι συνδέεται με την επίδοση στην ξένη γλώσσα ήταν η χρήση πετυχημένων στρατηγικών από τους λεγόμενους «καλούς μαθητές». Από τις έρευνες που εστίαζαν στον «καλό μαθητή» της ξένης γλώσσας ( good language learner studies. Naiman et al., Rubin, 1975) προέκυψε το συμπέρασμα ότι οι μαθητές αυτού του τύπου χρησιμοποιούν διαφορετικού τύπου στρατηγικές. Οι στρατηγικές αυτές εστιάζουν στην αναζήτηση πολλαπλών ευκαιριών για επικοινωνία και εξάσκηση στην ξένη γλώσσα, στη χρήση των συμφραζομένων για την κατανόηση του νοήματος, κ.λπ. Η διάχυτη ιδέα ήταν ότι οι «καλές» αυτές στρατηγικές, οι οποίες χρησιμοποιούνται περισσότερο από τους αποτελεσματικούς μαθητές της ξένης γλώσσας, θα μπορούσαν να διδαχτούν με επιτυχία και στους λιγότερο ικανούς μαθητές. Από την πιο πρόσφατη επισκόπηση της βιβλιογραφίας προκύπτει ότι η αποτελεσματική μάθηση δε συνδέεται πλέον με τη χρήση καλύτερων και χειρότερων στρατηγικών ή τη διάκριση ανάμεσα σε αποτελεσματικούς και μη αποτελεσματικούς 30

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Τι είναι η ερευνητική εργασία Η ερευνητική εργασία στο σχολείο είναι μια δυναμική διαδικασία, ανοιχτή στην αναζήτηση για την κατανόηση του πραγματικού κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 βιβλιο_layout 1 20/6/2014 4:43 πμ Page 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα της Επιμελήτριας... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕφAλαιο 1: Ένα μοντέλο αναγνωστικής κατανόησης Η εξέλιξη της έννοιας «αναγνωστική κατανόηση»...

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών

Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Κων/νος Στεφανίδης Σχολικός Σύμβουλος Πειραιά kstef2001@yahoo.gr Νικόλαος Στεφανίδης Φοιτητής ΣΕΜΦΕ, ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η τυπική θεωρία Επεξεργασίας Πληροφοριών

Η τυπική θεωρία Επεξεργασίας Πληροφοριών Η θεωρία επεξεργασίας πληροφοριών: Ιστορία μέθοδοι επισκόπηση ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ Η τυπική θεωρία Επεξεργασίας Πληροφοριών 1 Επεξεργασία Πληροφοριών Η επικρατούσα μεταφορά: ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι σαν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία ως κατασκευή και όχι ως μετάδοση ως αποτέλεσμα εμπειρίας και όχι ως μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ Μάθημα 1 ο 14/3/2011 Περίγραμμα και περιεχόμενο του μαθήματος Μάθηση με την αξιοποίηση του Η/Υ ή τις ΤΠΕ Θεωρίες μάθησης Εφαρμογή των θεωριών μάθησης στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη βελτίωση της μάθησης αξιολόγηση με στόχο την προώθηση των ευρύτερων σκοπών του σχολείου

αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη βελτίωση της μάθησης αξιολόγηση με στόχο την προώθηση των ευρύτερων σκοπών του σχολείου αξιοποίηση της αξιολόγησης για τη βελτίωση της μάθησης αξιολόγηση με στόχο την προώθηση των ευρύτερων σκοπών του σχολείου ΔΗΜΗΤΡΗΣ Κ. ΜΠΟΤΣΑΚΗΣ, PhD Σχολικός Σύμβουλος Φ.Ε. / ΠΔΕ Βορείου Αιγαίου Αξιολόγηση,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης Ερευνητικό Πρόγραμμα «Αξιολόγηση Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας στα δημόσια σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης της Κύπρου» 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4.1. Αποτελέσματα από το πρόγραμμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης δασκάλων και πειραματικής εφαρμογής των νοερών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Η γραπτή εργασία θα περιλαμβάνει τα παρακάτω μέρη:

ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Η γραπτή εργασία θα περιλαμβάνει τα παρακάτω μέρη: ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΓΡΑΠΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η γραπτή εργασία θα περιλαμβάνει τα παρακάτω μέρη: 1.ΕΞΩΦΥΛΛΟ Θα περιέχει τις εξής πληροφορίες: - Σχολείο - Μάθημα - Τάξη - Τμήμα -Τίτλο της έρευνας - Ονοματεπώνυμο Ο τίτλος της

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Χειμερινό εξάμηνο 2008-09 Διδακτική του Μαθήματος Μελέτη Περιβάλλοντος # 4η Συνάντηση # Διδάσκων: Γεώργιος Μαλανδράκης, (Π.Δ. 407/80)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής. Περιγραφή μαθήματος. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Παρασκευή 17:00-20:00

Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής. Περιγραφή μαθήματος. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Παρασκευή 17:00-20:00 Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Παρασκευή 17:00-20:00 email: gpalegeo@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της Πληροφορικής" εννοούμε τη μελέτη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

H Συμβολή της Υπολογιστικής Σκέψης στην Προετοιμασία του Αυριανού Πολίτη

H Συμβολή της Υπολογιστικής Σκέψης στην Προετοιμασία του Αυριανού Πολίτη H Συμβολή της Υπολογιστικής Σκέψης στην Προετοιμασία του Αυριανού Πολίτη Κοτίνη Ι., Τζελέπη Σ. Σχ. Σύμβουλοι Κ. Μακεδονίας στην οικονομία, στη τέχνη, στην επιστήμη, στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εκπαιδευτικά υπερμεσικά περιβάλλοντα Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Το ερωτηματολόγιο...

Το ερωτηματολόγιο... 1 Η έρευνά μας... Έλαβε μέρος στο ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ κατά το χειμερινό εξάμηνο 2012-2013 στο τμήμα Αυτοματισμού Έγινε σε εθελοντική - ανώνυμη βάση από τους φοιτητές. Το ερωτηματολόγιο μοιράστηκε κατά την 8 η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών.

Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών. Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών. Α. Πέρδος 1, I. Σαράφης, Χ. Τίκβα 3 1 Ελληνογαλλική Σχολή Καλαμαρί perdos@kalamari.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σχεδίαση και Ανάπτυξη εφαρμογής ηλεκτρονικής εκπαίδευσης σε περιβάλλον Διαδικτύου: Υποστήριξη χαρακτηριστικών αξιολόγησης

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σχεδίαση και Ανάπτυξη εφαρμογής ηλεκτρονικής εκπαίδευσης σε περιβάλλον Διαδικτύου: Υποστήριξη χαρακτηριστικών αξιολόγησης ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σχεδίαση και Ανάπτυξη εφαρμογής ηλεκτρονικής εκπαίδευσης σε περιβάλλον Διαδικτύου: Υποστήριξη χαρακτηριστικών αξιολόγησης ΚΑΡΠΑΤΣΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΝΟΕΡΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΛΟΓΑΡΕΖΩ ΜΕ ΤO TΖΙΜΙΔΙ Μ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Γενικά θεωρητικά θέματα των νοερών υπολογισμών

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΝΟΕΡΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΛΟΓΑΡΕΖΩ ΜΕ ΤO TΖΙΜΙΔΙ Μ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Γενικά θεωρητικά θέματα των νοερών υπολογισμών ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΝΟΕΡΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΛΟΓΑΡΕΖΩ ΜΕ ΤO TΖΙΜΙΔΙ Μ Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Γενικά θεωρητικά θέματα των νοερών υπολογισμών 1.1.: Η θέση των νοερών υπολογισμών στο σύγχρονο διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1.ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1207002 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών 12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών Διαδικασίες διαχείρισης περίπτωσης Στάδιο 1 Εντοπισμός Στάδιο 2 Αξιολόγηση Στάδιο 3 Παρέμβαση Στάδιο 4 Υποστήριξη Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ. της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ. της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ Θέμα: «Στρατηγικές εκμάθησης της ξένης γλώσσας: η άμεση και ενσωματωμένη διδασκαλία στο πλαίσιο εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής Διδακτική της Πληροφορικής ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ανδρέας Σ. Ανδρέου (Αναπλ. Καθηγητής ΤΕΠΑΚ - Συντονιστής) Μάριος Μιλτιάδου, Μιχάλης Τορτούρης (ΕΜΕ Πληροφορικής) Νίκος Ζάγκουλος, Σωκράτης Μυλωνάς (Σύμβουλοι Πληροφορικής)

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Doctorate student, Université Paul Valéry - Montpellier III Master in Teaching and Psychological Methodologies in Education, University of L Aquila (Italy) Μ.A in Education (Education

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Μεταπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 51040101 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση Ενότητα 12

Γεωργική Εκπαίδευση Ενότητα 12 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12: Αξιολόγηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Νευροβιολογία των Μνημονικών Λειτουργιών

Νευροβιολογία των Μνημονικών Λειτουργιών Νευροβιολογία των Μνημονικών Λειτουργιών Ενότητα 2: Κατηγοριοποιήσεις Μάθησης & Μνήμης Κωνσταντίνος Παπαθεοδωρόπουλος Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Ανάλυση των γενικών αξόνων που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5Ο ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ- ΣΥΖΗΤΗΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5Ο ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ- ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ- ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνας μας. Χωρίζεται σε δυο τμήματα. Στο πρώτο τμήμα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της ποσοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ o Ηγνωστική σύνδεση Η γνωστική σύνδεση, σύμφωνα με τον Ausebel, διαδραματίζει βασικότατο ρόλο στη διαδικασία της ουσιαστικής μάθησης, ηοποία σημαίνει τη διαδικασία σύνδεσης των νέων

Διαβάστε περισσότερα

Παραδόσεις 4. Δεν υφίστανται απαιτήσεις. Ελληνική/Αγγλική

Παραδόσεις 4. Δεν υφίστανται απαιτήσεις. Ελληνική/Αγγλική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ DF8201 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Έκτο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Διοίκηση Ποιότητας στον Τουρισμό ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) Ενότητα 11: Η αξιολόγηση των μαθητών στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ51 / Εφαρμοσμένη Εκπαιδευτική Έρευνα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ51 / Εφαρμοσμένη Εκπαιδευτική Έρευνα Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ51 / Εφαρμοσμένη Εκπαιδευτική Έρευνα Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΠΑ Επιστημών της Αγωγής Θεματική Ενότητα ΕΠΑ51 Εφαρμοσμένη

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΣΑΚΟΝΙΔΗΣ, ΔΠΘ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΕΚΑΚΗ, ΑΠΘ Α ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 201 6-2017 2 ο παραδοτέο Περιεχόμενο 1. Εισαγωγή: το θέμα και η σημασία του, η σημασία διερεύνησης του

Διαβάστε περισσότερα

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου kchatzop@uth.gr Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική αναδρομή Μορφές και τύποι της αξιολόγησης Η συζήτηση γύρω από την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14 ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργασία στο Μαθήμα Σχεδίαση Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail. Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής I Εαρινό εξάμηνο 2009-2010 Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας Βασικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Μανώλης Πατσαδάκης Γιατί Αξιολόγηση των Μαθητών; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Υποστηρίζει την επίτευξη των γενικών εκπ/κών στόχων της

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία θεμάτων Φυσικών Επιστημών

Διδασκαλία θεμάτων Φυσικών Επιστημών Διδασκαλία θεμάτων Φυσικών Επιστημών Στους ειδικούς σκοπούς του μαθήματος αναφέρεται ότι θα πρέπει : «.οι μαθητές να είναι ικανοί, όχι μόνο να παρατηρούν τα φυσικά και χημικά φαινόμενα. και να καταγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν Ρ.Ρ. Βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου του Gavin Reid (Δυσλεξία 2003, επιμέλεια Γιάννης Παπαδάτος).

Το παρόν Ρ.Ρ. Βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου του Gavin Reid (Δυσλεξία 2003, επιμέλεια Γιάννης Παπαδάτος). Το παρόν Ρ.Ρ. Βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου του Gavin Reid (Δυσλεξία 2003, επιμέλεια Γιάννης Παπαδάτος). Κεφάλαιο 6 (G. Reid, 2003) Πρόσβαση στο Σχολικό Πρόγραμμα Στο

Διαβάστε περισσότερα

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Διατήρηση η της αθλητικής απόδοσης 710: 8 η Διάλεξη Μιχαλοπούλου Μαρία Ph.D. Περιεχόμενο της διάλεξης αυτής αποτελούν: Αγωνιστικός αθλητισμός

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικογνωστικές θεωρίες μάθησης. Διδάσκουσα Φ. Αντωνίου

Κοινωνικογνωστικές θεωρίες μάθησης. Διδάσκουσα Φ. Αντωνίου Κοινωνικογνωστικές θεωρίες μάθησης Διδάσκουσα Φ. Αντωνίου Περίγραμμα Νοοκατασκευαστική θεώρηση της μάθησης Ιστορικό υπόβαθρο Top-down * bottom up Ομαδοσυνεργατική μάθηση Νοοκατασκευαστικές μέθοδοι στην

Διαβάστε περισσότερα