Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής. Διδακτορική Διατριβή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής. Διδακτορική Διατριβή"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Διδακτορική Διατριβή Η συμβολή των γνωστικών στρατηγικών της περίληψης και της γραφικής αναπαράστασης δομής κειμένου στη βελτίωση της κατανόησης και της χρήσης των στρατηγικών: ένα πρόγραμμα παρέμβασης σε Έλληνες φοιτητές στο μάθημα της Αγγλικής ως Ξένης Γλώσσας Θεόκλεια Ριζούλη Θεσσαλονίκη 2013

2 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Διδακτορική Διατριβή Η συμβολή των γνωστικών στρατηγικών της περίληψης και της γραφικής αναπαράστασης δομής κειμένου στη βελτίωση της κατανόησης και της χρήσης των στρατηγικών: ένα πρόγραμμα παρέμβασης σε Έλληνες φοιτητές στο μάθημα της Αγγλικής ως Ξένης Γλώσσας Θεόκλεια Ριζούλη Θεσσαλονίκη 2013 Κύρια επιβλέπουσα Μαρία Πλατσίδου, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Συμβουλευτική επιτροπή Αγγελική Ψάλτου-Joycey, Καθηγήτρια Παναγιώτα Μεταλλίδου, Αναπληρώτρια καθηγήτρια 2

3 Στα παιδιά μου Γιώργο και Κλεισθένη 3

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ανάπτυξη της αναγνωστικής ικανότητας στην ξένη γλώσσα μέσω αποτελεσματικών στρατηγικών κατανόησης είναι απαραίτητη ώστε να μπορέσουν οι φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας να επεξεργαστούν κείμενα ακαδημαϊκού ή επιχειρηματικού περιεχομένου. Δύο στρατηγικές που έχουν βρεθεί να είναι αποτελεσματικές προς αυτή την κατεύθυνση είναι η περίληψη και οι γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου. Λιγοστή διερεύνηση της αποτελεσματικότητάς τους όμως με Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας έχει υπάρξει μέχρι τώρα. Η παρούσα έρευνα διερευνά την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας των παραπάνω στρατηγικών στην ενίσχυση της κατανόησης κειμένου. Η παρέμβαση, η οποία είχε διάρκεια οκτώ ακαδημαϊκά δίωρα, ήταν γνωστικού τύπου με παράλληλη προσθήκη μεταγνωστικών στοιχείων. Το μαθησιακό πλαίσιο ήταν το μάθημα των Αγγλικών για Ακαδημαϊκούς Σκοπούς ενώ τα άτομα που διδάχτηκαν τις δύο στρατηγικές ήταν Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας. Συνολικά, 491 φοιτητές τριών τμημάτων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας συμμετείχαν στην έρευνα. Οι συμμετέχοντες ήταν 161 φοιτητές στην πειραματική ομάδα 1 που διδάχτηκε τη στρατηγική της περίληψης, 169 φοιτητές στην πειραματική ομάδα 2 που διδάχτηκε τις γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου και 161 φοιτητές στην ομάδα ελέγχου που διδάχτηκε την κανονική ύλη του εξαμήνου. Από το αρχικό δείγμα των 491 ατόμων, το τελικό δείγμα περιορίστηκε στα 470 άτομα λόγω της κατάταξης των ατόμων σε τρία γλωσσικά επίπεδα. Όλα τα άτομα συμμετείχαν στα ίδια τρία τεστ κατά την αρχική και την τελική φάση, δηλαδή σε τεστ ελέγχου της περιληπτικής ικανότητας, σε τεστ ελέγχου της ικανότητας συμπλήρωσης γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου και σε τεστ ελέγχου του γλωσσικού τους επιπέδου. Κατά την ανάλυση των αποτελεσμάτων αξιολογήθηκαν η βελτίωση στη συνολική κατανόηση του κειμένου και η βελτίωση στη χρήση των δύο στρατηγικών. Επίσης, εξετάστηκε η ενδεχόμενη μεταβίβαση των δεξιοτήτων που σχετίζονται με την εκμάθηση των δύο στρατηγικών, η πιθανή επίδραση του παράγοντα της γλωσσομάθειας στη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων καθώς και ο ρόλος των γλωσσικών επιπέδων των ατόμων που συμμετείχαν στην έρευνα. Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων επιβεβαιώθηκε ο κύριος ερευνητικός στόχος, δηλαδή η αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας στην κατανόηση κειμένου και στη βελτίωση της χρήσης των δύο στρατηγικών. Συγχρόνως, καταδείχτηκε η μεταβίβαση των 4

5 στρατηγικών δεξιοτήτων από τη μία στρατηγική στην άλλη και βγήκαν συμπεράσματα σχετικά με τον περιορισμένο ρόλο που έπαιξε η γλωσσομάθεια στη διαμόρφωση των τελικών αποτελεσμάτων καθώς και με τα γλωσσικά επίπεδα που ωφελήθηκαν περισσότερο από την παρέμβαση στις στρατηγικές. Η συμβολή της παρούσας έρευνας εντοπίζεται στο γεγονός ότι αποτελεί την πρώτη έρευνα που διερευνά την επίδραση του συνδυασμού της διδασκαλίας των δύο συγκεκριμένων στρατηγικών με άτομα Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας και γενικότερα μία από τις ελάχιστες με διδασκαλία γνωστικών στρατηγικών στην ίδια κατηγορία ατόμων. Παράλληλα, είναι και η πρώτη έρευνα που εξετάζει την επίδραση της γλωσσομάθειας, του γλωσσικού επιπέδου καθώς και τη μεταβίβαση μεταξύ των δύο στρατηγικών για τα συγκεκριμένα άτομα. 5

6 Ευχαριστίες Με την ολοκλήρωση της παρούσας διατριβής θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους ανθρώπους που συνέβαλαν σε αυτήν την προσπάθεια. Την κύρια επιβλέπουσά μου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Μαρία Πλατσίδου για την ουσιαστική της συμβολή στον σχεδιασμό και την υλοποίηση της έρευνας και τη συνεχή καθοδήγησή της επιστημονική και ηθική- καθ όλη τη διάρκεια εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής. Οι γνώσεις και η εμπειρία της σε θέματα ερευνητικής μεθοδολογίας και τα λεπτομερή της σχόλια πάνω στην οργάνωση και το κείμενο της διατριβής στάθηκαν πραγματικά πολύτιμα. Τα υπόλοιπα μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής, Αγγελική Ψάλτου-Joycey, καθηγήτρια και Παναγιώτα Μεταλλίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια, για τον χρόνο που διέθεσαν, τις σημαντικές υποδείξεις τους και τα εποικοδομητικά τους σχόλια πάνω στο κείμενο της διατριβής. Τις συναδέλφους μου Μερσίνη Καραγκεβρέκη και Φωτεινή Παπαγερμανού που προσφέρθηκαν εθελοντικά να διδάξουν τρία από τα τμήματα της διδακτικής παρέμβασης. Τη συνάδελφό μου Τζένη Στεφάνου, η οποία χορήγησε τα τεστ της αρχικής και τελικής φάσης στην ομάδα ελέγχου. Τη συνάδελφό μου Ιφιγένεια Μαχίλη που ήταν η δεύτερη βαθμολογήτρια των γραπτών της περίληψης. Τη συνάδελφό μου Ζωή Κανταρίδου για τη συνεχή ενθάρρυνση και φιλία της. Τον Γιώργο Μενεξέ για τη συνδρομή του στη στατιστική ανάλυση. Όλη την οικογένειά μου για την υποστήριξη, την κατανόηση και την υπομονή που έδειξε όλα αυτά τα χρόνια της ενασχόλησής μου με το διδακτορικό. 6

7 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1. Πρόλογος Διατύπωση του προβλήματος Συμβολή της παρούσας έρευνας Στόχοι της παρούσας έρευνας Πειραματικό σχέδιο Οργάνωση της διατριβής...22 Κεφάλαιο 2: Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης 2. Ορισμός και στόχος των στρατηγικών σύμφωνα με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών Συστήματα ταξινόμησης των στρατηγικών Συστήματα διάκρισης γνωστικών στρατηγικών στη μητρική γλώσσα Συστήματα ταξινόμησης των στρατηγικών στην ξένη γλώσσα Χαρακτηριστικά της εφαρμογής των στρατηγικών μάθησης Παράγοντες αποτελεσματικότητας στην εφαρμογή των στρατηγικών μάθησης Ορισμός και συμβολή των στρατηγικών κατανόησης Συμβολή των στρατηγικών κατανόησης στη μητρική γλώσσα Συμβολή των στρατηγικών κατανόησης στην ξένη γλώσσα Ρόλος των στρατηγικών κατανόησης στην επεξεργασία των κειμένων Στρατηγικές κατανόησης στην επεξεργασία των κειμένων στη μητρική γλώσσα Συστήματα ταξινόμησης στρατηγικών κατανόησης στην ξένη γλώσσα Κριτήρια σχεδιασμού του τεστ πολλαπλών επιλογών για την αξιολόγηση της κατανόησης Σημασία της μεταβίβασης των στρατηγικών Συμπεράσματα..43 7

8 Κεφάλαιο 3: Η στρατηγική της περίληψης 3. Η περίληψη ως στρατηγική βαθύτερης γνωστικής επεξεργασίας Ποιοτικές διαφορές στην κατανόηση μέσω περίληψης και άλλων γνωστικών στρατηγικών Ζητήματα στην αξιολόγηση της κατανόησης μέσω της περίληψης Η σημασία της περίληψης στο ακαδημαϊκό περιβάλλον Θεωρητικό μοντέλο για τη μελέτη της περίληψης (Kintsch & van Dijk, Kintsch, 1998) Σύνδεση διαδικασιών περίληψης και αντίστοιχων ικανοτήτων Κανόνες για τη διδασκαλία της περίληψης (Brown & Day, 1983) Χρήση κατάλληλων και ακατάλληλων στρατηγικών περίληψης στη μητρική και στην ξένη γλώσσα Η επίδραση των χαρακτηριστικών του αρχικού κειμένου και των συνθηκών παραγωγής της περίληψης στην ικανότητα περίληψης Συμπεράσματα..66 Κεφάλαιο 4: Η στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου 4. Ορισμός και είδη γραφικών αναπαραστάσεων Συμβολή των γραφικών αναπαραστάσεων στην οργάνωση των πληροφοριών και στην κατανόηση Επιλογή θεωρητικού πλαισίου για τη μελέτη των γραφικών αναπαραστάσεων Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της δομής και μοντέλα της δομής του κειμένου Συμβολή και χρήση της δομής του κειμένου στην κατανόηση κειμένου Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της απεικόνισης της περιγραφικής δομής και της δομής προβλήματος-επίλυσης Επίπεδα απεικόνισης της δομής στις ιεραρχικές γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική χρήση των γραφικών αναπαραστάσεων Διαφορετική συμβολή των γραφικών αναπαραστάσεων πριν και μετά την ανάγνωση του κειμένου Ζητήματα σε σχέση με τον σχεδιασμό των γραφικών αναπαραστάσεων 8

9 δομής κειμένου Συμμετοχή των μαθητών στην κατασκευή των γραφικών αναπαραστάσεων Επιπλέον ζητήματα Συμπεράσματα 86 Κεφάλαιο 5: Διδασκαλία των στρατηγικών 5. Στόχοι των διδακτικών παρεμβάσεων στις στρατηγικές μάθησης Στόχοι της διδακτικής παρέμβασης στις στρατηγικές κατανόησης Κριτήρια για τον σχεδιασμό διδακτικής παρέμβασης στις στρατηγικές Μοντέλο της ρητής και άμεσης διδασκαλίας στρατηγικών κατανόησης Επιλογή του κατάλληλου μοντέλου διδασκαλίας στρατηγικών Συμβολή των διδακτικών παρεμβάσεων με στρατηγικές κατανόησης στην ξένη γλώσσα Διδασκαλία της στρατηγικής της περίληψης Αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης Επιλογή του μοντέλου διδασκαλίας της περίληψης Επισκόπηση ερευνών διδακτικής παρέμβασης στη στρατηγική της περίληψης Αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης στη μητρική γλώσσα Αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης στην ξένη γλώσσα Συμβολή της διδασκαλίας της δομής και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου στην κατανόηση των κειμένων Συμβολή της διδασκαλίας της δομής κειμένου στην κατανόηση Αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Διδασκαλία των γραφικών αναπαραστάσεων ως στρατηγικής Διδασκαλία των γραφικών αναπαραστάσεων και ενίσχυση της περιληπτικής ικανότητας και της κατανόησης Συμπεράσματα

10 Κεφάλαιο 6: Επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στην επίδοση στις στρατηγικές 6. Ορισμός του γλωσσικού επιπέδου στην ξένη γλώσσα Σημασία του γλωσσικού επιπέδου στην ξένη γλώσσα για την κατανόηση και τη χρήση στρατηγικών κατανόησης Επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στην ικανότητα περίληψης Η επίδραση του γλωσσικού επιπέδου των μαθητών στη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων της παρέμβασης στην περίληψη Διαφοροποίηση της αποτελεσματικότητας της παρέμβασης στις γραφικές αναπαραστάσεις σε σχέση με το γλωσσικό επίπεδο Συμπεράσματα.124 Κεφάλαιο 7: Λογική της παρούσας έρευνας 7. Στόχοι της παρούσας έρευνας Επιπλέον στόχοι της παρούσας έρευνας Ερευνητικός σχεδιασμός.129 Κεφάλαιο 8: Μέθοδος 8.1. Συμμετέχοντες Διαδικασία Παρέμβαση: τρόπος και υλικό διδασκαλίας στρατηγικών Περιεχόμενο μαθημάτων παρέμβασης Υλικό παρέμβασης για την πειραματική ομάδα Υλικό παρέμβασης για την πειραματική ομάδα Ομάδα ελέγχου: τρόπος και υλικό διδασκαλίας Ερευνητικά εργαλεία Oxford Placement Test Ερωτήσεις κατανόησης πάνω στο κείμενο για περίληψη Ερωτήσεις κατανόησης πάνω στο κείμενο για συμπλήρωση της γραφικής αναπαράστασης δομής κειμένου Περίληψη

11 Συμπλήρωση γραφικής αναπαράστασης Αξιολόγηση των δύο στρατηγικών Κριτήρια αξιολόγησης της περίληψης Διαδικασία βαθμολόγησης της περίληψης Κριτήρια αξιολόγησης των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Διαδικασία βαθμολόγησης των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Ερευνητικά ερωτήματα και υποθέσεις Ερευνητικά ερωτήματα και υποθέσεις σε σχέση με τη στρατηγική της περίληψης Ερευνητικά ερωτήματα και υποθέσεις σε σχέση με τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου.158 Κεφάλαιο 9: Ανάλυση αποτελεσμάτων 9.1. Εγκυρότητα Εννοιολογικής Κατασκευής Μέθοδοι στατιστικής ανάλυσης Η επίδραση της παρέμβασης για τις στρατηγικές της περίληψης και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Η επίδραση της διδασκαλίας της περίληψης στη στρατηγική της περίληψης ανά μεταβλητή αξιολόγησης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της oργάνωσης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της παράφρασης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της χρήσης της γλώσσας Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή του κανόνα Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή του κανόνα Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή του κανόνα Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της κατανόησης των κύριων ιδεών Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική βαθμολογία στη στρατηγική της περίληψης

12 Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική κατανόηση του κειμένου Συμπεράσματα για τη στρατηγική της περίληψης Η επίδραση της παρέμβασης των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων ανά μεταβλητή αξιολόγησης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της κατανόησης της δομής Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της παράφρασης Η επίδραση της παρέμβασης στη μεταβλητή της χρήσης της γλώσσας Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική βαθμολογία στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική κατανόηση του κειμένου Συμπεράσματα για τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Η επίδραση της παρέμβασης μετά την αφαίρεση της συμμεταβλητής της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης μετά την αφαίρεση της συμμεταβλητής της γλωσσομάθειας στη στρατηγική της περίληψης Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή της οργάνωσης μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή της παράφρασης μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή της χρήσης της γλώσσας μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή του κανόνα 1 μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή του κανόνα 2 μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή του κανόνα 3 μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης για τη μεταβλητή της κατανόησης 12

13 μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της παρέμβασης στη συνολική βαθμολογία της περίληψης μετά την αφαίρεση της γλωσσομάθειας Η επίδραση της γλωσσομάθειας στη συνολική κατανόηση του κειμένου Γενικά συμπεράσματα για τη στρατηγική της περίληψης Η επίδραση της παρέμβασης στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου μετά την αφαίρεση της επίδρασης της γλωσσομάθειας Γενικά συμπεράσματα για τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Διερεύνηση του ρόλου του γλωσσικού επιπέδου στην αποτελεσματικότητα της παρέμβασης στις στρατηγικές της περίληψης και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Η επίδραση της παρέμβασης στη στρατηγική της περίληψης σε σχέση με τα γλωσσικά επίπεδα των φοιτητών Συμπεράσματα ως προς τον ρόλο του γλωσσικού επιπέδου στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης σε κάθε ομάδα Πειραματική ομάδα Πειραματική ομάδα Ομάδα ελέγχου Η επίδραση της παρέμβασης στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου σε σχέση με τα γλωσσικά επίπεδα των φοιτητών Συμπεράσματα ως προς τον ρόλο του γλωσσικού επιπέδου στην αποτελεσματικότητα της παρέμβασης στις γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου Πειραματική ομάδα Πειραματική ομάδα Ομάδα ελέγχου Διερεύνηση της μεταβίβασης της μάθησης Η μεταβίβαση της μάθησης από τη στρατηγική της περίληψης στη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων Η μεταβίβαση της μάθησης από τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων στη στρατηγική της περίληψης

14 Κεφάλαιο 10: Συζήτηση Περίληψη του ερευνητικού σχεδιασμού Η αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας της περίληψης Η αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου Συμπεράσματα Η επίδραση της γλωσσομάθειας στην αποτελεσματικότητα της παρέμβασης Συμπεράσματα Επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στην επίδοση στην περίληψη Επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στην επίδοση στις γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου Συμπεράσματα Έλεγχος μεταβίβασης της μάθησης Η μεταβίβαση της μάθησης στην πειραματική ομάδα Η μεταβίβαση της μάθησης στην πειραματική ομάδα Συμπεράσματα Σύνοψη και αποτίμηση των ευρημάτων της έρευνας Συνεισφορά της παρούσας έρευνας Παιδαγωγικές επιπτώσεις Περιορισμοί της έρευνας Ερωτήματα για μελλοντική διερεύνηση Βιβλιογραφία..259 Παραρτήματα Παράρτημα 1: Τεστ ελέγχου της περιληπτικής ικανότητας α. Κείμενο για περίληψη β. Περίληψη του κειμένου.286 1γ. Τεστ πολλαπλών επιλογών για τον έλεγχο της κατανόησης.287 Παράρτημα 2: Τεστ ελέγχου κατανόησης της δομής α. Κείμενο

15 2β. Συμπλήρωση γραφικής αναπαράστασης βασισμένης στο κείμενο γ. Τεστ πολλαπλών επιλογών για τον έλεγχο της κατανόησης..294 Παράρτημα 3: Οδηγίες για την εφαρμογή των κανόνων περίληψης και περιγραφή των κανόνων α. Οδηγίες για την εφαρμογή των κανόνων β. Περιγραφή των κανόνων Παράρτημα 4: Οδηγίες για τη συμπλήρωση των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου α. Γενικές οδηγίες.302 4β. Οδηγίες για τη συμπλήρωση μερικώς συμπληρωμένων γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου.304 Παράρτημα 5: Απόσπασμα από το υλικό της διδακτικής παρέμβασης α. Κείμενο 307 5β. Φυλλάδιο ασκήσεων για τη σύνταξη της περίληψης γ. Φυλλάδιο ασκήσεων για τη συμπλήρωση γραφικής αναπαράστασης.311 5δ. Συμπληρωμένη γραφική αναπαράσταση ανοδικής μορφής 314 5ε. Ημιτελής γραφική αναπαράσταση καθοδικής μορφής 315 5στ. Συμπληρωμένη γραφική αναπαράσταση καθοδικής μορφής 316 Παράρτημα 6: Απόσπασμα από το υλικό της διδακτικής παρέμβασης α. Κείμενο 317 6β. Φυλλάδιο ασκήσεων για τη συμπλήρωση γραφικής αναπαράστασης 319 6γ. Ημιτελής γραφική αναπαράσταση δ. Συμπληρωμένη γραφική αναπαράσταση.322 Παράρτημα 7: Απόσπασμα από το υλικό της διδακτικής παρέμβασης Φυλλάδιο ασκήσεων

16 1. Εισαγωγή Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή 1. Πρόλογος Η κατανόηση κειμένου αποτελεί σημαντικό τμήμα της γενικής γλωσσικής κατανόησης ενώ η ανάπτυξη δεξιοτήτων αναγνωστικής κατανόησης μέσω αντίστοιχων γνωστικών στρατηγικών θεωρείται πολύ σημαντική. Η εφαρμογή γνωστικών στρατηγικών κατανόησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ανάγνωση στη δεύτερη ή στην ξένη γλώσσα. Ο λόγος είναι ότι η ανάγνωση στην ξένη γλώσσα αποτελεί μια διαδικασία με πολλούς πιθανούς παράγοντες αποτυχίας, κυριότεροι από τους οποίους είναι τα γλωσσικά ελλείμματα ή οι ανεπαρκείς στρατηγικές κατανόησης (McDonough, 1995). Αντίθετα, έχει βρεθεί ότι η ακριβής χρήση στρατηγικών κατανόησης μπορεί να αντισταθμίσει το ανεπαρκές γλωσσικό επίπεδο και να οδηγήσει στην ικανοποιητική κατανόηση των κειμένων. Η ανάπτυξη της αναγνωστικής ικανότητας στην ξένη γλώσσα μέσω αποτελεσματικών στρατηγικών κατανόησης είναι απαραίτητη στο ακαδημαϊκό περιβάλλον. Μέσω των στρατηγικών κατανόησης, οι φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας ενισχύονται στην επεξεργασία ακαδημαϊκών κειμένων στην Αγγλική. Παράλληλα, η ικανότητα κατανόησης και επεξεργασίας των κειμένων στην Αγγλική μπορεί να μεταβιβαστεί σε άλλα μαθησιακά πλαίσια ή γνωστικά αντικείμενα. Τα οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν είναι πολλαπλά και αφορούν στη συγγραφή ερευνητικών εργασιών, σε παρουσιάσεις βασισμένες στην Αγγλική βιβλιογραφία, κ.λπ. Η ικανότητα επεξεργασίας των κειμένων στην Αγγλική θα μπορούσε επίσης να μεταβιβαστεί από το ακαδημαϊκό στο αυριανό εργασιακό περιβάλλον, ώστε να διευκολύνει την κατανόηση και την παραγωγή εμπορικής αλληλογραφίας και άλλου τύπου κειμένων. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο λόγος για τον οποίον οι στρατηγικές κατανόησης είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τους μαθητές της ξένης γλώσσας είναι επειδή συμβάλλουν στην κατανόηση των κειμένων, στην ανάπτυξη της αναγνωστικής ικανότητας και στη μεταβίβαση της ικανότητας αυτής. Δύο από τις στρατηγικές που θεωρούνται ιδιαίτερα αποτελεσματικές για την ενίσχυση της κατανόησης είναι η 16

17 1. Εισαγωγή περίληψη και οι γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου (Block & Pressley, 2002). Οι στρατηγικές αυτές, οι οποίες επιλέχθηκαν να διερευνηθούν στα πλαίσια της παρούσας έρευνας, προέκυψαν ως δύο από τις σημαντικότερες στρατηγικές κατανόησης για την ξένη γλώσσα (Grabe & Stoller, Trabasso & Bouchard, 2002). Αναλυτικότερα, η περίληψη αναφέρεται ως μία γνωστική στρατηγική η οποία οδηγεί σε βαθύτερη επεξεργασία του κειμένου. Η περίληψη προκύπτει αυτόματα κατά την αναγνωστική διαδικασία καθώς ο αναγνώστης συνδυάζει τις πληροφορίες του κειμένου και την πρότερή του γνώση για να δομήσει ένα εσωτερικό νοητικό μοντέλο του νοήματος του κειμένου (Kintsch & van Dijk, Van Dijk & Kintsch, 1983). Η περίληψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο ακαδημαϊκό περιβάλλον, όπου απαιτείται από τους φοιτητές να χειρίζονται ένα μεγάλο όγκο πληροφοριών. Έχει διαπιστωθεί όμως ότι ακόμα και στο επίπεδο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι φοιτητές αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κατανόηση των πιο σημαντικών πληροφοριών και στην περιληπτική απόδοση των κειμένων. Γι αυτόν τον λόγο, συστήνεται η διδασκαλία της περίληψης ως στρατηγικής, βάσει συγκεκριμένων κανόνων, οι οποίοι περιγράφονται στα μοντέλα των Kintsch και van Dijk (1978) και Van Dijk και Kintsch (1983). Τα κύρια οφέλη από τη διδασκαλία της περίληψης είναι η ενίσχυση της συνολικής κατανόησης του κειμένου (Duke & Pearson, 2002) και της ποιότητας της περίληψης (Trabasso & Bouchard, 2002). Άλλοι τομείς στους οποίους σημειώνεται βελτίωση μετά από τη διδασκαλία της περίληψης είναι οι εξής: η ευκολότερη διάκριση των κύριων ιδεών, η βελτίωση στην εφαρμογή των κανόνων για την περίληψη, η βελτίωση στην περιληπτική απόδοση του κειμένου, η μεταβίβαση της ικανότητας περίληψης σε καινούργια κείμενα και η καλύτερη επίδοση σε τυποποιημένα τεστ. Η επιλογή της δεύτερης στρατηγικής που διδάχτηκε στα πλαίσια της παρούσας έρευνας -οι γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου- βασίστηκε στη σημασία της αναγνώρισης και χρήσης της δομής του κειμένου για την αναγνωστική κατανόηση. Έχει βρεθεί ότι η ικανότητα κατανόησης της δομής μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της γενικότερης ικανότητας κατανόησης των κειμένων και ότι αυτό ισχύει και για τη μητρική και για την ξένη γλώσσα (Grabe, Kintsch & Rawson, Pearson & Fielding, Perfetti, Landi & Oakhill, Trabasso & Bouchard, 2002). Παρ όλα αυτά, υπάρχουν περιθώρια διερεύνησης της αποτελεσματικότητας 17

18 1. Εισαγωγή της στρατηγικής των γραφικών αναπαραστάσεων. Οι λόγοι είναι πολλαπλοί: ως προς τη μητρική γλώσσα, η συμβολή των γραφικών αναπαραστάσεων στην κατανόηση δεν θεωρείται οριστική (Armbruster, Anderson & Meyer, Bean, Singer, Sorter & Frazee, Griffin, Malone & Kameenui, Simmons, Griffin & Kameenui, 1988). Παράλληλα, λιγοστές έρευνες εξετάζουν τη συμβολή των γραφικών αναπαραστάσεων στον τομέα της κατανόησης στην Αγγλική ως ξένη γλώσσα (Grabe, 1997, Jiang, Jiang & Grabe, Mohan, Tang, 1993). Τέλος, έχει διαπιστωθεί ότι, αν και η σημασία της χρήσης της δομής για την οργάνωση των πληροφοριών του κειμένου είναι μεγάλη, οι μαθητές δεν προχωρούν αυτόματα σε χρήση της δομής για να κατανοήσουν το κείμενο αλλά χρειάζεται να εξασκηθούν στη διαδικασία αυτή. Η σημασία της εξάσκησης στην αναγνώριση και στη χρήση της δομής του κειμένου είναι σημαντική και για τους μαθητές της ξένης γλώσσας καθώς έχει βρεθεί ότι έχει θετικά αποτελέσματα για την κατανόηση (Carrell, Ghaith & Harkouss, Goh, Martinez, Tang, 1992). Παράλληλα, έχει βρεθεί ότι και οι γραφικές αναπαραστάσεις που απεικονίζουν τη δομή του κειμένου ενισχύουν σημαντικά την αντίληψη της δομής (Ghaith & Harkouss, 2003) και κατά συνέπεια την κατανόηση (Tang, 1992) και στην ξένη γλώσσα. Ένας άλλος τομέας προς διερεύνηση είναι η διάρκεια της εκπαίδευσης στις γραφικές αναπαραστάσεις. Παρ όλο δηλαδή που σημειώνονται οφέλη ακόμα και μετά από σύντομη εκπαίδευση στις γραφικές αναπαραστάσεις (Jones, Pierce & Hunter, 1988) γενικά συστήνονται μεγαλύτερης διάρκειας παρεμβάσεις (Jiang, Jiang & Grabe, 2007) Διατύπωση του προβλήματος Όπως επισημάνθηκε και παραπάνω, αν και η περίληψη και οι γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου θεωρούνται σημαντικές στρατηγικές για την κατανόηση κειμένων στη μητρική γλώσσα, οι έρευνες για τη συμβολή τους στην κατανόηση σε σχέση με την ξένη γλώσσα είναι πολύ περιορισμένες (Grabe, 2006). Παράλληλα, τα ευρήματα για τη συχνότητα χρήσης των δύο στρατηγικών από φοιτητές της ξένης γλώσσας δεν είναι ενθαρρυντικά. Ως προς την περίληψη, έρευνες με φοιτητές που διδάσκονται τις ξένες γλώσσες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έχουν δείξει ότι η περίληψη -αν και πολύ σημαντική στο ακαδημαϊκό περιβάλλον- είναι ανάμεσα στις λιγότερο χρησιμοποιούμενες στρατηγικές (Peacock & Ho,

19 1. Εισαγωγή Psaltou-Joycey & Kantaridou, 2009). Επίσης, καμία έρευνα με διδασκαλία της περίληψης ως στρατηγικής σε Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας δεν έχει διενεργηθεί μέχρι τώρα, όσο είμαστε τουλάχιστον σε θέση να γνωρίζουμε. Στην έρευνα της Hatzitheodorou (2005), με διδασκαλία της περίληψης σε Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας, τα άτομα ήταν φοιτητές του τμήματος Αγγλικής Φιλολογίας και προφανώς διέθεταν εξ ορισμού ένα ανώτερο γλωσσικό επίπεδο. Παράλληλα, η διδασκαλία της περίληψης στα άτομα αυτά βασίστηκε σε κείμενα επιχειρηματολογίας τα οποία προσεγγίστηκαν από γλωσσολογική σκοπιά και όχι σε πληροφοριακά-επεξηγηματικά κείμενα (expository texts) -όπως αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στην παρούσα έρευνα. Εκτός από τη μικρή χρήση της στρατηγικής της περίληψης ή της περιορισμένης διδασκαλίας της στρατηγικής, προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ακόμα και οι φοιτητές στη σύνθεση της περίληψης (Brown & Day, 1983). Ως προς τη δεύτερη στρατηγική που διδάχτηκε -τις γραφικές αναπαραστάσεις δομής κειμένου- αν και διάφορες μελέτες επισημαίνουν τη σημασία της χρήσης της δομής για την κατανόηση στη μητρική γλώσσα (Goldman & Rakestraw, 2000), λιγοστές έρευνες αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά τους για την ξένη γλώσσα (Grabe, Jiang & Grabbe, 2007). Η σημασία της συχνότητας χρήσης της γραφικής αναπαράστασης ως στρατηγικής δεν αναφέρεται στις σχετικές ανασκοπήσεις στις στρατηγικές κατανόησης. Ο λόγος είναι ότι δεν είναι μια στρατηγική η οποία χρησιμοποιείται αυθόρμητα, αλλά, αντίθετα, μία στρατηγική για την εκμάθηση της οποίας πρέπει να προηγηθεί εξάσκηση. Παρ όλα αυτά, οι γραφικές αναπαραστάσεις θα ήταν καλό να χρησιμοποιούνται, ιδίως από φοιτητές, γιατί αποδεικνύονται περισσότερο αποτελεσματικές για αυτές τις ομάδες (Moore & Readence, 1984). Ως προς τη συμβολή της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων στην κατανόηση προκύπτουν γενικά αντικρουόμενα ερευνητικά αποτελέσματα και λιγοστά δεδομένα για την ξένη γλώσσα. Κατά συνέπεια, τα ερωτήματα της συμβολής της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου στην ενίσχυση της κατανόησης και ιδιαίτερα σε σχέση με την Αγγλική ως ξένη γλώσσα παραμένουν ανοιχτά. Διαπιστώνεται ότι υπάρχει ανάγκη περισσότερης έρευνας στους συγκεκριμένους τομείς έτσι ώστε να διαπιστωθεί η επίδραση της διδασκαλίας των γραφικών αναπαραστάσεων στην κατανόηση των κειμένων για τους μαθητές της ξένης γλώσσας. Παράλληλα, όπως επισημαίνεται και στη σχετική βιβλιογραφία, (Jiang, 2012) ένας άλλος τομέας στον οποίο θα μπορούσε να εστιάσει 19

20 1. Εισαγωγή η έρευνα για τις γραφικές αναπαραστάσεις είναι τα γλωσσικά επίπεδα -λόγω του ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τον τομέα αυτό. Μέσω της εστίασης αυτής, θα μπορούσε να διαπιστωθεί αν τα οφέλη από την εκπαίδευση στις γραφικές αναπαραστάσεις είναι παρόμοια για όλα τα γλωσσικά επίπεδα Συμβολή της παρούσας έρευνας Η παρούσα έρευνα θα προσπαθήσει να λάβει υπόψη και να καλύψει τα ερευνητικά κενά που αναφέρθηκαν πιο πάνω. Συγκεκριμένα, η έρευνα θα προσπαθήσει να καλύψει το κενό που σχετίζεται με την απουσία διδακτικών παρεμβάσεων στις παραπάνω στρατηγικές, ιδιαίτερα όσον αφορά στους Έλληνες φοιτητές της Αγγλικής ως ξένης γλώσσας. Παράλληλα, θα επιχειρήσει να απαντήσει στο ερώτημα της συμβολής των παραπάνω στρατηγικών στην ενίσχυση της κατανόησης. Θεωρώντας τις δύο παραπάνω στρατηγικές σημαντικές για την κατανόηση των ακαδημαϊκών κειμένων και για τη μεταβίβασή τους σε πιο σύνθετα έργα ή διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, η παρούσα έρευνα επίσης εστιάζει στη διερεύνηση της δυνατότητας μεταβίβασης των δύο στρατηγικών. Τέλος, η έρευνα εξετάζει παραμέτρους των οποίων η επίδραση δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς μέχρι τώρα, όπως το κατά πόσο η γλωσσομάθεια επιδρά στη διαμόρφωση των τελικών αποτελεσμάτων και κατά πόσο όλα τα γλωσσικά επίπεδα ωφελούνται από την παρέμβαση στις δύο στρατηγικές Στόχοι της παρούσας έρευνας Ο κύριος στόχος της παρούσας έρευνας ήταν να διερευνήσει τη συμβολή της διδασκαλίας των γνωστικών στρατηγικών της περίληψης και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου στη βελτίωση της κατανόησης του κειμένου. Παράλληλα, η παρούσα έρευνα θέλησε να διαπιστώσει τη βελτίωση της επίδοσης των ατόμων στις στρατηγικές τις οποίες διδάχτηκαν καθώς και τη μεταβίβαση της μάθησης. Επιπλέον στόχος της έρευνας ήταν η εξακρίβωση της επίδρασης που είχε η διδασκαλία των δύο στρατηγικών σε σχέση με τα γλωσσικά επίπεδα των φοιτητών, δηλαδή κατά πόσο ωφέλησε κάποια επίπεδα περισσότερο από άλλα και σε ποιους συγκεκριμένους τομείς. Με τον όρο «γλωσσικό επίπεδο», εννοούνται τα διάφορα στάδια γλωσσικής εκμάθησης π.χ. αρχάριοι, μεσαίοι, προχωρημένοι- τα οποία επιτρέπουν στους μαθητές να λειτουργήσουν με όλο και περισσότερη 20

21 1. Εισαγωγή αποτελεσματικότητα στην ξένη γλώσσα (Psaltou-Joycey, 2010, σελ. 86). Τέλος, για να διαπιστωθεί κατά πόσον τα αποτελέσματα της παρέμβασης στις δύο στρατηγικές μπορεί να επηρεάζονται και από άλλους παράγοντες, διερευνήθηκε και η πιθανή επίδραση του παράγοντα της γλωσσομάθειας. Σύμφωνα με τους Τσοπάνογλου και Δενδρινού (2012), η γλωσσομάθεια ορίζεται ως «η ικανότητα χρήσης μιας φυσικής ή ιστορικής γλώσσας» (σελ. 2). Κατά συνέπεια, ο όρος «γλωσσομάθεια» στην παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει τη γενική γλωσσική ικανότητα των ατόμων στην Αγγλική ως ξένη γλώσσα ενώ η διερεύνηση του παράγοντα της γλωσσομάθειας συνδέθηκε άμεσα με τον στόχο της διερεύνησης της αποτελεσματικότητας της παρέμβασης. Στα πλαίσια αυτά εξετάστηκε κατά πόσο ο παράγοντας της γλωσσομάθειας έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων της παρέμβασης στις δύο στρατηγικές, δηλαδή περιόρισε ή ενίσχυσε την τυχόν αποτελεσματικότητα της παρέμβασης Πειραματικό σχέδιο Για τη διερεύνηση των παραπάνω στόχων εφαρμόστηκε το κλασσικό πειραματικό σχέδιο των ερευνών παρέμβασης. Χρησιμοποιήθηκαν τρεις ομάδες: η πειραματική ομάδα 1 που διδάχτηκε τη στρατηγική της περίληψης, η πειραματική ομάδα 2 που διδάχτηκε τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου και η ομάδα ελέγχου που διδάχτηκε τα κείμενα με τον παραδοσιακό τρόπο, χωρίς δηλαδή να δίνεται έμφαση στις συγκεκριμένες στρατηγικές κατανόησης. Η μέθοδος ανάλυσης των αποτελεσμάτων η οποία χρησιμοποιήθηκε για να διερευνηθούν οι πιθανές μεταβολές στην επίδοση των φοιτητών και κατά συνέπεια η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης ήταν αυτή των επαναληπτικών μετρήσεων. Μέσω της μεθόδου των επαναληπτικών μετρήσεων εξετάστηκαν οι πιθανές διαφορές στην επίδοση της κάθε ομάδας από την αρχική στην τελική φάση. Συγχρόνως, οι μετρήσεις μεταξύ των τριών ομάδων έδειξαν ποια ομάδα ωφελήθηκε περισσότερο από την παρέμβαση καθώς και αν υπήρξε μεταβίβαση της μάθησης από τη μία στρατηγική στην άλλη. 21

22 1. Εισαγωγή 1.5. Οργάνωση της διατριβής Η διατριβή αποτελείται από δέκα κεφάλαια. Το Κεφάλαιο 1 είναι εισαγωγικό. Στο Κεφάλαιο 2 γίνεται η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε σχέση με τις στρατηγικές μάθησης και τις στρατηγικές κατανόησης. Το Κεφάλαιο 3 ασχολείται με την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για τη στρατηγική της περίληψης. Αντίστοιχα, στο Κεφάλαιο 4 γίνεται η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για τη στρατηγική των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου. Στο Κεφάλαιο 5 παρουσιάζονται τα ζητήματα που αφορούν τη διδασκαλία των στρατηγικών γενικότερα και πιο συγκεκριμένα τη διδασκαλία της περίληψης και των γραφικών αναπαραστάσεων δομής κειμένου. Στο Κεφάλαιο 6 περιγράφεται η επίδραση του γλωσσικού επιπέδου στη χρήση των δύο στρατηγικών. Στο Κεφάλαιο 7 παρουσιάζεται η λογική της παρούσας έρευνας και πιο συγκεκριμένα οι ερευνητικοί στόχοι και ο ερευνητικός σχεδιασμός. Στο Κεφάλαιο 8 παρατίθεται η μεθοδολογία της έρευνας καθώς και οι ερευνητικές υποθέσεις και τα ερευνητικά ερωτήματα της παρούσας έρευνας. Στο Κεφάλαιο 9 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνας. Στο Κεφάλαιο 10 γίνεται συζήτηση των αποτελεσμάτων, παρατίθενται τα συμπεράσματα και οι παιδαγωγικές επιπτώσεις της έρευνας και προτείνονται οι κατευθύνσεις για περαιτέρω έρευνα. 22

23 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης Κεφάλαιο 2 ο Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης Οι στρατηγικές μάθησης αποτελούν ένα ευρύ ερευνητικό πεδίο στην εκμάθηση της ξένης γλώσσας. Η ανασκόπηση της θεωρίας σε σχέση με τις στρατηγικές μάθησης στο παρόν κεφάλαιο έχει σαν στόχο να εντάξει τις στρατηγικές της παρούσας έρευνας στο θεωρητικό πλαίσιο του μοντέλου επεξεργασίας πληροφοριών, να αποσαφηνίσει τα θεωρητικά ζητήματα που συνδέονται με τη χρήση τους και να παρουσιάσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, τα οποία θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας. Το κεφάλαιο εστιάζει επίσης στη συμβολή των στρατηγικών κατανόησης στην κατανόηση κειμένου και επιχειρεί να ορίσει το είδος των στρατηγικών κατανόησης που χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα έρευνα. Τέλος, παρουσιάζονται οι λόγοι για τους οποίους επελέγη το τεστ πολλαπλών επιλογών για την αξιολόγηση της κατανόησης καθώς και οι λόγοι για τους οποίους η μεταβίβαση της μάθησης μεταξύ των στρατηγικών αποτέλεσε έναν από τους στόχους της παρούσας έρευνας. 2. Ορισμός και στόχος των στρατηγικών σύμφωνα με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών Η γνωστική ψυχολογία ασχολείται με τις διανοητικές διεργασίες που σχετίζονται με τις λειτουργίες της σκέψης, της αντίληψης, της μνήμης και της μάθησης. Όσον αφορά στη μάθηση, η γνωστική ψυχολογία εστιάζει στους μηχανισμούς και τις διαδικασίες με τους οποίους τα άτομα αποκτούν τη γνώση και παρεμβαίνουν ενεργητικά στη μάθησή τους. Στη διαδικασία της μάθησης, το πρώτο στάδιο είναι η πρόσληψη και η επεξεργασία των πληροφοριών από το εξωτερικό περιβάλλον μέσω των αισθήσεων. Στη συνέχεια οι πληροφορίες εξετάζονται, αναλύονται και αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας. Μόνο οι πληροφορίες τις οποίες τα άτομα κρίνουν ότι χρειάζεται να ανακαλέσουν αποθηκεύονται στη μακρόχρονη μνήμη. Οι πληροφορίες αυτές αποτελούν και το σύνολο των γνώσεων ενός ατόμου. Οι δύο πηγές των πληροφοριών, δηλαδή της πρόσληψης των εξωτερικών ερεθισμάτων και 23

24 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης της ανάκλησής τους από τη μνήμη, συνδυάζονται στο κέντρο επεξεργασίας πληροφοριών (Weinstein & Mayer, 1991, σελ. 16). Στο μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών (information processing model), οι νοητικές διαδικασίες των ατόμων παραλληλίζονται με τις νοητικές λειτουργίες των υπολογιστών κατά την επεξεργασία των πληροφοριών. Οι διαδικασίες αυτές σχετίζονται με την κωδικοποίηση, οργάνωση, συγκράτηση και ανάσυρση των πληροφοριών και συνδέονται με τον εξής τρόπο: για να μπορέσουν οι πληροφορίες να προωθηθούν από τη βραχύχρονη μνήμη και να συγκρατηθούν ώστε να μπορούν να ανασυρθούν από τη μακρόχρονη μνήμη πρέπει να αποθηκευτούν με οργανωμένο τρόπο και να μετασχηματιστούν σε έννοιες με νόημα (McLaughlin, ). Στο συγκεκριμένο μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών τονίζεται η οργάνωση, η συνοχή και η σύνδεση της γνώσης (Roehler & Duffy, 1996). Οι στρατηγικές αποτελούν στο συγκεκριμένο μοντέλο έναν ιδιαίτερο τρόπο επεξεργασίας των πληροφοριών, ο οποίος ενισχύει την κατανόηση, τη μάθηση και τη διατήρηση των πληροφοριών στη μνήμη. Οι μαθητές εμπλέκονται ενεργητικά στις παραπάνω διαδικασίες, μέσω των στρατηγικών που υιοθετούν για την ενίσχυση της μάθησής τους (Oxford, 1990). Ο ρόλος των στρατηγικών στις παραπάνω διαδικασίες (κωδικοποίησης, οργάνωσης, συγκράτησης και ανάσυρσης των πληροφοριών) τονίζεται και για τη μητρική (Dansereau, Weinstein & Mayer, 1986) και για την ξένη γλώσσα (Cohen, Oxford, Rubin, 1987) Συστήματα ταξινόμησης των στρατηγικών Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία έχει προταθεί και διερευνηθεί μεγάλο πλήθος στρατηγικών μάθησης. Επομένως ήταν απαραίτητη η ταξινόμηση τους σε συστήματα που αντανακλούν αντίστοιχα θεωρητικά μοντέλα στα πλαίσια διαφορετικών ψυχολογικών προσεγγίσεων. Παρακάτω, θα περιγραφούν τα συστήματα ταξινόμησης στρατηγικών στη μητρική και στην ξένη γλώσσα ώστε να διευκρινιστεί το είδος των στρατηγικών το οποίο χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα έρευνα Συστήματα διάκρισης γνωστικών στρατηγικών στη μητρική γλώσσα Στον τομέα της γνωστικής ψυχολογίας, ένα κύριο μοντέλο ταξινόμησης των γνωστικών στρατηγικών για τη μητρική γλώσσα είναι αυτό των Weinstein και Meyer 24

25 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης (1986). Οι γνωστικές στρατηγικές αποτελούν σε αυτό το μοντέλο ένα πλάνο για τον αποτελεσματικότερο συντονισμό γνωστικών πόρων, όπως είναι η προσοχή και η μακρόχρονη μνήμη. Η χρήση των γνωστικών στρατηγικών συνδέεται με συγκεκριμένα γνωστικά έργα (Weinstein & Meyer, 1991). Αντίθετα, οι μεταγνωστικές στρατηγικές (Flavell, ) επιτελούν γενικές λειτουργίες, όπως είναι ο σχεδιασμός, ο έλεγχος και η αξιολόγηση της μάθησης (Brown, 1987). Σύμφωνα με τους Weinstein και Meyer (1986), οι σημαντικότερες κατηγορίες γνωστικών στρατηγικών οι οποίες συνδέονται με την ακαδημαϊκή επίδοση είναι οι στρατηγικές επανάληψης, οι στρατηγικές επεξεργασίας και οι στρατηγικές οργάνωσης. Από τις παραπάνω κατηγορίες, οι στρατηγικές επανάληψης βοηθούν στην επιλογή των σημαντικών πληροφοριών και στην ενεργοποίηση των πληροφοριών στην εργαζόμενη μνήμη, αλλά δεν αντανακλούν επεξεργασία σε βάθος. Αντίθετα, οι κατηγορίες των στρατηγικών επεξεργασίας και οργάνωσης οδηγούν σε επεξεργασία του κειμένου σε βάθος. Στις στρατηγικές επεξεργασίας συγκαταλέγονται η περίληψη και η παράφραση, μέσω των οποίων οδηγούμαστε σε μετασχηματισμό του κειμένου, με στόχο την ενίσχυση της μάθησης και της κατανόησης. Οι στρατηγικές οργάνωσης οργανώνουν το υλικό δίνοντας δομή στις πληροφορίες του κειμένου και με αυτόν τον τρόπο συμβάλλουν στην επεξεργασία των πληροφοριών σε βάθος (σε Pintrich, 1999). Παράλληλα, οι στρατηγικές οργάνωσης του υλικού το καθιστούν πιο ευκολονόητο (Κωσταρίδου-Ευκλείδη, 1997). Τέτοιες μορφές οργάνωσης του υλικού αποτελούν η απεικόνιση του κειμένου σε μορφή διαγράμματος ή η χρήση συγκεκριμένων τεχνικών για την επιλογή και την οργάνωση των ιδεών του υλικού (π.χ. σχεδίαση δικτύου ή χάρτη με τις σημαντικές ιδέες, απεικόνιση της δομής του κειμένου, κ.λπ.) Συστήματα ταξινόμησης των στρατηγικών στην ξένη γλώσσα Στόχος της παρούσας ενότητας είναι να ορίσει και να περιγράψει τον ρόλο των γνωστικών στρατηγικών και των στρατηγικών κατανόησης κειμένου στην ξένη γλώσσα. Σε ένα πρώτο επίπεδο, οι στρατηγικές στην ξένη γλώσσα διακρίνονται σε στρατηγικές χρήσης της γλώσσας και σε στρατηγικές γλωσσικής μάθησης (Cohen, Ellis, 1994). Από τις παραπάνω κατηγορίες, οι στρατηγικές χρήσης της γλώσσας χωρίζονται σε στρατηγικές παραγωγής της γλώσσας και σε στρατηγικές επικοινωνίας (Tarone, 1980). Οι στρατηγικές γλωσσικής μάθησης, οι οποίες 25

26 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης αποτελούν το κύριο κομμάτι της βιβλιογραφίας, ορίζονται «ως μία απόπειρα ανάπτυξης γλωσσικής και κοινωνικο-γλωσσικής ικανότητας στην ξένη γλώσσα» (Tarone, 1980, σελ. 419). Σύμφωνα με μία άλλη κατηγοριοποίηση, οι στρατηγικές διακρίνονται σε στρατηγικές γλωσσικής μάθησης, ο ορισμός των οποίων δόθηκε παραπάνω και σε στρατηγικές ανάπτυξης συγκεκριμένων γλωσσικών δεξιοτήτων (Ellis, 1994). Μέσω των τελευταίων μπορούμε να οδηγηθούμε σε ανάπτυξη ή βελτίωση των προσληπτικών γλωσσικών δεξιοτήτων της ακουστικής κατανόησης και της κατανόησης των κειμένων- ή των δεξιοτήτων παραγωγής της γλώσσας -της προφορικής συνομιλίας και του γραπτού λόγου. Από τα παραπάνω βγαίνει το συμπέρασμα ότι οι στρατηγικές κατανόησης ανήκουν στις στρατηγικές ανάπτυξης δεξιοτήτων κατανόησης. Μία άλλη κατηγοριοποίηση των στρατηγικών μάθησης σύμφωνα με το μοντέλο της γνωστικής ψυχολογίας είναι ανάμεσα σε γνωστικές και μεταγνωστικές στρατηγικές. Οι ερευνητές των στρατηγικών της ξένης γλώσσας που υιοθετούν αυτό το μοντέλο είναι η Oxford (1990), οι O Malley και Chamot (1990) και ο Macaro (2006). Σύμφωνα με το πρώτο μοντέλο (Oxford, 1990), το οποίο αποτελεί τη λεπτομερέστερη απόπειρα καταγραφής των στρατηγικών στην ξένη γλώσσα, οι στρατηγικές διακρίνονται σε άμεσες και σε έμμεσες. Οι άμεσες στρατηγικές προϋποθέτουν τη νοητική επεξεργασία από την πλευρά του μαθητή και τη χρήση της γλώσσας. Οι έμμεσες στρατηγικές συμβάλλουν στη μάθηση χωρίς πολλές φορές να εμπλέκουν τη γλώσσα-στόχο. Στο μοντέλο της Oxford, οι γνωστικές στρατηγικές υπάγονται στις άμεσες στρατηγικές μαζί με τις στρατηγικές μνήμης και τις αντισταθμιστικές στρατηγικές. Οι μεταγνωστικές, οι θυμικές και οι κοινωνικές στρατηγικές υπάγονται στις έμμεσες στρατηγικές. Ο στόχος της χρήσης των γνωστικών και μεταγνωστικών στρατηγικών είναι διαφορετικός: οι γνωστικές στρατηγικές συμβάλλουν στην κατανόηση και στη χρήση της ξένης γλώσσας αλλά και στον μετασχηματισμό των πληροφοριών που έχουν στη διάθεσή τους οι μαθητές σε μια καινούργια μορφή. Οι μεταγνωστικές στρατηγικές αφορούν στον έλεγχο και στον συντονισμό της μαθησιακής διαδικασίας. Οι παραπάνω κατηγορίες των άμεσων και των έμμεσων στρατηγικών περιέχουν διάφορες υποκατηγορίες. Κατά συνέπεια, προκύπτει μια ιεραρχική και λεπτομερειακή ταξινόμηση των συγκεκριμένων στρατηγικών. Βάσει αυτής της λεπτομερούς κατάταξης, η περίληψη ανήκει στις γνωστικές στρατηγικές και συγκεκριμένα στην 26

27 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης υπο-κατηγορία Δημιουργία δομής για τις εισερχόμενες και εξερχόμενες πληροφορίες. Η περίληψη ως στρατηγική, προσδίδοντας δομή στις πληροφορίες, αποτελεί παράλληλα μία ένδειξη κατανόησης των κειμένων. Τέλος, σε σύγκριση με μία παρόμοια στρατηγική όπως είναι η τήρηση σημειώσεων, η περίληψη αποτελεί μια ανώτερη γνωστικά στρατηγική (Oxford, 1990, σελ. 88). Αν και το μοντέλο ταξινόμησης στρατηγικών της Oxford (1990) έχει δεχτεί σημαντική κριτική, κυρίως γιατί δε βασίζεται σε ένα έγκυρο θεωρητικό μοντέλο, παρ όλα αυτά συνδέεται με ένα χαλαρό τρόπο με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών. Πιο στενή σύνδεση με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών έχει το μοντέλο των O Malley και Chamot (1990) για την ξένη γλώσσα. Το μοντέλο στο οποίο βασίζεται και το οποίο αφορά τη μητρική γλώσσα (Anderson, 1983) παρέχει τον ορισμό και τα στάδια εκμάθησης μιας στρατηγικής και παράλληλα αφορά και την κατανόηση και την παραγωγή των κειμένων. Σύμφωνα με τον Anderson (1983), οι γνωστικές στρατηγικές συμβάλλουν στη γνωστική επεξεργασία, αποτελώντας τα βήματα για την επίλυση των προβλημάτων -είναι δηλαδή συγκεκριμένες και συνδέονται με συγκεκριμένα έργα. Υπάρχουν τρία στάδια στην εκμάθηση μιας στρατηγικής: το γνωστικό στάδιο, το συνειρμικό στάδιο και το στάδιο αυτόματης τέλεσης της στρατηγικής. Στο αρχικό στάδιο της εκμάθησης μιας στρατηγικής υπάρχει μόνο η δηλωτική γνώση σε σχέση με τους κανόνες που αφορούν τη χρήση της. Αργότερα, οι μαθητές αποκτούν τη διαδικαστική γνώση που τους επιτρέπει να εφαρμόσουν τους κανόνες. Μέσω της διαδικαστικής γνώσης οδηγούνται στο στάδιο της αυτοματοποίησης των στρατηγικών. Το στάδιο αυτό είναι πολύ σημαντικό καθώς τελικός στόχος κάθε προγράμματος διδακτικής παρέμβασης στις στρατηγικές είναι η αυτοματοποίησή τους. Τέλος, και σύμφωνα με το μοντέλο επεξεργασίας πληροφοριών που προτείνει ο Macaro (2006), οι στρατηγικές διακρίνονται σε γνωστικές και σε μεταγνωστικές. Οι γνωστικές στρατηγικές χρησιμοποιούνται κατά τα στάδια της αντίληψης, της αποκωδικοποίησης, της επεξεργασίας, της αποθήκευσης και της ανάκλησης των πληροφοριών. Αντίθετα, οι μεταγνωστικές στρατηγικές εποπτεύουν τη χρήση των γνωστικών στρατηγικών, μέσω του σχεδιασμού, του ελέγχου και της αξιολόγησης της αποτελεσματικότητάς τους (Macaro, 2006, σελ. 328). 27

28 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης 2.2. Χαρακτηριστικά της εφαρμογής των στρατηγικών μάθησης Στη συνέχεια θα παρατεθούν τα χαρακτηριστικά των στρατηγικών τα οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό ενός προγράμματος παρέμβασης. Τέτοια χαρακτηριστικά αποτελούν η συνειδητή φύση των στρατηγικών, η εφαρμογή τους με συγκεκριμένο στόχο, η δυνατότητα αυτοματοποίησής τους και η αποτελεσματικότητά τους σε σχέση με συγκεκριμένους τομείς και μαθησιακά πλαίσια. Διάφοροι ερευνητές, είτε πρόκειται για τη μητρική (Weinstein et al., 1988) είτε για την ξένη γλώσσα (Cohen, Chamot, Ellis, Macaro, Oxford, Phakiti, 2006) συγκλίνουν στην άποψη ότι οι στρατηγικές επιλέγονται και εφαρμόζονται συνειδητά και σκόπιμα και ότι η εφαρμογή τους είναι προσανατολισμένη σε έναν συγκεκριμένο μαθησιακό στόχο. Σύμφωνα με τον Phakiti (2006), το στοιχείο της συνειδητής χρήσης των στρατηγικών διαφοροποιεί την εφαρμογή τους από τις αυτοματοποιημένες διαδικασίες των επιδέξιων αναγνωστών. Αυτό σημαίνει ότι οι μαθητές συνειδητά επιλέγουν μια συγκεκριμένη στρατηγική ανάλογα με το μαθησιακό πλαίσιο και τον στόχο που έχουν, διαθέτουν δηλαδή την υποθετική γνώση (conditional knowledge) για τις συνθήκες χρήσης μιας στρατηγικής (το «πού» και «γιατί» θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί) καθώς και τη διαδικαστική γνώση (procedural knowledge) για την πετυχημένη εφαρμογή της. Η συνειδητή επιλογή των στρατηγικών (Cohen, 1998), μπορεί βέβαια να αφορά γενικά την ενίσχυση της μάθησης και να μη γίνεται για κάποιον συγκεκριμένο μαθησιακό στόχο. Ενώ όπως είδαμε παραπάνω οι περισσότεροι ερευνητές των στρατηγικών τονίζουν τη συνειδητή και σκόπιμη χρήση των στρατηγικών, άλλοι ερευνητές (Bialystok, 1985) επισημαίνουν ως κύριο χαρακτηριστικό τους τη συμβολή τους στην αποτελεσματική μάθηση. Σύμφωνα με την ερευνήτρια, οι μαθητές δεν μπορούν ανά πάσα στιγμή να εφαρμόσουν συνειδητά ή σκόπιμα τις στρατηγικές. Αντίθετα, αυτό που τους ωθεί να τις χρησιμοποιήσουν είναι η αποτελεσματικότητά τους (σχετίζονται με λύσεις σε συγκεκριμένα γλωσσικά προβλήματα), η συστηματική χρήση τους και η πεπερασμένη φύση τους (δεν είναι άπειρες και δεν ποικίλλουν ιδιαίτερα ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία των χρηστών). Το γεγονός ότι οι στρατηγικές είναι συγκεκριμένες, ανάλογα με την περίσταση, και μεταβιβάσιμες σε άλλες περιστάσεις ή έργα συντελεί στο να μειωθεί ο συνολικός αριθμός των στρατηγικών που μπορούν να συνδεθούν με συγκεκριμένες μαθησιακές καταστάσεις ή έργα και έτσι να λειτουργήσει η αρχή της οικονομίας στην εφαρμογή των στρατηγικών (Macaro, 2006). 28

29 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης Άλλο κύριο χαρακτηριστικό της χρήσης των στρατηγικών, το οποίο αποτελεί συγχρόνως έναν επιθυμητό στόχο των ερευνών παρέμβασης, είναι η δυνατότητα αυτοματοποίησής τους, η οποία αναφέρθηκε στην παραπάνω ενότητα. Η αυτοματοποίηση των στρατηγικών μπορεί να επιτευχθεί μέσω της συχνής επανάληψης (Chamot, 2004, 2005) ή της μάθησης και υπερμάθησης (van Dijk & Kintsch, 1983). Η συνεχής εξάσκηση, η οποία οδηγεί σε επίπεδα αυτοματοποίησης μιας στρατηγικής, έχει σαν στόχο την απόκτηση διαδικαστικής γνώσης ή αλλιώς γνώσης των βημάτων για την εφαρμογή της στρατηγικής (Haskell, 2001). Από τη στιγμή που οι στρατηγικές αυτοματοποιηθούν, μπορούν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη επιδέξιας συμπεριφοράς σε έναν συγκεκριμένο γλωσσικό τομέα, όπως π.χ. είναι η κατανόηση κειμένων ή ο γραπτός λόγος (Macaro, 2006). Ενώ όμως σε κάποιες περιπτώσεις οι στρατηγικές έχουν αυτοματοποιηθεί σε επίπεδο δεξιοτήτων, εφαρμόζονται δηλαδή ασυνείδητα, σε άλλες περιπτώσεις λειτουργούν ως ενσυνείδητες και εμπρόθετες στρατηγικές, καθώς οι αναγνώστες αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά την επιτέλεση μιας συγκεκριμένης δοκιμασίας (Chamot, Phakiti, 2006). Σε αυτήν την περίπτωση, στόχος της χρήσης των στρατηγικών είναι να ενισχυθούν οι μαθητές στον τομέα στον οποίο αντιμετωπίζουν δυσκολίες (π.χ. στην κατανόηση ενός συγκεκριμένου κειμένου). Αυτό σημαίνει ότι ενώ οι στρατηγικές είχαν αρχικά αυτοματοποιηθεί, οι μαθητές χρειάζεται να εστιάσουν ξανά την προσοχή τους σε αυτές για να τις τροποποιήσουν, επειδή τα αποτελέσματα από τη χρήση τους δεν είναι ικανοποιητικά ή επειδή απαιτείται η προσαρμογή τους στα πλαίσια καινούργιων μαθησιακών στόχων ή καταστάσεων (Macaro, 2006). Σύμφωνα και με van Dijk και Kintsch (1983) κατά την επεξεργασία των κειμένων οι διαδικασίες που συνδέονται με την κατανόηση και την παραγωγή της γλώσσας είναι αυτοματοποιημένες και μόνο σε περίπτωση προβληματικών ή ασυνήθιστων περιπτώσεων γίνεται χρήση των στρατηγικών. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι διδακτικές παρεμβάσεις με χρήση στρατηγικών μάθησης στοχεύουν να αξιοποιήσουν στο μέγιστο τα χαρακτηριστικά των στρατηγικών που περιγράφονται πιο πάνω. Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι η αποτελεσματικότητά τους στο να παρέχουν λύσεις σε συγκεκριμένα γλωσσικά προβλήματα και η δυνατότητα αυτοματοποίησής τους για την ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης γλωσσικής δεξιότητας -όπως είναι στην περίπτωσή μας η κατανόηση κειμένου. Η αυτοματοποίηση αυτή επιτυγχάνεται μέσω της συχνής εξάσκησης στη 29

30 2. Στρατηγικές μάθησης και στρατηγικές κατανόησης στρατηγική, η οποία μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια ενός προγράμματος διδακτικής παρέμβασης Παράγοντες αποτελεσματικότητας στην εφαρμογή των στρατηγικών μάθησης Στην παραπάνω ενότητα επισημάνθηκε ως ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά των στρατηγικών η αποτελεσματικότητα που προκύπτει από τη χρήση τους. Η αποτελεσματικότητα αυτή μπορεί να ενισχύσει την επίδοση των μαθητών στην ξένη γλώσσα. Επίσης μπορεί να μην είναι σταθερή αλλά να επηρεάζεται από το γλωσσικό επίπεδο των μαθητών. Ο παράγοντας του γλωσσικού επιπέδου στην εφαρμογή των στρατηγικών μάθησης θα εξεταστεί στο Κεφάλαιο 6. Για να γίνει κατανοητή η σχέση μεταξύ στρατηγικών μάθησης και επίδοσης θα γίνει μια ανασκόπηση των διαφόρων ερευνητικών φάσεων στις στρατηγικές. Η ανασκόπηση αυτή εστιάζει στους παράγοντες εκείνους που συνδέονται με τις στρατηγικές και οι οποίοι έχουν θεωρηθεί ότι οδηγούν σε ενίσχυση της επίδοσης των μαθητών. Στόχος είναι να οδηγηθούμε σε συμπεράσματα σχετικά με την επιλογή των στρατηγικών που θα ήταν καλό να διδαχτούν αλλά και με την επιρροή άλλων παραγόντων που θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη κατά τον σχεδιασμό ενός προγράμματος παρέμβασης. Ένας παράγοντας που αρχικά θεωρήθηκε ότι συνδέεται με την επίδοση στην ξένη γλώσσα ήταν η χρήση πετυχημένων στρατηγικών από τους λεγόμενους «καλούς μαθητές». Από τις έρευνες που εστίαζαν στον «καλό μαθητή» της ξένης γλώσσας ( good language learner studies. Naiman et al., Rubin, 1975) προέκυψε το συμπέρασμα ότι οι μαθητές αυτού του τύπου χρησιμοποιούν διαφορετικού τύπου στρατηγικές. Οι στρατηγικές αυτές εστιάζουν στην αναζήτηση πολλαπλών ευκαιριών για επικοινωνία και εξάσκηση στην ξένη γλώσσα, στη χρήση των συμφραζομένων για την κατανόηση του νοήματος, κ.λπ. Η διάχυτη ιδέα ήταν ότι οι «καλές» αυτές στρατηγικές, οι οποίες χρησιμοποιούνται περισσότερο από τους αποτελεσματικούς μαθητές της ξένης γλώσσας, θα μπορούσαν να διδαχτούν με επιτυχία και στους λιγότερο ικανούς μαθητές. Από την πιο πρόσφατη επισκόπηση της βιβλιογραφίας προκύπτει ότι η αποτελεσματική μάθηση δε συνδέεται πλέον με τη χρήση καλύτερων και χειρότερων στρατηγικών ή τη διάκριση ανάμεσα σε αποτελεσματικούς και μη αποτελεσματικούς 30

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ. της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ. της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ της ΑΝΝΑΣ ΣΑΡΑΦΙΑΝΟΥ Θέμα: «Στρατηγικές εκμάθησης της ξένης γλώσσας: η άμεση και ενσωματωμένη διδασκαλία στο πλαίσιο εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης

Έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης ΠΑΝΤΕΙΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Έκθεσηεσωτερικήςαξιολόγησης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΚΑΙΕΦΑΡΜΟΓΕΣΣΤΗΝΚΟΙΝΩΝΙΚΗΠΟΛΙΤΙΚΗ, 2007 2009 ΛέκτοραςΜαρίαΣυμεωνάκη

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ 11 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΩΝ «Γλωσσικές δυσκολίες και γραπτός λόγος στο πλαίσιο της σχολικής μάθησης» Αθήνα, 23 25 Νοεμβρίου 2007 ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ (Να

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα.

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα. Τίτλος μαθήματος: Μεθοδολογία Έρευνας Κωδικός μαθήματος: ΒΠ0800 (3Ω/Υ) Διδάσκουσα: Ελευθερία Τσέλιου Ηλεκτρονική διεύθυνση για επικοινωνία: tseliou@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών:

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14 ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργασία στο Μαθήμα Σχεδίαση Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες εκπαιδευτικές τεχνολογίες στα αναλογικά ηλεκτρονικά Δημιουργία Μαθήματος Ασύγχρονης Εκπαίδευσης Σε Περιβάλλον Moodle

Σύγχρονες εκπαιδευτικές τεχνολογίες στα αναλογικά ηλεκτρονικά Δημιουργία Μαθήματος Ασύγχρονης Εκπαίδευσης Σε Περιβάλλον Moodle 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ Σύγχρονες εκπαιδευτικές τεχνολογίες στα αναλογικά ηλεκτρονικά Δημιουργία Μαθήματος Ασύγχρονης Εκπαίδευσης Σε Περιβάλλον Moodle Ιωάννου Παρασκευή Φοιτήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΜΕ BLENDED LEARNING (μάθημα αίθουσας και e-learning)

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΜΕ BLENDED LEARNING (μάθημα αίθουσας και e-learning) Προγράμματα εξειδικευμένων γνώσεων Οκτώβριος Δεκέμβριος 2012 Προκειμένου να καλυφθεί η ανάγκη των σύγχρονων στελεχών και των επιχειρήσεών τους για περιορισμό του χρόνου συμμετοχής σε εκπαίδευση στην τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ENTANGLE Ενημερωτικό Δελτίο #1

ENTANGLE Ενημερωτικό Δελτίο #1 Πλαίσιο του ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Έργου.. 1 Περιγραφή του έργου. 2 Εταίροι... 3 Εναρκτήρια συνάντηση στις Βρυξέλλες 4 Επανεξετάζοντας την εκπαίδευση.4 Επαφές χρηματοδότηση.5 Πρόσθετες εθνικές διεθνείς έρευνες έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Πυθαγόρας. Ανάπτυξη εκπαιδευτικού πακέτου ποιότητας εσωτερικού περιβάλλοντος Αναλυτικές Οδηγίες

Πρόγραμμα Πυθαγόρας. Ανάπτυξη εκπαιδευτικού πακέτου ποιότητας εσωτερικού περιβάλλοντος Αναλυτικές Οδηγίες Πρόγραμμα Πυθαγόρας Ανάπτυξη εκπαιδευτικού πακέτου ποιότητας εσωτερικού περιβάλλοντος Αναλυτικές Οδηγίες ΠΕ2. Ανάπτυξη διδακτικών μεθόδων ποιότητας εσωτερικού περιβάλλοντος Δράση 2. Οργάνωση διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Copyright: ISBN: 960 631 539 8. 1 601 00. 23510 33535, 6946967552 E-mail: gperdikis@kat.forthnet.gr ,,.2121/1993,. 100/1975., , 51. 2121/1993.

Copyright: ISBN: 960 631 539 8. 1 601 00. 23510 33535, 6946967552 E-mail: gperdikis@kat.forthnet.gr ,,.2121/1993,. 100/1975., , 51. 2121/1993. 2006 Copyright: - / 1 601 00. 23510 33535, 6946967552 E-mail: gperdikis@kat.forthnet.gr ISBN: 960 631 539 8,,.2121/1993,. 100/1975.,,,,, 51. 2121/1993. , ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ......σελ. 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Οδηγός Εκπόνησης ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Οδηγός Εκπόνησης ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Οδηγός Εκπόνησης ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2015 Περιεχόμενα 1. Τι είναι η πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Διαπανεπιστημιακό Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Μιχαλούδης

Απόστολος Μιχαλούδης ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΩΝ Ανάπτυξη και εφαρμογή διδακτικών προσομοιώσεων Φυσικής σε θέματα ταλαντώσεων και κυμάτων Απόστολος Μιχαλούδης υπό την επίβλεψη του αν. καθηγητή Ευριπίδη Χατζηκρανιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Οδηγός χρήσης για εταιρείες και άλλους οργανισµούς Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών θέτει αναγνωρισµένα διεθνή στάνταρ για τη µέτρηση και σύγκριση γλωσσικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός

Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής. Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός Ηεπαγγελµατικήεξέλιξητων καθηγητώντηςλογιστικής Ελένη Τουρνά Γιώργος Γερµανός ΣκοπόςκαιΜεθοδολογία Η εργασία αυτή στοχεύει στην χρήση της βιογραφικής έρευνας για την καλύτερη κατανόηση της επαγγελµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και επανασχεδίαση προγραμμάτων σπουδών με στόχο την ενίσχυση των ικανοτήτων των φοιτητών

Αξιολόγηση και επανασχεδίαση προγραμμάτων σπουδών με στόχο την ενίσχυση των ικανοτήτων των φοιτητών ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Αξιολόγηση και επανασχεδίαση προγραμμάτων σπουδών με στόχο την ενίσχυση των ικανοτήτων των φοιτητών Ματσατσίνης Ν., Καθηγητής Κρασαδάκη Ε., Υποψ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Στέλλα Κορομπίλη, Αναπλ. Καθηγήτρια, Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙΘ, Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

BELBIN. Στον τρόπο, δηλαδή με τον οποίο υποδέχονται και εξυπηρετούν τον πελάτη.

BELBIN. Στον τρόπο, δηλαδή με τον οποίο υποδέχονται και εξυπηρετούν τον πελάτη. 15ο Newsletter. 14/05/2012 BELBIN AN ΔΕΝ ΕΠΙΘΥΜΕΙΤΕ ΝΑ ΛΑΜΒΑΝΕΤΕ NEWSLETTERS, ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΣΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: info@progressthrough.gr ή info@belbin.gr ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Χαρούλα Αγγελή cangeli@ucy.ac.cy Τμήμα Επιστημών της Αγωγής 1 Το περιβάλλον της συνεργασίας Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των στρατηγικών στην εκμάθηση των γλωσσών

Η συμβολή των στρατηγικών στην εκμάθηση των γλωσσών Η συμβολή των στρατηγικών στην εκμάθηση των γλωσσών Πολυξένη Μανώλη Καθηγήτρια Αγγλικών, Υποψ. Διδάκτωρ, Π.Τ.Π.Ε. Παν/μίου Θεσσαλίας pegyma@hotmail.com Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΝΟΜΗ ΤΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΕ ΥΠΟΨΗΦΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΑ

ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΝΟΜΗ ΤΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΕ ΥΠΟΨΗΦΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΝΟΜΗ ΤΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΕ ΥΠΟΨΗΦΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΑ (Συμπληρώνεται από το ακαδημαϊκό Τμήμα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΑ: ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΤΜΗΜΑ: ΤΙΤΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική Οργάνωση και Διοίκηση Σύγχρονων Επιχειρήσεων και Οργανισμών

Αποτελεσματική Οργάνωση και Διοίκηση Σύγχρονων Επιχειρήσεων και Οργανισμών Αποτελεσματική Οργάνωση και Διοίκηση Σύγχρονων Επιχειρήσεων και Οργανισμών Πρόγραμμα e-learning Επιμόρφωσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου Σκοπός του προγράμματος είναι να καλύψει την επιτακτική ανάγκη που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Τεχνολογίες Πρόσβασης στη Μάθηση Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/11/2012 Μέχρι Στιγμής Αναφερθήκαμε σε Σχεδιασμό μαθησιακής διαδικασίας Μαθησιακά πλάνα Νέες μεθοδολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης)

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης) 1 Κωδικός: ΥΔ0008 Τίτλος: Διδασκαλία γλώσσας και νέες τεχνολογίες Διδακτικές Μονάδες European Credit Transfer System Συνολικός Φόρτος εργασίας δια ζώσης συμμετοχή (διάλεξη, εργαστήρια, σεμινάρια, φροντιστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Η διπλωματική εργασία πρέπει να αποτελεί προϊόν συνθετικού έργου που να συμπυκνώνει την εμπειρία και τη γνώση του φοιτητή από ένα ή περισσότερα γνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους.

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. 4ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ - ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 1 Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. Κωνσταντίνα Στούµπου Ανωτάτη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ο Α Κύκλος Σπουδών οδηγεί στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην «Οπτική και Όραση».

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ο Α Κύκλος Σπουδών οδηγεί στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην «Οπτική και Όραση». Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Ο Α Κύκλος Σπουδών οδηγεί στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην «Οπτική και Όραση». 1. Προϋποθέσεις για τη λήψη Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) Κάθε Μεταπτυχιακός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14.6.2014 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 183/5 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης)

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης) ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ακαδημαϊκή Μονάδα: Τομέας: Εργαστήριο/Σπουδαστήριο/Κλινική: Τίτλος Μαθήματος / Θέμα Εργασίας: Κωδικός Μαθήματος: Τύπος Μαθήματος: ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Διοίκηση Ανθρώπινων

Διαβάστε περισσότερα

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού)

I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) I.C.B.S. METAΠTYXIAKO TMHMA ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: DMS ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α (70% του βαθµού) Ετοιµάστε µια αναφορά προς τη διοίκηση, µε µέγιστο αριθµό λέξεων 3000 (+/- %), χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Ακαδ. Έτους 2014 2015 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή Διδακτορική Διατριβή Ένας μοναχικός δρόμος με διεξόδους; Τόνια Αράχωβα, Υποψήφια Διδάκτωρ, tonia@idkaramanlis.gr Γκέλη Μανούσου, Υποψήφια Διδάκτωρ manousou@eap.gr Τόνια Χαρτοφύλακα, Υποψήφια Διδάκτωρ tonia@eap.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Καράβια βουλιάζουν. Αεροσκάφη πέφτουν. Προϊόντα ανακαλούνται. Εταιρίες μηνύονται για ληγμένα τρόφιμα ή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Πρόλογος στην πρώτη έκδοση Εισαγωγή Τι είναι η μεθοδολογία έρευνας Οι μέθοδοι έρευνας ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙO 1: Γενικά για την επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Tων Νικόλαου Α. Παναγιώτου Λέκτορα ΕΜΠ, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Eρευνας* και Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα