ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 1 από 8. ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Παραδόσεις του µαθήµατος Συσκευασία Τροφίµων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 1 από 8. ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Παραδόσεις του µαθήµατος Συσκευασία Τροφίµων"

Transcript

1 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 1 από 8 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Παραδόσεις του µαθήµατος Συσκευασία Τροφίµων ρ. ΣΠΥΡΙ ΩΝ Ε. ΠΑΠΑ ΑΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Συσκευασία σε τροποποιηµένη ατµόσφαιρα (MAP - Modified Atmosphere Packaging) είναι η µέθοδος κατά την οποία το τρόφιµο συσκευάζεται σε αέριο περιβάλλον διαφορετικής σύστασης απ αυτήν του ατµοσφαιρικού αέρα. Ο ατµοσφαιρικός αέρας περιέχει 78,08% (v/v) άζωτο, 20,95% (v/v) οξυγόνο, 0,93% (v/v) αργό, 0,03% (v/v) διοξείδιο του άνθρακα και εννέα άλλα αέρια σε πολύ µικρές περιεκτικότητες. Η τροποποίηση της σύστασης του αέρα µέσα στη συσκευασία των τροφίµων επιβραδύνει: την µέσω χηµικών αντιδράσεων ποιοτική υποβάθµιση την ανάπτυξη αλλοιούντων µικροοργανισµών. Ο σκοπός της MAP είναι να παρεµποδίσει την αλλοίωση, να διατηρήσει την ποιότητα και να παρατείνει τη διάρκεια ζωής του τροφίµου. Έχει δειχτεί ότι η τροποποίηση της σύστασης των αερίων στον ελεύθερο χώρο της συσκευασίας και ειδικότερα η µείωση της συγκέντρωσης του O2 µε την ταυτόχρονη αύξηση της συγκέντρωσης του CO2 και του N2, σε συνδυασµό µε ψύξη, είναι δυνατόν να αυξήσουν σηµαντικά, πρακτικά να διπλασιάσουν έως τριπλασιάσουν, τη διάρκεια ζωής των ευαλλοίωτων τροφίµων Κατά τη διεργασία της MAP αφαιρείται από τη συσκευασία ο αέρας και αντικαθίσταται από ένα αέριο ή από µίγµα αερίων το οποίο ποικίλλει ανάλογα µε το είδος του τροφίµου. Η σύσταση όµως της τροποποιηµένης ατµόσφαιρας µέσα στη συσκευασία µεταβάλλεται συνέχεια σ όλη τη διάρκεια της αποθήκευσης λόγω: αναπνοής του συσκευασµένου προϊόντος (νωπά φρούτα, λαχανικά και κρέατα), διάλυσης των αερίων στο τρόφιµο, αντιδράσεων που συµβαίνουν στο τρόφιµο, ανάπτυξης µικροοργανισµών και διαπέρασης των αερίων από τα τοιχώµατα της συσκευασίας. Συχνά αντί του όρου «τροποποιηµένη ατµόσφαιρα» στην επισήµανση της συσκευασίας χρησιµοποιείται ο όρος «προστατευτική ατµόσφαιρα» που είναι ίσως πιο αποδεκτός από τους καταναλωτές. Η χρήση του όρου «προστατευτική ατµόσφαιρα» επιτρέπεται από τον Κώδικα Τροφίµων & Ποτών και πιο συγκεκριµένα στο Παράρτηµα 4 του Άρθρου 11 αναφέρεται ότι: για τα τρόφιµα των οποίων η διάρκεια διατήρησης παρατάθηκε µε τη χρήση εγκεκριµένων αερίων συσκευασίας, η επισήµανση επί της συσκευασίας πρέπει να περιλαµβάνει την ένδειξη: «σε προστατευτική ατµόσφαιρα».η αποθήκευση σε ελεγχόµενη ατµόσφαιρα (Controlled Atmosphere Storage - CAS) είναι µια µορφή χονδρικής αποθήκευσης κατά την οποία η συγκέντρωση των αερίων διατηρείται σταθερή σ όλη την περίοδο της αποθήκευσης µε συνεχή παρακολούθηση και ρύθµιση αν χρειαστεί. Οι αποθήκες διατηρούνται επίσης υπό ψύξη. Η CAS χρησιµοποιείται για την αποθήκευση νωπών φρούτων σε µεγάλους σφραγισµένους θαλάµους στους οποίους ρυθµίζεται η συγκέντρωση του CO2 και του O2. Έχει επίσης χρησιµοποιηθεί επιτυχώς για την παράταση της διάρκειας ζωής ολόκληρων νωπών κοτόπουλων. Αποθήκευση σε ατµοσφαιρικό αέρα αλλά υπό µειωµένη πίεση (hypobaric storage) είναι µια άλλη µορφή αποθήκευσης σε ελεγχόµενη ατµόσφαιρα, κατά την οποία ελέγχονται η πίεση, η θερµοκρασία και η υγρασία στο χώρο αποθήκευσης. Αν και έχει γίνει πολλή έρευνα σχετικά µε τη χρήση µειωµένης πίεσης για την υπό ψύξη αποθήκευση κρεάτων και κηπευτικών, η τεχνολογία δεν έχει χρησιµοποιηθεί ακόµα εµπορικά γι αυτά τα προϊόντα. Χρησιµοποιείται κυρίως για αποθήκευση ανθέων.

2 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 2 από 8 ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ της ΜΑΡ παράταση της διάρκειας ζωής του τροφίµου κατά 50 έως 400% και όσα προκύπτουν απ ευθείας απ αυτό όπως: παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας, περιορισµός της φύρας στη λιανική πώληση, µείωση του κόστους διανοµής, δυνατότητα διανοµής σε µεγαλύτερες αποστάσεις και περιορισµός της συχνότητας των διαδροµών. βελτίωση της παρουσίασης του προϊόντος κατάργηση ή περιορισµός της χρήσης χηµικών συντηρητικών ως προσθέτων στο τρόφιµο, η συσκευασία και ο έλεγχος ποιότητας και ποσότητας γίνονται σ ένα κεντρικό σηµείο, οι συσκευασίες είναι πιο χρηστικές και υγιεινές, χωρίς δυσάρεστες οσµές και διαρρέοντα υγρά. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ της ΜΑΡ Υψηλότερο κόστος που καταµερίζεται στο: αρχικό κόστος για το νέο εξοπλισµό, κόστος υλικών συσκευασίας και αερίων και κόστος του ποιοτικού ελέγχου των συσκευασιών σε τροποποιηµένη ατµόσφαιρα. Απαίτηση για πολύ καλό έλεγχο και ρύθµιση της θερµοκρασίας στην ψυκτική αλυσίδα, Κίνδυνος ανάπτυξης παθογόνων µικροοργανισµών αν λόγω κακών χειρισµών από τους λιανοπωλητές ή καταναλωτές ανέλθει η θερµοκρασία του τροφίµου, Απαίτηση µεγαλύτερου χώρου αποθήκευσης και προβολής στα τελικά σηµεία πώλησης στα super market. Τα πλεονεκτήµατα της ΜΑΡ αυτοµάτως χάνονται µόλις η συσκευασία ανοιχτεί ή αν υπάρχει κάποια διαρροή. ΜΕΘΟ ΟΙ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Συσκευασία υπό κενό (vacuum packaging)για αλλαντικά, σκληρά τυριά, ξηρούς καρπούς και αλεσµένο καφέ. Συσκευασία µε αέρια (gas packaging)η επιθυµητή σύσταση αερίων µέσα σε µια συσκευασία τροποποιηµένης ατµόσφαιρας µπορεί να επιτευχθεί µε δυο βασικούς τρόπους: αντικατάσταση του ατµοσφαιρικού αέρα µε µίγµα αερίων µε µηχανικό τρόπο ή µε δηµιουργία της κατάλληλης ατµόσφαιρας είτε παθητικά όπως π.χ. µε τα νωπά φρούτα και λαχανικά, είτε ενεργητικά µε χρήση κατάλληλων τροποποιητών όπως ουσιών που απορροφούν το οξυγόνο. Η αντικατάσταση του ατµοσφαιρικού αέρα µε µηχανικό τρόπο (mechanical air replacement) γίνεται µε: διαβίβαση αερίου (gas flushing) ή εφαρµογή κενού και αντιστάθµισή του από αέριο (compensated vacuum). ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΑ ΑΕΡΙΑ Τα αέρια που χρησιµοποιούνται συνηθέστερα στη ΜΑΡ είναι το οξυγόνο, το διοξείδιο του άνθρακα και το άζωτο είτε µόνα τους είτε σε συνδυασµούς µεταξύ τους. Χρησιµοποιούνται επίσης ευγενή αέρια όπως το αργό και σε ειδικές περιπτώσεις µονοξείδιο του άνθρακα και διοξείδιο του θείου. ιοξείδιο του άνθρακα Είναι το σηµαντικότερο αέριο στη ΜΑΡ λόγω: της αντιµικροβιακής του δράσης, της µεγάλης διαλυτότητάς του στο νερό και της σηµαντικής µείωσης που επιφέρει στο ph του τροφίµου µέσω της διάστασης του ανθρακικού οξέος. Αναστέλλει την ανάπτυξη πολλών βακτηρίων που αλλοιώνουν τα τρόφιµα. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσµατικό εναντίον των Gram-αρνητικών, αερόβιων βακτηρίων που προκαλούν αλλοιώσεις στα τρόφιµα, όπως π.χ. τα είδη του γένους Pseudomonas που προκαλούν δυσάρεστη οσµή και γεύση σε κρέατα, πουλερικά και ψάρια. ιάλυση του CO2 στην υδατική φάση του τροφίµου µειώνει σηµαντικά το ph. Αν απεσταγµένο νερό µε ph=7,0 στους 25 C εκτεθεί σε 1 atm πίεση αερίου CO2 και αφεθεί να φτάσει σε ισορροπία (κορεσµός), από τη διάλυση και τη διάσταση του CO2 το ph του νερού θα µειωθεί στο 5,2. Το CO2 είναι επίσης διαλυτό στα λίπη και µερικές άλλες οργανικές ενώσεις των τροφίµων. Η διαλυτότητά του στα τρόφιµα εξαρτάται από τη σύσταση του τροφίµου και γενικά αυξάνει αυξανοµένης της περιεκτικότητας σε υγρασία και λίπος. Τρόφιµα µε υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία και λίπος, όπως

3 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 3 από 8 τα νωπά κρέατα, πουλερικά και ψάρια απορροφούν τόσο πολύ CO2 ώστε µπορεί να επέλθει «κατάρρευση» προς τα µέσα της εύκαµπτης συσκευασίας MAP λόγω µείωσης της εσωτερικής πίεσης και στη συνέχεια µείωσης του όγκου του ελεύθερου χώρου µέσα στην εύκαµπτη συσκευασία ώστε να εξισωθεί η πίεση µε την εξωτερική. Το προϊόν δίνει την εντύπωση ότι συσκευάστηκε υπό κενό. Το φαινόµενο ονοµάζεται «κατάρρευση προς τα µέσα» (snugging down) ή «χαλαρό κενό» (soft vacuum) και χρησιµοποιείται επωφελώς στη συσκευασία ΜΑΡ σαλαµιού και άλλων αλλαντικών και σκληρών τυριών. Η µείωση του ph του τροφίµου λόγω απορρόφησης CO2 εξαρτάται από: την ποσότητα του σχηµατιζόµενου ανθρακικού οξέος, τη θερµοκρασία και τη ρυθµιστική ικανότητα του τροφίµου. Αν αυξηθεί η θερµοκρασία θα αυξηθεί και το ph διότι απελευθερώνεται στο headspace διαλυµένο CO2 λόγω µείωσης της διαλυτότητάς του στο τρόφιµο. Εποµένως οι αυξοµειώσεις της θερµοκρασίας κατά την αποθήκευση του τροφίµου µπορούν να έχουν σηµαντική επίπτωση στην ποσότητα του διαλυµένου CO2 και κατά συνέπεια στη συντηρησιµότητα του τροφίµου. Το CO2 µειώνει το ρυθµό αναπνοής των φρέσκων φρούτων και λαχανικών και σε περιεκτικότητες πάνω από 1% (v/v) µπορεί να ελαχιστοποιήσει την επίδραση του αιθυλενίου («ορµόνη» ωρίµανσης) στους φυτικούς ιστούς. Σε υψηλές όµως συγκεντρώσεις µπορεί να καταστρέψει τους φυτικούς ιστούς προκαλώντας αποχρωµατισµό. Μπορεί επίσης να δηµιουργήσει δυσάρεστη οσµή και γεύση σε λίπη και έλαια. Στα νωπά κρέατα πολύ υψηλές συγκεντρώσεις διαλυµένου CO2, λόγω της µείωσης του ph κοντά στο ισοηλεκτρικό σηµείο των πρωτεϊνών, µπορεί να προκαλέσουν κατάρρευση των πρωτεϊνικών δοµών, απώλεια υγρών και κατά συνέπεια καταστροφή της υφής των ιστών. Ο όγκος των παραγόµενων υγρών (drip) από νωπό κρέας συσκευασµένο σε ΜΑΡ εξαρτάται πολύ από τη θερµοκρασία. Σε θερµοκρασίες κοντά στους 0 C η ικανότητα συγκράτησης νερού από το µυϊκό ιστό διατηρείται καθώς αποφεύγεται η µετουσίωση των πρωτεϊνών, ενώ σε θερµοκρασίες γύρω στους 10 C η απώλεια υγρών είναι σηµαντική. Για την απορρόφηση των υγρών τοποθετούνται συνήθως στη βάση της συσκευασίας απορροφητικά υποθέµατα & αποφεύγεται η χρήση 100% CO2 αραιώνοντάς το µε άζωτο ή/και οξυγόνο.στη συσκευασία προϊόντων αρτοποιίας το CO2 παρεµποδίζει την ανάπτυξη των µυκήτων χωρίς όµως να αποτρέπει τη φυσική διαδικασία του µπαγιατέµατος. Ένας τρόπος αντιµετώπισης αυτού του προβλήµατος είναι να µην ψήνονται τελείως τα αρτοποιήµατα, να συσκευάζονται σε µίγµα διοξειδίου του άνθρακα και αζώτου και να ολοκληρώνει το ψήσιµο ο καταναλωτής στο σπίτι του. ΟΞΥΓΟΝΟ Είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη των αερόβιων µικροοργανισµών. Όµως πολύ υψηλές συγκεντρώσεις οξυγόνου στην τροποποιηµένη ατµόσφαιρα είναι δυνατόν να είναι τοξικές και για τους αερόβιους µικροοργανισµούς. Προκαλεί διάφορες αντιδράσεις ποιοτικής υποβάθµισης στα τρόφιµα όπως τάγγιση των λιπών σε κρέατα, ψάρια, προϊόντα αρτοποιίας, ενζυµατική αµαύρωση των φρούτων και λαχανικών, οξείδωση βιταµινών και χρωστικών. Για τους λόγους αυτούς αποφεύγεται το οξυγόνο στις συσκευασίες τροποποιηµένης ατµόσφαιρας είτε παντελώς ή χρησιµοποιείται σε όσο το δυνατόν µικρότερη συγκέντρωση.οι εξαιρέσεις αφορούν τα νωπά φρούτα και λαχανικά, όπου το οξυγόνο είναι απαραίτητο για την αναπνοή, τα κόκκινα κρέατα όπου είναι απαραίτητο για τη διατήρηση του χρώµατος και τα λευκά ψάρια όπου η δηµιουργία αναερόβιων συνθηκών µπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη παθογόνων µικροοργανισµών όπως το Clostridium botulinum. Η διαλυτότητα του O2 στο νερό είναι πολύ µικρή, για µερική πίεση οξυγόνου 1 atm, είναι 0,0015 g/100 ml νερού στους 0 C και 0,0009 g/100 ml νερού στους 20 C. ΑΖΩΤΟ Είναι αδρανές αέριο και χρησιµοποιείται ως διαλύτης των άλλων αερίων αλλά και ως αέριο συµπλήρωσης (filler gas). Αποτρέπει την κατάρρευση της συσκευασίας λόγω της χαµηλής

4 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 4 από 8 διαλυτότητάς του στην υδατική και τη λιπαρή φάση των τροφίµων.η διαλυτότητά του στο νερό είναι µικρή, 0,0018 g/100 ml νερού στους 20 C και για µερική πίεση αζώτου 1 atm. ΜΟΝΟΞΕΙ ΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Είναι αέριο πολύ τοξικό και εκρηκτικό (σε συγκεντρώσεις 12,5-74,2% στον αέρα) και ως εκ τούτου δεν επιτρέπεται η χρήση του κυρίως λόγω πιθανών κινδύνων για τους χειριστές των µηχανηµάτων συσκευασίας. Η χρήση του στη ΜΑΡ κόκκινων κρεάτων έχει µελετηθεί εκτενώς, διότι έχει τη δυνατότητα να επιβραδύνει το σχηµατισµό της µεταµυοσφαιρίνης (καστανού χρώµατος) και την οξειδωτική τάγγιση των λιπαρών. Το CO ενώνεται µε τη µυοσφαιρίνη και σχηµατίζεται η έντονα ερυθρή χρωστική καρβοξυµυοσφαιρίνη, που είναι πολύ πιο σταθερή από την οξυµυοσφαιρίνη. Συγκέντρωση CO στον αέρα της τάξης του 0,4% είναι αρκετή για να προσδώσει στο συσκευασµένο κρέας κόκκινο χρώµα. Σε συγκεντρώσεις 5-10% και συνδυαζόµενο µε λιγότερο από 5% O2 είναι ιδιαίτερα αποτελεσµατικό έναντι των µυκήτων στη συσκευασία νωπών φρούτων και λαχανικών που δεν αντέχουν υψηλές συγκεντρώσεις CO2. εν έχει επιτραπεί η χρήση του στην ΕΕ, εντούτοις επιτρέπεται στη Νορβηγία στις λιανικές συσκευασίες κόκκινων κρεάτων και στις ΗΠΑ για την αποφυγή της αµαύρωσης συσκευασµένου µαρουλιού και για την προεπεξεργασία του κρέατος. ΙΟΞΕΙ ΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ Το SO2 έχει αντιµικροβιακές ιδιότητες και είναι πιο αποτελεσµατικό εναντίον των ζυµών και των µυκήτων και λιγότερο εναντίον των βακτηρίων. Στα τρόφιµα χρησιµοποιείται επίσης ως αντιοξειδωτικό και ως αναστολέας της ενζυµατικής και µη-ενζυµατικής αµαύρωσης. Αν και το SO2 δεν έχει ακόµα εφαρµοστεί σε βιοµηχανική κλίµακα σε ΜΑΡ, η χρήση του έχει µελετηθεί σε συσκευασίες ΜΑΡ για σταφύλια, αφυδατωµένα φρούτα, χυµούς φρούτων, γαρίδες, τουρσιά και σε µερικά είδη λουκάνικων\ ΕΥΓΕΝΗ ΑΕΡΙΑ Σε αρκετές εφαρµογές ΜΑΡ το N2 έχει αντικατασταθεί από αργό (Ar). Στις φιάλες κρασιού και πριν τον πωµατισµό, τελευταία όλο και συχνότερα αντί N2 διαβιβάζεται Ar για την αποµάκρυνση του οξυγόνου. Το Ar είναι βαρύτερο από το N2 και εποµένως αποτελεσµατικότερο στην εκτόπιση του οξυγόνου. Έχουν εκδοθεί πολλές πατέντες όπου υποστηρίζεται ότι τα ευγενή αέρια είναι βιολογικά δραστικά αν και βεβαίως χηµικά είναι αδρανή. Για το αργό έχει προταθεί ο ισχυρισµός ότι επιβραδύνει την παραγωγή πτητικών αµινών στα ιχθυηρά, αναστέλλει ενζυµικούς αποχρωµατισµούς και την ανάπτυξη ορισµένων µικροοργανισµών, και ότι αυξάνει την αποτελεσµατικότητα του CO2 εξασθενώντας τα µικρόβια και επιτρέποντας τη χρήση µικρότερων συγκεντρώσεων CO2 στη MAP. Αν και δεν έχουν αποδειχθεί αυτοί οι ισχυρισµοί, σε αρκετά τρόφιµα (π.χ. τσιπς, αλλαντικά, ξηροί καρποί, αναψυκτικά, φρέσκα µακαρόνια, έτοιµα γεύµατα υπό ψύξη, µαρούλι και φρέσκια πίτσα) στις ΗΠΑ και Αγγλία χρησιµοποιείται Ar στις συσκευασίες ΜΑΡ. Εκτιµάται ότι προσφέρει επιπλέον παράταση στη διάρκεια ζωής κατά 25% κατά µέσον όρο. ΜΙΓΜΑΤΑ ΑΕΡΙΩΝ Η σύσταση των µιγµάτων αερίων εξαρτάται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τροφίµου αυτού καθεαυτού και τους πιθανούς µηχανισµούς αλλοίωσής του, οπότε πρέπει πάντα να γίνεται ειδική µελέτη για κάθε τρόφιµο. Γενικές κατευθυντήριες οδηγίες Εάν η αλλοίωση είναι κυρίως µικροβιακής προελεύσεως, η συγκέντρωση του CO2 στο µίγµα των αερίων πρέπει να είναι όσο το δυνατόν υψηλότερη, περιοριζόµενη µόνον από τις ενδεχόµενες επιπτώσεις του CO2 (π.χ. κατάρρευση της συσκευασίας) στο συγκεκριµένο τρόφιµο. Τυπικές συστάσεις αερίων σ αυτή την περίπτωση είναι 30-60% CO2 και 40-70% N2.

5 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 5 από 8 Για τρόφιµα που είναι ευαίσθητα στο οξυγόνο και για τα οποία η αλλοίωση οφείλεται κυρίως σε οξειδωτική τάγγιση, χρησιµοποιείται 100% N2 ή µίγµατα N2/CO2 αν είναι πιθανή και η µικροβιακή αλλοίωση. Για προϊόντα που αναπνέουν πρέπει να αποφευχθούν υψηλές συγκεντρώσεις CO2 και χαµηλές συγκεντρώσεις O2. ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΩΝ MAP Οι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η ανάπτυξη και ο πολλαπλασιασµός των µικροοργανισµών σ ένα τρόφιµο είναι: οι ιδιότητες του τροφίµου αυτού καθεαυτού όπως π.χ. το ph, η ενεργότητα ύδατος aw και του περιβάλλοντος αποθήκευσης του τροφίµου. Από τις δεύτερες οι σηµαντικότερες είναι: η σύσταση του αερίου που περιβάλλει το τρόφιµο και η θερµοκρασία. Ακριβώς αυτούς τους δυο παράγοντες ελέγχει η ΜΑΡ ώστε να επιβραδύνει την αλλοίωση του τροφίµου και να παρατείνει τη διάρκεια ζωής του. Η ΜΑΡ δεν είναι πανάκεια για την κακοµεταχείριση του τροφίµου από πλευράς υγιεινής κατά την παραγωγή, αποθήκευση, και µεταφορά. εν µπορεί να αυξήσει την ποιότητα του προϊόντος, απλώς καθυστερεί την υποβάθµισή του. Ως εκ τούτου προαπαιτείται ένα καλό και καθαρό προϊόν. Για να διασφαλίζεται αυτό πρέπει να ακολουθείται από τον παραγωγό του τροφίµου κάποιο πρόγραµµα διασφάλισης ποιότητας καθώς και ένα πρόγραµµα ασφάλειας του τροφίµου όπως το HACCP. MAP & Αλλοιούντες Μικροοργανισµοί Η µικροβιακή αλλοίωση των τροφίµων οφείλεται στην ανάπτυξη µικροοργανισµών που τα καθιστούν ακατάλληλα για κατανάλωση λόγω ανεπιθύµητων αλλαγών στις οργανοληπτικές ιδιότητες, όπως γεύση, οσµή, υφή, χρώµα. Το θετικό είναι ότι η αλλοίωση προειδοποιεί τον καταναλωτή ότι είναι δυνατόν να έχουν αναπτυχθεί στο τρόφιµο και παθογόνοι µικροοργανισµοί και εποµένως ότι είναι πιθανό το τρόφιµο να µην ασφαλές για κατανάλωση. ράση του CO2 Σε συγκεντρώσεις πάνω από 5% (v/v) αναστέλλει την ανάπτυξη των περισσοτέρων βακτηρίων που αλλοιώνουν τα τρόφιµα και ιδιαίτερα των ψυχρότροφων καθώς και των µυκήτων. Παράταση της λανθάνουσας φάσης και ελάττωση του ρυθµού πολλαπλασιασµού κατά την εκθετική φάση. Η αντιµικροβιακή δράση του CO2 αυξάνεται ελαττουµένης της θερµοκρασίας συντήρησης. Είναι πολύ µεγαλύτερη σε θερµοκρασίες κάτω των 10 C απ ότι στους 15 C ή υψηλότερα. Τούτο οφείλεται κυρίως στην αύξηση της διαλυτότητας του CO2 στο τρόφιµο µε τη µείωση της θερµοκρασίας. ράση του CO2 Έχουν προταθεί οι ακόλουθοι µηχανισµοί αντιµικροβιακής δράσης: ιείσδυση του CO2 υπό τη µορφή H2CO3 στο εσωτερικό των κυττάρων των µικροβίων µέσω της κυτταρικής µεµβράνης. Ιοντισµός του H2CO3 και µείωση του ph. Άµεση αναστολή δράσης ενζύµων ή επιβράδυνση του ρυθµού ενζυµικών αντιδράσεων. Παρεµπόδιση σύνθεσης µεταβολικών ενζύµων. Πρόκληση δοµικών αλλαγών στην κυτταρική µεµβράνη. Κατά πάσα πιθανότητα η αναστολή ανάπτυξης των µικροοργανισµών οφείλεται σε συνδυασµό των παραπάνω µηχανισµών. Γενικά τα αρνητικά κατά Gram βακτήρια είναι πιο ευαίσθητα στο CO 2 απ ότι τα θετικά. ράση του CO2 Ευάλωτα στο CO2 είναι είδη του γένους Pseudomonas, είδη των Acinetobacter και Moraxella και είδη των Micrococcus και Bacillus. Αντιθέτως τα οξυγαλακτικά βακτήρια είναι πολύ ανθεκτικά στο διοξείδιο του άνθρακα και στις συσκευασίες σε τροποποιηµένη ατµόσφαιρα του νωπού κρέατος αντικαθιστούν τα αερόβια βακτήρια. Αναπτύσσονται όµως αργά και τα ανεπιθύµητα από την ανάπτυξή τους αποτελέσµατα αλλοίωσης του κρέατος εµφανίζονται όταν ο πληθυσµός τους έχει γίνει πολύ µεγάλος.τα περισσότερα είδη ευρωτοµυκήτων που προκαλούν αλλοιώσεις στα τρόφιµα είναι υποχρεωτικά αερόβιοι και ευαίσθητοι σε υψηλές συγκεντρώσεις CO2. Εποµένως, η συσκευασία σε τροποποιηµένη ατµόσφαιρα είναι ιδιαίτερα αποτελεσµατική για τρόφιµα χαµηλής aw, όπως π.χ. τα προϊόντα αρτοποιίας, που είναι πιθανόν να αλλοιωθούν από ευρωτοµύκητες. Σε αντίθεση µε τους

6 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 6 από 8 ευρωτοµύκητες, οι περισσότεροι ζυµοµύκητες µπορούν να αναπτυχθούν σε παντελή απουσία οξυγόνου και είναι σχετικά ανθεκτικοί στο CO2. MAP & Παθογόνοι Μικροοργανισµοί Έχει δειχθεί ότι υψηλές συγκεντρώσεις CO2 παρεµποδίζουν την ανάπτυξη των Staphylococcus aureus, Salmonella spp., E. Coli και Yersinia enterocolitica.έχουν διεξαχθεί πολλές ερευνητικές µελέτες σχετικά µε την ασφάλεια και τους µικροβιολογικούς κινδύνους των τροφίµων που συσκευάζονται σε τροποποιηµένη ατµόσφαιρα. Οι περισσότερες αφορούν τα παθογόνα που µπορούν να αναπτυχθούν σε θερµοκρασίες ψύξης και εκείνα που µπορούν να αναπτυχθούν σε αναερόβιες συνθήκες.επειδή η Listeria monocytogenes είναι προαιρετικά αναερόβιο και µπορεί να αναπτυχθεί σε χαµηλές θερµοκρασίες, η πιθανότητα ανάπτυξής της στις συσκευασίες τροποποιηµένης ατµόσφαιρας πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπ όψη ιδιαίτερα σε τρόφιµα όπως τα λαχανικά και τα πουλερικά τα οποία και συνήθως επιµολύνει. Αν και η ανάπτυξή της σε περιβάλλον 100% CO2 αναστέλλεται, εντούτοις δεν επηρεάζεται από το CO2 αν σε µίγµατα CO2/O2 υπάρχει τουλάχιστον 5% O2. Υπάρχουν πέντε παθογόνα βακτήρια που µπορούν να αναπτυχθούν σε τρόφιµα σε θερµοκρασίες κάτω των 5 C: Bacillus cereus, Clostridium botulinum type E (οµάδα ΙΙ), Listeria monocytogenes, Yersinia enterocolitica και Aeromonas hydrophila. Άλλα τέσσερα µπορούν να αναπτυχθούν σε θερµοκρασίες ελάχιστα πάνω από τους 5 C: το παράγον εντεροτοξίνη E. Coli, ο Staphylococcus aureus, το Vibrio parahaemolyticus και Salmonella spp. Είναι απαραίτητο η τροποποιηµένη ατµόσφαιρα να µπορεί να παρεµποδίζει την ανάπτυξη των προαναφερθέντων 9 παθογόνων βακτηρίων στα τρόφιµα που διατηρούνται υπό ψύξη. Ευτυχώς τα περισσότερα απ αυτά δεν ανταγωνίζονται επιτυχώς τα ακίνδυνα βακτήρια του γένους Lactobacillus, που πολλαπλασιάζονται γρήγορα αν από λάθος αυξηθεί η θερµοκρασία του τροφίµου, οπότε το τρόφιµο θα αλλοιωθεί, πράγµα που θα γίνει αντιληπτό από τον καταναλωτή οπότε και δε θα καταναλώσει το συγκεκριµένο τρόφιµο.το σηµαντικότερο πρόβληµα είναι η πιθανότητα ανάπτυξης του Clostridium botulinum type E, γιατί είναι και αναερόβιο και ανθεκτικό στις χαµηλές θερµοκρασίες. Ιδιαίτερη δε ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το Clostridium botulinum type E µπορεί να αναπτυχθεί στα τρόφιµα (απαντάται συνήθως στα ιχθυηρά) και να παράγει τη θανατηφόρα τοξίνη του χωρίς αυτό να µπορεί να γίνει αντιληπτό οργανοληπτικά από τον καταναλωτή. Όσον αφορά την επίδραση της τροποποιηµένης ατµόσφαιρας στην ανάπτυξη και την παραγωγή τοξίνης από το Clostridium botulinum τα αποτελέσµατα των ερευνών είναι αλληλοσυγκρουόµενα και ως εκ τούτου δεν µπορούν να εξαχθούν ασφαλή συµπεράσµατα. Πριν από το 1997 εθεωρείτο ότι οι σπόροι του Clostridium botulinum δεν µπορούν να αναπτυχθούν σε θερµοκρασίες µικρότερες των 3,3 C. Τα αποτελέσµατα όµως νεότερων ερευνών έδειξαν ότι σπόροι του Clostridium botulinum type B, E και F µπορούν να εκβλαστήσουν και να παράγουν τελικά τοξίνη µετά από διατήρηση για 5 εβδοµάδες στους 3 C, για 3-4 εβδοµάδες στους 4 C και για 2-3 εβδοµάδες στους 5 C. Η σωστή διαχείριση της θερµοκρασίας στα συσκευασµένα νωπά τρόφιµα είναι ο σπουδαιότερος παράγοντας στη διατήρηση της ποιότητάς τους. Σε χαµηλές θερµοκρασίες µειώνονται οι ρυθµοί των αντιδράσεων, ο µεταβολισµός των µικροοργανισµών και η διαπερατότητα των πλαστικών µεµβρανών. Έτσι µε εξαίρεση τα προϊόντα αρτοποιίας και τα αφυδατωµένα τρόφιµα, τα προϊόντα που συσκευάζονται σε ΜΑΡ ευρίσκονται υπό ψύξη. Η σηµαντικότερη αιτία ανησυχίας σχετικά µε την ασφάλεια των τροφίµων που συσκευάζονται σε MAP είναι η λόγω κακών χειρισµών αύξηση της θερµοκρασίας του τροφίµου κατά την αποθήκευσή, ενώ αυτό υποτίθεται ότι διατηρείται υπό ψύξη. Η αντιµικροβιακή δράση του CO2 µειώνεται αυξανοµένης της θερµοκρασίας και η απουσία O2 ευνοεί την ανάπτυξη αναερόβιων µικροοργανισµών, του Clostridium botulinum συµπεριλαµβανοµένου.

7 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 7 από 8 ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ για ΜΑΡ Μηχανήµατα τύπου θαλάµου (chamber type) ή Συστήµατα εν σειρά σχηµατισµού-γεµίσµατοςσφραγίσµατος σακιδίων από εύκαµπτα υλικά (pillow-wrapping form-fill-seal machine systems). Σηµαντική παράµετρο στην επιλογή του κατάλληλου τύπου µηχανήµατος συσκευασίας σε ΜΑΡ αποτελεί το ποσό του «εναποµένοντος στη συσκευασία οξυγόνου» («residual oxygen ) ιδιαίτερα για τα πολύ ευπαθή στο οξυγόνο τρόφιµα. Οι µηχανές τύπου θαλάµου χρησιµοποιούν σκαφίδια που σχηµατίζονται στην ίδια τη µηχανή µε την τεχνική της θερµοµορφοποίησης ή προσχηµατισµένα σκαφίδια ή έτοιµες σακούλες. Στις µηχανές χονδρικής συσκευασίας σε τροποποιηµένη ατµόσφαιρα χρησιµοποιείται το σύστηµα bag-in-box. Οι µηχανές εν σειρά σχηµατισµού-γεµίσµατος-σφραγίσµατος σακιδίων είναι είτε οριζόντιες (Horizontal Form-Fill-Seal HFFS) είτε κατακόρυφες (Vertical Form-Fill- Seal VFFS). ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ για ΜΑΡ Σχεδόν αποκλειστικά συνδυασµοί πλαστικών µεµβρανών. Μόνο για τη συσκευασία νωπών φρούτων και λαχανικών χρησιµοποιούνται µεµβράνες από ένα πολυµερές και αυτές είναι συνήθως διάτρητα φιλµ από PP. Οι ιδιότητες των πολυµερών που λαµβάνονται υπ όψη στην επιλογή του είδους της µεµβράνης είναι: ιαπερατότητα στα αέρια της τροποποιηµένης ατµόσφαιρας (CO2, O2, N2) και στους υδρατµούς, Ικανότητα θερµοσυγκόλλησης, Ικανότητα θερµοµορφοποίησης, Μηχανικές ιδιότητες, Αντίσταση στη διάτρηση, ιαύγεια, Αντιθαµπωτικές (antifog) ιδιότητες, υνατότητα εκτύπωσης καλής ποιότητας. Τα αέρια πρέπει να έρχονται σ επαφή µε όσο το δυνατόν µεγαλύτερη επιφάνεια προϊόντος, και γι αυτό συχνά στις συσκευασίες ΜΑΡ ο πυθµένας τους έχει αυλακώσεις. Για τρόφιµα που δεν αναπνέουν και εποµένως η σύσταση της ατµόσφαιρας µέσα στη συσκευασία µεταβάλλεται µόνον µέσω διαπέρασης από τα τοιχώµατα της συσκευασίας, είναι απαραίτητο το υλικό συσκευασίας να διαθέτει υψηλή αδιαπερατότητα ώστε η σύσταση της ατµόσφαιρας να παραµένει αµετάβλητη. Στη περίπτωση αυτή συχνά ένα από τα στρώµατα του laminate, από το οποίο κατασκευάζεται το µέσο συσκευασίας, είναι υλικό υψηλού φραγµού (EVOH ή PVdC). Αντιθέτως για τρόφιµα που αναπνέουν το υλικό συσκευασίας πρέπει να είναι διαπερατό σε αέρια και υδρατµούς και µάλιστα ανάλογα µε το ρυθµό αναπνοής (κατανάλωση O2 και παραγωγή CO2 και υδρατµών) να έχει τέτοια διαπερατότητα για να επιτρέπει την είσοδο του O2 και την έξοδο του CO2 και των υδρατµών ώστε η σύσταση της ατµόσφαιρας µέσα στη συσκευασία να παραµένει σταθερή στο επιθυµητό επίπεδο. ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΩΝ ΜΑΡ Αφορά κυρίως δύο θέµατα: ότι δεν υπάρχουν σηµεία διαρροής στη συσκευασία και επιβεβαίωση ότι µέσα στη συσκευασία του τροφίµου υπάρχει το επιθυµητό αέριο µίγµα. Η επιβεβαίωση της σύστασης του αερίου µέσα στη συσκευασία γίνεται συνήθως µε µια ειδική συσκευή ανάλυσης O2 και CO2, η οποία διαθέτει έναν αισθητήρα για το O2, έναν για το CO2 και µια αντλία κενού. Η ΜΑΡ συσκευασία τρυπιέται µε µια σύριγγα και ένα µικρό δείγµα (περίπου 2 ml) από το αέριο του headspace αναρροφάται και διαβιβάζεται διαδοχικά στους δυο αισθητήρες και µετά από λίγα δευτερόλεπτα τα αποτελέσµατα της ανάλυσης εµφανίζονται στην LCD οθόνη της συσκευής ως % O2 και %CO2.

8 ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Σελίδα 8 από 8 Οι παραδοσιακοί τρόποι ελέγχου των εύκαµπτων συσκευασιών για σηµεία διαρροής είναι καταστροφικοί έλεγχοι σ ένα τυχαίο δείγµα από την παρτίδα όπως το ηλεκτρολυτικό τεστ, η δοκιµασία διείσδυσης χρωστικής, το τεστ φυσαλίδων, η βιολογική δοκιµασία κλπ. Μη καταστροφικοί «εν γραµµή» έλεγχοι για σηµεία διαρροής του συνόλου των συσκευασιών µιας παρτίδας βασίζονται σε µεθόδους οπτικές, ακουστικές και στη διαφορά πιέσεως. Εφαρµόζονται στη γραµµή παραγωγής στο εργοστάσιο επεξεργασίας & συσκευασίας του τροφίµου. Αν η συσκευασία ΜΑΡ περιέχει CO2, η µέθοδος που βασίζεται στη διαφορά πιέσεως και ανιχνεύει CO2 στο εξωτερικό περιβάλλον, όπου κανονικά υπάρχει ελάχιστο, είναι ιδιαίτερα αποτελεσµατική και γρήγορη. Κατ αυτήν η συσκευασία τροποποιηµένης ατµόσφαιρας εισέρχεται σε θάλαµο που σφραγίζει και δηµιουργείται κενό. Αν υπάρχουν σηµεία διαρροής στη συσκευασία, CO2 θα διαρρεύσει στο θάλαµο, όπου υπάρχει αισθητήρας CO2 που µπορεί να ανιχνεύσει την αύξηση της συγκέντρωσης του CO2 στο χώρο του θαλάµου ακόµα και κατά µερικά ppm. Υπάρχουν επίσης οπτικοί δείκτες διαρροών που είναι µόνιµα τοποθετηµένοι µέσα στη συσκευασία. Οι οπτικοί δείκτες O2 αλλάζουν χρώµα όταν η συγκέντρωση του O2 µέσα στη συσκευασία υπερβεί κάποια τιµή, η δε µεταβολή του χρώµατος είναι αντιστρεπτή. Συνήθως συνδυάζονται µε απορροφητές οξυγόνου. Ένας τυπικός οπτικός δείκτης οξυγόνου αποτελείται από ένα δείκτη οξειδοαναγωγής, µια αναγωγική ουσία, µια αλκαλική ένωση, διαλύτη και ένα πληρωτικό υλικό. Ο δείκτης είναι υπό τη µορφή ταµπλέτας ή τυπωµένου ή λαµιναρισµένου στρώµατος πάνω σε πλαστική µεµβράνη. Παράδειγµα ο υπό τη µορφή ταµπλέτας οπτικός δείκτης οξυγόνου Ageless-Eye της Mitsubishi Gas Chemical Co., που συνδυάζεται µε τον απορροφητή οξυγόνου Ageless της ίδιας εταιρείας, έχει χρώµα ιώδες εφ όσον στο περιβάλλον µέσα στη συσκευασία υπάρχει οξυγόνο και ροζ όταν δεν υπάρχει. Υπάρχουν επίσης και οπτικοί δείκτες CO2 που µπορούν να τοποθετηθούν µόνιµα µέσα στη συσκευασία και αλλάζουν χρώµα όταν η συγκέντρωση του CO2 µειωθεί κάτω από κάποιο όριο. Εφ όσον χρησιµοποιείται CO2 στη συσκευασία ΜΑΡ, µείωση της συγκέντρωσής του αποτελεί ένδειξη διαρροής της συσκευασίας. Η εταιρεία Sealed Air Ltd (Telford, UK) διαθέτει στην αγορά το δείκτη CO2 Tufflex GS που µπορεί να χρησιµοποιηθεί στις συσκευασίες τροποποιηµένης ατµόσφαιρας για τον έλεγχο της σωστής λειτουργίας των µηχανηµάτων, την επιβεβαίωση ότι µέσα στη συσκευασία του τροφίµου υπάρχει το επιθυµητό αέριο µίγµα και για τον έλεγχο ακεραιότητας των συσκευασιών.

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 6: Ενδογενείς Παράγοντες Ενεργότητα Ύδατος (2/2), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 11: Εξωγενείς Παράγοντες Θερμοκρασία, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 3: Βακτήρια που Παρουσιάζουν Ενδιαφέρον στα Τρόφιμα, 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα νωπά ψάρια είναι ιδιόµορφα προϊόντα, λόγω του µεγάλου βαθµού ευπάθειας και της µικρής διάρκειας ζωής τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά, αυξάνουν κατά πολύ τις πιθανότητες, το προϊόν να φθάσει ακατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 10: Ενδογενείς Παράγοντες Δυναμικό Οξειδοαναγωγής Θρεπτικά Συστατικά, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

Ηξηράλατη ελιά της Θάσου αποτελεί

Ηξηράλατη ελιά της Θάσου αποτελεί ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΕΛΙΑ του Ευστάθιου Ζ. Πανάγου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων, Εργαστήριο Μικροβιολογίας και Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Συσκευασία της ξηράλατης ελιάς Θάσου

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Εισαγωγή. ιάρθρωση διαλέξεων

Συσκευασία Τροφίµων. Εισαγωγή. ιάρθρωση διαλέξεων Συσκευασία Τροφίµων Εισαγωγή ιάρθρωση διαλέξεων Εισαγωγή Πλαστική συσκευασία Μεταλλική συσκευασία Γυάλινη συσκευασία Χάρτινη συσκευασία Ασηπτική συσκευασία Συσκευασία τροποποιηµένης ατµόσφαιρας Ενεργός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 3 Ένζυμα που Χρησιμοποιούνται στην Τυροκομία

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 3 Ένζυμα που Χρησιμοποιούνται στην Τυροκομία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Ιστορία της Τυροκομίας...17 Παγκόσμια, Ευρωπαϊκή και Ελληνική Γαλακτοκομία...29 Ταξινόμηση των Τυριών...51 Νομοθεσία για τα Τυριά...57 Βιβλιογραφία...70 Κεφάλαιο 2 Το Γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν µια ξεχωριστή κατηγορία τροφίµων. Ο λόγος που ξεχωρίζουν είναι ότι τα προϊόντα αυτά είναι ζωντανά, δηλαδή αναπνέουν και µεταβολίζονται και µετά τη συγκοµιδή

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 15: Αντιμικροβιακή Δράση Οργανικών Οξέων, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι

Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοι Τροφογενείςή τροφιμογενείς νόσοιονομάζονται οι παθολογικές εκείνες καταστάσεις οι οποίες οφείλονται στην κατανάλωση τροφίμων που έχουν μολυνθεί με παθογόνους παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Ι. Ενότητα 7: Ενδογενείς Παράγοντες ph, 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας

Μικροβιολογία Ι. Ενότητα 7: Ενδογενείς Παράγοντες ph, 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Μικροβιολογία Ι Ενότητα 7: Ενδογενείς Παράγοντες ph, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι Οι μαθησιακοί στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 3

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 3 19-9-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 3 Η ανάπτυξη των βακτηριδίων ακολουθεί τέσσερεις φάσεις, η διάρκεια των οποίων εξαρτάται πρωτίστως από τη θερμοκρασία : Φάση υστέρησης (lag phase) :

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΡΟΣ I ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ Α) Γενικά...21 B) Βιολογικοί Παράγοντες οι οποίοι συντελούνστην Υποβάθμιση της Ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. ΑΘΗΝΑΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ Γεωπόνος Επιστήμων Τροφίμων

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. ΑΘΗΝΑΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ Γεωπόνος Επιστήμων Τροφίμων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΘΗΝΑΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ Γεωπόνος Επιστήμων Τροφίμων ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΝΩΠΩΝ ΦΙΛΕΤΩΝ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ ΜΕ ΚΑΤΑΨΥΞΗ-ΨΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1Σελίδα 1 από 3 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Κωδικός Εγγράφου Ε. 07.3-3.1 Έκδοση 1 Αναθεώρηση 1 ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 Σελίδα 1 από 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Τροφίμων. Αλλοιογόνοι μικροοργανισμοί των τροφίμων. Αλλοίωση τροφίμων

Υγιεινή Τροφίμων. Αλλοιογόνοι μικροοργανισμοί των τροφίμων. Αλλοίωση τροφίμων Υγιεινή Τροφίμων Αλλοιογόνοι μικροοργανισμοί των τροφίμων Αλλοίωση τροφίμων Αλλοιωμένα καλούνται τα τρόφιμα των οποίων τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, η θρεπτική αξία, η δομή και η χημική και μικροβιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Θέρμανση Τροφίμων με Ηλεκτρική Ενέργεια

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Θέρμανση Τροφίμων με Ηλεκτρική Ενέργεια Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή 1.1 Tρόφιμα...21 1.2 Βιομηχανία Τροφίμων...24 1.3 Αίτια Αλλοίωσης των Τροφίμων...25 1.3.1 Χαρακτηριστικά μικροοργανισμών...26 1.3.2 Άλλα αίτια αλλοίωσης των τροφίμων...29

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εισαγωγή Τα θρεπτικά υλικά περιέχουν τις κατάλληλες ενώσεις για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Οι ετερότροφοι οργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Όσον αφορά τις πρώτες ύλες και τα τελικά προϊόντα του Προγράμματος, θα πρέπει να τηρούνται αυστηροί όροι και προϋποθέσεις για ζητήματα υγιεινής, ασφάλειας και ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ E. M. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ Κ. Τζιά, Π. Ταούκης, Β. Ωραιοπούλου ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Η ψύξη είναι σήµερα η πιο διαδοµένη µέθοδος διατήρησης των ευπαθών προϊόντων, όπως είναι τα τρόφιµα. Η επιστήµη της Βιοµηχανικής Ψύξης έχει σήµερα ξεχωριστή θέση και παίζει σηµαντικό ρόλο στην

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ A

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων κεφάλαιο 1 Ασφάλεια των Τροφίμων 1.1 Ποιότητα...19 1.2 Ασφάλεια...20 1.3 Σχέση Ποιότητας και Ασφάλειας...21 1.4 Προαπαιτούμενα του HACCP...21 1.4.1 Υποδομή-εγκαταστάσεις...22 1.4.2 Εκπαίδευση...24 1.4.3

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ HACCP 1 1. Είδη κρέατος 2. Σκόνη γάλακτος 3. Προτηγανισµένες και µη πατάτες 4. Ψάρια και θαλασσινά 2 1. Εφαρµογή προγράµµατος HACCP στην παραγωγή κρέατος Η χρήση HACCP

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες Κατηγορίες παραγόντων Μικροβιολογία Τροφίµων Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα. Η ανάπτυξη και η επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ Παραπροϊόντα αλκοολικής ζύµωσης Τα παραπροϊόντα της αλκοολικής ζύµωσης είναι χηµικές ενώσεις που προέρχονται είτε από τον ίδιο το µηχανισµό της αλκοολικής ζύµωσης, είτε από το µεταβολισµό της ζύµης, είτε

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Π. Ταούκης, Αν. Καθ. ΕΜΠ Κ. Τζιά, Καθ. ΕΜΠ, Β. Ωραιοπούλου, Καθ. ΕΜΠ Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήµα Τα πολυµερή είναι οργανικές ενώσεις το µόριο των οποίων σχηµατίζεται από την επανάληψη µιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών ΘΕΜΑ «Προμήθεια τυριών με ανάθεση κατόπιν συλλογής προσφορών» Σας ενημερώνουμε ότι το ΤΖΑΝΕΙΟ Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά θα προβεί στην προμήθεια των παρακάτω ειδών. α/α Κωδικός Είδος Ποσότητα 1 ΤΓ058 ΤΥΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 14: Εμπόδια Μικροβιακής Προέλευσης - Βακτηριοσίνες, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΦΕ

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΦΕ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΦΕ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΓΕΝΙΚΑ Η παραγωγή ελληνικού καφέ στο εργοστάσιο αποτελείται από πέντε διαφορετικά στάδια τα οποία φαίνονται παρακάτω σε ένα απλοποιηµένο διάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΥΓΡΑΣΙΑ ΣΕ ΘΑΛΑΜΟΥΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΥΓΡΑΣΙΑ ΣΕ ΘΑΛΑΜΟΥΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΥΓΡΑΣΙΑ ΣΕ ΘΑΛΑΜΟΥΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Νίκος Χαριτωνίδης, Πολιτικός Μηχ/κός ΕΜΠ, M.Eng Univ. οf Sheffield, Πρόεδρος Σ ΨΥΓΕΙΑ ΑΛΑΣΚΑ food logistics, ιευθυντής Cryologic Εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4

Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4 23 Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4 Λουκάνικο τύπου Φρανκφούρτης Το προϊόν είναι πολύ μαλακό Διαχωρίζεται ζελέ ή λίπος Ανάπτυξη απωθητικού χρώματος Πολύ ανοιχτό χρώμα πολύ μικρό ποσοστό συνδετικού

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 6: Ενδογενείς Παράγοντες Ενεργότητα Ύδατος (1/2), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Πρακτική. Πρακτικό Εργαστήριο Πίνακας Ελέγχου

Δ. Πρακτική. Πρακτικό Εργαστήριο Πίνακας Ελέγχου Δ. Πρακτική. Πρακτικό Εργαστήριο Πίνακας Ελέγχου Ο παρακάτω πίνακας παρέχει πληροφορίες για τις ομάδες προϊόντων, όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο Γ. Η πρώτη στήλη παρουσιάζει όλων των ειδών τα προϊοντικά

Διαβάστε περισσότερα

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς AquaTec 1.2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων Νίκος Καρατζάς 2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Προειδοποίηση: Το υλικό που παρουσιάζεται παρακάτω δεν πρέπει να θεωρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΙΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΙΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΑΙΜΑΤΟΣ Τύπος Περιγραφή τύπου ΤΥΠΟΣ 2 Διπλοί Ασκοί Αίματος CPDA ή CPDA-1, 450ml για ερυθρά 35 ημερών και με ειδικό δορυφορικό ασκό τουλάχιστον 300ml για αιμοπετάλια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ «Άρθρο 137» Παγωτά 1. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται στα προϊόντα που ορίζονται στο Παράρτημα Ι. 2. Οι ονομασίες προϊόντων που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι χρησιμοποιούνται μόνον για τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΟΜΑΔΑ: ΜΠΟΜΠΟΛΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΟΜΑΔΑ: ΜΠΟΜΠΟΛΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ ΟΜΑΔΑ: ΜΠΟΜΠΟΛΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΧΑΡΤΙΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ ΩΣ ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ενηµερώνει τους Καταναλωτές για τα Κατεψυγµένα Τρόφιµα

Ενηµερώνει τους Καταναλωτές για τα Κατεψυγµένα Τρόφιµα o Πανελλήνιος Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Κατεψυγμένων Τροφίμων Ενηµερώνει τους Καταναλωτές για τα Κατεψυγµένα Τρόφιµα Πόσο ενημερωμένοι είστε για τα κατεψυγμένα τρόφιμα; Τα τελευταία χρόνια η κατανάλωση κατεψυγμένων

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟ 1 : ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΠΟΙΚΙΛΙΑ

ΣΤΑΔΙΟ 1 : ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ ΑΠΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ Η διαμόρφωση της ποιότητας του ελαιολάδου αρχίζει από τον χρόνο που αυτό σχηματίζεται στον ελαιόκαρπο και επηρεάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 31 Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 Πολύ λίγοι υδρατμοί επιλογή σωστής θερμοκρασίας Οι θερμοκρασίες ποικίλουν ανάλογα με τον τύπο του ψωμιού. Το σιταρένιο ψωμί ψήνεται σε χαμηλότερες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

1 Μηλογαλακτική Ζύµωση Ως µηλογαλακτική ζύµωση θεωρείται η µετατροπή του L-µηλικού οξέος προς L- γαλακτικό οξύ και διοξείδιο του άνθρακα µε την επίδραση µικροοργανισµών. Κατά συνέπεια, το αποτέλεσµα της

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Γαλακτοκομία. Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Γαλακτοκομία Ενότητα 4: Θερμική Επεξεργασία Γάλακτος (1/2), 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Καμιναρίδης Στέλιος, Καθηγητής Μοάτσου Γκόλφω, Eπ. Καθηγήτρια Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ I. Γενικότητες Αναλόγως των τροφικών τους απαιτήσεων τα µικρόβια διαιρούνται σε κατηγορίες: - αυτότροφα που χρησιµοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ «Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Διαχείριση Κτηνοτροφικών Αποβλήτων»

ΗΜΕΡΙΔΑ «Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Διαχείριση Κτηνοτροφικών Αποβλήτων» Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Διαχείριση Κτηνοτροφικών Αποβλήτων ΗΜΕΡΙΔΑ «Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Διαχείριση Κτηνοτροφικών Αποβλήτων» «Ανθρώπινα και ζωικά απόβλητα : Επίδραση στη μικροβιολογική υγιεινή

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις της κατάψυξης στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων

Επιδράσεις της κατάψυξης στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων Επιδράσεις της κατάψυξης στα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων Η διαδικασία της καταψυξης (στάδια προκατάψυξης, καταψυξη, αποθήκευση σε κατάψυξη, απόψυξη) εάν διεξαχθεί κανονικά, θεωρείται γενικά, η καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Όσον αφορά τις πρώτες ύλες και τα τελικά προϊόντα, θα πρέπει να τηρούνται αυστηροί όροι και προϋποθέσεις για ζητήματα υγιεινής, ασφάλειας και ποιότητας σύμφωνα με τις

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

44423000-1 40000009 ΤΕΜ 6 ΑΝΙΘΟΣ 605 GR 44423000-1 40000002 TEM 7 ΣΚΟΡΔΑ 03121100-6 40000016 ΤΕΜ 8 ΚΑΡΟΤΑ ΝΩΠΑ 03221112-4 40000004 ΚΙΛΟ

44423000-1 40000009 ΤΕΜ 6 ΑΝΙΘΟΣ 605 GR 44423000-1 40000002 TEM 7 ΣΚΟΡΔΑ 03121100-6 40000016 ΤΕΜ 8 ΚΑΡΟΤΑ ΝΩΠΑ 03221112-4 40000004 ΚΙΛΟ ΟΜΑΔΑ 1 Η ΝΩΠΑ ΟΠΩΡΟΛΑΧΑΝΙΚΑ CPV SAP ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ 1 ΑΓΓΟΥΡΙΑ 03221270-9 40000001 ΤΕΜ 2 ΜΑΡΟΥΛΙ 03221310-2 40000329 ΤΕΜ 3 ΒΕΡΥΚΟΚΑ 03222331-2 40000024 ΚΙΛΟ 4 ΠΑΤΖΑΡΙΑ 03221110-0 40000444 ΚΙΛΟ 5 ΜΑΙΝΤΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014. Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου 1 ΠΔΑ ΠΔΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΤΟΥΣ 2014 α/α 1 2 3 4 Ανίχνευση Salmonella spp σε προϊόντα ζωικής προέλευσης Ανίχνευση Listeria monocytogenes σε τυριά και αλιεύματα Ανίχνευση εντεροτοξίνης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/7

29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/7 29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/7 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 817/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 28ης Αυγούστου 2013 για την τροποποίηση των παραρτημάτων II και III του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Συσκευασίας Μπαχαρικών

Σχεδιασμός Συσκευασίας Μπαχαρικών ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ Σχεδιασμός Συσκευασίας Μπαχαρικών ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ι

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ι ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ι Επώνυµο: Όνοµα: Πατρώνυµο: ΑΜ: Εξάµηνο: Ηµεροµηνία: Θέµα 1. Υπογραµµίσατε ή κυκλώσατε ή γράψετε τη λέξη που δίδει ή συµπληρώνει σωστά την πρόταση. (Μονάδες 3). 1. Μια βιοµηχανική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛ. 210 7201173 / Fax 210 7254767

ΤΗΛ. 210 7201173 / Fax 210 7254767 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 1 η ΥΠΕ ΑΤΤΙΚΗΣ Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΤΗΛ. 210 7201173 / Fax 210 7254767 Αρ. Πρ. 1140/15

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ «4+1 Μπιζέλια» ΚΩΔΙΚΟΣ Β2. Συντάκτης Χρυσάφη Μαρία ΑΜ 21139

ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ «4+1 Μπιζέλια» ΚΩΔΙΚΟΣ Β2. Συντάκτης Χρυσάφη Μαρία ΑΜ 21139 ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ «4+1 Μπιζέλια» ΚΩΔΙΚΟΣ Β2 Συντάκτης Χρυσάφη Μαρία ΑΜ 21139 Κωδικός προϊόντος Μ01 Ονομασία Gazpacho με αβοκάντο Αριθμός μερίδων 60 Είδος καταναλωτών Όλοι οι καταναλωτές (έως vegans) Υλικά: 9

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Επιμέλεια ύλης-εισήγησης: Λάππα Θεοδώρα Με βάση το εγχειρίδιο Βασικής Εκπαίδευσης στην υγιεινή και τον χειρισμό των τροφίμων για τις επιχειρήσεις Μαζικής Εστίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΧΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Προσδιορισμός βλαπτικών παραγόντων σε τράπεζες και δημόσιες υπηρεσίες ΧΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Λορέντζο Ραντίν Χημικός Κέντρο Υγείας και Υγιεινής της Εργασίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Κατά τη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα