Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη στην οστεοαρθρίτιδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη στην οστεοαρθρίτιδα"

Transcript

1 Ανασκόπηση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2011,22(1):34-44 Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη στην οστεοαρθρίτιδα Αθανάσιος Κουτρούμπας 1 Θεοδώρα Σιμοπούλου 2 Λάζαρος Ι. Σακκάς 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) χαρακτηρίζεται από βλάβη του αρθρικού χόνδρου, και του υποκείμενου οστού. Η παθογένεια της ΟΑ δεν είναι γνωστή, αλλά στον αρθρικό υμένα συχνά υπάρχει αρκετή φλεγμονή. Η θεραπεία της ΟΑ σήμερα απέχει από το να είναι ικανοποιητική. Ένα από τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ). Τα ΜΣΑΦ αναστέλλουν την κυκλο-οξυγενάση (COX), που παράγει τις φλεγμονώδεις προσταγλανδίνες, στη μεταβολική οδό του αραχιδονικού οξέος. Η άλλη οδός μεταβολισμού του αραχιδονικού οξέος, της 5 λιπο-οξυγενάσης (LOX), παράγει τα φλεγμονώδη λευκοτριένια. Τα ΜΣΑΦ ανακουφίζουν από το αρθρικό άλγος, αλλά συνοδεύονται συχνά από παρενέργειες, κυρίως από το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ), τους νεφρούς και το καρδιαγγειακό (KA). Μια νέα κατηγορία ΜΣΑΦ, οι αναστολείς COX με δότη οξειδίου του αζώτου (ΝΟ)(CINOD) έχει την αποτελεσματικότητα του μητρικού ΜΣΑΦ αλλά λιγότερες παρενέργειες από το ΓΕΣ και το ΚΑ σύστημα. Αυτό, όπως και το licofelone, που αναστέλλει και την COX και τη LΟΧ, αναμένεται να μπουν στη θεραπευτική φαρέτρα της ΟΑ. Ελληνική Ρευματολογία 2011, 22(1): ,2,3 Ρευματολογική κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Λάρισα Τηλ.: Fax: Λέξεις ευρετηρίου: κυκλο-οξυγενάση, λιπο-οξυγενάση, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, οστεοαρθρίτιδα. Η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) είναι συχνή νόσος και η συχνότητά της αυξάνει με την ηλικία. Το χαρακτηριστικό της ΟΑ είναι η βλάβη του αρθρικού χόνδρου, όμως υπάρχουν και αλλοιώσεις του υποκείμενου οστού, του αρθρικού υμένα, και των περιαρθρικών συνδέσμων. Η παθογένεια της ΟΑ δεν είναι γνωστή. Μια άποψη υποστηρίζει 34

2 Αθανάσιος Κουτρούμπας, Θεοδώρα Σιμοπούλου, Λάζαρος Ι. Σακκάς Πίνακας 1. Παρενέργειες μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ) Παρενέργειες ΜΣΑΦ Γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) Διαβρώσεις γαστρικού βλεννογόνου, έλκος, αιμορραγία, διάτρηση α- νώτερου ΓΕΣ Nαυτία, έμετοι, διάρροια, δυσκοιλιότητα Διαβρώσεις, έλκη, αιμορραγία, διάτρηση εντέρου Ηπατοτοξικότητα Νεφροί Μείωση του ρυθμού της σπειραματικής διήθησης Οξεία νεφρική ανεπάρκεια Διάμεση νεφρίτιδα Κατακράτηση υγρών Καρδιαγγειακό σύστημα Υπέρταση Έμφραγμα μυοκαρδίου Κεντρικό νευρικό σύστημα Κεφαλαλγία, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο Αντίδραση depersonalization, κατάθλιψη, ψευδαισθήσεις Άσηπτη μηνιγγίτιδα, ίλλιγος Αίμα Καταστολή του μυελού των οστών Ελαττωμένη συγκόλληση των αιματοπεταλίων Υπερευαισθησία Άσθμα, κνίδωση, αγγειοοίδημα, γενικευμένος κνησμός, φωτοευαισθησία Σύνδρομο Stevens-Jonson, τοξική επιδερμονεκρόλυση Άλλα Πνευμονικά διηθήματα με ηωσινοφιλία Αντιστρεπτή στειρότητα σε γυναίκες Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα - sintrom - αντιεπιληπτικά, λίθιο - διουρητικά - αμινογλυκοσίδες - κυκλοσπορίνη-α ότι η ΟΑ είναι διαταραχή της βιομηχανικής του χόνδρου, δηλαδή υπερβολική δύναμη ασκείται σε φυσιολογικό χόνδρο ή φυσιολογική δύναμη ασκείται σε παθολογικό χόνδρο, που οφείλεται σε γενετική διαταραχή συστατικών του χόνδρου. Αυτό βάζει σε διαδικασία προοδευτικής καταστροφής του χόνδρου. Ωστόσο, πολύ μεγάλο ποσοστό των ασθενών με ΟΑ έχουν φλεγμονή στον αρθρικό υμένα. Μάλιστα σε προχωρημένα στάδια της ΟΑ, που απαιτούν ολική αρθροπλαστική, η φλεγμονή αυτή δεν ξεχωρίζει από εκείνη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας 1,2. Ένα αποτελεσματικό φάρμακο για την ΟΑ θα ανακούφιζε από το άλγος, θα βελτίωνε τη λειτουργικότητα των αρθρώσεων και την ποιότητα ζωής του ασθενούς, και θα σταματούσε την ακτινογραφική εξέλιξη της νόσου. Σήμερα, η θεραπεία της ΟΑ απέχει πολύ από το να είναι ικανοποιητική. Ένα από τα κύρια φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ). Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη αναστέλλουν την κυκλο-οξυγενάση (cyclo-oxygenase, COX). Υπάρχουν δυο ισοένζυμα της COX, COX-1 και COX-2. Προϊόντα της CΟΧ-1 είναι η θρομβοξάνη, που παράγεται στα αιμοπετάλια και προκαλεί συσσώρευση αιμοπεταλίων και αγγειοσύσπαση, οι προσταγλανδίνες, όπως η PGE2, που είναι σημαντικός διαμεσολαβητής φλεγμονής, και η προστακυκλίνη, που παράγεται στο ενδοθήλιο και 35

3 Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη στην οστεοαρθρίτιδα Σχήμα 1. Μεταβολικές οδοί του αραχιδονικού οξέως. προκαλεί αγγειοδιαστολή. Η CΟΧ-1 εκφράζεται σε όλους τους ιστούς με μικρές διακυμάνσεις. Η CΟΧ-2 εκφράζεται φυσιολογικά σε λίγους μόνο ιστούς, τον εγκέφαλο, τους νεφρούς, τις ωοθήκες και τους όρχεις, αλλά η έκφρασή της επάγεται τοπικά σε φλεγμονή, υπό την επίδραση κυτταροκινών (IL-1, TNFα), αυξητικών παραγόντων, επαγωγέων των όγκων, και λιποπολυσακχαρίδης (από μικρόβια). Εκφράζεται επίσης σε όγκους ιδίως του γαστρεντερικού συστήματος. Η CΟΧ αποτελεί τη μια από τις δυο μεταβολικές οδούς του αραχιδονικού οξέος, με δεύτερη εκείνη της 5-λιπο-οξυγενάσης (5-lipo-oxygenase, LOX), που παράγει λευκοτριένια (Σχήμα 1). Τα λευκοτριένια είναι φλεγμονώδη, επιδεινώνουν την ψωρίαση και προκαλούν βρογχόσπασμο. Πιστεύεται ότι η αναστολή της CΟΧ με ΜΣΑΦ στρέφει το μεταβολισμό του αραχιδονικού οξέος στην οδό της LΟΧ, με αποτέλεσμα περισσότερα λευκοτριένια (άρα αυξημένη πιθανότητα επιδείνωσης ψωρίασης και βρογχικού άσματος). Τα ΜΣΑΦ ταξινομούνται σε 3 κατηγορίες: την ασπιρίνη, που αναστέλλει την CΟΧ μόνιμα, τα μη επιλεκτικά ή κλασικά ΜΣΑΦ που αναστέλλουν παροδικά την COΧ-1 και CΟΧ-2 σε άλλοτε άλλο βαθμό, και τους επιλεκτικούς αναστολείς της CΟΧ- 2, που αναστέλλουν παροδικά και επιλεκτικά την COX-2. Ωστόσο, ο βαθμός αναστολής εξαρτάται από την συγκέντρωση του φαρμάκου. Έτσι, τα ΜΣΑΦ θα μπορούσαν να ταξινομηθούν σε εκείνα που έχουν μεγάλη πιθανότητα να μην αναστείλουν την CΟΧ-1 (lumiracoxib, etoricoxib and valdecoxib), εκείνα που έχουν ενδιάμεση πιθανότητα να μην αναστείλουν την CΟΧ-1 (celecoxib, nimesulide, diclofenac and meloxicam) και εκείνα που έχουν χαμηλή πιθανότητα να μην αναστείλουν την CΟΧ-1 (naproxen, indomethacin and ibuprofen) 3,4. Τα ΜΣΑΦ βελτιώνουν το άλγος και τη λειτουργικότητα στην οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ). Κλινική δράση έχει αποδειχθεί και για τα τοπικά ΜΣΑΦ 5. Τα ΜΣΑΦ είναι πιο αποτελεσματικά από την παρακεταμόλη, αλλά λόγω ασφάλειας συστήνεται να χορηγούνται στην ΟΑ μετά από αποτυχία παρακεταμόλης 6-9. Δεν υπάρχει σαφής υπεροχή κάποιου ΜΣΑΦ έναντι κάποιου άλλου 5,10, και μια δοκιμή του φαρμάκου επί 10ήμερο χρειάζεται για να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητά του 11. Τροποποιούν τα ΜΣΑΦ την πορεία της ΟΑ; Αυτό το ερώτημα μένει να απαντηθεί. Μπορεί όμως να επιβραδύνουν τον σχηματισμό οστεοφύτων. Έμμεση ένδειξη γι αυτό προέρχεται από μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα όπου η συνεχής χρήση ΜΣΑΦ είχε καλύτερη επίδραση στην επιβράδυνση της ακτινογραφικής εξέλιξης σε σχέση με την κατά 36

4 Αθανάσιος Κουτρούμπας, Θεοδώρα Σιμοπούλου, Λάζαρος Ι. Σακκάς επίκληση χρήση 12. Επιπρόσθετα, η χρήση επιλεκτικού αναστολέα της CΟΧ-2 μείωσε το σχηματισμό πόρου σε κάταγμα που προκλήθηκε σε ποντίκια 13. Τέλος, τα ΜΣΑΦ χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της έκτοπης οστεοποίησης μετά αρθροπλαστική ισχίου 14. Παρενέργειες των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών Οι παρενέργειες των ΜΣΑΦ αναφέρονται στον Πίνακα Παρενέργειες από το γαστρεντερικό. Οι συχνότερες παρενέργειες προέρχονται από το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) και περιλαμβάνουν έλκη, αιμορραγία και διάτρηση. Οι παρενέργειες αυτές συμβαίνουν πιο συχνά στο ανώτερο (τα 2/3) και λιγότερο στο κατώτερο ΓΕΣ (το 1/3). Ενδοσκοπικά πεπτικά έλκη συμβαίνουν σε 50% των ασθενών μετά από 6μηνη θεραπεία 4. Σε χρόνια χρήση ΜΣΑΦ, η επίπτωση της αιμορραγίας/διάτρησης από το ανώτερο ΓΕΣ είναι 1-2%. Παράγοντες κινδύνου για ΓΕΣ παρενέργειες είναι 15 : - ηλικία >65 ετών - ιστορικό γαστροδωδεκαδακτυλικού έλκους - ιστορικό γαστροδωδεκαδακτυλικής αιμορραγίας - ταυτόχρονη λήψη αντιπηκτικού - ταυτόχρονη λήψη καρδιοπροστατευτικής ασπιρίνης - ταυτόχρονη λήψη κορτικοστεροειδών - υψηλή δόση ΜΣΑΦ - ταυτόχρονη λήψη διαφορετικών ΜΣΑΦ. Φάρμακα με βραχεία ημίσεια ζωή έχουν μικρότερο κίνδυνο ΓΕΣ παρενεργειών σε σχέση με εκείνα που έχουν μακρά ημίσεια ζωή. Επίσης, η υψηλή δόση ΜΣΑΦ διπλασιάζει τον κίνδυνο σε σχέση με την χαμηλή ή μέτρια δόση του ίδιου φαρμάκου. Αξίζει να σημειωθεί ότι περίπου 85% των ασθενών με ΟΑ έχουν μέτριο ή υψηλό κίνδυνο ΓΕΣ παρενεργειών 16. Η χρήση επιλεκτικών αναστολέων της CΟΧ-2 μειώνει τον κίνδυνο ΓΕΣ παρενεργειών στο μισό 17, ενώ η χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων ή μισοπροστόλης μειώνει τον κίνδυνο των ΜΣΑΦ 18,19. Ποια γαστροπροστατευτική στρατηγική ακολουθούμε; Δεν υπάρχουν άμεσες συγκρίσεις. Η προσθήκη αναστολέα αντλίας πρωτονίων σε κλασικό ΜΣΑΦ ή επιλεκτικό αναστολέα CΟΧ-2 σε όλους τους ασθενείς είναι συμφέρουσα από πλευράς ωφέλειας/κόστους 20, Παρενέργειες από τους νεφρούς. Οι παρενέργειες φαίνονται στον Πίνακα 1, και περιλαμβάνουν διάμεση νεφρίτιδα, κατακράτηση υγρών, υπέρταση, και φθάνουν μέχρι οξείας νεφρικής ανεπάρκειας Επειδή τα ΜΣΑΦ είναι συνδεδεμένα κατά 99% με λευκωματίνη, σε περίπτωση υπολευκωματιναιμίας αυξάνει η συχνότητα παρενεργειών. Παράγοντες κινδύνου για νεφρικές παρενέργειες είναι 15,24 : - ηλικία >65 ετών - ανδρικό φύλο - συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια - ταυτόχρονη λήψη διουρητικών - προϋπάρχουσα νεφρική νόσος - υπολευκωματιναιμία (ηπατική ανεπάρκεια, νεφρωσικό σύνδρομο) - υπέρταση - σακχαρώδης διαβήτης. 3. Παρενέργειες από το καρδιαγγειακό σύστημα. Εκτός από την αύξηση της αρτηριακής πίεσης και την κατακράτηση υγρών, οι θρομβώσεις είναι επίφοβη παρενέργεια και αποτελούν τα τελευταία χρόνια αντικείμενο μελέτης 25. Οι επιλεκτικοί αναστολείς της CΟΧ-2 συνοδεύονται από 40% αύξηση της συχνότητας καρδιαγγειακών (ΚΑ) επεισοδίων, ιδίως έμφραγμα μυοκαρδίου 26. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση έδειξε ότι όλα τα ΜΣΑΦ, επιλεκτικοί αναστολείς CΟΧ-2 και κλασικά ΜΣΑΦ έχουν αυξημένο ΚΑ κίνδυνο, με το naprosyn να είναι το λιγότερο ενοχοποιητικό 27. Δεδομένου ότι 70% των ασθενών με ΟΑ έχουν υψηλό ή μέτριο ΚΑ κίνδυνο 16,28-31, τα ΜΣΑΦ πρέπει να συνταγογραφούνται με προσοχή στους ασθενείς αυτούς. Η εκτίμηση του ΚΑ κινδύνου μπορεί να εκτιμηθεί 37

5 Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη στην οστεοαρθρίτιδα είτε με τη βαθμολογία του 10ετούς ΚΑ κινδύνου Framingham 32 είτε με το SCORE 33. Αυτές οι βαθμολογίες λαμβάνουν υπόψη παραδοσιακούς ΚΑ παράγοντες κινδύνου (ηλικία, φύλο, υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, χοληστερόλη, κάπνισμα) και οι ασθενείς κατατάσσονται σύμφωνα με το 10ετή κίνδυνο για ΚΑ επεισόδιο. Δεκαετής κίνδυνος >20% θεωρείται υψηλός και απαιτεί θεραπευτική παρέμβαση. Σε ασθενή με υψηλό ΚΑ κίνδυνο, εάν παραστεί ανάγκη, χορηγείται naprosyn με PPI, αλλά σε ασθενή με υψηλό ΚΑ κίνδυνο και υψηλό ΓΕΣ κίνδυνο, ΜΣΑΦ δεν συστήνονται 21. Ειδικές περιπτώσεις 1. Άσθμα. Έξαρση του άσθματος παρατηρείται με ασπιρίνη, αλλά και με άλλα ΜΣΑΦ. Επιλεκτικοί αναστολείς της CΟΧ-2 έχουν δοθεί σε περιορισμένο αριθμό ασθενών με άσθμα ευαίσθητο στην ασπιρίνη χωρίς έξαρση του άσθματος 34, αλλά γενικά δεν συστήνονται στα άτομα αυτά. 2. Ανεπάρκεια G-6-PD. Ασθενείς με ανεπάρκεια G-6-PD πρέπει να αποφεύγουν την ασπιρίνη. Παράγωγα σουλφοναμίδης, όπως η celecoxib, και σουλφόνης, όπως η valdecoxib, επίσης πρέπει να αποφεύγονται. 3. Κύηση και γαλουχία. Πολύ λίγοι ασθενείς με ΟΑ εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία. Τα κλασικά ΜΣΑΦ (μη επιλεκτικά ΜΣΑΦ) μπορεί να χορηγηθούν τα δυο πρώτα τρίμηνα κύησης, αλλά όχι το τελευταίο τρίμηνο κύησης επειδή προκαλούν πρόωρη σύγκλειση του βοταλείου πόρου και αδράνεια της μήτρας 35. Επίσης, η βραχεία χορήγηση μη επιλεκτικών ΜΣΑΦ, κατά προτίμηση με βραχεία ημίσεια ζωή, καθώς και η ασπιρίνη θεωρούνται συμβατά με θηλασμό 36. Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τους επιλεκτικούς αναστολείς της CΟΧ-2 στην κύηση και τον θηλασμό. Τοπικά μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη Τα τοπικά ΜΣΑΦ (diclofenac, aceclofenac) έδειξαν αναλγητική δράση συγκρίσιμη με τα από του στόματος ΜΣΑΦ στην ΟΑ γόνατος και άκρων χειρών Οι παρενέργειες δεν διαφέρουν από εκείνες του εικονικού φαρμάκου 38 και είναι συνήθως τοπικό ερύθημα 40. ΝΕΑ ΜΗ ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ ΑΝΤΙΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ 1. Αναστολείς COX και δότες οξειδίου του αζώτου Οι αναστολείς CΟΧ και δότες οξειδίου του αζώτου (ΝΟ) (CINODs) αποτελούν μια νέα τάξη ΜΣΑΦ που περιέχουν το κλασικό ΜΣΑΦ αλλά και παρέχουν ΝΟ. Το τελευταίο είναι αγγειοδιασταλτικό και αυξάνει την αιματική ροή στο γαστρικό βλεννογόνο, αναστέλλει την προσκόλληση των λευκοκυττάρων στη μικροκυκλοφορία του ΓΕΣ, αυξάνει την έκκριση βλέννης και διττανθρακικών και ευοδώνει την επούλωση του γαστρικού επιθηλίου Αυτές οι ευεργετικές επιδράσεις αντιστρατεύονται τις βλαβερές επιδράσεις του κλασικού ΜΣΑΦ στο γαστρικό βλεννογόνο 45,46. Το ΝΟ του CINOD με την αγγειοδιασταλτική του επίδραση έχει καρδιοπροστατευτικές δράσεις, αυξάνοντας την αγγειοδιαστολή και αναστέλλοντας τη συσσώρευση των αιμοπεταλίων 47,48. Επίσης, έχει επιπρόσθετες αντιφλεγμονώδεις δράσεις α- ναστέλλοντας τον πυρηνικό παράγοντα (nuclear factor) κβ (NFκΒ) 41. Το πρώτο CINOD φάρμακο ήταν το naproxcinod. Σε ζωικά μοντέλα, το naproxcinod ήταν εξίσου α- ποτελεσματικό με το μητρικό naproxen στη μείωση του άλγους και του οιδήματος, ενώ είχε λιγότερες βλάβες στο ΓΕΣ 49,50. Επιπρόσθετα, η χορήγηση naproxcinod με ασπιρίνη σε μοντέλα αρθρίτιδας αρουραίων δεν αύξανε τη γαστρική βλάβη της ασπιρίνης 44. Το naproxcinod μείωνε την αρτηριακή πίεση σε ζωικά μοντέλα υπέρτασης 51-54, αλλά δεν είχε επίδραση στην αρτηριακή πίεση αρουραίων με φυσιολογική πίεση 52,54. Σε μοντέλο οξείας ισχαιμίας και επαναιμάτωσης καρδιάς κουνελιού, το naproxcinod έδειξε αντι-ισχαιμική δράση 55. Η καρδιοπροστατευτική δράση του naproxcinod επιβεβαιώθηκε σε αρουραίους in vivo 56. Η αποτελεσματικότητα του naproxcinod (750mg δυο φορές την ημέρα που είναι ισοδύναμο με 38

6 Αθανάσιος Κουτρούμπας, Θεοδώρα Σιμοπούλου, Λάζαρος Ι. Σακκάς το naproxen 500mg δυο φορές την ημέρα) ή- ταν ίδια με το μητρικό naproxen στην ΟΑ του γόνατος και του ισχίου Το naproxcinod είχε επίσης καλύτερο ΓΕΣ και ΚΑ προφίλ ασφάλειας από το naproxen. Το naproxcinod (750mg δυο φορές την ημέρα) είχε λιγότερες ενδοσκοπικές διαβρώσεις σε σχέση με το naproxen (500mg δυο φορές την ημέρα) σε υγιείς εθελοντές τη 12η ημέρα 62, αλλά η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική σε ασθενείς με ΟΑ την 6η εβδομάδα 59. Το naproxcinod (750mg δυο φορές την ημέρα) δεν αύξησε την αρτηριακή πίεση σε ασθενείς με ΟΑ γόνατος ή ισχίου που συμμετείχαν σε τυχαιοποιημένες μελέτες 63. Στους ασθενείς αυτούς, το naproxen αύξησε την αρτηριακή πίεση, ειδικά σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία με αναστολείς ρενίνης-αγγειοτασίνης ή διουρητικά 63,64. Ορθοστατική υπόταση ήταν λίγο πιο συχνή στους ασθενείς με naproxcinod, αλλά σπάνια οδήγησε σε διακοπή της θεραπείας 60. Δεν υπήρχε αύξηση της αρτηριακής πίεσης μετά τη διακοπή του naproxcinod. Το naproxcinod είναι πολύ πιθανό να χρησιμοποιηθεί σε ασθενείς με αυξημένο ΚΑ και ΓΕΣ κίνδυνο. 2. Αναστολείς κυκλο-οξυγενάσης και λιπο-οξυγενάσης (COX/LOX inhibitors) Με την αναστολή της CΟΧ, ο μεταβολισμός του αραχιδονικού οξέος ενισχύει την οδό της λιπο-οξυγενάσης με παραγωγή περισσότερων λευκοτριενίων Τα λευκοτριένια έχουν φλεγμονώδεις δράσεις. Αυξάνουν την παραγωγή φλεγμονωδών κυτταροκινών, και είναι χημειοτακτικά λευκοκυττάρων. Επίσης, προκαλούν γαστρική βλάβη. Κάνουν αγγειοσύσπαση στο γαστρικό βλεννογόνο, και αυξάνουν την έκκριση γαστρικού υγρού Επιπρόσθετα, τα λευκοτριένια ευοδώνουν την οστική απορρόφηση και προκαλούν βρογχόσπασμο 72,73. Οι φλεγμονώδεις αυτές δράσεις των λευκοτριενίων οδήγησε στην άποψη ότι τα ΜΣΑΦ μπορεί να επιταχύνουν τις ΟΑ βλάβες 74. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία φαρμάκων με διπλή αναστολή, και της COX και της LOX 71. Δημιουργήθηκαν διάφοροι χημικώς διαφορετικοί αναστολείς COX/5-LOX και το licofelone είναι το πρώτο που μπήκε σε κλινικές μελέτες 75. Το licofelone έχει αντι-φλεγμονώδεις, αναλγητικές, αντιπυρετικές ιδιότητες και αναστέλλει τη συσσώρευση των αιμοπεταλίων 76. Σε ζωικά μοντέλα αρθρίτιδας μείωσε τη φλεγμονή του αρθρικού υμένα και τις διαβρώσεις του χόνδρου 77, ενώ σε ζωικά μοντέλα ΟΑ μείωσε τη βλάβη της άρθρωσης 69. Το licofelone ήταν εξίσου αποτελεσματικό με το naproxen, και το celecoxib στην ΟΑ γόνατος 75,78,79, και μείωνε σημαντικά την απώλεια του αρθρικού χόνδρου 80. Το licofelone είναι λιγότερο βλαπτικό στο γαστρικό βλεννογόνο από την ασπιρίνη, την indomethacin, και τη diclofenac 81. Σε μια ενδοσκοπική μελέτη 121 υγιών εθελοντών που τυχαιοποιημένα έλαβαν για 4 εβδομάδες licofelone 200mg δυο φορές την ημέρα, ή 400mg δυο φορές την ημέρα, ή εικονικό φάρμακο ή naproxen 500mg δυο φορές την ημέρα, έλκη παρατηρήθηκαν στο 20% της ομάδας του naproxen αλλά σε κανέναν της ομάδας του licofelone και του εικονικού φαρμάκου 82,83. Επιπλέον το licofelone δεν επιδεινώνει τη γαστρική βλάβη της ασπιρίνης σε αρουραίους 84 και ανθρώπους 82. Το licofelone ήταν καλύτερα ανεκτό, συμπεριλαμβανομένων περιφερικού οιδήματος και υπέρτασης, σε σύγκριση με το celecoxib και το naproxen σε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες 75,78,79. Τα νέα ΜΣΑΦ ανανεώνουν το ενδιαφέρον της θεραπευτικής παρέμβασης στην ΟΑ. ABSTRACT Non steroidal anti-inflammatory drugs for osteoarthritis Koutroumpas Α, Simopoulou Τh, Sakkas LI Rheumatology Clinic, University General Hospital of Larissa, Medical School, Faculty of Health Sciences, University of Thessalia, Larissa, Greece Osteoarthritis (OA) is characterized by damage of articular cartilage and underlying bone. The 39

7 Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη στην οστεοαρθρίτιδα pathogenesis of OA is not known, but considerable inflammation is often detected in the synovial membrane. Treatment of OA today is far from satisfactory. One of the medications used is non steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs). NSAIDs inhibit cyclo-oxygenase (COX), which produces the pro-iflammatory prostaglandins, in the metabolism of arachidonic acid. A second metabolic pathway of arachidonic acid, of 5 lipo-oxygenase, produces pro-inflammatory leukotrienes. NSAIDs relieve arthritic pain, but have side effects, most notable from gastrointestinal (GI) tract, kidneys and cardiovascular (CV) system. A new class of NSAIDs, namely COX inhibitors nitric oxide(no) donors (CINODs), has the efficacy of parent NSAID, with fewer side effects from GI and CV system. This class, along with licofelone, that inhibits both COX and LOX, are expected to join the therapeutic armamentarium for OA. Key words: cyclo-oxygenase, lipo-oxygenase, non steroidal anti-inflammatory drugs, osteoarthritis. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Sakkas LI, Scanzello CR, Katsetos CD, et al. T cells and T-cell cytokine transcripts in the synovial membrane of patients with osteoarthritis. Clin Diagn Lab Immunol 1998; 4: Sakkas LI, Platsoucas CD. The role of T cells in the pathogenesis of osteoarthritis. Arthritis Rheum 2007; 56; FitzGerald GA, Patrono C. The coxibs, selective inhibitors of cyclooxygenase-2. N Engl J Med 2001; 345: Patrono C, Non-steroidal anti-inflammatory drugs. Rheumatology, 4th ed, 2007, Mosby, Eds Hochberg MC, Silman AJ, Smolen JS, Weinblatt ME, Weisman MH. pp Chou R HM, Peterson K, Dana T, Roberts C. Comparative Effectiveness and Safety of Analgesics for Osteoarthritis. Comparative Effectiveness Review No. 4. Rockville, MD: Agency for Healthcare Research and Quality; Zhang W, Doherty M, Arden N, Bannwarth B, Bijlsma J, Gunther KP, Hauselmann HJ, Herrero-Beaumont G, Jordan K, Kaklamanis P, Leeb B, Lequesne M, Lohmander S, Mazieres B, Martin-Mola E, Pavelka K, Pendleton A, Punzi L, Swoboda B, Varatojo R, Verbruggen G, Zimmermann-Gorska I, Dougados M; EULAR Standing Committee for International Clinical Studies Including Therapeutics (ESCISIT). EULAR evidence based recommendations for the management of hip osteoarthritis: report of a task force of the EULAR Standing Committee for International Clinical Studies Including Therapeutics (ESCISIT). Ann Rheum Dis 2005; 64: Zhang W, Doherty M, Leeb BF, Alekseeva L, Arden NK, Bijlsma JW, Dinçer F, Dziedzic K, Häuselmann HJ, Herrero-Beaumont G, Kaklamanis P, Lohmander S, Maheu E, Martin-Mola E, Pavelka K, Punzi L, Reiter S, Sautner J, Smolen J, Verbruggen G, Zimmermann-Garska I. EULAR evidence based recommendations for the management of hand osteoarthritis: report of a Task Force of the EULAR Standing Committee for International Clinical Studies Including Therapeutics (ESCISIT). Ann Rheum Dis 2007; 66: Jordan KM, Arden NK, Doherty M, Bannwarth B, Bijlsma JW, Dieppe P, Gunther K, Hauselmann H, Herrero-Beaumont G, Kaklamanis P, Lohmander S, Leeb B, Lequesne M, Mazieres B, Martin-Mola E, Pavelka K, Pendleton A, Punzi L, Serni U, Swoboda B, Verbruggen G, Zimmerman-Gorska I, Dougados M; Standing Committee for International Clinical Studies EULAR Recommendations 2003: an evidence based approach to the management of knee osteoarthritis: Report of a Task Force of the Standing Committee for International Clinical Studies Including Therapeutic Trials (ESCISIT). Ann Rheum Dis 2003; 62: Zhang W, Moskowitz RW, Nuki G, Abramson S, Altman RD, Arden N, Bierma-Zeinstra S, Brandt KD, Croft P, Doherty M, Dougados M, Hochberg M, Hunter DJ, Kwoh K, Lohmander LS, Tugwell P. OARSI recommendations for the management of hip and knee osteoarthritis, Part II: OARSI evidence-based, expert consensus guidelines. Osteoarthritis Cartilage 2008; 16: Brooks PM, Day RO. Nonsteroidal antiinflammatory drugs differences and similarities. N Engl J Med 1991; 324: Brooks P. Non-steroidal anti-inflammatory drugs. Oxford Textbook of Rheumatology, 2nd ed, 1998, Oxford University Press. Eds Maddison PJ, Isenberg DA, Woo P, Glass DN, pp Wanders A, Heijde D, Landewé R, Béhier JM, Calin 40

8 Αθανάσιος Κουτρούμπας, Θεοδώρα Σιμοπούλου, Λάζαρος Ι. Σακκάς A, Olivieri I, Zeidler H, Dougados M. Nonsteroidal antiinflammatory drugs reduce radiographic progression in patients with ankylosing spondylitis: a randomized clinical trial. Arthritis Rheum 2005; 52: Zhang X, Schwarz EM, Young DA, Puzas JE, Rosier RN, O Keefe RJ. Cyclooxygenase-2 regulates mesenchymal cell differentiation into the osteoblast lineage and is critically involved in bone repair. J Clin Invest 2002; 109: Fransen M, Neal B. Non-steroidal anti-inflammatory drugs for preventing heterotopic bone formation after hip arthroplasty Cochrane Database Syst Rev 2006; (2):CD Hernandez-Diaz S, Garcia Rodriguez LA. Epidemiologic assessment of the safety of conventional nonsteroidal anti-inflammatory drugs, Am J Med 2001; 110 (Suppl 3A):20S-27S. 16. Lanas A, Tornero J, Zamorano JL. Assessment of gastrointestinal and cardiovascular risk in patients with osteoarthritis who require NSAIDs: the LOGICA study. Ann Rheum Dis 2010; 69: Schnitzer TJ, Burmester GR, Mysler E, Hochberg MC, Doherty M, Ehrsam E, Gitton X, Krammer G, Mellein B, Matchaba P, Gimona A, Hawkey CJ; TARGET Study Group. Comparison of lumiracoxib with naproxen and ibuprofen in the Therapeutic Arthritis Research and Gastrointestinal Event Trial (TARGET), reduction in ulcer complications: randomised controlled trial. Lancet 2004; 364: Brown TJ, Hooper L, Elliott RA, Payne K, Webb R, Roberts C, Rostom A, Symmons D. A comparison of the cost-effectiveness of five strategies for the prevention of non-steroidal anti-inflammatory drug-induced gastrointestinal toxicity: a systematic review with economic modelling. Health Technol Assess 2006; 10(38). 19. Hooper L, Brown TJ, Elliott R, Payne K, Roberts C, Symmons D. The effectiveness of five strategies for the prevention of gastrointestinal toxicity induced by non-steroidal anti-inflammatory drugs: systematic review. BMJ 2004; 329: Latimer N, Lord J, Grant RL, O Mahony R, Dickson J, Conaghan PG; National Institute for Health and Clinical Excellence Osteoarthritis Guideline Development Group. Cost effectiveness of COX 2 selective inhibitors and traditional NSAIDs alone or in combination with a proton pump inhibitor for people with osteoarthritis. BMJ 2009; 339:b Burmester G, Lanas A, Biasucci A, Hermann M, Lohmander S, Olivieri I, Scarpignato C, Smolen J, Hawkey C, Bajkowski A, Berenbaum F, Breedveld F, Dieleman P, Dougados M, MacDonald T, Martin Mola E, Mets T, Van Den Noortgate N, Stoevelaar H. The appropriate use of non-steroidal antiinflammatory drugs in rheumatic disease: opinions of a multidisciplinary European expert panel. Ann Rheum Dis 2011 (e-pub ahead of print). doi: /ard Swan SK, Rudy DW, Lasseter KC, Ryan CF, Buechel KL, Lambrecht LJ, Pinto MB, Dilzer SC, Obrda O, Sundblad KJ, Gumbs CP, Ebel DL, Quan H, Larson PJ, Schwartz JI, Musliner TA, Gertz BJ, Brater DC, Yao SL. Effect of cyclooxygenase-2 inhibition on renal function in elderly persons receiving a low-salt diet. A randomized, controlled trial. Ann Intern Med 2000; 133: Brater DC, Harris C, Redfern JS, Gertz BJ. Renal effects of COX-2-selective inhibitors. Am J Nephrol 2001; 21: Huerta C, Castellsague J, Varas-Lorenzo C, Garcia Rodriguez LA. Nonsteroidal anti-inflammatory drugs and risk of ARF in the general population Am J Kidney Dis 2005; 45: Jüni P, Nartey L, Reichenbach S, Sterchi R, Dieppe PA, Egger M. Risk of cardiovascular events and rofecoxib: cumulative meta-analysis. Lancet 2004; 364: Kearney PM, Baigent C, Godwin J, Halls H, Emberson JR, Patrono C, Do selective cyclo-oxygenase-2 inhibitors and traditional non-steroidal anti- inflammatory drugs increase the risk of atherothrombosis? Meta-analysis of randomised trials. BMJ 2006; 332: Trelle S, Reichenbach S, Wandel S, Hildebrand P, Tschannen B, Villiger PM, Egger M, Cardiovascular safety of non-steroidal anti-inflammatory drugs: network meta-analysis. BMJ 2011; 342:c Singh G, Miller ID, Lee FH, Pettitt D, Russell MW. Prevalence of cardiovascular disease risk factors among US adults with self-reported osteoarthritis: data from the Third National Health and Nutrition Examination Survey. Am J Manag Care. 2002; 8(15 suppl):s383-s Kadam UT, Jordan K, Croft PR. Clinical comorbidity in patients with osteoarthritis: a casecontrol study of general practice consulters in England and 41

9 Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη στην οστεοαρθρίτιδα Wales. Ann Rheum Dis 2004; 63: Stürmer T, Sun Y, Sauerland S, Zeissig I, Günther KP, Puhl W, etal. Serum cholesterol and osteoarthritis. The baseline examination of the Ulm Osteoarthritis Study. J Rheumatol 1998; 25: Marks R, Allegrante JP. Comorbid disease profiles of adults with end-stage hip osteoarthritis. Med Sci Monit 2002; 8:CR Wilson PWF, D Agostino RB, Levy D, Belanger AM, Silbershatz H, Kannel WB. Prediction of coronary heart disease using risk factor categories. Circulation 1998; 97: Conroy RM, Pyorala K, Fitzgerald AP, Sans S, Menotti A, De Backer G, Ducimetiere P, Jousilahti P, Keil U, Njolstad I, Oganov RG, Thomsen T, Tunstall-Pedoe H, Tverdal A, Wedel H, Whincup P, Wilhemsen L, Graham IM, on behalf of the SCORE project group. Estimation of the ten-year risk of fatal cardiovascular disease in Europe: the SCORE project. Eur Heart J 2003; 24: West PM, Fernandez C. Safety of COX-2 inhibitors in asthma patients with aspirin hypersensitivity. Ann Pharmacother 2003; 37: Schoenfeld A, Bar Y, Merlob P, Ovadia Y. NSAIDs: maternal and fetal considerations. Am J Reprod Immunol 1992; 3-4: American Academy of Pediatrics: Committee on drugs. The transfer of drugs and other chemicals into human milk. Pediatrics 2001; 108: Towheed TE, Pennsaid therapy for osteoarthritis of the knee: a systematic review and metaanalysis of randomized controlled trials. J Rheumatol 2006; 33: Moore RA, Tramèr MR, Carroll D, Wiffen PJ, McQuay HJ. Quantitative systematic review of topically applied non-steroidal anti-inflammatory drugs. BMJ 1998; 316: Tugwell PS, Wells GA, Shainhouse JZ Equivalence study of a topical diclofenac solution (pennsaid) compared with oral diclofenac in symptomatic treatment of osteoarthritis of the knee: a randomized controlled trial. J Rheumatol 2004; 31: Barthel HR, Axford-Gatley RA, Topical nonsteroidal anti-inflammatory drugs for osteoarthritis Postgrad Med 2010; 122: Wallace JL, Viappiani S, Bolla M. Cycloxygenaseinhibiting nitric oxide donators for osteoarthritis. Trends Pharmacol Sci 2009; 30: Wallace JL, Reuter B, Cicala C, McKnight W, Grisham M, Cirino G. A diclofenac derivative without ulcerogenic properties. Eur. J. Pharmacol. 1994; 257: Wallace JL, Reuter B, Cicala C, McKnight W, Grisham MB, Cirino G. Novel nonsteroidal anti-inflammatory drug derivatives with markedly reduced ulcerogenic properties in the rat. Gastroenterology 1994; 107: Fiorucci S, Santucci L, Federici B, Antonelli E, Distrutti E, Morelli O, Renzo GD, Coata G, Cirino G, Soldato PD, Morelli A. Nitric oxide-releasing NSAIDs inhibit interleukin-1b converting enzymelike cysteine proteases and protect endothelial cells from apoptosis induced by TNFa. Aliment. Pharmacol. Ther. 1999; 13: Elliott SN, McKnight W, Cirino G, Wallace JL. A nitric oxide-releasing nonsteroidal anti-inflammatory drug accelerates gastric ulcer healing in rats. Gastroenterology 1995; 109: Brzozowska I. Targosz A, Sliwowski Z, Kwiecien S, Drozdowicz D, Pajdo R, Konturek PC, Brzozowski T, Pawlik M, Konturek SJ, Pawlik WW, Hahn EG.. Healing of chronic gastric ulcers in diabetic rats treated with native aspirin, nitric oxide (NO)-derivative of aspirin and cyclooxygenase (COX)-2 inhibitor. J. Physiol. Pharmacol. 2004; 55: Wallace JL, McKnight W, Del Soldato P, Baydoun AR, Cirino G.. Anti-thrombotic effects of a nitric oxide releasing, gastric-sparing aspirin derivative. J. Clin. Invest. 1995; 96: Momi S, Emerson M, Paul W, Leone M, Mezzasoma AM, Del Soldato P, Page CP, Gresele P. Prevention of pulmonary thromboembolism by NCX 4016, a nitric oxide-releasing aspirin. Eur. J. Pharmacol. 2000; 397: Davies NM, Roseth AG, Appleyard CB, McKnight W, Del Soldato P, Calignano A, Cirino G, Wallace JL. NO-naproxen vs. naproxen: ulcerogenic, analgesic and anti-inflammatory effects. Aliment. Pharmacol. Ther. 1997; 11: Cicala C, Ianaro A, Fiorucci S, Calignano A, Bucci M, Gerli R, Santucci L, Wallace JL, Cirino G. NO-naproxen modulates inflammation, nociception and downregulates T cell response in rat Freund s adjuvant arthritis. Br. J. Pharmacol. 2000; 130: Muscar MN, Lovren F, McKnight W, Dicay M, del 42

10 Αθανάσιος Κουτρούμπας, Θεοδώρα Σιμοπούλου, Λάζαρος Ι. Σακκάς Soldato P, Triggle CR, Wallace JL. Vasorelaxant effects of a nitric oxide releasing aspirin derivative in normotensive and hypertensive rats. Br. J. Pharmacol. 2001; 133: Muscar MN, McKnight W, Del Soldato P, Wallace JL. Effect of a nitric oxide-releasing naproxen derivative on hypertension and gastric damage induced by chronic nitric oxide inhibition in the rat. Life Sci. 1998; 62:PL235 PL Muscar MN, McKnight W, Lovren F, Triggle CR, Cirino G, Wallace JL. Antihypertensive properties of a nitric oxide-releasing naproxen derivative in two-kidney, one-clip rats. Am. J. Physiol. Heart Circ. Physiol. 2000; 279:H528 H Presotto C, Bolla MI, Olivieri R, Schnitzer TJ, Wallace JL. HCT 3012 reduces blood pressure in the spontaneously hypertensive rat model. Arthritis Rheum. 2006; 54(suppl 9):S Rossoni G. Manfredi B, Del Soldato P, Berti F. The nitric oxide-releasing naproxen derivative displays cardioprotection in perfused rabbit heart submitted to ischemia-reperfusion. J. Pharmacol. Exp. Ther. 2004; 310: Rossoni G, Manfredi B, De Gennaro Colonna V, Brini AT, Polvani G, Clement MG, Berti F. Nitric oxide and prostacyclin pathways: an integrated mechanism that limits myocardial infraction progression in anaesthetized rats. Pharmacol. Res 2006; 53: Baerwald C, Verdecchia P, Duquesroix B, Frayssinet H, Ferreira T. Efficacy, safety, and effects on blood pressure of naproxcinod 750mg twice daily compared with placebo and naproxen 500mg twice daily in patients with osteoarthritis of the hip: a randomized, double-blind, parallelgroup, multicenter study. Arthritis Rheum 2010; 62: Karlsson J, Pivodic A, Aguirre D, Schnitzer TJ. Efficacy, safety and tolerability of the cyclooxygenase-inhibiting nitric oxide donator naproxcinod in treating osteoarthritis of the hip or knee. J Rheumatol 2009; 36: Lohmander LS, McKeith D, Svensson O, Malmenas M, Bolin L, Kalla A, Genti G, Szechinski J, Ramos- Remus C; STAR Multinational Study Group. A randomised, placebo controlled, comparative trial of the gastrointestinal safety and efficacy of AZD3582 versus naproxen in osteoarthritis. Ann Rheum Dis 2005; 64: Schnitzer TJ, Kivitz A, Frayssinet H, Duquesroix B. Efficacy and safety of naproxcinod in the treatment of patients with osteoarthritis of the knee: a 13-week prospective, randomized, multicenter study. Osteoarthritis Cartilage 2010; 18: Schnitzer TJ, Kivitz AJ, Lipetz RS, Sanders N, Hee A. Comparison of the COX-inhibiting nitric oxide donator AZD3582 and rofecoxib in treating the signs and symptoms of osteoarthritis of the knee. Arthritis Rheum. 2005; 53: Hawkey CJ, Jones JI, Atherton CT, Skelly MM, Bebb JR, Fagerholm U, Jonzon B, Karlsson P, Bjarnason IT.. Gastrointestinal safety of AZD3582, a cyclooxygenase inhibiting nitric oxide donator: proof of concept study in humans. Gut 2003; 52: White WB, Schnitzer TJ, Bakris GL, Frayssinet H, Duquesroix B, Weber M. Effects of Naproxcinod on blood pressure in patients with osteoarthritis. Am J Cardiol 2011; 107: [ahead of print]. 64. White WB, Schnitzer TJ, Fleming R, Duquesroix B, Beekman M. Effects of the cyclooxygenase inhibiting nitric oxide donator naproxcinod versus naproxen on systemic blood pressure in patients with osteoarthritis. Am J Cardiol 2009; 104: Paredes Y, Massicotte F, Pelletier JP, Martel-Pelletier J, Laufer S, Lajeunesse D. Study of the role of leukotriene B4 in abnormal function of human subchondral osteoarthritis osteoblasts: effects of cyclooxygenase and/or 5-lipoxygenase inhibition. Arthritis Rheum, 2002; 46: Marcouiller P, Pelletier JP, Guιvremont M, Martel- Pelletier J, Ranger P, Laufer S, Reboul P. Leukotriene and prostaglandin synthesis pathways in osteoarthritic synovial membranes: regulating factors for IL-1beta synthesis. J Rheumatol, 2005; 32: Martel-Pelletier J, Lajeunesse D, Reboul P, Pelletier JP. Therapeutic role of dual inhibitors of 5-LOX and COX, selective and nonselective nonsteroidal anti-inflammatory drugs. Ann Rheum Dis, 2003; 62: Rainsford KD, Ying C, Smith F. Effects of 5-lipoxygenase inhibitors on interleukin production by human synovial tissues in organ culture: comparison with interleukin-1-synthesis inhibitors. J Pharm Pharmacol, 1996; 48: Jovanovic DV, Fernandes JC, Martel-Pelletier J, 43

11 Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη στην οστεοαρθρίτιδα Jolicoeur FC, Reboul P, Laufer S, Tries S, Pelletier JP. The in vivo dual inhibition of cyclooxygenase and lipoxygenase by ML-3000 reduces the progression of experimental osteoarthritis. Suppression of collagenase-1 and interleukin- 1beta synthesis. Arthritis Rheum 2001; 44: He W, Pelletier JP, Martel-Pelletier J, Laufer S, Di Battista JA. Synthesis of interleukin-1beta, tumour necrosis factor-a and interstitial collagenase (MMP-1) is eicosanoid dependent in human OA synovial membrane explants: Interactions with anti-inflammatory cytokines. J Rheumatol, 2002; 29: Fiorucci S, Meli R, Bucci M, Cirino G. Dual inhibitors of cyclooxygenase and 5-lipoxygenase. A new avenue in anti-inflammatory therapy? Biochem Pharmacol 2001; 62: Abraham WM, Laufer S, Tries S. The effects of ML3000 on antigen induced responses in sheep. Pulm Pharmacol Ther 1997; 10: Pelletier JP, Boileau C, Brunet J, Boily M, Lajeunesse D, Reboul P, Laufer S, Martel-Pelletier J. The inhibition of subchondral bone resorption in the early phase of experimental dog osteoarthritis by licofelone is associated with a reduction in the synthesis of MMP-13 and cathepsin K. Bone 2004; 34: Huskisson EC, Berry H, Gishen P, Jubb RW, Whitehead J. Effects of antiinflammatory drugs on the progression of osteoarthritis of the knee. LINK Study Group. Longitudinal investigation of nonsteroidal antiinflamatory drugs in knee osteoarthritis. J Rheumatol, 1995; 22: Reginster JY, Bias P, Buchner A. First clinical results of licofelone (ML3000), an inhibitor of COX-1, COX-2 and 5-LOX, for the treatment of osteoarthritis. Ann Rheum Dis, 2002; 61(Suppl. 1): Singh VP, Patil CS, Kulkarni SK. Anti-inflammatory effect of licofelone against various inflammatory challenges. Fundam Clin Pharmacol, 2006; 20: Gay RE, Neidhart M, Pataky F, Tries S, Laufer S, Gay S. Dual inhibition of 5-lipoxygenase and cyclooxygenase 1 and 2 by ML3000 reduces joint destruction in adjuvant arthritis. J Rheumatol, 2001; 28: Pavelka K, Bias P, Buchner A, et al. Licofelone, an inhibitor of COX-1, COX-2 and 5-LOX, is as effective as celecoxib and shows improved tolerability during 12 weeks of treatment in patients with osteoarthritis of the knee. Ann Rheum Dis, 2003; 62(Suppl. 1): Blanco F, Buchner A, Bias P, et al. Licofelone, an inhibitor of COX-1, COX-2 and 5-LOX, is as effective as naproxen and shows improved safety during 12 months of treatment in patients with osteoarthritis of the knee [abstract]. Ann Rheum Dis, 2003; 62(Suppl. 1):262, FRI Raynauld JP, Martel-Pelletier J, Raynauld JP, Martel- Pelletier J, Bias P, Laufer S, Haraoui B, Choquette D, Beaulieu AD, Abram F, Dorais M, Vignon E, Pelletier JP; Canadian Licofelone Study Group. Protective effects of licofelone, a 5-lipoxygenase and cyclo-oxygenase inhibitor, verus naproxen, in cartilage loss in knee osteoarthritis: a first multicentre clinical trial using quantitative MRI. Ann Rheum Dis 2009; 68: Wallace JL, Carter L, McKnight W, Tries S, Laufer S. ML 3000 reduces gastric prostaglandin synthesis without causing mucosal injury. Eur J Pharmacol, 1994; 271: Buchner A, Bias P, Lammerich A. Twice the therapeutic dose of licofelone an inhibitor of COX-1, COX-2 and 5-LOX results in a significantly lower gastrointestinal ulcer incidence than naproxen in osteoarthritis patients, when administered with or without concomitant low-dose aspirin. Ann Rheum Dis, 2003; 62(1 Suppl.): Klesser B, Bias P, Buchner A, Elsaesser R. Licofelone (ML3000), an inhibitor of COX-1, COX-2 and 5-LOX, has little or no effect on the gastric mucosa after 4 weeks of treatment. Ann Rheum Dis, 2002; 61(Suppl. 1): Fiorucci S, Distrutti E, de Lima OM, Romano M, Mencarelli A, Barbanti M, Palazzini E, Morelli A, Wallace JL. Relative contribution of acetylated cyclo-oxygenase (COX)-2 and 5-lipooxygenase (LOX) in regulating gastric mucosal integrity and adaptation to aspirin. FASEB J, 2003; 17(9):

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Επικαιροποιημένες συστάσεις σχετικά με τη χρήση υψηλών δόσεων ιβουπροφαίνης

Επικαιροποιημένες συστάσεις σχετικά με τη χρήση υψηλών δόσεων ιβουπροφαίνης 22 Μαΐου 2015 EMA/325007/2015 Επικαιροποιημένες συστάσεις σχετικά με τη χρήση υψηλών δόσεων ιβουπροφαίνης Διαδικασία επανεξέτασης επιβεβαιώνει την ύπαρξη μικρού καρδιαγγειακού κινδύνου με ημερήσιες δόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής με προβλήματα στη συμμόρφωση. Μαρία Ευσταθίου

Ασθενής με προβλήματα στη συμμόρφωση. Μαρία Ευσταθίου Ασθενής με προβλήματα στη συμμόρφωση Μαρία Ευσταθίου Ασθενής με ιδιαιτερότητες στον τρόπο ζωής Άνδρας, 30 ετών, μουσικός Από διμήνου: Συμμετρική πολυαρθρίτιδα TJC= 8, SJC= 7 ΤΚΕ: 51mm/1h CRP: 8,1 mg% (ΦΤ:

Διαβάστε περισσότερα

Έλκη & αιμορραγία ανώτερου πεπτικού από ΜΣΑΦ και αντιαιμοπεταλιακά

Έλκη & αιμορραγία ανώτερου πεπτικού από ΜΣΑΦ και αντιαιμοπεταλιακά Έλκη & αιμορραγία ανώτερου πεπτικού από ΜΣΑΦ και αντιαιμοπεταλιακά Πρόληψη Σωτ. Δ. Γεωργόπουλος, MD, FEBGH, AGAF Δ/ντής Γαστρεντερολογικής Κλινικής, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, Νοσοκ. Π. Φαλήρου Περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοαρθρίτιδα την 3 η χιλιετία. Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Ρευματολογική Κλινική - Γ.Ν.Α. «Γιώργος Γεννηματάς»

Οστεοαρθρίτιδα την 3 η χιλιετία. Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Ρευματολογική Κλινική - Γ.Ν.Α. «Γιώργος Γεννηματάς» Η Οστεοαρθρίτιδα την 3 η χιλιετία Δρ Αθανάσιος Γεωργούντζος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Ρευματολογική Κλινική - Γ.Ν.Α. «Γιώργος Γεννηματάς» Σύγκρουση συμφερόντων Conflict of interest Κανένα για αυτήν την παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης Κωνσταντίνος Γεωργανάς Ρευματολόγος Θεραπεία Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας Η εξάπλωση της χρήσης βιολογικών την περασμένη 10ετία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Κατηγορία και δοσολογία στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης Σταυρούλα Β. Κοιλάκου Γαστρεντερολόγος Η χρήση των αμινοσαλικυλικών ως θεραπεία επίτευξης της ύφεσης στην νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Δήλωση: Η παρουσίαση στοχεύει σε αποκλειστικά εκπαιδευτικούς σκοπούς και δεν αντικαθιστά την ανεξάρτητη επιστημονική κρίση.

Δήλωση: Η παρουσίαση στοχεύει σε αποκλειστικά εκπαιδευτικούς σκοπούς και δεν αντικαθιστά την ανεξάρτητη επιστημονική κρίση. Δήλωση: Η παρουσίαση στοχεύει σε αποκλειστικά εκπαιδευτικούς σκοπούς και δεν αντικαθιστά την ανεξάρτητη επιστημονική κρίση. Οι δηλώσεις και οι απόψεις εκφράζουν τον ομιλητή, την εμπειρία του και την προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ CONFLICT OF INTEREST ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Να καταγράψει τον επιπολασμό του καρδιαγγειακού κινδύνου σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία, που

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Νέες συμβουλές σχετικά με την ασφάλεια της δικλοφαινάκης

Νέες συμβουλές σχετικά με την ασφάλεια της δικλοφαινάκης 25 Σεπτεμβρίου 2013 EMA/592685/2013 Νέες συμβουλές σχετικά με την ασφάλεια της δικλοφαινάκης Νέα μέτρα για την ελαχιστοποίηση των καρδιαγγειακών κινδύνων Στις 28 Ιουνίου 2013, η Συντονιστική Ομάδα για

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης. Εισαγωγή

Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης. Εισαγωγή ÐÑÁÊÔÉÊÁ 12ïõ ÅËËÇÍÉÊÏÕ ÓÕÍÅÄÑÉÏÕ ÃÉÁ ÔÏ ÅËÉÊÏÂÁÊÔÇÑÉÄÉÏ ÔÏÕ ÐÕËÙÑÏÕ ÁèÞíá, 2007 Πόσο διαφορετική είναι η ασπιρίνη από τα άλλα ΜΣΑΦ σε σχέση με το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και ποιες πρέπει να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης : Ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου

Σακχαρώδης Διαβήτης : Ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου Σακχαρώδης Διαβήτης : Ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου? Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος με εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΉΜΑΤΟΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ Γ..Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Αντιµετώπιση του πόνου ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ αίσθηµα πόνου Ναρκωτικά αναλγητικά Μη ναρκωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων στον προ-διαβήτη. Έχει θέση; IFG Δρ Σταύρος Μπούσμπουλας Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής & Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά Προ-διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

Τι άλλαξε στη εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας την τελευταία 10ετία με την εισαγωγή των βιολογικών παραγόντων

Τι άλλαξε στη εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας την τελευταία 10ετία με την εισαγωγή των βιολογικών παραγόντων Τι άλλαξε στη εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας την τελευταία 10ετία με την εισαγωγή των βιολογικών παραγόντων Αλέξιος Ηλιόπουλος Ρευματολογικό Τμήμα ΝΙΜΤΣ Λευκάδα, 24/7/12 Τι άλλαξε στη εξέλιξη της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΑΥ & ΣΔ: Κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας παγκοσμίως ΑΥ & ΣΔ: Βασικοί παράγοντες ανάπτυξης καρδιαγγειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ- ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ

ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ- ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ- ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ Αθανάσιος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος EUROMEDICA-Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Κολπική μαρμαρυγή και ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό 4-5

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Περιφερική αγγειοπάθεια και σακχαρώδης διαβήτης Μια από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate)

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 φύσιγγα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια διπλής αντιαιµοπεταλιακής αγωγής µετά από οξύ στεφανιαίο σύνδροµο. Α. Ζιάκας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Α.Π.Θ., Π.Γ.Ν.

Διάρκεια διπλής αντιαιµοπεταλιακής αγωγής µετά από οξύ στεφανιαίο σύνδροµο. Α. Ζιάκας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Α.Π.Θ., Π.Γ.Ν. Διάρκεια διπλής αντιαιµοπεταλιακής αγωγής µετά από οξύ στεφανιαίο σύνδροµο Α. Ζιάκας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Α.Π.Θ., Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ ΑΣΠΙΡΙΝΗ - ΚΛΟΠΙΔΟΓΡΕΛΗ How do we treat ACS? Is prolonging

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και θεραπεία σε ασθενείς υπό ασπιρίνη ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη

Διάγνωση και θεραπεία σε ασθενείς υπό ασπιρίνη ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ΔιΑγνωση ÐÑÁÊÔÉÊÁ και θεραπεiα 13ïõ ÅËËÇÍÉÊÏÕ του ΕλικοβακτηριδIου ÓÕÍÅÄÑÉÏÕ ÃÉÁ του ÔÏ πυλωροy ÅËÉÊÏÂÁÊÔÇÑÉÄÉÏ ÔÏÕ ÐÕËÙÑÏÕ ÁèÞíá, 2008 Διάγνωση και θεραπεία σε ασθενείς υπό ασπιρίνη ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ Αποκλείει τους L-type διαύλους Ca 2+, αλλά επίσης και τους T-type

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κ. Παπαδοπούλου-Λεγμπέλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδοκαρδιολογίας ΑΠΘ Νοσ. «Παπαγεωργίου» Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Η καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF 37 0 Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 21/10/2016 Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF Ε. Φοροζίδου 1, Δ. Βασδέκη

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

MH ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ ΑΝΤΙΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΦΑΡΜΑΚΑ. Α.Δ. Γαρύφαλλος Δ Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ.

MH ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ ΑΝΤΙΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΦΑΡΜΑΚΑ. Α.Δ. Γαρύφαλλος Δ Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. MH ΣΤΕΡΟΕΙΔΗ ΑΝΤΙΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΦΑΡΜΑΚΑ Α.Δ. Γαρύφαλλος Δ Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΣΑΦ Ιπποκράτης Αναλγητικές Αντιφλεγµονώδεις Αντιπυρετικές Felix Hoffmann 1897 Ασπιρίνη 1899 Sir John Vane 1971

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Κάπνισµα Προάγει την αθηρογένεση Περιορίζει την αιµατική ροή Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Επηρεάζει τη πήξη Μειώνει πλασµινογόνο και τον ενεργοποιητή του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Βαρβαρούσης Δ, Πλούμης Α, Μπερής Α Μονάδα Φυσικής Ιατρικής & Αποκατάστασης «Σ. Νιάρχος», Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ.

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. Στατίνες σε νέους < 30 ετών και ηλικιωμένους > 80 ετών ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ ΔΕΝ ΕΧΩ

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα

DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα DECODE σχετικός κίνδυνος θνητότητας από κάθε αίτιο σε µη διαβητικά άτοµα 2.5 Hazard ratio 2.0 1.5 1.0 0.5 0

Διαβάστε περισσότερα

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή

Β Π Μ Hρεμία. Αναστροφή. Οστεόλυση. Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Οστεόλυση Οστεοπαραγωγή Β Π Μ Hρεμία Αναστροφή Αύξηση αριθμού οστεοκλαστών Αύξηση Μείωση διάρκειας του δράσης χρόνου για τους ασβεστοποίηση του οστού Αύξηση ενεργοποιημένων μονάδων

Διαβάστε περισσότερα

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑΣ

ΟΥΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑΣ 25 ΟΥΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑΣ Δημήτριος Βασιλόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ρευματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών, Αθήνα Το φάσμα

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ. Μαργαριτίδης, Ι. Κελεγκούρης, Κ. Τζιόμαλος, Τ. Διδάγγελος.

Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ. Μαργαριτίδης, Ι. Κελεγκούρης, Κ. Τζιόμαλος, Τ. Διδάγγελος. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ B12 PER OS ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΥΠΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΤΕΤΡΑΕΤΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟΝ Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτυχίες εναλλαγές κενά

Αποτυχίες εναλλαγές κενά Συνεδρία βιολογικών θεραπειών «Μαθήματα από το παρελθόν και μελλοντικές προσδοκίες» Αποτυχίες εναλλαγές κενά Αμαλία Ραπτοπούλου Ρευματολόγος, Βέροια Σύγκρουση συμφερόντων Conflict of interest Καμία αμοιβή

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας 479 Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας H ιβουπροφαίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ: ΜΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ Εισαγωγή ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ ΠΑΝ/ΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Π.Γ.Ν.

ΜΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ: ΜΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ Εισαγωγή ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ ΠΑΝ/ΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Π.Γ.Ν. ΜΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ: ΜΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ Εισαγωγή ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ ΠΑΝ/ΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Π.Γ.Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ Σύγκρουση συμφερόντων Conflict of interest Για αυτή την παρουσίαση:

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγµονή ως θεραπευτικός στόχος. στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου. Ευστάθιος Κ. Ηλιοδροµίτης

Η φλεγµονή ως θεραπευτικός στόχος. στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου. Ευστάθιος Κ. Ηλιοδροµίτης Η φλεγµονή ως θεραπευτικός στόχος στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου Ευστάθιος Κ. Ηλιοδροµίτης Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Aθήνα 21/10/2016 Δηλωση οικονοµικών συµφερόντων Δεν υπάρχει ΚΑΝΕΝΑ οικονοµικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. JAMA. 21;285:2486-2497. 2497. Σ ή Σάκχαρο >11 >11 mg% Τριγλυκερίδια >15

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Αιτιολογία πεπτικού έλκους Σχάση του βλεννογόνου που επεκτείνεται έως τη βλεννογόνια μυική στιβάδα Δύο κύριες αιτίες: -Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού -ΜΣΑΦ και ασπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Βιβλιογραφική ενημέρωση Γεωργακόπουλος Παναγιώτης Ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α. ΚΑΤ Ως ΑΕΕ ορίζεται σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

Octretide joint proton pump inhibitors in treating non-variceal gastrointestinal bleeding a Metaanalysis

Octretide joint proton pump inhibitors in treating non-variceal gastrointestinal bleeding a Metaanalysis 528 2012 6 21 6 Chin J Gastroenterol Hepatol Jun 2012 Vol. 21 No. 6 doi 10. 3969 /j. issn. 1006-5709. 2012. 06. 011 Meta 430060 Cochrane Library Pubmed 2 Revman 5. 0 6 484 Meta Meta R573. 2 A 1006-5709

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αυτόχθονα Βιοδραστικά Μόρια Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μ. Μοσχοπούλου1, Φ. Αμπατζίδου1, Χ. Λουτράδης3, Α. Μπούτου2, Χ. Κουτσογιαννίδης1, Κ. Κώτσα4, Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

IL - 13 /IL - 18 ELISA PCR RT - PCR. IL - 13 IL - 18 mrna. 13 IL - 18 mrna IL - 13 /IL Th1 /Th2

IL - 13 /IL - 18 ELISA PCR RT - PCR. IL - 13 IL - 18 mrna. 13 IL - 18 mrna IL - 13 /IL Th1 /Th2 344 IL - 13 /IL - 18 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 3 1 2 13 18 IL - 13 /IL - 18 10% / OVA /AL OH 3 5% 16 ~ 43 d 44 d ELISA BALF IL - 13 IL - 18 PCR RT - PCR IL - 13 IL - 18 mrna IL - 13 mrna 0. 01 IL - 18 mrna 0.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Δρ. Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ. Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Δρ. Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ Γεώργιος Ι. Πανουτσόπουλος Δρ. Φυσιολογίας του Ανθρώπου Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου 1 Ο πρώτος χρόνος μετά τη γέννηση έχει τις μεγαλύτερες και ταχύτερες φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ Αλέξανδρος Στεφανίδης Καρδιολόγος Α Καρδιολογικό τμήμα, Γ.Ν.Νίκαιας Παρουσίαση περιστατικού Ανδρας 60 ετών, εισάγεται λόγω ΟΠΟ. Ιστορικό ΑΥ, υπερλιπιδαιμίας

Διαβάστε περισσότερα

Myxina. Νιμεσουλίδη 100mg δισκία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ

Myxina. Νιμεσουλίδη 100mg δισκία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ REGULATORY AFFAIRS DEPARTMENT Edit: 06/2011 Myxina Νιμεσουλίδη 100mg δισκία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, M. Imazio, Χ. Βλαχόπουλος, Ε. Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Ca P και οστικές μεταστάσεις

Ca P και οστικές μεταστάσεις Ca P και οστικές μεταστάσεις Κιτσοπούλου Σοφία Παπαθεοδώρου Μαρία Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ο καρκίνος του προστάτη προσβάλλει τα οστά Επίπεδα PSA / φορτίο όγκου Αρχική διάγνωση και θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Δευτεροπαθής υπέρταση Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αίτια δευτεροπαθούς υπέρτασης (1) Νεφρογενή αίτια 1. Νεφραγγειακή υπέρταση

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί πρόκλησης λοιμώξεων

Μηχανισμοί πρόκλησης λοιμώξεων Μηχανισμοί πρόκλησης λοιμώξεων από τους anti TNF παράγοντες ρ. Γκίκας Κατσιφής Επιμελητής Ρευματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Υπεύθυνος Ιατρικής Eκπαίδευσης και Έρευνας Η πλειοτρόπος δράση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αναλγητικά - Αντιφλεγμονώδη Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Circulation. 2014;129:e28-e292

Circulation. 2014;129:e28-e292 Σε ασθενείς µε νεφρική δυσλειτουργία Σταµάτης Σ. Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Σε ασθενείς µε νεφρική δυσλειτουργία 30-40% 13% πληθυσµού παρουσιάζουν νεφρική δυσλειτουργία (AHA για τις ΗΠΑ) 6% για τις ηλικίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Metabolic pathways implicated in the pathogenesis and development of obesity-induced osteoarthritis (D155)

Metabolic pathways implicated in the pathogenesis and development of obesity-induced osteoarthritis (D155) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΓΟΥ «Κ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ 2010» Metabolic pathways implicated in the pathogenesis and development of obesity-induced osteoarthritis (D155) Dionysios J. Papachristou MD, PhD Associate Professor

Διαβάστε περισσότερα