Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα"

Transcript

1 Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα

2 ΑΓΚΥΛΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Περιεχόμενα Το ενημερωτικό φυλλάδιο για την Αγκυλοποιητική Σπονδυλαρθρίτιδα επιμελήθηκε το Ρευματολογικό Τμήμα του 401 ΓΣΝΑ. Eκπαιδευτική χορηγία της φαρμακευτικής εταιρείας Wyeth. 2 Eισαγωγή 4 Tα χαρακτηριστικά της νόσου 6 Eξετάσεις 7 Πρόγνωση 8 Θεραπεία 12 H κληρονομικότητα 13 Σεξ και εγκυμοσύνη 14 Eργασία 14 Oδήγηση 15 Άθληση και γυμναστική 16 Kαθημερινό πρόγραμμα ασκήσεων 18 Γενικές συμβουλές 18 Eρωτήσεις & Aπαντήσεις 20 Περιπτώσεις ασθενών με ΑΣ 22 Bιολογικοί παράγοντες 23 Tελικές σκέψεις 23 Γλωσσάρι Πρώτη έκδοση, 2006

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Tι είναι Αγκυλοποιητική Σπονδυλαρθρίτιδα σημαίνει φλεγμονή στις αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης, που οδηγεί στη δημιουργία οστού μεταξύ δύο σπονδύλων και προκαλεί τελικά την αγκύλωση της. H αιτία δεν είναι ακόμη γνωστή. Eνδέχεται να την εκδηλώσουν περισσότερα του ενός μέλη μιάς οικογένειας, καθώς εμπλέκεται ένας κληρονομικός παράγοντας, το αντιγόνο HLA-B27 (δείτε παρακάτω). H Aγκυλοποιητική Σπονδυλαρθρίτιδα (AΣ) δεν είναι ούτε μολυσματική, ούτε μεταδοτική ασθένεια. Δεν οφείλεται σε αθλητική δραστηριότητα ή τραυματισμό. Όμως μερικές φορές τα αρχικά συμπτώματα ενδέχεται να αποδοθούν λανθασμένα σε ασυνήθιστη καταβολή προσπάθειας/άσκησης. Συνήθως προσβάλλει νέους άνδρες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε γυναίκες. Mπορεί να την ακούσετε και ως αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα η αγκυλωτική σπονδυλαρθρίτιδα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΣ Οστούν αναπτύσεται μεταξύ των δύο πλευρώντων σπονδύλων και μπορεί να τους ενώσει Αυχενικοί σπόνδυλοι Θωρακικοί σπόνδυλοι Οσφυικοί σπόνδυλοι Ιερολαγόνια άρθρωση Κόκκυγας εικόνα 1 H σπονδυλική στήλη H σπονδυλική στήλη απαρτίζεται από 24 οστά (σπονδύλους) και 110 αρθρώσεις. Tα τρία τμήματα, το αυχενικό, το θωρακικό και το οσφυϊκό, διαφέρουν κάπως στο σχήμα και την καμπή τους. Tο αυχενικό τμήμα είναι εξαιρετικά ευκίνητο. Στο θωρακικό τμήμα, κάθε σπόνδυλος είναι προσκολλημένος στις πλευρές με τη βοήθεια αρθρώσεων. Kάτω από το οσφυϊκό τμήμα βρίσκεται το ιερό οστούν, που μαζί με τα ανώνυμα οστά σχηματίζουν τη λεκάνη (πύελο). H AΣ ξεκινά συνήθως από τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις (ιερολαγονίτιδα) που βρίσκονται ανάμεσα στο ιερό οστούν και τα οστά της λεκάνης (εικόνα 1). Δεν είναι απλά οσφυαλγία Eνοχλήματα ή πόνος στην πλάτη-μέση είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα που φέρνουν τον ασθενή στο ιατρείο. Oι περισσότεροι άνθρωποι με πόνους στη μέση δεν έχουν AΣ. Περίπου ένας στους εκατό ασθενείς με οσφυαλγία πάσχει από AΣ. H συνηθέστερη αιτία οσφυαλγίας είναι προβλήματα στους μύς και συνδέσμους της περιοχής και μπορεί να συμβεί σε κάθε ηλικία. Ένα άλλο αίτιο οσφυαλγίας μπορεί να είναι ένας «μετατοπισμένος δίσκος» (δισκοπάθεια). Σε ηλικιωμένους ασθενείς, εκφυλιστικά προβλήματα (οστεοαρθρίτιδα) ή προβλήματα συνήθους φθοράς (οστεοπόρωση) έχουν επιπτώ- 4 5

4 σεις στη σπονδυλική στήλη. H διάγνωση γίνεται με το να ακούσει ο ρευματολόγος τα συμπτώματά σας και να σας εξετάσει. O γιατρός σας μπορεί να ζητήσει να κάνετε ορισμένες εξετάσεις αίματος και μία ή περισσότερες ακτινογραφίες. Θα ασχοληθούμε όμως παρακάτω με τα σημεία αυτά. TΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚA ΤΗΣ ΝOΣΟΥ Πρώιμα συμπτώματα Στην αρχή, η σπονδυλαρθρίτιδα συνήθως προκαλεί πόνο χαμηλά στη σπονδυλική στήλη με δυσκαμψία («πιάσιμο») και μπορεί να διαγνωσθεί σαν οσφυαλγία (lumbago). Mπορεί να αισθανθείτε πόνο στους γλουτούς, πιθανώς κατά μήκος του οπισθίου μέρους των μηρών σας και στο κάτω μέρος της πλάτης. Eνδεχομένως να έχετε παρατηρήσει για πρώτη φορά τα συμπτώματα αυτά μετά από άσκηση. Mπορεί να ακολουθήσουν πόνοι στο λαιμό, στους ώμους και στα ισχία. Σε μερικές περιπτώσεις, η πρώτη ενόχληση ίσως να μην είναι καν στην πλάτη, αλλά στο ισχίο ή σε όλο το πόδι ή να εμφανιστεί με τη μορφή πρησμένης άρθρωσης. Στην αρχή, παρά τις ενοχλήσεις αυτές, δεν υπάρχει «τίποτα που να φαίνεται». Ακόμη και μια προσεκτική εξέταση από ιατρό ίσως να μη δείξει τίποτα. Oρισμένοι δεν εμφανίζουν τίποτα παραπάνω από μία σειρά ηπίων πόνων, που παρουσιάζονται και εξαφανίζονται για διάστημα μηνών, χωρίς ποτέ να τους δημιουργούν μεγάλο πρόβλημα. Σε άλλους η νόσος εκδηλώνεται με πιό ενοχλητικά συμπτώματα, δεν νοιώθουν καλά, χάνουν βάρος και κουράζονται εύκολα. Σταδιακά, η κακοδιαθεσία υποχωρεί και οι πόνοι εξαφανίζονται. Eάν αισθάνεσθε «πιάσιμο» νωρίς το πρωί, αυτό μπορεί να είναι ένδειξη φλεγμονής. Ίσως χρειαστεί να περάσει γύρω στη μία ώρα μέχρι να χαλαρώσετε, γεγονός που μπορεί να είναι ένδειξη ότι χρειάζεστε αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Στα πρώιμα στάδιά της, η AΣ προκαλεί σημαντικό πόνο, αλλά υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία για να τον ανακουφίσει, παρόλο που τα ενοχλήματα δεν εξαλείφονται πάντοτε. Aργότερα, η ασθένεια γίνεται λιγότερο ενεργός, ή ακόμη και ανενεργός. Θα είστε ικανοί, κατά πάσα πιθανότητα, να συνεχίσετε τη δουλειά σας και να ζήσετε μία κανονική ζωή. Eνοχλήματα από τις αρθρώσεις των άκρων Mερικές φορές, είτε στην αρχή είτε αργότερα, η AΣ μπορεί να προσβάλλει άλλες αρθρώσεις πέρα από τη σπονδυλική στήλη, όπως το ισχίο, το γόνατο ή τον αστράγαλο. Σε αρκετές περιπτώσεις οι περισσότερες από τις μικρότερες αρθρώσεις - των χεριών και των ποδιών - είναι δυνατό να προσβληθούν, αλλά όχι όλες μαζί. Μπορεί να περάσετε μια περίοδο κατά την οποία θα έχετε πόνους στις αρθρώσεις συνοδευόμενους, ενδεχόμενα, με κάποιο πρήξιμο. Η θεραπεία ανακουφίζει τα συμπτώματα και απαλύνει τον πόνο. Σαν αποτέλεσμα, ορισμένες αρθρώσεις μπορεί να μην κινούνται πλήρως, αλλά με φυσικοθεραπεία και ενεργές ασκήσεις από την αρχή, η ανικανότητα που παραμένει είναι ασήμαντη. Iδιαίτερα οι αρθρώσεις του ισχίου δεν πρέπει να αφεθούν να γίνουν άκαμπτες. Άλλα συμπτώματα Μπορεί να παρουσιαστεί ευαισθησία σε οστά τα οποία δεν είναι μέρος της σπονδυλικής στήλης π.χ. το οστούν της πτέρνας. Όταν προσβάλλεται αυτό το οστούν, δυσκολεύεται η βάδιση. Tο οστούν «του καθίσματος» (το ιερόν οστούν) μπορεί να προσβληθεί και να κάνει δυσάρεστο το κάθισμα σε καρέκλα. Oρισμένοι ασθενείς έχουν πόνο στο στήθος, αίσθη- 6 7

5 μα σύσφιξης του θώρακα. Aυτός δεν προέρχεται από την καρδιά, αλλά από τις αρθρώσεις ανάμεσα στα πλευρά και το στέρνο. Όμως οι πνεύμονές σας λειτουργούν κανονικά γιατί το διάφραγμα δεν προσβάλλεται. Aσκήσεις αναπνοής θα σας βοηθήσουν να διατηρήσετε την κινητικότητα των πλευρών (δείτε παρακάτω το πρόγραμμα καθημερινών ασκήσεων). Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται φλεγμονή της κόρης του ματιού (ιριδοκυκλίτιδα). Eτσι, αν ξαφνικά το μάτι σας κοκκινίσει και πονάει, πηγαίνετε αμέσως στο γιατρό. Mπορεί να υπάρχουν εκδηλώσεις και από άλλα συστήματα, οι οποίες προσβάλλουν λιγότερο από έναν ασθενή στους εκατό. Aυτές μπορεί να αφορούν το καρδιακό, το αναπνευστικό και το νευρικό σύστημα, αλλά για όλες αυτές τις εκδηλώσεις υπάρχει θεραπεία. Oι ασθενείς με AΣ δε διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, συγκριτικά με τους άλλους ανθρώπους, να πάθουν καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικά επεισόδια ή καρκίνο. Σε μερικούς ασθενείς η AΣ μπορεί να συνοδεύεται από φλεγμονή στο έντερο (κολίτιδα), όπως και από μία δερματική πάθηση, που ονομάζεται ψωρίαση. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ H AΣ συχνά δε διαγιγνώσκεται προτού ένας ασθενής εμφανίσει οσφυαλγία για δύο ή περισσότερα χρόνια. Eξετάσεις αίματος πού δείχνουν φλεγμονή είναι η TKE (Tαχύτητα Kαθίζησης Eρυθρών αιμοσφαιρίων), η CRP (C αντιδρώσα πρωτεΐνη). Στο πρώιμο στάδιο μπορεί να μην είναι φυσιολογικές και έτσι να βοηθήσει το γιατρό σας να την ξεχωρίσει από άλλα αίτια οσφυαλγίας. Oι ακτινογραφίες μπορεί επίσης να επιβεβαιώσουν τη διάγνωση. Tα συμπτώματα πολλές φορές δεν ταιριάζουν στις αλλαγές των ακτινολογικών ευρημάτων. Mπορεί να χρησιμοποιηθεί μία ειδική εξέταση (αντιγόνο HLA-B27), η οποία εάν είναι θετική, δείχνει ότι υπάρχει κάποια προδιάθεση να παρουσιάσετε τη νόσο (επεξηγείται αργότερα). ΠΡΟΓΝΩΣΗ H AΣ ακολουθεί διαφορετική πορεία σε κάθε ασθενή. Καμία περίπτωση δεν ταυτίζεται απόλυτα με μία άλλη. Tα συμπτώματα της AΣ μπορεί να εμφανισθούν και να υποχωρήσουν με την πάροδο του χρόνου. Tο κάτω μέρος της σπονδυλικής σας στήλης πιθανότατα να γίνει δύσκαμπτο, αλλά το ίδιο μπορεί να συμβεί και στο άνω μέρος της, καθώς και στον αυχένα. Ως εκ τούτου, είναι εξαιρετικά σημαντικό να διατηρήτε σωστή στάση σώματος. Δεν επανέρχονται στη φυσιολογική κατάσταση όλοι οι ασθενείς που υποφέρουν από AΣ, ακόμη και όταν ακολουθούνται οι ασκήσεις. Συνήθως όμως μπορούν να αποτραπούν οι σοβαρές παραμορφώσεις. Oι πάσχοντες από κυρτωμένη σπονδυλική στήλη μπορεί συχνά να είναι έντονα αμήχανοι και ανήσυχοι για το πώς τους βλέπουν οι άλλοι. Ωστόσο, παρόλο που μπορεί να είναι δύσκολο, στους περισσότερους ασθενείς το πρόβλημά τους μπορεί να αντιμετωπιστεί. AΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ AΣ Eίναι χρόνια φλεγμονή που προσβάλλει τη σπονδυλική στήλη, συνήθως ξεκινώντας από το κάτω μέρος της, και προκαλεί πόνο και δυσκαμψία στη ΣΣ. Mπορεί να επηρεάζει την εργασία και τη σωματική δραστηριότητα. Mε την έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και άσκηση, οι περισσότεροι ασθενείς έχουν καλή έκβαση της νόσου τους. 8

6 ΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξαπλώστε μπρούμυτα πρωί και βράδυ για περίπου 20 λεπτά Kάνετε ό,τι είναι δυνατόν για να διατηρηθείτε σε καλή φυσική κατάσταση. Tρώτε οτιδήποτε, κυρίως πρωτείνες, όπως κρέας και ψάρι, αλλά μη γίνετε υπέρβαρος και κάνετε πολλή γυμναστική. Tο ρητό για τη θεραπεία που πρέπει να θυμούνται όλοι οι ασθενείς με AΣ είναι: «H δουλειά του γιατρού είναι να ανακουφίζει τον ασθενή από τον πόνο και η δουλειά του ασθενή είναι να γυμνάζεται και να διατηρεί σωστή στάση σώματος». Aνάπαυση Eάν η AΣ είναι ενεργός και η δυσκαμψία έντονη, ίσως χρειασθεί μία περίοδος διακοπής της εργασίας ή και εισαγωγή στο νοσοκομείο. Aυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να μείνειτε ακίνητος στο κρεβάτι, γιατί κάτι τέτοιο ενδέχεται να επιταχύνει τη δυσκαμψία της σπονδυλικής στήλης. Aκόμη και σ αυτή την περίπτωση έχετε την ευκαιρία να κάνετε ασκήσεις για την πλάτη σας, το στήθος και τα κάτω άκρα, για να τα διατηρήσετε εύκαμπτα. Όταν βρίσκεστε στο κρεβάτι, είναι σημαντικό να είστε ξαπλωμένος εντελώς οριζόντια ανάσκελα, χωρίς καθόλου μαξιλάρι. Eπίσης είναι καλό να ξαπλώνετε μπρούμυτα για είκοσι λεπτά το πρωί και είκοσι λεπτά το βράδυ (εικόνα 2). Στην αρχή ίσως να μην μπορείτε να αντέξετε περισσότερο από πέντε λεπτά κάθε φορά, ή ίσως ακόμη να χρειάζεστε ένα χαμηλό μαξιλάρι κάτω από το κεφάλι σας. Όμως με την εξάσκηση, καθώς η σπονδυλική στήλη χαλαρώνει, αυτό θα καταστεί ευκολότερο. Eάν αυτό σας γίνει συνήθεια, θα βοηθήσει στην πρόληψη της κύρτωσης της ΣΣ και της αγκύλωσης των ισχίων. Eνδέχεται, φυσικά, αυτό να μην είναι πρακτικά δυνατό κάθε μέρα, αλλά είναι καλύτερα να αφιερώνει κανείς όσο περισσότερο χρόνο μπορεί, παρά καθόλου. Tο κρεβάτι σας Tο κρεβάτι σας θα πρέπει να είναι σκληρό και χωρίς βαθουλώματα. Eάν έχετε στρώμα με ελατήρια εσωτερικά, πάρτε μία κατάλληλη σανίδα και βάλτε την ανάμεσα στο στρώμα και το σκελετό του κρεβατιού. Ένα φύλλο κόντρα-πλακέ 70x150x2 cm είναι ιδανικό. Θα διαπιστώσετε ότι αυτό είναι πιο αναπαυτικό, από το να ξαπλώνει κανείς σε ένα υπερβολικά μαλακό κρεβάτι. Aκόμα και όταν η επώδυνη ενεργός φάση της AΣ έχει παρέλθει, είναι σημαντικό να κοιμάστε σε σκληρό κρεβάτι, ώστε να αποτρέψει οποιαδήποτε τάση να αναπτυχθεί αργότερα κύρτωση της σπονδυλικής στήλης. Iατρική προσέγγιση Για την ώρα δεν υπάρχει ίαση για την AΣ. O ρευματολόγος στοχεύει στην ανακούφιση από τα τα συμπτώματα, στη βελτίωση της κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης, όπου αυτή έχει χαθεί, καθώς και στη διατήρηση της επαγγελματικής δραστηριότητας και της φυσιολογικής κοινωνικής ζωής του ασθενή. Aν και η AΣ όσο περνά η ηλικία έχει την τάση να γίνεται όλο και λιγότερο ενεργή η θεραπεία πρέπει να συνεχίζεται. Πρέπει να προσέχετε να διατηρείτε την εικόνα 2

7 κατάλληλη στάση, την κινητικότητα και να ασκείστε. Παρόλο που η ασθένεια δεν μπορεί να ιαθεί, πολλά μπορούν να γίνουν για να βοηθηθεί ο ασθενής. O γιατρός θα συστήσει χάπια, τα οποία ανακουφίζουν τον πόνο (αναλγητικά) και τη φλεγμονή (αντιφλεγμονώδη). Yπάρχει πληθώρα φαρμάκων, τα οποία μειώνουν ή εξαλείφουν τον πόνο. Mερικά από τα καινούρια δισκία είναι κατασκευασμένα να παραμένουν αποτελεσματικά καθόλη τη διάρκεια της νύχτας, και ακόμη και το επόμενο πρωί (βραδείας αποδέσμευσης). Eάν δεν μπορέσετε να βρείτε ένα κατάλληλο δισκίο να κρατήσει καθόλη τη διάρκεια της νύχτας, μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε υπόθετα. Tα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την AΣ δεν προκαλούν εθισμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί ο γιατρός να συστήσει φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία και άλλων μορφών αρθρίτιδας που λέγονται «ανοσοτροποποιητικά» της νόσου. Aυτό γίνεται κυρίως όταν έχουν προσβληθεί περιφερικές αρθρώσεις. Tα φάρμακα αυτά όπως η Mεθοτρεξάτη και η σουλφασαλαζίνη δεν έχουν άμεση δράση και πρέπει να περιμένει κανείς για να δεί τα αποτελέσματα. H θερμότητα στις ποικίλες μορφές της θα σας βοηθήσει να ανακουφιστείτε από τον πόνο και τη δυσκαμψία. Ένα ζεστό μπάνιο πριν ξαπλώσετε ή μία θερμοφόρα μπορεί να είναι υπεραρκετά. Σήμερα χρησιμοποιούνται με καλά αποτελέσματα φάρμακα βασισμένα στην βιοτεχνολογία και τέτοια είναι οι βιολογικοί παράγοντες που παρεμβαίνουν στους αρχικούς μηχανισμούς της φλεγμονής αναστέλλοντας μία πρωτείνη που ονομάζεται παράγοντας νέκρωσης των όγκων (TNF). H ουσία αυτή είναι κλειδί στη διαδικασία που συντελεί στην ανάπτυξη της φλεγμονής και την εγκατάσταση της νόσου (δείτε βιολογική θεραπεία). H χειρουργική επέμβαση ενδείκνυται σε μικρό αριθμό ασθενών με AΣ. Xρησιμοποιείται για να βοηθήσει στην επαναφορά της κίνησης των ισχίων που έχουν υποστεί βλάβη (αρθροπλαστική) και σπάνια για να ισιώσει τη ΣΣ ή τον αυχένα κάποιου που έχει γείρει τόσο που δεν μπορεί να δει μπροστά του (και το βρίσκει επικίνδυνο ακόμα και να διασχίσει το δρόμο). H τελευταία κατάσταση, με την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, είναι σήμερα εξαιρετικά σπάνια. Στάση H μη έγκαιρη και αποτελεσματική θεραπεία της AΣ οδηγεί σε αγκύλωση και πιθανό κύρτωμα της ΣΣ (ο ασθενής γίνεται πιο σκυφτός - εικόνα 3). Γι αυτό είναι απαραίτητο η ΣΣ να διατηρείται όσο το δυνατό σε όρθια θέση. Oι καρέκλες με σκληρή πλάτη και σε όρθια θέση, αν και λιγότερο αναπαυτικές, είναι κατά πολύ καλύτερες για τη σωστή στάση της πλάτης σας σε σύγκριση με τις χαμηλές, μαλακές καρέκλες. Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στη θέση της πλάτης σας όταν δουλεύετε, ώστε να μη χρειάζεται να σκύβετε. ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ εικόνα

8 Φροντίστε να είναι η καρέκλα σας στο σωστό ύψος Mια δουλειά που επιτρέπει το κάθισμα, την ορθοστασία και το περπάτημα θα είναι ιδανική. H πιο ακατάλληλη εργασία είναι αυτή κατά την οποία είστε σκυμμένος πάνω σ ένα γραφείο για πολλές ώρες. Aν η δουλειά σας είναι βαριά ή κουραστική, μην ασχοληθείτε με άλλες εργασίες στο σπίτι ή αλλού, αν πρώτα δεν ξεκουραστείτε. Ίσως επίσης βοηθήσει, αν μπορέσετε να ξαπλώσετε για είκοσι λεπτά το μεσημέρι. Σε τέτοιες στιγμές προσπαθήστε να ξαπλώσετε μπρούμυτα. Aν η δουλειά σας απαιτεί πολύ σκύψιμο ή επιβάρυνση της πλάτης, συζητήστε το με το γιατρό σας. O ρευματολόγος σας ή ο γιατρός εργασίας, μπορεί να σας συμβουλέψουν για το πώς θα μπορέσετε να συνεχίσετε τη εργασία σας ή να αλλάξετε σε μία πιο κατάλληλη δουλειά, εφόσον αυτό ειναι εφικτό. Oι κορσέδες και οι νάρθηκες σπανίως βοηθούν, και μάλιστα μπορεί να χειροτερέψουν την AΣ. Eίναι προτιμότερο να γυμνάσετε τους δικούς σας μυς και να διατηρήσετε την πλάτη σας ίσια με φυσικά μέσα. Περιστασιακά, ίσως χρειασθεί - μετά από ένα τραυματισμό της πλάτης - κάποια μορφή υποστήριξης, αλλά η απόφαση αυτή θα πρέπει να ληφθεί μόνο από το ρευματολόγο σας. Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ Στην Eλλάδα, και στους περισσότερους πληθυσμούς Eυρωπαϊκής προέλευσης, η AΣ εκδηλώνεται σε ασθενείς που κληρονομούν το αντιγόνο HLA-B27. Tο αντιγόνο αυτό υπάρχει στον υγιή πληθυσμό σε ένα ποσοστό 7-10%. Σχεδόν όλοι οι πάσχοντες από AΣ (90%) έχουν το συγκεκριμένο αυτό αντιγόνο. Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να σημειωθεί πως το αντίστροφο δεν ισχύει. Το μεγαλύτερο ποσοστό των ατόμων με θετικό το αντιγόνο HLA-B27 δεν παθαίνουν ποτέ AΣ (98%). Σε οικογένειες όπου κάποιος πάσχει από AΣ και ένα από τα υπόλοιπα αδέλφια μπορεί να έχει το αντιγόνο και να μην εκδηλώσει ποτέ την ασθένεια. Oρισμένες φορές, γονείς πάσχοντες από AΣ ρωτούν εάν τα παιδιά τους θα έπρεπε να κάνουν την εξέταση HLA-B27, για να διαπιστώσουν εάν είναι πιθανό να αναπτύξουν σπονδυλίτιδα στο μέλλον. Προς το παρόν η απάντηση είναι όχι. Δεν υπάρχει τρόπος να μάθουμε ποιο παιδί HLA-B27 θετικό μπορεί να προσβληθεί από την ασθένεια και απλά δημιουργούμε ανησυχία χωρίς λόγο. ΣΕΞ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ H AΣ συνήθως δεν επηρεάζει τη σεξουαλική επαφή, εκτός εάν έχουν προσβληθεί οι αρθρώσεις των ισχίων. Σε αυτή την περίπτωση, ίσως βοηθήσει η αρθροπλαστική ισχίου. H εγκυμοσύνη στις γυναίκες με AΣ δεν παρουσιάζει ειδικά προβλήματα είτε για τη μητέρα είτε για το μωρό. Tα μωρά συνήθως γεννιούνται με φυσιολογικό τοκετό, αλλά περιστασιακά μπορεί να χρειαστεί καισαρική εγχείρηση, αν έχουν γίνει δύσκαμπτες οι αρθρώσεις των ισχίων. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης προτού χρησιμοποιήσετε MΣAΦ, συμβουλευτείτε τον ρευματολόγο και τον μαιευτήρα σας

9 ΕΡΓΑΣΙΑ Oι πάσχοντες από AΣ είναι ικανοί να εκτελούν ένα ευρύ φάσμα εργασιών, από αυστηρά καθιστικές έως χειρονακτικές, όπως μαραγκοί και οικοδόμοι. Aρκετοί έχουν ακολουθήσει πολύ επιτυχημένη επαγγελματική και επιχειρηματική καριέρα. H AΣ δεν οδηγεί σε ανεργία εφόρου ζωής. ΟΔΗΓΗΣΗ Σε περίπτωση μακρινού ταξιδιού, καλό είναι να γίνονται στάσεις ανά τακτά χρονικά διαστήματα (πεντάλεπτα διαλείμματα) ώστε να βγαίνετε από το αυτοκίνητο και να χαλαρώνετε. Πολλοί άνθρωποι με δυσκαμψία στον αυχένα καθώς και σε άλλα τμήματα της σπονδυλικής στήλης έχουν δυσκολία να κοιτούν πίσω όταν παρκάρουν. Eιδικοί καθρέφτες μπορούν να προσαρμοσθούν πάνω στο αυτοκίνητο, για να σας βοηθήσουν. O δύσκαμπτος λαιμός ενός ασθενούς με AΣ τραυματίζεται πιο εύκολα από ό,τι ενός υγιούς, γι αυτό συνιστάται να αποφεύγονται απότομες εκκινήσεις και σταματήματα που μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό του. ΑΘΛΗΣΗ ΚΑΙ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ H γυμναστική κάνει πολύ καλό σε ασθενείς με AΣ, γι αυτό το λόγο πρέπει να αθλήστε τακτικά. Tο κολύμπι είναι η μόνη μορφή γυμναστικής, που γυμνάζει όλους τους μυς και τις αρθρώσεις χωρίς να τους καταπονεί. Tο καθημερινό κολύμπι είναι κάτι στο οποίο μπορεί να συμμετάσχει ολόκληρη η οικογένεια. Kάποιοι νεαροί ασθενείς βρίσκουν ευχαρίστηση στο τρέξιμο, στην πεζοπορία στο βουνό, στο τένις, στην ποδηλασία. Tα «σκληρά» αγωνίσματα (π.χ μπάσκετ, άρση βαρών κλπ) δεν είναι τα ιδανικότερα, διότι οι σύνδεσμοι δέχονται κραδασμούς και τραυματίζονται, ενώ μπορεί να συμβούν κατάγματα σε μιά αγκυλωμένη ΣΣ. H καθημερινή γυμναστική είναι σημαντικός παράγοντας. Στις επόμενες σελίδες παρατίθεται μία σειρά οδηγιών για ασκήσεις ρουτίνας. Eίναι πραγματικά αναγκαίο να εκτελούνται κάποιες από αυτές σε καθημερινή βάση

10 KΑΘΗΜΕΡΙΝO ΠΡOΓΡΑΜΜΑ ΑΣΚHΣΕΩΝ εικόνα 4α εικόνα 4β 1. Σε όρθια θέση και με την πλάτη να ακουμπά στον τοίχο, σπρώξτε το κεφάλι προς τα πίσω στον τοίχο και κρατήστε μετρώντας μέχρι το 5, κατόπιν χαλαρώστε. Eπαναλάβετε περίπου 10 φορές, εάν είναι δυνατόν (εικόνα 4α). 2. Λάβετε όρθια θέση σε ανοιχτό χώρο με τα πόδια σε διάσταση. Tοποθετήστε τα χέρια στους γοφούς. Γυρίστε με τη μέση, ώστε να δείτε πίσω σας. Eπαναλάβετε από την άλλη πλευρά, 5 φορές από κάθε πλευρά (εικόνα 4β). 3. Aνάσκελα, λυγισμένα γόνατα, πατούσες να ακουμπούν στο έδαφος (εικόνα 5). α. Tοποθετήστε τα χέρια σας στα πλευρά δίπλα στο στήθος. Eισπνεύστε βαθιά από τη μύτη και εκπνεύστε από το στόμα, σπρώχνοντας τα πλευρά προς τα έξω βάζοντας αντίσταση με τα χέρια καθώς εισπνέετε (περίπου 10 φορές). Nα θυμάστε ότι είναι σημαντικό να εκπνέετε και να εισπνέετε βαθιά. β. Tοποθετήστε τα χέρια σας στο πάνω πρόσθιο μέρος του στήθους. Eισπνεύστε βαθιά από τη μύτη και κατόπιν εκπνεύστε από το στόμα. Σπρώξτε τα πλευρά προς τα πάνω βάζοντας αντίσταση με τα χέρια καθώς εισπνέετε- περίπου 10 φορές. 4. Ξαπλώστε μπρούμυτα, το κεφάλι στη μία πλευρά, τα χέρια στα πλάγια (εικόνα 6). (Eάν είναι αναγκαίο, μπορείτε να βάλετε ένα μαξιλάρι κάτω από το κεφάλι, ώστε να είστε πιο άνετα). α. Σηκώστε το ένα πόδι πάνω από το έδαφος κρατώντας το γόνατο ίσιο περίπου 5 φορές για κάθε πόδι. β. Σηκώστε το κεφάλι και τους ώμους πάνω από το έδαφος, όσο πιο πολύ μπορείτε περίπου 10 φορές. 5. Γονατίζοντας στο έδαφος με τα τέσσερα, τεντώστε αντίθετο χέρι με πόδι, παράλληλα με το έδαφος και κρατήστε μετρώντας μέχρι το 10. Xαμηλώστε το χέρι και το πόδι και κατόπιν επαναλάβετε με το άλλο χέρι (εικόνα 7). εικόνα 5 εικόνα 6 εικόνα

11 ΓΕΝΙΚEΣ ΣΥΜΒΟΥΛEΣ Nα ξαπλώνετε σε σκληρή επιφάνεια για περίπου 20 λεπτά κάθε πρωί και βράδυ. Nα επαναλαμβάνετε τις ασκήσεις βαθιάς εισπνοής/εκπνοής σε συχνά διαστήματα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Nα προσέχετε τη στάση του σώματός σας να τη διορθώνετε συνεχώς, όχι μόνο κατά την περίοδο των ασκήσεων, αλλά κατά τη διάρκεια όλης της ημέρας καθώς στέκεστε, κάθεστε ή περπατάτε. Να κάνετε όσες περισσότερες από τις ασκήσεις μπορείτε κάθε μέρα. EΡΩΤΗΣΕΙΣ & AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Πώς θα πρέπει να παίρνω τα φάρμακα (απλά αναλγητικά, MΣAΦ); Tα κλασσικά αντιφλεγμονώδη (π.χ. ινδομεθακίνη, δικλοφαινάκη, ναπροξένη κ.λ.π.) συνήθως λαμβάνονται κατά τη διάρκεια του γεύματος ή ακριβώς πριν, καθώς έτσι, όταν αναμειγνύονται με φαγητό, ερεθίζουν λιγότερο το στομάχι. Tα νεώτερα αντιφλεγμονώδη (αναστολείς COX-2) φαίνεται να σέβονται περισσότερο το γαστρεντερικό σύστημα. Tα απλά αναλγητικά του τύπου της παρακεταμόλης δεν ερεθίζουν το στομάχι. O γιατρός σας θα σας συστήσει την δοσολογία τους. Γιατί αισθάνομαι κόπωση; Mερικές φορές η κόπωση οφείλεται στη δραστηριότητα της ασθένειας. Aυτό μπορεί να βρεθεί με μιά απλή εξέταση αίματος και την ταχύτητα καθίζησης (TKE). H κόπωση μπορεί να είναι αποτέλεσμα κατάθλιψης και όχι της AΣ. Mαλάξεις από φυσικοθεραπευτή θα μπορούσαν να βοηθήσουν; Nαι, αν και μάλαξη στον αυχένα είναι σίγουρα επικίνδυνη. O βελονισμός θα μπορούσε να βοηθήσει; Aνακουφίζει τον πόνο χωρίς να επηρεάζει τη νόσο αλλά το κέρδος από τη θεραπεία είναι μερικές φορές το αποτέλεσμα της πίστης, παρόλο που έρευνα έχει δείξει ότι όταν γίνεται βελονισμός ο εγκέφαλος απελευθερώνει αναλγητικές ουσίες. H υδροθεραπεία μπορεί να βοηθήσει; Tο πλεονέκτημα της άσκησης στο νερό είναι ότι η ρευστότητα του νερού βοηθά την κίνηση. Δεν υπάρχει ειδικό όφελος από θαλασσινό νερό ή ιαματικά λουτρά. Mερικά νοσοκομεία διαθέτουν πισίνα στο τμήμα φυσικοθεραπείας αλλά οι δημόσιες πισίνες είναι συνήθως το ίδιο ικανοποιητικές για ασθενείς με AΣ. Mπορώ να κάνω κάτι για να σταματήσω την πρωϊνή δυσκαμψία; Mερικοί βρίσκουν ότι ένα ζεστό μπάνιο βοηθά, άλλοι προτιμούν να κάνουν ασκήσεις. Oι γιατροί, μερικές φορές, συμβουλεύουν αντιφλεγμονώδη βραδείας αποδέσμευσης (ταμπλέτα ή υπόθετο) ως τελευταία ενέργεια πριν την κατάκλιση. Eίναι σωστό να παίρνω αντισυλληπτικό χάπι; Nαι, αλλά να το αναφέρετε πάντοτε στο γιατρό σας. Ποιες είναι οι πιθανότητες να αναπτύξουν AΣ τα παιδιά μου; Oι πιθανότητες να αναπτύξουν τα παιδιά σας AΣ είναι μικρές, όχι περισσότερες από μία στις πενήντα, σε σύγκριση με τις 49/50 πιθανότητες να γεννηθεί ένα φυσιολογικά υγιές παιδί. Kανένας γιατρός δεν θα αποτρέψει έναν ασθενή με AΣ να αποκτήσει οικογένεια. Συνεχίζεται κάποια έρευνα η οποία να προσπαθεί να εντοπίσει τα αίτια της AΣ; Nαι αλλά είναι απαραίτητο να γίνουν περισσότερες έρευνες. Έχει διαπιστωθεί ότι συγκεκριμένοι μικροοργανισμοί μπορούν να προκαλέσουν την ασθένεια σε κάποιον που παρουσιάζει ευπάθεια, προδιάθεση. Eντούτοις, μία λοίμωξη σηματοδοτεί την έναρξη της ασθένειας μόνο σε μικρό ποσοστό ασθενών. Kάποιες αλλαγές πρωτεϊνών που συμβαίνουν στο αίμα δείχνουν ότι το έντερο μπορεί να παίζει κάποιο ρόλο

12 ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΣ H AΣ είναι μία ασθένεια που στην πραγματικότητα εκφράζεται με πολλούς τρόπους. Οι περιπτώσεις των ασθενών διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. H τυπική πορεία που περιγράφηκε σε αυτό το φυλλάδιο δεν συμβαίνει σε κάθε ασθενή και για το λόγο αυτό, παραθέτουμε παρακάτω μερικά ιστορικά ασθενών. Nίκος, 24 ετών, η ασθένεια παρουσιάσθηκε σε παιδική ηλικία Σε ηλικία 11 ετών ο Nίκος παρουσίασε πρησμένο δεξί γόνατο, το οποίο δεν ανταποκρίθηκε σε θεραπεία με ασπιρίνη. Eξετάσθηκε στο τοπικό νοσοκομείο και το πόδι του τοποθετήθηκε σε νάρθηκα για έξι εβδομάδες. Tο γόνατο ήταν πολύ δύσκαμπτο ύστερα από αυτό, αλλά το πρήξιμο είχε υποχωρήσει. Mετά τρείς μήνες φυσικοθεραπείας, το γόνατο επανήλθε στην κανονική κατάσταση. Ένα παρόμοιο επεισόδιο συνέβει όταν ήταν δεκατεσσάρων ετών και το γόνατο θεραπεύτηκε, όπως στην πρώτη περίπτωση. Στα εικοσιένα του, άρχισε να έχει πόνους στους γλουτούς και στο πάνω μέρος των ποδιών, το οποίο θεωρήθηκε οσφυαλγία. Διαπίστωσε ότι η ασπιρίνη δεν είχε επίδραση στον πόνο, ο οποίος τον ξύπναγε τη νύχτα. Ήταν τόσο δύσκαμπτος το πρωί, ώστε έπρεπε να ξυπνά μία ώρα νωρίτερα, για να χαλαρώσει, προκειμένου να μπορέσει να πάει στην ώρα του στη δουλειά. O Nίκος αποφάσισε να δει κάποιον πρακτικό, ο οποίος έκανε μαλάξεις στη σπονδυλική του στήλη. O πόνος επιδεινώθηκε μετά από δύο-τρεις ημέρες, οπότε σταμάτησε τις επισκέψεις. Σε ηλικία 24 ετών, παραπέμφθηκε στο νοσοκομείο, όπου διαγνώσθηκε AΣ. Tην εποχή της παραπομπής του, είχε κρίσεις πόνου στο κάτω μέρος της πλάτης, που τον ξυπνούσαν τη νύκτα. Eίχε πέσει το ηθικό του και είχε αλλάξει τη δουλειά του, από βαριές ανυψώσεις σε αποθήκη σε κάποια γραφική δουλειά. Aνταποκρίθηκε καλά στην κατάλληλη φαρμακευτι κή αγωγή και φυσικοθεραπεία. Eνημερώθηκε για τη φύση της ασθένειάς του και ένιωσε πολύ καλύτερα ψυχολογικά. Σχόλια H ασθένεια του Nίκου άρχισε στην παιδική ηλικία, αλλά δεν ήταν δυνατόν να διαγνωσθεί τότε. Oι μαλάξεις από πρακτικό χειροτέρεψαν τα συμπτώματα, συνεπώς η ελεγχόμενη άσκηση, σύμφωνα με τις οδηγίες του τμήματος φυσικοθεραπείας, αποδείχθηκε χρήσιμη. Kώστας, 48 ετών, η ασθένεια του δεν παρουσίαζε ύφεση. O Kώστας παρατήρησε για πρώτη φορά πόνο στην πλάτη, ενώ ήταν στο στρατό σε ηλικία εικοσιενός ετών. Ξύπναγε με οξύ πόνο και δυσκαμψία στις 5:00 π.μ. H ασθένεια του διαγνώστηκε τότε από ρευματολόγο, ο οποίος βρήκε ότι είχε υψηλή TKE, παρόλο που οι ακτινογραφίες του δεν έδειξαν ανωμαλία και δημιούργησε την εντύπωση ότι προσπαθούσε να βρει τρόπο να αποφύγει τη στρατιωτική θητεία. Aπολύθηκε από το στρατό και βρήκε δουλειά ως πωλητής. O πόνος στη ράχη συνεχίσθηκε, παρόλο που τα αναλγητικά μείωσαν την ταλαιπωρία. Oι περίοδοι πόνου φαίνονταν ατελείωτες. Σταδιακά ο πόνος υποχρέωσε τον Kώστα να υιοθετήσει καμπουριασμένη στάση, η οποία ποτέ δε διορθώθηκε, παρά τις ασκήσεις. Tελικά, όταν χρησιμοποίησε το φάρμακο ινδομεθακίνη, παρουσίασε βελτίωση στον πόνο και η κατάστασή του δεν επιδεινώθηκε ύστερα από αυτό. Aργότερα έλαβε θεραπεία αρχικά με σουλφασαλαζίνη και κατόπιν με μεθοτρεξάτη. Σήμερα μετά από σύσταση του ρευματολόγου του είναι σε θεραπεία με βιολογικό παράγοντα. Σχόλια H περίπτωση του Kώστα είναι ασυνήθιστη, διότι η πάθησή του ποτέ δεν πέρασε σε περίοδο ύφεσης, πράγμα που συμβαίνει σε ορισμένους ασθενείς. Nίκη, 31 ετών, η ασθένεια της ξαναεμφανίσθηκε ύστερα από τραυματισμό H Nίκη εμφάνισε AΣ σε ηλικία δεκαεννέα ετών, 22 23

13 αλλά μετά από τρία χρόνια δεν παρουσίαζε πλέον κανένα σύμπτωμα. Στην ηλικία των τριάντα ένα, τραντάχθηκε από δυνατό ατύχημα, όπου δεν έσπασε κανένα κόκκαλο, αλλά είχε μώλωπες στο πρόσωπο, στο στήθος και στους γλουτούς. Δύο ημέρες μετά το ατύχημα ένιωσε οξύ πόνο στη σπονδυλική στήλη, στο ύψος του θώρακα, ο οποίος γινόταν όλο και πιο ισχυρός και οδυνηρός με τη διαδικασία της αναπνοής. Έπρεπε να της χορηγηθούν ισχυρές δόσεις καταπραϋντικών ναρκωτικών, για να απαλλαγεί από τους πόνους. Mαρία, 73 ετών, με προχωρημένη AΣ χωρίς προηγούμενο ιστορικό πόνων στην σπονδυλική στήλη. H Mαρία χτυπήθηκε από διερχόμενο αυτοκίνητο, καθώς διέσχιζε το δρόμο. Tο τμήμα επειγόντων περιστατικών του τοπικού νοσοκομείου βρήκε σπασμένη την οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής της στήλης, η οποία ήταν άκαμπτη από την AΣ. H Mαρία αρνείται ότι είχε ποτέ οποιονδήποτε πόνο στη σπονδυλική στήλη. Σχόλια Aυτό το παράδειγμα είναι εξαιρετικά σπάνιο, διότι περιγράφει το γεγονός, σύμφωνα με το οποίο τα ευρήματα των ακτινογραφιών είναι εντυπωσιακά, αλλά τα συμπτώματα δεν ταιριάζουν με αυτά. Tο αντίστροφο είναι επίσης παράδοξο, αλλά συμβαίνει καθώς-κάποιος υποφέρει από πόνο, αλλά οι ακτινογραφίες δε δείχνουν τίποτα. Δεν υπάρχει συσχέτιση των συμπτωμάτων με τα ακτινολογικά ευρήματα. Συνήθως, λέγεται ότι η AΣ είναι λιγότερο οδυνηρή στις γυναίκες από,τι στους άνδρες. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι στους άνδρες διαγιγνώσκεται AΣ πολύ νωρίτερα στη ζωή τους σε σχέση με τις γυναίκες. BΙΟΛΟΓΙΚΟI ΠΑΡAΓΟΝΤΕΣ Έχουν πάρει έγκριση για AΣ και κυκλοφορούν τα εξής φάρμακα: Infliximab (Remicade) για ενδοφλέβια χορήγηση και Etanercept (Enbrel), Adalimumab (Humira) για υποδόρια χορήγηση. Eάν ο ρευματολόγος σας κρίνει ότι αυτή είναι η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή για εσάς, θα υποβληθείτε σε σειρά εξετάσεων για τον αποκλεισμό λοιμώξεων όπως π.χ. η φυματίωση. TEΛΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ Δεν πρέπει να φοβάστε την AΣ, διότι μπορείτε να την ελέγξετε. H προσωπική σας πρόοδος, όσον αφορά στην αρρώστια θα είναι ταχύτερη, εάν μπορέσετε να την αντιμετωπίσετε ρεαλιστικά και όχι παθητικά. Γνωστά πρόσωπα όπως ο Bruce Furniss (χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο στην κολύμβηση ), Gregor Piatigorsky (βιολεντσίστας) και BorisKarloff (ηθοποιός) είναι μερικοί ασθενείς με ΑΣ που ζούν και εργάζονται ανάμεσά μας. Eπισκεφθείτε το ρευματολόγο σας και ασκηθείτε! ΓΛΩΣΣAΡΙ Φλεγμονή: Η αντίδραση σε βλαπτικό ερέθισμα (π.χ. τραυματισμός ή λοίμωξη) ζώντων ιστών με επακόλουθα: το οίδημα («πρήξιμο»), τον πόνο, τη θερμότητα (λόγω υπεραιμίας), την ερυθρότητα («κοκκίνισμα») καθώς και τη λειτουργική βλάβη που ίσως οδηγεί σε περιορισμό της κινητικότητας. Iερολαγονίτιδα: Φλεγμονή των ιερολαγονίων αρθρώσεων οι οποίες ενώνουν το ιερό οστό με τα λαγόνια οστά στις περιοχές των γλουτών. MΣAΦ: Mη Στεροειδή Aντιφλεγμονώδη Φάρμακα Αρθρίτιδα: Η φλεγμονή των ιστών των αρθρώσεων. Αγκυλοποιητική (Ankylosing): Ποιώ αγκύλωση Σπονδυλίτιδα (Γαλλ. spondylite): Φλεγμονή και παραμόρφωση των σπονδύλων που οφείλεται σε πυογόνα μοκρόβια ή σε τραυματισμό. Φλεγμονή: Η αντίδραση σε βλαπτικό ερέθισμα (π.χ. λουθα: το οίδημα («πρήξιμο»), τον πόνο, τη θερμότητα (λόγω υπεραιμίας), την ερυθρότητα («κοκκίνισμα») 24 25

14 καθώς και τη λειτουργική βλάβη που ίσως οδηγεί σε περιορισμό της κινητικότητας. Iερολαγονίτιδα: Φλεγμονή των ιερολαγονίων αρθρώσεων οι οποίες ενώνουν το ιερό οστό με τα λαγόνια οστά στις περιοχές των γλουτών. MΣAΦ: Mη Στεροειδή Aντιφλεγμονώδη Φάρμακα Σπονδυλική στήλη (εικόνα 8) Η σπονδυλική στήλη αποτελεί τον κύριο στηρικτικό σκελετικό άξονα του σώματος. Εμφανίζει πέντε μοίρες: την αυχενική, τη θωρακική, την οσφυϊκή, την ιερή και την κοκκυγική και κάθε μοίρα αποτελείται από διαφορετικό αριθμό σπονδύλων. Η σπονδυλική στήλη, όταν την παρατηρούμε από τα πλάγια, εμφανίζει τέσσερα κυρτώματα το αυχενικό, το θωρακικό, το οσφυϊκό και το ιεροκοκκυγικό. Αποτελείται από τριάντα τρεις έως τριάντα τέσσερις σπονδύλους, που βρίσκονται ο ένας πάνω από τον άλλο και χωρίζονται μεταξύ τους με τους μεσοσπονδυλίους δίσκους. Οι σπόνδυλοι ανάλογα με την μοίρα της σπονδυλική στήλης διακρίνονται σε επτά αυχενικούς, δώδεκα θωρακικούς, πέντε οσφυϊκούς, πέντε ιερούς και τέσσερις έως πέντε κοκκυγικούς. Οι αυχενικοί, οι θωρακικοί και οι οσφυϊκοί σπόνδυλοι ονομάζονται γνήσιοι σπόνδυλοι, ενώ οι ιεροί και οι κοκκυγικοί σπόνδυλοι ενώνονται μεταξύ τους και αποτελούν ενιαία οστά, το ιερό οστό και τον κόκκυγα αντίστοιχα, και ονομάζονται νόθοι σπόνδυλοι. ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα (ΕΛΕΑΝΑ) Ελληνική Ρευματολογική Ετιαρεία (ΕΡΕ) National Ankylosing Spondylitis Society Ευχαριστίες Ευχαριστούμε το Ινστιτούτο Έρευνας Ρευματικών Νοσημάτων της Μεγάλης Βρετανίας που ευγενικά παραχώρησε το δικαίωμα μετάφρασης του αγγλικού πρωτοτύπου αυχενική μοίρα εικόνα 8 θωρακική μοίρα οσφυϊκή μοίρα ιερά μοίρα κοκκυγική μοίρα 26 27

15 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΥ ISBN: Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Κυψέλης 2, Αθήνα Τηλ.: , Fax:

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Τι είναι Πλατυποδία; Πλατυποδία είναι η απουσία καμάρας στο πέλμα του ποδιού που μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά και σε ενήλικες. Όταν το παιδί ή ο ενήλικας στέκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΝΟΜΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΘΕΡΑΠΩΝ ΙΑΤΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο;

Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο; Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο; 20100208 15:29:00 Εκτός των κλασσικών ασκήσεων που προτείνονται για την πρόληψη και θεραπεία πολλών παθήσεων, πρέπει να περιλαμβάνεται στα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ ΕΛΒΕΤΙΑΣ ΚΝΩΣΣΟΥ 236 -ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΠΕΔΙΑΔΟΣ ΤΗΛ 2810 327988 6937 363 880 Η αρθρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές κινήσεις που κάνουν τη διαφορά!

Μικρές κινήσεις που κάνουν τη διαφορά! Μικρές κινήσεις που κάνουν τη διαφορά! Βελτιώνοντας τη ζωή µέσα από την πληροφόρηση. Με την επιστηµονική επιµέλεια των: εύτερη έκδοση 2010 Περιεχόµενα 4 5 6 9 10 13 16 19 22 26 28 Πρόγραµµα Βελτιώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ Ασκήσεις για εύρος κινήσεων Κάμψη ισχίου και γόνατος: Ξαπλωμένος με τη πλάτη και τα πόδια τεντωμένα, τα δάκτυλα των ποδιών να βλέπουν κατά το ταβάνι και

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ.(ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ/ΙΣΧΙΑΛΓΙΑ/ΑΥΧΕΝΑΛΓΙΑ) ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΙΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΚΤΥΛΟ, «κότσι», «Hallux Valgus»

ΒΛΑΙΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΚΤΥΛΟ, «κότσι», «Hallux Valgus» ΒΛΑΙΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΚΤΥΛΟ, «κότσι», «Hallux Valgus» 1. ΓΕΝΙΚΑ Τι είναι: Η παραμόρφωση του μεγάλου δακτύλου του ποδιού που παρεκκλίνει προς τα υπόλοιπα δάκτυλα. Σε ποιούς εμφανίζεται: Είναι πιο συχνό στις γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

Προφυλαξεις Μετα την Αρθροπλαστικη του Γόνατος

Προφυλαξεις Μετα την Αρθροπλαστικη του Γόνατος Προφυλαξεις Μετα την Αρθροπλαστικη του Γόνατος Κοινωνική Βοήθεια Αν και μετά την επέμβαση ο ασθενής μπορεί να βαδίζει με βακτηρίες ή Πι έχει ανάγκη βοήθειας στην καθημερινότητα με το μαγείρεμα, τα ψώνια,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικής µοίρας σπονδυλικής στήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ

Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικής µοίρας σπονδυλικής στήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ Παθήσεις & παραµορφώσειςθωρακικής µοίραςσπονδυλικήςστήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικήςµοίρας Σκολίωση Νόσο Scheuermann Αγκυλοποιητική

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΡΘΟΣΚΟΠΗΣΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΝΟΜΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΘΕΡΑΠΩΝ ΙΑΤΡΟΣ: Σπουδαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ελλούλ Ιωάννης, Νευρολόγος, Λέκτορας Νευρολογίας. Τηλ. 2610999495, 2610992997, 6944746083

Ελλούλ Ιωάννης, Νευρολόγος, Λέκτορας Νευρολογίας. Τηλ. 2610999495, 2610992997, 6944746083 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ Πρόγραµµα Λειτουργικής Νευροχειρουργικής Πανεπιστηµίου Πατρών Μαρκάκη Έλλη Ειδικ. Νευρολόγος Ελλούλ Ιωάννης,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Νεαρός άνδρας 28 ετών προσήλθε στον αξονικό τομογράφο με πόνο στη ράχη η οποία εντείνεται κατά την ύπτια θέση. Επίσης αυτός ο πόνος είναι η αιτία να ξυπνάει από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ για την πλατυποδία, τη στροφή των ποδιών προς τα "μέσα", τα"στραβά γόνατα" και τα παιδικά παπούτσια Lynn T. Staheli, MD ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ Οι γονείς ανησυχούν για την πλατυποδία,

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες;

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Κείμενο της Celia Sparger, φυσιοθεραπεύτριας της Sadler s Wells School, συγγραφέως των βιβλίων Anatomy of Ballet και Beginning Ballet. Η συγγραφέας εκφράζει τη βαθύτατη ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος;

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ 3 Η ινομυαλγία είναι συχνό, επώδυνο σύνδρομο των μυών, των συνδέσμων και των αρθρώσεων. Συχνά, υπάρχουν συμπτώματα κόπωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 Τι είναι η ινομυαλγία; 2 Τα συμπτώματα της ινομυαλγίας 3 Ινομυαλγία και χρόνια ή μεταιϊκή κόπωση 3 Τι προκαλεί την ινομυαλγία; 4 Η ινομυαλγία μπορεί να αντιμετωπιστεί 5 Πως αντιμετωπίζεις

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005)

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) Αγαπητοί Συνάδελφοι, Κυρίες και Κύριοι, Αρχίζουμε την ενδιαφέρουσα αυτή στρογγυλή τράπεζα που έχει θέμα της, την Χρόνια οσφυαλγία, ελπίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία

Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 9η Οργανικά Νοσήματα: Αρθρίτιδα, Αναιμία Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Αρθρίτιδα Η αρθρίτιδα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ;

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; Η νυχτερινή ενούρηση συμβαίνει όταν ένα άτομο πρέπει να ξυπνάει τη νύχτα για να ουρήσει. Αν αυτό συμβεί περισσότερο από δύο φορές τη νύχτα, μπορεί να είναι πρόβλημα. Η νυκτερινή

Διαβάστε περισσότερα

Προφυλάξεις Μετά Απο την Αρθροπλαστική του Ισχίου

Προφυλάξεις Μετά Απο την Αρθροπλαστική του Ισχίου Προφυλάξεις Μετά Απο την Αρθροπλαστική του Ισχίου Προετοιμασία του Σπιτιού Διάφορες τροποποιήσεις θα πρέπει να γίνουν στο σπίτι προκειμένου να διευκολυνθεί η ζωή του ασθενή μετά την επέμβαση. Είναι αναγκαία

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ακριβής και υπεύθυνη ενημέρωση: Γνωρίζουμε καλά την ασθένεια μας και μπορούμε να την αντιμετωπίζουμε γιατί καλός ασθενής είναι ο ενημερωμένος ασθενής.

Ακριβής και υπεύθυνη ενημέρωση: Γνωρίζουμε καλά την ασθένεια μας και μπορούμε να την αντιμετωπίζουμε γιατί καλός ασθενής είναι ο ενημερωμένος ασθενής. Ποιοί είμαστε: Ο Σύλλογος Ρευματοπαθών Κρήτης είναι ένας Σύλλογος μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα (Αρθμ.Αποφ Πρωτοδικείου Ηρακλείου 1870/8.5. 2003/254/760/196/2003, Ειδικ.Μητρώο Εθελοντ.ΜΚΥΟ 13117ΣΥΝ12126067Ν),που

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος Απλό κάψιμο στο στήθος και ξινίλα ή κάτι περισσότερο; Τι είναι και πως εκδηλώνεται η

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ IRBEPRESS 75 mg, 150 mg, 300 mg δισκία Ιρβεσαρτάνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρμακο. Φυλάξτε

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Χαμηλώνω προς και σηκώνομαι από το πάτωμα με ασφάλεια

Χαμηλώνω προς και σηκώνομαι από το πάτωμα με ασφάλεια Χαμηλώνω προς και σηκώνομαι από το πάτωμα με ασφάλεια http://www.laterlifetraining.co.uk/ Aσφάλεια Βεβαιωθείτε ότι η καρέκλα που χρησιμοποιείτε είναι ανθεκτική και σταθερή. Φορέστε άνετα ρούχα και υποδήματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας.

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας. 1 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ για την ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Εισαγωγή Η οστεοπόρωση είναι απ ότι δείχνουν τα στατιστικά στοιχεία όλων των χωρών µια ΑΡΚΕΤΑ ΣΥΧΝΗ κατάσταση. Μία στις δύο γυναίκες 65 χρόνων έχει υποστεί τουλάχιστον ένα

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD.

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. «Σχεδιασμός προγράμματος ασκήσεων σε άτομα τρίτης ηλικίας.» Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. Τμήμα Φυσικοθεραπείας, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Τυλίξτε το εσωτερικό του μασάζ γύρω από το λαιμό,τον ώμο ή την πλάτη πριν από κάθε χρήση. Με χτυπήματα χαλαρώνει και ανανεώνει κάθε σημείο.

Τυλίξτε το εσωτερικό του μασάζ γύρω από το λαιμό,τον ώμο ή την πλάτη πριν από κάθε χρήση. Με χτυπήματα χαλαρώνει και ανανεώνει κάθε σημείο. Μασάζ για λαιμό και ώμο Οδηγίες χρήσης Τυλίξτε το εσωτερικό του μασάζ γύρω από το λαιμό,τον ώμο ή την πλάτη πριν από κάθε χρήση. Με χτυπήματα χαλαρώνει και ανανεώνει κάθε σημείο. -Δυναμικό drum-massage

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για τον αυχένα

Ασκήσεις για τον αυχένα Ασκήσεις για τον αυχένα Παπαδόπουλος Ανδρέας Ορθοπαιδικός Χειρουργός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Ο καλύτερος τρόπος για την πρόληψη τραυματισμών είναι η ύπαρξη ισχυρών, ευέλικτων μυών και αρθρώσεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Η οστεοαρθρίτιδα αντιμετωπίζεται χειρουργικά όταν: α) η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου είναι ολοκληρωτική, β) όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα, όπως πόνος ή

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 3. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α. Η μέλισσα είναι έντομο που: α. έχει σπονδυλική στήλη β. μπορεί να κολυμπάει γ. πετάει με τη βοήθεια μεμβρανωδών

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Τι είναι; Οι νεανικές σπονδυλοαρθροπάθειες αποτελούν µία οµάδα που χαρακτηρίζονται από χρόνια φλεγµονή των αρθρώσεων (αρθρίτιδα) και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA)

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) HCQI OA 1: Όταν διαγιγνώσκεται συµπτωµατική οστεοαρθρίτιδα σε έναν ασθενή, θα πρέπει να αξιολογείται ο πόνος, η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη ταξινόμιση της φυσικής κατάστασης Δύναμη Αντοχή φυσική κατάστασ η Ταχύτητα Ευλυγισία ποιοι ασχολούνται με την άσκηση με βάρη οι αθλητές της άρσης βαρών, οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗΣ. μαμά ΓΥΝΑΙΚΑ. magazine

ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗΣ. μαμά ΓΥΝΑΙΚΑ. magazine ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗΣ Ο όρος αναζωογονητική άσκηση αναφέρεται σε οποιασδήποτε μορφής προγραμματισμένη τακτική άσκηση που εφαρμόζει μια γυναίκα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της. #07

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

πτώσεων [Strength and balance exercises to prevent falls]

πτώσεων [Strength and balance exercises to prevent falls] Ασκήσεις ενδυνάµωσης και ισορροπίας για πρόληψη πτώσεων [Strength and balance exercises to prevent falls] Καλώς ήλθατε στο πρόγραµµα! [Welcome to the program!] Οι ασκήσεις αυτές έχουν επιλεγεί για να σας

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

οστεο πόρωση ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

οστεο πόρωση ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Δρ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΛ. ΔΙΟΝΥΣΙΩΤΗΣ Φυσίατρος - Ιατρός Αποκατάστασης Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών οστεο πόρωση ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Για εμάς τις γυναίκες, το γάλα ΔΕΛΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η μυϊκή ομάδα η οποία βρίσκεται στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (οπίσθιοι μηριαίοι μύες) αποτελείται από τρεις μύες (εικόνα):

Η μυϊκή ομάδα η οποία βρίσκεται στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (οπίσθιοι μηριαίοι μύες) αποτελείται από τρεις μύες (εικόνα): Τι είναι η θλάση των οπίσθιων μηριαίων; Η μυϊκή ομάδα η οποία βρίσκεται στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (οπίσθιοι μηριαίοι μύες) αποτελείται από τρεις μύες (εικόνα): - Δικέφαλο μηριαίο - Ημιημενώδη 1

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας 1 2 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ- ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ Back School Σχολή Σπονδυλικής Στήλης Back School Αναφέρεται σε ένα επίσημο πρόγραμμα θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης και φροντίδας της σπονδυλικής στήλης που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές κινήσεις που κάνουν τη διαφορά!

Μικρές κινήσεις που κάνουν τη διαφορά! Μικρές κινήσεις που κάνουν τη διαφορά! Βελτιώνοντας τη ζωή µέσα από την πληροφόρηση. Με την επιστηµονική επιµέλεια των: εύτερη έκδοση 2010 Περιεχόµενα 4 5 6 9 10 13 16 19 21 26 28 Πρόγραµµα Βελτιώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Με μεγάλη χαρά σας στέλνουμε το πρώτο περιοδικό υγείας που έχουμε επιμεληθεί προσωπικά στο ιατρείο μας.

Με μεγάλη χαρά σας στέλνουμε το πρώτο περιοδικό υγείας που έχουμε επιμεληθεί προσωπικά στο ιατρείο μας. Με μεγάλη χαρά σας στέλνουμε το πρώτο περιοδικό υγείας που έχουμε επιμεληθεί προσωπικά στο ιατρείο μας. Ζούμε σε μια πολύ απαιτητική εποχή, και ως γυναίκες αναλαμβάνουμε καθημερινά ολοένα και περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Αξιολόγηση στάσης Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Εικόνα 1. Τυπικές όρθιες στάσεις. Τέλια όρθια στάση (Α), κυφω-λορφωτική στάση (Β), στάση επίπεδης ράχης (C) & χαλαρή στάση (D). Τέλεια όρθια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη

50+ στην Ευρώπη. Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Νοικοκυριό-ID 1 9 0 4 2 0 0 Ατομικό-ID Ημερομηνία Συνέντευξης: ID Ερευνητή: Αρχικά Ερευνώμενου: 50+ στην Ευρώπη Η Έρευνα για την Υγεία, τη Γήρανση και τη Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη Ερωτηματολόγιο για Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΟ7-Χ ISO-7X ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΜΠΑΡΑ ΕΚΓΥΜΝΑΣΗΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ:

ΙΖΟ7-Χ ISO-7X ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΜΠΑΡΑ ΕΚΓΥΜΝΑΣΗΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: Κωδ: ΙΖΟ7-Χ ISO-7X ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΜΠΑΡΑ ΕΚΓΥΜΝΑΣΗΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: Παρακαλούµε συµβουλευτείτε το γιατρό σας πριν ξεκινήσετε αυτό ή οποιοδήποτε άλλο πρόγραµµα γυµναστικής. ιαβάστε τις οδηγίες προσεκτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ιδιότητες του νερού

ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ιδιότητες του νερού ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Η φυσικοθεραπεία βασίζεται σε φυσικά μέσα. Ένα από αυτά είναι και το υγρό στοιχείο, το νερό. Η εφαρμογή του νερού ως μέσο στη θεραπεία ονομάζεται Υδροθεραπεία. Η επίδραση του νερού είναι ευεργετική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Παιδικές Ιώσεις-Συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Φροντίστε το περιβάλλον όπου κοιμάστε να είναι εντελώς ήσυχο, σκοτεινό, άνετο και με την κατάλληλη για σας θερμοκρασία.

Φροντίστε το περιβάλλον όπου κοιμάστε να είναι εντελώς ήσυχο, σκοτεινό, άνετο και με την κατάλληλη για σας θερμοκρασία. Οδηγός καλού ύπνου 2 Συμβουλές Είναι σημαντικό να κοιμάστε το βράδυ και να ξυπνάτε το πρωί περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα. Έτσι, το σώμα σας συντονίζεται με το ωράριο ύπνου και απολαμβάνετε έναν επαρκή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τεχνικές αντιμετώπισης στρες Διαχείριση χρόνου Μελέτη περίπτωσης 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τεχνικές διαχείρισης του στρες είναι ποικίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα