ΑίΠΤΥΧίΙ. Αθί&ΜΙ 133^-55 BRUNO LAVAGNINI ΜΝΗΜΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑίΠΤΥΧίΙ. Αθί&ΜΙ 133^-55 BRUNO LAVAGNINI ΜΝΗΜΗ"

Transcript

1 ΑίΠΤΥΧίΙ TOMOc τ' ΜΝΗΜΗ BRUNO LAVAGNINI Αθί&ΜΙ 133^-55

2 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΜΕΑΕΤΩΝ Ταχ. Διεύθυνση: Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια Διανομή: Βιβλιοπωλείο Μ. Καρδαμίτσα, Ίνστιτοϋτον τοΰ βιβλίου, 'Ιπποκράτους 8, 'Αθήνα Distribution: Bookshiop M. Kardamitsas, The Institut of the Book, Ippokratous 8, Athens, Greece Εκδοτική Επιμέλεια: 'Αθανάσιος Κομίνης Διορθώσεις: 'Αλέξης Σαββίδης Στυλιανός Λαμπάκης 'Ιωάννης Πολέμης ISBN: Τυπογραφική επιμέλεια: Φοινίκη, Κωλέττη 15, 'Αθήνα

3 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Στο Βυζάντιο δεν κατασκεύαζαν δρόμους. Φαίνεται, ίσως περίεργο, άλλα έτσι είναι, άπο ο,τι τουλάχιστον αφήνουν να διαφανεί οι πηγές, άπο τον πέμπτο αιώνα μ.χ. και έξης. Ή ρωμαϊκή αυτοκρατορία κληροδότησε στο Βυζάντιο ενα αξιόλογο οδικό δίκτυο, άλλα ή ρωμαϊκή αυτοκρατορία ανήκει στην 'Αρχαιότητα, ένώ το Βυζάντιο στο Μεσαίωνα, πού ε πιβάλλει παντού μιά γενική ανασφάλεια. Οι αρχαίοι δρόμοι παρακμάζουν. 'Από τους πιο σημαντικούς δρόμους θεωρείται, φυσικά, ή Εγνατία οδός. 'Από το 479 ήδη, ό ρήτορας Μάλχος ό Φιλαδελφεύς θεωρεί δτι ή περιώνυμη 'Εγνατία είναι 8ΰσο8ος και στενή ό86ς επί την Νέαν Ήπειρον άπάγουσα\ και ή κατάσταση θα χειροτερεύσει ως τα τέλη του έκτου α'ιώνα, παρόλο το οικοδομικό έργο του 'Ιουστινιανού: το 601, ό magister militum per Thracias Κομεντίολος πού βρίσκεται στις Νοβές (Svistov) της Μυσίας έχει ανάγκη άπο ντόπιους οδηγούς για να του δείξουν που βρίσκεται ή περίφημη οδός του Τραϊανού, ώστε να μπορέσει να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη διαμέσου Φιλιππούπολης. Κατά τον ύ- μνητή των κτισμάτων του 'Ιουστινιανού Προκόπιο πάλι 1, ή οδός πού ο δηγεί άπο το προάστειο της Κωνσταντινούπολης Στρογγύλον ως το Ρήγιον... εκ του επί πλείστον ανώμαλος ούσα, ομβρων, αν ούτω τύχοι, επιπεσόντων, τελματώδης τε και 8υσπάριτος τοις ττ}8ε ίοΰσιν έγίνετο... Ό 1. Μάλχος, άπ. 18: FHG IV, 127. Βλ. επίσης P. Soustal - J. Köder, Nikopolis und Kephallenia (TIB 3), Wien 1981, 51. J. Köder, Der Lebensraum der Byzantiner (Byz. Geschichtsschreiber Ergänzungsband 1), Graz - Wien - Köln 1984, Σιμοκάττης, Η', 3, 1, σελ de Boor. Θεοφάνης, σελ. 282, de Boor. Για τους στρατιωτικούς δρόμους τών Βαλκανίων βλ. την κλασσική πραγματεία του C.J. Jirecek, Die Heerstrasse von Belgrad nach Constantinopel und die Balkanpässe, Prag Προκόπιος, Κτισμ. Δ', 8, 5, σελ. 134 Haury-Wirth. Όταν λίγο αργότερα (557), το Ρήγιον θα καταστραφεί άπο σεισμό (Μαλάλας, σελ CSHB, Θεοφάνης, σελ. 231, 20-23), πρέπει και ό δρόμος να υπέστη σημαντικές καταστροφές. Προφανώς το δρόμο αυτό χρησιμοποιεί και ό αυτοκράτορας Μαυρίκιος το 591/2 (Σιμοκάττης, Ε', 16, 9-14, σελ και Θεοφάνης, σελ. 268, 8-14) για να διαπιστώσει δτι τα προάστεια της πρωτεύουσας βρίσκονται σέ ήμιάγρια κατάσταση.

4 38 Τ.Κ. ΛΟΤΓΓΗΣ 'Ιουστινιανός, λίθοίς αυτήν καταστρώσας άμαξιαίοις, εύπετή τε κατεστήσατο κοά άπονον όλως. Το πλάτος του δρόμου είναι τόσο, ώστε να μπορούν να διασταυρώνονται με άνεση δύο άμαξες (ες όσον άμαξας ου στενοχωρείν δύο arc' εναντίας άλλήλαις Ιούσας). Οι λίθοι πού αποτελούν το οδόστρωμα είναι τραχείς σαν τις μυλόπετρες και μεγάλοι, έτσι ώστε ό καθένας τους να καλύπτει πολλή γη, και είναι επεξεργασμένοι ες το ο μαλές καϊ το λεΐον. Αοκοϋσιν 8ε συμπεφυκέναι άλλήλοις. Ό δρόμος αυτός καύχημα κατά τον Προκόπιο καλύπτει μια σχετικά μικρή απόσταση, όπως είναι το διάστημα άπο το Στρογγύλον στο Ρήγιον, πολύ κοντά μάλιστα στην πρωτεύουσα, και ή όδοποιητική δραστηριότητα της διοίκησης του 'Ιουστινιανού κάθε άλλο παρά καλύπτει δλες τις επαρχίες της αυτοκρατορίας. Έκτος άπο το δρόμο προς το Ρήγιον (Kucuk-Cekmege), ό Προκόπιος παρουσιάζει τον 'Ιουστινιανό να ξοδεύει χρήματα αριθμού κρείττονα για να κατασκευάσει έναν επίσης ά- μαξήλατο δρόμο άπο τήν 'Αντιόχεια στην Κιλικία: κόβοντας τα βουνά σε μεγάλη έκταση και νενικηκώς τα αμήχανα, ό αυτοκράτορας αποδεικνύει ότι ουδέν άπορον άνθρώπω γένοιτο, συνοδεύοντας μάλιστα τήν έκφραση αυτή και με άλλα θαυμαστικά. Ή αδυναμία Ομως της κεντρικής διοίκησης είναι τόσο μεγάλη, ώστε να μήν μπορεί να κρυφτεί με θαυμαστικά: Στή Βιθυνία, δηλ. ακριβώς απέναντι άπο τήν πρωτεύουσα, ή κατάσταση εμφανίζεται κρίσιμη: βροχές και λυώσιμο του χιονιού σε συνδυασμό με το παχύ χώμα του εδάφους της επαρχίας αυτής (γεώδης γαρ ύπεράγαν ή χώρα ούσα) κάνουν τους δρόμους βάλτους (τάς οδούς τεναγώδεις εργαζομένη) και πνίγουν κυριολεκτικά Οσους μετακινούνται έκεΐ. Δυτικά της Νίκαιας, ένας χείμαρρος καθιστά άπορον τήν ταύτγ) όδόν. Ό άλλος δρόμος πάλι πού οδηγεί άπο τή Βιθυνία στή Φρυγία εϊναι ακόμα πιο επικίνδυνος: ένθα δή άνθρώποις τε άναρίθμοις και ζώοις έτέροιςχειμώνος ώ ρα διολωλέναί ζυνέβαινε. 'Ανάλογα με το τί συμβαίνει στή Βιθυνία, τά μέτρα πού παίρνει και τά έργα πού εκτελεί έκεΐ ό 'Ιουστινιανός δείχνουν περίπου ανεπαρκή. Σε ο,τι άφορα τον τόσο επικίνδυνο δρόμο Βιθυνίας-Φρυγίας, οι πρωτοβουλίες ανήκουν τόσο στον 'Ιουστινιανό, όσο και στην 'ιδιαίτερα 4. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 5, 3, σελ Για τον Προκόπιο και τήν 'Αντιόχεια γενικά, βλ. G. Downey, Procopius on Antiochi A Study of Method in the De Aedificiis, Byzantion 14, 1939, Για τους δρόμους στην 'Ανατολική Μικρασία, βλ. J.G.C. Anderson, The Road System of Eastern Asia Minor with the Evidence of Byzantine Campaigns, JHS 22, 1897, Προκόπιος, Κτισμ. E', 3, 13, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 4, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 12, σελ. 155.

5 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 39 μεγαλοπράγμονα Θεοδώρα: το αυτοκρατορικό ζεύγος διατάζει να σκεπαστεί το οδόστρωμα λίθοις παμμεγέθεσι και έτσι, οι οδοιπόροι πορεύονται επί στερρας της όδοΰ ες ημέρας όδοΰ -ήμισυ εΰζώνω άνδρί. Με τον τρόπο αυτό, ισχυρίζεται ό Προκόπιος, ό 'Ιουστινιανός και ή Θεοδώρα τον κίνδυνον τοις παριοΰσι διέλυσαν. 'Αφόρητη μεγαλοστομία για να δικαιολογηθεί ενα έργο μικρής πάλι έκτασης σε ενα δρόμο τουλάχιστον τριών ημερών πορείας. Υπάρχουν δμως και τα 'Ανέκδοτα, Οπου ό Προκόπιος υποστηρίζει δτι ό 'Ιουστινιανός κατέστρεψε ολόκληρο το οδικό δίκτυο της 'Ανατολής, και προς την Περσία και προς την Αίγυπτο. Στα Κτίσματα πάλι, περιγράφει τό πώς, με αυτοκρατορικά έργα, απελευθερώθηκαν οι εκβολές του ποταμού Δράκοντος στην Έλενούπολη της Βιθυνίας και κατασκευάστηκε έκεΐ οδός άμαζιτός. 'Από τα 'Ανέκδοτα δ μως μαθαίνουμε δτι αύτο πρέπει να έγινε επειδή ή Έλενούπολη ορίστηκε σαν το λιμάνι δπου υποχρεωτικά θά κατέπλεαν όσοι επιθυμούσαν να ταξιδεύσουν άπό την Κωνσταντινούπολη στην 'Ανατολή. Όπως κι αν έ χουν τα πράγματα, πρόκειται για τις τελευταίες ανταύγειες μιας αρχαίας παράδοσης, για τή διατήρηση της οποίας στή ζωή οι προσπάθειες του 'Ιουστινιανού γίνονται δλο και πιο σπασμωδικές. Οι ποταμοί πλημμυρίζουν. Ό ποταμός Σίβερις στην επαρχία Γαλατία προξενεί το θάνατο πολλών οδοιπόρων {των έκείνγ) όδω ιόντων πολλούς εφθειρεν ), κάτι πού συμβαίνει επίσης και στον ποταμό Δράκοντα της Βιθυνίας (πολλοίς τε ούτω διεφθάρθαι ζυνέβαινε ' ). ΟΊ γέφυρες πού υποτίθεται δτι εξασφαλίζουν τήν ακίνδυνη διάβαση τών ποταμών είναι λίγες και παλιές και ό Προκόπιος δεν παραλείπει να τονίσει δ τι ή οικοδόμηση τους ανάγεται στην 'Αρχαιότητα: Γέφυρα πεποίηται μεν τοις πάλαι άνθρώποις, λέει σχετικά με τους χείμαρρους πού βρίσκονται δυτικά άπό τή Νίκαια της Βιθυνίας. Αυτή ή παλιά γέφυρα λοιπόν, άπιοϋσα ωχετο... ούδαμη ένεγκουσα την του χειμάρρου έπιρροην. Ό 'Ιουστινιανός θά χτίσει έκεΐ μία μεγαλύτερη γέφυρα και θά διορθώσει τό κακό άπό... τους χείμαρρους. Στην Ταρσό της Κιλικίας δμως... ό 8. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 14-15, σελ Προκόπιος, Άνέκδ. 30, σελ Haury-Wirth. Πρβλ. επίσης Β. Rubin, Prokopios von Kaisareia, Stuttgart 1954, 309. Averil Cameron, Procopius and the Sixth Century, Berkeley - Los Angeles 1985, Προκόπιος, Κτισμ. E', 2, 12, σελ Σίβερις: αρχαίος 'Ιερός ποταμός (σήμερα Girmir Çayi). Βλ. Κ. Belke - Μ. Restie, Galatien und Lykaonien (TIB 4), Wien 1984, Προκόπιος, Κτισμ. E', 4, 2, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 2, 8, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 5, σελ. 154.

6 40 Τ.Κ. ΛΟΪΤΓΗΣ Κύδνος ορμάει προς την πόλη καί, κατακλύζοντας τάς γέφυρας βραχείας οΰσας, πλημμυρίζει όλες τις αγορές και τους δρόμους (αγυιάς), καθώς το ύψος του νερού φτάνει ως τα υπερώα τών σπιτιών '. Στη Μεγάλη 'Αντιόχεια, Ινας ασήμαντος χείμαρρος πού έχει το ταπεινό όνομα Όνοπνίκτης, κυλώντας σε μια απότομη χαράδρα πάνω άπο το τείχος (ΰπερθεν περιβόλου) γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνος Οταν βρέξει (επειδάν ύοι) καί, περνώντας, όπως φαίνεται, πάνω άπο το τείχος... 8ιεσκε8άννυτο μεν εις τους της πόλεως στενωπούς, ανήκεστα 8ε κακά τους ταύτγ) ωκημένους > f γ 16 εφγαζετο. Στην Ταρσό της Κιλικίας πού, Οπως είδαμε, ol γέφυρες είναι μικρές, δεν γίνεται ανοικοδόμηση ούτε επισκευή μετά τή θεομηνία. Γενικά, οι κίνδυνοι στην επαρχία είναι τόσο μεγάλοι γι' αυτούς πού διαβαίνουν γέφυρες, ώστε να βλέπουν κυριολεκτικά το χάρο με τα μάτια τους: Sia ταϋτα ό θάνατος εν οφθαλμούς ην, λέει επιγραμματικά ό Προκόπιος σχετικά μέ τή γέφυρα του ποταμού Πύραμου πού οδηγεί στή Μοψουεστία της Κιλικίας, καί ή μαρτυρία αυτή έχει κάτι το τραγικό, καθώς συμπληρώνεται άπο τή μελαγχολική διαπίστωση Οτι είναι λυπηρό να προξενεί τόσους κινδύνους για τήν ανθρώπινη ζωή ενα έργο σαν τή γέφυρα, πού οι αρχαίοι είχαν επινοήσει για τή σωτηρία τών ανθρώπων (πράγμα τε εις σωτηρίαν επινενοημένον τοις πάλαι άνθρώποις). Στον ποταμό της Κιλικίας Σάρο, ή γέφυρα είναι επίσης παλιά: γέφυρα ουν εκ παλαιού άποτετόρνευται, μας πληροφορεί κατατοπιστικά καί πάλι ό Προκόπιος. Ή γέφυρα αυτή αποτελείται άπο δύο αψίδες, ή βάση τών οποίων, όπως είναι φυσικό, βρίσκεται στο κέντρο του ποταμού καί φθείρεται άπο το νερό καί το χρόνο. Ή γέφυρα του Σάρου ουκ εις μακράν τε πάσα τω ποταμω εμπεσεισθαι επί8οξος ην. Ό 'Ιουστινιανός θα υποχρεωθεί να μεταστρέψει πρόσκαιρα ολόκληρο το ρου του ποταμού για να μπορέσει να επιδιορθώσει τή γέφυρα μέ παλιά υλικά, άλλα πόσες τέτοιες επιδιορθώσεις είναι δυνατές τον έκτο αιώνα; Τα νέα έργα γεφυροποιίας είναι σπανιότατα. Αυτός ό κατεξοχήν οί- 15. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 5, 17, σελ Για τήν Κιλικία γενικά βλ. W.M. Ramsay, Ciucia, Taurus and the Great Taurus Pass, Geographical Journal, 22 Oct. 1903, Προκόπιος, Κτισμ. Β', 10, 16, σελ. 78. Πρβλ. καί T.C. Lounghis, La montagne; quelques considérations d'après les sources byzantines, Communications grecques présentées au Vie Congrès international des études du Sud-Est européen, Athènes 1990, Προκόπιος, Κτισμ. E', 5, 6-7, σελ Πρβλ. Η. Hellenkemper - F. Hild, Neue Forschungen in Kilikien, Wien 1986 (VTIB 4), 127, όπου εντοπίζονται αψίδες υ δραγωγείου προς τή Μοψουεστία. 18. Προκόπιος, Κτισα. Ε', 5, 9-13, σελ. 160.

7 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 41 κοδόμος και άνοικοδόμος της 'Αρχαιότητας αυτοκράτορας 'Ιουστινιανός Α' έχτισε μια γέφυρα πάνω στον ποταμό Σαγγάριο και επιδόθηκε συστηματικά στο έργο αυτό, δείχνοντας μεγάλη επιμέλεια, την εποχή πού ό Προκόπιος έγραφε το Περί Κτισμάτων (...τα νυν... ηδη πολλην ες αυτό διατριβην εχει) ί9. Στον ποταμό Δράκοντα της Βιθυνίας κατασκεύασε ουο γέφυρες, ες άγαν ευρείας. επίσης γεφύρωσε τον ποταμό ζ,ιρερι της Γαλατίας, κοντά στην Ίουλιούπολη, ενίσχυσε μάλιστα τη γέφυρα με ενα ισχυρό τείχος, δν δη πρόμαχον καλοΰσίν οι ταύτα σοφοί, λέει ό Προκόπιος 21, δίνοντας μας έτσι και μία πληροφορία σχεδόν τεχνολογικού χαρακτήρα. Μετά τον Προκόπιο, άπο όλες τις λίγες γέφυρες πού έχτισε ή ανοικοδόμησε ό 'Ιουστινιανός μόνο μία: εκείνη πού βρίσκεται στον ποταμό Βάθυρσο ή Βαρβυσσο της Θράκης, στα περίχωρα δηλαδή της Κωνσταντινούπολης: άπο έκεΐ θα περάσει ό αυτοκράτορας Ηράκλειος για να μπει στην πρωτεύουσα το boo, εκεί οα χτίσει ο αυτοκράτορας.βασίλειος Α' το ναό του μάρτυρος Καλλινίκου. Μετά είναι ή απόλυτη σιγή. Ιουστινιανός ό βασιλεύς, τοιούτον έργον κατασκευακώς, την μεγάλην του Θεοΰ έκκλησίαν... ούδε μνήμης νυν άζιοΰται, παραπονούνται οι διάφορες παραλλαγές του Χρονικού του Λογοθέτη. Όταν ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος μας πληροφορεί στο Περί Θεμάτων, δτι πάνω στον Σαγγάριο υπάρχει αξιοθέατος γέφυρα, ην έποίησεν Ιουστινιανός ό βασιλεύς εκείνος ό πολυυμνητος, κάτι πού επαναλαμβάνει και ό Ζωναρας, ή μνεία οειχνει σαν να αναφέρεται σε χρόνους μυαικους. Απο ο,τι λένε Πορφυρογέννητος και Ζωναράς, στις πλάκες της γέφυρας αυτής ό Άγαθίας έγραψε ενα πομπώδες επίγραμμα πού βρίσκεται στην Παλατινή 'Ανθολογία 27, και οπού ό 'Ιουστινιανός, μετά τήν υποταγή της Δύσης και των Περσών, υποτάσσει και τον Σαγγάριο: 19. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 10, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 2, 13-14, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 4, 3, σελ Νικηφόρος, σελ. 26, 6-8 de Boor, κεφ. 25, σελ. 74, 9-10 Mango. 23. Συν. Θεοφ., σελ. 340, CSHB. 24. Λέων Γραμματικός, σελ. 239, CSHB. Θεοδόσιος Μελιτηνός, σελ. 167 Tafel. Συνέχεια Γεωργίου Μονάχου, εκδ. Istrin σελ. 10, Ψευδοσυμεών, σελ. 667, 1-3 CSHB και Συνέχεια Γεωργίου Μονάχου, σελ. 825, CSHB. 25. Περί Θεμάτων, Ι, V, 23-24, σελ. 70 Pertusi. 26. Ζωναράς, ΙΔ', 7, τόμ. Γ', σελ. 275 Dindorf. 27. Παλατινή 'Ανθολογία IX, 641: τόμ. Η', σελ. 121, εκδ. Waltz-Soury. Πρβλ. και Μ. Whitby, Justinian's Bridge over the Sangarius and the Date of Procopius's De Aedificiis, JHS 105, 1985, Τήν επισήμανση της μελέτης αυτής οφείλω στο συνάδελφο Στ. Λαμπάκη.

8 42 α,- Τ.Κ. ΛΟΤΓΤΗΣ Και σύ μεθ' Έσπερίην ύψαύχενα και μετά Μήδων εθνεα και πάσαν βαρβαρικήν άγέλην, Σαγγάριε, κρατερήσι ροάς άψΐσι πεδηθείς, ούτω έδουλώθης κοιρανική παλάμη* ό πριν δε σκαφέεσιν άνέμβατος, ό πριν άτειρής, κεΐσαι λαϊνέη σφιγκτος άλυκτοπέδη. Είναι, φανερό Οτι το επιδεικτικό στυλ του επιγράμματος του Άγαθία δεν ταίριαζε πια στους χρόνους του Πορφυρογέννητου και του Ζωναρά πού μετέφεραν μόνο οράματα ενός μακρινού παρελθόντος. 'Ιουστινιανός βασιλεύς ουδέ μνήμης νυν άζιοΰται... Όπως ό Προκόπιος απέδιδε τα έργα οδοποιίας στους πάλαι ανθρώπους, με τον ίδιο τρόπο, με την έναρξη των λεγόμενων σκοτεινών αιώνων, οι άνθρωποι δείχνουν νά συνειδητοποιούν τη μεταβολή και μετατρέπουν τη ρωμαϊκή όδοποιητική παράδοση σε παραμύθι μακρινό, πού, δπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, το διηγούνται γέροι. Άπο το στόμα ενός γέρου, ό πατρίκιος Κομεντίολος θα μάθει το 601, δτι ή ένδοξη οδός του Τραϊανού είναι τώρα δυσχερής και άδιόδευτος άπο ετών πολλών και Οτι αποτελεί θανάσιμη δοκιμασία για ανθρώπους και ζώα. Ό ερχομός τοΰ Μεσαίωνα συνοδεύεται άπο δέος και ανασφάλεια και οι δρόμοι αρχίζουν νά μήν οδηγούν πουθενά. Ό κόσμος είναι σαν νά μικραίνει απότομα χωρίς δρόμους και οι άνθρωποι δένονται με τον τόπο διαμονής τους. Όταν σε πηγές πού αναφέρονται στον ένατο αιώνα πιά θα αναφέρονται δρόμοι δπως π.χ. ή 68ος άπάγουσα προς Ζέλισσαν, κοντά στή Δαζιμώνα, τότε μπορούμε νά είμαστε βέβαιοι δτι πρόκειται για δρόμους σε πρωτόγονη κατάσταση, για δρόμους στο έλεος της φύσης, πού μόνο στρατιωτικές δυνάμεις μπορούν νά χρησιμοποιούν μέ κάποια σχετική ασφάλεια. Στις αρχές τοΰ 626, ό νικηφόρος στρατός τοΰ αυτοκράτορα Ηράκλειου, πού προελαύνει άπο τήν Περσαρμενία, έχει στή διάθεση του δύο δρόμους σε κακή κατάσταση: δυο γάρ οδοί αύτω προεκειντο στενού τε και δύσβατοι, μας πληροφορεί ό Θεοφάνης. Τον έβδομο αιώνα, οι Σκλαβηνίες είναι τόσο απρόσιτες στα Βαλκάνια ώστε νά χρειάζεται εκστρατεία. Ό Κώνστας Β' το και ό 'Ιουστινιανός Β' το 688/ Σιμοκάττης, Η', 3, 2, σελ Θεοφάνης, σελ Γενέσιος, Δ', 14, σελ. 65 Lesmueller-Werner και Thurn. 30. Θεοφάνης, σελ. 312, Θεοφάνης, σελ. 347, Θεοφάνης, σελ. 364, Βλ. σχετικά τελευταία, Μάρθα Γρηγορίου- Ίωαννίδου, Ή εκστρατεία τοΰ 'Ιουστινιανού Β'κατά των Βουλγάρων και Σλάβων, Βυζαντιακά 2, 1982, , οπού και όλη ή προγενέστερη βιβλιογραφία.

9 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 43 θα επιχειρήσουν να διεισδύσουν σ' αυτές τις εχθρικές περιοχές μέ περισσότερο άπό αμφίβολα αποτελέσματα. Το 695, όταν διορίζεται ό πρώτος γνωστός στρατηγός στο θέμα Ελλάδος, ό πατρίκιος Λεόντιος, έκελεύσθη 8ε εις τρεις έμβληθηναι 8ρόμωνας καί αυθημερόν άποκινησαι της πόλεως 33, δηλαδή τα ταξίδια δια θαλάσσης θεωρούνται καί πιο γρήγορα καί πιο ασφαλή. 'Ακόμα καί ή χερσαία επικοινωνία Θεσσαλονίκης- Κωνσταντινούπολης, δηλ. των δύο σημαντικότερων πόλεων τής αυτοκρατορίας, αμφισβητείται 1 καί αν λειτουργεί ακόμα ή Εγνατία οδός, έ στω καί Οχι τόσο συχνά, ή λειτουργία της σταματάει στή Θεσσαλονίκη, ένώ ή "Ηπειρος αποτελεί κάτι σαν terra incognita. Οι άλλοτε σημαντικοί δρόμοι Κωνσταντινούπολη - Ναϊσσός - Σιγγηδών καί Θεσσαλονίκη - Ναϊσσός - Σιγγηδών βρίσκονται μόνο έν μέρει κάτω άπο βυζαντινό έ λεγχο' καί μόνο στά μέσα πιά του δέκατου αιώνα ό Κωνσταντίνος Ζ' Πορφυρογέννητος θα μπορέσει νά γράψει: Ίστέον, ότι άπο Θεσσαλονίκης μέχρι, του ποταμού Αανούβεως, εν ω το κάστρον εστίν τα Βελέγραδα έπονομαζόμενον, εστίν οδός ημερών οκτώ, ει καί μη Sia τάχους τις, άλλα μετ αναπαύσεως πορεύεται, και στα αυτοκρατορικά αυτά λογία οιακρίνεται μιά κάποια χαλάρωση πού προέρχεται άπο τήν έλλειψη κινδύνου στή διάρκεια τής πορείας ως το Δούναβη. Για νά φτάσει όμως κανείς σ' αυτή τή σχετική ασφάλεια, έπρεπε νά περάσουν αιώνες ολόκληροι, στή διάρκεια τών οποίων ή 'Ρωμαίων πολιτεία συγκεχυμένη ην, όπως λέει ή Χρονογραφία του Θεοφάνη 1, καί γιά τον περισσότερο κόσμο, ή οδός επί 'Ρωμανίαν άγουσα κεκλεισμένη ην. Αύτο ακριβώς το κλείσιμο του δρόμου προς τήν αυτοκρατορία στή διάρκεια τών λεγόμενων «σκοτεινών αιώνων» συνίσταται στο Οτι ή αυτοκρατορία ήταν ανοιχτή στις εισβολές, χωρίς νά διατηρεί στρατό σε μόνιμα σύνορα. Ή εποχή τής στρατιωτικής-θεματικής διοίκησης τών διαφόρων επαρχιών συνεπάγεται καί τή χρήση τών Οσων δρόμων υπάρχουν γιά σχεδόν αποκλειστικά στρατιωτικούς σκοπούς. Όταν ή αυτοκράτειρα Ειρήνη ή 'Αθηναία πραγματοποιεί τή θριαμβευτική της περιοδεία στή Θράκη τό 784 πού φτάνει ως τή Φιλιππούπολη καί τήν 'Αγχίαλο, δεν 33. Θεοφάνης, σελ. 368, Ί. Καραγιαννόπουλος, Ή επικοινωνία Θεσσαλονίκης - Κωνσταντινουπόλεως κατά τους 7ο-9ο αϊ., 'Επιστημονική Έπετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής 'Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 22, 1984, Μ. Ja. Siuziumov, Vizantiiskii gorod (seredina VII - seredina IX v), Viz. Vrem. 27,1967, DAI, 42, 15-18, σελ. 182 Moravcsik-Jenkins. 37. Θεοφάνης, σελ. 392, Θεοφάνης, σελ. 395, 5-6.

10 44 Τ.Κ. ΛΟΪΓΓΗΣ πρόκειται για ασφάλεια των δρόμων, άλλα για το Οτι ή αυτοκρατορική αυλή συνοδεύεται άπο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις (δυνάμεως πολλης) 39, έτσι ώστε ή περιοδεία να μήν ξεχωρίζει άπο μια κανονική εκστρατεία. Το ίδιο συμβαίνει και λίγο πριν άπο τή Ζ' Οικουμενική Σύνοδο το 787, οπότε πάσα ή βασιλική υπουργία και κόρτη έζηλθεν εως τών Μαλαγίνων, τον μεταγενέστερο πρώτο σταθμό του μικρασιάτικου στρατιωτικού δρόμου το δέκατο αιώνα καί, μέ 'ισχυρό στρατό επίσης, ό Κωνσταντίνος ΣΤ' επισκέπτεται το ναό του 'Ιωάννη του Θεολόγου στην Έφεσο το 795. Το 797, λίγο πριν άπο τήν αιματηρή λύση του οικογενειακού αυτοκρατορικού δράματος, έζηλθεν ό βασιλεύς συν rfj μητρϊ αύτοϋ εν rfj Προύσγ) θερμίσαι ", άλλα, καί έκεΐ ακόμα, παρευρίσκονται η βασιλική τάξις καί οι άρχοντες των ταγμάτων. Λίγο αργότερα, αραβικές επιδρομές θα φτάσουν ως τα Μαλάγινα, δηλ. ώς έκεΐ πού είχε προωθηθεί ή αυτοκρατορική αυλή. Μέ τήν αυγή του ένατου αιώνα, ή μερική ανοικοδόμηση των τειχών των πόλεων καί τών φρουρίων πού παρατηρείται ("Αγκυρα, Θήβασα, Άνδρασος το 805) δέν φαίνεται να επεκτείνεται καί στους δρόμους, ούτε στην απλή συντήρηση τους, ούτε στις γέφυρες καί στα άλλα έργα ο δοποιίας. Στή διάρκεια της πολυθρύλητης δραπέτευσης του πατρικίου Σαμωνα το 904, δέν είναι καθόλου βέβαιο π.χ. αν θα διέβαινε τον "Αλυ απο τή γέφυρα που υπήρχε εκεί, άλλα απο κάποιο άλλο ίσως πέρασμα 47. Ή παλιά δημοσία στράτα του βασιλικού δρόμου, πού αναφέρεται για τον έκτο αιώνα στο Βίο του Θεοδώρου του Συκεώτου, πρέπει να είχε τελείως ξεχαστεί 48. Το δέκατο αιώνα, ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος στην Ύπόθεσιν τών βασιλικών ταξειδίων θεωρεί Οτι ή αυτοκρατορική πανστρατιά πού περιλαμβάνει τους θεματικούς στρατούς Όψίκιον, Θρακήσιοι, 'Ανατολικοί, Σελεύκεια, Καππαδοκία, Χαρσιανόν, Βου- 39. Θεοφάνης, σελ. 457, Θεοφάνης, σελ. 462, Περί Βασιλείου Τάξεως, Α', Θεοφάνης, σελ. 469, Θεοφάνης, σελ. 471, Θεοφάνης, σελ. 473, Θεοφάνης, σελ. 481, 8-10 καί 482, Πρβλ. Belke-Restle, σελ Οι πηγές (Συν. Θεοφ., 369. Ψευδοσυμεών, 708. Γεωργ. Μον., 864) χρησιμοποιούν τους ορούς περάν-διαπεράσαι. Πρβλ. R.J.H. Jenkins, The "Flight" of Samonas Speculum 23, 1948, Έκδ. Festugière, Subsidia Hagiographica 48, 1970, I, 3, κεφ. 3, Περί Βασιλείου Τάξεως, A', GSHB.

11 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 45 κελλάριοι, Άρμενιάκοι, Παφλαγονία και Σεβάστεια θα πορεύεται με σταθμούς τα άπληκτα στα Μαλάγινα, στο Δορύλαιον, στο Καβόρκιν, στην Κολώνεια (Ak saray) και στην Καισαρεία και στον Δαζιμώνα. 'Από παλιά, ό Heinrich Geizer είχε διακρίνει δύο κύριους στρατιωτικούς δρόμους, έναν προς Α και έναν άλλο προς ΝΑ και ή διαφορά ανάμεσα στις δύο εκστρατείες έγκειται στον τόπο συγκέντρωσης των Άρμενιακών θεμάτων'. 'Από την άλλη πλευρά, στις έξονυχιστικότατες έρευνες των F. Hild, Κ. Belke - Μ. Restie είναι εμφανέστατη ή έλλειψη πληροφοριών για τη μέση βυζαντινή εποχή, ανάμεσα στην ύστερορωμαϊκή και τή σελτζουκική, ιδιαίτερα άπο τον δέκατο τρίτο αιώνα, οπότε έζησε ό Abu 1- Feda και νωρίτερα. Ό 'Ιωάννης Σκυλίτζης, άνθρωπος του ενδέκατου αιώνα, όταν αναφέρεται στις μικρασιατικές περιοχές πού έζησαν τις αραβικές επιδρομές τον ένατο αιώνα, αρκείται σέ μιά βραχυλογία: καί οι των χωρών κάτοικοι πυνθανόμενοι τειχήρεις έγίνοντο και τάς έπιδρομας διεδίδρασκον* 1. Πρόκειται, ούτε λίγο ούτε πολύ γιά μεγάλη στενότητα ορίζοντα και κυριαρχία του τοπικού συμφέροντος, δηλαδή γιά δύο τυπικά μεσαιωνικά χαρακτηριστικά. Στην Κουκουσο το 877, ό αυτοκράτορας Βασίλειος Α' εϊναι υποχρεωμένος να κόψει τους θάμνους πού του φράζουν τον δρόμο, την άβατον εόπόρευτον (βατήν) πεποιηκώς. Οι δρόμοι πού πορεύεται είναι δύσβατοι και απόκρημνοι καί, μέ βάση τις ενέργειες στην Κουκουσο, θα μπορούσε κανείς να διερωτηθεί, πόσον καιρό είχαν να χρησιμοποιηθούν αυτοί οι δρόμοι. Καί άπο όσα γνωρίζω τουλάχιστον, αυτή ή πενιχρή μνεία αποτελεί καί τή μοναδική αυτοκρατορική προσπάθεια διάνοιξης ή επιδιόρθωσης ενός επαρχιακού δρόμου στή μέση'βυζαντινή εποχή, το μόνο παράδειγμα μετά τον 'Ιουστινιανό Α'. "*Αν ό Μεσαίωνας είναι μιά εποχή κυριαρχίας της υπαίθρου πάνω στην πόλη, ή ά- 50. Ό τόπος αυτός δέν είναι ό ΐδιος σέ κάθε περίπτωση: στην εκστρατεία προς ΝΑ μέ στόχο την Ταρσό, οι Άρμενιάκοι, οι Παφλαγόνες καί ή Σεβάστεια ενώνονται μέ' την αυτοκρατορική στρατιά στην Καισαρεία, ενώ στην έκστρατεία,προς Α μέ στόχο την Τεφρική «τα Άρμενιακα θέματα» όφείλουσιν άποσωρεύεσθαι εις Βαθύν póacxoc. Έδώ, στα Άρμενιακά Θέματα θα πρέπει οπωσδήποτε να συγκαταλεχθεϊ και το Θέμα Χαλδίας. Βλ. Η. Geizer, Die Genesis der byzantinischen Themenverfassung, Leipzig 1899, σελ Πρόκειται δηλαδή γα τα θέματα πού προέρχονται άπο το παλιό θέμα τών.'αρμενιάκων, παρόλο πού το Χαρσιανον δέν φαίνεται να συγκαταλέγεται σ' αυτά, αντίθετα μέ ο,τι μαρτυρεΐται στο Περί Θεμάτων II, 45-50, σελ. 65 Pertusi. 51. F. Hild, Das byzantinische Strassensystem in Kappadokien (VTIB 2), Wien Belke-Restle, passim. 52. Σκυλίτζης, σελ. 108, Thurn. 53. Συν. Θεοφ., 280, Σκυλίτζης, 141, 70. Για τις εκστρατείες του Βασίλειου Α', βλ. J.G.C. Anderson, The Campaign of Basil I against the Paulicians in 872, Classical Review 10, April 1896,

12 46 Τ.Κ. ΛΟΤΓΓΗΣ πομόνωση των ανθρώπων και ή έλλειψη επικοινωνίας προέρχονται άπο την έλλειψη δρόμων. Όταν ό Σκυλίτζης μνημονεύει οδούς και παρόδους γύρω άπο την Καισαρεία της Καππαδοκίας, δπου επαναστατεί ό Βάρδας Σκληρός το y/ο, ασφαλώς οεν πρόκειται για ορομους επικοινωνίας, άλλα για στρατηγικές διόδους με πολύ περιορισμένη χρήση. Ό περιορισμός του βυζαντινού μικρασιάτικου χώρου κατά την περίοδο της λεγόμενης σταθεροποίησης των Κομνηνών φέρνει κάποια σχετική μεταβολή. 'Ιδιαίτερα μετά τή διέλευση της Πρώτης Σταυροφορίας και ως τή μάχη του Μυριοκέφαλου (1176), παρατηρείται μια κάποια ά νεση στις βυζαντινές στρατιωτικές πορείες πού, βέβαια, στην πλειοψηφία τους μετατοπίζονται δυτικότερα: παράδειγμα, ή εκστρατεία ύπο τον καίσαρα 'Ιωάννη Δούκα (μάλλον το 1111) ακολουθεί τήν πορεία "Αβυδος - Σμύρνη - Έφεσος - Σάρδεις - Φιλαδέλφεια - Λαοδίκεια, και, διαμέσου Χώματος και Λάμπης, προχωρεί στο Πολύβοτον της Φρυγίας. Πρόκειται για μια εισαγωγική εκκαθαριστική επιχείρηση πού, στα όρια της αρχαίας Φρυγίας ήδη, θά έχει εξαντλήσει τις δυνατότητες γιά μια βυζαντινή προέλαση, επειδή στο Φιλομήλιον της Φρυγίας οι κάτοικοι γίνονται παρανάλωμα βαρβαρικής μαχαίρας, δπως λέει ή "Αννα Κομνηνη. Ui στρατιωτικοί ορομοι βρίσκονται μέσα στη ζ,ωνη επιχειρήσεων, δπως και πριν και, για το λόγο αυτό, ή ανασφάλεια πού βασιλεύει δέν είναι μικρότερη άπο εκείνη των σκοτεινών αιώνων. Μόνο οι πόλεις της Δυτικής Μικρασίας κάπως ανασαίνουν. Σέ δ,τι άφορα τήν ορολογία, αυτό πού αναφέρεται συχνά στην Άννα Κομνηνή είναι οι λέξεις τέμπη και ατραποί, κάτι πού κάνει ακόμα πιο αισθητή τήν έλλειψη δρόμων. 'Ακόμα και ή κοιλάδα του Όρόντη στην 'Αντιόχεια αποκαλείται στο κείμενο 'Οξύς δρόμος. Ή επιλογή του Λοπάδιου (Ulubad) σαν στρατιωτικής βάσης στή Βιθυνία γιά επιχειρήσεις εναντίον των Σελτζούκων άπο τον 'Αλέξιο Α' αποτελεί ορόσημο καΐ γιά τους διαδόχους του: ό 'Ιωάννης Β' το ανοικοδομεί 59. 'Από τή Βιθυνία ως το Φιλομήλιον της Φρυγίας φαίνεται δτι α κολουθείται Ινας συγκεκριμένος δρόμος: της προς το Φιλομήλιν άνθέξεσθαι όδοΰ ω. Ή καταστροφή στο Μυριοκέφαλον έκανε το δρόμο αυτό δύσ- 54. Σκυλίτζης, σελ "Αννα Κομνηνή, ΙΑ', 5: Leib τόμ. Γ', Άννα Κομνηνή, ΙΑ', 6,4: τόμ. Γ', "Αννα Κομνηνή, ΙΔ', 5,7: τόμ. Γ', "Αννα Κομνηνή, ΙΑ', 4,1: τόμ. Γ', Κίνναμος, σελ. 38 CSHB. Χωνιάτης, σελ. 28 van Dieten. 60. "Αννα Κομνηνή, ΙΕ', 4,4: τόμ. Γ', 201.

13 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 47 χρηστό, φυσικά μαζί με την προέκταση του προς το Ίκόνιον και αυτό ε πιβεβαιώνεται, επίσημα άπό τις πηγές της Τρίτης Σταυροφορίας 61, δπου λέγεται:... a via regia quam imperator Emanuel ire solebat, eo quod esset deserta et longissima versus Iconium et tota montibus clausa, necessitate coactiadsinistram declinavimus.... Όπως είναι γνωστό άπο το Νικήτα Χωνιάτη ', ή στρατιά του Φρειδερίκου Α' Βαρβαρόσσα την άνοιξη του 1190 πέρασε άπο τη Φιλαδέλφεια καί τη Λαοδίκεια της Φρυγίας, πού α ποτελούσε τότε την τελευταία βυζαντινή κτήση πριν άπο τή Σελτζουκική επικράτεια. Ή εγκατάλειψη της κεντρικής βυζαντινής οδικής αρτηρίας εξαιτίας τής ανασφάλειας πιστοποιεί με τον πιο επίσημο τρόπο το τέλος του ρωμαϊκού όδικοΰ συστήματος στην 'Ανατολή πού, στή διάρκεια του Μεσαίωνα, είχε επιζήσει όπως μπορούσε. Έτσι, το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα άπο όσα εκτέθηκαν είναι ή παράλληλη παρακμή των αρχαίων δρόμων μαζί με τις αρχαίες πόλεις στο Βυζάντιο. Ό Μεσαίωνας εισβάλλει με ορμή καί ερειπώνει τις πόλεις, όπως ή μανία των ποταμών καί τής φύσης καταστρέφει τα όδοποιητικα έργα. Έναν πρωτότυπο συνδυασμό καταστροφής μιας επαρχιακής πόλης με τους δρόμους της πλημμυρισμένους άπο τή μανία ενός ποταμού μας δίνει για το Δάρας τής Μεσοποταμίας ό κλασικιστής Προκόπιος ό Καισαρεύς * καί μ' αυτό τελειώνω. Τή σκηνή πρέπει να τή φανταστούμε κάπως έτσι:...'ενισχυμένος άπο τις καταρρακτώδεις βροχές πού έπεσαν τελευταία, ό ποταμός μπροστά στο τείχος υψώνεται μουγκρίζοντας, καθώς ό αγωγός είναι πια πάρα πολύ μικρός για να τον απορροφήσει. Καθώς φουσκώνει κατευθυνόμενος ενάντια στό τείχος, ό ποταμός παίρνει μιά μορφή μεγαλειώδη. Ήδη ξεπερνάει σε ύψος τό προτείχισμα καί τό γκρεμίζει αμέσως. Τό κύριο τείχος σείεται άπό τή δόνηση στή μεγαλύτερη του έκταση. Άπό τήν πίεση του νερού ανοίγουν οι πύλες καί πλημμυρίζει μέ δύναμη σχεδόν ολόκληρη ή πόλη, καί ή αγορά καί οι στενωποί πού οδηγούν σ' αυτήν. Στό δρόμο του, ό ποταμός παρασύρει έπιπλα, ξύλινα σκεύη καί μια τεράστια ποικιλία άλλων πραγμάτων. Ξαφνικά, στή διώρυγα πού βρίσκεται στην έξοδο τής πόλης, ό ποταμός εξαφανίζεται 61. Epistula de morte Friderici imperatoris: Quellen zur Geschichte des Kreuzzugs Kaiser Friedrichs I: MGH SSRG, Nova Series, V, Πρβλ. Ν. Mersich, Tzibritze. Zum Austragungsort der Schlacht von Myriokephalon, ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ, Festschrift für H. Hunger zum 70. Geburtstag. Wien 1984, Χωνιάτης, σελ. 412, Πρβλ. CM. Brand, Byzantium confronts the West, , Cambridge Mass. 1968, Προκόπιος, Κτισμ. Β', 2, 13-16, σελ. 52. Βλ. επίσης Rubin, Prokopios, 304.

14 48 Τ.Κ. ΛΟΥΓΓΗΣ στα έγκατα της γης. Μετά άπο λίγες μέρες, ανάβλυσε και πάλι στα όρια μιας άλλης πόλης, της Θεοδοσιούπολης Ραφαεινα της Όσροηνής, δηλαδή σέ απόσταση «σημείων τεσσαράκοντα» από το Δάρας της Μεσοποταμίας, Οπου είχε συμβεί ή θεομηνία αύτη. Ότι επρόκειτο για τόν ποταμό του Δάρας πού είχε πλημμυρίσει και Οχι για κάποια άλλα νερά ή ταν φανερό, επειδή ολόκληρος ό συρφετός των σκευών, πού είχε γεμίσει τους δρόμους της πόλης, διεφάνη ενταύθα, μας λέει ό Προκόπιος... Τ.Κ. ΛΟΤΓΓΗΣ τυπώθηκε τον 'Ιανουάριο 1994

15 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΙΠΤΥΧΑ Τόμος Α'(1979) Τόμος Β'( ) Τόμος Γ'( ) Τόμος Δ'( ) Τόμος Ε'( ) Τόμος Τ' (τυπώνεται) ΔΙΠΤΥΧΩΝ ΠΑΡΑΦΥΑΔΑ 1. Διακόνου Χρυσοστόμου Φλωρεντή, Βραβεΐονττ\ς Τέρας Μονής άγ. 'Ιωάννου του Θεολόγου Πάτμου, 'Αθήναι Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου Τ. Μονής άγ. 'Ιωάννου του Θεολόγου. 900 χρόνια ιστορικής Μαρτυρίας, 'Αθήναι Το Βυζάντιο κατά τον 12ο αιώνα. Κανονικό δίκαιο, κράτος και κοινωνία. 'Αθήνα 'Ιωάννου Δ. Πολέμη, Ό λόγιος Νικόλαος Λαμπηνός και το έγκώμιον αύτον εις τον 'ΑνδρόνικονΒ 'Παλαιολόγον, 'Αθήνα ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΗ: Βιβλιοπωλείο ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ. «'Ινστιτούτο του βιβλίου», Ιπποκράτους 8, 'Αθήνα

16

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων Φύλλο εργασίας 1. «Αυτό το έτος (Α.Μ. 6177=691 μ.χ.) ο Ιουστινιανός από ανοησία έλυσε την ειρήνη, την οποία είχε συνομολογήσει με τον (Χαλίφη) Abd al

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 6 Ιουστινιανός Α (β μέρος: 548-565) Διάδοχοι Ιουστινιανού: Ιουστίνος Β (565-578) Τιβέριος (578-582) Μαυρίκιος (582-602) - Φωκάς (602-610) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α 1. Να προσδιορίσετε την έννοια του όρου «Βυζάντιο» και να αναφέρετε τις χρονικές περιόδους διαίρεσης της ιστορίας του. Να αναφέρετε επίσης με ποιο όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες.

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:... ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΥΠΟΓΡΑΦΗ:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Διάρκεια: 2 ώρες Τάξη : Β Γυμνασίου Ημερ.: 04/06/2014 Ονοματεπώνυμο μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ Το Χρονολόγιο της Εικονομαχίας αναφέρεται στην θεολογική και πολιτική διαμάχη που ξέσπασε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία τον 8 ο και 9 ο αιώνα, γύρω από τη λατρεία των χριστιανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ εσωτερική αναδιοργάνωση θέματα δημιουργία θεμάτων: αρχικά στρατιωτικές μονάδες μετακινούμενες ανά την επικράτεια οι

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 12 Ενδέκατος Αιώνας (α μισό): Βασίλειος Β Βουλγαροκτόνος (976-1025) Κων/νος Η (1025-1028) - Ρωμανός Γ Αργυρός (1028-1034) - Μιχαήλ Δ Παφλαγών (1034-1041) - Μιχαήλ Ε Καλαφάτης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΓΚΙΖΑΣ Χτισμένες στη Νεκρόπολη της Γκίζας, μία ανάσα από την πρωτεύουσα της Αιγύπτου, το Κάιρο, αποτελούν το αρχαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟΥ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΠΡΕΒΕΖΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟΥ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΠΡΕΒΕΖΑΣ *********************************************************** ΕΙΔΗΣΕΙΣ Από την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πρέβεζας *********************************************************** Από το Γραφείο Τύπου της Ν.Α. Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Στην οικογένειά μου Ειρήνη, Αντώνη, Κυριάκο και Στράτο

Στην οικογένειά μου Ειρήνη, Αντώνη, Κυριάκο και Στράτο Στην οικογένειά μου Ειρήνη, Αντώνη, Κυριάκο και Στράτο πολλών ουν γεγονότων και μεγάλων κατακλυσμών εν τοις ενακισχιλίοις έτεσι τοσαύτα γαρ προς τον νυν απ εκείνου του χρόνου γέγονεν έτη το τη γης εν τούτοις

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 15 Ο Δωδέκατος Αιώνας (β μέρος): Δυναστεία Αγγέλων: Ισαάκιος Β Άγγελος (1185-1195) - Αλέξιος Γ Άγγελος (1195-1203) - Ισαάκιος Β και Αλέξιος Δ Άγγελοι (1203-1204) - Αλέξιος Ε Μούρτζουφλος

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

1. Πώς υδρευόταν η Αθήνα στην αρχαιότητα; 2. Πότε έγινε το πρώτο μεγάλο υδροδοτικό έργο για την πόλη της Αθήνας στην αρχαιότητα;

1. Πώς υδρευόταν η Αθήνα στην αρχαιότητα; 2. Πότε έγινε το πρώτο μεγάλο υδροδοτικό έργο για την πόλη της Αθήνας στην αρχαιότητα; 1. Πώς υδρευόταν η Αθήνα στην αρχαιότητα; Από την εποχή της αρχαιότητας το υδροδοτικό πρόβλημα της Αθήνας ήταν τεράστιο. Η Αθήνα υπέφερε από το μαρτύριο της λειψυδρίας. Μεγάλα ποτάμια και λίμνες δεν υπήρχαν

Διαβάστε περισσότερα

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175)

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175) Λατινική ορολογία για τις Ενότητες της Ρωμαϊκής Ιστορίας Plebes (171) = 1. οι πληβείοι (= αρχικά όσοι δεν ήταν πατρίκιοι, αργότερα όσοι δεν ήταν πατρίκιοι ούτε ιππείς). 2. το πλήθος, ο όχλος. Senatus (171,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ Η ιδέα των σταυροφοριών (σύμφωνα με επικρατέστερη άποψη) ήταν ξένη τότε στο Βυζάντιο. Η ιδέα των σταυροφοριών γεννιέται στη Δυτική Ευρώπη τον 11 ο αι., Οι αιτίες α. Η αναβίωση της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 10 O Δέκατος Αιώνας (α μισό): Λέων Ϛ Σοφός (886-912) - Αλέξανδρος Α (912-913) Κων/νος Ζ Πορφυρογέννητος 913-959 (Ρωμανός Α Λεκαπηνός 920-944) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΙΙΔΡΟΜΗ TOT ΤΣΑΡϋΤ ΣΤΜΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΛΑΑΔΑΣ (αρχές 10ου αιώνα)

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΙΙΔΡΟΜΗ TOT ΤΣΑΡϋΤ ΣΤΜΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΛΑΑΔΑΣ (αρχές 10ου αιώνα) ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΙΙΔΡΟΜΗ TOT ΤΣΑΡϋΤ ΣΤΜΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΛΑΑΔΑΣ (αρχές 10ου αιώνα) Ό Βίος του 'Οσίου Λούκα τοΰ Στειριώτη εΐναι το μοναδικό κείμενο, το όποιο αναφέρεται, άμεσα και διεξοδικά στην επιδρομή

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου 1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Copyright 2006, Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 1 ο : Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων & τη συνθήκη του Βερντέν Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου 1. Ζώρας Γ. Θ. Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ 2 7 46 1948 Ελληνικά 2. Τωμαδάκης Ν. Ο άγιος Ιωάννης ο Ξένος και η διαθήκη αυτού 3. Σπανάκης Στ. Κανονισμός της

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ. Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης Α με εκείνα της στήλης Β. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν. γ. Πρόνοιες. ε.

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ. Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης Α με εκείνα της στήλης Β. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν. γ. Πρόνοιες. ε. ΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης με εκείνα της στήλης. Δύο στοιχεία της στήλης περισσεύουν. 1. Γαληνοτάτη Δημοκρατία 2. Ουγενότοι 3. Όθων 4. Ιωάννης ατάτζης 5. Διαφωτισμός α. γία Ρωμαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 1. Το ηφαίστειο Mount Merapi Η Ινδονησία κατέχει την αδιαμφισβήτητα ηγετική θέση στον κόσμο σε ενεργά ηφαίστεια και σεισμούς. Το Mount Merapi βρίσκεται στο κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα Κεφ. 3. Από το σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204) Υποκεφάλαιο 1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081) Φύλλο εργασίας 1. Από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα