ΑίΠΤΥΧίΙ. Αθί&ΜΙ 133^-55 BRUNO LAVAGNINI ΜΝΗΜΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑίΠΤΥΧίΙ. Αθί&ΜΙ 133^-55 BRUNO LAVAGNINI ΜΝΗΜΗ"

Transcript

1 ΑίΠΤΥΧίΙ TOMOc τ' ΜΝΗΜΗ BRUNO LAVAGNINI Αθί&ΜΙ 133^-55

2 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΜΕΑΕΤΩΝ Ταχ. Διεύθυνση: Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια Διανομή: Βιβλιοπωλείο Μ. Καρδαμίτσα, Ίνστιτοϋτον τοΰ βιβλίου, 'Ιπποκράτους 8, 'Αθήνα Distribution: Bookshiop M. Kardamitsas, The Institut of the Book, Ippokratous 8, Athens, Greece Εκδοτική Επιμέλεια: 'Αθανάσιος Κομίνης Διορθώσεις: 'Αλέξης Σαββίδης Στυλιανός Λαμπάκης 'Ιωάννης Πολέμης ISBN: Τυπογραφική επιμέλεια: Φοινίκη, Κωλέττη 15, 'Αθήνα

3 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Στο Βυζάντιο δεν κατασκεύαζαν δρόμους. Φαίνεται, ίσως περίεργο, άλλα έτσι είναι, άπο ο,τι τουλάχιστον αφήνουν να διαφανεί οι πηγές, άπο τον πέμπτο αιώνα μ.χ. και έξης. Ή ρωμαϊκή αυτοκρατορία κληροδότησε στο Βυζάντιο ενα αξιόλογο οδικό δίκτυο, άλλα ή ρωμαϊκή αυτοκρατορία ανήκει στην 'Αρχαιότητα, ένώ το Βυζάντιο στο Μεσαίωνα, πού ε πιβάλλει παντού μιά γενική ανασφάλεια. Οι αρχαίοι δρόμοι παρακμάζουν. 'Από τους πιο σημαντικούς δρόμους θεωρείται, φυσικά, ή Εγνατία οδός. 'Από το 479 ήδη, ό ρήτορας Μάλχος ό Φιλαδελφεύς θεωρεί δτι ή περιώνυμη 'Εγνατία είναι 8ΰσο8ος και στενή ό86ς επί την Νέαν Ήπειρον άπάγουσα\ και ή κατάσταση θα χειροτερεύσει ως τα τέλη του έκτου α'ιώνα, παρόλο το οικοδομικό έργο του 'Ιουστινιανού: το 601, ό magister militum per Thracias Κομεντίολος πού βρίσκεται στις Νοβές (Svistov) της Μυσίας έχει ανάγκη άπο ντόπιους οδηγούς για να του δείξουν που βρίσκεται ή περίφημη οδός του Τραϊανού, ώστε να μπορέσει να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη διαμέσου Φιλιππούπολης. Κατά τον ύ- μνητή των κτισμάτων του 'Ιουστινιανού Προκόπιο πάλι 1, ή οδός πού ο δηγεί άπο το προάστειο της Κωνσταντινούπολης Στρογγύλον ως το Ρήγιον... εκ του επί πλείστον ανώμαλος ούσα, ομβρων, αν ούτω τύχοι, επιπεσόντων, τελματώδης τε και 8υσπάριτος τοις ττ}8ε ίοΰσιν έγίνετο... Ό 1. Μάλχος, άπ. 18: FHG IV, 127. Βλ. επίσης P. Soustal - J. Köder, Nikopolis und Kephallenia (TIB 3), Wien 1981, 51. J. Köder, Der Lebensraum der Byzantiner (Byz. Geschichtsschreiber Ergänzungsband 1), Graz - Wien - Köln 1984, Σιμοκάττης, Η', 3, 1, σελ de Boor. Θεοφάνης, σελ. 282, de Boor. Για τους στρατιωτικούς δρόμους τών Βαλκανίων βλ. την κλασσική πραγματεία του C.J. Jirecek, Die Heerstrasse von Belgrad nach Constantinopel und die Balkanpässe, Prag Προκόπιος, Κτισμ. Δ', 8, 5, σελ. 134 Haury-Wirth. Όταν λίγο αργότερα (557), το Ρήγιον θα καταστραφεί άπο σεισμό (Μαλάλας, σελ CSHB, Θεοφάνης, σελ. 231, 20-23), πρέπει και ό δρόμος να υπέστη σημαντικές καταστροφές. Προφανώς το δρόμο αυτό χρησιμοποιεί και ό αυτοκράτορας Μαυρίκιος το 591/2 (Σιμοκάττης, Ε', 16, 9-14, σελ και Θεοφάνης, σελ. 268, 8-14) για να διαπιστώσει δτι τα προάστεια της πρωτεύουσας βρίσκονται σέ ήμιάγρια κατάσταση.

4 38 Τ.Κ. ΛΟΤΓΓΗΣ 'Ιουστινιανός, λίθοίς αυτήν καταστρώσας άμαξιαίοις, εύπετή τε κατεστήσατο κοά άπονον όλως. Το πλάτος του δρόμου είναι τόσο, ώστε να μπορούν να διασταυρώνονται με άνεση δύο άμαξες (ες όσον άμαξας ου στενοχωρείν δύο arc' εναντίας άλλήλαις Ιούσας). Οι λίθοι πού αποτελούν το οδόστρωμα είναι τραχείς σαν τις μυλόπετρες και μεγάλοι, έτσι ώστε ό καθένας τους να καλύπτει πολλή γη, και είναι επεξεργασμένοι ες το ο μαλές καϊ το λεΐον. Αοκοϋσιν 8ε συμπεφυκέναι άλλήλοις. Ό δρόμος αυτός καύχημα κατά τον Προκόπιο καλύπτει μια σχετικά μικρή απόσταση, όπως είναι το διάστημα άπο το Στρογγύλον στο Ρήγιον, πολύ κοντά μάλιστα στην πρωτεύουσα, και ή όδοποιητική δραστηριότητα της διοίκησης του 'Ιουστινιανού κάθε άλλο παρά καλύπτει δλες τις επαρχίες της αυτοκρατορίας. Έκτος άπο το δρόμο προς το Ρήγιον (Kucuk-Cekmege), ό Προκόπιος παρουσιάζει τον 'Ιουστινιανό να ξοδεύει χρήματα αριθμού κρείττονα για να κατασκευάσει έναν επίσης ά- μαξήλατο δρόμο άπο τήν 'Αντιόχεια στην Κιλικία: κόβοντας τα βουνά σε μεγάλη έκταση και νενικηκώς τα αμήχανα, ό αυτοκράτορας αποδεικνύει ότι ουδέν άπορον άνθρώπω γένοιτο, συνοδεύοντας μάλιστα τήν έκφραση αυτή και με άλλα θαυμαστικά. Ή αδυναμία Ομως της κεντρικής διοίκησης είναι τόσο μεγάλη, ώστε να μήν μπορεί να κρυφτεί με θαυμαστικά: Στή Βιθυνία, δηλ. ακριβώς απέναντι άπο τήν πρωτεύουσα, ή κατάσταση εμφανίζεται κρίσιμη: βροχές και λυώσιμο του χιονιού σε συνδυασμό με το παχύ χώμα του εδάφους της επαρχίας αυτής (γεώδης γαρ ύπεράγαν ή χώρα ούσα) κάνουν τους δρόμους βάλτους (τάς οδούς τεναγώδεις εργαζομένη) και πνίγουν κυριολεκτικά Οσους μετακινούνται έκεΐ. Δυτικά της Νίκαιας, ένας χείμαρρος καθιστά άπορον τήν ταύτγ) όδόν. Ό άλλος δρόμος πάλι πού οδηγεί άπο τή Βιθυνία στή Φρυγία εϊναι ακόμα πιο επικίνδυνος: ένθα δή άνθρώποις τε άναρίθμοις και ζώοις έτέροιςχειμώνος ώ ρα διολωλέναί ζυνέβαινε. 'Ανάλογα με το τί συμβαίνει στή Βιθυνία, τά μέτρα πού παίρνει και τά έργα πού εκτελεί έκεΐ ό 'Ιουστινιανός δείχνουν περίπου ανεπαρκή. Σε ο,τι άφορα τον τόσο επικίνδυνο δρόμο Βιθυνίας-Φρυγίας, οι πρωτοβουλίες ανήκουν τόσο στον 'Ιουστινιανό, όσο και στην 'ιδιαίτερα 4. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 5, 3, σελ Για τον Προκόπιο και τήν 'Αντιόχεια γενικά, βλ. G. Downey, Procopius on Antiochi A Study of Method in the De Aedificiis, Byzantion 14, 1939, Για τους δρόμους στην 'Ανατολική Μικρασία, βλ. J.G.C. Anderson, The Road System of Eastern Asia Minor with the Evidence of Byzantine Campaigns, JHS 22, 1897, Προκόπιος, Κτισμ. E', 3, 13, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 4, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 12, σελ. 155.

5 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 39 μεγαλοπράγμονα Θεοδώρα: το αυτοκρατορικό ζεύγος διατάζει να σκεπαστεί το οδόστρωμα λίθοις παμμεγέθεσι και έτσι, οι οδοιπόροι πορεύονται επί στερρας της όδοΰ ες ημέρας όδοΰ -ήμισυ εΰζώνω άνδρί. Με τον τρόπο αυτό, ισχυρίζεται ό Προκόπιος, ό 'Ιουστινιανός και ή Θεοδώρα τον κίνδυνον τοις παριοΰσι διέλυσαν. 'Αφόρητη μεγαλοστομία για να δικαιολογηθεί ενα έργο μικρής πάλι έκτασης σε ενα δρόμο τουλάχιστον τριών ημερών πορείας. Υπάρχουν δμως και τα 'Ανέκδοτα, Οπου ό Προκόπιος υποστηρίζει δτι ό 'Ιουστινιανός κατέστρεψε ολόκληρο το οδικό δίκτυο της 'Ανατολής, και προς την Περσία και προς την Αίγυπτο. Στα Κτίσματα πάλι, περιγράφει τό πώς, με αυτοκρατορικά έργα, απελευθερώθηκαν οι εκβολές του ποταμού Δράκοντος στην Έλενούπολη της Βιθυνίας και κατασκευάστηκε έκεΐ οδός άμαζιτός. 'Από τα 'Ανέκδοτα δ μως μαθαίνουμε δτι αύτο πρέπει να έγινε επειδή ή Έλενούπολη ορίστηκε σαν το λιμάνι δπου υποχρεωτικά θά κατέπλεαν όσοι επιθυμούσαν να ταξιδεύσουν άπό την Κωνσταντινούπολη στην 'Ανατολή. Όπως κι αν έ χουν τα πράγματα, πρόκειται για τις τελευταίες ανταύγειες μιας αρχαίας παράδοσης, για τή διατήρηση της οποίας στή ζωή οι προσπάθειες του 'Ιουστινιανού γίνονται δλο και πιο σπασμωδικές. Οι ποταμοί πλημμυρίζουν. Ό ποταμός Σίβερις στην επαρχία Γαλατία προξενεί το θάνατο πολλών οδοιπόρων {των έκείνγ) όδω ιόντων πολλούς εφθειρεν ), κάτι πού συμβαίνει επίσης και στον ποταμό Δράκοντα της Βιθυνίας (πολλοίς τε ούτω διεφθάρθαι ζυνέβαινε ' ). ΟΊ γέφυρες πού υποτίθεται δτι εξασφαλίζουν τήν ακίνδυνη διάβαση τών ποταμών είναι λίγες και παλιές και ό Προκόπιος δεν παραλείπει να τονίσει δ τι ή οικοδόμηση τους ανάγεται στην 'Αρχαιότητα: Γέφυρα πεποίηται μεν τοις πάλαι άνθρώποις, λέει σχετικά με τους χείμαρρους πού βρίσκονται δυτικά άπό τή Νίκαια της Βιθυνίας. Αυτή ή παλιά γέφυρα λοιπόν, άπιοϋσα ωχετο... ούδαμη ένεγκουσα την του χειμάρρου έπιρροην. Ό 'Ιουστινιανός θά χτίσει έκεΐ μία μεγαλύτερη γέφυρα και θά διορθώσει τό κακό άπό... τους χείμαρρους. Στην Ταρσό της Κιλικίας δμως... ό 8. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 14-15, σελ Προκόπιος, Άνέκδ. 30, σελ Haury-Wirth. Πρβλ. επίσης Β. Rubin, Prokopios von Kaisareia, Stuttgart 1954, 309. Averil Cameron, Procopius and the Sixth Century, Berkeley - Los Angeles 1985, Προκόπιος, Κτισμ. E', 2, 12, σελ Σίβερις: αρχαίος 'Ιερός ποταμός (σήμερα Girmir Çayi). Βλ. Κ. Belke - Μ. Restie, Galatien und Lykaonien (TIB 4), Wien 1984, Προκόπιος, Κτισμ. E', 4, 2, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 2, 8, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 5, σελ. 154.

6 40 Τ.Κ. ΛΟΪΤΓΗΣ Κύδνος ορμάει προς την πόλη καί, κατακλύζοντας τάς γέφυρας βραχείας οΰσας, πλημμυρίζει όλες τις αγορές και τους δρόμους (αγυιάς), καθώς το ύψος του νερού φτάνει ως τα υπερώα τών σπιτιών '. Στη Μεγάλη 'Αντιόχεια, Ινας ασήμαντος χείμαρρος πού έχει το ταπεινό όνομα Όνοπνίκτης, κυλώντας σε μια απότομη χαράδρα πάνω άπο το τείχος (ΰπερθεν περιβόλου) γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνος Οταν βρέξει (επειδάν ύοι) καί, περνώντας, όπως φαίνεται, πάνω άπο το τείχος... 8ιεσκε8άννυτο μεν εις τους της πόλεως στενωπούς, ανήκεστα 8ε κακά τους ταύτγ) ωκημένους > f γ 16 εφγαζετο. Στην Ταρσό της Κιλικίας πού, Οπως είδαμε, ol γέφυρες είναι μικρές, δεν γίνεται ανοικοδόμηση ούτε επισκευή μετά τή θεομηνία. Γενικά, οι κίνδυνοι στην επαρχία είναι τόσο μεγάλοι γι' αυτούς πού διαβαίνουν γέφυρες, ώστε να βλέπουν κυριολεκτικά το χάρο με τα μάτια τους: Sia ταϋτα ό θάνατος εν οφθαλμούς ην, λέει επιγραμματικά ό Προκόπιος σχετικά μέ τή γέφυρα του ποταμού Πύραμου πού οδηγεί στή Μοψουεστία της Κιλικίας, καί ή μαρτυρία αυτή έχει κάτι το τραγικό, καθώς συμπληρώνεται άπο τή μελαγχολική διαπίστωση Οτι είναι λυπηρό να προξενεί τόσους κινδύνους για τήν ανθρώπινη ζωή ενα έργο σαν τή γέφυρα, πού οι αρχαίοι είχαν επινοήσει για τή σωτηρία τών ανθρώπων (πράγμα τε εις σωτηρίαν επινενοημένον τοις πάλαι άνθρώποις). Στον ποταμό της Κιλικίας Σάρο, ή γέφυρα είναι επίσης παλιά: γέφυρα ουν εκ παλαιού άποτετόρνευται, μας πληροφορεί κατατοπιστικά καί πάλι ό Προκόπιος. Ή γέφυρα αυτή αποτελείται άπο δύο αψίδες, ή βάση τών οποίων, όπως είναι φυσικό, βρίσκεται στο κέντρο του ποταμού καί φθείρεται άπο το νερό καί το χρόνο. Ή γέφυρα του Σάρου ουκ εις μακράν τε πάσα τω ποταμω εμπεσεισθαι επί8οξος ην. Ό 'Ιουστινιανός θα υποχρεωθεί να μεταστρέψει πρόσκαιρα ολόκληρο το ρου του ποταμού για να μπορέσει να επιδιορθώσει τή γέφυρα μέ παλιά υλικά, άλλα πόσες τέτοιες επιδιορθώσεις είναι δυνατές τον έκτο αιώνα; Τα νέα έργα γεφυροποιίας είναι σπανιότατα. Αυτός ό κατεξοχήν οί- 15. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 5, 17, σελ Για τήν Κιλικία γενικά βλ. W.M. Ramsay, Ciucia, Taurus and the Great Taurus Pass, Geographical Journal, 22 Oct. 1903, Προκόπιος, Κτισμ. Β', 10, 16, σελ. 78. Πρβλ. καί T.C. Lounghis, La montagne; quelques considérations d'après les sources byzantines, Communications grecques présentées au Vie Congrès international des études du Sud-Est européen, Athènes 1990, Προκόπιος, Κτισμ. E', 5, 6-7, σελ Πρβλ. Η. Hellenkemper - F. Hild, Neue Forschungen in Kilikien, Wien 1986 (VTIB 4), 127, όπου εντοπίζονται αψίδες υ δραγωγείου προς τή Μοψουεστία. 18. Προκόπιος, Κτισα. Ε', 5, 9-13, σελ. 160.

7 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 41 κοδόμος και άνοικοδόμος της 'Αρχαιότητας αυτοκράτορας 'Ιουστινιανός Α' έχτισε μια γέφυρα πάνω στον ποταμό Σαγγάριο και επιδόθηκε συστηματικά στο έργο αυτό, δείχνοντας μεγάλη επιμέλεια, την εποχή πού ό Προκόπιος έγραφε το Περί Κτισμάτων (...τα νυν... ηδη πολλην ες αυτό διατριβην εχει) ί9. Στον ποταμό Δράκοντα της Βιθυνίας κατασκεύασε ουο γέφυρες, ες άγαν ευρείας. επίσης γεφύρωσε τον ποταμό ζ,ιρερι της Γαλατίας, κοντά στην Ίουλιούπολη, ενίσχυσε μάλιστα τη γέφυρα με ενα ισχυρό τείχος, δν δη πρόμαχον καλοΰσίν οι ταύτα σοφοί, λέει ό Προκόπιος 21, δίνοντας μας έτσι και μία πληροφορία σχεδόν τεχνολογικού χαρακτήρα. Μετά τον Προκόπιο, άπο όλες τις λίγες γέφυρες πού έχτισε ή ανοικοδόμησε ό 'Ιουστινιανός μόνο μία: εκείνη πού βρίσκεται στον ποταμό Βάθυρσο ή Βαρβυσσο της Θράκης, στα περίχωρα δηλαδή της Κωνσταντινούπολης: άπο έκεΐ θα περάσει ό αυτοκράτορας Ηράκλειος για να μπει στην πρωτεύουσα το boo, εκεί οα χτίσει ο αυτοκράτορας.βασίλειος Α' το ναό του μάρτυρος Καλλινίκου. Μετά είναι ή απόλυτη σιγή. Ιουστινιανός ό βασιλεύς, τοιούτον έργον κατασκευακώς, την μεγάλην του Θεοΰ έκκλησίαν... ούδε μνήμης νυν άζιοΰται, παραπονούνται οι διάφορες παραλλαγές του Χρονικού του Λογοθέτη. Όταν ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος μας πληροφορεί στο Περί Θεμάτων, δτι πάνω στον Σαγγάριο υπάρχει αξιοθέατος γέφυρα, ην έποίησεν Ιουστινιανός ό βασιλεύς εκείνος ό πολυυμνητος, κάτι πού επαναλαμβάνει και ό Ζωναρας, ή μνεία οειχνει σαν να αναφέρεται σε χρόνους μυαικους. Απο ο,τι λένε Πορφυρογέννητος και Ζωναράς, στις πλάκες της γέφυρας αυτής ό Άγαθίας έγραψε ενα πομπώδες επίγραμμα πού βρίσκεται στην Παλατινή 'Ανθολογία 27, και οπού ό 'Ιουστινιανός, μετά τήν υποταγή της Δύσης και των Περσών, υποτάσσει και τον Σαγγάριο: 19. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 10, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 2, 13-14, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 4, 3, σελ Νικηφόρος, σελ. 26, 6-8 de Boor, κεφ. 25, σελ. 74, 9-10 Mango. 23. Συν. Θεοφ., σελ. 340, CSHB. 24. Λέων Γραμματικός, σελ. 239, CSHB. Θεοδόσιος Μελιτηνός, σελ. 167 Tafel. Συνέχεια Γεωργίου Μονάχου, εκδ. Istrin σελ. 10, Ψευδοσυμεών, σελ. 667, 1-3 CSHB και Συνέχεια Γεωργίου Μονάχου, σελ. 825, CSHB. 25. Περί Θεμάτων, Ι, V, 23-24, σελ. 70 Pertusi. 26. Ζωναράς, ΙΔ', 7, τόμ. Γ', σελ. 275 Dindorf. 27. Παλατινή 'Ανθολογία IX, 641: τόμ. Η', σελ. 121, εκδ. Waltz-Soury. Πρβλ. και Μ. Whitby, Justinian's Bridge over the Sangarius and the Date of Procopius's De Aedificiis, JHS 105, 1985, Τήν επισήμανση της μελέτης αυτής οφείλω στο συνάδελφο Στ. Λαμπάκη.

8 42 α,- Τ.Κ. ΛΟΤΓΤΗΣ Και σύ μεθ' Έσπερίην ύψαύχενα και μετά Μήδων εθνεα και πάσαν βαρβαρικήν άγέλην, Σαγγάριε, κρατερήσι ροάς άψΐσι πεδηθείς, ούτω έδουλώθης κοιρανική παλάμη* ό πριν δε σκαφέεσιν άνέμβατος, ό πριν άτειρής, κεΐσαι λαϊνέη σφιγκτος άλυκτοπέδη. Είναι, φανερό Οτι το επιδεικτικό στυλ του επιγράμματος του Άγαθία δεν ταίριαζε πια στους χρόνους του Πορφυρογέννητου και του Ζωναρά πού μετέφεραν μόνο οράματα ενός μακρινού παρελθόντος. 'Ιουστινιανός βασιλεύς ουδέ μνήμης νυν άζιοΰται... Όπως ό Προκόπιος απέδιδε τα έργα οδοποιίας στους πάλαι ανθρώπους, με τον ίδιο τρόπο, με την έναρξη των λεγόμενων σκοτεινών αιώνων, οι άνθρωποι δείχνουν νά συνειδητοποιούν τη μεταβολή και μετατρέπουν τη ρωμαϊκή όδοποιητική παράδοση σε παραμύθι μακρινό, πού, δπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, το διηγούνται γέροι. Άπο το στόμα ενός γέρου, ό πατρίκιος Κομεντίολος θα μάθει το 601, δτι ή ένδοξη οδός του Τραϊανού είναι τώρα δυσχερής και άδιόδευτος άπο ετών πολλών και Οτι αποτελεί θανάσιμη δοκιμασία για ανθρώπους και ζώα. Ό ερχομός τοΰ Μεσαίωνα συνοδεύεται άπο δέος και ανασφάλεια και οι δρόμοι αρχίζουν νά μήν οδηγούν πουθενά. Ό κόσμος είναι σαν νά μικραίνει απότομα χωρίς δρόμους και οι άνθρωποι δένονται με τον τόπο διαμονής τους. Όταν σε πηγές πού αναφέρονται στον ένατο αιώνα πιά θα αναφέρονται δρόμοι δπως π.χ. ή 68ος άπάγουσα προς Ζέλισσαν, κοντά στή Δαζιμώνα, τότε μπορούμε νά είμαστε βέβαιοι δτι πρόκειται για δρόμους σε πρωτόγονη κατάσταση, για δρόμους στο έλεος της φύσης, πού μόνο στρατιωτικές δυνάμεις μπορούν νά χρησιμοποιούν μέ κάποια σχετική ασφάλεια. Στις αρχές τοΰ 626, ό νικηφόρος στρατός τοΰ αυτοκράτορα Ηράκλειου, πού προελαύνει άπο τήν Περσαρμενία, έχει στή διάθεση του δύο δρόμους σε κακή κατάσταση: δυο γάρ οδοί αύτω προεκειντο στενού τε και δύσβατοι, μας πληροφορεί ό Θεοφάνης. Τον έβδομο αιώνα, οι Σκλαβηνίες είναι τόσο απρόσιτες στα Βαλκάνια ώστε νά χρειάζεται εκστρατεία. Ό Κώνστας Β' το και ό 'Ιουστινιανός Β' το 688/ Σιμοκάττης, Η', 3, 2, σελ Θεοφάνης, σελ Γενέσιος, Δ', 14, σελ. 65 Lesmueller-Werner και Thurn. 30. Θεοφάνης, σελ. 312, Θεοφάνης, σελ. 347, Θεοφάνης, σελ. 364, Βλ. σχετικά τελευταία, Μάρθα Γρηγορίου- Ίωαννίδου, Ή εκστρατεία τοΰ 'Ιουστινιανού Β'κατά των Βουλγάρων και Σλάβων, Βυζαντιακά 2, 1982, , οπού και όλη ή προγενέστερη βιβλιογραφία.

9 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 43 θα επιχειρήσουν να διεισδύσουν σ' αυτές τις εχθρικές περιοχές μέ περισσότερο άπό αμφίβολα αποτελέσματα. Το 695, όταν διορίζεται ό πρώτος γνωστός στρατηγός στο θέμα Ελλάδος, ό πατρίκιος Λεόντιος, έκελεύσθη 8ε εις τρεις έμβληθηναι 8ρόμωνας καί αυθημερόν άποκινησαι της πόλεως 33, δηλαδή τα ταξίδια δια θαλάσσης θεωρούνται καί πιο γρήγορα καί πιο ασφαλή. 'Ακόμα καί ή χερσαία επικοινωνία Θεσσαλονίκης- Κωνσταντινούπολης, δηλ. των δύο σημαντικότερων πόλεων τής αυτοκρατορίας, αμφισβητείται 1 καί αν λειτουργεί ακόμα ή Εγνατία οδός, έ στω καί Οχι τόσο συχνά, ή λειτουργία της σταματάει στή Θεσσαλονίκη, ένώ ή "Ηπειρος αποτελεί κάτι σαν terra incognita. Οι άλλοτε σημαντικοί δρόμοι Κωνσταντινούπολη - Ναϊσσός - Σιγγηδών καί Θεσσαλονίκη - Ναϊσσός - Σιγγηδών βρίσκονται μόνο έν μέρει κάτω άπο βυζαντινό έ λεγχο' καί μόνο στά μέσα πιά του δέκατου αιώνα ό Κωνσταντίνος Ζ' Πορφυρογέννητος θα μπορέσει νά γράψει: Ίστέον, ότι άπο Θεσσαλονίκης μέχρι, του ποταμού Αανούβεως, εν ω το κάστρον εστίν τα Βελέγραδα έπονομαζόμενον, εστίν οδός ημερών οκτώ, ει καί μη Sia τάχους τις, άλλα μετ αναπαύσεως πορεύεται, και στα αυτοκρατορικά αυτά λογία οιακρίνεται μιά κάποια χαλάρωση πού προέρχεται άπο τήν έλλειψη κινδύνου στή διάρκεια τής πορείας ως το Δούναβη. Για νά φτάσει όμως κανείς σ' αυτή τή σχετική ασφάλεια, έπρεπε νά περάσουν αιώνες ολόκληροι, στή διάρκεια τών οποίων ή 'Ρωμαίων πολιτεία συγκεχυμένη ην, όπως λέει ή Χρονογραφία του Θεοφάνη 1, καί γιά τον περισσότερο κόσμο, ή οδός επί 'Ρωμανίαν άγουσα κεκλεισμένη ην. Αύτο ακριβώς το κλείσιμο του δρόμου προς τήν αυτοκρατορία στή διάρκεια τών λεγόμενων «σκοτεινών αιώνων» συνίσταται στο Οτι ή αυτοκρατορία ήταν ανοιχτή στις εισβολές, χωρίς νά διατηρεί στρατό σε μόνιμα σύνορα. Ή εποχή τής στρατιωτικής-θεματικής διοίκησης τών διαφόρων επαρχιών συνεπάγεται καί τή χρήση τών Οσων δρόμων υπάρχουν γιά σχεδόν αποκλειστικά στρατιωτικούς σκοπούς. Όταν ή αυτοκράτειρα Ειρήνη ή 'Αθηναία πραγματοποιεί τή θριαμβευτική της περιοδεία στή Θράκη τό 784 πού φτάνει ως τή Φιλιππούπολη καί τήν 'Αγχίαλο, δεν 33. Θεοφάνης, σελ. 368, Ί. Καραγιαννόπουλος, Ή επικοινωνία Θεσσαλονίκης - Κωνσταντινουπόλεως κατά τους 7ο-9ο αϊ., 'Επιστημονική Έπετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής 'Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 22, 1984, Μ. Ja. Siuziumov, Vizantiiskii gorod (seredina VII - seredina IX v), Viz. Vrem. 27,1967, DAI, 42, 15-18, σελ. 182 Moravcsik-Jenkins. 37. Θεοφάνης, σελ. 392, Θεοφάνης, σελ. 395, 5-6.

10 44 Τ.Κ. ΛΟΪΓΓΗΣ πρόκειται για ασφάλεια των δρόμων, άλλα για το Οτι ή αυτοκρατορική αυλή συνοδεύεται άπο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις (δυνάμεως πολλης) 39, έτσι ώστε ή περιοδεία να μήν ξεχωρίζει άπο μια κανονική εκστρατεία. Το ίδιο συμβαίνει και λίγο πριν άπο τή Ζ' Οικουμενική Σύνοδο το 787, οπότε πάσα ή βασιλική υπουργία και κόρτη έζηλθεν εως τών Μαλαγίνων, τον μεταγενέστερο πρώτο σταθμό του μικρασιάτικου στρατιωτικού δρόμου το δέκατο αιώνα καί, μέ 'ισχυρό στρατό επίσης, ό Κωνσταντίνος ΣΤ' επισκέπτεται το ναό του 'Ιωάννη του Θεολόγου στην Έφεσο το 795. Το 797, λίγο πριν άπο τήν αιματηρή λύση του οικογενειακού αυτοκρατορικού δράματος, έζηλθεν ό βασιλεύς συν rfj μητρϊ αύτοϋ εν rfj Προύσγ) θερμίσαι ", άλλα, καί έκεΐ ακόμα, παρευρίσκονται η βασιλική τάξις καί οι άρχοντες των ταγμάτων. Λίγο αργότερα, αραβικές επιδρομές θα φτάσουν ως τα Μαλάγινα, δηλ. ώς έκεΐ πού είχε προωθηθεί ή αυτοκρατορική αυλή. Μέ τήν αυγή του ένατου αιώνα, ή μερική ανοικοδόμηση των τειχών των πόλεων καί τών φρουρίων πού παρατηρείται ("Αγκυρα, Θήβασα, Άνδρασος το 805) δέν φαίνεται να επεκτείνεται καί στους δρόμους, ούτε στην απλή συντήρηση τους, ούτε στις γέφυρες καί στα άλλα έργα ο δοποιίας. Στή διάρκεια της πολυθρύλητης δραπέτευσης του πατρικίου Σαμωνα το 904, δέν είναι καθόλου βέβαιο π.χ. αν θα διέβαινε τον "Αλυ απο τή γέφυρα που υπήρχε εκεί, άλλα απο κάποιο άλλο ίσως πέρασμα 47. Ή παλιά δημοσία στράτα του βασιλικού δρόμου, πού αναφέρεται για τον έκτο αιώνα στο Βίο του Θεοδώρου του Συκεώτου, πρέπει να είχε τελείως ξεχαστεί 48. Το δέκατο αιώνα, ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος στην Ύπόθεσιν τών βασιλικών ταξειδίων θεωρεί Οτι ή αυτοκρατορική πανστρατιά πού περιλαμβάνει τους θεματικούς στρατούς Όψίκιον, Θρακήσιοι, 'Ανατολικοί, Σελεύκεια, Καππαδοκία, Χαρσιανόν, Βου- 39. Θεοφάνης, σελ. 457, Θεοφάνης, σελ. 462, Περί Βασιλείου Τάξεως, Α', Θεοφάνης, σελ. 469, Θεοφάνης, σελ. 471, Θεοφάνης, σελ. 473, Θεοφάνης, σελ. 481, 8-10 καί 482, Πρβλ. Belke-Restle, σελ Οι πηγές (Συν. Θεοφ., 369. Ψευδοσυμεών, 708. Γεωργ. Μον., 864) χρησιμοποιούν τους ορούς περάν-διαπεράσαι. Πρβλ. R.J.H. Jenkins, The "Flight" of Samonas Speculum 23, 1948, Έκδ. Festugière, Subsidia Hagiographica 48, 1970, I, 3, κεφ. 3, Περί Βασιλείου Τάξεως, A', GSHB.

11 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 45 κελλάριοι, Άρμενιάκοι, Παφλαγονία και Σεβάστεια θα πορεύεται με σταθμούς τα άπληκτα στα Μαλάγινα, στο Δορύλαιον, στο Καβόρκιν, στην Κολώνεια (Ak saray) και στην Καισαρεία και στον Δαζιμώνα. 'Από παλιά, ό Heinrich Geizer είχε διακρίνει δύο κύριους στρατιωτικούς δρόμους, έναν προς Α και έναν άλλο προς ΝΑ και ή διαφορά ανάμεσα στις δύο εκστρατείες έγκειται στον τόπο συγκέντρωσης των Άρμενιακών θεμάτων'. 'Από την άλλη πλευρά, στις έξονυχιστικότατες έρευνες των F. Hild, Κ. Belke - Μ. Restie είναι εμφανέστατη ή έλλειψη πληροφοριών για τη μέση βυζαντινή εποχή, ανάμεσα στην ύστερορωμαϊκή και τή σελτζουκική, ιδιαίτερα άπο τον δέκατο τρίτο αιώνα, οπότε έζησε ό Abu 1- Feda και νωρίτερα. Ό 'Ιωάννης Σκυλίτζης, άνθρωπος του ενδέκατου αιώνα, όταν αναφέρεται στις μικρασιατικές περιοχές πού έζησαν τις αραβικές επιδρομές τον ένατο αιώνα, αρκείται σέ μιά βραχυλογία: καί οι των χωρών κάτοικοι πυνθανόμενοι τειχήρεις έγίνοντο και τάς έπιδρομας διεδίδρασκον* 1. Πρόκειται, ούτε λίγο ούτε πολύ γιά μεγάλη στενότητα ορίζοντα και κυριαρχία του τοπικού συμφέροντος, δηλαδή γιά δύο τυπικά μεσαιωνικά χαρακτηριστικά. Στην Κουκουσο το 877, ό αυτοκράτορας Βασίλειος Α' εϊναι υποχρεωμένος να κόψει τους θάμνους πού του φράζουν τον δρόμο, την άβατον εόπόρευτον (βατήν) πεποιηκώς. Οι δρόμοι πού πορεύεται είναι δύσβατοι και απόκρημνοι καί, μέ βάση τις ενέργειες στην Κουκουσο, θα μπορούσε κανείς να διερωτηθεί, πόσον καιρό είχαν να χρησιμοποιηθούν αυτοί οι δρόμοι. Καί άπο όσα γνωρίζω τουλάχιστον, αυτή ή πενιχρή μνεία αποτελεί καί τή μοναδική αυτοκρατορική προσπάθεια διάνοιξης ή επιδιόρθωσης ενός επαρχιακού δρόμου στή μέση'βυζαντινή εποχή, το μόνο παράδειγμα μετά τον 'Ιουστινιανό Α'. "*Αν ό Μεσαίωνας είναι μιά εποχή κυριαρχίας της υπαίθρου πάνω στην πόλη, ή ά- 50. Ό τόπος αυτός δέν είναι ό ΐδιος σέ κάθε περίπτωση: στην εκστρατεία προς ΝΑ μέ στόχο την Ταρσό, οι Άρμενιάκοι, οι Παφλαγόνες καί ή Σεβάστεια ενώνονται μέ' την αυτοκρατορική στρατιά στην Καισαρεία, ενώ στην έκστρατεία,προς Α μέ στόχο την Τεφρική «τα Άρμενιακα θέματα» όφείλουσιν άποσωρεύεσθαι εις Βαθύν póacxoc. Έδώ, στα Άρμενιακά Θέματα θα πρέπει οπωσδήποτε να συγκαταλεχθεϊ και το Θέμα Χαλδίας. Βλ. Η. Geizer, Die Genesis der byzantinischen Themenverfassung, Leipzig 1899, σελ Πρόκειται δηλαδή γα τα θέματα πού προέρχονται άπο το παλιό θέμα τών.'αρμενιάκων, παρόλο πού το Χαρσιανον δέν φαίνεται να συγκαταλέγεται σ' αυτά, αντίθετα μέ ο,τι μαρτυρεΐται στο Περί Θεμάτων II, 45-50, σελ. 65 Pertusi. 51. F. Hild, Das byzantinische Strassensystem in Kappadokien (VTIB 2), Wien Belke-Restle, passim. 52. Σκυλίτζης, σελ. 108, Thurn. 53. Συν. Θεοφ., 280, Σκυλίτζης, 141, 70. Για τις εκστρατείες του Βασίλειου Α', βλ. J.G.C. Anderson, The Campaign of Basil I against the Paulicians in 872, Classical Review 10, April 1896,

12 46 Τ.Κ. ΛΟΤΓΓΗΣ πομόνωση των ανθρώπων και ή έλλειψη επικοινωνίας προέρχονται άπο την έλλειψη δρόμων. Όταν ό Σκυλίτζης μνημονεύει οδούς και παρόδους γύρω άπο την Καισαρεία της Καππαδοκίας, δπου επαναστατεί ό Βάρδας Σκληρός το y/ο, ασφαλώς οεν πρόκειται για ορομους επικοινωνίας, άλλα για στρατηγικές διόδους με πολύ περιορισμένη χρήση. Ό περιορισμός του βυζαντινού μικρασιάτικου χώρου κατά την περίοδο της λεγόμενης σταθεροποίησης των Κομνηνών φέρνει κάποια σχετική μεταβολή. 'Ιδιαίτερα μετά τή διέλευση της Πρώτης Σταυροφορίας και ως τή μάχη του Μυριοκέφαλου (1176), παρατηρείται μια κάποια ά νεση στις βυζαντινές στρατιωτικές πορείες πού, βέβαια, στην πλειοψηφία τους μετατοπίζονται δυτικότερα: παράδειγμα, ή εκστρατεία ύπο τον καίσαρα 'Ιωάννη Δούκα (μάλλον το 1111) ακολουθεί τήν πορεία "Αβυδος - Σμύρνη - Έφεσος - Σάρδεις - Φιλαδέλφεια - Λαοδίκεια, και, διαμέσου Χώματος και Λάμπης, προχωρεί στο Πολύβοτον της Φρυγίας. Πρόκειται για μια εισαγωγική εκκαθαριστική επιχείρηση πού, στα όρια της αρχαίας Φρυγίας ήδη, θά έχει εξαντλήσει τις δυνατότητες γιά μια βυζαντινή προέλαση, επειδή στο Φιλομήλιον της Φρυγίας οι κάτοικοι γίνονται παρανάλωμα βαρβαρικής μαχαίρας, δπως λέει ή "Αννα Κομνηνη. Ui στρατιωτικοί ορομοι βρίσκονται μέσα στη ζ,ωνη επιχειρήσεων, δπως και πριν και, για το λόγο αυτό, ή ανασφάλεια πού βασιλεύει δέν είναι μικρότερη άπο εκείνη των σκοτεινών αιώνων. Μόνο οι πόλεις της Δυτικής Μικρασίας κάπως ανασαίνουν. Σέ δ,τι άφορα τήν ορολογία, αυτό πού αναφέρεται συχνά στην Άννα Κομνηνή είναι οι λέξεις τέμπη και ατραποί, κάτι πού κάνει ακόμα πιο αισθητή τήν έλλειψη δρόμων. 'Ακόμα και ή κοιλάδα του Όρόντη στην 'Αντιόχεια αποκαλείται στο κείμενο 'Οξύς δρόμος. Ή επιλογή του Λοπάδιου (Ulubad) σαν στρατιωτικής βάσης στή Βιθυνία γιά επιχειρήσεις εναντίον των Σελτζούκων άπο τον 'Αλέξιο Α' αποτελεί ορόσημο καΐ γιά τους διαδόχους του: ό 'Ιωάννης Β' το ανοικοδομεί 59. 'Από τή Βιθυνία ως το Φιλομήλιον της Φρυγίας φαίνεται δτι α κολουθείται Ινας συγκεκριμένος δρόμος: της προς το Φιλομήλιν άνθέξεσθαι όδοΰ ω. Ή καταστροφή στο Μυριοκέφαλον έκανε το δρόμο αυτό δύσ- 54. Σκυλίτζης, σελ "Αννα Κομνηνή, ΙΑ', 5: Leib τόμ. Γ', Άννα Κομνηνή, ΙΑ', 6,4: τόμ. Γ', "Αννα Κομνηνή, ΙΔ', 5,7: τόμ. Γ', "Αννα Κομνηνή, ΙΑ', 4,1: τόμ. Γ', Κίνναμος, σελ. 38 CSHB. Χωνιάτης, σελ. 28 van Dieten. 60. "Αννα Κομνηνή, ΙΕ', 4,4: τόμ. Γ', 201.

13 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 47 χρηστό, φυσικά μαζί με την προέκταση του προς το Ίκόνιον και αυτό ε πιβεβαιώνεται, επίσημα άπό τις πηγές της Τρίτης Σταυροφορίας 61, δπου λέγεται:... a via regia quam imperator Emanuel ire solebat, eo quod esset deserta et longissima versus Iconium et tota montibus clausa, necessitate coactiadsinistram declinavimus.... Όπως είναι γνωστό άπο το Νικήτα Χωνιάτη ', ή στρατιά του Φρειδερίκου Α' Βαρβαρόσσα την άνοιξη του 1190 πέρασε άπο τη Φιλαδέλφεια καί τη Λαοδίκεια της Φρυγίας, πού α ποτελούσε τότε την τελευταία βυζαντινή κτήση πριν άπο τή Σελτζουκική επικράτεια. Ή εγκατάλειψη της κεντρικής βυζαντινής οδικής αρτηρίας εξαιτίας τής ανασφάλειας πιστοποιεί με τον πιο επίσημο τρόπο το τέλος του ρωμαϊκού όδικοΰ συστήματος στην 'Ανατολή πού, στή διάρκεια του Μεσαίωνα, είχε επιζήσει όπως μπορούσε. Έτσι, το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα άπο όσα εκτέθηκαν είναι ή παράλληλη παρακμή των αρχαίων δρόμων μαζί με τις αρχαίες πόλεις στο Βυζάντιο. Ό Μεσαίωνας εισβάλλει με ορμή καί ερειπώνει τις πόλεις, όπως ή μανία των ποταμών καί τής φύσης καταστρέφει τα όδοποιητικα έργα. Έναν πρωτότυπο συνδυασμό καταστροφής μιας επαρχιακής πόλης με τους δρόμους της πλημμυρισμένους άπο τή μανία ενός ποταμού μας δίνει για το Δάρας τής Μεσοποταμίας ό κλασικιστής Προκόπιος ό Καισαρεύς * καί μ' αυτό τελειώνω. Τή σκηνή πρέπει να τή φανταστούμε κάπως έτσι:...'ενισχυμένος άπο τις καταρρακτώδεις βροχές πού έπεσαν τελευταία, ό ποταμός μπροστά στο τείχος υψώνεται μουγκρίζοντας, καθώς ό αγωγός είναι πια πάρα πολύ μικρός για να τον απορροφήσει. Καθώς φουσκώνει κατευθυνόμενος ενάντια στό τείχος, ό ποταμός παίρνει μιά μορφή μεγαλειώδη. Ήδη ξεπερνάει σε ύψος τό προτείχισμα καί τό γκρεμίζει αμέσως. Τό κύριο τείχος σείεται άπό τή δόνηση στή μεγαλύτερη του έκταση. Άπό τήν πίεση του νερού ανοίγουν οι πύλες καί πλημμυρίζει μέ δύναμη σχεδόν ολόκληρη ή πόλη, καί ή αγορά καί οι στενωποί πού οδηγούν σ' αυτήν. Στό δρόμο του, ό ποταμός παρασύρει έπιπλα, ξύλινα σκεύη καί μια τεράστια ποικιλία άλλων πραγμάτων. Ξαφνικά, στή διώρυγα πού βρίσκεται στην έξοδο τής πόλης, ό ποταμός εξαφανίζεται 61. Epistula de morte Friderici imperatoris: Quellen zur Geschichte des Kreuzzugs Kaiser Friedrichs I: MGH SSRG, Nova Series, V, Πρβλ. Ν. Mersich, Tzibritze. Zum Austragungsort der Schlacht von Myriokephalon, ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ, Festschrift für H. Hunger zum 70. Geburtstag. Wien 1984, Χωνιάτης, σελ. 412, Πρβλ. CM. Brand, Byzantium confronts the West, , Cambridge Mass. 1968, Προκόπιος, Κτισμ. Β', 2, 13-16, σελ. 52. Βλ. επίσης Rubin, Prokopios, 304.

14 48 Τ.Κ. ΛΟΥΓΓΗΣ στα έγκατα της γης. Μετά άπο λίγες μέρες, ανάβλυσε και πάλι στα όρια μιας άλλης πόλης, της Θεοδοσιούπολης Ραφαεινα της Όσροηνής, δηλαδή σέ απόσταση «σημείων τεσσαράκοντα» από το Δάρας της Μεσοποταμίας, Οπου είχε συμβεί ή θεομηνία αύτη. Ότι επρόκειτο για τόν ποταμό του Δάρας πού είχε πλημμυρίσει και Οχι για κάποια άλλα νερά ή ταν φανερό, επειδή ολόκληρος ό συρφετός των σκευών, πού είχε γεμίσει τους δρόμους της πόλης, διεφάνη ενταύθα, μας λέει ό Προκόπιος... Τ.Κ. ΛΟΤΓΓΗΣ τυπώθηκε τον 'Ιανουάριο 1994

15 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΙΠΤΥΧΑ Τόμος Α'(1979) Τόμος Β'( ) Τόμος Γ'( ) Τόμος Δ'( ) Τόμος Ε'( ) Τόμος Τ' (τυπώνεται) ΔΙΠΤΥΧΩΝ ΠΑΡΑΦΥΑΔΑ 1. Διακόνου Χρυσοστόμου Φλωρεντή, Βραβεΐονττ\ς Τέρας Μονής άγ. 'Ιωάννου του Θεολόγου Πάτμου, 'Αθήναι Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου Τ. Μονής άγ. 'Ιωάννου του Θεολόγου. 900 χρόνια ιστορικής Μαρτυρίας, 'Αθήναι Το Βυζάντιο κατά τον 12ο αιώνα. Κανονικό δίκαιο, κράτος και κοινωνία. 'Αθήνα 'Ιωάννου Δ. Πολέμη, Ό λόγιος Νικόλαος Λαμπηνός και το έγκώμιον αύτον εις τον 'ΑνδρόνικονΒ 'Παλαιολόγον, 'Αθήνα ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΗ: Βιβλιοπωλείο ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ. «'Ινστιτούτο του βιβλίου», Ιπποκράτους 8, 'Αθήνα

16

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 6 ος 9 ος αι Οικονομική κατάσταση στο Βυζάντιο από το β μισό του 6 ου αι. αρχές 9 ου αι. το κίνημα του Θωμά του Σλάβου 6 ος 8 ος αι. Προβλήματα δημογραφικά Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο

1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο Τα όρια του βυζαντινού κράτους από τα μέσα του 7ου ως τον 9ο αιώνα. Επεξεργασία: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. ΙΜΕ http://www.ime.gr/chronos/09/gr/gallery/main/others/o2p 2.html I. Ο ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΚΟΣΜΟΣ ΚΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου.

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου. ιαρκεια 90 λεπτα Παικτεσ 4 Ηλικια 12+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Το Autokrator είναι ένα μεσαιωνικό στρατιωτικό παιχνίδι, για τις μάχες μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα μ.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΛΕΜΕΣΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/Ο6/2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ---------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 2: Βυζαντινή Ιστοριογραφία: κείμενα, συγγραφείς, στόχοι και συγγραφικές αρχές.

Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 2: Βυζαντινή Ιστοριογραφία: κείμενα, συγγραφείς, στόχοι και συγγραφικές αρχές. Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 2: Βυζαντινή Ιστοριογραφία: κείμενα, συγγραφείς, στόχοι και συγγραφικές αρχές. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Μια πρώτη επαφή με τη

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Το ρωμαϊκό κράτος κλονίζεται

Το ρωμαϊκό κράτος κλονίζεται Ι. Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ας διαβάσουμε τι θα μάθουμε στο σημερινό μάθημα: Σκοπός: Σκοπός του παρόντος μαθήματος είναι να απαντήσουμε σε ένα «γιατί»: Γιατί χρειάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά - μεταφορικά μέσα

Μεταφορά - μεταφορικά μέσα Μεταφορά - μεταφορικά μέσα Μεταφορά είναι η μετακόμιση πραγμάτων ή προσώπων. Η ανάπτυξη των μεταφορών αποτέλεσε θεμελιώδη παράγοντα για την ανάπτυξη του πολιτισμού και διευκόλυνε αφάνταστα το εμπόριο και

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 14

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 14 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 14 Ο Δωδέκατος Αιώνας (α μέρος): Αλέξιος Α Κομνηνός (1081-1118) - Ιωάννης Β Κομνηνός (1118-1143) - Μανουήλ Α Κομνηνός (1143-1180) - Αλέξιος Β Κομνηνός (1180-1183) - Ανδρόνικος

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία

13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία 13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία 1. Αντιστοιχίστε τα πρόσωπα με τις ιδιότητές τους: Ιουστινιανός Θεοδώρα Τριβωνιανός Καππαδόκης Ανθέμιος Ισίδωρος Βελισάριος Ναρσής Στρατηγός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 30 π.χ. Θάνατος του Μ. Αλεξάνδρου Έλλειψη διαδόχου (νόμιμου και ικανού) διασπαστικές τάσεις: 1. Εξεγέρσεις (Αθηναίων και Αιτωλών) εναντίον των Μακεδόνων υποταγή των Αθηναίων 2. Εξεγέρσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΑΡΙΘΜΟΣ: ΩΡΑ: 10.30 12.30 μ.μ (διάρκεια 2 ώρες) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05 / 06 /15 ΒΑΘΜΟΣ: ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ Εργασία του μαθητή: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

«Βυζαντινή Τέχνη και Αρχιτεκτονική, η Θεσσαλονίκη συναντά την Κωνσταντινούπολη» Βυζαντινός Περίπατος

«Βυζαντινή Τέχνη και Αρχιτεκτονική, η Θεσσαλονίκη συναντά την Κωνσταντινούπολη» Βυζαντινός Περίπατος Πολιτιστικό πρόγραμμα: «Βυζαντινή Τέχνη και Αρχιτεκτονική, η Θεσσαλονίκη συναντά την Κωνσταντινούπολη» 14ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης, σχολικό έτος 2013 14, υπεύθυνη καθηγήτρια: Όλγα Ευσταθίου Βυζαντινός Περίπατος

Διαβάστε περισσότερα

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Βούλγαροι Αρχικά ζουν σε εδάφη του Βυζαντίου εμποδίζουν άλλους λαούς να μετακινηθούν Αργότερα ιδρύουν κράτος προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων 1 ΙΣΤΟΡΙΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Οι Βούλγαροι Οι Ονογούροι Βούλγαροι. Οι πρώτες Βουλγαρικές φυλές πρέπει να έφθασαν στην περιοχή ανάμεσα στον Καύκασο και την Αζοφική Θάλασσα στα

Διαβάστε περισσότερα

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων Φύλλο εργασίας 1. «Αυτό το έτος (Α.Μ. 6177=691 μ.χ.) ο Ιουστινιανός από ανοησία έλυσε την ειρήνη, την οποία είχε συνομολογήσει με τον (Χαλίφη) Abd al

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ερωτήσεις ανά ενότητα του σχολικού εγχειριδίου Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία 1.1.1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη [σ. 7-9] α] Ποια μέτρα πήρε ο Κωνσταντίνος Α για την ανόρθωση του κράτους;

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 9: Συνέχεια του Θεοφάνη. Λέων Διάκονος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 9: Συνέχεια του Θεοφάνη. Λέων Διάκονος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 9: Συνέχεια του Θεοφάνη. Λέων Διάκονος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα συνεχίσουν την επεξεργασία του έργου

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι Εσωτερική κρίση εξωτερικοί κίνδυνοι 1054-10811081 Στο σημερινό μάθημα θα δούμε: 1. τα εσωτερικά προβλήματα 2. τους εξωτερικούς κινδύνους 3. κυρίως τη μάχη στο Ματζικέρτ και τις συνέπειές της Ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 7: Μέση βυζαντινή περίοδος: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Ιωσήφ Γενέσιος: Βίος και Έργο Κιαπίδου

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 7: Μέση βυζαντινή περίοδος: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Ιωσήφ Γενέσιος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 7: Μέση βυζαντινή περίοδος: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Ιωσήφ Γενέσιος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 6 Προσοχή! Όλες οι ερωτήσεις να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Α. Η βυζαντινή διπλωματία Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Μέθοδοι της βυζαντινής διπλωματίας: Ευκαιριακές αποστολές πρέσβεων Χορηγίες ( χρήματα ή δώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 6 Ιουστινιανός Α (β μέρος: 548-565) Διάδοχοι Ιουστινιανού: Ιουστίνος Β (565-578) Τιβέριος (578-582) Μαυρίκιος (582-602) - Φωκάς (602-610) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

H ιστορία του κάστρου της Πάτρας

H ιστορία του κάστρου της Πάτρας H ιστορία του κάστρου της Πάτρας Από την Αρχαιότητα μέχρι την Α' περίοδο Τουρκοκρατίας Μία εργασία της ομάδας Γ (Αβούρης Ε, Γεωργίου Ν, Καρατζιάς Γ, Παπατρέχας Ι) Το κάστρο βρίσκεται στα νότια της Ελλάδας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ.

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ. . ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο Σχέδιο Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 (επαναληπτικό) ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 3 ΘΕΜΑ 1ο Ι. Να συµπληρώσετε, στα κενά της Α στήλης,

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική περίοδος

Προϊστορική περίοδος ΕΦΕΣΟΣ Ιστορικό πλαίσιο Θέση Η Έφεσος βρίσκεται σε απόσταση 70 χλμ. νότια της Σμύρνης, κοντά στις εκβολές του ποταμού Καΰστρου. Κατοικήθηκε αδιάλειπτα έως τις ημέρες μας, αν και παρήκμασε μετά την αραβική

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο.

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία:

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία: Εικονομαχία Αιτίες Συνέπειες Ορισμός: η θρησκευτική και πολιτική διαμάχη για τη λατρεία των εικόνων. 1 η Αιτία: 1η Συνέπεια: Αντίπαλες πλευρές: εικονομάχοι > το επίσημο κράτος και τμήμα του πληθυσμού εικονόφιλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α 1. Να προσδιορίσετε την έννοια του όρου «Βυζάντιο» και να αναφέρετε τις χρονικές περιόδους διαίρεσης της ιστορίας του. Να αναφέρετε επίσης με ποιο όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση - Με την βοήθεια της τεχνολογίας αρχαιολόγοι κατάφεραν να απεικονίσουν την Θεσσαλονίκη της αρχαιότητας - Μια ζηλευτή πόλη με Ιππόδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τέσσερις (4) σελίδες.

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τέσσερις (4) σελίδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2016-2017 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2017 ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: ΔΥΟ (2) ΩΡΕΣ Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ Στο θρόνο βρίσκεται ο Αλέξιος Α Κομνηνός 1081 1118 (ιδρυτής δυναστείας Κομνηνών) Ο Αλέξιος Α Κομνηνός μπροστά στο Χριστό Ο Αλέξιος Α διαπραγματεύεται με τους σταυροφόρους

Διαβάστε περισσότερα

Ο δρόμος του αλατιού

Ο δρόμος του αλατιού Ο δρόμος του αλατιού Το Μέγα γεφύρι, βρισκόταν πάνω από τον Μέγδοβα, στα όρια Ευρυτανίας και Καρδίτσας, στη περιοχή Κοκκινέϊκα.. Πάνω από την Μαυρομμάτα όπου υπήρχε το γεφύρι της Κότσιτας, ήταν το μοναδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οι Άγιοι της. Ενότητα 1: Θεσσαλονίκη: Ιστορικά και Πολιτισµικά Χαρακτηριστικά Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Περιβαλλοντική ομάδα σχ. έτος 2015-2016 Υπεύθυνοι καθηγητές: o Λινάρδος Νικόλαος o Αθανασόπουλος Λάμπρος o Διαμαντής Παντελής o Παπαδάκη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΟΥ ΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ

Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΟΥ ΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΟΥ ΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ Ο Ιουστινιανός και η συνοδεία του : ψηφιδωτό από τον Άγιο Βιτάλιο της Ραβέννας 1 Ο ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΤΟΥ ΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ Στα χρόνια του Ιουστινιανού κατασκευάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

1.3 1.Ποια κατάσταση επικρατούσε στην προϊσλαµική Αραβία; 2.Ποια η δράση του Μωάµεθ µεταξύ ;

1.3 1.Ποια κατάσταση επικρατούσε στην προϊσλαµική Αραβία; 2.Ποια η δράση του Μωάµεθ µεταξύ ; 1. Από την αρχαιότητα στο Μεσαίωνα 2. Ποια γεγονότα προετοίµασαν το πέρασµα από την αρχαιότητα στο Μεσαίωνα; 3. Γιατί η περίοδος 330-641 έχει διπλή ονοµασία; 4.Ποια πολιτισµικά στοιχεία διακρίνουν το ανατολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Εορτολογία. Ενότητα 8: Οι Εορτές των Αγίων. Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας

Εορτολογία. Ενότητα 8: Οι Εορτές των Αγίων. Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Εορτολογία Ενότητα 8: Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας A) (1 από 4) Μαρτύριο Πολυκάρπου (2 ος αι.): η αρχαιότερη μαρτυρία για την καθιέρωση ετήσιου εορτασμού της μνήμης των μαρτύρων.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία

1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Από οµάδα φιλολόγων) ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία Ερώτηµα 1 ο Ο Αλκιβιάδης εξάλλου υποστήριζε πως δεν έπρεπε, αφού είχαν εκπλεύσει µε τόσο µεγάλη δύναµη, να επιστρέψουν

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #8: Χρονολόγιο Ι Χρονολόγιο 253 507 μ. Χ. Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 12 Ενδέκατος Αιώνας (α μισό): Βασίλειος Β Βουλγαροκτόνος (976-1025) Κων/νος Η (1025-1028) - Ρωμανός Γ Αργυρός (1028-1034) - Μιχαήλ Δ Παφλαγών (1034-1041) - Μιχαήλ Ε Καλαφάτης

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 6: H Xρονογραφία στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Ιωάννης Μαλάλας: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 6: H Xρονογραφία στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Ιωάννης Μαλάλας: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 6: H Xρονογραφία στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Ιωάννης Μαλάλας: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες.

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:... ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΥΠΟΓΡΑΦΗ:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Διάρκεια: 2 ώρες Τάξη : Β Γυμνασίου Ημερ.: 04/06/2014 Ονοματεπώνυμο μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Ο ΒΟΥΛΓΑΡΟΚΤΟΝΟΣ (976-1025) 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ήταν η Ελένη,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) Ενότητα #2: H Δ Σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους Σχόλια για τα γεγονότα της προηγούμενης ενότητας Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι, 2 πολιτικές επιλογές αντιπαρατέθηκαν στο Βυζάντιο:

Έτσι, 2 πολιτικές επιλογές αντιπαρατέθηκαν στο Βυζάντιο: ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για κάτι λιγότερο από 1000 χρόνια, Οι Νότιοι κ Ανατολικοί Σλάβοι βρίσκονταν σε άμεση επαφή με το Βυζάντιο ένα πολύ ανώτερο πολιτιστικό κέντρο με κυρίαρχη ιδεολογία και πολύ μεγάλη αφομοιωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΒΑΘΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/6/2014 ΒΑΘΜΟΣ:... Αριθμητικά:.. ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:....

Διαβάστε περισσότερα

Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο

Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο Τα αυτοκρατορικά εγκώμια στην παλαιολόγεια περίοδο Οι προϋποθέσεις για την άνθηση του είδους Οι εκπρόσωποι Οι περιστάσεις συγγραφής και εκφώνησης Η παράδοση των κειμένων Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το είδος του αυτοκρατορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ Το Χρονολόγιο της Εικονομαχίας αναφέρεται στην θεολογική και πολιτική διαμάχη που ξέσπασε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία τον 8 ο και 9 ο αιώνα, γύρω από τη λατρεία των χριστιανικών

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ εσωτερική αναδιοργάνωση θέματα δημιουργία θεμάτων: αρχικά στρατιωτικές μονάδες μετακινούμενες ανά την επικράτεια οι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα «Αναποφάσιστοι» : Αθανασοπούλου Ναταλία, Μανωλίδου Εβίτα, Μήτση Βασιλική, Στέφα Αναστασία

Ομάδα «Αναποφάσιστοι» : Αθανασοπούλου Ναταλία, Μανωλίδου Εβίτα, Μήτση Βασιλική, Στέφα Αναστασία Ομάδα «Αναποφάσιστοι» : Αθανασοπούλου Ναταλία, Μανωλίδου Εβίτα, Μήτση Βασιλική, Στέφα Αναστασία Βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της Λακωνίας. Το όνομα «Μονεμβασιά» προέρχεται από τις λέξεις «Μόνη Έμβασις»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Οι βυζαντινοί ήταν καλά πληροφορημένοι για τις γειτονικές χώρες από δικούς τους ανθρώπους. Όταν έφταναν επισκέπτες, έμποροι, μισθοφόροι ή στρατιωτικοί φυγάδες, ή ακόμα κρατικές

Διαβάστε περισσότερα