ΑίΠΤΥΧίΙ. Αθί&ΜΙ 133^-55 BRUNO LAVAGNINI ΜΝΗΜΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑίΠΤΥΧίΙ. Αθί&ΜΙ 133^-55 BRUNO LAVAGNINI ΜΝΗΜΗ"

Transcript

1 ΑίΠΤΥΧίΙ TOMOc τ' ΜΝΗΜΗ BRUNO LAVAGNINI Αθί&ΜΙ 133^-55

2 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΜΕΑΕΤΩΝ Ταχ. Διεύθυνση: Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια Διανομή: Βιβλιοπωλείο Μ. Καρδαμίτσα, Ίνστιτοϋτον τοΰ βιβλίου, 'Ιπποκράτους 8, 'Αθήνα Distribution: Bookshiop M. Kardamitsas, The Institut of the Book, Ippokratous 8, Athens, Greece Εκδοτική Επιμέλεια: 'Αθανάσιος Κομίνης Διορθώσεις: 'Αλέξης Σαββίδης Στυλιανός Λαμπάκης 'Ιωάννης Πολέμης ISBN: Τυπογραφική επιμέλεια: Φοινίκη, Κωλέττη 15, 'Αθήνα

3 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Στο Βυζάντιο δεν κατασκεύαζαν δρόμους. Φαίνεται, ίσως περίεργο, άλλα έτσι είναι, άπο ο,τι τουλάχιστον αφήνουν να διαφανεί οι πηγές, άπο τον πέμπτο αιώνα μ.χ. και έξης. Ή ρωμαϊκή αυτοκρατορία κληροδότησε στο Βυζάντιο ενα αξιόλογο οδικό δίκτυο, άλλα ή ρωμαϊκή αυτοκρατορία ανήκει στην 'Αρχαιότητα, ένώ το Βυζάντιο στο Μεσαίωνα, πού ε πιβάλλει παντού μιά γενική ανασφάλεια. Οι αρχαίοι δρόμοι παρακμάζουν. 'Από τους πιο σημαντικούς δρόμους θεωρείται, φυσικά, ή Εγνατία οδός. 'Από το 479 ήδη, ό ρήτορας Μάλχος ό Φιλαδελφεύς θεωρεί δτι ή περιώνυμη 'Εγνατία είναι 8ΰσο8ος και στενή ό86ς επί την Νέαν Ήπειρον άπάγουσα\ και ή κατάσταση θα χειροτερεύσει ως τα τέλη του έκτου α'ιώνα, παρόλο το οικοδομικό έργο του 'Ιουστινιανού: το 601, ό magister militum per Thracias Κομεντίολος πού βρίσκεται στις Νοβές (Svistov) της Μυσίας έχει ανάγκη άπο ντόπιους οδηγούς για να του δείξουν που βρίσκεται ή περίφημη οδός του Τραϊανού, ώστε να μπορέσει να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη διαμέσου Φιλιππούπολης. Κατά τον ύ- μνητή των κτισμάτων του 'Ιουστινιανού Προκόπιο πάλι 1, ή οδός πού ο δηγεί άπο το προάστειο της Κωνσταντινούπολης Στρογγύλον ως το Ρήγιον... εκ του επί πλείστον ανώμαλος ούσα, ομβρων, αν ούτω τύχοι, επιπεσόντων, τελματώδης τε και 8υσπάριτος τοις ττ}8ε ίοΰσιν έγίνετο... Ό 1. Μάλχος, άπ. 18: FHG IV, 127. Βλ. επίσης P. Soustal - J. Köder, Nikopolis und Kephallenia (TIB 3), Wien 1981, 51. J. Köder, Der Lebensraum der Byzantiner (Byz. Geschichtsschreiber Ergänzungsband 1), Graz - Wien - Köln 1984, Σιμοκάττης, Η', 3, 1, σελ de Boor. Θεοφάνης, σελ. 282, de Boor. Για τους στρατιωτικούς δρόμους τών Βαλκανίων βλ. την κλασσική πραγματεία του C.J. Jirecek, Die Heerstrasse von Belgrad nach Constantinopel und die Balkanpässe, Prag Προκόπιος, Κτισμ. Δ', 8, 5, σελ. 134 Haury-Wirth. Όταν λίγο αργότερα (557), το Ρήγιον θα καταστραφεί άπο σεισμό (Μαλάλας, σελ CSHB, Θεοφάνης, σελ. 231, 20-23), πρέπει και ό δρόμος να υπέστη σημαντικές καταστροφές. Προφανώς το δρόμο αυτό χρησιμοποιεί και ό αυτοκράτορας Μαυρίκιος το 591/2 (Σιμοκάττης, Ε', 16, 9-14, σελ και Θεοφάνης, σελ. 268, 8-14) για να διαπιστώσει δτι τα προάστεια της πρωτεύουσας βρίσκονται σέ ήμιάγρια κατάσταση.

4 38 Τ.Κ. ΛΟΤΓΓΗΣ 'Ιουστινιανός, λίθοίς αυτήν καταστρώσας άμαξιαίοις, εύπετή τε κατεστήσατο κοά άπονον όλως. Το πλάτος του δρόμου είναι τόσο, ώστε να μπορούν να διασταυρώνονται με άνεση δύο άμαξες (ες όσον άμαξας ου στενοχωρείν δύο arc' εναντίας άλλήλαις Ιούσας). Οι λίθοι πού αποτελούν το οδόστρωμα είναι τραχείς σαν τις μυλόπετρες και μεγάλοι, έτσι ώστε ό καθένας τους να καλύπτει πολλή γη, και είναι επεξεργασμένοι ες το ο μαλές καϊ το λεΐον. Αοκοϋσιν 8ε συμπεφυκέναι άλλήλοις. Ό δρόμος αυτός καύχημα κατά τον Προκόπιο καλύπτει μια σχετικά μικρή απόσταση, όπως είναι το διάστημα άπο το Στρογγύλον στο Ρήγιον, πολύ κοντά μάλιστα στην πρωτεύουσα, και ή όδοποιητική δραστηριότητα της διοίκησης του 'Ιουστινιανού κάθε άλλο παρά καλύπτει δλες τις επαρχίες της αυτοκρατορίας. Έκτος άπο το δρόμο προς το Ρήγιον (Kucuk-Cekmege), ό Προκόπιος παρουσιάζει τον 'Ιουστινιανό να ξοδεύει χρήματα αριθμού κρείττονα για να κατασκευάσει έναν επίσης ά- μαξήλατο δρόμο άπο τήν 'Αντιόχεια στην Κιλικία: κόβοντας τα βουνά σε μεγάλη έκταση και νενικηκώς τα αμήχανα, ό αυτοκράτορας αποδεικνύει ότι ουδέν άπορον άνθρώπω γένοιτο, συνοδεύοντας μάλιστα τήν έκφραση αυτή και με άλλα θαυμαστικά. Ή αδυναμία Ομως της κεντρικής διοίκησης είναι τόσο μεγάλη, ώστε να μήν μπορεί να κρυφτεί με θαυμαστικά: Στή Βιθυνία, δηλ. ακριβώς απέναντι άπο τήν πρωτεύουσα, ή κατάσταση εμφανίζεται κρίσιμη: βροχές και λυώσιμο του χιονιού σε συνδυασμό με το παχύ χώμα του εδάφους της επαρχίας αυτής (γεώδης γαρ ύπεράγαν ή χώρα ούσα) κάνουν τους δρόμους βάλτους (τάς οδούς τεναγώδεις εργαζομένη) και πνίγουν κυριολεκτικά Οσους μετακινούνται έκεΐ. Δυτικά της Νίκαιας, ένας χείμαρρος καθιστά άπορον τήν ταύτγ) όδόν. Ό άλλος δρόμος πάλι πού οδηγεί άπο τή Βιθυνία στή Φρυγία εϊναι ακόμα πιο επικίνδυνος: ένθα δή άνθρώποις τε άναρίθμοις και ζώοις έτέροιςχειμώνος ώ ρα διολωλέναί ζυνέβαινε. 'Ανάλογα με το τί συμβαίνει στή Βιθυνία, τά μέτρα πού παίρνει και τά έργα πού εκτελεί έκεΐ ό 'Ιουστινιανός δείχνουν περίπου ανεπαρκή. Σε ο,τι άφορα τον τόσο επικίνδυνο δρόμο Βιθυνίας-Φρυγίας, οι πρωτοβουλίες ανήκουν τόσο στον 'Ιουστινιανό, όσο και στην 'ιδιαίτερα 4. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 5, 3, σελ Για τον Προκόπιο και τήν 'Αντιόχεια γενικά, βλ. G. Downey, Procopius on Antiochi A Study of Method in the De Aedificiis, Byzantion 14, 1939, Για τους δρόμους στην 'Ανατολική Μικρασία, βλ. J.G.C. Anderson, The Road System of Eastern Asia Minor with the Evidence of Byzantine Campaigns, JHS 22, 1897, Προκόπιος, Κτισμ. E', 3, 13, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 4, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 12, σελ. 155.

5 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 39 μεγαλοπράγμονα Θεοδώρα: το αυτοκρατορικό ζεύγος διατάζει να σκεπαστεί το οδόστρωμα λίθοις παμμεγέθεσι και έτσι, οι οδοιπόροι πορεύονται επί στερρας της όδοΰ ες ημέρας όδοΰ -ήμισυ εΰζώνω άνδρί. Με τον τρόπο αυτό, ισχυρίζεται ό Προκόπιος, ό 'Ιουστινιανός και ή Θεοδώρα τον κίνδυνον τοις παριοΰσι διέλυσαν. 'Αφόρητη μεγαλοστομία για να δικαιολογηθεί ενα έργο μικρής πάλι έκτασης σε ενα δρόμο τουλάχιστον τριών ημερών πορείας. Υπάρχουν δμως και τα 'Ανέκδοτα, Οπου ό Προκόπιος υποστηρίζει δτι ό 'Ιουστινιανός κατέστρεψε ολόκληρο το οδικό δίκτυο της 'Ανατολής, και προς την Περσία και προς την Αίγυπτο. Στα Κτίσματα πάλι, περιγράφει τό πώς, με αυτοκρατορικά έργα, απελευθερώθηκαν οι εκβολές του ποταμού Δράκοντος στην Έλενούπολη της Βιθυνίας και κατασκευάστηκε έκεΐ οδός άμαζιτός. 'Από τα 'Ανέκδοτα δ μως μαθαίνουμε δτι αύτο πρέπει να έγινε επειδή ή Έλενούπολη ορίστηκε σαν το λιμάνι δπου υποχρεωτικά θά κατέπλεαν όσοι επιθυμούσαν να ταξιδεύσουν άπό την Κωνσταντινούπολη στην 'Ανατολή. Όπως κι αν έ χουν τα πράγματα, πρόκειται για τις τελευταίες ανταύγειες μιας αρχαίας παράδοσης, για τή διατήρηση της οποίας στή ζωή οι προσπάθειες του 'Ιουστινιανού γίνονται δλο και πιο σπασμωδικές. Οι ποταμοί πλημμυρίζουν. Ό ποταμός Σίβερις στην επαρχία Γαλατία προξενεί το θάνατο πολλών οδοιπόρων {των έκείνγ) όδω ιόντων πολλούς εφθειρεν ), κάτι πού συμβαίνει επίσης και στον ποταμό Δράκοντα της Βιθυνίας (πολλοίς τε ούτω διεφθάρθαι ζυνέβαινε ' ). ΟΊ γέφυρες πού υποτίθεται δτι εξασφαλίζουν τήν ακίνδυνη διάβαση τών ποταμών είναι λίγες και παλιές και ό Προκόπιος δεν παραλείπει να τονίσει δ τι ή οικοδόμηση τους ανάγεται στην 'Αρχαιότητα: Γέφυρα πεποίηται μεν τοις πάλαι άνθρώποις, λέει σχετικά με τους χείμαρρους πού βρίσκονται δυτικά άπό τή Νίκαια της Βιθυνίας. Αυτή ή παλιά γέφυρα λοιπόν, άπιοϋσα ωχετο... ούδαμη ένεγκουσα την του χειμάρρου έπιρροην. Ό 'Ιουστινιανός θά χτίσει έκεΐ μία μεγαλύτερη γέφυρα και θά διορθώσει τό κακό άπό... τους χείμαρρους. Στην Ταρσό της Κιλικίας δμως... ό 8. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 14-15, σελ Προκόπιος, Άνέκδ. 30, σελ Haury-Wirth. Πρβλ. επίσης Β. Rubin, Prokopios von Kaisareia, Stuttgart 1954, 309. Averil Cameron, Procopius and the Sixth Century, Berkeley - Los Angeles 1985, Προκόπιος, Κτισμ. E', 2, 12, σελ Σίβερις: αρχαίος 'Ιερός ποταμός (σήμερα Girmir Çayi). Βλ. Κ. Belke - Μ. Restie, Galatien und Lykaonien (TIB 4), Wien 1984, Προκόπιος, Κτισμ. E', 4, 2, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 2, 8, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 5, σελ. 154.

6 40 Τ.Κ. ΛΟΪΤΓΗΣ Κύδνος ορμάει προς την πόλη καί, κατακλύζοντας τάς γέφυρας βραχείας οΰσας, πλημμυρίζει όλες τις αγορές και τους δρόμους (αγυιάς), καθώς το ύψος του νερού φτάνει ως τα υπερώα τών σπιτιών '. Στη Μεγάλη 'Αντιόχεια, Ινας ασήμαντος χείμαρρος πού έχει το ταπεινό όνομα Όνοπνίκτης, κυλώντας σε μια απότομη χαράδρα πάνω άπο το τείχος (ΰπερθεν περιβόλου) γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνος Οταν βρέξει (επειδάν ύοι) καί, περνώντας, όπως φαίνεται, πάνω άπο το τείχος... 8ιεσκε8άννυτο μεν εις τους της πόλεως στενωπούς, ανήκεστα 8ε κακά τους ταύτγ) ωκημένους > f γ 16 εφγαζετο. Στην Ταρσό της Κιλικίας πού, Οπως είδαμε, ol γέφυρες είναι μικρές, δεν γίνεται ανοικοδόμηση ούτε επισκευή μετά τή θεομηνία. Γενικά, οι κίνδυνοι στην επαρχία είναι τόσο μεγάλοι γι' αυτούς πού διαβαίνουν γέφυρες, ώστε να βλέπουν κυριολεκτικά το χάρο με τα μάτια τους: Sia ταϋτα ό θάνατος εν οφθαλμούς ην, λέει επιγραμματικά ό Προκόπιος σχετικά μέ τή γέφυρα του ποταμού Πύραμου πού οδηγεί στή Μοψουεστία της Κιλικίας, καί ή μαρτυρία αυτή έχει κάτι το τραγικό, καθώς συμπληρώνεται άπο τή μελαγχολική διαπίστωση Οτι είναι λυπηρό να προξενεί τόσους κινδύνους για τήν ανθρώπινη ζωή ενα έργο σαν τή γέφυρα, πού οι αρχαίοι είχαν επινοήσει για τή σωτηρία τών ανθρώπων (πράγμα τε εις σωτηρίαν επινενοημένον τοις πάλαι άνθρώποις). Στον ποταμό της Κιλικίας Σάρο, ή γέφυρα είναι επίσης παλιά: γέφυρα ουν εκ παλαιού άποτετόρνευται, μας πληροφορεί κατατοπιστικά καί πάλι ό Προκόπιος. Ή γέφυρα αυτή αποτελείται άπο δύο αψίδες, ή βάση τών οποίων, όπως είναι φυσικό, βρίσκεται στο κέντρο του ποταμού καί φθείρεται άπο το νερό καί το χρόνο. Ή γέφυρα του Σάρου ουκ εις μακράν τε πάσα τω ποταμω εμπεσεισθαι επί8οξος ην. Ό 'Ιουστινιανός θα υποχρεωθεί να μεταστρέψει πρόσκαιρα ολόκληρο το ρου του ποταμού για να μπορέσει να επιδιορθώσει τή γέφυρα μέ παλιά υλικά, άλλα πόσες τέτοιες επιδιορθώσεις είναι δυνατές τον έκτο αιώνα; Τα νέα έργα γεφυροποιίας είναι σπανιότατα. Αυτός ό κατεξοχήν οί- 15. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 5, 17, σελ Για τήν Κιλικία γενικά βλ. W.M. Ramsay, Ciucia, Taurus and the Great Taurus Pass, Geographical Journal, 22 Oct. 1903, Προκόπιος, Κτισμ. Β', 10, 16, σελ. 78. Πρβλ. καί T.C. Lounghis, La montagne; quelques considérations d'après les sources byzantines, Communications grecques présentées au Vie Congrès international des études du Sud-Est européen, Athènes 1990, Προκόπιος, Κτισμ. E', 5, 6-7, σελ Πρβλ. Η. Hellenkemper - F. Hild, Neue Forschungen in Kilikien, Wien 1986 (VTIB 4), 127, όπου εντοπίζονται αψίδες υ δραγωγείου προς τή Μοψουεστία. 18. Προκόπιος, Κτισα. Ε', 5, 9-13, σελ. 160.

7 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 41 κοδόμος και άνοικοδόμος της 'Αρχαιότητας αυτοκράτορας 'Ιουστινιανός Α' έχτισε μια γέφυρα πάνω στον ποταμό Σαγγάριο και επιδόθηκε συστηματικά στο έργο αυτό, δείχνοντας μεγάλη επιμέλεια, την εποχή πού ό Προκόπιος έγραφε το Περί Κτισμάτων (...τα νυν... ηδη πολλην ες αυτό διατριβην εχει) ί9. Στον ποταμό Δράκοντα της Βιθυνίας κατασκεύασε ουο γέφυρες, ες άγαν ευρείας. επίσης γεφύρωσε τον ποταμό ζ,ιρερι της Γαλατίας, κοντά στην Ίουλιούπολη, ενίσχυσε μάλιστα τη γέφυρα με ενα ισχυρό τείχος, δν δη πρόμαχον καλοΰσίν οι ταύτα σοφοί, λέει ό Προκόπιος 21, δίνοντας μας έτσι και μία πληροφορία σχεδόν τεχνολογικού χαρακτήρα. Μετά τον Προκόπιο, άπο όλες τις λίγες γέφυρες πού έχτισε ή ανοικοδόμησε ό 'Ιουστινιανός μόνο μία: εκείνη πού βρίσκεται στον ποταμό Βάθυρσο ή Βαρβυσσο της Θράκης, στα περίχωρα δηλαδή της Κωνσταντινούπολης: άπο έκεΐ θα περάσει ό αυτοκράτορας Ηράκλειος για να μπει στην πρωτεύουσα το boo, εκεί οα χτίσει ο αυτοκράτορας.βασίλειος Α' το ναό του μάρτυρος Καλλινίκου. Μετά είναι ή απόλυτη σιγή. Ιουστινιανός ό βασιλεύς, τοιούτον έργον κατασκευακώς, την μεγάλην του Θεοΰ έκκλησίαν... ούδε μνήμης νυν άζιοΰται, παραπονούνται οι διάφορες παραλλαγές του Χρονικού του Λογοθέτη. Όταν ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος μας πληροφορεί στο Περί Θεμάτων, δτι πάνω στον Σαγγάριο υπάρχει αξιοθέατος γέφυρα, ην έποίησεν Ιουστινιανός ό βασιλεύς εκείνος ό πολυυμνητος, κάτι πού επαναλαμβάνει και ό Ζωναρας, ή μνεία οειχνει σαν να αναφέρεται σε χρόνους μυαικους. Απο ο,τι λένε Πορφυρογέννητος και Ζωναράς, στις πλάκες της γέφυρας αυτής ό Άγαθίας έγραψε ενα πομπώδες επίγραμμα πού βρίσκεται στην Παλατινή 'Ανθολογία 27, και οπού ό 'Ιουστινιανός, μετά τήν υποταγή της Δύσης και των Περσών, υποτάσσει και τον Σαγγάριο: 19. Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 3, 10, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 2, 13-14, σελ Προκόπιος, Κτισμ. Ε', 4, 3, σελ Νικηφόρος, σελ. 26, 6-8 de Boor, κεφ. 25, σελ. 74, 9-10 Mango. 23. Συν. Θεοφ., σελ. 340, CSHB. 24. Λέων Γραμματικός, σελ. 239, CSHB. Θεοδόσιος Μελιτηνός, σελ. 167 Tafel. Συνέχεια Γεωργίου Μονάχου, εκδ. Istrin σελ. 10, Ψευδοσυμεών, σελ. 667, 1-3 CSHB και Συνέχεια Γεωργίου Μονάχου, σελ. 825, CSHB. 25. Περί Θεμάτων, Ι, V, 23-24, σελ. 70 Pertusi. 26. Ζωναράς, ΙΔ', 7, τόμ. Γ', σελ. 275 Dindorf. 27. Παλατινή 'Ανθολογία IX, 641: τόμ. Η', σελ. 121, εκδ. Waltz-Soury. Πρβλ. και Μ. Whitby, Justinian's Bridge over the Sangarius and the Date of Procopius's De Aedificiis, JHS 105, 1985, Τήν επισήμανση της μελέτης αυτής οφείλω στο συνάδελφο Στ. Λαμπάκη.

8 42 α,- Τ.Κ. ΛΟΤΓΤΗΣ Και σύ μεθ' Έσπερίην ύψαύχενα και μετά Μήδων εθνεα και πάσαν βαρβαρικήν άγέλην, Σαγγάριε, κρατερήσι ροάς άψΐσι πεδηθείς, ούτω έδουλώθης κοιρανική παλάμη* ό πριν δε σκαφέεσιν άνέμβατος, ό πριν άτειρής, κεΐσαι λαϊνέη σφιγκτος άλυκτοπέδη. Είναι, φανερό Οτι το επιδεικτικό στυλ του επιγράμματος του Άγαθία δεν ταίριαζε πια στους χρόνους του Πορφυρογέννητου και του Ζωναρά πού μετέφεραν μόνο οράματα ενός μακρινού παρελθόντος. 'Ιουστινιανός βασιλεύς ουδέ μνήμης νυν άζιοΰται... Όπως ό Προκόπιος απέδιδε τα έργα οδοποιίας στους πάλαι ανθρώπους, με τον ίδιο τρόπο, με την έναρξη των λεγόμενων σκοτεινών αιώνων, οι άνθρωποι δείχνουν νά συνειδητοποιούν τη μεταβολή και μετατρέπουν τη ρωμαϊκή όδοποιητική παράδοση σε παραμύθι μακρινό, πού, δπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, το διηγούνται γέροι. Άπο το στόμα ενός γέρου, ό πατρίκιος Κομεντίολος θα μάθει το 601, δτι ή ένδοξη οδός του Τραϊανού είναι τώρα δυσχερής και άδιόδευτος άπο ετών πολλών και Οτι αποτελεί θανάσιμη δοκιμασία για ανθρώπους και ζώα. Ό ερχομός τοΰ Μεσαίωνα συνοδεύεται άπο δέος και ανασφάλεια και οι δρόμοι αρχίζουν νά μήν οδηγούν πουθενά. Ό κόσμος είναι σαν νά μικραίνει απότομα χωρίς δρόμους και οι άνθρωποι δένονται με τον τόπο διαμονής τους. Όταν σε πηγές πού αναφέρονται στον ένατο αιώνα πιά θα αναφέρονται δρόμοι δπως π.χ. ή 68ος άπάγουσα προς Ζέλισσαν, κοντά στή Δαζιμώνα, τότε μπορούμε νά είμαστε βέβαιοι δτι πρόκειται για δρόμους σε πρωτόγονη κατάσταση, για δρόμους στο έλεος της φύσης, πού μόνο στρατιωτικές δυνάμεις μπορούν νά χρησιμοποιούν μέ κάποια σχετική ασφάλεια. Στις αρχές τοΰ 626, ό νικηφόρος στρατός τοΰ αυτοκράτορα Ηράκλειου, πού προελαύνει άπο τήν Περσαρμενία, έχει στή διάθεση του δύο δρόμους σε κακή κατάσταση: δυο γάρ οδοί αύτω προεκειντο στενού τε και δύσβατοι, μας πληροφορεί ό Θεοφάνης. Τον έβδομο αιώνα, οι Σκλαβηνίες είναι τόσο απρόσιτες στα Βαλκάνια ώστε νά χρειάζεται εκστρατεία. Ό Κώνστας Β' το και ό 'Ιουστινιανός Β' το 688/ Σιμοκάττης, Η', 3, 2, σελ Θεοφάνης, σελ Γενέσιος, Δ', 14, σελ. 65 Lesmueller-Werner και Thurn. 30. Θεοφάνης, σελ. 312, Θεοφάνης, σελ. 347, Θεοφάνης, σελ. 364, Βλ. σχετικά τελευταία, Μάρθα Γρηγορίου- Ίωαννίδου, Ή εκστρατεία τοΰ 'Ιουστινιανού Β'κατά των Βουλγάρων και Σλάβων, Βυζαντιακά 2, 1982, , οπού και όλη ή προγενέστερη βιβλιογραφία.

9 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 43 θα επιχειρήσουν να διεισδύσουν σ' αυτές τις εχθρικές περιοχές μέ περισσότερο άπό αμφίβολα αποτελέσματα. Το 695, όταν διορίζεται ό πρώτος γνωστός στρατηγός στο θέμα Ελλάδος, ό πατρίκιος Λεόντιος, έκελεύσθη 8ε εις τρεις έμβληθηναι 8ρόμωνας καί αυθημερόν άποκινησαι της πόλεως 33, δηλαδή τα ταξίδια δια θαλάσσης θεωρούνται καί πιο γρήγορα καί πιο ασφαλή. 'Ακόμα καί ή χερσαία επικοινωνία Θεσσαλονίκης- Κωνσταντινούπολης, δηλ. των δύο σημαντικότερων πόλεων τής αυτοκρατορίας, αμφισβητείται 1 καί αν λειτουργεί ακόμα ή Εγνατία οδός, έ στω καί Οχι τόσο συχνά, ή λειτουργία της σταματάει στή Θεσσαλονίκη, ένώ ή "Ηπειρος αποτελεί κάτι σαν terra incognita. Οι άλλοτε σημαντικοί δρόμοι Κωνσταντινούπολη - Ναϊσσός - Σιγγηδών καί Θεσσαλονίκη - Ναϊσσός - Σιγγηδών βρίσκονται μόνο έν μέρει κάτω άπο βυζαντινό έ λεγχο' καί μόνο στά μέσα πιά του δέκατου αιώνα ό Κωνσταντίνος Ζ' Πορφυρογέννητος θα μπορέσει νά γράψει: Ίστέον, ότι άπο Θεσσαλονίκης μέχρι, του ποταμού Αανούβεως, εν ω το κάστρον εστίν τα Βελέγραδα έπονομαζόμενον, εστίν οδός ημερών οκτώ, ει καί μη Sia τάχους τις, άλλα μετ αναπαύσεως πορεύεται, και στα αυτοκρατορικά αυτά λογία οιακρίνεται μιά κάποια χαλάρωση πού προέρχεται άπο τήν έλλειψη κινδύνου στή διάρκεια τής πορείας ως το Δούναβη. Για νά φτάσει όμως κανείς σ' αυτή τή σχετική ασφάλεια, έπρεπε νά περάσουν αιώνες ολόκληροι, στή διάρκεια τών οποίων ή 'Ρωμαίων πολιτεία συγκεχυμένη ην, όπως λέει ή Χρονογραφία του Θεοφάνη 1, καί γιά τον περισσότερο κόσμο, ή οδός επί 'Ρωμανίαν άγουσα κεκλεισμένη ην. Αύτο ακριβώς το κλείσιμο του δρόμου προς τήν αυτοκρατορία στή διάρκεια τών λεγόμενων «σκοτεινών αιώνων» συνίσταται στο Οτι ή αυτοκρατορία ήταν ανοιχτή στις εισβολές, χωρίς νά διατηρεί στρατό σε μόνιμα σύνορα. Ή εποχή τής στρατιωτικής-θεματικής διοίκησης τών διαφόρων επαρχιών συνεπάγεται καί τή χρήση τών Οσων δρόμων υπάρχουν γιά σχεδόν αποκλειστικά στρατιωτικούς σκοπούς. Όταν ή αυτοκράτειρα Ειρήνη ή 'Αθηναία πραγματοποιεί τή θριαμβευτική της περιοδεία στή Θράκη τό 784 πού φτάνει ως τή Φιλιππούπολη καί τήν 'Αγχίαλο, δεν 33. Θεοφάνης, σελ. 368, Ί. Καραγιαννόπουλος, Ή επικοινωνία Θεσσαλονίκης - Κωνσταντινουπόλεως κατά τους 7ο-9ο αϊ., 'Επιστημονική Έπετηρίς Φιλοσοφικής Σχολής 'Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 22, 1984, Μ. Ja. Siuziumov, Vizantiiskii gorod (seredina VII - seredina IX v), Viz. Vrem. 27,1967, DAI, 42, 15-18, σελ. 182 Moravcsik-Jenkins. 37. Θεοφάνης, σελ. 392, Θεοφάνης, σελ. 395, 5-6.

10 44 Τ.Κ. ΛΟΪΓΓΗΣ πρόκειται για ασφάλεια των δρόμων, άλλα για το Οτι ή αυτοκρατορική αυλή συνοδεύεται άπο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις (δυνάμεως πολλης) 39, έτσι ώστε ή περιοδεία να μήν ξεχωρίζει άπο μια κανονική εκστρατεία. Το ίδιο συμβαίνει και λίγο πριν άπο τή Ζ' Οικουμενική Σύνοδο το 787, οπότε πάσα ή βασιλική υπουργία και κόρτη έζηλθεν εως τών Μαλαγίνων, τον μεταγενέστερο πρώτο σταθμό του μικρασιάτικου στρατιωτικού δρόμου το δέκατο αιώνα καί, μέ 'ισχυρό στρατό επίσης, ό Κωνσταντίνος ΣΤ' επισκέπτεται το ναό του 'Ιωάννη του Θεολόγου στην Έφεσο το 795. Το 797, λίγο πριν άπο τήν αιματηρή λύση του οικογενειακού αυτοκρατορικού δράματος, έζηλθεν ό βασιλεύς συν rfj μητρϊ αύτοϋ εν rfj Προύσγ) θερμίσαι ", άλλα, καί έκεΐ ακόμα, παρευρίσκονται η βασιλική τάξις καί οι άρχοντες των ταγμάτων. Λίγο αργότερα, αραβικές επιδρομές θα φτάσουν ως τα Μαλάγινα, δηλ. ώς έκεΐ πού είχε προωθηθεί ή αυτοκρατορική αυλή. Μέ τήν αυγή του ένατου αιώνα, ή μερική ανοικοδόμηση των τειχών των πόλεων καί τών φρουρίων πού παρατηρείται ("Αγκυρα, Θήβασα, Άνδρασος το 805) δέν φαίνεται να επεκτείνεται καί στους δρόμους, ούτε στην απλή συντήρηση τους, ούτε στις γέφυρες καί στα άλλα έργα ο δοποιίας. Στή διάρκεια της πολυθρύλητης δραπέτευσης του πατρικίου Σαμωνα το 904, δέν είναι καθόλου βέβαιο π.χ. αν θα διέβαινε τον "Αλυ απο τή γέφυρα που υπήρχε εκεί, άλλα απο κάποιο άλλο ίσως πέρασμα 47. Ή παλιά δημοσία στράτα του βασιλικού δρόμου, πού αναφέρεται για τον έκτο αιώνα στο Βίο του Θεοδώρου του Συκεώτου, πρέπει να είχε τελείως ξεχαστεί 48. Το δέκατο αιώνα, ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος στην Ύπόθεσιν τών βασιλικών ταξειδίων θεωρεί Οτι ή αυτοκρατορική πανστρατιά πού περιλαμβάνει τους θεματικούς στρατούς Όψίκιον, Θρακήσιοι, 'Ανατολικοί, Σελεύκεια, Καππαδοκία, Χαρσιανόν, Βου- 39. Θεοφάνης, σελ. 457, Θεοφάνης, σελ. 462, Περί Βασιλείου Τάξεως, Α', Θεοφάνης, σελ. 469, Θεοφάνης, σελ. 471, Θεοφάνης, σελ. 473, Θεοφάνης, σελ. 481, 8-10 καί 482, Πρβλ. Belke-Restle, σελ Οι πηγές (Συν. Θεοφ., 369. Ψευδοσυμεών, 708. Γεωργ. Μον., 864) χρησιμοποιούν τους ορούς περάν-διαπεράσαι. Πρβλ. R.J.H. Jenkins, The "Flight" of Samonas Speculum 23, 1948, Έκδ. Festugière, Subsidia Hagiographica 48, 1970, I, 3, κεφ. 3, Περί Βασιλείου Τάξεως, A', GSHB.

11 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 45 κελλάριοι, Άρμενιάκοι, Παφλαγονία και Σεβάστεια θα πορεύεται με σταθμούς τα άπληκτα στα Μαλάγινα, στο Δορύλαιον, στο Καβόρκιν, στην Κολώνεια (Ak saray) και στην Καισαρεία και στον Δαζιμώνα. 'Από παλιά, ό Heinrich Geizer είχε διακρίνει δύο κύριους στρατιωτικούς δρόμους, έναν προς Α και έναν άλλο προς ΝΑ και ή διαφορά ανάμεσα στις δύο εκστρατείες έγκειται στον τόπο συγκέντρωσης των Άρμενιακών θεμάτων'. 'Από την άλλη πλευρά, στις έξονυχιστικότατες έρευνες των F. Hild, Κ. Belke - Μ. Restie είναι εμφανέστατη ή έλλειψη πληροφοριών για τη μέση βυζαντινή εποχή, ανάμεσα στην ύστερορωμαϊκή και τή σελτζουκική, ιδιαίτερα άπο τον δέκατο τρίτο αιώνα, οπότε έζησε ό Abu 1- Feda και νωρίτερα. Ό 'Ιωάννης Σκυλίτζης, άνθρωπος του ενδέκατου αιώνα, όταν αναφέρεται στις μικρασιατικές περιοχές πού έζησαν τις αραβικές επιδρομές τον ένατο αιώνα, αρκείται σέ μιά βραχυλογία: καί οι των χωρών κάτοικοι πυνθανόμενοι τειχήρεις έγίνοντο και τάς έπιδρομας διεδίδρασκον* 1. Πρόκειται, ούτε λίγο ούτε πολύ γιά μεγάλη στενότητα ορίζοντα και κυριαρχία του τοπικού συμφέροντος, δηλαδή γιά δύο τυπικά μεσαιωνικά χαρακτηριστικά. Στην Κουκουσο το 877, ό αυτοκράτορας Βασίλειος Α' εϊναι υποχρεωμένος να κόψει τους θάμνους πού του φράζουν τον δρόμο, την άβατον εόπόρευτον (βατήν) πεποιηκώς. Οι δρόμοι πού πορεύεται είναι δύσβατοι και απόκρημνοι καί, μέ βάση τις ενέργειες στην Κουκουσο, θα μπορούσε κανείς να διερωτηθεί, πόσον καιρό είχαν να χρησιμοποιηθούν αυτοί οι δρόμοι. Καί άπο όσα γνωρίζω τουλάχιστον, αυτή ή πενιχρή μνεία αποτελεί καί τή μοναδική αυτοκρατορική προσπάθεια διάνοιξης ή επιδιόρθωσης ενός επαρχιακού δρόμου στή μέση'βυζαντινή εποχή, το μόνο παράδειγμα μετά τον 'Ιουστινιανό Α'. "*Αν ό Μεσαίωνας είναι μιά εποχή κυριαρχίας της υπαίθρου πάνω στην πόλη, ή ά- 50. Ό τόπος αυτός δέν είναι ό ΐδιος σέ κάθε περίπτωση: στην εκστρατεία προς ΝΑ μέ στόχο την Ταρσό, οι Άρμενιάκοι, οι Παφλαγόνες καί ή Σεβάστεια ενώνονται μέ' την αυτοκρατορική στρατιά στην Καισαρεία, ενώ στην έκστρατεία,προς Α μέ στόχο την Τεφρική «τα Άρμενιακα θέματα» όφείλουσιν άποσωρεύεσθαι εις Βαθύν póacxoc. Έδώ, στα Άρμενιακά Θέματα θα πρέπει οπωσδήποτε να συγκαταλεχθεϊ και το Θέμα Χαλδίας. Βλ. Η. Geizer, Die Genesis der byzantinischen Themenverfassung, Leipzig 1899, σελ Πρόκειται δηλαδή γα τα θέματα πού προέρχονται άπο το παλιό θέμα τών.'αρμενιάκων, παρόλο πού το Χαρσιανον δέν φαίνεται να συγκαταλέγεται σ' αυτά, αντίθετα μέ ο,τι μαρτυρεΐται στο Περί Θεμάτων II, 45-50, σελ. 65 Pertusi. 51. F. Hild, Das byzantinische Strassensystem in Kappadokien (VTIB 2), Wien Belke-Restle, passim. 52. Σκυλίτζης, σελ. 108, Thurn. 53. Συν. Θεοφ., 280, Σκυλίτζης, 141, 70. Για τις εκστρατείες του Βασίλειου Α', βλ. J.G.C. Anderson, The Campaign of Basil I against the Paulicians in 872, Classical Review 10, April 1896,

12 46 Τ.Κ. ΛΟΤΓΓΗΣ πομόνωση των ανθρώπων και ή έλλειψη επικοινωνίας προέρχονται άπο την έλλειψη δρόμων. Όταν ό Σκυλίτζης μνημονεύει οδούς και παρόδους γύρω άπο την Καισαρεία της Καππαδοκίας, δπου επαναστατεί ό Βάρδας Σκληρός το y/ο, ασφαλώς οεν πρόκειται για ορομους επικοινωνίας, άλλα για στρατηγικές διόδους με πολύ περιορισμένη χρήση. Ό περιορισμός του βυζαντινού μικρασιάτικου χώρου κατά την περίοδο της λεγόμενης σταθεροποίησης των Κομνηνών φέρνει κάποια σχετική μεταβολή. 'Ιδιαίτερα μετά τή διέλευση της Πρώτης Σταυροφορίας και ως τή μάχη του Μυριοκέφαλου (1176), παρατηρείται μια κάποια ά νεση στις βυζαντινές στρατιωτικές πορείες πού, βέβαια, στην πλειοψηφία τους μετατοπίζονται δυτικότερα: παράδειγμα, ή εκστρατεία ύπο τον καίσαρα 'Ιωάννη Δούκα (μάλλον το 1111) ακολουθεί τήν πορεία "Αβυδος - Σμύρνη - Έφεσος - Σάρδεις - Φιλαδέλφεια - Λαοδίκεια, και, διαμέσου Χώματος και Λάμπης, προχωρεί στο Πολύβοτον της Φρυγίας. Πρόκειται για μια εισαγωγική εκκαθαριστική επιχείρηση πού, στα όρια της αρχαίας Φρυγίας ήδη, θά έχει εξαντλήσει τις δυνατότητες γιά μια βυζαντινή προέλαση, επειδή στο Φιλομήλιον της Φρυγίας οι κάτοικοι γίνονται παρανάλωμα βαρβαρικής μαχαίρας, δπως λέει ή "Αννα Κομνηνη. Ui στρατιωτικοί ορομοι βρίσκονται μέσα στη ζ,ωνη επιχειρήσεων, δπως και πριν και, για το λόγο αυτό, ή ανασφάλεια πού βασιλεύει δέν είναι μικρότερη άπο εκείνη των σκοτεινών αιώνων. Μόνο οι πόλεις της Δυτικής Μικρασίας κάπως ανασαίνουν. Σέ δ,τι άφορα τήν ορολογία, αυτό πού αναφέρεται συχνά στην Άννα Κομνηνή είναι οι λέξεις τέμπη και ατραποί, κάτι πού κάνει ακόμα πιο αισθητή τήν έλλειψη δρόμων. 'Ακόμα και ή κοιλάδα του Όρόντη στην 'Αντιόχεια αποκαλείται στο κείμενο 'Οξύς δρόμος. Ή επιλογή του Λοπάδιου (Ulubad) σαν στρατιωτικής βάσης στή Βιθυνία γιά επιχειρήσεις εναντίον των Σελτζούκων άπο τον 'Αλέξιο Α' αποτελεί ορόσημο καΐ γιά τους διαδόχους του: ό 'Ιωάννης Β' το ανοικοδομεί 59. 'Από τή Βιθυνία ως το Φιλομήλιον της Φρυγίας φαίνεται δτι α κολουθείται Ινας συγκεκριμένος δρόμος: της προς το Φιλομήλιν άνθέξεσθαι όδοΰ ω. Ή καταστροφή στο Μυριοκέφαλον έκανε το δρόμο αυτό δύσ- 54. Σκυλίτζης, σελ "Αννα Κομνηνή, ΙΑ', 5: Leib τόμ. Γ', Άννα Κομνηνή, ΙΑ', 6,4: τόμ. Γ', "Αννα Κομνηνή, ΙΔ', 5,7: τόμ. Γ', "Αννα Κομνηνή, ΙΑ', 4,1: τόμ. Γ', Κίνναμος, σελ. 38 CSHB. Χωνιάτης, σελ. 28 van Dieten. 60. "Αννα Κομνηνή, ΙΕ', 4,4: τόμ. Γ', 201.

13 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΩΝ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ 47 χρηστό, φυσικά μαζί με την προέκταση του προς το Ίκόνιον και αυτό ε πιβεβαιώνεται, επίσημα άπό τις πηγές της Τρίτης Σταυροφορίας 61, δπου λέγεται:... a via regia quam imperator Emanuel ire solebat, eo quod esset deserta et longissima versus Iconium et tota montibus clausa, necessitate coactiadsinistram declinavimus.... Όπως είναι γνωστό άπο το Νικήτα Χωνιάτη ', ή στρατιά του Φρειδερίκου Α' Βαρβαρόσσα την άνοιξη του 1190 πέρασε άπο τη Φιλαδέλφεια καί τη Λαοδίκεια της Φρυγίας, πού α ποτελούσε τότε την τελευταία βυζαντινή κτήση πριν άπο τή Σελτζουκική επικράτεια. Ή εγκατάλειψη της κεντρικής βυζαντινής οδικής αρτηρίας εξαιτίας τής ανασφάλειας πιστοποιεί με τον πιο επίσημο τρόπο το τέλος του ρωμαϊκού όδικοΰ συστήματος στην 'Ανατολή πού, στή διάρκεια του Μεσαίωνα, είχε επιζήσει όπως μπορούσε. Έτσι, το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα άπο όσα εκτέθηκαν είναι ή παράλληλη παρακμή των αρχαίων δρόμων μαζί με τις αρχαίες πόλεις στο Βυζάντιο. Ό Μεσαίωνας εισβάλλει με ορμή καί ερειπώνει τις πόλεις, όπως ή μανία των ποταμών καί τής φύσης καταστρέφει τα όδοποιητικα έργα. Έναν πρωτότυπο συνδυασμό καταστροφής μιας επαρχιακής πόλης με τους δρόμους της πλημμυρισμένους άπο τή μανία ενός ποταμού μας δίνει για το Δάρας τής Μεσοποταμίας ό κλασικιστής Προκόπιος ό Καισαρεύς * καί μ' αυτό τελειώνω. Τή σκηνή πρέπει να τή φανταστούμε κάπως έτσι:...'ενισχυμένος άπο τις καταρρακτώδεις βροχές πού έπεσαν τελευταία, ό ποταμός μπροστά στο τείχος υψώνεται μουγκρίζοντας, καθώς ό αγωγός είναι πια πάρα πολύ μικρός για να τον απορροφήσει. Καθώς φουσκώνει κατευθυνόμενος ενάντια στό τείχος, ό ποταμός παίρνει μιά μορφή μεγαλειώδη. Ήδη ξεπερνάει σε ύψος τό προτείχισμα καί τό γκρεμίζει αμέσως. Τό κύριο τείχος σείεται άπό τή δόνηση στή μεγαλύτερη του έκταση. Άπό τήν πίεση του νερού ανοίγουν οι πύλες καί πλημμυρίζει μέ δύναμη σχεδόν ολόκληρη ή πόλη, καί ή αγορά καί οι στενωποί πού οδηγούν σ' αυτήν. Στό δρόμο του, ό ποταμός παρασύρει έπιπλα, ξύλινα σκεύη καί μια τεράστια ποικιλία άλλων πραγμάτων. Ξαφνικά, στή διώρυγα πού βρίσκεται στην έξοδο τής πόλης, ό ποταμός εξαφανίζεται 61. Epistula de morte Friderici imperatoris: Quellen zur Geschichte des Kreuzzugs Kaiser Friedrichs I: MGH SSRG, Nova Series, V, Πρβλ. Ν. Mersich, Tzibritze. Zum Austragungsort der Schlacht von Myriokephalon, ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ, Festschrift für H. Hunger zum 70. Geburtstag. Wien 1984, Χωνιάτης, σελ. 412, Πρβλ. CM. Brand, Byzantium confronts the West, , Cambridge Mass. 1968, Προκόπιος, Κτισμ. Β', 2, 13-16, σελ. 52. Βλ. επίσης Rubin, Prokopios, 304.

14 48 Τ.Κ. ΛΟΥΓΓΗΣ στα έγκατα της γης. Μετά άπο λίγες μέρες, ανάβλυσε και πάλι στα όρια μιας άλλης πόλης, της Θεοδοσιούπολης Ραφαεινα της Όσροηνής, δηλαδή σέ απόσταση «σημείων τεσσαράκοντα» από το Δάρας της Μεσοποταμίας, Οπου είχε συμβεί ή θεομηνία αύτη. Ότι επρόκειτο για τόν ποταμό του Δάρας πού είχε πλημμυρίσει και Οχι για κάποια άλλα νερά ή ταν φανερό, επειδή ολόκληρος ό συρφετός των σκευών, πού είχε γεμίσει τους δρόμους της πόλης, διεφάνη ενταύθα, μας λέει ό Προκόπιος... Τ.Κ. ΛΟΤΓΓΗΣ τυπώθηκε τον 'Ιανουάριο 1994

15 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΙΠΤΥΧΑ Τόμος Α'(1979) Τόμος Β'( ) Τόμος Γ'( ) Τόμος Δ'( ) Τόμος Ε'( ) Τόμος Τ' (τυπώνεται) ΔΙΠΤΥΧΩΝ ΠΑΡΑΦΥΑΔΑ 1. Διακόνου Χρυσοστόμου Φλωρεντή, Βραβεΐονττ\ς Τέρας Μονής άγ. 'Ιωάννου του Θεολόγου Πάτμου, 'Αθήναι Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου Τ. Μονής άγ. 'Ιωάννου του Θεολόγου. 900 χρόνια ιστορικής Μαρτυρίας, 'Αθήναι Το Βυζάντιο κατά τον 12ο αιώνα. Κανονικό δίκαιο, κράτος και κοινωνία. 'Αθήνα 'Ιωάννου Δ. Πολέμη, Ό λόγιος Νικόλαος Λαμπηνός και το έγκώμιον αύτον εις τον 'ΑνδρόνικονΒ 'Παλαιολόγον, 'Αθήνα ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΩΛΗΣΗ: Βιβλιοπωλείο ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ. «'Ινστιτούτο του βιβλίου», Ιπποκράτους 8, 'Αθήνα

16

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΙΙΔΡΟΜΗ TOT ΤΣΑΡϋΤ ΣΤΜΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΛΑΑΔΑΣ (αρχές 10ου αιώνα)

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΙΙΔΡΟΜΗ TOT ΤΣΑΡϋΤ ΣΤΜΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΛΑΑΔΑΣ (αρχές 10ου αιώνα) ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΙΙΔΡΟΜΗ TOT ΤΣΑΡϋΤ ΣΤΜΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΛΑΑΔΑΣ (αρχές 10ου αιώνα) Ό Βίος του 'Οσίου Λούκα τοΰ Στειριώτη εΐναι το μοναδικό κείμενο, το όποιο αναφέρεται, άμεσα και διεξοδικά στην επιδρομή

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 1 ο : Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων & τη συνθήκη του Βερντέν Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα Κεφ. 3. Από το σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204) Υποκεφάλαιο 1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081) Φύλλο εργασίας 1. Από τον

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Λίγη ακόμη ιστορία... 4oς -- 5oς αιώνας Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ ΠΡΟΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ ΠΡΟΥΠΗΡΕΣΙΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Επώνυμο : Φράγκου Όνομα : Δημήτριος Όν. Πατρός : Διογένης Διεύθυνση : Χρυσοστόμου Σμύρνης 6 Χολαργός Τ.Κ. 15 562 Τηλέφωνο : 6944 692232,2106543996 Τόπος γεννήσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Ενδοσχολικές Εξετάσεις Μαΐου-Ιουνίου. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Γ.Π. (Καθηγητές: Τσομπανέλλης, Γιατρά)

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Ενδοσχολικές Εξετάσεις Μαΐου-Ιουνίου. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Γ.Π. (Καθηγητές: Τσομπανέλλης, Γιατρά) ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Γ.Π. (Καθηγητές: Τσομπανέλλης, Γιατρά) ΚΕΦΑΛΑΙΑ: 2-3-4-5-6-7-9-10-12-14-18-21-23-24-25-28-30-31-32 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (Καθηγήτριες: Λαγκαδιανού, Μπουκόρου) Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Η ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) κερδοσκοπικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. βυζαντιακα. Τόμος 16ος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. βυζαντιακα. Τόμος 16ος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ βυζαντιακα Τόμος 16ος ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1996 Τηλέμαχος Λουγγής Η εξέλιξη της βυζαντινής πόλης \ από τον τέταρτο στο δωδέκατο αιώνα 1 \ Όταν ο ιστορικός εξετάζει συνολικά ένα φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου 1. Ζώρας Γ. Θ. Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ 2 7 46 1948 Ελληνικά 2. Τωμαδάκης Ν. Ο άγιος Ιωάννης ο Ξένος και η διαθήκη αυτού 3. Σπανάκης Στ. Κανονισμός της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως και στην μεσαιωνική βυζαντινή αυτοκρατορία η πίστη και η ιατρική ήσαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ασκληπιεία

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Β ΘΕΜΑ Β1 Μονάδες 30 ΚΕΙΜΕΝΟ Α ΚΕΙΜΕΝΟ Β

ΟΜΑΔΑ Β ΘΕΜΑ Β1 Μονάδες 30 ΚΕΙΜΕΝΟ Α ΚΕΙΜΕΝΟ Β ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Λαζουράς. Με τιμή, Ο Δήμαρχος Καλαβρύτων

Γιώργος Λαζουράς. Με τιμή, Ο Δήμαρχος Καλαβρύτων Εκδηλώσεις Μνήμης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1943 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Σας προσκαλούμε να τιμήσετε, τους Καλαβρυτινούς που εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, στην περιοχή του Δήμου Καλαβρύτων, και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

να προσεγγίσετε μέσω της γέφυρας Ponte Vecchio.Η κοντινότερη στάση μετρό είναι η Lepanto linea A.

να προσεγγίσετε μέσω της γέφυρας Ponte Vecchio.Η κοντινότερη στάση μετρό είναι η Lepanto linea A. Το κέντρο της Ρώμης είναι ένα μεγάλο αρχαιολογικό πάρκο γεμάτο με καλά κρυμένα μυστικά αλλά και σημαντικά ιστορικά μνημεία. Το Κολοσσαίο Αυτό το επιβλητικό αμφιθέατρο της αρχαιότητας ήταν χωρητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ.Π. (Καθηγήτριες: Λαγκαδιανού, Τσάτση, Ξαγοράρη, Ράπτη, Παπαντωνοπούλου)

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ.Π. (Καθηγήτριες: Λαγκαδιανού, Τσάτση, Ξαγοράρη, Ράπτη, Παπαντωνοπούλου) ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Γ.Π. (Καθηγητές: Τσομπανέλλης, Μαγκούτη) Ως ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΟΡΙΖΕΤΑΙ Η ΠΑΡΑΚΑΤΩ: 1-4-5-6-7-8-9-10-11-12-14-21-23-24-25-29-30-31-32 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ.Π. (Καθηγήτριες: Παπαντωνοπούλου, Λαγκαδιανού,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ Το σημείωμα αυτό αναφέρεται στο μεγάλο είλητο της Πάτμου, το όποιο περιέγραψε λεπτομερειακά, μελέτησε καΐ συμπλήρωσε ή συνάδελφος κυρία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τετάρτη, 29 Μαΐου 2013 Αριθμ. Πρ.: 1750 2013-14 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Στα σύνορα Τουρκίας Ιράκ Μαριάννα Κορομηλά Με δυο γέρικες καμήλες κι ένα «κίτρινο» φαρί (κίτρινο ήταν το πούλμαν) φτάσαμε την περασμένη Κυριακή, 8 Ιουνίου, στα βόρεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Τα μνημεία που συναντάμε στους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, είναι φτιαγμένα με δομικούς λίθους διαφόρων πετρωμάτων, συνήθως ασβεστολίθων και μαρμάρων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ ΚΩΣΤΗΣ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Α 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ INTERNET Το Internet είναι ένα πλέγμα από εκατομμύρια διασυνδεδεμένους υπολογιστές που εκτείνεται σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη και παρέχει τις υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ Γιώργος Κωστόπουλος Ένα από τα πιο διακριτά σημεία του εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Χερσονήσου βυζαντινής Χερσώνος, που

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ασηκρίτης Ξενογλωσσα Σημασία: Λατινικα Ο εξ απορρήτων γραμματεύς του παλατίου Εγκυκλοπαιδικά

ασηκρίτης Ξενογλωσσα Σημασία: Λατινικα Ο εξ απορρήτων γραμματεύς του παλατίου Εγκυκλοπαιδικά ασηκρίτης Κυριακή, 11 Νοεμβρίου 2012 6:39 πμ Σημασία: Ο εξ απορρήτων γραμματεύς του παλατίου Εγκυκλοπαιδικά Eμφανίσθηκε στο Βυζάντιο μετά το 600 μ.χ. και εξελληνίσθηκε σε «σεκρετάριος». Κατά την Οθωμανική

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΥΛΟΣ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Η ΠΥΛΟΣ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΟΠΟΥΛΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Η ΠΥΛΟΣ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Η Πύλος αναφέρεται πάμπολλες φορές στα βυζαντινά κείμενα και θα ήταν δύσκολο

Διαβάστε περισσότερα

Φωλιές η φύση κατοικίες οι άνθρωποι!

Φωλιές η φύση κατοικίες οι άνθρωποι! Αν ρίξουμε μια προσεκτική ματιά γύρω μας, θα δούμε με πόση σοφία, χάρη και ομορφιά είναι όλα φτιαγμένα. Το κάθε έμψυχο και άψυχο δημιούργημα της φύσης αποτελεί ένα έργο τέχνης. Όλα γύρω θυμίζουν πίνακες,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU 1 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κωνσταντίνου Π. Καβάφη: «Ό αρείος» 1.Εισαγωγικά στο ποίηµα 2.Τα πρόσωπα του έργου 3. Ο τίτλος του ποιήµατος 4. Ενότητες Ερµηνευτικά 5. Επίπεδα του ποιήµατος- Αφηγηµατικές τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Α Ν Ε Μ Ο Υ Ρ Ι Ο Ν Μία αναπάντεχη συνάντηση στη αρχαία Νεκρόπολη και μια ευχή! Δούκας Δούκας Φωτ 1: Ο παράλιος-ορεινός δρόμος

Α Ν Ε Μ Ο Υ Ρ Ι Ο Ν Μία αναπάντεχη συνάντηση στη αρχαία Νεκρόπολη και μια ευχή! Δούκας Δούκας Φωτ 1: Ο παράλιος-ορεινός δρόμος Α Ν Ε Μ Ο Υ Ρ Ι Ο Ν Μία αναπάντεχη συνάντηση στη αρχαία Νεκρόπολη και μια ευχή! Δούκας Δούκας Μάρτιος μήνας. Ανοιξιάτικος καιρός και διάθεση. Ταξιδεύοντας με την Πανοραμική ομάδα στην περιοχή της Τραχείας

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΑΘΗΝΑ 2009 ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ το παρελθόν 1 6 Βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

2. Με βάση τις γνώσεις σας από το βιβλίο να απαντήσετε στο ερώτηµα: Ποια η γνώµη των υτικών για το Βυζάντιο;

2. Με βάση τις γνώσεις σας από το βιβλίο να απαντήσετε στο ερώτηµα: Ποια η γνώµη των υτικών για το Βυζάντιο; ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ: Η Ευρώπη του Μεσαίωνα Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Με βάση το παράθεµα του σχολικού βιβλίου (σ. 23) και τις γνώσεις σας από το κείµενο να επισηµάνετε τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη βαθµιαία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΕΡΑΛ ΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΙΑΣΗΜΩΝ ΕΞ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΑΥΛΗΣ

ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΕΡΑΛ ΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΙΑΣΗΜΩΝ ΕΞ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΑΥΛΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΕΡΑΛ ΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΙΑΣΗΜΩΝ ΕΞ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΑΥΛΗΣ Ο Αναστάς Ιησούς αναπαριστώμενος ως Καβαλάριος (Ιππότης), ενδεδυμένος πορφυράν στολήν Αυτοκράτορος,

Διαβάστε περισσότερα

Άποικοι των μεγαλύτερων δυνάμεων του

Άποικοι των μεγαλύτερων δυνάμεων του Άποικοι των μεγαλύτερων δυνάμεων του κόσμου, έχουν ανακαλύψει νέα εδάφη πλούσια σε πόρους και ευκαιρίες. Οι Ρωμαίοι, οι Βάρβαροι, οι Αιγύπτιοι και οι Γιαπωνέζοι καταφθάνουν εκεί, επεκτείνοντας τα σύνορα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Συγγραφείς : Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Τι είναι το Τσουνάμί; tsu και nami κύμα του λιμανιού σειρά από ωκεάνια κυμάτα κατά τα οποία μετατοπίζονται μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α Α.1.1 Να καταγράψετε τις ενέργειες των επαναστατών

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γίνεται το debug? Το debug γίνεται με δύο τρόπους, ως επί το πλείστον. Τουλάχιστον, εγώ δύο έμαθα, και αυτούς αναφέρω.

Πώς γίνεται το debug? Το debug γίνεται με δύο τρόπους, ως επί το πλείστον. Τουλάχιστον, εγώ δύο έμαθα, και αυτούς αναφέρω. Τι είναι το debug μαμα? Με απλά λόγια, debug (αποσφαλμάτωση αλλά που να κάθεσαι να το πεις), είναι η διαδικασία εντοπισμού και διόρθωσης σφαλμάτων που υπάρχουν σε κώδικα (ασχέτως γλώσσας προγραμματισμού).

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΕΞΟΔΟΣ», ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΣΑΚΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΚΑΝΙΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΕΞΟΔΟΣ», ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΣΑΚΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΚΑΝΙΑ 22/02/2009 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΕΞΟΔΟΣ», ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΣΑΚΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΚΑΝΙΑ Αγαπητοί συμπατριώτες, Κυρίες και κύριοι Ευχαριστώ τον Σύλλογο Αιτ/νων και τον φίλο δραστήριο Πρόεδρό του Χρ. Χούτα για

Διαβάστε περισσότερα

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ Ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο μια μοναδική

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος 146 π.χ. -- 330 μ.χ.

Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος 146 π.χ. -- 330 μ.χ. Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ Κεφάλαιο 7 Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος Για τετρακόσια χρόνια (από τον 1ο αιώνα π.χ. έως τον 3ο αιώνα μ.χ.), η ιστορία της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, από το Γιβραλτάρ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ένα µοναδικό σταυροδρόµι πολιτισµών και ηπείρων. Βυζαντινά µνηµεία, παλάτια σουλτάνων, γραφικά παζάρια µε µεθυστικά αρώµατα Ανατολής, θαλασσινές µυρωδιές στις όχθες του Βόσπορου & της θάλασσας του Μαρµαρά.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Προγράμματος «Κυκλοφορώ με ασφάλεια»

Παρουσίαση Προγράμματος «Κυκλοφορώ με ασφάλεια» Παρουσίαση Προγράμματος «Κυκλοφορώ με ασφάλεια» Η παρουσίαση που ακολουθεί αναφέρεται στο πρόγραμμα της κυκλοφοριακής αγωγής που πραγματοποιήθηκε σε σχολεία της Αττικής. Κεντρικός άξονας της εκδήλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Διεύθυνση: Τομέας Ιστορίας, Φιλοσοφική Σχολή, 4ο όροφος, Πανεπιστημιούπολη, 157 84 Αθήνα

Διεύθυνση: Τομέας Ιστορίας, Φιλοσοφική Σχολή, 4ο όροφος, Πανεπιστημιούπολη, 157 84 Αθήνα Αθηνά Κόλια-Δερμιτζάκη Καθηγήτρια Ιστορίας Βυζαντινή Διεύθυνση: Τομέας Ιστορίας, Φιλοσοφική Σχολή, 4ο όροφος, Πανεπιστημιούπολη, 157 84 Αθήνα Τηλέφωνο: 2107277448 Fax: 2107277682 E-Mail: akolia@arch.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα