Χωροταξία και Περιβάλλον: νέοι θεσμοί και συμβίωση για το μέλλον

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χωροταξία και Περιβάλλον: νέοι θεσμοί και συμβίωση για το μέλλον"

Transcript

1 Χωροταξία και Περιβάλλον: νέοι θεσμοί και συμβίωση για το μέλλον Π. ΓΕΤΙΜΗΣ 1, Γ. ΚΑΥΚΑΛΑΣ 2 και Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 3 Η δεκαετία του 1990 χαρακτηρίζεται από την έμφαση στην παγκοσμιότητα και την ανάγκη αλληλεξάρτησης των αναπτυξιακών επιλογών και της ποιότητας ζωής. Η προστασία του περιβάλλοντος και η ανάπτυξη όλο και περισσότερο κατανοούνται, τουλάχιστον από μια σημαντική μερίδα αναλυτών και επιστημόνων, ως δυο ταυτόχρονα επιδιωκόμενοι και όχι ως ανταγωνιστικοί στόχοι. Αυτό σημαίνει ότι η περιβαλλοντική διάσταση ενσωματώνεται στην διαδικασία αποφάσεων που αφορούν την ανάπτυξη. Ενδιαφέρει ιδιαίτερα το γεγονός ότι οι εξελίξεις αυτές συντελούνται κατά την τελευταία εικοσαετία και ιδιαίτερα μέσα στη δεκαετία του 1980, σε μια περίοδο υποχώρησης των παρεμβατικών πολιτικών του κράτους πρόνοιας και αντικατάστασης τους από πλαίσια και κανόνες λειτουργίας της αγοράς και σταδιακής κυριαρχίας των νεοφιλελεύθερων πολιτικών απορύθμισης. Αντίστοιχα, ο χωροταξικός προγραμματισμός όπως ασκήθηκε την προηγούμενη περίοδο, υποχωρεί καθώς ο μέχρι τότε προσανατολισμός του σε κανονιστικού τύπου αρχές και καθολικού τύπου ρυθμίσεις και πρακτικές (zoning, μοντέλα ισορροπίας και ιεράρχησης του χώρου, γραμμικός προγραμματισμός, κλπ) χάνουν τη σημασία τους. Ωστόσο, στην περίπτωση αυτή δεν παρατηρείται μια ριζική επιστροφή στην αγορά, όπως στην περίπτωση της οικονομικής πολιτικής. Το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι η χωροταξία και το περιβάλλον αποτελούν πεδία ρυθμίσεων και πολιτικών νέου τύπου, που συνθέτουν τόσο τις απαιτήσεις διαμόρφωσης γενικών πλαισίων και κανόνων για την άσκηση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας όσο και τις ανάγκες ανάληψης συγκεκριμένων δημόσιων δράσεων για την προτεραιότητα των οποίων φαίνεται να διαμορφώνεται μια γενική αποδοχή. Με τον τρόπο αυτό η χωροταξία και το περιβάλλον εντάσσονται στον πυρήνα μιας ομάδας νέων πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών συσχετισμών που αναδύονται κατά τη διαδικασία μετασχηματισμού των τρόπων ανάπτυξης που χαρακτηρίζει την περασμένη και την τρέχουσα δεκαετία και εκδηλώνονται με επίκεντρο το ενδιαφέρον για την αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων, τη διάχυση των τεχνολογικών καινοτομιών, την προστασία του περιβάλλοντος και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής. Οι νέες αυτές πολιτικές συμβαδίζουν με μια εκτεταμένη ανασύνταξη στο επίπεδο των κοινωνικών και ατομικών ιδεολογιών και προτεραιοτήτων που ορισμένες φορές εκδηλώνονται με μορφές δημόσιου θεάματος 1 Παναγιώτης Γετίμης, Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο 2 Γρηγόρης Καυκαλάς, Αν. Καθηγητής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 3 Δημήτρης Οικονόμου, Αν. Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

2 εκφράζοντας έτσι και τη μεταβολή των μέσων έκφρασης παράλληλα με τη μεταβολή του περιεχομένου και των αντικειμένων της χωροταξικής πολιτικής. Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια περίοδο κατά την οποία ο συνολικός μακροχρόνιος προγραμματισμός στο εθνικό επίπεδο τείνει να εγκαταλειφτεί, με μοναδικές ίσως εξαιρέσεις τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις για την προσαρμογή συγκεκριμένων τομέων ή περιοχών στις νέες συνθήκες, εμφανίζεται στο προσκήνιο η πλατιά αποδοχή της ανάγκης για νέου τύπου συνολική και πρακτικά παγκόσμια ρύθμιση της ανάπτυξης στην οποία ενσωματώνονται οι αρχές της λεγόμενης αειφόρου ανάπτυξης καθώς και η αξιοποίηση του ολοκληρωμένου χαρακτήρα των νέων τεχνολογιών τηλεπικοινωνιών και πληροφορικής. Ταυτόχρονα όμως μετασχηματίζεται και ο επιμερισμός των συμφερόντων και διαμορφώνονται νέες συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις καθώς εξειδικευμένα τομεακά συμφέροντα συγκροτούνται πίσω από γενικές και ακόμα μη επεξεργασμένες ή τουλάχιστον όχι απόλυτα κατανοητές επιδιώξεις όπως πχ. η βιοποικιλότητα ή η αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Για παράδειγμα τα συμφέροντα των αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών του τρίτου κόσμου διαφέρουν ριζικά σ' αυτό το σημείο. Ένα αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι η επίκληση γενικών αρχών για πολύ περιορισμένα και εξειδικευμένα ζητήματα που αφορούν μεμονωμένα επενδυτικά σχέδια, ατομικές οι τοπικές διεκδικήσεις, κλπ. Σε ένα διαφορετικό άκρο κινείται ένας ιδιότυπος περιβαλλοντικός φουνταμενταλισμός ο οποίος αποδίδει μεσσιανικό χαρακτήρα στην οικολογία και το περιβάλλον και διεκδικεί προτεραιότητα έναντι όποιων άλλων κοινωνικών ή οικονομικών στόχων. Το γεγονός της επαναφοράς στο προσκήνιο μιας συνολικής προσέγγισης η οποία συνδυάζει την παγκοσμιότητα ή διεθνοποίηση με την τοπικότητα προσφέρει ένα νέο πλαίσιο για το σχεδιασμό και την άσκηση κρατικών πολιτικών και ρυθμίσεων όπου κυριαρχούν οι αποκεντρωτικές, συντονιστικές και διαπραγματευτικές δράσεις σε αντίθεση με τις συγκεντρωτικές, κατευθυντήριες και κανονιστικές δράσεις προηγούμενων περιόδων. Στα πλαίσια αυτά οι σχέσεις ανταγωνισμού και συνεργασίας ανάμεσα στο τοπικό και το διεθνές ή παγκόσμιο έχουν αποκτήσει κεντρική σημασία. Από την άποψη αυτή, η χωροταξία αναδύεται ως ένα προνομιακό πεδίο σύνθεσης ρυθμίσεων οι οποίες δεν είναι εφικτές μέσα από την τομεακή επιδίωξη επιμέρους αναπτυξιακών, περιβαλλοντικών ή άλλων εξειδικευμένων στόχων. Χωρίς να υποκαθιστά τις επιμέρους απαιτήσεις, η χωροταξία μπορεί να προσφέρει το πλαίσιο για τη σύνθεση και το συντονισμό των δράσεων, με σκοπό την αποφυγή των αρνητικών συνεπειών της γεωγραφικής κατανομής των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων. Στις σημερινές συνθήκες χωροταξία και περιβάλλον πρέπει να κατανοούνται με όρους συμβίωσης και προώθησης ενός τρόπου ανάπτυξης ο οποίος εκτός από την οικονομική

3 μεγέθυνση και την κοινωνική δικαιοσύνη επιδιώκει ταυτόχρονα και ισότιμα την προστασία του περιβάλλοντος και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής. Αυτός ο τρόπος ανάπτυξης θα πρέπει να συνεισφέρει ταυτόχρονα στη συγκρότηση των άμεσων και των μελλοντικών προϋποθέσεων για την ευημερία των πολιτών της κάθε συγκεκριμένης περιοχής αλλά και συνολικά της ανθρωπότητας. Η ουσιαστική συμβολή της χωροταξίας στη βελτίωση των συνθηκών ευημερίας μέσω της αποτροπής των αρνητικών συνεπειών από τη συσσωρευτική συνεργία των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων και των χρήσεων γης και στην αναγνώριση της ανάγκης για την αρμονική συνάρθρωση του τοπικού με το παγκόσμιο και του παρόντος με το μέλλον, τους προσδίδει έναν ιδιαίτερα σημαντικό και επίκαιρο ρόλο στη τρέχουσα, τελευταία δεκαετία του 20ου αιώνα. Εάν θεωρήσουμε έτσι το χωροταξικό προγραμματισμό-σχεδιασμό και γενικότερα τη χωροταξία ως ένα πεδίο νέων ρυθμιστικών παρεμβάσεων του πολιτικού στοιχείου στην κοινωνικο-οικονομική πραγματικότητα, τότε τίθενται ταυτόχρονα τρία ερωτήματα: α. Πώς συγκροτείται σήμερα το αξιακό πλαίσιο της χωροταξικής παρέμβασης (δημόσιο συμφέρον, όφελος), πώς αναπαράγεται και ποια είναι η σχέση του με τα εξατομικευμένα συμφέροντα και ιδίως την ατομική ιδιοκτησία στη γη, μέσα στη σύγχρονη ελληνική-ευρωπαϊκή πραγματικότητα; β. Ποια είναι τα όρια της διαρθρωτικής παρέμβασης μέσω ενός πλαισίου χωροταξικών ρυθμίσεων, μέσα στο σύστημα της ελεύθερης αγοράς, στην οποία οι πόροι ελέγχονται ιδιωτικά και μείζονες αποφάσεις λαμβάνονται από δεδομένους συσχετισμούς κοινωνικό- οικονομικών συμφερόντων σε χώρους μη ρυθμιζόμενους από την πολιτική και το δημόσιο έλεγχο. γ. Ποιος μιλάει στο όνομα των μελλοντικών γενεών και πώς διαμορφώνεται το σύστημα κατανομής των ζημιών και των ωφελειών και των αντισταθμιστικών μέτρων που καθίστανται αναγκαίες λόγω της εφαρμογής των αρχών της αειφόρου ανάπτυξη. Απαραίτητη βάση της συζήτησης είναι η τοποθέτηση του ζητήματος της διαμόρφωσης νέων θεσμών Χωροταξικής Πολιτικής στο γενικότερο πλαίσιο της αναπτυξιακής πορείας με κεντρικό ζητούμενο τη διαμόρφωση ενός νέου χωροταξικού προτύπου το οποίο να συνθέτει την οικονομική μεγέθυνση, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ποιότητα ζωής και να παρουσιάζει ψηλό βαθμό συνεργίας με τις σύγχρονες αναπτυξιακές τάσεις τις οποίες θα πρέπει να παρακολουθεί και να ενισχύει αποτρέποντας ταυτόχρονα τις αρνητικές επιπτώσεις τους. Ο στόχος αυτός δεν είναι πάντα εφικτός καθώς οι εντάσεις ανάμεσα στην ποιότητα ζωής, την οικονομική μεγέθυνση και την κοινωνική δικαιοσύνη, οι οποίες θεωρούνται ως βασικές

4 συνιστώσες του νέου αναπτυξιακού προτύπου, είναι πολλές και αναπαράγονται λόγω των διαφορετικών εξελίξεων και τάσεων μεταβολής κάθε συνιστώσας, ενώ παράλληλα οι θεωρητικές γνώσεις, οι πολιτικές πρακτικές και οι διαθέσιμοι πόροι δεν είναι ποιοτικά και ποσοτικά επαρκείς για την απορρόφηση και εξομάλυνση των συνεχώς αναπαραγόμενων ανισορροπιών. Η λήψη αποφάσεων στις περιπτώσεις αυτές προϋποθέτει τη σαφή ιεράρχηση των προτεραιοτήτων, η οποία βέβαια δεν είναι αυτονόητη και αποτελεί ένα από τα βασικά ζητούμενα της σημερινής εποχής. Η βασική πρόκληση στην οποία πρέπει να ανταποκρίνεται η νέα χωροταξική πολιτική συντίθεται από τις ανάγκες και απαιτήσεις ενίσχυσης των ρυθμών ανάπτυξης, δημιουργίας ευκαιριών απασχόλησης, βελτίωσης της ποιότητας ζωής και προστασίας του περιβάλλοντος από την υπερεκμετάλλευση των πόρων. Η επιδίωξη της ικανοποίησης αυτών των απαιτήσεων μέσα από την προώθηση του αναπτυξιακού προτύπου της "βιώσιμης" ή "αειφορικής" ανάπτυξης περιορίζεται από το γεγονός ότι το πρότυπο αυτό αποτελεί ακόμα ένα άγνωστο πεδίο το οποίο συγκροτείται κοινωνικά και δεν είναι ένα ήδη γνωστό σύστημα a-priori επιλογών. Για το σκοπό αυτό η Χωροταξική Πολιτική θα πρέπει να σχεδιαστεί έτσι ώστε να αποτελεί εργαλείο άμβλυνσης των ανθρωπογενών πιέσεων στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον χωρίς όμως να λειτουργεί ανασταλτικά για την ανάπτυξη και των εκσυγχρονισμό των δραστηριοτήτων και την αύξηση των θέσεων εργασίας. Ο ολοκληρωμένος χαρακτήρας των χωροταξικών παρεμβάσεων αποτελεί επίσης βασική προϋπόθεση της συγκρότησης νέων θεσμών χωροταξίας. Αυτή η διατύπωση θα πρέπει να εξειδικευτεί έτσι ώστε να σημαίνει ουσιαστική σύνθεση τομεακών και γεωγραφικών επιλογών χωροθέτησης δραστηριοτήτων.(πχ. διεθνείς, εθνικές, περιφερειακές και τοπικές στρατηγικές, στρατηγικές επιλογές για το περιβάλλον, τη βιομηχανία, την οικιστική ανάπτυξη, τον τουρισμό, τη γεωργία, κλπ.). Παράλληλα τίθεται το ζήτημα του κατάλληλου κάθε φορά επιπέδου διαμόρφωσης και εφαρμογής των Πολιτικών Χωροταξίας, καθώς μάλιστα επαναπροσδιορίζονται τόσο οι ευρύτερες γεωπολιτικές συνιστώσες, όσο και τα επιμέρους επίπεδα άσκησης εξουσίας στο εσωτερικό των εθνικών κρατών. Αυτό το ζήτημα εμφανίζεται και ως αρχή της επικουρικότητας, η οποία όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί και να καλύψει κατά περίπτωση διαφορετικά συμφέροντα και στόχους. Σε συνέχεια των παραπάνω, απαιτείται η διερεύνηση των σχέσεων προς την κατεύθυνση του ολοκληρωμένου τοπικού παραγωγικού συστήματος στη σχέση του με το διεθνή καταμερισμό εργασίας. Η δημιουργία και λειτουργία τοπικών οικονομιών οι οποίες να αποτελούν "γόνιμο έδαφος" για ανάπτυξη και βελτίωση της ποιότητας ζωής και κατανομής

5 του εισοδήματος θα πρέπει να υποστηριχτεί με τις κατάλληλες χωροταξικές ρυθμίσεις. Σημαντικό ρόλο έχει από αυτή την άποψη η ενσωμάτωση της χωροταξικής συνιστώσας τόσο στις αποφάσεις του δημοσίου, της διοίκησης και αυτοδιοίκησης καθώς και των ΔΕΚΟ όσο και στην πλαισίωση των δυνάμεων της αγοράς (πχ. αποφάσεις για μεγάλα έργα, υποδομές μεταφορών και επικοινωνιών, ενεργειακά δίκτυα) με στόχο να αποφευχθούν οι αρνητικές πλευρές των ακραίων εκδοχών παρεμβατισμού ή φιλελευθερισμού. Μετά από τη διατύπωση των παραπάνω υποθέσεων και στα γενικά πλαίσια της συζήτησης που αυτές διαμορφώνουν θα μπορούσαν να αναφερθούν μια σειρά από επιμέρους απαντήσεις στα αρχικά ερωτήματα. Σχετικά με το ερώτημα του αξιακού πλαισίου και των στόχων της Χωροταξίας μπορούμε να θεωρήσουμε ότι: Είναι δυνατόν να προκύψει μέσα από διαδικασίες κοινωνικού διαλόγου και πολιτικής εκπροσώπησης ένα ελάχιστο ορθολογικό πλαίσιο στόχων που θα συνδυάζει την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και του περιβάλλοντος, την οικονομική μεγέθυνση και την κοινωνική δικαιοσύνη. Προϋπόθεση ωστόσο της κίνησης προς αυτήν την κατεύθυνση είναι η μετακίνηση της συζήτησης από το επίπεδο των γενικών επιλογών (π.χ. "ανάπτυξη" ή "προστασία του περιβάλλοντος";) σε αυτό των πιο εξειδικευμένων στόχων και ζητημάτων (π.χ. είμαστε διατεθειμένοι να δεχθούμε ότι μικρότερο ποσοστό του πληθυσμού της Αθήνας θα διαθέτει δεύτερη κατοικία, για να αποφύγουμε την οικοπεδοποίηση του συνόλου των ακτών της Αττικής;). Μόνο στο επίπεδο αυτό γίνεται σαφές πως επιμερίζονται κοινωνικά (και διαχρονικά) το κόστος και το όφελος ενός νέου χωροταξικού και αναπτυξιακού προτύπου. Αν δεχθούμε τη διάκριση ανάμεσα σε ένα κανονιστικό πλαίσιο αρχών (τυπικός φορμαλισμός, απόλυτη ορθολογικότητα) και σε ένα πραγματιστικό πλαίσιο σκοπών (ουσιαστικός ορθολογισμός) που προκύπτει μέσα από διαδικασίες δημόσιου ελέγχου, τυπικής αντιπροσωπευτικότητας, κοινωνικών συναινέσεων και διαπραγματεύσεων των επιμερισμένων συμφερόντων, τότε θα πρέπει να αναζητήσουμε στην πραγματευτική κατεύθυνση το αξιακό πλαίσιο της χωροταξικής πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό ο στόχος της "αειφόρου ή βιώσιμης" ανάπτυξης με έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος, θα πρέπει να πάρει συγκεκριμένα περιεχόμενα και να εξειδικευτεί σε επιχειρησιακά και λειτουργικά εργαλεία, ώστε να μην παραμείνει ως ένας γενικός και αόριστος ιδεολογικός στόχος.

6 Ειδικά σε κοινωνίες με σοβαρές ελλείψεις και καθυστερήσεις και μηολοκληρωμένες πολιτικοθεσμικές διαδικασίες (π.χ. έλλειψη κτηματολογίου, έλλειψη δεσμευτικού οικονομικού χωροταξικού προγραμματισμού, έλλειψη κοινωνικού κράτους) υπάρχει απόλυτη ανάγκη διαμόρφωσης δεσμευτικού πλαισίου χωροταξικών παρεμβάσεων που να συνδέεται με αναπτυξιακούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. Το αίτημα αυτό είναι στην ουσία ένα αίτημα μεταρρύθμισης (ουσιαστικός ορθολογισμός) σε σχέση με τις προϋπάρχοντες παραδοσιακές δομές οι οποίες αναπαράγουν πελατειακές σχέσεις εις βάρος του κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου, και συντελούν στη διατήρηση προνομιακών παρεμβάσεων επιμερισμένων συμφερόντων και στην υποβάθμιση του ήδη υπάρχοντος πλαισίου δημοσίου ελέγχου. Το αίτημα συγκρότησης πλαισίου αρχών και στόχων του χωροταξικού προγραμματισμού δεν μπορεί να τίθεται μόνο στο επίπεδο δημιουργίας νόμων, θεσμών και εργαλείων που επιτρέπουν την εξασφάλιση συναινέσεων ανάμεσα στα επιμερισμένα συμφέροντα στο όνομα του κυρίου δημοσίου συμφέροντος και των γενικευμένων "κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων", αλλά και στο επίπεδο της υλοποίησης των χωροταξικών ρυθμίσεων, με την έννοια του συνεχούς ελέγχου της εφαρμογής και της αναθεώρησης των στόχων ενός δυναμικού και ευέλικτου χωροταξικού προγραμματισμού. Σχετικά με το ερώτημα των ορίων των παρεμβάσεων του χωροταξικού προγραμματισμού στη σύγχρονη Ελλάδα μπορούμε να παρατηρήσουμε τα εξής: Στις νέες συνθήκες συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης (δεκαετίες του '80 και '90) με τα την κρίση του κοινωνικού κράτους και μετά την κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού, αναδεικνύονται σχεδόν σε όλες τις χώρες της Νέας Ευρώπης μονεταριστικές πολιτικές (έλεγχος της προσφοράς και της ζήτησης του χρήματος) και νεοφιλελεύθερες πολιτικές διακυβέρνησης που αμφισβητούν τις κοινωνικές πολιτικές του κράτους και το πλαίσιο κοινωνικών δικαιωμάτων. Οι νέες συνθήκες κρίσης, οδηγούν στην απορύθμιση γενικών κανόνων και στην ανάδειξη επιλεκτικών ρυθμίσεων που συνεπάγονται νέες ανισότητες, πολώσεις και περιθωριοποιήσεις. Ωστόσο, η ρυθμιστική παρέμβαση του κράτους στη χωρική οργάνωση παραμένει, ακόμα και στις πιο νεοφιλελεύθερες περιπτώσεις (χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Βρετανίας), σαφώς πιο ισχυρή από ότι στη σημερινή Ελλάδα,

7 τόσο από άποψη θεσμική όσο και ακόμα περισσότερο, πραγματικής εφαρμογής των νομικών πλαισίων και κανόνων. Επομένως, και παράλληλα προς τις απαιτήσεις που προκύπτουν γενικότερα από τις νέες συνθήκες, στην ελληνική πραγματικότητα παραμένουν ακόμα απολύτως επίκαιρα και τα αιτήματα συγκρότησης των βασικών μηχανισμών χωρικής ρύθμισης. Προφανή παραδείγματα τέτοιων ζητημάτων που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν λυθεί σε παλαιότερες φάσεις είναι η σχεδόν πλήρης απουσία χωροταξικού σχεδιασμού ή, σε ένα άλλο επίπεδο, η αδυναμία ελέγχου της αυθαίρετης δόμησης. Στο πλαίσιο των νέων συνθηκών η γεωγραφική άνιση ανάπτυξη παίρνει νέες μορφές. Στην Ελλάδα (αλλά και σε άλλες χώρες) παρατηρείται έτσι η μείωση των διαπεριφερειακών ανισοτήτων (κυρίως λόγω της συνολικής ανάπτυξης του αγροτικού χώρου) σε συνδιασμό με την εμφάνιση νέων αντιθέσεων σε μικρότερη και μεγαλύτερη κλίμακα. Παρατηρείται έτσι το φαινόμενο δίπλα και παράλληλα με περιοχές που εμφανίζουν μία τοπική αναπτυξιακή δυναμική, να υποβαθμίζονται άλλες που πλήττονται δραστικά από τη συνεχή οικονομική κρίση, την αποβιομηχάνιση και την ανεργία. Ο χωρικά επιλεκτικός χαρακτήρας της ανάπτυξης δημιουργεί μια νέα χωροταξία του καταμερισμού της εργασίας που αφορά τόσο την υποπεριφερειακή κλίμακα όσο και το μακροεπίπεδο (δι-εθνικά αναπτυξιακά τόξα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, νέες ισορροπίες μεταξύ Βόρειας Ευρώπης, Ανατολικής Ευρώπης, Βαλκανίων, κ.ά.) Ένας από τους μηχανισμούς ανάδυσης των νέων διαφοροποιήσεων είναι ο εντεινόμενος ανταγωνισμός μεταξύ των περιοχών, που αποτελεί την άλλη όψη της παγκοσμιοποίησης και της δικτύωσης. Στο πλαίσιο αυτό και δεδομένης της σταδιακής υποβάθμισης των εθνικών πλαισίων άσκησης χωροταξικού προγραμματισμού, τίθεται το ερώτημα ποιος θα είναι ο νέος ρόλος του χωροταξικού προγραμματισμού όταν υποβαθμίζονται τα ενιαία και γενικευμένα πλαίσια ρυθμίσεων σε εθνικό επίπεδο (π.χ. αμφισβήτηση αναδιανεμητικών λειτουργιών, κοινωνικών δικαιωμάτων, απορρύθμιση γενικών κανόνων) και δεν αντικαθίστανται με νέα στο περιφερειακό επίπεδο. Ειδικά για την Ελλάδα που δεν έχει παράδοση δεσμευτικού πλαισίου χωροταξικών παρεμβάσεων, είναι δύσκολο να τεθεί σήμερα μέσα στο ευρωπαϊκό ανταγωνιστικό πλαίσιο που κυριαρχείται από τη λογική της δημιουργίας ευέλικτων ασθενών και επιμερισμένων (μη γενικευμένων) χωροταξικών πολιτικών, το αίτημα ενός χωροταξικού προγραμματισμού που: Θα απαντά σε βασικές ελλείψεις και όρους συγκρότησης του χωροταξικού

8 πλαισίου (π.χ. γνώση της ιδιοκτησιακής δομής και των συμφερόντων - κτηματολόγιο). Θα συνδέεται οργανικά με την αναπτυξιακή στρατηγική και θα ενσωματώνει τις μέχρι σήμερα αντιφατικές και αντιθετικές χωροθετικές ρυθμίσεις επιμέρους φορέων (π.χ. άλλα υπουργεία). Θα έχει δυναμικό και ευέλικτο χαρακτήρα. Θα διεκδικεί μία ουσιαστικότερη διασύνδεση της χώρας με τα αναπτυσσόμενα ευρωπαϊκά δίκτυα (συγκοινωνίες, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια) και ένα αναβαθμισμένο αναπτυξιακό ρόλο της χώρας σε σχέοη με τη Βαλκανική, την Ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Θα θέτει ως εξίσου σημαντικούς τους στόχους της ανάπτυξης, με τους στόχους της αναδιανομής της κοινωνικής δικαιοσύνης και του περιβάλλοντος. Μέσα στο πλαίσιο της Νέας Ευρώπης που χαρακτηρίζεται από σημαντικές και ταχύτατες αναδιαρθρώσεις της οικονομίας (Ενιαία Αγορά, Νομισματική Ένωση) και της Πολιτικής, έχει επιπλέον σημασία να ληφθούν υπόψη ορισμένοι σημαντικοί περιοριστικοί παράγοντες: Η δυσμενής γεωπολιτική θέση της χώρας και η προσωρινή "αποκοπή" της από την Κεντρική Ευρώπη (πρώην Γιουγκοσλαβία). Οι νέες φυγόκεντρες τάσεις περιφερειοποίησης σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που σχετίζονται με τοπικές κοινωνικο-οικονομικές και πολιτικές δυνάμεις (π.χ. Β. Ιταλία, Βέλγιο κ.ά). Η δημιουργία πλαισίων χωροταξικής οργάνωσης και κριτηρίων που θα ευνοούν μονόπλευρα την αναδιανομή πόρων, μέσω των Ευρωπαϊκών Ταμείων (ΕΤΠΑ, Γεωργικό, Κοινωνικό) προς ορισμένες περιοχές (π.χ. Κέντρο-Ευρωπαϊκός Χώρος) και θα μειώσουν τη ροή πόρων προς άλλες (π.χ. Ευρωπαϊκός Νότος). Η δημιουργία μοντέλων χωροταξικής πολιτικής θα αντλούνται από τη δομή ορισμένων χώρων (π.χ. Γερμανία, Γαλλία) και θα λαμβάνουν υπόψιν ιδιαιτερότητες (γεωγραφικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές) άλλων χωρών. Η επικράτηση νεοφιλελεύθερων πολιτικών προγραμματισμού, και ειδικότερα χωροταξικού προγραμματισμού, οι οποίες στο όνομα της ευελιξίας, του δυναμισμού, της άρσης των "εθνικών" προστατευτικών εμποδίων και της προστασίας του περιβάλλοντος (π.χ. με νέα φορολογία), υποβαθμίζουν τις γενικευτικές ρυθμίσεις, τα κοινωνικά δικαιώματα, τις νέες πολώσεις και τους αποκλεισμούς.

9 Η πρόκληση να προσδιοριστούν και να αναζητηθούν νέα περιεχόμενα της χωροταξικής πολιτικής στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και γενικότερα της νέας Ευρώπης, θα πρέπει να είναι αφετηρία για συνεχή διάλογο τόσο ανάμεσα σε ειδικούς επιστήμονες και επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς, όσο και ανάμεσα σε φορείς της διοίκησης και της αυτοδιοίκησης σε τοπικό-περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

10 Το Νέο Πλαίσιο Άσκησης της Χωροταξικής Πολιτικής στη δεκαετία του '90: θεσμικές ανακατατάξεις και αβεβαιότητες ΤΖ. ΠΑΝΝΑΚΟΥΡΟΥ 1 1. Εισαγωγή: η αναβίωση της συζήτησης για τη χωροταξία κάτω από το φως νέων θεσμικών προσδιορισμών Την τελευταία πενταετία παρατηρείται μια αναβίωση της πολιτικής και επιστημονικής συζήτησης για τη χωροταξία τόσο στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1 όσο και ο αυτό αρκετών Ευρωπαϊκών χωρών, 2 συζήτηση στην οποία, πρόσφατα, φαίνεται να συντονίζεται και η χώρα μας 3. Οι περισσότερες αναλύσεις συγκλίνουν στην ταύτιση της επανεμφάνισης της συζήτησης για τη χωροταξία με την ανάγκη αντιμετώπισης των νέων γεωγραφικών/κοινωνικών διαφοροποιήσεων και ανισοτήτων που η διαδικασία ολοκλήρωσης της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς δημιουργεί μεταξύ των περιφερειών της κοινότητας. Η διατύπωση μιας κοινοτικής περιφερειακής πολιτικής και η σταδιακή απόπειρα διαμόρφωσης μιας ευρωπαϊκής χωροταξικής πολιτικής αποσκοπεί, έτσι, στην προώθηση της οικονομικής συνοχής της κοινότητας με στόχο τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και την ενίσχυση, αντίστοιχα, της εδαφικής συνοχής με στόχο την ανάπτυξη της συνεργασίας και δικτύωσης μεταξύ πόλεων και περιοχών (Ανδρικοπούλου, 1994: 23). Παράλληλα, όμως, και επειδή η άσκηση μιας κοινής περιφερειακής και χωροταξικής πολιτικής προσδιορίζεται από την αρχή της επικουρικότητας, δηλαδή την αρχή της παρέμβασης της Κοινότητας μόνον σε θέματα που δεν μπορούν να ρυθμισθούν αποτελεσματικά από τις εθνικές (κεντρικές ή τοπικές) πολιτικές, το θέμα της επαναδιατύπωσης των στόχων και μέσων άσκησης της χωροταξικής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο προβάλλει ως ανάγκη ενίσχυσης, αφενός, της διαπραγματευτικής θέσης των εθνικών αρχών στις ευρωπαϊκές διαδικασίες χωρικής ολοκλήρωσης και ρύθμισης, αφετέρου, από τις εθνικές αρχές των θεμάτων εκείνων που δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο κοινοτικής παρέμβασης και ιδίως αυτών που αφορούν το συντονισμό μεταξύ ενδοεθνικών ανταγωνιστικών τοπικών λογικών και διαφοροποιήσεων (Balme et al. 1993). Η ιδέα ενός Κράτους-διαπραγματευτή και εγγυητή της συνοχής και αλληλεγγύης σε εθνικό επίπεδο επιστρέφει, έτσι, ως κεντρικό στοιχείο της επαναδιατύπωσης των εθνικών 1 Τζίνα Γιαννακοΰρου, Δικηγόρος, Δρ. Χωροταξίας - Πολεοδομίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΥΠΕΧΩΔΕ

11 χωροταξικών πολιτικών (Commis-sariat General du Plan, 1993), χωρίς να μπορεί να αποκρύψει, πάντοτε, μια τάση ενίσχυσης των συγκεντρωτικών μορφών διαχείρισης και λήψης των αποφάσεων (Douence, 1988). Σύμφωνα με μια διαφορετική οπτική, η «απελπισμένη» προσπάθεια αναζήτησης μιας νέας χωροταξικής πολιτικής, που επιδιώκει να μειώσει τις νέες γεωγραφικές ανισότητες που δημιουργεί η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης αλλά και τους ανταγωνισμούς που απειλούνται από την αυτόνομη λειτουργία των τοπικών «δυναμικών» και της αποκέντρωσης, συμβαδίζει με την αποεδαφοποίηση της δημόσιας δράσης και τη γενικότερη εκδήλωση μιας νέας τάξης πραγμάτων που διαφεύγει της χωρικής ρύθμισης: αυτής των υπηρεσιών, της διεθνούς οικονομίας και της υψηλής τεχνολογίας (Rouban, 1994: 72-76). Σύμφωνα με την οπτική αυτή, η αναζήτηση ενός νέου πεδίου χωρικής αναφοράς για την άσκηση των δημοσίων πολιτικών με άξονα τη δημιουργία ενός νέου ευρωπαϊκού δημοσίου και γεωγραφικού χώρου, παρουσιάζεται ως το αναγκαίο αντιστάθμισμα της εκπνοής της τομεακής βάσης αναφοράς (sectorialiti) πάνω στην οποία δομήθηκε η θεωρία του κράτους - πρόνοιας και η διαχείριση των δημοσίων πολιτικών μετά τον πόλεμο (MULLER, 1990: 16-27, ). Η ανάδυση του τοπικού και η προοπτική του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου παρουσιάζονται, έτσι, ως συμπληρωματικά πεδία αναζήτησης μιας νέας διατομεακότητας των δημοσίων πολιτικών (Muller, 1992), στην κατεύθυνση της οποίας η χωροταξική άποψη ελπίζει να προσθέσει τη χωρικότητα, ως συντονιστικό μηχανισμό συνοχής και αλληλεγγύης. Γεγονός, πάντως, παραμένει, ανεξάρτητα από την ερμηνεία με την οποία θα επενδυθεί, ότι η αναβίωση της συζήτησης για τη χωροταξία θα αποτελέσει στα επόμενα χρόνια θέμα αιχμής τόσο της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και αυτής των κρατών-μελών κάτω από το φως ιδίως δύο συμπληρωματικών παραγόντων. Πρώτον, της ανάγκης ενσωμάτωσης των απαιτήσεων περιβαλλοντικής προστασίας στον καθορισμό και εφαρμογή των άλλων κοινοτικών πολιτικών όπως επιτάσσει η αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης που υιοθετήθηκε στη συνθήκη του Μάαστριχτ (άρθρα 130 Ρ. παρ. 2 και 2). Η ενσωμάτωση αυτή οδηγεί αναγκαστικά σε μια διαδικασία επαναχωροθέτησης των διαφόρων τομεακών πολιτικών που θα προσφέρει μέσω της προβολής του χωρικού στοιχείου ένα μηχανισμό σύνθεσης των αναπτυξιακών στόχων με τις ανάγκες διατήρησης της οικολογικής ισορροπίας και ιδίως της προστασίας των φυσικών και πολιτιστικών πόρων. Στην κατεύθυνση αυτή φαίνονται ήδη να κινούνται και οι αναθεωρημένοι κανονισμοί των Διαρθρωτικών Ταμείων της Κοινότητας που επιβάλλουν την υποχρέωση των αναπτυξιακών σχεδίων για τους στόχους 1, 2 και 5β να αναφέρουν εκτίμηση της περιβαλλοντικής κατάστασης της σχετικής περιφέρειας και αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της στρατηγικής και των προβλεπόμενων ενεργειών (ΕΕΚ, 1993: άρθρα 7, 8 παρ. 4, 9 παρ. 8, 11 παρ. 5 Κανονισμού

12 Πλαισίου 2081/1993). Δεύτερον, του ευρύτερου γεωπολιτικού ρόλου που προσλαμβάνει η χωροταξική πολιτική στην Ευρώπη των μεταβαλλόμενων πληθυσμών, συνόρων και γεωγραφικών κέντρων εξουσίας. Μετέωρο ανάμεσα στην προοπτική μιας μεταεθνικής Ευρώπης συνομοσπονδιακού τύπου και της αναβίωσης των εθνικισμών και τοπικισμών (GALLO ET TOURAINE, 1993), αλλά και της προβολής ενδιάμεσων γεωγραφικών αξόνων και συμμαχιών που αναζητούν μια οικονομική και πολιτική έκφραση στην ενιαία Ευρώπη (Mitteleuropa, Βαλκάνια κλπ.), το περιεχόμενο της υπό διαμόρφωση χωροταξικής πολιτικής αποκτά άλλοτε επιθετικό και άλλοτε αμυντικό γεωπολιτικό χαρακτήρα (Βασενχόβεν, 1993). Στο πλαίσιο των διεργασιών αυτών, το άρθρο που ακολουθεί επιχειρεί να διερευνήσει τις θεσμικές παραμέτρους που θα καθορίσουν το νέο πλαίσιο άσκησης της χωροταξικής πολιτικής στη δεκαετία του 90. Η διερεύνηση αυτή δεν έχει την έννοια μιας καταγραφής και ερμηνείας αποκρυσταλλωμένων θεσμικών εξελίξεων αλλά ενός αναλυτικού συστήματος υποθέσεων για τις θεσμικές ανακατατάξεις που συντελούνται την περίοδο αυτή στον τομέα της διαμόρφωσης της χωροταξικής πολιτικής και που συστηματοποιούνται γύρω από δύο άξονες: πρώτον, την αναδιάταξη των σχέσεων ευρωπαϊκού, εθνικού, τοπικού και τις μεταμορφώσεις που αυτή προκαλεί στο σύστημα συγκρότησης των δημοσίων φορέων άσκησης της χωροταξικής πολιτικής δεύτερον, την αναδιάταξη των σχέσεων δημοσίου/ιδιωτικού και τις μεταμορφώσεις που αυτή προκαλεί στις μεθόδους δράσης των δημοσίων φορέων. Βέβαιο είναι ότι οι ανακατατάξεις αυτές υπερβαίνουν το στενό πεδίο της χωροταξικής πολιτικής και καταλαμβάνουν το σύνολο των δημοσίων πολιτικών όπως επίσης ότι διακρίνονται για τη μεγάλη τους ρευστότητα και τη δυναμική τους αβεβαιότητα. Μετέχουν, έτσι, της γενικότερης «αγωνίας» για τη δημιουργία θεσμών, «μετα-κανόνων» κατά την έκφραση του Luc Rouban (1994: 185), που θα επιτρέψουν την επικοινωνία, τη διαπραγμάτευση και τη σύνθεση μεταξύ πολιτικών, κοινωνικών ακόμα και νομικών τάξεων και αρχών με διαφορετική προέλευση και νομιμοποίηση, όπως π.χ. της κοινοτικής οικονομικής και νομικής τάξης μ αυτήν του εθνικού κράτους ή αντίστοιχα της αρχής της τοπικής αυτοδιοίκησης και της τοπικής ανάπτυξης μ αυτήν της κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης μέσω της διατήρησης ενός «επικουρικού» Κράτους. Αν το πρόσωπο της νέας εξουσίας παραμένει ακόμα σκοτεινό και «ανώνυμο» (Rouban, 1994), η απόπειρα καταγραφής και ερμηνείας των βασικών μετασχηματισμών της δεν μπορεί παρά να αποτελεί την ελάχιστη συμβολή στην ανάγνωση των σεναρίων του μέλλοντος.

13 2. Οι μεταμορφώσεις των δημοσίων φορέων άσκησης της χωροταξικής πολιτικής: το ευρωπαϊκό, το τοπικό και ο επαναπροσδιορισμός του εθνικού Εγκλωβισμένο ανάμεσα στην πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και τη διαφαινόμενη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου διαμόρφωσης χωροταξικής πολιτικής, από τη μια, και την παρατηρούμενη και θεσμικά «επιδοτούμενη» σε πολλές χώρες τάση αποκέντρωσης και αυτονόμησης της δράσης των περιφερειακών και τοπικών δομών, από την άλλη, το εθνικό κράτος φαίνεται να χάνει την κεντρικότητά του ως μηχανισμός διαμεσολάβησης και ρύθμισης των σχέσεων που συγκροτούνται στο χώρο. Όσο, όμως, και αν αυτή η αναδιάταξη ρόλων δεν πιστοποιεί απλά μια τεχνική ανακατανομή εξουσιών (αρμοδιοτήτων) μεταξύ δημοσίων αρχών αλλά μια βαθύτερη αμφισβήτηση της ικανότητας των θεσμών του εθνικού κράτους και ιδίως αυτών του εθνικού κοινοβουλευτισμού να επιλύουν, μεταξύ άλλων, και τα χωρικά προβλήματα της μεταβιομηχανικής εποχής (Touraine, 1993), ο ρόλος του εθνικού κράτους δεν μπορεί, προς το παρόν τουλάχιστον, να θεωρηθεί ασήμαντος ή περιττός στην άσκηση της χωροταξικής πολιτικής. Η δυστοκία διαμόρφωσης μιας ευρωπαϊκής χωροταξικής πολιτικής αλλά και η αδυναμία αποκλειστικής διασφάλισης σε τοπικό επίπεδο ευρύτερων κοινωνικών στόχων όπως η προστασία του περιβάλλοντος, η προστασία από φυσικούς ή τεχνολογικούς κινδύνους, η εκπαίδευση, η δημόσια υγεία ή το δικαίωμα της απασχόλησης, διατηρούν το ρόλο του εθνικού κράτους επίκαιρο οδηγώντας ταυτόχρονα, όμως, σ ένα επαναπροσδιορισμό του περιεχομένου του στη βάση των αρχών της επικουρικότητας, της αναλογικότητας και της εταιρικής σχέσης. 2.1 Η ανάδυση ενός ευρωπαϊκού χώρου διαμόρφωσης χωροταξικής πολιτικής Η τελευταία πενταετία πρέπει να θεωρηθεί ιδιαίτερα σημαντική στην ιστορική πορεία της διαμόρφωσης μιας ευρωπαϊκής χωροταξικής στρατηγικής κυρίως ως μια περίοδος που εκθέτει τα διλήμματα, τις προόδους αλλά και τις αναστολές που η προοπτική της δημιουργίας μιας θεσμικά κατοχυρωμένης αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πεδίο της ρύθμισης του κοινοτικού χώρου προκαλεί τόσο στην ίδια την Επιτροπή όσο και στα κράτη-μέλη. Είναι γνωστό ότι σήμερα απουσιάζει η ρητή και άμεση νομική βάση στις συνθήκες των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που θα επέτρεπε στην Ευρωπαϊκή Ένωση να εντάξει τη χωροταξική πολιτική μεταξύ των συντρεχουσών αρμοδιοτήτων της. Όμως, πολλές από τις αλλαγές που επέφερε η Συνθήκη του Μάαστριχτ και κυρίως ο συνδυασμός των αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής και αλληλεγγύης (άρθρα 2 και 130 Α), που τίθενται ως θεμελιώδεις στόχοι και περιορισμοί του νέου ενιαίου ευρωπαϊκού οικονομικού χώρου, καθιστούν επιπλέον απαραίτητο το χωρικό συντονισμό

14 των τομεακών πολιτικών της Κοινότητας και ιδιαίτερα αυτόν της πολιτικής περιβάλλοντος με την πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης στη βάση χωροταξικών κριτηρίων, προσφέροντας, έτσι, ίσως, μια έμμεση νομική βάση παρέμβασης, όπως άλλωστε, έγινε και στο παρελθόν για την άσκηση άλλων κοινοτικών πολιτικών και ιδίως της κοινοτικής πολιτικής περιβάλλοντος (Romi, 1993: 17-21). Η έλλειψη σαφούς νομικής βάσης παρέμβασης δε φαίνεται να αποτελεί, πάντως, το σοβαρότερο εμπόδιο για τη διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής χωροταξικής στρατηγικής. Η δυστοκία και οι αναστολές που παρατηρούνται σχετίζονται με δύο άλλους παράγοντες: πρώτον, τη διαρθρωτική αντίθεση που υπάρχει μεταξύ της φιλελεύθερης πορείας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, στηριγμένης σε πρότυπα οικονομίας της αγοράς, και του «προστατευτικού» χαρακτήρα της χωροταξικής πολιτικής. Πολύ περισσότερο από την κοινοτική περιφερειακή πολιτική, που στηρίζεται σε πρότυπα αποκεντρωμένης (εκ των κάτω) δράσης, και για την οποία, όπως σημειώνεται, η μεταρρύθμιση των κανονισμών των Διαρθρωτικών Ταμείων σηματοδοτεί μια αλλαγή φιλοσοφίας προς ένα ρόλο περισσότερο προσανατολισμένο στις διαδικασίες σύγκλισης και ανταγωνισμού (Balme et al, 1993: 483), η προοπτική μιας κεντρικής χωροταξικής πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο με κατευθυντήριο χαρακτήρα για τις εθνικές και τοπικές αρχές συμβιβάζεται δύσκολα με την ανάγκη ευελιξίας, πρωτοβουλίας και αύξησης της ανταγωνιστικότητας των Ευρωπαϊκών πόλεων και περιφερειών που επιτάσσει η αρχή της σύγκλισης στο πλαίσιο της οικονομικής ένωσης. Στο πρώτο αυτό διαρθρωτικό εμπόδιο συγκρότησης μιας κοινής χωροταξικής στρατηγικής, έρχεται να προστεθεί και η δυσκολία επιλογής προτύπου διαχείρισης και διοίκησης της χωροταξικής πολιτικής από τα παραδείγματα που προσφέρει η εμπειρία των κρατών - μελών. Δύο διαφορετικά πολιτικά, διοικητικά αλλά και πολιτιστικά μοντέλα διαχείρισης φαίνονται προς το παρόν να αντιπαρατίθενται: αυτό, αφ ενός, μιας συνολικής και κεντρικής διαχείρισης του χώρου που υιοθετήθηκε κυρίως στη Γαλλία, με ισχυρή συγκεντρωτική παράδοση, αλλά και στην Ιταλία και την Ισπανία και, αφ ετέρου, το μοντέλο του «town and country planning» που αναπτύχθηκε στις βόρειες και κεντρικές ευρωπαϊκές χώρες με ισχυρή παράδοση αποκέντρωσης και τοπικών θεσμών ή ομοσπονδιακής λειτουργίας (Lander). Χαρακτηριστικές της αντιπαλότητας αλλά και των διλημμάτων που η επιλογή μεταξύ των δύο αυτών παραδειγμάτων δημιουργεί, αποτελούν οι αποκλίσεις μεταξύ των πορισμάτων των Άτυπων Συμβουλίων Υπουργών Περιφερειακής Πολιτικής και Χωροταξίας της τελευταίας διετίας. Έτσι, στο πόρισμα του Άτυπου Συμβουλίου της Λιέγης, που έγινε στις Νοεμβρίου 1993, υιοθετείται σε μεγάλο μέρος η πρόταση της Βελγικής Προεδρίας για την εκπόνηση ενός Σχεδίου Ανάπτυξης του Κοινοτικού χώρου, εγγράφου στρατηγικού χαρακτήρα, που θα είναι αποτέλεσμα μίας ευρείας διαδικασίας διαβουλεύσεων με τους δήμους, τις περιφέρειες και τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το οποίο φιλοδοξεί να μην περιορισθεί σε απλές συστάσεις αλλά να έχει ένα έμμεσο

15 δεσμευτικό χαρακτήρα (πρόταση Βελγικής Προεδρίας, 1993 και (Conseil Informel des Ministres, Conclusions de la Presidence). Στο έγγραφο, αντίθετα, του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Χωροταξίας της Γερμανίας που προτείνεται ως βάση συζήτησης στο Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών που θα συγκληθεί επί της τρέχουσας Γερμανικής Προεδρίας, πρυτανεύει η ιδέα ενός αποκεντρωμένου, ενδογενούς χωροταξικού/αναπτυξιακού προτύπου ενώ η ανάγκη συντονισμού των επιμέρους εθνικών και τοπικών πολιτικών καλύπτεται μέσω της πρότασης ενός χαλαρού πλαισίου πολιτικής συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών και κυρίως περιφερειακών αρχών που να υπηρετεί τους στόχους της διατήρησης και ενίσχυσης του ιεραρχημένου, αποκεντρωμένου ή πολυκεντρικού συστήματος αστικών κέντρων, των αποκεντρωμένων και αυτοδιοικούμενων περιφερειακών δομών και θεσμών και της μεταξύ τους δικτύωσης και της ενίσχυσης της διασυνοριακής συνεργασίας και των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών (R.F.Α., 1993). Με τα δεδομένα αυτά, πρέπει ίσως να καταλήξουμε ότι η προοπτική της διαμόρφωσης μιας Ευρωπαϊκής Χωροταξικής πολιτικής είναι ανέφικτη; Όπως έχει ήδη επισημανθεί, η διατύπωση ενός πλαισίου κεντρικού προγραμματισμού ή ενός χωροταξικού σχεδίου χρήσεων γης (master plan) έχει ήδη αποκλεισθεί (βλ. και δήλωση του Επιτρόπου ΒΓ. MILLAN στους Financial Times της 21 Οκτωβρίου 1992). Η ανάγκη στο επίπεδο της Κοινότητας είναι κυρίως η διατύπωση ενός στρατηγικού χωροταξικού πλαισίου με το οποίο θα παρέχονται οι απαραίτητες πληροφορίες, γνώσεις και προτάσεις στις επιμέρους τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές για τη διαμόρφωση των δικών τους χωροταξικών στρατηγικών και την ανάπτυξη των μεταξύ τους συνεργασιών (βλ. Ανδρικοπούλου, 1994: 32-34). Η προοπτική, κατά συνέπεια, της αναζήτησης μιας θεσμικής πολιτικής βάσης για την άσκηση κοινής ευρωπαϊκής χωροταξικής στρατηγικής φαίνεται να προσλαμβάνει το χαρακτήρα, αφενός, σταθερής και συστηματικής ενημέρωσης των κοινοτικών εταίρων για την κατάσταση, τις τάσεις και στρατηγικές σε κοινοτικό επίπεδο και αφετέρου, παροχής οικονομικής συνδρομής για την ανάπτυξη διασυνοριακών και διαπεριφερειακών συνεργασιών και συνεργασιών μεταξύ πόλεων, ενέργειες που σήμερα καλύπτονται από τις κοινοτικές πρωτοβουλίες και από το άρθρο 10 του Αναθεωρημένου Κανονισμού του Ε.Τ.Π.Α. Ανεξάρτητα, πάντως, από την απουσία σαφούς νομικής βάσης για την άσκηση μιας ευρωπαϊκής χωροταξικής στρατηγικής και τα διλήμματα που η αναζήτηση μιας ευρύτερης πολιτικο-θεσμικής συναίνεσης προκαλεί, γεγονός αποτελεί ότι βρισκόμαστε μπροστά στη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού χώρου χωροταξικών πολιτικών υπό την έννοια «ενός χώρου συζήτησης, χώρου στρατηγικού, όπου διαμορφώνονται τα προβλήματα και όπου προσδιορίζεται η παλέτα των λύσεων που αποτελεί, εν τέλει, το ίδιο το αντικείμενο της πολιτικής συζήτησης» (Muller, 1994: 67).

16 Η Ευρώπη ως χώρος κοινωνικός, γεωγραφικός, οικονομικός και πολιτιστικός καθορίζει τα πνευματικά και πολιτικά πλαίσια στα οποία αναζητούνται οι προσανατολισμοί των μεγάλων κατευθύνσεων των εθνικών δημοσίων πολιτικών για τη χωροταξία. Στη διαπίστωση αυτή συνηγορεί το γεγονός ότι την τελευταία περίοδο όλο και περισσότερες χώρες προχωρούν σε αναθεώρηση των εθνικών τους χωροταξικών νομοθεσιών (βλ. πρόσφατο νόμο-πλαίσιο για τη χωροταξία στην Γαλλία, τροποποίηση της Βελγικής νομοθεσίας για τις τοπικές διοικήσεις, σύσταση Επιτροπής για την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της χωροταξίας στην Ελλάδα κλπ.) καθώς και στον γενικότερο προσανατολισμό των χωροταξικών τους επιλογών σε βάση ευρωκεντρική (εκσυγχρονισμός δικτύου T.G.V. στη Γαλλία για τη σύνδεση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, Eurochannel). Οι νέες αρμοδιότητες και η πύκνωση των δικτύων συνεργασίας και ανταλλαγής οδηγούν σε μια αυξανόμενη διαδικασία «ευρωπαϊκοποίησης» των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών χωροταξικών στρατηγικών και δημοσίων πολιτικών προλειαίνοντας, έτσι, το έδαφος για τη μετατροπή του ευρωπαϊκού χώρου διαμόρφωσης χωροταξικών πολιτικών σ ένα ευρωπαϊκό δημόσιο χώρο χάραξης και εφαρμογής χωροταξικής πολιτικής. 2.2 Τα όρια των τοπικών χωρικών πολιτικών και τα διλήμματα της αποκέντρωσης Αν η αβεβαιότητα που η σταδιακή δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου αναφοράς και προσδιορισμού των χωροταξικών πολιτικών δημιουργεί για το ρόλο του εθνικού κράτους στη ρύθμιση του χώρου δε φαίνεται, προς το παρόν τουλάχιστον, να απειλεί ραγδαίες ανακατατάξεις εξουσιών μεταξύ ευρωπαϊκών και εθνικών δημοσίων αρχών, η προώθηση, αντίθετα, ολοκληρωμένων τοπικών στρατηγικών και η δημιουργία ενός τοπικού δημοσίου χώρου για την άσκηση χωρικών πολιτικών αμφισβητεί έμπρακτα, το πρότυπο μιας ενιαίας, συνολικής και κεντρικά οργανωμένης χωροταξικής πολιτικής στην οποία η διατύπωση των προβλημάτων και οι στρατηγικές επίλυσης τους παραμένουν εθνοκεντρικές ενώ οι περιφερειακοί και τοπικοί φορείς περιορίζονται σε εκτελεστικές αρμοδιότητες υποστήριξης του κεντρικού κράτους. Κάτω από το κύμα των αποκεντρωτικών νομοθεσιών που προωθήθηκαν στη δεκαετία του 80 σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες 4 αλλά και τη συστηματική θεσμική, πολιτική και οικονομική υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα της ιδέας της τοπικής ανάπτυξης και του ενδογενούς δυναμισμού (Ματθαίου, 1994β: ), το «τοπικό» αναβαθμίζεται ποιοτικά και προβάλλει πλέον όχι ως ένας απλός τόπος διεκπεραίωσης και διαχείρισης κεντρικών επιλογών αλλά ως «αυτόνομος» χώρος συντονισμού επιμέρους διοικητικών λογικών, σύζευξης εδαφικών και τομεακών αντιπαλοτήτων, συνομιλίας του δημόσιου και του

17 ιδιωτικού, ως χώρος εν τέλει συνοχής της δημόσιας δράσης και διαμόρφωσης τοπικών δημοσίων πολιτικών (MULLER, 1990: , Balme et al., 1993: ). Δεν θα επανέλθουμε εδώ στη μεγάλη θεωρητική συζήτηση που η μετάθεση της έμφασης από τις κεντρικές στις τοπικές πολιτικές έχει τροφοδοτήσει την τελευταία δεκαετία 5. Στόχος μας είναι να δούμε αν το νέο παράδειγμα του τοπικού κράτους, που οι Ιταλοί συστηματοποίησαν κάτω από την έννοια του νεο-τοπικισμού (neolocalisme, βλ. Trigilia, 1985), οδηγεί στην πρόταση ενός εναλλακτικού μοντέλλου άσκησης χωροταξικής πολιτικής ανεξάρτητου από τη διαμεσολάβηση του κεντρικού κράτους ή, για να διατυπώσουμε διαφορετικά το ερώτημα, σε ποιο βαθμό τα χωρικά προβλήματα μπορεί να έχουν αυτάρκεια στην τοπική τους έκφραση και να είναι δεκτικά μιας αυτόνομης τοπικής ρύθμισης. Από τους απολογητές της ιδέας του τοπικού κράτους υποστηρίζεται η δυναμική της ευελιξίας, αυτάρκειας και αυτονομίας της τοπικής χωρικής ρύθμισης στη σημερινή περίοδο κρίσης του κράτους-πρόνοιας, των κεντρικών διαπραγματεύσεων και των νεοκορπορατιστικών μορφών αντιπροσώπευσης των συμφερόντων (για μια κριτική παρουσίαση της «αυτονομίας» του τοπικού κράτους βλ. Γετίμης, 1988: ) και της παρουσίας, αντίστοιχα, νέων μορφών πολιτικών αιτημάτων που έχουν ως βάση την τοπική αναφορά, την επιδίωξη «τεχνικών» και εξειδικευμένων στόχων και την εγκατάλειψη των μεγάλων οραμάτων και διεκδικήσεων της δεκαετίας του 60 και 70 (Rouban, 1994: 48-54). Η νομιμοποιητική λειτουργία των τοπικών χωρικών πολιτικών αναζητείται, έτσι, στην ικανότητα τους να απαντούν μέσω μικρο-διαχειριστικών λογικών στη μικροκλίμακα των προσωρινών, διασπασμένων και εξειδικευμένων κοινωνικών αιτημάτων. Το χωρικό πρόβλημα παύει να προσλαμβάνεται με όρους γενικευτικής ιδεολογικής συγκρότησης, όπως η άνιση κατανομή της ανάπτυξης ή η ανισοτιμία στην πρόσβαση και χρήση των φυσικών, πολιτιστικών και παραγωγικών πόρων, και εξειδικεύεται, αντίστοιχα, ως ένα συγκεκριμένο τοπικό αίτημα που απαιτεί άμεση και εφικτή λύση (απομάκρυνση μιας οχλούσας δραστηριότητας, διεκδίκηση μετατροπής χώρων σε δημοτικούς παιδότοπους, επίλυση προβλημάτων δημοτικής συγκοινωνίας). Η διάσπαση, όμως, της πολιτικής χωρικής ρύθμισης σε επιμέρους τοπικές ρυθμίσεις παρουσιάζεται αδύναμη να ανταποκριθεί σε συγκρούσεις που υπερβαίνουν την εμβέλεια της τοπικής κοινωνίας ή ακόμα και αυτήν του εθνικού κράτους, εξαντλώντας το δυναμισμό της στη μικροδιαπραγμάτευση σε μια περίοδο που όλο και περισσότερα χωρικά προβλήματα, όπως η προστασία από τους τεχνολογικούς και φυσικούς κινδύνους ή η καταστροφή του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, διεθνοποιούνται στην προέλευση και αντιμετώπιση τους.

18 Η κινητοποίηση των τοπικών πόρων και του τοπικού ανθρώπινου δυναμικού αποδεικνύεται, έτσι, αδύναμη να αντιμετωπίσει αυτόνομα το πρόβλημα της αποβιομηχάνισης ολόκληρων περιοχών, της απασχόλησης του σχολάζοντος παραγωγικού δυναμικού, της μετανάστευσης ή της ερήμωσης και έκπλυσης του εδάφους ή ακόμα περισσότερο τις εντάσεις και τους ανταγωνισμούς μεταξύ διαφορετικών τοπικών και περιφερειακών συστημάτων που επιτείνονται από τις εθνικιστικές και αυτονομιστικές κινήσεις. Η προσφυγή στην ιδέα του επικουρικού κράτους έρχεται, έτσι, να συμπληρώσει τις εγγενείς αδυναμίες της αποκέντρωσης και της τοπικής ρύθμισης και να σχετικοποιήσει τον ιδεολογικό «φονταμενταλισμό» της αυτάρκειας και αυτονομίας των τοπικών δημοσίων πολιτικών. 2.3 Προς ένα επαναπροσδιορισμό του ρόλου του εθνικού κράτους: επικουρικότητα, αναλογικότητα, εταιρική σχέση Ξεχασμένη για δεκαετίες, η ιδέα της επικουρικότητας επανεμφανίζεται στο εννοιολογικό μας δυναμικό με αφορμή την εγγραφή της στο άρθρο 3Β της Συνθήκης του Μάαστριχτ για να προδιαγράψει ένα κριτήριο κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ της κοινότητας και των κρατών-μελών, σύμφωνα με το οποίο «στους τομείς που δεν ανήκουν στην αποκλειστική της αρμοδιότητα, η Κοινότητα δεν παρεμβαίνει, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, παρά μόνον εάν και στο μέτρο που οι στόχοι της επιδιωκόμενης δράσης δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν αποτελεσματικά από τα κράτη-μέλη και μπορούν, κατά συνέπεια, λόγω των διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων της επιδιωκόμενης δράσης, να πραγματοποιηθούν καλύτερα στο κοινοτικό επίπεδο». Πέρα όμως από μια αρχή κατανομής εξουσιών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και εθνικών κρατών, της οποίας το αόριστο νομικό περιεχόμενο αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο ευρείας δικαστικής ερμηνείας (Charpentier, 1994: 55-62), η επικουρικότητα έχει ιστορικά αλλά και πολιτικά ένα ευρύτερο περιεχόμενο που συμβολίζει έναν άλλο τρόπο σύλληψης της εξουσίας τόσο στις σχέσεις της με την κοινωνία των πολιτών όσο και μεταξύ των διαφόρων δημοσίων φορέων άσκησης της. Απότοκη του κοινωνικού καθολικισμού που βρήκε την πιο πιστή πολιτική/διοικητική της έκφραση στην ομοσπονδιακή οργάνωση της γερμανικής παράδοσης (Ελβετία, Γερμανία), η ιδέα της επικουρικότητας εκφράζει μιαν άλλη «ανθρωπολογία της εξουσίας» σύμφωνα με την οποία «η εξουσία στοχεύει να αναπληρώσει τις ελλείψεις των κοινοτήτων ή των ελεύθερων προσώπων, υπεύθυνων για το μέλλον τους, αλλά ανεπαρκών στην επιδίωξη της πλήρους ανάπτυξης τους» (Millon -Delsol, 1993: 3).

19 Μεταφερόμενη, έτσι, στο πεδίο της σχέσης μεταξύ των δημοσίων αρχών του εθνικού κράτους, η επικουρικότητα παραπέμπει σ έναν άλλο τύπο οργάνωσης της κατανομής εξουσιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ εθνικών και περιφερειακών ή τοπικών αρχών που έχει ως βάση του την αναγνώριση πλήρους κυριαρχίας των περιφερειακών ή τοπικών αρχών στον χειρισμό όλων των δημοσίων δράσεων, πλην αυτών που έχουν σαφώς διατηρηθεί υπέρ της ανωτέρας αρχής ή αυτών που μπορούν να αντιμετωπισθούν πιο αποτελεσματικά στο ανώτερο επίπεδο. Η προτεραιότητα της αρμοδιότητας ανήκει στην εγγύτερη προς την επιδιωκόμενη δράση αρχή, ενώ ο ρόλος του εθνικού κράτους παρουσιάζεται αναπληρωματικός της ανεπάρκειας των κατώτερων επιπέδων άσκησης δημόσιας εξουσίας. Και στις περιπτώσεις όμως που η παρέμβαση του ανώτερου επιπέδου καθίσταται απαραίτητη, αυτή, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας που αποτελεί προέκταση της επικουρικότητας, δε νομιμοποιείται να υπερβαίνει τις απολύτως απαραίτητες δράσεις για την επίτευξη του επιδιωκόμενου αποτελέσματος. Η χρησιμοποίηση προτρεπτικών, ενδεικτικών και συμβασιακών μεθόδων δράσης πρέπει, στο πλαίσιο της αρχής της αναλογικότητας, να προτιμάται έναντι των παραδοσιακών κανονιστικών και επεμβατικών μορφών, που προσιδιάζουν σε μια αυταρχική και πατερναλιστική εικόνα του κράτους (βλ. Millon - Delsol, 1993: 82-75, 110). Η συγγένεια του προτύπου αυτού οργάνωσης των σχέσεων μεταξύ δημοσίων αρχών με το σύστημα της γερμανικής ή ελβετικής ομοσπονδιακής οργάνωσης έχει αναδειχθεί από πολλούς συγγραφείς (βλ. Charpentier, 1994: 50-51, Millon - Delsol, 1993: 38-43), αποτελεί δε στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως εύστοχα έχει διατυπωθεί, το υποκατάστατο της λέξης «ομοσπονδιοποίηση» 6, η χρήση της οποίας αποφεύχθηκε εξαιτίας των εθνικών αντιδράσεων ορισμένων κρατών-μελών και ιδιαίτερα αυτών της Μεγάλης Βρεταννίας (Charpentier, 1994: 53). Αξίζει, κατά συνέπεια, να αναρωτηθούμε εάν η αρχή της επικουρικότητας και η προέκταση της, αυτή της αναλογικότητας, μπορούν να εφαρμοσθούν σε κράτη ενιαίου τύπου με ισχυρή συγκεντρωτική παράδοση, όπως η Γαλλία ή η Ελλάδα. Πέραν των σοβαρών νομικών επιφυλάξεων που η εφαρμογή των αρχών αυτών προκαλεί, η υιοθέτηση τους προϋποθέτει επιπλέον βαθιές πολιτικές, πολιτιστικές και ηθικές αλλαγές στον τρόπο σύλληψης και άσκησης της εξουσίας. Η βάση στην οποία στηρίζεται η λειτουργία της επικουρικότητας προϋποθέτει μια άλλη πολιτική παιδεία που αποδέχεται την ικανότητα των τοπικών θεσμών να λειτουργούν αυτόνομα από τα εθνικά κέντρα εξουσίας και να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τα θέματα που τους αφορούν, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τον πραγματισμό της αβεβαιότητας των δημοσίων επιλογών και αναπτύσσοντας, έτσι, τον ανταγωνισμό αλλά και τη συνεργασία

20 στη διεκδίκηση της μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας της δημόσιας δράσης. Η εικόνα αυτή λειτουργίας των τοπικών θεσμών φαίνεται να απέχει πολύ από την αντίστοιχη λειτουργία του τοπικού κράτους στη χώρα μας αλλά και σε άλλες χώρες με αντίστοιχη δομή και παράδοση: απουσία σε τοπικό επίπεδο «σύνθετων» κρατικών πολιτικών με μακροχρόνιο ορίζοντα, διάρθρωση του τοπικού κατ αναλογία με το κεντρικό κράτος, αδιαφοροποίητος και γενικός χαρακτήρας των ρυθμίσεων, είναι μερικές από τις διαπιστώσεις που συντελούν στην αδυναμία του ελληνικού, τουλάχιστον, τοπικού κράτους να ανταποκριθεί στους ιδιαίτερους τύπους προβλημάτων της τοπικής κοινωνίας (Γετίμης, 1988) και να επιδείξει την απαραίτητη πρωτοβουλία, ευελιξία και ευθύνη στη διαχείριση των τοπικών προβλημάτων που προϋποθέτει η αρχή της επικουρικότητας. Εξίσου σημαντικά είναι τα νομικά προβλήματα που η υιοθέτηση της αρχής της επικουρικότητας σε ενιαία κράτη παρουσιάζει: η νομική βάση της αρχής της επικουρικότητας, σύμφωνα με την οποία οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν γενική αρμοδιότητα για τη διοίκηση όλων των δημοσίων υποθέσεων πλην αυτών που ανήκουν ρητά στην αρμοδιότητα του εθνικού κράτους ή αυτών που μπορούν να ασκηθούν αποτελεσματικά στο ανώτερο επίπεδο, δε βρίσκει έρεισμα στη νομική πραγματικότητα των ενιαίων κρατών, σύμφωνα με την οποία η έκταση των αρμοδιοτήτων των αποκεντρωμένων αλλά και αυτοδιοικούμενων τοπικών αρχών καθορίζεται από το Κράτος στη βάση του αποκεντρωτικού συστήματος διοίκησης και της αρχής της αυτοδιοίκησης των «τοπικών» υποθέσεων (βλ. Ματθαίου, 1994α, Ξυθάλη-Κερκύρα, 1994). Χαρακτηριστική των νομικών δυσκολιών που η εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας προκαλεί στο πεδίο των ενιαίων κρατών είναι η διατύπωση της παρ. 2 του άρθρου 24 του Ελληνικού Συντάγματος του 1975, σύμφωνα με την οποία «η χωροταξική αναδιάρθρωση, η διαμόρφωση, η ανάπτυξη, η πολεοδόμηση και η επέκταση των πόλεων και των οικιστικών γενικά περιοχών, υπάγεται στη ρυθμιστική αρμοδιότητα του Κράτους». Ο χωροταξικός σχεδιασμός υπάγεται, έτσι, στην κρατική μέριμνα και επομένως εκφεύγει της αρμοδιότητας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην οποία ανήκει, κατά το Σύνταγμα, η διοίκηση των τοπικών υποθέσεων. Ακόμα, όμως και στο πλαίσιο μιας ευρείας ερμηνείας του όρου «Κράτος», αυτήν των δημοσίων φορέων στους οποίους περιλαμβάνονται και οι Ο.Τ.Α., η οποιαδήποτε μεταβίβαση αρμοδιότητας χωροταξικού σχεδιασμού ή και εφαρμογών του στην πρωτοβάθμια ή δευτεροβάθμια Αυτοδιοίκηση (κάτι που προβλέπεται ως νομική δυνατότητα στο νέο νόμο 2218/94), θα τελούσε πάντα υπό την αίρεση της επαναφοράς της στο κέντρο, εφόσον ο χωροταξικός σχεδιασμός δε θα μπορούσε να θεωρηθεί τοπική υπόθεση. Η βάση, κατά συνέπεια, της αρχής της επικουρικότητας αντιστρέφεται στην περίπτωση αυτή: το εθνικό κράτος είναι κατ εξοχήν υπεύθυνο για το χωροταξικό σχεδιασμό, ενώ ο ρόλος των τοπικών θεσμών επικουρικός και η ενδεχόμενη υιοθέτηση της αρχής της παρέμβασης του ανώτερου επιπέδου σε περίπτωση ανεπάρκειας του κατώτερου οδηγεί σε επανασυγκέντρωση των αρμοδιοτήτων υπέρ της

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΟ ΒΑΘΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv 1. Πόλη και σχεδιασμός: oι βασικές συνιστώσες... 18 1.1 Αναγκαιότητα του χωρικού σχεδιασμού....18 1.2 Η ρύθμιση των χρήσεων γης...20 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκοί Όμιλοι Εδαφικής Συνεργασίας (Ε.Ο.Ε.Σ.): Βέλτιστες Πρακτικές και Προοπτικές για την Προγραμματική Περίοδο 2014-2020

Ευρωπαϊκοί Όμιλοι Εδαφικής Συνεργασίας (Ε.Ο.Ε.Σ.): Βέλτιστες Πρακτικές και Προοπτικές για την Προγραμματική Περίοδο 2014-2020 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Ευρωπαϊκοί Όμιλοι Εδαφικής Συνεργασίας (Ε.Ο.Ε.Σ.): Βέλτιστες Πρακτικές και Προοπτικές για την Προγραμματική Περίοδο 2014-2020 Αντώνης Καρβούνης, Ph.D., PMP Στέλεχος

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Προς Αθήνα 13 Μαϊου 2010 τον Υπουργό Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης κ. Ιωάννη Ραγκούση

Προς Αθήνα 13 Μαϊου 2010 τον Υπουργό Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης κ. Ιωάννη Ραγκούση Προς Αθήνα 13 Μαϊου 2010 τον Υπουργό Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης κ. Ιωάννη Ραγκούση Βασ.Σοφίας 15, 10674 Αθήνα Θέμα : ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ "ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ" : Σχέση με το χωροταξικό και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ E.Σ.Π.Α. 2014 2020

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ E.Σ.Π.Α. 2014 2020 ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ E.Σ.Π.Α. 2014 2020 ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ, Η ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΘΕΜΑ «Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014-2020» ΤΟΥ ΠΑ.ΠΕΙ. Μέξης

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Παρουσίαση της Ενδιάμεσης Διαχειριστικής Αρχής στη Συνεδρίαση της ΠΕΔ Βορείου Αιγαίου, Μυτιλήνη, 27 Φεβρουαρίου 2014 Σκέλος Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή

Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Οι θέσεις της Α Βάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη την Απασχόληση & την Κοινωνική Συνοχή ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Εμμανουέλα Κουρούση Μονάδα Β Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Εισηγητής : Γιώργος Αμανατίδης Πρόεδρος Ελληνικού Δικτύου LEADER Γενικός Δ/ντής Αναπτυξιακής Δυτικής Μακεδονίας Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Στον Πίνακα 1 παρατίθενται εν συντοµία οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 σε

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Μαθημάτων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση»

Κύκλος Μαθημάτων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση» ΝΙΚΟΣ ΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ Κύκλος Μαθημάτων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση» ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Οικολογία για Μηχανικούς Καθηγήτρια: Τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Φοιτήτρια: Αναστασία Τζίμα

Μάθημα: Οικολογία για Μηχανικούς Καθηγήτρια: Τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Φοιτήτρια: Αναστασία Τζίμα Μάθημα: Οικολογία για Μηχανικούς Καθηγήτρια: Τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Φοιτήτρια: Αναστασία Τζίμα Περιεχόμενα Αειφόρος Ανάπτυξη Περιφερειακή Πολιτική ΕΕ Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς 2007-2013 Ε.Π.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Ενδιάµεση ιαχειριστική Αρχή Περιφέρειας Αττικής ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Ηµεροµηνία 16-7-2012 Α.Π.: 2601 Ταχ. /νση: Λ. Συγγρού 98-100 Ταχ. Κώδικας: 11741

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Εκτός από το γεγονός ότι όπως και αποδείχθηκε από την προηγούµενη οικονοµική ανάλυση η λειτουργία του ΒΙΟΠΑ Πτολεµαΐδας, αναµένεται να είναι οικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΣΤΟ 1 ο ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ για την περίοδο προγραµµατισµού 2014-2020 Αγαπητοί προσκεκληµένοι, Βρισκόµαστε στον µέσον µιας πολύ σηµαντικής διαδικασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ)

Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) Νέα Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Νέο ΕΣΠΑ Τα Επιχειρησιακά Προγράμματα που υπεβλήθησαν είναι επτά τομεακά και δεκατρία περιφερειακά. Ο προϋπολογισμός

Διαβάστε περισσότερα

INTERREG IVC EUROPE. Παρουσίαση του Προγράμματος. Δρ. Ράλλης Γκέκας

INTERREG IVC EUROPE. Παρουσίαση του Προγράμματος. Δρ. Ράλλης Γκέκας INTERREG IVC EUROPE Παρουσίαση του Προγράμματος Δρ. Ράλλης Γκέκας ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ 2020 ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Έξυπνη: αποτελεσματικότερες επενδύσεις στην εκπαίδευση, την έρευνα & την καινοτομία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 2013 Η Στρατηγική για την 4 η Προγραµµατική Περίοδο Ιωάννης Φίρµπας Προϊστάµενος Ειδικής Υπηρεσίας Στρατηγικής, Σχεδιασµού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009 35o Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Αθήνα 11 Μαΐου 2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους 4 Έλληνες πολίτες πληρώνει από την τσέπη του για υπηρεσίες υγείας ενώ, συνολικά, η δαπάνη των νοικοκυριών για υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

KOΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

KOΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ KOΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Δημήτρης Χατζαντώνης Δρ. Οικονομικής των Επιχειρήσεων Δ/ντής Τομέα Επιχειρηματικότητας ΣΕΒ Ηράκλειο 27/11/14 Περιεχόμενο της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Φόρουµ ΙΙΙ: Κοινωνική ικαιοσύνη και Συνοχή Οµάδα εργασίας: Π. Ζέϊκου, Κ. Νάνου, Ν. Παπαµίχος, Χ. Χριστοδούλου.

Φόρουµ ΙΙΙ: Κοινωνική ικαιοσύνη και Συνοχή Οµάδα εργασίας: Π. Ζέϊκου, Κ. Νάνου, Ν. Παπαµίχος, Χ. Χριστοδούλου. Φόρουµ ΙΙΙ: Κοινωνική ικαιοσύνη και Συνοχή Οµάδα εργασίας: Π. Ζέϊκου, Κ. Νάνου, Ν. Παπαµίχος, Χ. Χριστοδούλου. Εισηγητής: Καθ. Ν. Παπαµίχος, Τοµέας Χωροταξίας, Πολεοδοµίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΑΠΑΝΤΗΣΗ κυρίου Γιώργου Παπανδρέου 1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Περιφερειακό Αναπτυξιακό Συνέδριο Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για την προγραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕ ΡΙΟ «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

ΣΥΝΕ ΡΙΟ «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΜΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΥΝΕ ΡΙΟ «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Εισήγηση θέμα : Απασχόληση και Τοπική Αυτοδιοίκηση ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Γιάννης Γούπιος ιευθυντής Ανάπτυξης και Οικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία ευνοϊκής χρηματοδότησης για την υποστήριξη των επενδύσεων στον πολιτιστικό τομέα

Εργαλεία ευνοϊκής χρηματοδότησης για την υποστήριξη των επενδύσεων στον πολιτιστικό τομέα Σύνοψη Εργαλεία ευνοϊκής χρηματοδότησης για την υποστήριξη των επενδύσεων στον πολιτιστικό τομέα Στο παρόν έγγραφο γίνονται ορισμένες υποδείξεις σχετικά με ενδεχόμενες πηγές χρηματοδότησης, δημόσιες και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης 1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης Κύριες και κύριοι, Σας καλωσορίζουμε, σήμερα, στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Καλημέρα σας. Αξιότιμοι Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Με μεγάλη χαρά το Ελληνικό Δίκτυο του Οικουμενικού Συμφώνου του ΟΗΕ υποδέχεται σήμερα, στην Πρώτη Περιφερειακή

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη στην ημερίδα της ΤΕΔΚΝΑ για μητροπολιτικούς Δήμους

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη στην ημερίδα της ΤΕΔΚΝΑ για μητροπολιτικούς Δήμους Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη στην ημερίδα της ΤΕΔΚΝΑ για μητροπολιτικούς Δήμους Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Το ζήτημα της Μητροπολιτικής Συγκρότησης των Δήμων εντάσσεται στο πλαίσιο της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Αγαπητοί εργαζόμενοι στους ΦΔ, το ζητούμενο είναι η διατήρηση της βιοπικοικλότητας ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2010 ΜΙΧΑΛΗΣ ΔΑΒΗΣ Κοινή λογική

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ : Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ

ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ : Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ : Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΚΑΙ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΧΡΗΣΗΣ ΩΣ ΜΟΧΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) Στέργιος Κεχαγιάς, Δάσκαλος, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Παγγαίου Η εκπαίδευση αποτελεί στην ουσία και στην πράξη μια βασική λειτουργία της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΚΕΦ. 1 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ "ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ" ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΧΩΡΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ JESSICA ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Τρεις κυρίαρχες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Τι μπορεί να αναλάβει η Τοπική Αυτοδιοίκηση Οι ΟΤΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κατέχουν πρωταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο ESPON 2013 Programme Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο Ο ρόλος των περιφερειών στην Στρατηγική Ευρώπη 2020 : Έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς χωρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε.

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. ΑΑΑ Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση A global sustainability framework and initiative of the United Nations Environment Programme Finance Initiative Ένα παγκόσμιο πλαίσιο και μια πρωτοβουλία της Πρωτοβουλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 14ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΘΝ. ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΩΣ 105-71306 ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΤΗΛ. 2810223997 FAX 2810224595 www.oeetak.gr e-mail : info@oeetak.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων

Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Ενότητα 7: Στρατηγική ΜΠΕ Καθηγητής Α. Κούγκολος Δρ Στ. Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Δημήτρης Ζιώμας Ερευνητής, Επιστημονικός Υπεύθυνος Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Οικονομίας ΕΚΚΕ «ΣΥΝ-ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Medeea International Conference Mediterranean Energy Cities Λευκωσία, 16 Μαΐου 2013 Γραφείο Προγραμματισμού Άδωνις Κωνσταντινίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ / ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

segm@segm.gr, www.segm.gr

segm@segm.gr, www.segm.gr ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ-ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Μακεδόνων 2, 115 21 Αθήνα, τηλ. 210 6452 232, fax 210 6444 685 segm@segm.gr, www.segm.gr ΘΕΣΕΙΣ ΣΕΓΜ για τη Δημόσια διαβούλευση που διοργανώνει η ΕΕΚΕ Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

KOINO ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ (Αναθεώρηση)

KOINO ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ (Αναθεώρηση) KOINO ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ (Αναθεώρηση) INTERREG III A / PHARE CBC ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2006 ΕΙΣΑΓΩΓΗ I. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ To ΠΚΠ INTERREG IIIΑ/PHARE CBC Ελλάδα Βουλγαρία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα