Εθνισμός και αποδόμηση στην Ελλάδα της κρίσης: Μια απόπειρα σύνθεσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εθνισμός και αποδόμηση στην Ελλάδα της κρίσης: Μια απόπειρα σύνθεσης"

Transcript

1 Frantzi, K., Εθνισμός και αποδόμηση στην Ελλάδα της κρίσης: Μια απόπειρα σύνθεσης. In: M. Tsianikas, G. Couvalis and M. Palaktsoglou (eds.) "Reading, interpreting, experiencing: an inter-cultural journey into Greek letters". Modern Greek Studies Association of New Zealand, Published version of the paper reproduced here with permission from the publisher. Εθνισμός και αποδόμηση στην Ελλάδα της κρίσης: Μια απόπειρα σύνθεσης Κυριακή Φραντζή Patriotism and Deconstruction in Greece in the Period of Crisis: An Attempt at Synthesis. The polarity patriotism/deconstruction has dominated public debates in Greece in the period of crisis, and postmodernism has exerted a significant influence on politics, culture and the education community since the entry of the country to the Eurozone in the mid-1990s. Given that these developments took place in a society with ongoing external financial support, this article examines the standpoint of collective subjects of self-determination emerging in the post-junta era, such as radical feminists, extra parliamentary initiatives and groups related to the New Age movement, towards self-determination of the country. The analysis points to an asymmetry between global inflows and local material and knowledge production, which fuels divisions and misconceptions in identity issues. It further discusses the possible usage of deconstruction as an ontological principle in contrast to that of an investigatory and reflective tool that takes into account the relational frame to which it is applied. Εισαγωγή Η διχοτομία εθνισμός αποδόμηση κυριάρχησε στον δημόσιο λόγο στην Ελλάδα σε μια εποχή πρωτόγνωρης και πολύπλευρης κρίσης από το 2009 και εξής, και εκτυλίχθηκε σε μια παράλληλη αφήγηση με τα σκληρά μέτρα λιτότητας, τη μεγάλη αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας καθώς και με την ευρωπαϊκή δανειοδότηση/κηδεμονία που κατά κοινή παραδοχή έχει θέσει σε αίρεση την εθνική ανεξαρτησία της χώρας. Πρόκειται για την όξυνση μιας προβληματικής που διαμορφώθηκε σε δίλημμα την περίοδο της μέσης και ύστερης μεταπολίτευσης (δεκαετίες του 90 και 2000) και ενισχύθηκε από τις μεγάλες αλλαγές που συντελέστηκαν κατά το διάστημα αυτό σε εσωτερικό και διεθνές επίπεδο. Οι πιο ορατές τοπικές αλλαγές ήταν η νομισματική ένταξη της χώρας στην ευρωπαϊκή κοινότητα, ο ριζικός μετασχηματισμός του κοινωνικού της τοπίου λόγω της μαζικής εισροής μεταναστών καθώς και η ενίσχυση του μη παραγωγικού χαρακτήρα της οικονομίας της με φαινόμενα όπως η εκτεταμένη διαφθορά και οι χρηματιστηριακές δραστηριότητες. Οι διεθνείς αλλαγές αφορούν 319

2 ΚΥΡΙΑΚΉ ΦΡΑΝΤΖΉ στη σταδιακή εγκατάλειψη του εθνοκεντρικού κεϋνσιανού οικονομικού μοντέλου μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 70, στην κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού που είχε οικοδομηθεί εξίσου σε εθνικά πλαίσια, και στην επικράτηση του φιλελεύθερου/χρηματοπιστωτικού οικονομικού μοντέλου από τη δεκαετία του 80 και ύστερα. Η βαθμιαία εγκατάλειψη της ιδεολογίας του εθνικού κράτους στον βορειοδυτικό άξονα των αναπτυγμένων χωρών συνοδεύτηκε επίσης από βαθιές πολιτισμικές αλλαγές στους εργασιακούς όρους, στο κράτος πρόνοιας και στη διαχείριση της τεχνολογίας και της γνώσης, με μετατόπιση του κέντρου των εξελίξεων σε μεγάλους γεωπολιτικούς σχηματισμούς και εκτός ΗΠΑ και Ευρώπης, και με μετατόπιση των αξιών από τη συλλογικότητα/συμμετοχή στην υποκειμενικότητα/ιδιωτικότητα/ιδιώτευση (Liakos, 2011; Stavrakakis, 2011). Η συνειδητοποίηση των αλλαγών αυτών στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης ήταν επιλεκτική και αργή, πράγμα που δεν οφείλεται απαραίτητα σε τοπική καθυστέρηση. Αποδίδεται εκτός των άλλων (Voulgaris, 2008: 69) στη διαφορετική πορεία που ακολούθησαν από τη δεκαετία του 70 και μετά οι χώρες της νότιας Ευρώπης όταν οι βόρειες χώρες είχαν χορτάσει τους δημοκρατικούς και προνοιακούς θεσμούς, οι νότιες, είτε μόλις εξέρχονταν από μακρόχρονες δικτατορίες με επείγοντα αιτήματα συγκρότησης και εκδημοκρατισμού των θεσμών (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία), είτε εκσυγχρόνιζαν τον κομμουνισμό (Ιταλία), ή εξέλεγαν σοσιαλιστικού τύπου καθεστώτα (Γαλλία, Ελλάδα, Ισπανία). Από την άποψη αυτή η απότομη είσοδος της Ελλάδας σε συνθήκες ανασφάλειας και διακινδύνευσης (Stassinopoulou, 1996) με την κρίση του 2009 δικαιολογεί το γεγονός ότι οι πολίτες εξακολουθούν να προσβλέπουν στο κράτος ( στην Πολιτεία ) για την επίλυση των προβλημάτων τους. Δικαιολογεί επίσης ως ένα σημείο την αναδίπλωση σε πατριωτικές έως ακραίες εθνικιστικές τάσεις (π.χ. Χρυσή Αυγή) και την περιχαράκωση των αποδομιστών της εθνικής ιδέας σε μία σαφώς αναγνωρίσιμη αντίπαλή τους ομάδα κατά την ίδια περίοδο. Στην πραγματικότητα ωστόσο το δίπολο εθνισμός αποδόμηση απασχολεί το νεοελληνικό έθνος κράτος από την ίδρυσή του και υπήρξε αντικείμενο ισχυρής και αντιφατικής διαπραγμάτευσης τόσο από τις πεφωτισμένες και μη ελληνικές ελίτ τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα (π.χ. Βενιζελισμός), όσο και από την ελληνική αριστερά από την περίοδο του μεσοπολέμου και ύστερα. Η τελευταία, παρά τον διεθνιστικό προσανατολισμό της, απέκτησε πλατιά απήχηση μέσα από τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα κατά του Άξονα για να κατηγορηθεί στη συνέχεια από την εθνικόφρονα παράταξη στον εμφύλιο και στη μετεμφυλιακή εποχή ως εχθρός του έθνους. Κατά την πρώιμη μεταπολίτευση με νωπές ακόμα τις μνήμες της δικτατορίας και του διαμελισμού της Κύπρου, η ανεξάρτητη εθνική πολιτική υποστηρίχτηκε από τη φιλελεύθερη δεξιά (αποχώρηση από τη στρατιωτική πτέρυγα του ΝΑΤΟ από την κυβέρνηση Καραμανλή το 1974), εμβληματικά από το ανερχόμενο σοσιαλιστικό κίνημα ( Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες ) και από την αριστερά με τη μορφή της εθνικής (αντιαμερικανικής και αντιδικτατορικής) ενότητας. Παρ όλα αυτά οι αδιάκοπες αναφορές στον λαό ως αδιαφοροποίητο σύνολο και στον εθνολαϊκό 320

3 ΕΘΝΙΣΜΌΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΌΜΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ ΤΗΣ ΚΡΊΣΗΣ: ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΣΎΝΘΕΣΗΣ πολιτισμό που περίσσεψαν εκείνη την περίοδο επικρίθηκαν ως δείγμα κακογουστιάς και λαϊκισμού από διανοούμενους της ανανεωτικής αριστεράς (Elefantis, 1991; I Epohi, 13 May 2012, Kostas Karavidas), και ο σχετικός προβληματισμός ενισχυμένος από την άνοδο της άκρας δεξιάς αναζωπυρώθηκε στα χρόνια της κρίσης (Gazi, 2012; Frangoudaki, 2013). Όταν ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της χώρας σφραγίστηκε με τη νομισματική ένωση στα μέσα της δεκαετίας του 90, η φιλελεύθερη και κυρίως η σοσιαλιστική εκσυγχρονιστική παράταξη (κυβέρνηση Κ. Σημίτη) άμβλυνε αισθητά τις πατριωτικές της αναφορές προβαίνοντας σε μία σειρά σημαντικών υποχωρήσεων στα εθνικά θέματα. Η αλλαγή αυτή πλεύσης από την (επαρχιακή) εσωστρέφεια στην κοσμοπολιτική εξωστρέφεια συμβάδισε με την ενίσχυση του μεταπρατικού/καταναλωτικού χαρακτήρα της ελληνικής οικονομίας (Kondylis, 2011; Karambelias, 2013:218) που φαινομενικά μόνο εξισορροπούνταν από την εργασία των μεταναστών και τη θεαματική εισροή κοινοτικών κονδυλίων στη χώρα. Παρά τις δεδηλωμένες προθέσεις για αστικό και νεοφιλελεύθερο εκσυγχρονισμό, ενισχύθηκαν κατ εξοχήν ελληνικά φαινόμενα όπως η υποταγή των θεσμών στους κομματικούς μηχανισμούς, αλλά και χαρακτηριστικά της ευρωπαϊκής ημιπεριφέρειας όπως η απελευθέρωση του κράτους από τη δεοντολογία και την ηθική του δημόσιου συμφέροντος (Voulgaris, 2008: 338). Προηγούμενες αντιλήψεις περί παραγωγικής επάρκειας, δημιουργίας εγχώριων υποδομών ή ουσιαστικής αποκέντρωσης παραγκωνίστηκαν, η ύπαιθρος εγκαταλείφθηκε ενώ αναπτύχθηκε ένα νέο κύμα ιδεών, αξιών και συνηθειών που αντιγράφουν αντίστοιχες της μεσαίας τάξης του αναπτυγμένου δυτικού κόσμου. Ο σκεπτικισμός που αναπτύχθηκε απέναντι σ αυτήν τη δυτικότροπη και ευρωπαιοκεντρική στροφή δεν συγκροτήθηκε σε ορατό ρεύμα πριν την κρίση του 2009, παρότι άγγιξε αδύναμα και σποραδικά ευρύ φάσμα του πολιτικού και κοινωνικού χώρου. Δεν έθιξε ουσιαστικά πολιτικά ζητήματα (π.χ. ενημέρωσης και συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων για την ευρωπαϊκή και νομισματική ένταξη) και δεν έγινε αντικείμενο επιστημονικής έρευνας για τοπικές ιδιαιτερότητες που προοιωνίζονταν αδυναμία σύγκλισης με τις πιο εύρωστες οικονομίες και κοινωνίες της Ευρώπης (Oikonomou, 2013:66). Ταυτίστηκε με ευκολία στη συνείδηση του δημοκρατικού χώρου με τους υπερσυντηρητικούς και (παρα)θρησκευτικούς κύκλους που δραστηριοποιήθηκαν π.χ. στο πλαίσιο των διαδηλώσεων για το Μακεδονικό και στο ζήτημα της μη αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Με τη νέα χιλιετία, οι εκσυχρονιστικές αντιλήψεις αποκρυσταλλώθηκαν σε ακραία αμφισβήτηση του εθνισμού/πατριωτισμού, η οποία ενισχύθηκε από τις εισαγόμενες θεωρίες της αποδόμησης και της μετανεωτερικότητας που μέσω των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων και των υπερεθνικών οργανισμών διαδίδονταν και αναπαράγονταν στον χώρο της πανεπιστημιακής διανόησης (Belantis, 1997; Vryonis, 2011). Ο εκσυχρονισμός κρίθηκε ασυμβίβαστος με τον πατριωτισμό σε σημείο που ακόμα και απλές αναφορές στο συμφέρον της χώρας να βαφτίζονται ελληνοκεντρισμός, όρος με εθνικιστικές και οπισθοδρομικές συνδηλώσεις. Παρατηρήθηκε επομένως το εξής παράδοξο φαινόμενο: θεωρίες και συστήματα σκέψης που στις δυτικές χώρες 321

4 ΚΥΡΙΑΚΉ ΦΡΑΝΤΖΉ προέκυψαν ιστορικά από κοινωνικά κινήματα που προέτασσαν την ελευθερία/αυτονομία, τον αυτοπροσδιορισμό και την αυτοσυνείδηση να αποκλείονται στη διαχείριση θεμάτων που αφορούν τη συλλογική ανεξαρτησία και αυτοδιάθεση του ελληνικού χώρου. Η ανάλυση που ακολουθεί επιχειρεί να διερευνήσει τους παράγοντες που συνέβαλαν στη δημιουργία αυτού του παράδοξου με παράλληλες αναφορές στον βαθμό που υπάρχουν τα ερευνητικά δεδομένα στην πορεία τριών κοινωνικών κινημάτων: του φεμινιστικού, της αυτονομίας και του New Age. Αφετηρία αυτής της επιλογής είναι η άποψη ότι παρά την υποτιθέμενη περιθωριακή τους παρουσία στον ελληνικό δημόσιο λόγο, τα εν λόγω κινήματα είχαν βαθιά και γόνιμη απήχηση στην ελληνική κοινωνία της μεταπολίτευσης. Τοποθετούνται επιπλέον στο συνεχές των κινημάτων της δεκαετίας του 60, έχουν ασκήσει καταλυτική επιρροή στον δυτικό πολιτισμό την τελευταία 50ετία και το κυριότερο συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τις θεωρίες της αποδόμησης/μετανεωτερικότητας καθώς αμφισβήτησαν θεμελιώδεις διχοτομίες της ανθρώπινης σκέψης όπως ενδεικτικά: το ιεραρχικό δίπολο αρσενικό θηλυκό ο φεμινισμός (Connell, 2002), τις σχέσεις εξουσίας σε κρατικό, κομματικό και εργασιακό επίπεδο οι αυτόνομοι (Kastoriadis, 1999), και την ιεραρχική δυαδικότητα ανατολή/ δύση, θεός/άνθρωπος, και νους/σώμα το New Age (Capra, 1984). Με δεδομένο ωστόσο ότι τα κινήματα αυτά είναι από λίγο έως πολύ αχαρτογράφητα στην ελληνική κοινωνική έρευνα, η ανάλυση θα επικεντρωθεί στους ιδιαίτερους τρόπους με τους οποίους προσέλαβαν, προσέγγισαν ή μπορεί να φωτίσουν το θέμα των (εθνικών και άλλων) ταυτοτήτων στα ελληνικά συμφραζόμενα. Ελληνικά κινήματα αυτονομίας και New Age: ένας χώρος αχαρτογράφητος Το φεμινιστικό κίνημα επανεμφανίστηκε στην Ελλάδα στα τέλη της δεκαετίας του 70 και δραστηριοποιήθηκε διατηρώντας την κριτική αιχμή του (I Epohi, 16 January 2012, Lena Filippopoulou) περίπου για μια δεκαετία. Σ αυτό συνυπήρξαν διάφορες τάσεις: ριζοσπαστικός, μαρξιστικός, αναρχικός και λεσβιακός φεμινισμός καθώς και συμβατικές γυναικείες οργανώσεις (κομματικές και φιλελεύθερες). Το πιο ενδιαφέρον από άποψη δυναμικής κομμάτι του συγκρότησαν αυτόνομες ομάδες γυναικών ως επί το πλείστον πανεπιστημιακής μόρφωσης που συνδέονταν με τον αριστερό χώρο ή με πολιτικές κινήσεις που αμφισβητούσαν τον διαχωρισμό πολιτικού/δημόσιου και προσωπικού/ιδιωτικού χώρου καθώς και τη δυνατότητα άρθρωσης λόγου μέσα στα παραδοσιακά πολιτικά και κομματικά σχήματα. Η δράση τους συνδιαλέχθηκε με τις θεσμικές αλλαγές που δρομολογήθηκαν από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ (εκσυγχρονισμός οικογενειακού δικαίου, νομιμοποίηση αμβλώσεων, αποποινικοποίηση μοιχείας, πολιτικός γάμος), ενώ ήταν παράλληλα ριζοσπαστική και ανατρεπτική θέτοντας στον δημόσιο χώρο διαμιάς πρωτόγνωρα για την ελληνική κοινωνία ζητήματα ισονομίας, αυτοδιάθεσης, βίας κατά των γυναικών, ερωτικών σχέσεων, αντισύλληψης καθώς και θεωρητικούς προβληματισμούς μέσα από την έκδοση περιοδικών και βιβλίων 322

5 ΕΘΝΙΣΜΌΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΌΜΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ ΤΗΣ ΚΡΊΣΗΣ: ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΣΎΝΘΕΣΗΣ (Vagionaki, 2006). Ζητήματα δηλαδή που ήταν εξαιρετικά δύσκολο να εκφραστούν υπό τις συνθήκες κοινωνικού και πολιτικού συντηρητισμού που επικρατούσαν την προηγούμενη τεσσαρακονταετία στη χώρα. Η δράση τους απλώθηκε σε μικρό βαθμό στον επαγγελματικό χώρο, στις γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων ή εκτός του αστικού χώρου (Avdela, 2010:95). Διαδήλωση γυναικών στην Αθήνα τη δεκαετία του 80 Στο τέλος της δεκαετίας του 80, παράλληλα με την υποχώρηση του φεμινιστικού κινήματος παγκόσμια, πολλές ελληνικές αυτόνομες γυναικείες ομάδες διαλύθηκαν και η δράση των υπόλοιπων διοχετεύθηκε στη δημιουργία γυναικείων σπουδών στα πανεπιστήμια (ακαδημαϊκός φεμινισμός) ή στη συμμετοχή σε θεσμοποιημένες (κρατικές ή γραφειοκρατικές) μορφές δράσης (οργανισμούς και ερευνητικά κρατικά προγράμματα). Έτσι, την εποχή που το παγκόσμιο γυναικείο κίνημα εμπλουτίζεται με νέες θεματολογίες (π.χ. Hooks, 1981) που συνυπολογίζουν στην εμπειρία των γυναικών, την τάξη, την εθνικότητα, τη φυλή, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ηλικία έως και την υγεία, στην Ελλάδα αναπτύσσεται ένας φεμινιστικός ιστορισμός που απομακρύνεται από τον προσωπικό λόγο και την αμεσότητα του παρόντος, περιορίζοντας το αντικείμενό του στις γυναίκες της μεσαίας τάξης μέχρι και τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Παρά τη χρησιμότητα και αυτής της προσέγγισης, διαβάζοντας κανείς τα φεμινιστικής έμπνευσης κείμενα της περιόδου, δύσκολα αποφεύγει την εντύπωση ότι είναι λογοκριμένα. Η εσωτερική ιστορία των ελληνικών αυτόνομων γυναικείων ομάδων π.χ. και η βραχύβια πορεία τους από τον ριζοσπαστισμό στη διάλυση ή στην ενσωμάτωση δεν γράφτηκε ούτε συζητήθηκε ποτέ, παρότι παρουσιάζει ηγεμονικές τάσεις και ανταγωνισμούς, ζητήματα φεμινιστικής, σεξουαλικής και 323

6 ΚΥΡΙΑΚΉ ΦΡΑΝΤΖΉ ταξικής ορθότητας, καθώς και διλήμματα και προδοσίες, που βιώθηκαν στη σιωπή στο όνομα της γυναικείας αδελφότητας. Με τη νέα χιλιετία, οι πρώην Ελληνίδες φεμινίστριες που αρθρώνουν δημόσιο λόγο στα μαζικά μέσα ενημέρωσης υπερασπίζονται θέματα εθνικών μειονοτήτων και μεταναστών, ή εμπλέκονται σε θυελλώδεις διαμάχες για την ιστορία, το έθνος και την ταυτότητα ιδιαίτερα στον εκπαιδευτικό χώρο. Ταυτίζονται έτσι με ένα ρεύμα ιδεών που ακολουθεί τα μονοπάτια της δυτικής σκέψης και πρακτικής χωρίς πρωτοτυπία ή επεξεργασία στα τοπικά/χρονικά συμφραζόμενα. Απόπειρες αναστοχασμού πάνω στην εθνική ιστορία, όπως αυτή που αναδύθηκε με αφορμή το βιβλίο της Ιστορίας της ΣΤ Δημοτικού που γράφτηκε από μία πρώην φεμινίστρια (Repoussi et al., 2006), εγκλωβίστηκαν σύντομα στον δημόσιο χώρο σε μια διπολική ανάγνωση των ιστορικών γεγονότων: εκείνη των οπαδών του δυτικού ορθολογισμού και της παγκόσμιας συμφιλίωσης, και εκείνη των αντιπάλων τους που εμφανίζονται να διαπνέονται από πατριωτικό πρωτογονισμό αναπαράγοντας το μίσος και τις συγκρούσεις. Με την εξέλιξη αυτή, δεν αναπαράχθηκε μόνο μια επιφανειακή/στερεοτυπική προσέγγιση των φύλων (εξισωτική των γυναικών με την ειρήνη και τη συμπάθεια, εξισωτική των αντρών με τον ανταγωνισμό και τον πόλεμο) που έχει προ πολλού διευρυνθεί στον πολιτισμό του καιρού μας, ο οποίος αποδίδει πολλαπλά νοήματα στα αρχέτυπα του πολεμιστή ή της πολεμίστριας και στον ίδιο τον πόλεμο (Kingston, 1975). Χάθηκε άλλη μια ευκαιρία να ξαναδιαβαστεί στο ελληνικό φαντασιακό η ιστορική μνήμη με πολλαπλούς μη αλληλοαποκλειόμενους τρόπους, μια διαδικασία που στην ψυχολογία θεωρείται απελευθερωτική για τραυματικά γεγονότα του παρελθόντος. Οι κινηματικές δράσεις της μεταπολίτευσης (Afentras, 2011) που εμπνέονται από την αυτονομία (ανένταχτοι, εξωκοινοβουλευτική αριστερά, αναρχικοί, οικολογικές ΜΚΟ και κινήσεις για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων) κινήθηκαν από άποψη ευρύτερου προβληματισμού σε παράλληλη πορεία με τις φεμινιστικές. Κοινά τους χαρακτηριστικά οι αντιλήψεις της άμεσης συμμετοχής, η αποδοχή της υποκειμενικότητας, η αμφισβήτηση της εκπροσώπησης και η ρήξη με τα κόμματα (Dunst and Edwards, 2011). Στον τρόπο ωστόσο εφαρμογής αυτών των απόψεων μπορεί να τις χωρίζει άβυσσος ποικίλουν από την ειρηνική διεκδίκηση ως τη χρήση πολιτικής βίας. Με αφετηρία την εξέγερση του Πολυτεχνείου που θεωρείται απαρχή του αυτόνομου κινήματος στην Ελλάδα λόγω του ειρηνικού, αυθόρμητου, και αυτοργανωτικού του χαρακτήρα (Dafermos, 2013:144; Oikonomou, 2013:35), σημαντικοί σταθμοί της ιστορίας τους μπορούν να θεωρηθούν όσες έγιναν ευρύτερα γνωστές: τα γεγονότα του Χημείου (1979) που έθεσαν ζητήματα παρόμοια με τον γαλλικό Μάη του 68 και πέτυχαν την εκπροσώπηση των φοιτητών στη διοίκηση των ελληνικών πανεπιστημίων οι καταλήψεις σχολείων (και κτιρίων) με αφορμή τη δολοφονία του καθηγητή Μέσης Εκπαίδευσης Μιχάλη Τεμπονέρα το 1991 η βίαιη εξέγερση της νεολαίας το 2008 με αφορμή τη δολοφονία του έφηβου Αλέξη Γρηγορόπουλου οι δράσεις για τα δικαιώματα των μεταναστών το 2010 και το ευρύτατο κίνημα των πλατειών το που είχε στόχο εκτός των άλλων την κατάργηση των μνημονίων. 324

7 ΕΘΝΙΣΜΌΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΌΜΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ ΤΗΣ ΚΡΊΣΗΣ: ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΣΎΝΘΕΣΗΣ Από το κίνημα των πλατειών του 2011 στην Αθήνα Οι κινήσεις αυτές που εκτός των άλλων πραγματοποίησαν και πολιτιστικές παρεμβάσεις λειτούργησαν στο διάστημα από το 1974 και ύστερα σαν νησίδες αυτενέργειας απέναντι στην κομματοκρατία σε μια εποχή που το πολιτικό σύστημα αντιμετώπιζε τα κινήματα από την πολιτική ως τον πολιτισμό με συμπεριφορές ειρηνικής έως κατασταλτικής κηδεμόνευσης. Η κριτική που τους ασκείται είναι ότι παρέμειναν λέσχες συζητήσεων ή διαμαρτυρίας μέσω διαδηλώσεων και εθιμικών καταλήψεων στο χώρο των σχολείων και των πανεπιστημίων, χωρίς να πειραματιστούν με τη δημιουργία οριζόντιων δικτύων αλληλοστήριξης, εναλλακτικών κοινοτήτων σχετικών με την εκπαίδευση, την παραγωγή και την καθημερινότητα, ή μορφών κοινωνικής οικονομίας εκτός του ιδιωτικού τομέα και του κράτους (Dafermos, 2013:189). Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 καταγράφηκε σαν τυφλή αντίδραση μιας νεολαίας που ανατράφηκε σε μια εποχή έλλειψης ορίων και οράματος (Vasiliadis, 2009; Vakaloulis, 2009), ενώ η ειρηνική μαχητικότητα του κινήματος των πλατειών, του μαζικότερου μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, παρότι συνέτεινε στις πολιτικές εξελίξεις, δεν αντικατοπτρίστηκε δυναμικά στο επόμενο εκλογικό αποτέλεσμα. Γενικότερα τα πρώτα χρόνια της οικονομικής κρίσης, η δράση των κινημάτων αυτονομίας που εν τω μεταξύ είχε μεταφερθεί και στο διαδίκτυο, παρουσιάζει στοιχεία προσήλωσης σε διεθνικές προτεραιότητες και μάλλον χαλαρή ενασχόληση με θέματα ζωτικής σημασίας για το συμφέρον της χώρας. Έτσι, ενώ το πιο ριζοσπαστικό κομμάτι της ελληνικής νεολαίας κινητοποιούνταν για τον εντεινόμενο ρατσισμό και τα δικαιώματα των μεταναστών (2011) φαίνεται να είχε διαφύγει της προσοχής του ότι υπογραφόταν μια δανειακή σύμβαση νεοαποικιακού 325

8 ΚΥΡΙΑΚΉ ΦΡΑΝΤΖΉ τύπου, η οποία εκχωρούσε στους δανειστές το δικαίωμα κατάσχεσης κάθε περιουσιακού στοιχείου του κράτους και των πολιτών του. Όσον αφορά στον πατριωτικό τους προσανατολισμό, αν εξαιρέσει κανείς τα αντιαμερικανικά/αντιδικτατορικά μέτωπα της πρώιμης μεταπολίτευσης και τον αντιαποικιακό προβληματισμό ορισμένων, η συνολική θέση αυτών των κινητοποιήσεων ήταν από αντιεθνιστική έως απορριπτική του πατριωτισμού εξ ολοκλήρου. Αξιόλογες κινήσεις που άρθρωσαν ισχυρό διαχρονικό λόγο σε θέματα εθνικού ενδιαφέροντος, ήταν η ομάδα του περιοδικού Άρδην-Ρήξη και πρόσφατα του Νέου Λόγιου Ερμή καθώς και πρωτοβουλίες στελεχών του πατριωτικού ΠΑΣΟΚ που ανεξαρτοποιήθηκαν μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 90. Εδώ παρατηρούμε ενδιαφέρουσες μελέτες για την περιφερειακή ανάπτυξη (Haralambidis, 2010) και την παγκοσμιοποίηση, οι οποίες την πρώτη πενταετία της κρίσης λειτούργησαν ως συγκροτημένος αντίλογος τόσο στον φασιστικού τύπου εθνικισμό όσο και στην ισοπεδωτική αποδόμηση του πατριωτισμού από τον επίσημο πολιτικό ή ακαδημαϊκό λόγο. Την περίοδο της κρίσης επίσης ισχυρές πατριωτικές αναφορές εκφράστηκαν από ένα μέρος των αγανακτισμένων, όπως επίσης από τις πολιτικές κινήσεις της Σπίθας του Μίκη Θεοδωράκη και του Ενιαίου Παλλαϊκού Μετώπου του Δημήτρη Καζάκη που απέφυγαν να συγκροτηθούν σε κόμματα παραδοσιακού τύπου. Η πρόσληψη του λεγόμενου κινήματος της Νέας Εποχής στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης ακολουθεί σχηματικά δύο δρόμους. Εκείνη της υποδοχής του ως κίνημα πνευματικής/μεταφυσικής αναζήτησης, προσωπικής ανάπτυξης, διεύρυνσης της συνείδησης και εναλλακτικής προσέγγισης στην οικολογία και την ψυχοσωματική υγεία. Και εκείνη της θεώρησής του ως παράγωγο της Νέας Τάξης πραγμάτων και της οικονομικής παγκοσμιοποίησης που επιδιώκει τη διάλυση των εθνικών συνόρων και των θρησκευτικών ταυτοτήτων, καθώς και την επικράτηση στην καθημερινότητα ενός lifestyle αμερικανικού τύπου. Συνολικά η πρόσληψή του είχε ισχυρά στοιχεία καχυποψίας έως και απόρριψης μέχρι και τη δεκαετία του 90, τόσο από τον υπερπολιτικό αριστερό λόγο όσο και από συντηρητικούς θρησκευτικούς κύκλους. Είχε ωστόσο μια ορισμένη απήχηση κυρίως στις γυναίκες των μεσαίων και ανώτερων στρώματα της ελληνικής κοινωνίας στη συνέχεια, χωρίς να πάψει να αντιμετωπίζεται ως υποκουλτούρα με στοιχεία πολιτικής αφέλειας, ανορθολογισμού ή γραφικότητας στο σύνολό του. Η αντιμετώπιση αυτή απέτυχε να αναγνωρίσει ότι με την εστίασή τους στην ατομικότητα οι πρωτοβουλιακοί και ιδιωτικής βάσης οργανισμοί που εξέφρασαν το κίνημα New Age 1 στην Ελλάδα κάλυψαν ένα μεγάλο κενό στους τομείς της ψυχολογικής εκπαίδευσης, της πνευματικής αναζήτησης και της δημιουργικότητας. Ότι είχαν περιορισμένη μεν αλλά μετασχηματιστική επίδραση σε παραδοσιακές συλλογικότητες/ 1 Ο όρος New Age χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα ευρύτατο φάσμα οργανισμών, ιδεών και πρακτικών που περιστρέφονται γύρω από ό,τι σε επιστημονικό επίπεδο έχει περιγραφεί ως τεχνολογίες του εαυτού (Foucault, 1988). Πρόκειται για τεχνικές που σε μια δεδομένη κοινωνία τα άτομα υιοθετούν για να μετασχηματίσουν το σώμα, τον νου, την ψυχή και τον τρόπο ζωής τους προκειμένου να αισθάνονται πιο ευτυχισμένοι και να επιτύχουν ποιότητα ζωής. 326

9 ΕΘΝΙΣΜΌΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΌΜΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ ΤΗΣ ΚΡΊΣΗΣ: ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΣΎΝΘΕΣΗΣ θεσμούς όπως η ελληνική εκπαίδευση και η οικογένεια πειραματιζόμενες με ένα διαφορετικό πνεύμα κοινοτισμού, αμεσοδημοκρατίας και ομαδικότητας με βιωματικό τρόπο. Επιπλέον, εκλαϊκευτικές ή θεωρητικές αποτυπώσεις αυτού του κινήματος στον δημόσιο χώρο όπως το περιοδικό Τρίτο Μάτι ή η ελληνική έκδοση του περιοδικού Nexus αμφισβήτησαν την ισοπεδωτική παγκοσμιοποίηση και έθεσαν συστηματικά ζητήματα εθνικής αυτοεκτίμησης τα τελευταία τριάντα χρόνια με τον δικό τους τρόπο. Με τη νέα χιλιετία μάλιστα παρατηρείται το εξής φαινόμενο: πολλές από τις ιδέες ή πρακτικές του κινήματος που προηγουμένως λοιδορήθηκαν ως αιρετικές, απολιτικές ή εξωπραγματικές να εισάγονται ή να επιβάλλονται εκ των άνω και έξω από περισσότερο ανώδυνους ή επιφανειακούς δρόμους. Η ενθάρρυνση π.χ. της καινοτομίας, της βιωματικότητας και της επίλυσης των συγκρούσεων έχει γίνει πρωταρχικό καινοφανές ζητούμενο στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση σήμερα μέσω της ευρωπαϊκής σύγκλισης, ενώ έχουν προϋπάρξει πρωτοποριακές εγχώριες έρευνες στον τομέα αυτό με συστηματικό και μακρόχρονο έργο, όπως π.χ. ο οργανισμός Καφέ-Σχολειό/Κώστας Φωτεινός (Foteinos, 1998) που λειτουργεί στην Αθήνα τα τελευταία 30 χρόνια. Η τάση απόρριψης και καταστολής του διαφορετικού δεν αφορά μόνο στο υπό συζήτηση ρεύμα, ορισμένες εκφάνσεις του οποίου όπως προσωπική ανάπτυξη, υπερπροσωπική ψυχολογία και ολιστική ιατρική αποτελούν πλέον κλάδους επιστημονικών σπουδών στον αναπτυγμένο κόσμο. Παραπέμπει σε μια γενικότερη δυσκαμψία της ελληνικής κοινωνίας να συνδιαλλαγεί με ερωτήματα που έθεσε το σύνολο των κινημάτων που εδώ εξετάζουμε, ακόμα και όταν αυτά πρότειναν αλλαγές ευρωπαϊκού δημοκρατικού τύπου προς τις οποίες η ίδια με τόσο ζήλο προσέβλεπε. Η δυσκαμψία αυτή επιτείνεται όταν απειλούνται δομές της όπως τα κόμματα, τα πελατειακά κυκλώματα ή η δημοκρατία των φίλων (Kostis, 2013), αυταρχικές/σεξιστικές/ομοφοβικές πρακτικές ή ο θεσμός της ευρύτερης οικογένειας (το σόι) που όπως έχει δείξει μια σειρά ερευνών (EKKE/ESS, 2003) εξακολουθεί να είναι το ανθεκτικότερο δίκτυο κοινωνικών σχέσεων μέσα στο οποίο για πολλαπλούς λόγους μαθαίνουν να λειτουργούν και να αλληλοϋποστηρίζονται οι Έλληνες πολίτες. Από την άποψη αυτή δεν είναι ίσως τυχαίο ότι τα κινήματα αυτοπροσδιορισμού περιθωριοποιήθηκαν στη μεταπολίτευση, υιοθέτησαν πολεμικές τακτικές διεκδίκησης, μεταμφιέστηκαν ή κανονικοποιήθηκαν για να υπάρξουν στον δημόσιο χώρο, και επανήλθαν στο προσκήνιο κάτω από την πίεση της ανάγκης και τη δαμόκλεια σπάθη της οικονομικής κρίσης. Η παράλληλη εξέταση των παραπάνω τριών και εφαπτόμενων κινημάτων οδηγεί στα εξής ενδεικτικά χαρακτηριστικά τους. Ότι πρόκειται για αστικά κινήματα που συγκεντρώνουν γύρω τους μορφωμένες και ως επί το πλείστον νεαρές ομάδες του ελληνικού πληθυσμού από την μικρομεσαία και μεσαία τάξη που διατηρούν μια ορισμένη επικοινωνία, άλλοτε ερασιτεχνική και άλλοτε περισσότερο τυπική, με κινηματικές εξελίξεις στον ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο. Ότι στον βαθμό που ευνοούν τη σύνδεση του ιδιωτικού με το κοινωνικό (φεμινισμός, New Age) διακρίνονται από υψηλή συμμετοχή γυναικών, ενώ σε όσες υιοθετούν ηρωικές/macho ρητορικές ή πρακτικές πολιτικής βίας (πατριωτικές και αντιεξουσιαστικές ομάδες) οι γυναίκες 327

10 ΚΥΡΙΑΚΉ ΦΡΑΝΤΖΉ ως δρώντα υποκείμενα είναι αξιοσημείωτα απούσες. Ότι οι δραστηριότητές τους εκτυλίχθηκαν σε μια αναπτυσσόμενη πλην σταθερά εξαρτημένη από την εξωτερική στήριξη οικονομία και δεν οδήγησαν σε εναλλακτικές κοινοτικές δράσεις υλικού ή παραγωγικού τύπου. Έλαβαν επίσης χώρα σε μια κοινωνία που μετά από μακρόχρονο εγκλεισμό σε συντηρητικά σχήματα εκτέθηκε διαμιάς σε μια καταιγιστική ροή πληροφοριών και εξελίξεων από τον διεθνή χώρο με δυσκολία αφομοίωσης, τοπικής επεξεργασίας και δημιουργικής αξιοποίησης με σύμμετρο ή αμοιβαίο τρόπο. Η μετάβασή της στην νεωτερικότητα και μετανεωτερικότητα υπήρξε ταυτόχρονη και ετεροκαθοριζόμενη, και η παράλληλη έλλειψη ψυχολογικής παιδείας δεν επέτρεψε συνολικά εμβάθυνση στα φαινόμενα και δημιουργία συνδέσεων ανάμεσα στη θεωρία και στα βιώματα. Ευνόησε αντίθετα κάθετες και αφοριστικές συλλογιστικές/ αντιπαλότητες που επιτάθηκαν σε περιπτώσεις συνδέσεων με ομάδες κομματικών, κρατικών ή οικονομικών συμφερόντων. Παράλληλα, η αποδιάρθρωση της παραδοσιακής θρησκευτικής πίστης συνοδεύτηκε από γελοιοποίηση οποιασδήποτε πίστης, εκτός ίσως από εκείνη που υπαγόρευσαν τα νέα καταναλωτικά πρότυπα που στην ύστερη μεταπολίτευση είχαν κατακλύσει τη χώρα. Κατασκευή ταυτοτήτων: οντολογική αρχή ή ερευνητικό εργαλείο; Η διερεύνηση των ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων έχει αποτελέσει αντικείμενο της γνωστικής ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας και της κοινωνικής ανθρωπολογίας, και η αμφισβήτηση ή άρνησή τους συνδέεται με τη μετανεωτερική θεωρία. Οι δομιστές ψυχολόγοι διακρίνουν στις ταυτότητες διάφορα στάδια και ποιότητες που ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία και την εμπειρία του ατόμου και διακρίνονται σε φάσεις σύγχυσης/διάχυσης ως προς την αίσθηση του εγώ και της σχέσης με τους άλλους και από στάδια χαλαρής, ευέλικτης ή άκαμπτης συγκρότησης γύρω από επιβεβλημένες, δανεικές ή συνειδητά επιλεγμένες αξίες και στόχους (Weinreich and Saunderson, 2013; Ricoeur and Blamey, 1995). Στη θεωρία της συμβολικής αλληλεπίδρασης η ατομική ταυτότητα δημιουργείται σε σχέση με σημαντικούς κοντινούς άλλους (οικογένεια, ομάδες ομηλίκων κτλ.) και σε σχέση με περισσότερο απόμακρες πολιτισμικές, εθνικές και κοινωνικές ομάδες μέσα από διαδικασίες διαφοροποίησης, διαπραγμάτευσης ή ταύτισης (Cote and Levine, 2002). Η σχολή της κοινωνικής κατασκευής (Bergen and Luckmann, 1996) και στη συνέχεια οι μεταδομιστές, η αποδόμηση και το μεταμοντέρνο (Aylesworth, 2013) εισήγαγαν εκτεταμένα τις έννοιες της αμφισημίας, της διαφορετικότητας, της πολλαπλότητας και της ροής στη μελέτη των ταυτοτήτων και διεύρυναν την ανάλυση των τελευταίων σε πλαίσια σχέσεων μέσα στις οποίες κινούνται τα άτομα σε καθημερινή βάση και στην πορεία της ζωής τους. Η συμβολή τους στην εισαγωγή της μικροανάλυσης στην έρευνα και στην αποκάλυψη μιας σειράς αφανών μηχανισμών δύναμης που χαρακτηρίζουν τις ιστορικές κοινωνίες (Foucault, 1983) ήταν πολύτιμη. Εξίσου σημαντική ήταν η έμφαση που έδωσαν στη σημασία του προφορικού και γραπτού λόγου, καθώς και στη μοναδικότητα παντός φαινομένου. 328

11 ΕΘΝΙΣΜΌΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΌΜΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ ΤΗΣ ΚΡΊΣΗΣ: ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΣΎΝΘΕΣΗΣ Η ιστορική εμφάνιση και απήχηση του μεταμοντέρνου δεν προέκυψε ωστόσο από το πουθενά ούτε εκόμισε απαραίτητα γλαύκα στον σύγχρονο κόσμο. Προήλθε από χώρες και κοινωνίες του δυτικού αναπτυγμένου κόσμου με συγκροτημένες οικονομικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και εκπαιδευτικές δομές, με περίπλοκους τεχνολογικούς, διοικητικούς και γραφειοκρατικούς θεσμούς, οι οποίοι αναπτύχθηκαν, αφομοιώθηκαν και παγιώθηκαν σε βάθος χρόνου. Το μεταμοντέρνο προέκυψε με άλλα λόγια εν τόπω και χρόνω και διαλεκτικά μέσα από σχήματα θέσης/αντίθεσης ή σύνθεσης/αποσύνθεσης, όταν η θέση και η σύνθεση έφτασαν στην υπερβολή ή στο απόγειό τους. Δανείστηκε και επέκτεινε στο μικροεπίπεδο τη μαρξιστική αντίληψη για τα συμφραζόμενα, ενώ η χαοτική και ανορθολογική του διάσταση έχει προϋπάρξει επανειλημμένα στην ανθρώπινη ιστορία: στις πρωτόγονες και αρχαϊκές κοινωνίες, στην ιστορία της τέχνης, στις ανακαλύψεις της σύγχρονης φυσικής ή στην έννοια του συλλογικού ασυνείδητου πάνω στο οποίο χτίζεται κατά την ψυχαναλυτική θεωρία το εγώ και το υπερεγώ των ανθρώπων. Το μεταμοντέρνο συνυπάρχει τέλος ως άλλη κατασκευή με άλλες άπειρες σε αριθμό και συνδυασμούς νοητικές και υλικές κατασκευές που δημιουργούνται, επιβιώνουν, εξελίσσονται ή πεθαίνουν στο φυσικό ή τεχνητό περιβάλλον του ανθρώπου. Η έννοια της κατασκευής λοιπόν (και της αναπαράστασης) δεν ταυτίζεται με το ψεύτικο ή κίβδηλο και δεν έχει καταρχήν ηθική διάσταση (καλή ή κακή), όπως υπαινίσσεται η δημόσια χρήση της στο πλαίσιο του διαλόγου για τις ταυτότητες στην Ελλάδα σήμερα. Είναι ένα εργαλείο, μία μέθοδος που μπορεί να εισάγει τη σκέψη στο πεπερασμένο και τη σχετικότητα παντός φαινομένου, του εαυτού της συμπεριλαμβανομένου. Διευκολύνει την ικανότητα για αναστοχασμό και συναίσθηση του ατομικού και συλλογικού εαυτού, όπως άλλωστε και οι ταυτότητες. Δεν μετατρέπει αυτομάτως το άτομο σε χαμένη ψυχή που περιφέρεται στον κοινωνικό χώρο χωρίς πυρήνα/ες, ούτε τις συλλογικότητες σε ψευδοομάδες που δημιουργούνται ανόητα σε ένα χαοτικό σύμπαν. Η σύγχρονη θεατρική και ανθρωπολογική έρευνα έχει δείξει ότι ο αυτοσχεδιασμός, το παιχνίδι και η δημιουργικότητα (η σκέψη εκτός πλαισίων) ακόμα κι όταν ξεκινούν από το μηδέν βασίζονται σε ή δημιουργούν πλαίσια αναφοράς και γραμμές πλεύσης. Οι πρακτικές (προσ)γείωσης των πιστών τους στην πραγματικότητα είναι σημαντικό μέρος της διδασκαλίας των θρησκειών, ενώ στους χώρους της σύγχρονης πνευματικότητας έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η υπερπροσωπική προσέγγιση του εγώ (άρα και του εμείς) προϋποθέτει την ύπαρξή του(ς) (Osho, 1995). Οι φάσεις σύγχυσης ή διάλυσης είναι πολύτιμες εμπειρίες στην ψυχαναλυτική θεραπεία στον βαθμό που βοηθούν τα άτομα να λειτουργήσουν στον κόσμο με μεγαλύτερη αυτοσυνείδηση. Μετά τη φώτιση ο κόσμος είναι ίδιος, υποστηρίζουν οι Ζεν βουδιστές, έχει όμως πιο φωτεινό περίγραμμα. Οι παραπάνω διαπιστώσεις μπορούν να συσχετιστούν με την πολλαπλή κρίση ταυτότητας που κατά κοινή ομολογία διέρχεται την τελευταία δεκαετία η ελληνική κοινωνία, εκδήλωση της οποίας είναι το περισσότερο νοήμον στον δημόσιο λόγο κομμάτι της είτε να υπερτιμά είτε να υποτιμά ό,τι συνδέεται με τον συλλογικό εαυτό του. Δείχνουν επίσης ότι το πρόβλημα της κατασκευής ταυτοτήτων είναι και φιλοσοφικό 329

12 ΚΥΡΙΑΚΉ ΦΡΑΝΤΖΉ ζήτημα, αφού είναι σχεδόν αδύνατο να αναφερθεί κανείς στον εαυτό (και στο εγώ ως πιο περιορισμένη εκδοχή του) χωρίς να αγγίξει οριακές περιοχές του όπως ο θάνατος, ή πλευρές της πραγματικότητας με τις οποίες δεν ασχολείται η συμβατική ανθρώπινη αντίληψη. Στα θέματα ταυτότητας, επομένως, τέμνονται δύο τουλάχιστον τρόποι κατανόησης της πραγματικότητας: η κατανόηση με όρους είναι και φαίνεσθαι και η κατανόηση με μεταφυσικούς και υλικούς/πραγματιστικούς όρους. Στη μονοδιάστατη/γραμμική σκέψη, όπως και στις διαταραχές του ψυχισμού, οι τρόποι αυτοί είναι ασυμβίβαστοι και η σύνθεσή τους ελλιπής ή αδύνατη. Τηρουμένων των αναλογιών, στην ελληνική πολιτική σκέψη του πρώιμου 21ου αιώνα η έννοια του τοπικού/εθνικού συμφέροντος εμφανίζεται ασυμβίβαστη με την παγκόσμια τάση προς διάλυση των εθνικών συνόρων η αλληλεγγύη προς τους αλλοεθνείς/αλλόθρησκους ασύμβατη με τη διαπραγμάτευση ορίων για την παρουσία τους στον τόπο οι γενοκτονίες ελληνικών πληθυσμών αμελητέες μπροστά στο ολοκαύτωμα των Εβραίων το κίνημα της Νέας Εποχής επικίνδυνο για τη θρησκευτική παράδοση των Ελλήνων και τα ελληνικά κοινωνικά και πολιτισμικά δρώμενα ανάξια λόγου προς διερεύνηση και παρουσίαση στα διεθνή επιστημονικά fora. Η φανατική ταύτιση με τη μία ή άλλη πλευρά του δίπολου εθνισμός-αποδόμηση αναιρεί τα δημιουργικά και λειτουργικά στοιχεία του ενδιάμεσού τους χώρου και δεν αφήνει περιθώρια διαπραγμάτευσης του συλλογικού σε ώρα κρίσης παρά μόνο με όρους ολοκληρωτικής υποταγής ή εξέγερσης. Επιστρέφοντας στο παράδοξο της παραίτησης από θέματα εθνικού αυτοπροσδιορισμού μιας σημαντικής μερίδας των εκφραστών της αυτονομίας στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες, ένα παράδοξο που διατυπώθηκε ως ανοιχτό ερώτημα στην αρχή της παρούσας έρευνας, εντοπίζουμε τους εξής παράγοντες που συνέβαλαν στη δημιουργία του. Τόσο η ευρωπαϊκή ενοποίηση, όσο και η παγκοσμιοποίηση που έχει περιγραφεί ως η χωρική διάσταση του νεοφιλελεθευρισμού (Skoufoglou, 2013), άλλαξαν την αντίληψη της πραγματικότητας που είχαν διαμορφώσει στη συνείδηση των ανθρώπων τα εθνικά κράτη τους δύο τελευταίους αιώνες, και οι αλλαγές αυτές εκφράστηκαν στο πολιτιστικό πεδίο μέσω της αποδόμησης και του μεταμοντέρνου. Στην ελληνική κοινωνία της ύστερης μεταπολίτευσης διαπιστώνεται αυξημένη ασυμμετρία δούναι και λαβείν του τοπικού με το παγκόσμιο, τόσο σε επίπεδο υλικής παραγωγής και ανταλλαγής, όσο και στον τομέα παραγωγής της γνώσης. Στον τελευταίο, οι ιδέες της αποδόμησης εκφράστηκαν στον δημόσιο χώρο από διανοούμενους που προήλθαν από τα συλλογικά υποκείμενα/κινήματα που υιοθέτησαν αιτήματα αυτονομίας στην περίοδο της μεταπολίτευσης, όπως ήταν σε αδρές γραμμές οι μορφωμένοι νέοι και οι γυναίκες των μεσαίων στρωμάτων, οι οποίοι απομακρύνθηκαν χαρακτηριστικά από διεκδικήσεις εθνικού τύπου. Ο πατριωτικός λόγος μαζί με την ανάγκη επιστροφής στην κοινωνική αλληλεγγύη επαναρθρώνεται με νέους όρους στην Ελλάδα σήμερα κάτω από την πίεση της οικονομικής κρίσης. Η σύνθεση της διχοτομίας εθνισμός-αποδόμηση μπορεί να θεωρηθεί η μεγάλη πρόκληση της ελληνικής σκέψης σήμερα, αλλά προϋποθέτει πολύπλευρη έρευνα του πολιτισμού της μεταπολίτευσης και της κρίσης με τρόπους αμοιβαίας σύνδεσης της τοπικής εμπειρίας με την παγκόσμια γνώση. 330

13 ΕΘΝΙΣΜΌΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΌΜΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ ΤΗΣ ΚΡΊΣΗΣ: ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΣΎΝΘΕΣΗΣ Βιβλιογραφία Ελληνική Afentras, 2011 Γιώργος Αφέντρας, Κινηματικές δράσεις και ριζοσπαστικοποίηση στην πρώιμη μεταπολίτευση, Κύκλος Συγκρουσιακής Πολιτικής., Athens: Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας. (Date accessed: 07/02/2013). Avdela, 2010 Έφη Αβδελά, Η ιστορία του φύλου στην Ελλάδα. Από τη διαταραχή στην ενσωμάτωση. Στο Φύλο και κοινωνικές επιστήμες στη σύγχρονη Ελλάδα, επιμ. Β. Καντσά, Β. Μουτάφη και Ευθ. Παπαταξιάρχης: Athens: Αλεξάνδρεια. Belantis, 1997 Δημήτρης Μπελαντής, H στροφή των διανοουμένων: Για την αδιάκριτη γοητεία του εκσυγχρονισμού στους αριστερούς διανοούμενους, Θέσεις, τεύχ. 59, Απρίλιος Ιούνιος (Date accessed: 08/11/2013). Capra, 1984 Fritjof Capra, Η κρίσιμη καμπή. Επιστήμη, κοινωνία και απαρχή ενός νέου πολιτισμού. Μετφρ. Μ. Βερέττας. Athens: Ωρόρα. Dafermos, 2013 Ολύμπιος Δαφέρμος, Από την ελπίδα στην απόγνωση ( ). Athens: Γαβριηλίδης. ΕΚΚΕ/ESS, 2003 Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ)/ European Social Survey (ESS), Ελλάδα Ευρώπη: Κοινωνία Πολιτική Αξίες. Αποτελέσματα της μεγάλης Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας. Athens: Νοέμβριος (Date accessed: 08/01/2014). Elefantis, 1991 Άγγελος Ελεφάντης, Στον αστερισμό του λαϊκισμού. Athens: Πολίτης. Filippopoulou, 2012 Λένα Φιλιπποπούλου, Συνέντευξη με την Ελένη Βαρίκα. Το φεμινιστικό κίνημα χρειάζεται νέους στόχους, I Epohi, 16 January. Foteinos, 1998 Κώστας Φωτεινός, Η μη βίαιη επανάσταση στην παιδεία, Το Καφέ-Σχολειό της γειτονιάς. Κουβεντολόι ενός γεροκαθηγητή με τον εγγονό του. Mτφρ. Μ. Φωτεινού και Σ. Χατζηκοκόλη. Athens: Καφέ Σχολειό. Frangoudaki, 2013 Άννα Φραγκουδάκη, Ο εθνικισμός και η άνοδος της ακροδεξιάς. Athens: Αλεξάνδρεια. Gazi, 2012 Έφη Γαζή, Από την εθνικοφροσύνη στον εθνο-λαϊκισμό: μεταπλάσεις του ελληνικού εθνικισμού στην Μεταπολίτευση. Ανακοίνωση στο συνέδριο Μεταπολίτευση: Από τη μετάβαση στη δημοκρατία στην οικονομική κρίση, Ιστορείν / Historein, 14 Δεκεμβρίου (Date accessed: 10/01/2014). Haralambidis, 2010 Μιχάλης Χαραλαμπίδης, Αγροφιλία: Αγροτική αναγέννηση Νέα αγροτικότητα. Athens: Στράβων. 331

14 ΚΥΡΙΑΚΉ ΦΡΑΝΤΖΉ Karambelias, 2013 Γιώργος Καραμπελιάς, Μια υπονομευμένη άνοιξη. Στις ρίζες της οικονομικής εξάρτησης. Athens: Εναλλακτικές Εκδόσεις. Karavidas, 2012 Κώστας Καραβίδας, Το Αντί ως ουλή στο γυαλιστερό σώμα της μεταπολίτευσης, I Epohi, 13 May. Kastoriadis, 2005 Κορνήλιος Καστοριάδης, Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα. Athens: Ύψιλον. Kladouhou, 2010 Εύη Κλαδούχου, Εκπαίδευση και φύλο στην Ελλάδα. Εννοιολογήσεις του φύλου στο χώρο της κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης. Στο Φύλο και κοινωνικές επιστήμες στη σύγχρονη Ελλάδα, επιμ. Β. Καντσά, Β. Μουτάφη, Ευθ. Παπαταξιάρχης. Athens: Αλεξάνδρεια. Kondylis, 2011 Παναγιώτης Κονδύλης, Οι αιτίες της παρακμής της σύγχρονης Ελλάδας. Athens: Θεμέλιο. Kostis, 2013 Κώστας Κωστής, Τα κακομαθημένα παιδιά της ιστορίας. Η διαμόρφωση του νεοελληνικού κράτους, 18ος 21ος αιώνας. Athens: Πόλις. Liakos, 2011 Αντώνης Λιάκος, Πέντε παράγραφοι για την κρίση. (Date accessed: 25/08/2013). Oikonomou, 2013 Γιώργος Οικονόμου, Πολυτεχνείο Η απαρχή του αυτόνομου κινήματος. Athens: Νησίδες. Repoussi et al., 2006 Μαρία Ρεπούση, Χαρά Ανδρεάδου, Αριστείδης Πουταχίδης & Αρμόδιος Τσιβάς, Ιστορία ΣΤ δημοτικού. Στα νεότερα και σύγχρονα χρόνια. Athens: Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων. Seferiades, 2006 Σεραφείμ Σεφεριάδης, Συγκρουσιακή πολιτική, συλλογική δράση, κοινωνικά κινήματα: μια αποτύπωση, Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τεύχ. 27: 7 42, Μάιος Skoufoglou, 2013 Μάνος Σκούφογλου, Γεωγραφίες και χαρτογραφήσεις της οικονομικής κρίσης. Η επιστροφή του χρόνου, Αντιστάσεις, Athens: radiobubble, 13 Δεκεμβρίου (Date accessed: 10/01/2014). Stassinopoulou, 2006 Όλγα Στασινοπούλου, Κοινωνική πολιτική: βασικές έννοιες, ιστορική εξέλιξη, φορείς και πρότυπα. Σημειώσεις για το μάθημα Εισαγωγή στην κοινωνική πολιτική του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής. Athens: Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Stavrakakis, 2011 Γιάννης Σταυρακάκης, Οι πολιτισμικές ρίζες της κρίσης, Κύκλος Β. H Πόλις και η πόλη. Η ελληνική κοινωνία σε αναστοχασμό. Athens: Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, Ίδρυμα Ωνάση. (Date accessed: 25/08/2013). Vagionaki, 2006 Μαρία Βαγιωνάκη, Τα φεμινιστικά και τα γυναικεία έντυπα στην Ελλάδα ( ). Θεματολογία, ιδεολογικοί προβληματισμοί και εκπαιδευτικές αντανακλάσεις. Μεταπτυχιακή Διπλωματική εργασία. Thessaloniki: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, Φιλοσοφική Σχολή. 332

15 ΕΘΝΙΣΜΌΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΌΜΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ ΤΗΣ ΚΡΊΣΗΣ: ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΣΎΝΘΕΣΗΣ Vakaloulis, 2009 Μιχάλης Βακαλούλης, Ελλάδα, το αδιέξοδο ενός κινήματος, η ενδόρρηξη μιας κοινωνίας. Μια συζήτηση με τον Ανδρέα Πανταζόπουλο. (Date accessed: 30/03/2013). Vasiliadis, 2009 Δαμιανός Βασιλειάδης, Η κρίση της νεολαίας και η ερμηνεία της. Τα μεταμοντέρνα Δεκεμβριανά, Άρδην, τεύχ. 49. Voulgaris, 2008 Γιάννης Βούλγαρης, Η Ελλάδα της μεταπολίτευσης Σταθερή δημοκρατία σημαδεμένη από τη μεταπολεμική ιστορία. Athens: Θεμέλιο. Voulgaris, 2013 Γιάννης Βούλγαρης, Η μεταπολιτευτική Ελλάδα Athens: Πόλις. Vryonis, 2011 Σπύρος Βρυώνης, Κοινωνικές επιστήμες, έθνος και εθνικισμός, Nέος Λόγιος Ερμής, τεύχ. 1:38 46 [2010]. Ξενόγλωσση Aylesworth, 2013 Gary Aylesworth, Postmodernism, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2013 Edition), ed. E. N. Zalta. (Date accessed: 10/03/2013). Berger & Luckmann, 1966 Peter L. Berger & Thomas Luckmann, The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge. Garden City, NY: Anchor Books. Buechler, 2000 Steven M. Buechler, Social Movements in Advanced Capitalism: The Political Economy and Cultural Construction of Social Activism. New York/Oxford: Oxford University Press. Connell, 2002 Raewyn W. Connell, Gender. Cambridge, Polity Press: Malden, Blackwell Publishers. Cote & Levine, 2002 James Cote & Charles Levine, Identity Formation, Agency, and Culture. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates. Dunst & Edwards, 2011 Alexander Dunst & Caroline Edwards, Collective subjects, emancipatory cultures and political transformation, Subjectivity 4:1 8. Foucault, 1983 Michel Foucault, The Subject and Power. In Michel Foucault: Beyond Structuralism and Hermeneutics, ed. H. Dreyfus and P. Rabinow: Chicago: The University of Chicago Press. Foucault, 1988 Michel Foucault, Technologies of the Self. A Seminar with Michel Foucault, ed. L. H. Martin, H. Gutman and P. H. Hutton. US: University of Massachusets Press. Hooks, 1981 Bell hooks, Ain t I a Woman: Black Women and Feminism. Boston, MA: South End Press. Kingston, 1989 Maxine Hong Kingston, The Woman Warrior: Memoirs of a Girlhood among Ghosts. NY: Vintage International edition. 333

16 ΚΥΡΙΑΚΉ ΦΡΑΝΤΖΉ Osho, 1995 Osho, My Way: The Way of the White Clouds. Element Books, Incorporated, Talk 8. Ricoeur & Blamey, 1995 Paul Ricoeur & Kathleen Blamey, Oneself as Another. Trans. by K. Blamey. Chicago: University of Chicago Press. Weinreich & Saunderson, 2003 Peter Weinreich & Wendy Saunderson, eds., Analyzing Identity: Cross-Cultural, Societal and Clinical Contexts. London: Routledge. Δημοσιογραφικές πηγές I Epohi Η Εποχή, Greek national weekly newspaper. 334

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ Η παγκοσμιοποίηση έχει διαταράξει την παραδοσιακή διεθνή κατάσταση. Σαρωτικές αλλαγές, οικονομικές και κοινωνικές συντελούνται ήδη, η ροή των γεγονότων έχει επιταχυνθεί και η πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου 125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου Ιστορία και εξέλιξη του Τμήματος Το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας αποτελεί οργανική εξέλιξη του πρώτου στην ιστορία Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 4.1 Η πολιτική 4.1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1/21 Η λέξη πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εικόνες... Χάρτες και πίνακες... Ευχαριστίες... Σημειώσεις και συμβάσεις...

Περιεχόμενα. Εικόνες... Χάρτες και πίνακες... Ευχαριστίες... Σημειώσεις και συμβάσεις... Περιεχόμενα Εικόνες......................................................... Χάρτες και πίνακες............................................... Ευχαριστίες.....................................................

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος.

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Γ. Μπλιώνης Κύκλος συζητήσεων για την Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Πολιτική και Ταξική Ανάλυση Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Τι καταλαβαίνουμε με τον όρο «κοινωνική ανισότητα»; Πλούσιοι και φτωχοί; Προνομιούχοι ή άνθρωποι με ιδιαίτερα χαρίσματα και ταλέντα; Κυρίαρχοι και

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες)

ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) ΓΕΝEΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Κοινωνίες αγροτικού τύπου (παραδοσιακές, στατικές κοινωνίες) Αξίες αδιαµφισβήτητες από γενιά σε γενιά Οι σχέσεις καθορισµένες από ήθη και έθιµα Εξωτερική ηθική Κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 Πίνακας περιεχοµένων Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 1. Ανθρωπογεωγραφία 19 2. Οι εξελίξεις στην οικονοµία 37 2.1. Ο πρωτογενής τοµέας της οικονοµίας 37 Tεχνογνωσία, συνέχειες, τοµές 55 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε γενικευμένη κρίση. Οικονομική κρίση, που την κάνει να ισορροπεί επικίνδυνα στο χείλος της οικονομικής καταστροφής. Πολιτική κρίση, με την άρση εμπιστοσύνης στα πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη και η στάση της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα «Ευρώπη» είναι τόσο παλιά όσο και η συγκρότηση της ΕΟΚ στα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη.

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: ΟΡΙΣΜΟΣ Έκφραση Έκθεση Α Λυκείου Θέμα: «Εφηβεία» Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες

Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες Πρώτο κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ, ανεπαίσθητη πτώση της ΝΔ, νέες απώλειες για το ΠαΣοΚ το 80% ζητεί παραμονή στην ευρωζώνη ενώ μόνο το 13% θέλει επιστροφή στη δραχμή

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 8: Κοινωνική και διανοητική ιστορία της Ελλάδας, και γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 5: Η Έννοια της Κριτικής Συνειδητοποίησης Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

«Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση. την πολιτική μας»

«Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση. την πολιτική μας» ΝΑΝΤΙΑ Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Βουλευτής ΠΑΣΟΚ ΝΟΜΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ Αθήνα, 04/05/11 «Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση την πολιτική μας» Είναι, πλέον, δεδομένο ότι η Ενωμένη

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

html

html https://www.youtube.com/watch?v=kyhycwpc06s http://vimeo.com/17503101 http://pat61lib.squat.gr/digital_archive_iles/ 044-198.html ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ Πρόκειται για την πίστη στην υπεροχή μιας φυλής έναντι κάποιας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Ημερίδα με θέμα «Η αγορά εργασίας σε κρίση». Συνεδρία: Οι συνέπειες της κρίσης σε διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία. Εισαγωγή του συγγραφέα... 21

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία. Εισαγωγή του συγγραφέα... 21 Βιομηχανική Κοινωνιολογία και Βιομηχανικές Σχέσεις 9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία Πρόλογος Καθηγητή Βασίλη Φίλια... 17 Εισαγωγή του συγγραφέα... 21 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:...

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:... ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓ ΟΟ Κοινωνικός Μετασχηµατισµός 1. Ο κοινωνικός µετασχηµατισµός 1.1. Γενικά Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Να προσδιορίσετε µε συντοµία το περιεχόµενο των παρακάτω όρων. Κοινωνικός σχηµατισµός:......

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Μία από τις πιο επαναστατικές ιδέες των καιρών μας, υπήρξε η Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Μία από τις πιο επαναστατικές ιδέες των καιρών μας, υπήρξε η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Φίλες και φίλοι, Μία από τις πιο επαναστατικές ιδέες των καιρών μας, υπήρξε η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Με την έννοια την Άμεσης Δημοκρατίας. Της δυνατότητας δηλαδή οι πολίτες να βρίσκονται στο κέντρο της λήψης

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

UNICONFLICTS in spaces of crisis

UNICONFLICTS in spaces of crisis 11-14 Ιουνίου 2015, Θεσσαλονίκη Στην Αρχιτεκτονική του ΑΠΘ Διεθνής Ανοιχτή Συνάντηση UNICONFLICTS in spaces of crisis κριτικές προσεγγίσεις εντός, εναντίον και πέρα του Πανεπιστημίου την εποχή της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αίθουσα της Γερουσίας, Βουλή των Ελλήνων Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2014, Παρασκευή 21 και Σάββατο 22 Νοεμβρίου 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Η διδακτέα ύλη περιλαμβάνει τις ακόλουθες ενότητες του βιβλίου των κ.κ. Μάραντου και Θεριανού: ΚΕΦ. 1: Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1.1 Άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Το Ελληνικό κομματικό σύστημα μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015.

Το Ελληνικό κομματικό σύστημα μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015. Το Ελληνικό κομματικό σύστημα μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015. 11-12 Ιουνίου 2015, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Αίθουσα Συνεδρίων (1ος όροφος) Διοργάνωση: Δίκτυο Μελέτης των Εκλογών, της Κοινής Γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ70/ Εκπαιδευτική Πολιτική και Αναλυτικά Προγράμματα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ70/ Εκπαιδευτική Πολιτική και Αναλυτικά Προγράμματα Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ70/ Εκπαιδευτική Πολιτική και Αναλυτικά Προγράμματα Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΠΑ Επιστήμες της Αγωγής Θεματική Ενότητα ΕΠΑ70

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP)

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Οι βασικές κατηγορίες θεωριών για την ομοφυλοφιλία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 2: Η μελέτη του αγροτικού χώρου στην Ελλάδα Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Παρέμβαση Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση με θέμα : «Αριστερά και Μεταρρυθμίσεις»

Παρέμβαση Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση με θέμα : «Αριστερά και Μεταρρυθμίσεις» Παρέμβαση Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση με θέμα : «Αριστερά και Μεταρρυθμίσεις» Αμφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά Τρίτη 27 Φεβρουαρίου 2007 Η σχέση της αριστεράς με τις μεταρρυθμίσεις μπορεί να θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Τηλέμαχου Χυτήρη στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»

Συνέντευξη του Τηλέμαχου Χυτήρη στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» Συνέντευξη στην εφημερίδα "Θεσσαλονίκη" Συνέντευξη του Τηλέμαχου Χυτήρη στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» 1. ΕΡΩΤΗΣΗ Μετά και τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών αρκετά στελέχη του ΠΑΣΟΚ αμφισβητούν ανοιχτά τις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το Κοινωφελές Ίδρυμα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία της Στέγης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας και ο ρόλος του λόγου Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( )

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Μάιος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ (2013-2014) Κεντρική Επιμόρφωση για Διευθυντές/ντριες & Εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class) 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Επώνυμο: ΜΑΥΡΙΔΗΣ Όνομα: ΗΡΑΚΛΗΣ Ημερομηνία γέννησης: 7 Σεπτεμβρίου 1963 Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος - 2 παιδιά Διεύθυνση κατοικίας: Μελπομένης 3, Βάρη, Αττική 166 72

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας ανά τον Κόσμο και αναζητώντας πτυχές της Παγκόσμιας Εκπαίδευσης

Ταξιδεύοντας ανά τον Κόσμο και αναζητώντας πτυχές της Παγκόσμιας Εκπαίδευσης Ταξιδεύοντας ανά τον Κόσμο και αναζητώντας πτυχές της Παγκόσμιας Εκπαίδευσης Βιωματικές εμπειρίες ενός περιηγητή ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΑΠΑΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ nmontechristo@yahoo.com Σεμινάριο «Παγκόσμια Εκπαίδευση» Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

2016 Ενεργός Πολίτης

2016 Ενεργός Πολίτης 2016 Ενεργός Πολίτης «Δρούμε τοπικά, σκεφτόμαστε παγκόσμια» Εισαγωγή Στα πλαίσια του μαθησιακού πεδίου «Περιβάλλον και εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη» (της ερευνητικής εργασίας- project), οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 4: Ο αγροτικός μετασχηματισμός 1/2 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Η παρούσα ενότητα στοχεύει να

Διαβάστε περισσότερα

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών 5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών συντελεστές Σπυρίδων Δουκάκης sdoukakis@rhodes.aegean.gr ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου Μαρία Μοσκοφόγλου-

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαίοι Κοινωνικοί Εταίροι & Ευρωπαϊκή Κοινωνία Πολιτών

Ευρωπαίοι Κοινωνικοί Εταίροι & Ευρωπαϊκή Κοινωνία Πολιτών Ευρωπαίοι Κοινωνικοί Εταίροι & Ευρωπαϊκή Κοινωνία Πολιτών Γιάννης Κωνσταντινίδης Επίκουρος Καθηγητής Δράση Jean Monnet Εργαστήριο Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι

Διαβάστε περισσότερα

MAZIKH KOINΩΝΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

MAZIKH KOINΩΝΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ MAZIKH KOINΩΝΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ Μαζική Κοινωνία: ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις σημερινές κοινωνίες δυτικού τύπου. Χαρακτηριστικά τους αποτελούν ο μεγάλος πληθυσμός, η ασφυκτική συγκέντρωση

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αναγνώσεις σε επίπεδα η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες αποτελεί μια από τις βασικές εννοιολογικές κατηγορίες για την

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα