Δούλαλας Αθανάσιος, Δανιηλίδης Λάζαρος, Καλούδης Πασχάλης 1ο Συνέδριο Επιστηµών Υγείας, Καβάλα-Θάσος, Αυγούστου 1999

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δούλαλας Αθανάσιος, Δανιηλίδης Λάζαρος, Καλούδης Πασχάλης 1ο Συνέδριο Επιστηµών Υγείας, Καβάλα-Θάσος, 23-27 Αυγούστου 1999"

Transcript

1 ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΠΛΑΣΕΜΠΟ; ΣΥΝΤΟΜΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΚΑΙ EΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ Δούλαλας Αθανάσιος, Δανιηλίδης Λάζαρος, Καλούδης Πασχάλης 1ο Συνέδριο Επιστηµών Υγείας, Καβάλα-Θάσος, Αυγούστου 1999 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από µία ταραχώδη πορεία δύο περίπου αιώνων από την επίσηµη συστηµατοποίηση των αρχών της από τον Γερµανό ιατρό Σαµουήλ Χάνεµαν [Coulter 1988] και παρά την σηµαντική εξάπλωσή της ανά την υφήλιο σαν εναλλακτικής µεθόδου θεραπείας [Ullman 1991a, Ullman 1991b], η οµοιοπαθητική συνεχίζει να εγείρει τον σκεπτικισµό και την αµφισβήτηση στους κύκλους της συµβατικής ιατρικής [Meyers 1981]. Αυτός ο σκεπτικισµός δεν είναι αδικαιολόγητος στο βαθµό που οφείλεται σε έλλειψη πληροφοριών γύρω από την οµοιοπαθητική µεθοδολογία και στην δυσκολία αποδοχής ενός νέου 'επιστηµολογικού' µοντέλου πολύ διαφορετικού από αυτό που η συµβατική ιατρική σκέψη έχει στηριχτεί για αιώνες. Μεγάλο µέρος της συµβατικής ιατρικής κοινότητας αρνείται κάθε υποτιθέµενη θεραπευτική δράση της οµοιοπαθητικής θεωρώντας την ένα ισχυρό σύστηµα πλασέµπο, το οποίο αυτό καθ' εαυτό στην καλύτερη περίπτωση απλώς δεν επιβαρύνει την πάθηση του ασθενούς. Χωρίς να µπορεί να αρνηθεί κανείς το φαινόµενο πλασέµπο στην οµοιοπαθητική, το οποίο ενυπάρχει άλλωστε και στις συµβατικές θεραπείες και αποτελεί ένα από τα κύρια προβλήµατα της σύγχρονης κλινικής έρευνας, υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι το φαινόµενο πλασέµπο δεν είναι η µόνη εξήγηση της δράσης των οµοιοπαθητικών φαρµάκων. Αυτές οι ενδείξεις γενικά είτε ανάγονται στην σφαίρα της εµπειρίας από την απόδειξη της οµοιοπαθητικής φαρµακολογίας [Wallach 1993] και την εφαρµογή της στην καθηµερινή πράξη [Haehl 1989, Popova 1991], είτε προέρχονται από τον χώρο των κλινικών ή εργαστηριακών µελετών. Η ανασκόπηση αυτών των µελετών θα αποτελέσει το αντικείµενο αυτής της παρουσίασης. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας έγινε µε συλλογή υλικού µετά από έλεγχο ηλεκτρονικής αναζήτησης (Medline), εκτενή έλεγχο παραποµπών σε σχετικά µε την οµοιοπαθητική άρθρα, ελέγχοντας τα πρακτικά των συνεδρίων της οµοιοπαθητικής και ελέγχοντας το περιεχόµενο επιστηµονικών οµοιοπαθητικών περιοδικών. Εξετάσθηκαν µελέτες συντεταγµένες σε οποιαδήποτε γλώσσα, χωρίς περιορισµό. Λόγω του πολύ µεγάλου όγκου του υλικού που προέκυψε προτιµήθηκαν κατά την ανασκόπηση οι µελέτες µε την αρτιότερη σχεδίαση και µεθοδολογία. Επίσης συµπεριλήφθησαν µελέτες που κρίθηκαν ειδικού ενδιαφέροντος λόγω πρωτοτυπίας σχεδίασης ή συµπερασµάτων όπως αυτή κρίθηκε από οµοιοπαθητικούς και µη κύκλους.

2 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Κλινικές µελέτες Αν και πολλές κλινικές µελέτες της οµοιοπαθητικής που έχουν δηµοσιευθεί µέχρι σήµερα είναι χαµηλής ποιοτικά µεθοδολογίας, όπως αναγνωρίζεται και από οµοιοπαθητικούς κύκλους [Hornung 1990, Hornung 1991], υπάρχει εν τούτοις µια µικρή αλλά σηµαντική πλειάδα µεθοδολογικά άρτιων εργασιών που αναφέρουν θετικά αποτελέσµατα υπέρ της αποτελεσµατικότητας της οµοιοπαθητικής θεραπείας σε ένα ευρύ φάσµα ασθενειών. Το 1991 µια ερευνητική οµάδα από το Τµήµα Επιδηµιολογίας και Έρευνας για την Υγεία του Πανεπιστηµίου Limburg της Δανίας [Kleijnen 1991] δηµοσίευσε µια ανασκόπηση 107 κλινικών µελετών της οµοιοπαθητικής µετά από αξιολόγηση µε βάση αυστηρά κριτήρια που χρησιµοποιούνται στην συµβατική ιατρική. Συγκεκριµένα κάθε µελέτη έπρεπε να έχει κάποιον ικανοποιητικό συντελεστή ο οποίος προέκυπτε από την ποιότητα της περιγραφής των χαρακτηριστικών των ασθενών, τον αριθµό των ασθενών, τον τύπο της τυχαιοποίησης, τον βαθµό της σαφήνειας περιγραφής των µεθόδων, την υιοθέτηση ή µη διπλού τυφλού ελέγχου, και την ποιότητα της περιγραφής των αποτελεσµάτων. Χρησιµοποιώντας αυτά τα κριτήρια, 22 δηµοσιεύσεις κρίθηκαν ότι πληρούσαν τις ποιοτικές προδιαγραφές (απαιτούµενη βαθµολογία >55/100). Δεκαπέντε από αυτές ανέφεραν θετικά αποτελέσµατα υπέρ της οµοιοπαθητικής, µε την έννοια ότι ανακάλυψαν σηµαντικές στατιστικά διαφορές µεταξύ ασθενών πού έλαβαν ή δεν έλαβαν οµοιοπαθητική αγωγή (ή έλαβαν εικονικό φάρµακο). Οι υπόλοιπες 7 έδωσαν αρνητικά αποτελέσµατα. Από όλες τις 105 µελέτες των οποίων τα αποτελέσµατα µπορούσαν να ερµηνευθούν ως θετικά ή αρνητικά για την οµοιοπαθητική θεραπεία, 81 έδωσαν θετικά αποτελέσµατα, ενώ οι υπόλοιπες δεν έδωσαν σηµαντικές διαφορές µεταξύ οµοιοπαθητικής και εικονικού φαρµάκου. 'Αν και η εργασία των Kleijnen και συν. δεν περιελάµβανε όλες τις µελέτες που είχαν µέχρι τότε πραγµατοποιηθεί, το γεγονός ότι δηµοσιεύθηκε σε ένα πολύ έγκυρο ιατρικό περιοδικό µε πολύ µεγάλο αναγνωστικό κοινό µας παρακινεί να την αναφέρουµε ιδιαίτερα εξετάζοντας λεπτοµερέστερα τις εργασίες που µνηµονεύει. Αναφέρουµε ταυτόχρονα και την βαθµολογία που κάθε µια εργασία έλαβε σε µια κλίµακα µε µέγιστο το 100. Μία ανασκόπηση των εργασιών αυτών κατανεµηµένων κατά κατηγορία παθήσεων παρουσιάζεται στον επόµενο πίνακα. 2

3 Κλινικές Μελέτες στην Οµοιοπαθητική (Kleijnen και συν. 1991) Ασθένειες Αριθµός µελετών Θετικά αποτελέσµατα/σύνολο Καρδιοαγγειακές νόσοι 9 4/9 Λοιµώξεις αναπνευστικού 19 13/19 Αλλες λοιµώξεις 7 6/7 Νόσοι γαστρεντερικού 7 5/7 Μετεγχειρητικός ειλεός 7 5/7 Πυρετός εκ χόρτου 5 5/5 Ρευµατικές νόσοι 6 4/6 Τραύµα και/ή πόνος 20 18/20 Ψυχικές νόσοι 10 8/10 Αλλες διαγνώσεις 15 13/15 Αυτή η τάση των δεδοµένων υπέρ της αποτελεσµατικότητας της οµοιοπαθητικής οδηγεί τους συγγραφείς της µεταανάλυσης να δηλώσουν ότι "τα πειστήρια που παρουσιάζονται σε αυτήν την ανασκόπηση πιθανόν θα αρκούσαν για την καθιέρωση της οµοιοπαθητικής σαν µια συνήθη αγωγή µε συγκεκριµένες ενδείξεις" [Kleijnen 1991,σ.321]. Μία από τις πρώτες µελέτες που ανακοινώθηκε στην οµοιοπαθητική βιβλιογραφία χρηµατοδοτήθηκε από την Βρεττανική κυβέρνηση κατά την διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσµιου Πολέµου [Paterson1944, βαθµολογία 41/100]. Η µελέτη έλαβε χώρα σε εθελοντές των οποίων τα εγκαύµατα προκλήθηκαν από νευροτοξικά χηµικά όπλα ("αέρια µουστάρδας") και έδειξε σηµαντική βελτίωση σε ανθρώπους που έλαβαν Μustard gas 30c σαν προφυλακτική αγωγή ή Rhus toxicodendron 30c και Kali bichromicum 30c σαν θεραπεία. Στη µελέτη χρησιµοποιήθηκε η δοκιµασία διπλού τυφλού ελέγχου. Επιπλέον διενεργήθηκε ανεξάρτητα από δύο διαφορετικά κέντρα (Λονδίνο και Γλασκώβη) µε παρόµοια αποτελέσµατα. Μία άλλη µελέτη [Gibson 1980] που δηµοσιεύθηκε στο British Journal of Clinical Pharmacology αναφέρεται στην οµοιοπαθητική θεραπεία της ρευµατοειδούς αρθρίτιδας (βαθµολογία 40/100) και διενεργήθηκε στο Οµοιοπαθητικό Νοσοκοµείο της Γλασκώβης. Οι µισοί από τους ασθενείς έλαβαν εξατοµικευµένη οµοιοπαθητική αγωγή και οι άλλοι µισοί έλαβαν αγωγή µε εικονικό φάρµακο. Τα αποτελέσµατα έδειξαν βελτίωση των συµπτωµάτων σε 82% των ασθενών που έλαβαν ενεργό (οµοιοπαθητικό) φάρµακο έναντι µόνο του 21% αυτών που έλαβαν εικονικό φάρµακο. Ως κριτήρια για την βελτίωση χρησιµοποιήθηκαν ο πόνος, η κινητικότητα της άρθρωσης και η πρωινή δυσκαµψία. Οι ρευµατικές παθήσεις µας δίδουν την ευκαιρία να εξετάσουµε µερικούς τύπους διχογνωµιών που µπορεί να φέρει στην επιφάνεια η οµοιοπαθητική έρευνα. Για παράδειγµα, µια διπλή τυφλή µελέτη διενεργήθηκε σε ασθενείς που έπασχαν από συνδετικίτιδα [Fisher 1986, 8/100]. Ο ιατρός είχε δικαίωµα επιλογής τριών οµοιοπαθητικών φαρµάκων τα οποία ήταν πιθανόν ενδεικνυόµενα (Arnica, Rhus toxicodendron, Bryonia). Καµία διαφορά δεν βρέθηκε µεταξύ των δύο οµάδων που έλαβαν αγωγή µε ενεργό ή εικονικό φάρµακο. Ωστόσο τα αποτελέσµατα εξετάσθηκαν από επιτροπή έµπειρων οµοιοπαθητικών ιατρών οι οποίοι εκτίµησαν την ακρίβεια των συνταγογραφήσεων αναλύοντας την 3

4 οµοιότητα µεταξύ των συµπτωµάτων και του φαρµάκου που χορηγήθηκε. Περιλαµβάνοντας στη µελέτη µόνο τους ασθενείς στους οποίους είχε δοθεί το ενδεικνυόµενο οµοιοπαθητικό φάρµακο, η στατιστική ανάλυση έδειξε σηµαντική βελτίωση από την οµοιοπαθητική αγωγή σε σχέση µε την οµάδα ελέγχου. Μία παρόµοια µελέτη συνδετικίτιδος δηµοσιευµένη στο British Medical Journal διενεργήθηκε από τη Ρευµατολογική Κλινική του Νοσοκοµείου St. Bartholomew του Λονδίνου [Fisher 1989, βαθµολογία 45/100] και παρουσιάζει ειδικό ενδιαφέρον γιατί αντιπροσωπεύει µία ενδιαφέρουσα προσπάθεια για τον συγκερασµό του άψογα επιστηµονικού πρωτόκολλου µε τις ιδιαιτερότητες της οµοιοπαθητικής µεθοδολογίας. Η διάγνωση ετίθετο µε τα συµβατικά διαγνωστικά κριτήρια και κατόπιν από τους ασθενείς λαµβάνονταν οµοιοπαθητικό ιστορικό. Εκείνοι για τους οποίους το ενδεικνυόµενο φάρµακο ήταν το Rhus toxicodemdron 6c συµπεριλαµβάνονταν στην µελέτη (το συγκεκριµένο φάρµακο είναι ένα από τα πιο συχνά συνταγογραφούµενα σε ασθενείς που πάσχουν από αυτήν την ασθένεια). Μετά την είσοδο στην µελέτη δεν υπήρχε άλλη επαφή µεταξύ του οµοιοπαθητικού ιατρού και του ασθενή. Τα αποτελέσµατα ήταν θετικά για την οµοιοπαθητική αγωγή η οποία επέφερε µείωση του πόνου. Μία µελέτη µε αποτελέσµατα εντελώς αρνητικά για την οµοιοπαθητική είχε σαν αντικείµενο την οστεοαρθρίτιδα [Shirpley 1983, βαθµολογία 50/100]. Οι ασθενείς που έπασχαν από ρευµατικά νοσήµατα κατανεµήθηκαν σε τρεις οµάδες. Η πρώτη οµάδα έλαβε Rhus toxicodendron 6x, η δεύτερη έλαβε φαινοπροφαίνη και η τρίτη εικονικό φάρµακο. Τα αποτελέσµατα (δηµοσιεύθηκαν στο Lancet) και έδειξαν ότι µόνο η οµάδα της φαινοπροφαίνης είχε σηµαντική βελτίωση στα συµπτώµατα συγκρινόµενη µε τους ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρµακο. Διάφοροι οµοιοπαθητικοί αντέδρασαν σε αυτή µελέτη επισηµαίνοντας ότι ο σχεδιασµός της µελέτης δεν ήταν σωστός. Με την χορήγηση ενός µόνο οµοιοπαθητικού φαρµάκου για µια συγκεκριµένη ασθένεια αντί της εξατοµίκευσης της θεραπείας σύµφωνα µε τους νόµους της ολότητας των συµπτωµάτων, η θεραπεία είναι αποτελεσµατική µόνο σε λίγες περιπτώσεις. Εξ άλλου τονίσθηκε ότι εξαιτίας των φαρµακολογικών χαρακτηριστικών του το Rhus toxicodendron είναι συχνά ενδεικνυόµενο φάρµακο στην ρευµατοειδή αρθρίτιδα αλλά όχι τόσο συχνά στην οστεοαρθρίτιδα [Ullman 1991a]. 'Άλλη µία αντίρρηση ήταν ότι είναι ανάρµοστο να συγκρίνονται ένα φάρµακο ταχείας ενεργείας (το αντιφλεγµονώδες αναλγητικό) µε έναν παράγοντα βραδείας δράσεως (το οµοιοπαθητικό φάρµακο) [Gosh 1983] σε τόσο σύντοµο χρονικό διάστηµα. Παρόµοιες παρατηρήσεις έχουν επίσης γίνει σε σχέση µε άλλες µελέτες [Savage 1977, Savage 1978]. Σε αυτές τις µελέτες χρησιµοποιήθηκε ένα πρωτόκολλο διπλού τυφλού ελέγχου για να συγκρίνουν την αποτελεσµατικότητα της Αrnica 30c και της Arnica 1M στην αντιµετώπιση των εγκεφαλικών επεισοδίων, αλλά δεν βρήκαν σηµαντικό όφελος από τη θεραπεία. Παρ' όλα αυτά µία ανάλυση των αποτελεσµάτων σε µια κριτική αλλά και αντικειµενική ανασκόπηση από τους οµοιοπαθητικούς κύκλους [Scofield 1984] έδειξε ότι από τους 40 ασθενείς που συµµετείχαν στην µελέτη του 1977 µόνο 3 είχαν την τυπική οµοιοπαθητική εικόνα της Arnica και αυτοί οι τρεις έδειξαν καλή πρόοδο κατά την διάρκεια της οµοιοπαθητικής αγωγής. Στη µελέτη του 1978, µόνο ένας ασθενής παρουσιάσθηκε µε την τυπική εικόνα της Arnica και αυτός συµπεριλήφθηκε στην οµάδα χορήγησης του εικονικού φαρµάκου! 4

5 Μία διπλή-τυφλή µελέτη στην θεραπεία ασθενών µε πυρετό εκ χόρτου η οποία και δηµοσιεύθηκε στο Lancet το 1986 και είχε σχεδόν άριστη µεθοδολογία [Taylor Reily 1986, βαθµολογία 90/100]. Η µελέτη σύγκρινε τα αποτελέσµατα της οµοιοπαθητικής παρασκευής 12 αντιγόνων στην 30c δυναµοποίηση µε αυτά του εικονικού φαρµάκου. Τα αποτελέσµατα ήταν θετικά µε την έννοια ότι οι ασθενείς υπό οµοιοπαθητική αγωγή είχαν σηµαντικά λιγότερα συµπτώµατα και χρησιµοποίησαν µόνο την µισή ποσότητα των αντιισταµινικών σε σχέση µε την οµάδα ελέγχου κατά την ίδια χρονική περίοδο. Το αντικείµενο αυτής της µελέτης ήταν ένα τυπικό παράδειγµα ισοπαθητικής (δυναµοποιηµένα αντιγόνα που χρησιµοποιήθηκαν στο πυρετό εκ χόρτου). Η ίδια ερευνητική οµάδα σε συνεργασία µε στατιστικολόγους και ιατρούς της κλασσικής ιατρικής δηµοσίευσε στο Lancet τα ευρήµατα από µία µελέτη σε 28 ασθενείς µε σοβαρού βαθµού βρογχικό άσθµα (που απαιτούσε την καθηµερινή χορήγηση βρογχοδιασταλτικών ενώ θεραπεία µε στεροειδή ήταν αναγκαία στις 21/28 των περιπτώσεων). [Reilly 1994]. Χωρίς να τροποποιήσουν την βασική αγωγή, οι ασθενείς έλαβαν αγωγή µε εικονικό φάρµακο για 4 εβδοµάδες και έπειτα τυχαιοποιούντο σε δύο οµάδες. Η µία από τις οµάδες συνέχιζε την αγωγή µε το εικονικό φάρµακο ενώ η άλλη συνέχιζε την αγωγή µε την οµοιοπαθητική παρασκευή του κυρίως αντιγόνου στο οποίο ο ασθενής είχε αποδειχθεί ότι ήταν πιο ευαίσθητος (συνήθως οικιακή σκόνη). Οι ασθενείς κατέγραφαν την ένταση των συµπτωµάτων σε οπτική αναλογική κλίµακα. Μετά από άλλες 4 εβδοµάδες τα δεδοµένα αναλύθηκαν και η ενεργός θεραπεία βρέθηκε να είναι στατιστικά σηµαντικά ανώτερη του εικονικού φαρµάκου (p=0.003). Παρόµοια αποτελέσµατα έδειξαν οι µετρήσεις αναπνευστικής λειτουργίας και οι δοκιµασίες βρογχικής ευερεθιστότητας. Μία µεταανάλυση και των τριών µελετών από την οµάδα του Reilly ισχυροποίησε τις ενδείξεις ότι η οµοιοπαθητική προσφέρει περισσότερα από το εικονικό φάρµακο ( p=0.0004) Η οµοιοπαθητική θεραπεία του πυρετού εκ χόρτου διερευνήθηκε επίσης από άλλους ερευνητές [Wiesenauer 1983, Wiesenauer 1985, βαθµολογία 75/100 και 85/100 αντίστοιχα]. Σε αυτές τις µελέτες ο τύπος της αγωγής ήταν διαφορετικός: µία χαµηλή δυναµοποίηση του αποστάγµατος του φυτού Galphimia glauca (4x ή 6x) χρησιµοποιήθηκε. Η σχεδίαση των µελετών περιελάµβανε διπλό τυφλό έλεγχο και τα αποτελέσµατα υπήρξαν θετικά για την αποτελεσµατικότητα της οµοιοπαθητικής αγωγής. Η µελέτη αυτή είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και για το γεγονός ότι συνέκρινε την Galphimia glauca 6x όχι µόνο µε το εικονικό φάρµακο αλλά και µε την Galphimia glauca 10-6, δηλαδή µία ισοδύναµη δόση του ίδιου φαρµάκου παρασκευασµένου µε απλή διάλυση και όχι σύµφωνα µε την οµοιοπαθητική µεθοδολογία. Το απλό διάλυµα δεν είχε καµία δράση, µη διαφέροντας από τη δράση του εικονικού φαρµάκου. Αυτή η παρατήρηση αν επιβεβαιωθεί και µε άλλες µελέτες θα µπορούσε να αποδείξει ότι τα οµοιοπαθητικά σκευάσµατα αποκτούν τις θεραπευτικές τους ιδιότητες δια µέσου της ιδιαίτερης παρασκευής τους και ότι η δράση τους δεν µπορεί να αποδοθεί απλώς στην ποσότητα του δραστικού συστατικού το οποίο περιέχουν. Μία από τις κύριες εφαρµογές της οµοιοπαθητικής είναι η θεραπεία του πόνου προερχόµενου από ένα ευρύ φάσµα παθήσεων. Μεταξύ των πιο σηµαντικών µελετών θα πρέπει να αναφερθούν δύο µελέτες που διενεργήθηκαν από την οµάδα των Βrigo και συν και 1991 µε βαθµολογία 68/100. Το οµοιοπαθητικό ιστορικό λήφθηκε από περίπου 100 ασθενείς από ηµικρανία. Από 5

6 αυτούς συµµετείχαν στην µελέτη 60 ασθενείς για τους οποίους κατά την γνώµη του συγγραφέα το 'όµοιο φάρµακο' είχε επιλεγεί µε βεβαιότητα. Οι ασθενείς αυτοί τυχαιοποιήθηκαν µε διπλή τυφλή µέθοδο. Τριάντα ασθενείς έλαβαν οµοιοπαθητική αγωγή µε το ενδεικνυόµενο φάρµακο (χρησιµοποιήθηκαν φάρµακα όπως η Belladona, Gelsemium, Ignatia, Cyclamen, Lachesis, Natrum muriaticum, Silicea, Sulphur) στην δυναµοποίηση των 30c και οι υπόλοιποι τριάντα έλαβαν εικονικό φάρµακο. Οι ασθενείς περιοδικά συµπλήρωναν ερωτηµατολόγιο που αφορούσε την συχνότητα, την ένταση, και τα χαρακτηριστικά του πόνου. Μετά αγωγή διάρκειας λίγων µηνών, τα αποτελέσµατα συγκρίθηκαν και αποδείχθηκαν θετικά υπέρ της οµοιοπαθητικής αγωγής µε υψηλή στατιστική σηµαντικότητα. Εξαιτίας της ακριβούς της µεθοδολογίας αυτή η µελέτη συγκέντρωσε θετικά σχόλια από την επιστηµονική ιατρική κοινότητα, οµοιοπαθητική και µή [Hornung 1991]. Σε µία άλλη µελέτη ο πόνος διαστρέµµατος της ποδοκνηµικής ανακουφίσθηκε σηµαντικά και µειώθηκε η χρονική του διάρκεια µε χρήση σκευάσµατος που περιείχε συνδυασµό 14 διαφορετικών ουσιών σε 2x-6x δυναµοποίηση µε κύριο συστατικό την Arnica [Zell 1988, βαθµολογία 80/100]. Από τους 33 ασθενείς που το έλαβαν 24 παρέµειναν ελεύθεροι πόνου την δέκατη ηµέρα, ενώ την ίδια ηµέρα µόνο 13 από τους 36 που έλαβαν εικονικό φάρµακο δεν ανέφεραν πόνο. Το ίδιο σκεύασµα χρησιµοποιήθηκε σε µία πιο πρόσφατη µελέτη [Thiel 1991]. Οπως δείχθηκε η ενδοαρθρική ένεση του σκευάσµατος σε ασθενείς µε τραυµατικό αίµαρθρο µείωσε σηµαντικά τον χρόνο ιάσεως (όπως αποδείχθηκε στην σύγκριση µε την οµάδα που λάµβανε εικονικό φάρµακο). Τα κριτήρια αποτελεσµατικότητας της θεραπείας στηρίχθηκαν σε αντικειµενικές παραµέτρους (ύπαρξη αίµατος στο ενδοαρθρικό υγρό, περίµετρος αρθρώσεως, κινητικότητα αρθρώσεως). Μία µεγάλη πολυκεντρική µελέτη διενεργήθηκε µε την συνεργασία οµοιοπαθητικών και συµβατικών ιατρών, επιδηµιολόγων, χειρουργών και του French Laboratoire National de la Sante [Mayaux 1988, 90/100] ερευνώντας την αποτελεσµατικότητα δυο οµοιοπαθητικών φαρµάκων του Opium και Raphanus στην µείωση του χρόνου πάρεσης του εντέρου µετά από εχειρήσεις κοιλίας. Αυτή η µελέτη διενεργήθηκε σε έναν πληθυσµό 600 ασθενών και έδωσε αρνητικά αποτελέσµατα, οδηγώντας τους συγγραφείς στο συµπέρασµα ότι ο µετεγχειρητικός ειλεός του εντέρου δεν θα πρέπει να θεωρείται ένδειξη είτε για χορήγηση Opium είτε για χορήγηση Raphanus (χρησιµοποιήθηκαν στην µελέτη στην 15c δυναµοποίηση). Οσον αφορά όµως την τήρηση των κανόνων που διέπουν στην οµοιοπαθητική συνταγογράφηση στην διενέργεια της µελέτης, η κλασσική οµοιοπαθητική µεθοδολογία φανερά δεν τηρήθηκε κατά τους οµοιοπαθητικούς κύκλους. Και αυτό γιατί µόνο δύο φάρµακα χρησιµοποιήθηκαν σε όλες τις περιπτώσεις χωρίς να εξετασθεί αν έχουν οµοιότητα µε το σύνολο των συµπτωµάτων του ιδιαίτερου ασθενή έστω και αν από την άποψη των τοπικών (γαστρεντερικών) συµπτωµάτων το Opium προκαλεί εντερική ατονία και το Raphanus οδυνηρό µετεωρισµό εξαιτίας κατακράτησης αερίων. Μία τυχαιοποιηµένη διπλή-τυφλή µελέτη που συνέκρινε την οµοιοπαθητική θεραπεία µε το εικονικό φάρµακο διενεργήθηκε στην Νικαράγουα και δηµοσιεύθηκε σε ένα πολύ έγκυρο Αµερικανικό ιατρικό περιοδικό [Jacobs 1994]. Για κάθε παιδί που συµµετείχε στην µελέτη εκτός της συνήθους ενυδάτωσης 6

7 χορηγήθηκε εξατοµικευµένα εκλεγµένο οµοιοπαθητικό ή εικονικό φάρµακο. Δεκαοκτώ διαφορετικά φάρµακα (30c δυναµοποίηση) συνταγογραφήθηκαν. Τα συνηθέστερα ήταν τα Podophyllum, Chamomilla, Arsenicum album, Calcarea carbonica και Sulphur. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι στην οµάδα του οµοιοπαθητικού φαρµάκου (43 περιπτώσεις) υπήρξε στατιστικά σηµαντική µείωση (p<0.05) της διάρκειας και της έντασης της διάρροιας σε σχέση µε την οµάδα ελέγχου (44 περιπτώσεις). Οι λοιµώξεις του αναπνευστικού είναι ένας άλλος τοµέας στον οποίο τα οµοιοπαθητικά φάρµακα χρησιµοποιούνται ευρέως, και διάφορες µελέτες έχουν αποδείξει την αποτελεσµατικότητά τους. Μία από τις πρώτες ήταν η µελέτη των Gassinger και συν [1981,. βαθµολογία 58/100] η οποία παρουσιάζει και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την πρωτότυπη µεθοδολογία της. Οι συγγραφείς συνέκριναν την επίδραση του Eupatorium perfolioatum 2x µε αυτήν του ακετυλοσαλικικού οξέως (ΑΣΟ) στο κοινό κρυολόγηµα. Κανένα από τα υποκειµενικά συµπτώµατα, ούτε η θερµοκρασία σώµατος, ούτε τα εργαστηριακά δεδοµένα έδειξαν κάποιες σηµαντικές διαφορές στις δύο οµάδες, πράγµα που οδήγησε τους συγγραφείς να συµπεράνουν ότι η οµοιοπαθητική θεραπεία ήταν τόσο αποτελεσµατική όσο και η συµβατική αγωγή. Δυστυχώς, δεν υπήρχε οµάδα ελέγχου η οποία θα µπορούσε προσδώσει µεγαλύτερη βαρύτητα στα συµπεράσµατα που κατέληξε η µελέτη. Οµοια συµπεράσµατα µε αυτά της προηγούµενης µελέτης από ερευνητές του Ινστιτούτου Βιοµετρίας του Πανεπιστηµίου του Τubingen [Mainwald 1988:65/100]. Σε τυφλά τυχαιοποιηµένη µελέτη σε 170 στρατιώτες του Γερµανικού στρατού που έπασχαν από γρίπη χορηγήθηκε αγωγή µε ακετυλοσαλυκικό οξύ (ΑΣΟ) (500 mg x 3/ηµέρα για τις 4 πρώτες ηµέρς και µετά µία φορά την ηµέρα) ή µε ένα µείγµα οµοιοπαθητικών παρασκευών που ονοµάσθηκε Grippheel και περιείχε Aconitum 4x, Bryonia 4x, Lachesis 12x, Eupatorium perfolioatum 3x, Phosphorus 5x σε δοσολογία µία ταµπλέτα τρείς φορές την ηµέρα. Το οµοιοπαθητικό µείγµα δεν έδειξε διαφορά στην αποτελεσµατικότητα συκρινόµενο µε το ΑΣΟ την 4 η και 12 η ηµέρα σε σχέση µε την κλινική συµπτωµατολογία, τα υποκειµενικά συµπτώµατα και τις ηµέρες αποχής από την εργασία, οδηγώντας στο συµπέρασµα ότι τα δύο φάρµακα ήταν το ίδιο αποτελεσµατικά. Οι συγγραφείς τονίζουν στη συζήτηση ότι η αποτελεσµατικότητα του ΑΣΟ οφείλεται στην συµπτωµατική, αναλγητική και αντιπυρετική του δράση και στην µη ειδική αναστολή της φλεγµονής µέσω αναστολής της συνθέσεως των προσταγλανδινών. Σηµειώνουν επίσης ότι η αντιπυρετική δράση σε περιπτώσεις γρίπης µπορεί να έχει αρνητική επίπτωση αφού η αύξηση της θερµοκρασίας δρα ανασταλτικά στην εξάπλωση του ιού. Αντιθέτως το οµοιοπαθητικό µείγµα διεγείρει τις αυτορυθµιστικές δυνατότητες του οργανισµού και µεταξύ των άλλων µέσα σε λίγες ώρες προκαλεί µία αύξηση της µη ειδικής ανοσίας η οποία µπορεί να διαρκεί για εβδοµάδες. Σαν χαρακτηριστικά αυτής της ανοσολογικής διέγερσης αναφέρουν µια αύξηση του δείκτη φαγοκυτταρώσεως, διέγερση των χηµικών παραγόντων, κυτταρικών ενζύµων, του λεµφοποιητικού συστήµατος (ιδιαίτερα των Τ λεµφοκυττάρων), της λυτικής δραστηριότητας των µονοκυττάρων και της συνθέσεως ή απελευθερώσεως της ιντερφερόνης. Αυτή η ανοσολογική διέγερση δεν αφήνει κάποια ειδική µνήµη όταν οι φυσιολογικές λειτουργίες επιστρέψουν στην προτέρα της νόσου κατάσταση. Και καταλήγουν οι συγγραφείς ότι η χρήση του 7

8 οµοιοπαθητικού σκευάσµατος το οποίο εγγυάται τέτοια ουσιαστική δραστικότητα µε πολύ χαµηλές συγκεντρώσεις ενεργών συστατικών, είναι αναµφισβήτητα προτιµότερη από ένα αντιπυρετικό µε τις κατασταλτικές του ιδιότητες και πολύ περισσότερο όταν οι δράσεις του οµοιοπαθητικού σκευάσµατος και του συνθετικού φαρµάκου αποδεικνύονται το ίδιο αποτελεσµατικές στην θεραπεία της γρίπης [Maiwald 1988, σελ. 581]. Σε µία άλλη µελέτη ο Ferley και συν. [Ferley 1989: βαθµολογία 68/100] επίσης χρησιµοποίησαν µία µοναδική οµοιοπαθητική παρασκευή η οποία είναι πολύ διαδεδοµένη στην Γαλλία και ονοµάζεται Oscillococcinum. Στην αναφερόµενη µελέτη χρησιµοποιήθηκε µία υψηλή σχετικά δυναµοποίηση της κλίµακας του Κorsakof. Η µελέτη έδειξε θετική δράση του ενεργού φαρµάκου µε την έννοια ότι αύξησε σηµαντικά τον αριθµό των θεραπειών µέσα σε 48 ώρες από τη διάγνωση. Επιπλέον η µελέτη δηµοσιεύθηκε σε έγκυρο περιοδικό της συµβατικής ιατρικής. Πιθανόν η στερεότητα της µεθοδολογίας και ο µεγάλος αριθµός των ασθενών που συµµετείχαν (237 ασθενείς έλαβαν Oscillococcinum και 241 ασθενείς έλαβαν εικονικό φάρµακο) έκαναν πολύ δύσκολη την αµφισβήτηση των αποτελεσµάτων των συγγραφέων. Παραµένοντας στο χώρο των αναπνευστικών λοιµώξεων θα πρέπει να αναφέρουµε µια Γαλλική µελέτη [Bordes 1986] η οποία είναι µεθοδολογικά ισχυρή (βαθµολογία 70/100) και οι ερευνητές αντιµετώπισαν ξηρό µή παραγωγικό βήχα µε ένα σιρόπι βασισµένο στο δυναµοποιηµένο απόσταγµα του φυτού Drosera και 9 ακόµη συστατικών στην 3c δυναµοποίηση. Η µελέτη απέδειξε την εξαιρετική αποτελεσµατικότητα του σκευάσµατος σε σχέση µε το εικονικό φάρµακο. Μετά από θεραπεία µιας εβδοµάδας, το σύµπτωµα µειώθηκε ή εξαφανίσθηκε σε 20 από τους 30 ασθενείς που το έλαβαν σε σύγκριση µε µόνο 8 από τους 30 της οµάδας του εικονικού φαρµάκου. Παρ' όλη την θετική έκβαση της µελέτης υπέρ του δυναµοποιηµένου µείγµατος, οφείλει να παρατηρήσει κανείς ότι η χορήγησή του παρεκκλίνει σηµαντικά από τις αρχές της κλασσικής οµοιοπαθητικής. Και αυτό γιατί ο σκοπός του ήταν η καταπίεση ενός συµπτώµατος, βασιζόταν σε µείγµα ουσιών και επιπλέον χορηγήθηκε αδιάκριτα σε όλους τους ασθενείς χωρίς την απαιτούµενη εξατοµίκευση µετά από οµοιοπαθητικό ιστορικό. Η ανησυχία της κλασσικής οµοιοπαθητικής σε αυτό το θέµα δεν είναι αδικαιολόγητη. Και αυτό γιατί αν ο σκοπός ήταν η καταπίεση συµπτώµατος υπάρχει πιθανότητα παρεµπόδισης των µηχανισµών αυτοθεραπείας του οργανισµού (π.χ. η απόχρεµψη µε σκοπό την αποβολή του λοιµογόνου παράγοντα ή προϊόντων που θα µπορούσαν να αποτελέσουν θρεπτικό υλικό για την ανάπτυξή του). Επιπλέον χορηγώντας ένα µείγµα θεραπευτικών ουσιών χάνεται η δυνατότητα αναγνώρισης µε στέρεα επιστηµονικά κριτήρια του δραστικού συστατικού που επέφερε την θεραπεία. Οµοιοπαθητικά σκευάσµατα έχουν τέλος χρησιµοποιηθεί κατά την προετοιµασία του τοκετού. Σε µία διπλή-τυφλή µελέτη του Dofman και συν. [Dorfman 1987, βαθµολογία 80/100] ένας συνδυασµός από Caulophyllum, Arnica, Actea Racemosa, Pulsatilla, και Gelsemium χρησιµοποιήθηκε κατά 9ο µήνα της κυήσεως και συγκρίθηκε µε την οµάδα του εικονικού φαρµάκου. Η αποτελεσµατικότητα του σκευάσµατος φάνηκε ξεκάθαρα από το γεγονός ότι η διάρκεια του τοκετού µειώθηκε (5.1 έναντι 8.5 ώρες, p<0.001) όπως µειώθηκε το ποσοστό δυστοκίας (11.3 έναντι 40%, p <0.01). 8

9 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Ανασκόπηση κλινικών µελετών α) Η χρησιµότητα της οµοιοπαθητικής θεραπείας έχει εξερευνηθεί πρωτίστως στην θεραπεία φλεγµονών, λοιµωδών συνδρόµων, τραυµάτων, πόνου γενικά και ψυχικών διαταραχών. β) Η οµοιοπαθητική αγωγή έχει αποδειχθεί αποτελεσµατική σε πολλές διπλές-τυφλές κλινικές µελέτες. Ορισµένες µελέτες έχουν δώσει αρνητικά αποτελέσµατα για την αποτελεσµατικότητα της, όπως άλλωστε συµβαίνει και για διάφορα πρωτόκολλα της κλασσικής ιατρικής, υποδηλώνοντας ότι, όσον αφορά την ερευνητική πλευρά του θέµατος, η οµοιοπαθητική µπορεί να εξερευνηθεί και να επιβεβαιωθεί όπως και κάθε άλλη µέθοδος θεραπείας. Ειδικότερα, τα πεδία εφαρµογής και τα όρια της οµοιοπαθητικής προσέγγισης µπορούν να εξερευνηθούν και να χαρτογραφηθούν. γ) Η µέθοδος διπλού-τυφλού ελέγχου κατά το σχεδιασµό κλινικών µελετών µπορεί να εφαρµοσθεί αφού τροποποιηθεί ούτως ώστε να προσαρµοσθεί στις απαιτήσεις της οµοιοπαθητικής προσέγγισης (εξατοµίκευση, χρήση διαφορετικών ουσιών για την ίδια πάθηση, ιδιαιτερότητες σχέσης ιατρού-ασθενή). Σε κάθε περίπτωση η έρευνα που χρησιµοποιεί οµοιοπαθητικά σκευάσµατα θα πρέπει να σέβεται την οµοιοπαθητική µεθοδολογία ("τον νόµο των οµοίων", την εξατοµίκευση της αγωγής σύµφωνα µε τα "ιδιοσυστασιακά" συµπτώµατα). δ) Για να υπάρχει δυνατότητα εξαγωγής στέρεων συµπερασµάτων ως προς την αποτελεσµατικότητα µιας συγκεκριµένης θεραπείας σε µια συγκεκριµένη νόσο ικανή να πείσει τον συµβατικό ιατρικό χώρο, οι κύριες κλινικές µελέτες που έχουν δηµοσιευθεί µέχρι τώρα είναι ανάγκη να επαναληφθούν από ανεξάρτητες επιστηµονικές οµάδες. Αυτή η διαδικασία ευρίσκεται ήδη εφαρµογή, τουλάχιστον όσον αφορά µελέτες µε αντικείµενο την ηµικρανία [Gaus 1992]. Ανασκόπηση εργαστηριακών µελετών Η ιδέα ότι τουλάχιστον µερικές από τις αρχές της οµοιοπαθητικής µπορούν να υποβληθούν σε πειραµατικό έλεγχο φαίνεται όλο και περισσότερο ελκυστική τόσο στην οµοιοπαθητική κοινότητα, όσο και µεταξύ των ερευνητών στο χώρο της βιολογίας, ανοσολογίας, και βιοχηµείας. Αποδείξεις για την δράση οµοιοπαθητικών παρασκευών συσσωρεύονται για πρώτη φορά από πραγµατικά πειράµατα σε ζώα, ή αποµονωµένα όργανα, ή κύτταρα τις τελευταίες δυο δεκαετίες. Ο κριτικός ρόλος τον οποίο µπορεί να διαδραµατίσουν οι ερευνητικές µελέτες in vivo και in vitro σε πειραµατικά µοντέλα είναι καθολικής αποδοχής. Μελέτες αυτού του τύπου στην πραγµατικότητα ελευθερώνουν τον εαυτό τους από τους µεθοδολογικούς και φιλοσοφικούς περιορισµούς της κλασσικής οµοιοπαθητικής και, εάν διενεργηθούν µε τις σωστές µεθόδους και αποδώσουν αποτελέσµατα αναπαραγώγιµα σε διαφορετικά εργαστήρια, δεν είναι δυνατόν να απορριφθούν 9

10 µε επιχειρήµατα φαινοµένου πλασέµπο ή απλώς να αγνοηθούν µε τη δικαιολογία ότι τα αποτελέσµατά τους είναι ανεξήγητα. Από την πληθώρα των εργαστηριακών µελετών σταχυολογήσαµε ορισµένες που θεωρήσαµε αντιπροσωπευτικές. Θα θέλαµε να σηµειώσουµε ότι η αναφορά µας σε µελέτες µε πειραµατόζωα δεν σηµαίνει κατ' ανάγκη ότι ενστερνιζόµαστε αυτήν την πρακτική έρευνας. Στην τοξικολογία, έχει γίνει µια προσπάθεια να διερευνηθεί το εάν οι υψηλές δυναµοποιήσεις µιας τοξικής ουσίας είναι ικανές να τροποποιήσουν είτε την αποβολή της από τον οργανισµό είτε τις συνέπειές της. Ένας αριθµός µελετών έχουν δείξει ότι η συγκέντρωση 7c (περίπου η M σε µοριακή συγκέντρωση) του αρσενικού και βισµούθιου είναι ικανές να αυξήσουν την αποβολή των δύο αυτών µετάλλων από τα ούρα σε ποντίκια που έχουν λάβει τοξικές δόσεις από αυτά [Lapp 1955]. Το αρσενικό δεν είχε καµία επίδραση επάνω στην δηλητηρίαση µε βισµούθιο και το αντίθετο, δείχνοντας την ειδικότητα του φαινοµένου. Οι µελέτες µε αρσενικό έχουν επαναληφθεί πιο πρόσφατα χρησιµοποιώντας πιο σύγχρονες και ελεγχόµενες µεθόδους [Cazin 1991]. Τα αποτελέσµατα ήταν ουσιαστικά τα ίδια: ενδοπεριτοναϊκές εγχύσεις αρσενικού (µε µορφή τριοξειδίου του αρσενικού AS 2 O 3 ή αρσενικού οξέως H3AsO3) αραιωµένες και δυναµοποιηµένες, µείωσαν την αποβολή του αρσενικού σε ποντίκια που τους χορηγήθηκαν υψηλές δόσεις τριοξειδίου του αρσενικού. Σε µία σειρά διαλυµάτων που δοκιµάσθηκαν (5c, 7c, 9c, 11c, 13c, 15c, 17c, 19c, 21c, 23c, 25c, 27c, 29c, 31c) το πλέον δραστικά διαλύµατα µε την έννοια της προστασίας ήταν το 7c και 17c και η διαφορά τους µε την διάλυση και δυναµοποίηση αποσταγµένου νερού (εικονικό φάρµακο) ήταν στατιστικά σηµαντική σε υψηλό βαθµό στατιστικής σηµαντικότητας. Είναι ενδιαφέρον να σηµειωθεί ότι το προστατευτικό αποτέλεσµα των υψηλών διαλύσεων εκµηδενίσθηκε όταν προηγουµένως είχαν υποβληθεί σε θέρµανση βαθµών για 30' λεπτά της ώρας. Σε µία άλλη µελέτη [Cambar 1983] το µοντέλο νεφροτοξικότητας χρησιµοποιήθηκε: Χορηγήθηκαν σε ποντίκια µετρίως έως υψηλά τοξικές δόσεις υδραργύρου (5-6 mg/kg). Τα ποντίκια στα οποία χορηγήθηκαν διαλύµατα 9c και 15c του Mercurius corrosivus προστατεύθηκαν από την τοξικότητα του υδραργύρου µε στατιστικά σηµαντική µείωση της θνητότητας. 'Ενα καλά καθορισµένο πρωτόκολλο πειραµατικής καρκινογένεσης σε ποντίκια χρησιµοποιήθηκε για να δοκιµάσει την επίδραση διαλυµάτων καρκινογόνων ουσιών σε υψηλή αραίωση στην ανάπτυξη καρκινωµάτων που προκλήθηκαν από υψηλές δόσεις του ίδιου παράγοντα [De Gerlache 1991]. Ένα µεγάλο µέρος των ποντικών πού έλαβαν στην δίαιτά τους 2-ακτελαµινοφλουοραίνιο (0.03% για 21 ηµέρες) και φαινοβαρβιτάλη (0.05% για 12 µήνες) ανάπτυξαν ηπατοκυτταρικό καρκίνωµα µετά από 9-20 µήνες. Η θεραπεία των πειραµατοζώων µε 2-ακελαµινοφλουοραίνιο 9c ή µε φαινοβαρβιτάλη 9c (προστέθηκε στο νερό που έπιναν όπου και η τελική του συγκέντρωση ήταν περίπου 2 x M) µείωσε σηµαντικά και καθυστέρησε την ανάπτυξη των ηπατικών όγκων σε σχέση µε µία οµάδα ελέγχου η οποία έλαβε µόνο τον διαλύτη αραιωµένο και δυναµοποιηµένο. Οι συγγραφείς συµπέραναν ότι αυτή ήταν η πρώτη ανακοίνωση σηµαντικής δράσεως τέτοιας θεραπείας σε µια µεγάλη πειραµατική βάση, ακόµη και αν αυτά τα αποτελέσµατα χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση από άλλους ερευνητές για να είναι απολύτως πειστικά. 10

11 Σε άλλη εργασία [Bastide 1975] παρατηρήθηκε ότι υψηλά αραιωµένα διαλύµατα (7c - 9c) του δηλητηρίου που φέρει το κεντρί της µέλισσας (χρησιµοποιείται στην οµοιοπαθητική µεταξύ των άλλων και για δερµατικά ενοχλήµατα µε οίδηµα, ερυθρότητα και κνησµό) είχαν προστατευτική επίδραση και περίπου 50% θεραπευτική επίδραση στο ερύθηµα που προκλήθηκε σε ινδικά χοιρίδια µε ιονίζουσα ακτινοβολία. Η δράση αυτή φαίνεται να είναι σε συµφωνία µε την αρχή της οµοιότητας της θεραπείας πάνω στην οποία έχει οικοδοµηθεί η οµοιοπαθητική: το δηλητήριο της µέλισσας το οποίο σε αδρές δόσεις (νυγµός µέλισσας) προκαλεί οίδηµα και ερύθηµα είναι ικανό σε συγκεκριµένες αραιώσεις να θεραπεύει το οίδηµα ή ερύθηµα το οποίο προκλήθηκε από κάποιον άλλον παράγοντα. Eίναι σηµαντικό το γεγονός ότι τέτοια αποτελέσµατα είναι σε συµφωνία µε βιολογικές µελέτες σε αποµονωµένα κύτταρα που δείχνουν ότι η Apis melifica (οµοιοπαθητικό παρασκεύασµα που λαµβάνεται από σύνθλιψη της µέλισσας) αναστέλλει την ενεργοποίηση των βασεοφίλων in vitro. Ακολουθώντας παρόµοια σχεδίαση, εξετάσθηκε η δράση των οµοιοπαθητικών παρασκευών της ισταµίνης σε οίδηµα σε πόδι αρουραίου. Το οίδηµα προκλήθηκε από ένεση φαρµακολογικής δόσης ισταµίνης (0.1 mg). Χρησιµοποιώντας αυτό το µοντέλλο, µία µικρή αλλά σηµαντική ανασταλτική δράση των υψηλών αραιώσεων διαλύµατος ισταµίνης (έως 30x) παρατηρήθηκε στο σχηµατισµό του οιδήµατος. Οι υψηλές αραιώσεις ισταµίνης χορηγήθηκαν ενδοπεριτοναϊκά την ίδια χρονική στιγµή µε την ένεση ισταµίνης στο πόδι [Comforti 1993]. Μία άλλη σειρά µελετών εξετάζει την δράση των υψηλά αραιωµένων διαλυµάτων της Silica στην παραγωγή του παράγοντα ενεργοποίησης των αιµοπεταλίων (PAF) από περιτοναϊκά µακροφάγα κύτταρα σε ποντίκια [Davenas 1987].. Το παρασκεύασµα προστέθηκε στο πόσιµο νερό στην 9c διάλυση (αντιστοιχώντας στην συγκέντρωση 1,66 Χ M). για 25 ηµέρες. Τα µακροφάγα του περιτοναίου τα οποία λήφθηκαν από το ποντικό και επεξεργάσθηκαv µε αυτόν τον τρόπο έδειξαν µια ικανότητα παραγωγής του παράγοντα PAF σε αντίδραση σε κατάλληλα ερεθίσµατα η οποία έφθασε να είναι κατά 30-60% µεγαλύτερη αυτής της οµάδας ελέγχου, της οµάδας που έλαβε NaCl 9c και της οµάδας που έλαβε ένα άλλο οµοιοπαθητικό φάρµακο Gelsemium 9c. Χαµηλότερες αραιώσεις παραδόξως βρέθηκαν λιγότερο δραστικές. Σε µία άλλη ενδιαφέρουσα σειρά µελετών εξερευνήθηκε σε ποντίκια η ανοσοδιεγερτική δράση ορµονών του θύµου και ιντερφερονών σε υψηλή αραίωση σύµφωνα µε τις οµοιοπαθητικές διαδικασίες παρασκευής. Μεταξύ των πολλών πειραµάτων που έχουν ανακοινωθεί ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ήταν αυτά που περιέγραφαν την δράση υψηλών αραιώσεων της α-β ιντερφερόνης (8-16 x ΙU i.p.) και των θυµικών ορµονών (8x10-18 pg i.p.) σε παραµέτρους χηµικής και κυτταρικής ανοσίας. Οι συγγραφείς υπέδειξαν ότι για να επιτευχθεί ένα καλό θεραπευτικό αποτέλεσµα σε ανοσοκατεσταλµένους ασθενείς αυτοί οι ανοσολογικοί διαβιβαστές θα πρέπει να χορηγούνται σε πολύ χαµηλές δόσεις. [Bastide 1985] Ενδιαφέροντα ευρήµατα για το µηχανισµό δράσης των οµοιοπαθητικών φαρµάκων έφερε στο φως µία πρόσφατη πειραµατική εργασία [Sukul 1993]. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι όταν δυναµοποιηµένα οµοιοπαθητικά φάρµακα έρθουν σε επαφή µε την γλώσσα αρουραίων προκαλούνται ηλεκτροφυσιολογικές αντιδράσεις υποθαλαµικών νευρώνων. Οι αρουραίοι ευρισκόµενοι σε δίαιτα µε 11

12 υψηλή περιεκτικότητα σε νάτριο αναισθητοποιήθηκαν και ένα µικροηλεκτρόδιο το οποίο συνδέθηκε µε ένα παλµογράφο εµφυτεύθηκε στο πλάγιο τοίχωµα της υποθαλαµικής περιοχής για να καταγράψει τις εκπολώσεις σε αυτήν την περιοχή. Μετά από µία περίοδο βασικής καταγραφής, µερικές σταγόνες Natrum muriaticum (δυναµοποιηµένο χλωριούχο νάτριο) ήρθαν σε επαφή µε τη γλώσσα των πειραµατοζώων. Η χορήγηση προκάλεσε εκσεσηµασµένη µείωση της συχνότητας εκπόλωσης του νευρικού αυτού κέντρου. Αυτό το πείραµα υποδεικνύει ότι η δράση του φαρµάκου µπορεί να εκφράζεται µέσω κέντρων του υποθαλάµου και ότι η δίαιτα µε υψηλή περιεκτικότητα σε νάτριο ευαισθητοποιεί τα πειραµατόζωα στο Natrum muriaticum. Το οµοιοπαθητικό φάρµακο Cuprum (χαλκός) χρησιµοποιείται στην οµοιοπαθητική σαν σπασµολυτικός παράγων. Μία Γαλλική οµάδα ερευνητών [Santini 1990] επινόησε ένα ζωικό µοντέλο για την εκτίµηση των διαφόρων αποτελεσµάτων του Cuprum στην κινητικότητα του γαστρεντερικού σωλήνα. Ένα διάλυµα 4c αυτού του φαρµάκου (αντιστοιχώντας αδρά σε M) χορηγήθηκε (0.3 ml i.p.) σε ποντίκια τα οποία στη συνέχεια έλαβαν θεραπεία µε νεοστιγµίνη (50 mg/kg) που ως γνωστόν επιταχύνει την κινητικότητα του εντέρου. Η παράµετρος που µετρήθηκε ήταν η απόσταση που διήνυε η φαινολοσουφθαλεϊνη στο έντερο. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι το οµοιοπαθητικό σκεύασµα µειώνει σηµαντικά τη δράση της νεοστιγµίνης, µειώνοντας την κινητικότητα του εντέρου προς την κατεύθυνση των ποντικών που δεν έλαβαν νεοστιγµίνη. Υπάρχουν επίσης αναφορές σε επίσηµα αιµατολογικά περιοδικά της "παράδοξης" δράσης του ακετυλοσαλικυκού οξέως: σε υγιείς εθελοντές οι οµοιοπαθητικές διαλύσεις της ασπιρίνης (2ml του 5c διαλύµατος αντιστοιχούν περίπου σε mg µε υπογλώσσια χορήγηση) προκάλεσαν στατιστικά σηµαντική µείωση του χρόνου ροής (p <0,05) συγκρινόµενο µε το εικονικό φάρµακο (αποσταγµένο νερό). [Doutremepuich 1987,1990]. Εφόσον είναι καλά τεκµηριωµένη η παράταση του χρόνου ροής σε φαρµακολογικές δόσεις ( mg) τα ευρήµατα αυτών των µελετών µπορούν να ερµηνευθούν σαν αποτέλεσµα του νόµου των οµοίων. Παρ' όλα αυτά ο ακριβής µηχανισµός αυτού του φαινοµένου παραµένει άγνωστος, γιατί ενώ είναι καλά γνωστό ότι η ασπιρίνη σε φυσιολογικές δόσεις δρα διαµέσου αναστολής της λειτουργίας των αιµοπεταλίων στην εργασία του Doutremepuich και συν.[1990] αναφέρεται ότι η "οµοιοπαθητική" ασπιρίνη δεν έχει επίδραση πάνω στην συγκόλληση των αιµοπεταλίων Οι Benveniste και συν. [1994] ανακοίνωσαν τα αποτελέσµατα που λήφθηκαν από ένα πειραµατικό µοντέλο που περιελάµβανε την αποµονωµένη καρδιά ινδικού χοιριδίου. Η ενδοστεφανιαία ροή αυτών των καρδιών ινδικών χοιριδίων µεγάλωνε µε την έγχυση διαλυµάτων ισταµίνης πολύ υψηλής αραίωσης (πάνω από 30x), όπως άλλωστε συνέβαινε και µε συνήθη φαρµακολογικά διαλύµατα. Η έγχυση του διαλύτη και µόνο ή η έγχυση διαλυµάτων µεθυλισταµίνης (ένα αδρανές ανάλογο της ισταµίνης) πολύ υψηλής αραίωσης δεν επηρέασε την στεφανιαία ροή. Τα πειράµατα έγιναν σε συνθήκες διπλού τυφλού ελέγχου. Η αγγειοδιασταλτική δράση της ισταµίνης σε πολύ υψηλές αραιώσεις καταστρεφόταν από θέρµανση σε 70 βαθµούς για 30' λεπτά της ώρας ή µετά από έκθεση σε µαγνητικό πεδίο 50 MHz για 15' πρώτα λεπτά. Οι συγγραφείς συµπέραναν ότι το νερό, απαλλαγµένο από τη διαλελυµένη ουσία µε µία σειρά διαλύσεων, διατηρεί µια ειδική δράση η οποία µπορεί να εξουδετερωθεί µε 12

13 φυσικά µέσα τα οποία καθ εαυτά δεν έχουν καµία δράση επάνω στη διαλυµένη ουσία. Οι Sainte-Laudy και συν. [1991] ανακοίνωσαν δεδοµένα που υποστηρίζουν το γεγονός ότι διαλύµατα υψηλής αραίωσης ισταµίνης (καθαρή υδροχλωρική ισταµίνη) αναστέλλει σηµαντικά την αποκοκίωση των βασεοφίλων η οποία προκαλείται µε ειδική τεχνική. Σε µία σειρά 16 προοδευτικών εκατοστιαίων διαλύσεων (από 5c έως 20c) οι συγγραφείς παρατήρησαν την ανασταλτική δράση της ισταµίνης σε διαλύµατα γύρω των 7c και 18c. Η προσθήκη φαρµακολογικών δόσεων σιµετιδίνης (η οποία είναι ανταγωνιστής των Η2 υποδοχέων) εξουδετέρωσε τη δράση όλων των ενεργών διαλυµάτων. Οι συγγραφείς κατά συνέπεια υπέθεσαν ότι οι Η2 υποδοχείς εµπλέκονται στην δράση διαλυµάτων υψηλής αραίωσης, αν και παραδέχονται ότι "είναι παράδοξο να σκέφτεται κανείς µε όρους µοριακής βιολογίας όταν θεωρητικά δεν υπάρχουν µόρια της αρχικής δραστικής ουσίας σε µερικά από τα δραστικά διαλύµατα τα οποία εξετάσθηκαν". Πιο πρόσφατα η ίδια οµάδα δηµοσίευσε µία µελέτη µε διπλή τυφλή σχεδίαση και στέρεα στατιστική ανάλυση, καταδεικνύοντας ότι η δράση των ανθρωπίνων βασεοφίλων από την IgE αναστέλλεται ισχυρά και σηµαντικά (p<0.001) από διαλύµατα ισταµίνης υψηλής αραίωσης. [Sainte-Laudy 1993] Σε αυτά τα πειράµατα, δύο µέγιστα αναστολής λήφθηκαν: το πρώτο µε διαλύµατα από έως Μ και το δεύτερο µε διαλύµατα από έως Μ. Υπάρχουν µελέτες που αναφέρονται στα φαγοκύτταρα (πολυµορφοπύρηνα λευκοκύτταρα και µακροφάγα). Σ' αυτήν την περίπτωση δοκιµάσθηκαν ουσίες που χρησιµοποιούνται στη οµοιοπαθητική σε παθολογικές καταστάσεις στις οποίες υπάρχει οξεία φλεγµονή µε πολυµορφοπυρηνική επικράτηση. Έχει ανακοινωθεί ότι η Belladona και το Ferrum phosphoricum σε διαλύσεις 5c και 9c ασκούν ισχυρή ανασταλτική δράση στην παραγωγή από τα φαγοκύτταρα ελεύθερων ριζών οξυγόνου [Poitevin 1983]. Η αναστολή ήταν ισχυρά σηµαντική και ανήλθε έως 30-40%. Σε γενικές γραµµές ο ίδιος βαθµός αναστολής λήφθηκε µε 10-6 Μ δεξαµεθαζόνης και 10-4 Μ ινδοµεθακίνης. Συγχρόνως και η Apis melifica εξετάσθηκε αλλά καµία δράση δεν παρατηρήθηκε. Οι συγγραφείς τόνισαν ότι υπάρχει ουσιαστική διαφορά ως προς την ευαισθησία µεταξύ των δύο φαρµάκων. 'Εχει επίσης ανακοινωθεί ότι ότι η Bryonia 4c και 9c έχει διεγερτική δράση στον οξειδωτικό µεταβολισµό των πολυµορφοπυρήνων ο οποίος µπορεί να είναι άµεσος και έµµεσος (αυξάνοντας την αντίδραση σε χηµειοτακτικά πεπτίδια [Fletcher 1988]. Μία κριτική ανασκόπηση όλης της βιβλιογραφίας που αφορά την εργαστηριακή έρευνα στην οµοιοπαθητική έχει αποτολµηθεί από τον Scofield [1984] και πιο πρόσφατα από τους Linde και συν [1993]. Η εργασία του Linde ανασκοπεί 109 δηµοσιεύσεις που αναφέρονται σε 106 διαφορετικά άρθρα, 82 των οποίων έγιναν σε ζώα, 14 σε φυτά, 6 σε αποµονωµένα όργανα, και 5 σε καλλιέργειες κυττάρων. Πρακτικά όλες οι εργασίες καταλήγουν σε θετικά αποτελέσµατα, τουλάχιστον σε ορισµένες δυναµοποιήσεις. Ειδικότερα η δυναµοποίηση που συχνότερα βρέθηκε να έχει σηµαντικά αποτελέσµατα ήταν η 5c και 9c. Κρίνοντας µε αυστηρά κριτήρια η µεθοδολογική ποιότητα των περισσοτέρων εργασιών βρέθηκε να είναι χαµηλή και ιδιαίτερα όσον αφορούσε τις πληροφορίες σχετικά µε την σύνθεση του µητρικού βάµµατος και τις 13

14 χρονοβιολογικές λεπτοµέρειες. Μόνο περί το 30% των µελετών έλαβαν βαβµολογία µεγαλύτερη του 50% της µέγιστης διαβάθµισης σύµφωνα µε την ανάλυση των Linde και συν.. Οι συγγραφείς συµπέραναν ότι κρίνοντας µόνο µε βάση τις µεθοδολογικά ικανοποιητικές µελέτες, υπάρχει ξεκάθαρη απόδειξη της δράσης των πολύ χαµηλών δόσεων και των υψηλά αραιωµένων διαλυµάτων, αλλά λίγες µελέτες είχαν αναπαραχθεί από ανεξάρτητες ερευνητικές οµάδες. Συµπεράσµατα από την ανασκόπηση εργαστηριακών µελετών Το διαρκώς ογκούµενο σώµα εργαστηριακών πειραµάτων την τελευταία εικοσαετία αρχίζει να παρέχει χρήσιµες πληροφορίες οι οποίες αξιολογούµενες µε τις πιο παραδοσιακές αλλά και πιο δύσκολα ελεγχόµενες αναφορές από την κλινική πρακτική, µας δίνει τη δυνατότητα εξαγωγής αριθµού συµπερασµάτων: α) Οι εργαστηριακές µελέτες που αναφέρονται στην βιβλιογραφία φαίνεται να καταδείχνουν την βιολογική δραστικότητα φαρµάκων σε µεσαίες και υψηλές αραιώσεις παρασκευασµένων σύµφωνα µε τους καθιερωµένους κανόνες της οµοιοπαθητικής πρακτικής. β) Εξαιτίας της αβεβαιότητας όσον αφορά την πραγµατική φύση των οµοιοπαθητικών φαρµάκων, η εργαστηριακή έρευνα έχει προχωρήσει µέχρι τώρα σχετικά λίγο προς την κατεύθυνση του µηχανισµού δράσεώς τους. γ) Σε πολλές περιπτώσεις φαίνεται ότι υπάρχει αναµφισβήτητα συνάφεια µεταξύ της αρχικής υπόθεσης που βασίζεται στην εµπειρία και στο οµοιοπαθητικό σκεπτικό (νόµος των οµοίων, αντίθετη δράση υψηλά αραιωµένων διαλυµάτων σε σύγκριση µε την αδρή ουσία καθ' εαυτή) και τα αποτελέσµατα που προέκυψαν σε ζώα, σε υγιείς ανθρώπους, και σε πειράµατα. Μία συγκεκριµένη ουσία η οποία είναι φαρµακολογικά ενεργός όταν δοκιµάζεται σε υψηλές δυναµοποιηµένες αραιώσεις φαίνεται να αντιδρά κατ' αποκλειστικότητα µε το ίδιο βιολογικό σύστηµα µε το οποίο η µή διαλελυµένη ουσία αντιδρά. Η οµοιοπαθητική θεραπεία κατ αυτόν τον τρόπο µπορεί να υποτεθεί ότι έχει σαν υποκείµενο µηχανισµό έναν βιολογικό τροπισµό για ειδικά συστήµατα υποδοχέων. Κατά συνέπεια και παραµένοντας στον χώρο της υπόθεσης, µπορούµε να δεχθούµε ότι η πληροφορία η οποία εµπεριέχεται στο διάλυµα υψηλής αραίωσης αναγνωρίζεται ιδιαίτερα από το σύστηµα-στόχος και επεξεργάζεται µε ιδιαίτερο τρόπο. δ) Η αντίδραση στα διαλύµατα υψηλής αραίωσης είναι συχνά αντίθετη µε αυτήν που παρατηρείται σε διαλύµατα χαµηλών αραιώσεων. Ένα ενεργό συστατικό µπορεί να έχει προστατευτική δράση ενάντια στην τοξική δόση του ίδιου ή άλλου παράγοντα. Για παράδειγµα προ-φλεγµονώδης παράγοντας µπορεί να εκδηλώσει αντι-φλεγµονώδη δράση σε υψηλές αραιώσεις. [Boiron 1981, Cazin 1987, Doutrempuich 1990] Θα πρέπει να τονισθεί ωστόσο ότι αυτή η αναστροφή της δράσης δεν είναι µόνιµο χαρακτηριστικό [ Bastide 1985, Harish 1988]. Ως εκ τούτου δεν πρέπει να θεωρείται κανόνας µε καθολική εφαρµογή όσον αφορά τη δράση των οµοιοπαθητικών φαρµάκων, αλλά απλώς σαν µία δυνατότητα η οποία εκδηλώνεται όταν εκπληρώνονται κατάλληλες προϋποθέσεις αντίδρασης στο σύστηµα που εξετάζεται. Αυτή η παρατήρηση είναι θεµελιώδους σηµασίας για την κατανόηση της οµοιοπαθητικής και αντανακλά το γεγονός ότι η σχέση οµοιότητας που απαιτείται για την αποτελεσµατικότητα του οµοιοπαθητικού διαλύµατος κατ' ουσία σηµαίνει την δυνατότητα ανταποκρίσεως 14

15 του δεδοµένου βιολογικού συστήµατος στην πληροφορία που φέρει το οµοιοπαθητικό διάλυµα. Κατά συνέπεια οι βιολογικές και πιθανόν και οι θεραπευτικές επιδράσεις των φαρµάκων σε χαµηλές ή πολύ χαµηλές δόσεις µπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι η µεταβολή των φυσιολογικών µηχανισµών κατά την διάρκεια της ασθένειας τα προδιαθέτει σε αλλαγές ευαισθησίας κάποιων ειδικών υποδοχέων, γεγονός µε το οποίο η κλασσική φαρµακολογία είναι απολύτως εξοικειωµένη [Brodde 1989]. Το γεγονός ότι το βιολογικό σύστηµα θα πρέπει να ευρίσκεται σε µία "ειδική κατάσταση αντιδραστικότητας" προκειµένου να δράσουν οι εξαιρετικά χαµηλές δοσολογίες έχει επίσης ξεκάθαρα δειχθεί σε in vitro ζωικά συστήµατα [Lalanne 1992]. Υπό το φως αυτού του συλλογισµού, µπορεί να υποτεθεί ότι η δράση των οµοιοπαθητικών φαρµάκων θα µπορούσε να ερµηνευθεί µε δύο τρόπους: είτε το φάρµακο διεγείρει έναν αριθµό βιολογικών µηχανισµών οι οποίοι αναστέλλονται ή καταργούνται από ενδογενείς ή εξωγενείς παθογενετικούς µηχανισµούς, είτε το φάρµακο αναστέλλει έναν αντιδραστικό µηχανισµό ο οποίος ενεργοποιείται µε δυσανάλογο ή διαταραγµένο τρόπο από τον παράγοντα που προκαλεί την νόσο. ε) Πολλές µελέτες σε διαλύµατα υψηλής αραίωσης υποδεικνύουν ότι ο τύπος της πληροφορίας που µεταφέρονται από αυτά τα διαλύµατα διαφέρει, τουλάχιστον κατά ορισµένες απόψεις, από αυτά που είναι γνωστά στην κλασσική βιολογία και φαρµακολογία. Το γεγονός ότι πολλά πειράµατα δείχνουν ότι το αποτέλεσµα αυξάνεται ή παραµένει σταθερό ή κυµαίνεται µεταξύ αυξήσεως και µειώσεως κατά τη διάρκεια προοδευτικών διαλύσεων, υποδηλώνει ότι κάποια ειδικού τύπου πληροφορία του συστατικού που ευρίσκεται στην περιοχή της οµοιοπαθητικής δοσολογίας, µπορεί να ενεργοποιείται ή να ενισχύεται κατά την διαδικασία αραιώσεως και δυναµοποιήσεως. Κατά συνέπεια αυτό µπορεί να ερµηνευθεί σαν βιολογική δράση υπό παρουσία ελάχιστων µορίων δραστικού συστατικού ή ακόµη υπό την απουσία τους, οπότε και περνάµε τα σύνορα ενός ανεξερεύνητου πεδίου του επιστητού όπου οι παραδοχές της κλασσικής βιολογίας παύουν πλέον να µας εξυπηρετούν. Για την νέα αυτή περιοχή βιολογικών φαινοµένων ήδη έχει χρησιµοποιηθεί ο όρος "µεταµοριακή βιολογία" [Davenas 1988]. Η ακριβής φύση αυτών των φαινοµένων παραµένει αντικείµενο έρευνας, αλλά προφανώς η ερµηνεία τους θα πρέπει να αναζητηθεί στην ειδική φυσικοχηµική συµπεριφορά του διαλύτη (νερό ή νερό µε διάφορα ποσοστά αιθανόλης) κατά τη διαδικασία αραιώσεως και δυναµοποιήσεως. Παραποµπές Amodeo, C., Dofman, P.,Riccioti, F. et al (1988) Evaluation de l activite d Arnica 5 CH sur les troubles veineux apres perfusion prolongee. Cah. Biother. 98:77. Bastide, P., Aubin, B., Baronnet, S. (1975) Etude pharmacologique d une preparation d Apis mel. (7 CH) vis-a-vis de l' erytheme aux rayons U.V. chez le cobayes albinos. Ann Hom Fr 17(33):289. Bastide, M., Doucet-Jaboeuf, M., Daurat, V. (1985) Activity and chronopharmacology of very low doses of physiological immune inducers. Immun. Today 6:234 15

16 Benveniste, J (1994) Further biological effects induced by ultra high dilutions. inhibition by a magnetic field. In: Ultra High Dilution (P.C. Endler and J. Schulte, eds.). Kluwer Acad. Publ., Dordrecht, p.35. Boiron, J., Abecassis, J., Cotte, J. et al: (1981) L etude de l action de dilutions hannemanniens de chlorure mercurique sur l index mitotique de cultures de cellules animales. Ann. Hom. Fr. 23(3):43. Bordes, L.R., Dorfman, P., (1986) Evaluation de l activite antitussive du sirop Drosetux: Etude en double aveugle versus placebo. Cahiers d Otorhinolaryngologie 21:731. Brigo, B (1987) Le traitment homeopatique de la migaraine: une etude de 60 cas, controlee en double aveugle. Journal of Liga Med. Hom. Int. 1:18. Brigo, B., Serpelloni, G. (1991) Homeopathic treatment of migraines: A randomized doubleblind controlled study of sixty cases. Berlin J. Res. Homeopathy. 1(2):98. Brodde, O.E., Michel, M.C. (1989) Disease states can modify both receptor number and signal transduction pathways. Trends Pharmacol Sci 10:38 Callens, E., Debiane, H., Santais, MC. (1993) Effects of highly diluted beta-2 adrenergic agonists on isolated guinea pig trachea. Brit Hom J 82:123. Cambar, J., Desmouliere, A., Cal, JC et al. (1983) Mise en evidence de l effect protecteur de dilutions homeopatiques de Mercurius corrosivus vis-a-vis de la mortalite au chlorure mercurique chez la souris. Ann. Hom. Fr. 25 (5):160. Cazin, J.C, Cazin, M., Gaborti, J.L. et al. (1987) A study of the effect of decimal and centecimal dilutions of Arsenic on the retention and mobilization of Arsenic in the rat. HumanToxicology 6:315. Cazin, J.C., Cazin, M., Chaoui A. (1991) Influence of several physical factors on the activity of ultra low doses. In: Ultra Low Doses (C. Doutremepuich, ed.) Taylor and Francis, London, p.69. Conforti, A., Signorini, A., Bellavite, P. (1993) Effects of high dilutions of histamin and other natural compounds on acute inflammation in rats. In: Omeomed92 (C. Bornoroni, ed.) Editrice Compositori, Bologna, p.163 Coulter, H.L. (1988) Divided Legacy: A History of the Schism in Medical Thought. Vol III (North Atlantic Books) Davenas, E., Poitevin, B., Benveniste, J. (1987) Effect on mouse peritoneal macrofages of orally administered very high dilutions of silica. Eur J Pharmacol 135:313 16

17 Davenas, E., Beauvais, F., Amara, J., et al (1988) Human basophil degranulation triggered by very dilute antiserum against IgE. Nature 333:816. De Gerlache, J., Lans, M.(1991) Modulation of experimental rat liver carcinogenesis by ultra low doses of the carcinogens. In: Ultra Low Doses (C. Doutrempuich, ed.) Taylor and Francis, London, p.17. Dorfman, P., Lassere, M.N., Tetau, M. (1987) Preparation a l accouchement pae homeopathie. Experimentation en double insu versus placebo. Cah Biother 94:77. Doucet -Jaboeuf, M., Pelegrin, A., Sizes, M., et al (1985) Action of very low doses of biological immunomodulators on the humoral immune response in mice. Int J Immunopharmacol 7:312. Doutremepuich, C., Paille, D., Anne, MC. et al (1987) Platelet aggregation on whole blood after administration of ultra low dosage acetylsalicylic acid in healthy volunteers. Thrombosis Res. 47: 373. Doutremepuich, C., de Seze, O., Le Roy et al (1990) Aspirin at very ultra low dosage in healthy volunteers; effect on bleeding time, platelet aggregation and coagulation. Haemostasis 20:99. Ferley, J.P., Zmirou, D., D Adhemar et al (1989) A controlled evaluation of a homeopathic preparation in influenza like syndromes. Brit J Clin Pharmac 27: 329. Fisher, P. (1986) An experimental double blinde clinical trial method in homeopathy. Brit Hom J 75:142. Fisher, P., House, I., Belon, P. et al (1987) The influence of the homeopathic remedy Plumbum metallicum on the excretion kinetics of lead in rats. Human Toxicol. 6:321. Fisher, P. (1989). Research in Homeopathy. Edited by the faculty of Homeopathy London. Fisher, P, Greenwood, A., Huskisson, E.C., Turner, P., Belon,P. (1989) Effect of Homeopathic treatment on fibrositis (primary fibromyalgia). Brit Med J 299:365. Fletcher, M.,P., Halpern G.M., (1988) Effects of dilutions of bryonia (4-9 CH) and lung histamine (4-9 CH) on human neutrophil (PMN) activation responses as assesed by flow cytometry. In: 2 nd GIRI Meeting. Monte Carlo, A20. Gassinger, C.A., Wunstel, G., Netter, P. et al (1989) Klinische Prufung zum Nachweis der terapeutischen Wirksamkeit des homoopatisch en Arzneimittels Eupatorium perfoliatum D2 (Wasserhanf Composite) bei der Diagnose Grippaler infection Arzneimittelforschung. Drug Res 31:

18 Gaus, W., Walach, H., Haag, G. (1992) The efficacy of classic homeopathic therapy in chronic headache. Study protocol. Der Schmerz (Springer-Verlag) 6:134. Ghosh, A (1983). Homeopathic treatment of osteoarthritis (Letter) Lancet I:304. Gibson, RG, Gibson, S.L.M., Mac Neil et al (1980) Homeopathic therapy in rheumatoid arthritis: evaluation by double-clinical therapeutic trial. Brit J Clin Pharmac 9:453. Guilleman, J., Cal, J., Desmoulieres, A. et al (1984) Effet protecteur de dilutions homeopathiques de metaux nephrotoxiques vis-a-vis d une intoxication mercurielle. Cah Biotherapie 81 (suppl):27 Haehl, R. (1989) Samuel Hahnemann. His Life and Work B. Jain Publ. Ltd., New Delhi. Haidvogl, M. (1994) Clinical studies on homeopathy. The problem of a useful design. In: Ultra High Dilution (P.C Endler and J. Schulte, eds) Kluwer Acad. Publ. Dordrecht, p.233. Harish, G., Kretschmer, M. (1988) Smallest zinc quantities affect the histamine release from peritoneal mast cells of the rat. Experienta 44:761. Hornung, J., Vogler, S (1990) A documentation project. Clinical studies on unconventional treatment of cancer. Berlin J Res Homeopathy 1:22. Hornung, J. (1991) An overview of formal methodology requirements for controlled clinical trials. Berlin J Res Homeopaty 1(4/5):288. Jacobs, J., Jimenez, L.M., Gloyd, S.S. et al (1994) Treatment of acute childhood diarrhea with homeopathic medicine: a randomized clinical trial in Nicaragua. Pediatrics 93:719. Jonas, W.B., Fortier, AF, Heckendorn DK et al (1991) Prophylaxis of tularemia infection in mice using agitated ultra-high dilutions of tularemia-infected tissue. In: Proc. 5 th GIRI Meeting Paris, Abs. 21. Kleijnen, J., Knipschild, P., ter Riet, G. (1991) Clinical trials of homeopathy. Brit Med J 302:316. Lalanne, M.Cl., Ramboer, I., De Seze, et al (1992) In vitro platelets/endothelial cells interactions in presence of acetylsalicylic acid at various dosages. Thromb Res 65:33 Lapp, C., Wurmser, L., Ney, J. (1953) Mobilization d l arsenic fixe chez le cobaye sous l influence des doses infinitesimales d arseniate. Therapie 10:

19 Linde, K., Melchart, D., Jonas, W.B., et al (1993) Criteria-based analyses on experimental and clinical studies on homeopathy Omeomed92. Human and experimental toxicology 13: Maiwald, L. (1988) Omotossicologia, una metodica scientificamente comprovata e di sperimentata efficacia. Riv Ital Omotossicol VII(1):2. Mayaux, M.J., Guihard-Moscato, M.L. Scwartz, D. et al (1988) Controlled clinical trial of homeopathy in postoperative ileus. Lancet 1:528. Meyers, F.H., Jawetz, E., Goldfien, A. (1981) Farmacologia Medica, Piccin Editore, Padova. Palmerini, C.A., Codini, M., Floridi, A. et al (1993) The use of Phosphorus 30 CH in the experimental treatment of hepatic fibrosis in rats. In: Omeomed92 (C. Bornoroni, ed.) Editrice Compositori, Bologna, p.219. Paterson, J. (1944) Repport on Mustard Gas Experiment. J Am Inst Homeopathy 37:47 (cited in Ullman, 1991) Poitevin, B., Aubin, M., Royer, J.F. (1983) Effet de belladona et ferrum phosphoricum sur la chemiluminescence des polynucleaires neutrophils humains. Ann Hom Fr 25 (3): 5. Popova, T. (1991) Homeopathic aggravation. Brit Hom J 80: 228. Reilly, D., Taylor, M.A., Beattie, N.G.M et al. (1994) Is evidence for homeopathy reproducible? Lancet 344 (December 10): Sainte Laudy, J., Sambucy, J., Belon, P. (1991) Biological activity of ultra low doses: I/ Effect of ultra low doses of histamine on human basophil degranulation triggered by D. Pteronyssinus extract. In Ultra Low Doses (C. Doutrempuich, ed) Taylor & Francis, London, p Sainte Laudy, J., Belon, P. (1993) Inhibition of human basophil activation by high dilutions of histamine. Agents and Actions 38: C245. Santini, R., Tessier, M., Belon, P. et al (1990) Incidence d un traitement homeopathique par cuprum 4 CH sur le transit intestinal de la souris: etude preliminaire. C.R. Soc Biol 184:55. Savage, R.H., Roe, P.F. (1977) A double blind trial to assess the benefit of Arnica montana in acute stroke illness. Brit Hom J 66:207. Savage, R.H., Roe, P.F. (1978) A further double blind trial to assess the benefit of Arnica montana in acute stroke illness. Brit Hom J 67:

20 Scofield, A.M. (1984) Experimental research in homeopathy. A critical review (two parts). Brit Hom J. 73:161. Shirpley, M., Berry, H., Broster, G., Jenkins, M., et al: (1983) Controlled trial of homeopathic treatment of osteoarthritis. Lancet 1:97. Sukul, N.C., Paul, A., Sinhababu, S.P., (1993) Hypothalamic neuronal responses of rats to homeopathic drugs. In: Omeomed92 (C. Bornoroni, ed.) Editrice Compositori, Bologna, p.1. Taylor Reilly, D., Taylor Reilly, M. McSharry,C. (1986) Is homeopathy a placebo response? Controlled trial of Homeopathic potency, with pollen in hayfever as model. Lancet 2:881. Thiel, W., Bohro, B. (1991) Die therapie von frischen, traumatischen Blutergussen der Kniegelenke (Hamartros) mit Traumeel N Injectionslosung. Biol Medizin 20:506. Ullman, D. (1991a) Discovering Homeopathy: Medicine for the 21th Century. North Atlantic Books, Berkeley. Ullman, D. (1991b) The international homeopathic renaissance. Berlin J Res Homeopathy 1 (2): 118. Wallach, H. (1993) Does a higly diluted homeopathic drug act as a placebo in healthy volunteers? Experimetal study of Belladona 30C in double-blind crossover design - a pilot study. J Psychosomatic Res 37:851 Wiesenauer,M., Haussler,S., Gaus,W. (1983) Pollinosis-Therapie mit Galphimia glauca. Fortschr. Med. 101:811. Wiesenauer, M., Gaus, W. (1985) Double-blind trial comparing the effectiveness of the homeopathic preparation Galphimia potentisation D6, Galphimia dilution 10-6 and placebo on pollinosis. Arzneimittelforschung Drug Res. 35:1745. Zell, J., Connert, W.D., Mau, J., Fuerstake, G. (1988) Behandlung von akuten Sprunggelenksdistorsionen. Doppelblindstudie zum Wirksamkeitsnachweis einen Homoopatischen Salbenpraparats. Fortschr. Med. 106:96. 20

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική υπόθεση. Εισαγωγή ΜΑΘΗΜΑ 11Ο 1. ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο. Κλινικές µελέτες. Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα

Ερευνητική υπόθεση. Εισαγωγή ΜΑΘΗΜΑ 11Ο 1. ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο. Κλινικές µελέτες. Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο Κλινικές Μελέτες 1 Εισαγωγή Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα Ανάγκη ελέγχου και επιβεβαίωσης των προτεινόµενων θεραπειών Είδη µελετών των θεραπευτικών µεθόδων Κλινικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα

ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα ITP Ιδιοπαθής/ αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα Αθανασία Μουζάκη, Καθηγήτρια Εργαστηριακής Αιματολογίας-Αιμοδοσίας, Αιματολογικό Τμήμα, Παθολογική Κλινική, Τμήμα Ιατρικής, Παν/ο Πατρών Τα είδη της ITP είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΙΠΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΓΡΙΠΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΙΠΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΓΡΙΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΙΠΗ 2010-2011 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΓΡΙΠΗΣ 2010-2011 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗΣ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ Κατά την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Αντιµετώπιση του πόνου ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ αίσθηµα πόνου Ναρκωτικά αναλγητικά Μη ναρκωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Αυτές οι μεταβολές στη ΠΧΠ και το φύλλο οδηγιών χρήσης θα είναι εν ισχύ κατά την έκδοση της Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Λήψη αποφάσεων στην ομοιοπαθητική συνταγογράφηση O ρόλος της Διαίσθησης. Μπαλάσκα Αθηνά Παιδίατρος Νεογνολόγος

Λήψη αποφάσεων στην ομοιοπαθητική συνταγογράφηση O ρόλος της Διαίσθησης. Μπαλάσκα Αθηνά Παιδίατρος Νεογνολόγος Λήψη αποφάσεων στην ομοιοπαθητική συνταγογράφηση O ρόλος της Διαίσθησης Μπαλάσκα Αθηνά Παιδίατρος Νεογνολόγος Η λήψη απόφασης στην Ομοιοπαθητική είναι μια σύνθετη και πολύπλοκη διαδικασία Οι κλινικές αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 10

Περιεχόμενα. Πρόλογος 10 Περιεχόμενα Πρόλογος 10 Ιο Μέρος 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Τα επιχειρήματα ενάντια στους εμβολιασμούς 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ομοιοπαθητική 19 Δοσολογία 22 Παίρνοντας το φάρμακο 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Φυτοθεραπεία 25 Αιθέρια έλαια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Περιβάλλοντος, ηµόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών 13 Νοεµβρίου 2003 PE 337.042/1-10 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-10 Σχέδιο σύστασης για τη δεύτερη ανάγνωση (PE 337.042)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή Η Μεθοδολογία της Έρευνας (research methodology) είναι η επιστήμη που αφορά τη μεθοδολογία πραγματοποίησης μελετών με συστηματικό, επιστημονικό και λογικό τρόπο, με σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Η θεραπεία της οπτική νευρίτιδας µπορεί να ξεκινάει από το θέµα της θεραπευτικής αγωγής για

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μηνάς Ρηγάτος, Χειρ. οδοντίατρος, Ειδικευμένος στο Παρίσι στην Ομοιοπαθητική - Εμφυτευματολογία - Περιοδοντολογία

Γράφει: Μηνάς Ρηγάτος, Χειρ. οδοντίατρος, Ειδικευμένος στο Παρίσι στην Ομοιοπαθητική - Εμφυτευματολογία - Περιοδοντολογία Γράφει: Μηνάς Ρηγάτος, Χειρ. οδοντίατρος, Ειδικευμένος στο Παρίσι στην Ομοιοπαθητική - Εμφυτευματολογία - Περιοδοντολογία Ο επιχείλιος έρπης είναι μια κοινή παθολογική κατάσταση που εμφανίζεται σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Τα πειράματα που οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι το DNA είναι το γενετικό υλικό

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Τα πειράματα που οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι το DNA είναι το γενετικό υλικό ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Τα πειράματα που οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι το DNA είναι το γενετικό υλικό Πείραμα Griffith (1928) o O Griffith ήταν Βρετανός βακτηριολόγος του οποίου το ερευνητικό ενδιαφέρον

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος.

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος. EMA/467814/2016 EMEA/H/C/001109 Περίληψη EPAR για το κοινό κανακινουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση

να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων του; α. τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα β. την γενικευμένη ή εξειδικευμένη δράση Ερωτήσεις κατανόησης της θεωρίας του 1 ο κεφαλαίου (συνέχεια) 1. Από τι εξαρτάται η επιβίωση του ανθρώπου και ποιοι εξωτερικοί παράγοντες θα μπορούσαν να ταράξουν την λειτουργία των ιστών και των οργάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3 Νικόλαος Παπάνας Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Εξωτερικό Διαβητολογικό Ιατρείο Εξωτερικό Ιατρείο Διαβητικού Ποδιού Β Παθολογική Κλινική ΔΠΘ 5/22/12 1 5/22/12 2 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΕΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΕΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΜΕΑ 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ THYMANAX Θέµατα ποιότητας Η ποιότητα του

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ορισµός. 1.1 Ανάγκη για αξιολόγηση

1.1 Ορισµός. 1.1 Ανάγκη για αξιολόγηση Η αναφορά αυτή αποτελεί κοµµάτι και ακριβή µετάφραση ενός εκτεταµένου πονήµατος του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας µε τίτλο : Acupuncture : Review and analysis of reports on controlled clinical trials, το

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Είναι σχεδόν βέβαιο, είτε να γνωρίζετε κάποιον που πάσχει από μια τέτοια ασθένεια είτε να έχετε μια εσείς οι ίδιοι.

Είναι σχεδόν βέβαιο, είτε να γνωρίζετε κάποιον που πάσχει από μια τέτοια ασθένεια είτε να έχετε μια εσείς οι ίδιοι. Γράφει: Δημήτρης Τσουκαλάς, Ιατρός Φυσικής Υγείας Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Γνωρίζετε ότι ένας στους

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Κάτοχος άδειας κυκλοφορίας Ονομασία προϊόντος Δραστική ουσία + Περιεκτικότητα Φαρμακοτεχνική μορφή

Κάτοχος άδειας κυκλοφορίας Ονομασία προϊόντος Δραστική ουσία + Περιεκτικότητα Φαρμακοτεχνική μορφή Κράτος μέλος στον ΕΟΧ Κάτοχος άδειας κυκλοφορίας Ονομασία προϊόντος Δραστική ουσία + Περιεκτικότητα Φαρμακοτεχνική μορφή Astrazeneca Uk Limited Symbicort Turbohaler Βουδεσονίδη 160 µg, Διυδρική φουμαρική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΜΕΣΗ COOMBS ΑΜΕΣΗ COOMBS Θεμελιώδες γνώρισμα του κάθε οργανισμού είναι ότι αναγνωρίζει τα κύτταρα των άλλων οργανισμών ως ξένα Αντιδρά με σκοπό την καταστροφή ΑΝΟΣΟΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια σηµεία της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι: Η πειραµατική µελέτη της µεταβατικής συµπεριφοράς συστηµάτων γείωσης

Τα κύρια σηµεία της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι: Η πειραµατική µελέτη της µεταβατικής συµπεριφοράς συστηµάτων γείωσης Κεφάλαιο 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το σηµαντικό στην επιστήµη δεν είναι να βρίσκεις καινούρια στοιχεία, αλλά να ανακαλύπτεις νέους τρόπους σκέψης γι' αυτά. Sir William Henry Bragg 5.1 Ανακεφαλαίωση της διατριβής

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Εισαγωγή. Εκτίµηση έκβασης. Κλινικές Μελέτες - Μέρος 3ο 1. Μέρος 3ο. Intervention

Κλινικές Μελέτες. Εισαγωγή. Εκτίµηση έκβασης. Κλινικές Μελέτες - Μέρος 3ο 1. Μέρος 3ο. Intervention Κλινικές Μελέτες Μέρος 3ο 1 Εισαγωγή Ερευνητική υπόθεση Επιλογή ασθενών Τυχαιοποίηση Biases πριν και µετά την τυχαιοποίηση Intervention Open study Blind study Μέτρηση έκβασης Συµπεράσµατα 2 Εκτίµηση έκβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ. Ασπίδα στον καρκίνο η μεσογειακή διατροφή

ΥΓΕΙΑ. Ασπίδα στον καρκίνο η μεσογειακή διατροφή ΥΓΕΙΑ Ασπίδα στον καρκίνο η μεσογειακή διατροφή Κυρ, 12 Μάιος 2013, p.1 24 ΥΓΕΙΑ Ο φιλελεύθερος ΤΗΙ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Με την Κίκα Κασινίδου I β Y Μεσογειακή διατροφή ασπίδα για καρκίνο μαστού Σημαντικό επίτευγμα

Διαβάστε περισσότερα

Το Stelara είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των ακόλουθων παθήσεων:

Το Stelara είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των ακόλουθων παθήσεων: EMA/636854/2016 EMEA/H/C/000958 Περίληψη EPAR για το κοινό ουστεκινουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ανοσολογία

Εισαγωγή στην Ανοσολογία Εισαγωγή στην Ανοσολογία ρ. Γιώργος Κρασιάς Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Τµήµα Μοριακής Ιολογίας Τι είναι το Ανοσοποιητικό Σύστηµα (ΑΣ)? Το ΑΣ (Immune System) είναι ένα σύστηµα άµυνας του

Διαβάστε περισσότερα

Butomidor. Ήρεμα και χωρίς πόνο.

Butomidor. Ήρεμα και χωρίς πόνο. Butomidor Ήρεμα και χωρίς πόνο. Η πραγματική αξία ενός αλόγου δεν υπολογίζεται μόνο από την εμπορική του τιμή, την ηλικία του ή την απόδοσή του. Πολύ πιό σημαντική είναι η εκτίμηση που προσφέρουμε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Dexamethasone Alapis Η δεξαμεθαζόνη είναι ιδιαιτέρως

Διαβάστε περισσότερα

Αντι-LTRs : Πόσο υποστηρίζονται από τις real-life μελέτες ;

Αντι-LTRs : Πόσο υποστηρίζονται από τις real-life μελέτες ; 3ο Σεμινάριο Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Ημέρες Άσθματος 2012 «ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ» Αντι-LTRs : Πόσο υποστηρίζονται από τις real-life μελέτες ; Δημήτριος Ζ. Λάτσιος, M.D.,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το άσθμα; Άρθρο ιδιωτών Πνευμονολόγων Τρικάλων για το Άσθμα - ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ CITY KALAMPAKA METEORA

Τι είναι το άσθμα; Άρθρο ιδιωτών Πνευμονολόγων Τρικάλων για το Άσθμα - ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ CITY KALAMPAKA METEORA Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Άσθματος στις 2 Μαΐου η οποία καθιερώθηκε το 1998 από την Παγκόσμια Πρωτοβουλία για το άσθμα» και την υποστήριξη της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, θα θέλαμε να ενημερώσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου Θεματική Ενότητα 10: Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις μεθόδους μελέτης του εγκεφάλου. Λέξεις κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» 31. Νομοθεσία της Χρήσης των

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας 479 Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας H ιβουπροφαίνη

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Σελίδα 1/5 Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ χημική ουσία που δεν παράγεται στον οργανισμό και εισαγόμενη στον οργανισμό δεν αξιοποιείται για την εξασφάλιση ενέργειας ή σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Η επιστημονική μέθοδος (Ι) Πληροφορίες αμερόληπτες και αντικειμενικές Πέντε βήματα: Παρατήρηση Διατύπωση ερευνητικού ερωτήματος

Διαβάστε περισσότερα

-Ανοσονεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

-Ανοσονεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ -Ανοσονεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΟΡΙΖΟΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ Διαγνωστική ανοσονεφελομετρική εξέταση για τον ποσοτικό προσδιορισμό του Συμπληρώματος C4 ( C4 ) σε ανθρώπινο ορό ή πλάσμα με το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Φαρμακολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φαρμακολογία Ι Αναλγητικά - Αντιφλεγμονώδη Διδάσκοντες: Μ. Μαρσέλος, Μ. Κωνσταντή, Π. Παππάς, Κ. Αντωνίου, Γ. Λεονταρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα IV Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας 29 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης φαρμακευτικών προϊόντων επείγουσας

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων της άδειας κυκλοφορίας

Παράρτημα ΙΙ. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων της άδειας κυκλοφορίας Παράρτημα ΙΙ Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων της άδειας κυκλοφορίας 21 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Oxynal και του Targin και των

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση. Ποιο μέτρο συχνότητας υπολογίστηκε;

Ερώτηση. Ποιο μέτρο συχνότητας υπολογίστηκε; Ερώτηση Σε μια συγχρονική μελέτη μετρήθηκε ο δείκτης μάζας σώματος 5000 αγοριών και 5500 κοριτσιών ηλικίας 14-17 ετών. Το 15% των αγοριών και το 8% των κοριτσιών ήταν υπέρβαρα. Ποιο μέτρο συχνότητας υπολογίστηκε;

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1

Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1 Κεφάλαιο 4 ο ΑΙΜΑ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1 Το αίμα Έχει όγκο περίπου 5 λίτρα Αποτελείται από Πλάσμα (55%) Είναι νερό και διαλυμένες ουσίες Πρωτεΐνες Ορμόνες Άλατα Άλλες θρεπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Reagent Β: n º 1 φιαλίδιο x 5 ml.υγρό αντιδραστήριο, έτοιμο προς χρήση.

Reagent Β: n º 1 φιαλίδιο x 5 ml.υγρό αντιδραστήριο, έτοιμο προς χρήση. -Ανοσονεφελομετρική μέθοδος ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΟΡΙΖΟΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ Διαγνωστική ανοσονεφελομετρική εξέταση για τον ποσοτικό προσδιορισμό Συμπληρώματος ( C3 ) σε ανθρώπινο ορό ή πλάσμα με το σύστημα EasyNeph.

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών

Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών Γυμνάσιο Κερατέας Κόλλια Γεωργία Παραγωγή και τρόπος δράσης των αντιβιοτικών 1 Τι είναι το αντιβιοτικό; Αρχικά, ως Αντιβιοτικά ορίστηκαν τα Χημειοθεραπευτικά φάρμακα που παράγονται με βιοσυνθετική μέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχειριστικά θέματα στο άσθμα β-blockers

Διαχειριστικά θέματα στο άσθμα β-blockers Διαχειριστικά θέματα στο άσθμα β-blockers Ροβίνα Νικολέττα Επίκουρη καθηγήτρια Πνευμονολογίας - Εντατικής Θεραπείας Α Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική ΝΝΘΑ «η Σωτηρία» Οι β-ar ταξινομούνται σε τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο της μελέτης

Αντικείμενο της μελέτης ΟΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΕΣ ΙΟΓΕΝΕΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΕΛΑΤΤΩΜΕΝΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΟΞΕΙΑ ΑΣΘΜΑΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Symptomatic Viral Infection is Associated with Impaired Response to Treatment in Children

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να γίνω καλύτερος φαρμακοποιός, αύριο ;

Πως μπορώ να γίνω καλύτερος φαρμακοποιός, αύριο ; Πως μπορώ να γίνω καλύτερος φαρμακοποιός, αύριο ; Τι θα δούμε σήμερα ;; Υπηρεσίες στα φαρμακεία Τι οφέλη έχουμε Πως μπορούμε να τις εφαρμόσουμε στην Ελλάδα Το φαρμακευτικό σύστημα της Αγγλίας ανακαινίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 / 5 Φύλλο Οδηγιών Χρήσης: Πληροφορίες Για Τον Χρήστη DONAROT 1500 mg κόνις για πόσιμο διάλυμα Θειική Γλυκοσαμίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 1 Εισαγωγικά σχόλια και επεξηγήσεις... 3

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 1 Εισαγωγικά σχόλια και επεξηγήσεις... 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 1 Εισαγωγικά σχόλια και επεξηγήσεις... 3 Μέρος Ι Εισαγωγή 9 1. 1 Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ... 9 1.1.1 Προσδιορισμός του αντικειμενικού θεραπευτικού στόχου...11 1.1.2

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Άννα Ιµπρισίµη, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Δάφνη Μαυροπούλου, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Ελένη Καλαϊτζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤA ΤΗΣ LEVODOPA 1.Μικρή ημιπερίοδος ζωής 2.Διάφορα ένζυμα διάσπασης 3.Απορρόφηση από μικρή περιοχή του εντέρου

ΒΑΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤA ΤΗΣ LEVODOPA 1.Μικρή ημιπερίοδος ζωής 2.Διάφορα ένζυμα διάσπασης 3.Απορρόφηση από μικρή περιοχή του εντέρου Z.ΚΑΤΣΑΡΟΥ 2017 ΒΑΣΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤA ΤΗΣ LEVODOPA 1.Μικρή ημιπερίοδος ζωής 2.Διάφορα ένζυμα διάσπασης 3.Απορρόφηση από μικρή περιοχή του εντέρου 4.Ανταγωνισμός από άμινοξέα ΗΠΑΤΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ Η ελληνική έκδοση του IPT Απαρτιωτική Ψυχολογική Θεραπεία για Σχιζοφρενείς Κ. Ευθυμίου & Σ. Ρακιτζή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α 1 δ 2 β 3 γ 4 β 5 α ΘΕΜΑ Β

ΘΕΜΑ Α 1 δ 2 β 3 γ 4 β 5 α ΘΕΜΑ Β ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α 1 δ 2 β 3 γ

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.Τα

Διαβάστε περισσότερα