Πρακτικά του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρακτικά του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης"

Transcript

1 Κείμενο Περίληψης της Εισήγησης Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911), «η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κ. Π. Καβάφη, «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων», δεν είναι μόνο ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, αλλά και ένας μεγάλος παιδαγωγός, τα διηγήματα του οποίου δίδαξαν γενιές και γενιές. Έγραψε για να φέρει το φως, για να συμπεριλάβει σε μια καλλιτεχνική μορφή και για να περισυλλέξει στο πεζογραφικό του έργο τους κόμπους από τους οποίους συντίθεται η συνολική Ιστορία του Ελληνισμού. Τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη σε «παιδαγωγούν», όχι μόνο μέσα από το γέλιο ή το δάκρυ που σου προκαλούν οι συγκινητικές διηγήσεις του, αλλά μέσα από την «άυλη χαρά» που προκαλεί στο πνεύμα. Στο έργο του μιλάει για την αρετή και την κακία, για τον αγώνα εξύψωσης του Ελληνικού έθνους, για τον Χριστιανισμό, που δεν είναι μόνο τυφλή πίστη, είναι σύστημα ζωής και αλήθειας. Επίσης αναφέρεται στην πολιτική κατάντια του καιρού του και προτείνει μέτρα για την ηθική ανάπλαση, μέτρα για την παιδεία και την αληθινή ανόρθωση της, με το ζωντανό πνεύμα της λαϊκής παράδοσης. Διδάσκει μέσα από ιστορίες ηθοπλαστικές αποκαλύπτοντάς μας ταυτόχρονα μια ζοφερή πραγματικότητα. Καυτηριάζει την ανθρώπινη ασχήμια και ξετυλίγει κοινωνικά θέματα. Παράλληλα, οι αναδρομές στην παιδική ηλικία και οι βυθοσκοπήσεις στο χαρακτήρα παιδιών που συναντιούνται μέσα στα κείμενά του λειτουργούν παραδειγματικά και υποδειγματικά. Μέσα από την εισήγησή μας θα ξεδιπλώσουμε την παιδαγωγική πτυχή του έργου του Παπαδιαμάντη. Μελετώντας το παρατηρούμε πως όχι μόνο ήξερε να γράφει, να περιγράφει, να ηθογραφεί, να κρίνει και να προτείνει λύσεις, αλλά ο ίδιος είχε μια ακέραια στάση, επιλογή φιλόθεης ζωής, φιλάρετου βίου, έντιμης εργασίας, φιλότιμης αδολεσχίας, πορεία, στόχο, λόγο και αξία. Συγκέντρωνε όλα τα στοιχεία που ταιριάζουν στην προσωπικότητα ενός παιδαγωγού, ενός λογοτέχνη που δίδαξε με το έργο του πολλές γενιές και διδάσκει ακόμα. Ολόκληρη η ουσία της πεζογραφίας του περικλείεται μέσα σε μια φράση του ίδιου : «Το έπ' έμοι, ενόσω ζω, και αναπνέω καί σωφρονώ, δεν θα παύσω να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστόν μου, να περιγράφω μετ' έρωτος την φύσιν, καί να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια ελληνικά ήθη». Συγγραφείς: Ελένη Λεκάτη, Ελένη Μπαλτατζή και Δημήτριο Μπαλτατζή Θέμα: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης ένας διαχρονικός παιδαγωγός. Εισαγωγή

2 «Το όνομά του και μόνο μας φέρνει πίσω στις παιδικές μας μνήμες, στο αναγνωστικό των νέων ελληνικών, που οι σκυθρωπές, κατά τα άλλα, σελίδες του φωτίζονταν από το ανέσπερο φως του «φτωχού αγίου» του βοσκού που οι «Αγαρηνοί αλαλάζοντες» τον έσφαξαν μάρτυρα αυτόν του γένους- κοντά στα μπεντένια του παλιού χωριού, του Κάστρου της Σκιάθου.» Κάπως έτσι σώζεται στη φαντασία πολλών γενεών ο Παπαδιαμάντης (Ευθύμη Παπαδημητρίου,περ. Επιθεώρηση Τέχνης, Ιαν.-Φεβρ. 1961, αρ. τεύχους 73-74,σς ) Στον Παπαδιαμάντη παντρεύονται κατά τρόπο μαγικό η χαρά της δημιουργίας, η συνταρακτική αυγή μιας ολόκληρης τέχνης μαζί με την εξάντληση, την κούραση, την απέραντη φλυαρία, το λυκόφως εν ολίγοις ενός πολιτισμού. Νομίζω ότι ένα τέτοιο αισθητικό επίτευγμα μόνο μέσα από την εμπειρία του Ελληνισμού θα μπορούσε να ξεπηδήσει. Χρειάζονται αιώνες μεγαλείων και αφανισμών για να φθάσεις στο παπαδιαμαντικό κράμα. O παιδαγωγικός χαρακτήρας του Παπαδιαμάντη, όπως σκιαγραφείται μέσα από τα έργα του. Ένας από τους μεγαλύτερους «εραστές» της Ελληνικής υπαίθρου μαθαίνει τον αναγνώστη να παρατηρεί, να απολαμβάνει και να ταυτίζεται με τη φύση. Περισσότερα από τριάντα έργα έχουν τίτλους εμπνευσμένους από τη φύση. «Είναι συγκινητική η στοργή και ζωηρό το ενδιαφέρον, με τα οποία ο Παπαδιαμάντης περιβάλλει θάλασσες και ψάρια, κάμπους και άνθη, αγρούς και κήπους, ζώα και ζωύφια, πουλιά και χρυσόμυγες και άλλα μικρά πλασματάκια του Θεού.» (Βούλα Λαμπροπούλου, Η «Οικολογία στα έργα του Παπαδιαμάντη, σελ.14,2009) Τα δέντρα έχουν ψυχή, τα κλαδιά πονούν όταν κόβονται, αλλά ταυτόχρονα χαρίζουν το άρωμά τους και τη δροσιά τους σε αυτούς που τα κρατούν. Αποτρέπουν το κακό, χρησιμοποιούνται προς ίαση, γαληνεύουν την ψυχή! Οι ήρωές του ζουν και κινούνται στην ύπαιθρο και μερικές φορές ταυτίζονται με αυτή. Είναι ευτυχισμένος όποιος μπορεί να απολαμβάνει τα δώρα του Θεού. Ο Τέλλος Άγρας θα πει: «Ο Παπαδιαμάντης στα διηγήματά του, διδάσκει! Δε θέλω να πω για τη «Φόνισσα. Ναι, φιλοσοφεί εκεί, αλλ η φιλοσοφία του παίρνει δραματική σάρκα της γρια- Χαδούλας. Ούτε και γι άλλα θα πω, πάμπολλα, όπου βρίσκει την ευκαιρία να διδάξει μ έναν υπαινιγμό, μ ένα λόγο διακριτικό και πικρόχολο, μ ένα πάρθιο βέλος. Όχι. Υπάρχουν αρκετά, όπου ο Παπαδιαμάντης γίνεται πότε ιεροκύρηκας, πότε ρήτορας κοινωνικός. Οι «Χαλασοχώρηδες»- ο ίδιος τους χαρακτηρίζει «μικράν μελέτην»- σε είκοσι σελίδες πραγματεύονται την κομματική συναλλαγή και την κομματική διαίρεση εκείνης της εποχής. Στον «Καλόγερο» αναλύεται- με πολλή γνώση του θέματος- το μοναστηριακό ζήτηματης Ελλάδος. Στα «Δύο τέρατα», πάλι η Πολιτική. Στον «Λαμπριάτικο ψάλτη» εγκωμιάζεται τα ορθόδοξο θρήσκευμα κ η ιερά παράδοση. Οι «Αλαφροϊσκιωτοι» αποτελούν κήρυγμα συμφιλιώσεως δύο αντιμαχομένων μερίδων της Σκιάθου. ( Tέλλος Άγρας, Πώς βλέπομε σήμερα τον Παπαδιαμάντη, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, σελ ) Παράλληλα πολλές από τις περιγραφές του είναι εμπλουτισμένες από στοιχεία που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «διδακτικά». Πέρα από τα αρχαία,και βυζαντινά κείμενα, τα εκκλησιαστικά συναξάρια, τα «χωρία» της Γραφής χαρακτηριστικές είναι και οι άμεσες γνώσεις του από τη ζωή που μας τις μεταδίδει απλόχερα! Ξέρει αγγλικά, γαλλικά, τούρκικα, αρβανίτικα, ρουμελιώτικα Μας προδίδει τα μυστικά του ψαρά, του καϊκτσή, του βοσκού και του γεωργού. Ξέρει έθιμα και συνήθειες, την Ιερά παράδοση και τα

3 μάγια, τα ξόρκια και τις δεισιδαιμονίες, τις προλήψεις Ξέρει ανέκδοτα και ιστορίες, παραμύθια του νησιού κ οικογενειακά- για να τα διηγείται σε μας «Με φαίνεται- παρατηρούσε ο Καβάφης- ότι είναι λαμπρά ασκημένος στης περιγραφής την τριπλή ικανότητα- το ποια πρέπει να λεχθούν, το ποια πρέπει να παραλειφθούν και εις ποια πρέπει να σταματηθεί η προσοχή». (Περιοδικό «Νέα Ζωή», Δ 1908, σ. 822 α). Το μεγάλο δίδαγμα του Παπαδιαμάντη είναι η αξιοποίηση του δικού του κόσμου όσο στενού και αν είναι. Στενότερα ηθογράφος στην αρχή, πλάτυνε με τον καιρό την ηθογραφία του και την τεχνική του, ώστε να θεωρείται ότι αυτός εγκαινίασε τη διηγηματογραφία στον τόπο μας. Ο ρακένδυτος μάγος της Σκιάθου διαχύνει στο έργο του μια πλούσια σπατάλη ταλέντου, πού τον καθιερώνει ως πρωθιεράρχη της πεζογραφίας μας. Ένα απόθεμα μνήμης τροφοδοτεί πάντοτε τις εμπνεύσεις του, ένας ποιητικός οίστρος τις διαποτίζει, μια μαγεία του λόγου τις μετουσιώνει. Οι ήρωες του απλοί, ταπεινοί, γραφικοί και βασανισμένοι, γίνονται οι πυρήνες των δραματικών συγκρούσεών τους με τη ζωή, γίνονται χαρακτήρες και άνθρωποι ((Παπαδιαμάντης, 1955, σ. 537). Τα διηγήματά του δεν έχουν κοσμοπολίτικο χαρακτήρα, είναι απλώς Ελληνικά. Κυριαρχεί η απλότητα, η ζωή, η αλήθεια. Επιμένει στην περιγραφή των προσώπων, διαγράφει λαϊκούς περίεργους τύπους, διασώζει έθιμα και ήθη σχεδόν άγνωστα για τους κοσμοπολίτες πρωτευουσιάνους και αδιάφορα για το σύμπαν, ζει σε μία ατμόσφαιρα εντελώς δική του, την ατμόσφαιρα του νησιού του. Αφελείς και απλοϊκοί νησιώτες, τύποι βασανισμένων γυναικών, θεοσεβούμενων γριών, αγνών κοριτσιών αντιπαρέρχονται αφήνοντας μια ξεχωριστή εντύπωση στην ψυχή μας. Αυτή είναι και η βαθύτερη δομή του Παπαδιαμαντικού Έργου. Κάτω από τη σκηνική επιφάνεια, πίσω από την καθημερινότητα που ρέει αενάως, εκτυλίσσονται δράματα, σε κόσμους φυγής, όπως με ανθρώπους που πλέουν στο ποτό. Τα οικεία μας πρόσωπα συχνά δεν αντιλαμβάνονται που πλέουμε τι μας συμβαίνει, «ουδέ υποπτεύονται τα γενόμενα». Τι μας σώζει; Ή έλλειψη δόλου εκ μέρους του ανθρωπίνου και η «ανωτέρα επίπνοια». Άδολη είναι και η καραβοκυρού και η θεία-μαθίνα στο έργο «Γυνή Πλέουσα», οι οποίες σώζουν και μεταπείθουν την παρ ολίγον αυτοκτόνον πλέουσα. Η διαμαρτυρία περί την οδόν, το πήρα «λάθος δρόμο» είναι σύνηθες θέμα στον Παπαδιαμάντη. Εκεί στο λάθος δρόμο, στο δρόμο της πνιγμονής μας θα βρεθούν αθώα πλάσματα, πιο αγνά, που μόνο αυτά θα μας σώσουν, όπως ξέρουν και μπορούν. Κανένας δε σώζεται μόνος του. Ο Παπαδιαμάντης «λάτρης της παράδοσης» πώς να μην αγαπά την πρώτη και την πιο αισθητή της Παραδόσεως ρίζα- την πατρίδας, την πατρίδα του! Την αγαπά και την κατοικεί και γι αυτό την χιλιοπλασιάζει με τις απέραντες περιγραφές που η μια δε συμπίπτει ποτέ με μιαν άλλη. Μέσα απ την ελάχιστη Σκιάθο, με τους δύο-τρεις όρμους και τα δυο ακρωτήρια, έβγαλε εκατό τουλάχιστον διηγήματά του, όπως ένας ταχυδακτυλουργός μέσα από ένα μικρό, ελάχιστο κουτί τραβά ένα σωρό πράγματα. Έτσι μας μαθαίνει και εμάς να παρατηρούμε τη δική μας πατρίδα με τις μικρές ανύποπτες ομορφιές της, μας διδάσκει πώς να την ανακαλύψουμε, να την κατακτήσουμε και τέλος να την αγαπήσουμε, να την ερωτευτούμε! Μέσα από τα διηγήματά του εξέφρασε και προσπάθησε να βρει λύση σε δύο μεγάλα οικογενειακά του και ταυτόχρονα πανελλήνια προβλήματα, δύο μεγάλες αγωνίες για την επιβίωση του ελληνικού λαού: την αποκατάσταση των κοριτσιών και την μετανάστευση. Ήδη στο πρώτο του έργο, τη «Μετανάστιδα» (1874),

4 ο συγγραφέας θίγει το ζήτημα, προτείνοντας κάποια λύση, με τα λόγια που θέτει στο στόμα του πατέρα του Ζέννου: «Δεν ακούετε σεις, οι νέοι, ημάς οπού εγηράσαμεν. Πόσον καλλίτερα θα έκαμνες να ζητής με τον νουν σου νύμφην εντός των ορίων της νήσου μας. (Γ σ. 388). Οι φυσιογνωμίες των «παραπονεμένων» παρελαύνουν εφιαλτικές στο έργο του Παπαδιαμάντη από το 1891 κα ύστερα. Το πρόβλημα δεν αγκαλιάζει μόνο το φτωχό νησί του αλλά και το έθνος του: «Όλοι οι νέοι του χωρίου είχον ξενιτευθή εις την Αμερικήν Όθεν όλα τα γεροντοπαλλήκαρα του τόπου, όσοι είχον μαγαζείον ή θέσιν ή σειράν τινα, εθήρευον τας νεαράς κόρας, τας έχουσας προίκα. Αι μόναι ζημιούμεναι ήσαν τα γεροντοκόριτσα, τα οποία δεν είχον μοίραν υπο τον ήλιον». («Η Θητεία της Πενθεράς, 1902, Α σ. 114). Όπως ένας μεγάλος παιδαγωγός θεωρεί χρέος του να καθοδηγήσει το λαό του έθνους του, να υπερασπιστεί τους «πτωχούς και ταπεινούς» και να διεκδικήσει τα δικαιώματά τους, έτσι και ο Παπαδιαμάντης αναδεικνύεται υπερασπιστής του «πλέον άτυχου των λαών του κόσμου»(«λαμπριάτικος Ψάλτης» Β σ.111). «Εως πότε όλη η αυστηρότης των αρμοδίων θα διεκδικείται και θα ξεθυμαίνει μόνον εις βάρος των πτωχών και των ταπεινών;» («Χωρίς στεφάνι», 1896, Β σ.308) Οι δωροδοκίες και οι νοθείες των εκλογών, τον απογοητεύουν. Η αδιαφορία του κέντρου για την περιφέρεια και η εκμετάλλευση του λαού τον ωθούν στην αντίδραση. Για τον Παπαδιαμάντη «η πλουτοκρατία ήτο, είναι και θα είναι ο μόνιμος άρχων του κόσμου. Αυτή γεννά την αδικία, αυτή τρέφει την κακουργία, αυτή φθείρει σώματα και ψυχάς.» («Οι χαλασοχώρηδες», 1892, Β σ. 54) Ένας συγγραφέας διδακτικός επόμενο είναι να καταφεύγει πότε-πότε στο μαστίγιο της σάτιρας. Με το χιούμορ του θα στηλιτέψει ό,τι νομίζει πως αντιβαίνει τους κανόνες της χριστιανικής ηθικής. Έτσι δε θα αφήσει ήσυχους τους πολιτικούς, που τους αποκαλεί «γελωτοποιούς πιθήκους», δεσποτάδες «χρυσοστόλιστους και μιτροφορούντας», δήμαρχους, δασκάλους, καλαμαράδες, δικηγόρους Χαριτωμένο είναι το δικηγορικό ανέκδοτο που αναφέρεται στα ρόδινα ακρογιάλια»(1907): «- Όποιος πέσει σε μάγισσας χέρια, ή σε γιατρού ή σε δικηγόρου αυτά παθαίνει», λέγει ο Στάθης. «- Αυτό το είπες πολύ σωστό, είπε μετά καγχασμού ο Σταμάτης. Εγώ μάλιστα έχω ακούσει, πως ένας δικηγόρος, με μιαν υπόθεσιν ενός πελάτου, την οποίαν είχε επι χρόνια στα χέρια του, υπάνδρευσε πέντε θυγατέρας, κ έδωσε την ιδίαν υπόθεσιν προίκα εις την έκτην και τελευταίαν κόρην του, την οποίαν υπάνδρευσε μ ένα δικηγόρον. Και όταν μετά τινα καιρόν ο νέος γαμβρός του ήλθε περιχαρής ότι αυτός κατόρθωσε επί τέλους να τελειώση την ατελείωτον υπόθεσιν, ο πενθερός εσήκωσε και τα δύο του χέρια και τον εφασκέλωσε λέγων: «Βρε στραβέ, επήγες να βγάλης απ τα χέρια σου αυτό το μεταλλείον;» (Γ σ ) (Μανώλης Χαλβατάκης, Ο Παπαδιαμάντης μέσα από το έργο του, μελέτη, Αλεξάνδρεια 1960, σ ) Όσο αφορά το λεκτικό, ο Παπαδιαμάντης διατηρεί την ανεξαρτησία του διδάσκοντάς μας για άλλη μια φορά πως αλλού είναι η ουσία. Μεταχειρίζεται την καθαρεύουσα με λίγες δημοτικές λέξεις, αποδεικνύοντας πόσο πρόσφορη μπορεί να είναι η χρήση της για το διήγημα αρκεί να ξέρει κανείς πώς να τη μεταχειριστεί. Ο Τέλλος Άγρας θεωρεί τη γλώσσα του ως «τελευταία άνθηση της καθαρεύουσας στα ελληνικά γράμματα», ενώ ο Ελύτης, επισημαίνει τον λεξιλογικό του πλούτο «που κινητοποιεί για να ζωντανέψει τους μύθους του, θησαυρισμένος από απανωτά στρώματα παιδείας». Πράγματι, αντλώντας από τον Όμηρο, τους αρχαίους συγγραφείς, τους Πατέρες και τους υμνογράφους της Εκκλησίας και

5 έχοντας αποθησαυρισμένη μέσα του την ιδιωματική γλώσσα των ηρώων του, κατορθώνει, χάρις στη σπάνια γλωσσική του ευαισθησία, να συνδυάζει την ποιητικότητα της καθαρεύουσας γλώσσας του, που αποτελεί το βασικό όργανο της αφήγησης και των περιγραφών, με τη ζωντανή, φωνογραφική σχεδόν, αποτύπωση του προφορικού λόγου. Η ποιητικότητα όμως απορρέει από την όλη οργάνωση του κειμένου. Ως χαρακτηριστική περίπτωση τέτοιας οργάνωσης η Ελένη Πολίτου-Μαρμαρινού, θεωρεί το διήγημα «Στην Άγια Αναστασά», που ακόμα και ο Παλαμάς το αποκάλεσε «αριστούργημα του είδους». Η θρησκευτικότητα στο έργο του Παπαδιαμάντη είναι η κινητήρια δύναμη στην καθημερινότητα Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις του Παπαδιαμάντη είναι αδιαπραγμάτευτες. Γιος ιερέα, μεγαλωμένος με αυστηρές χριστιανικές αρχές και μυημένος βαθιά στις εκκλησιαστικές τελετουργίες έδωσε στη θρησκεία το βαθύτερο χαρακτήρα του αιώνιου συντρόφου, που ταυτίζεται με την ύπαρξη σε όλες τις χαρές και όλες τις λύπες. Η θρησκεία δεν είναι μόνο καταφύγιο και παρηγορητής, αλλά κινητήρια δύναμη της ανθρώπινης δράσης, αναπόσπαστα δεμένη με όλες τις πτυχές της καθημερινότητας (http://eranistis.net λήψη στις ). Είναι η παράδοση που δεν ορίζει απλώς την εθνικότητα ή την προάσπιση των ιδίων μεταφυσικών ανησυχιών ή την ηθική ή την αξιοπρέπεια ή τις αρχές που οφείλουν να ορίζουν τη ζωή ή την ενότητα των ανθρώπων ενός αποκομμένου γεωγραφικού τόπου, σαν τη Σκιάθο, αλλά που σηματοδοτεί την πιο αισθαντική ανάμνηση, τη διεισδυτικότερη ματιά μέσα στην άβυσσο των παιδικών χρόνων, με άλλα λόγια την εκκίνηση της ύπαρξης που αποτελεί την ουσιαστικότερη προοπτική της ζωής. Κι εδώ ακριβώς πηγάζει η εμμονή του Παπαδιαμάντη με τη Σκιάθο. Στην αιώνια αναζήτηση της παιδικότητας που είναι όμως διαποτισμένη από το βαθύ άρωμα της φυσικής ζωής και της θρησκευτικότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι πέρασε κάποιους μήνες ως δόκιμος μοναχός στο Άγιο Όρος. ( Το 24grammata.com λήψη στις , η θρησκευτικότητα του Παπαδιαμάντη). Ο Παπαδιαμάντης υπήρξε πάντοτε αφοσιωμένος στη χριστιανική θρησκεία και η αφοσίωσή του αυτή είναι εμφανής στα διηγήματά του, τόσο από την επίδραση που ασκεί η χριστιανική πίστη στους ήρωές του όσο και μέσα από τις παραθέσεις χωρίων από θρησκευτικά κείμενα. Ο συγγραφέας αντικρίζει τον κόσμο ως πιστός χριστιανός, με αποτέλεσμα η θρησκεία να είναι διαρκώς παρούσα στο έργο του, όπως ακριβώς είναι συνεχώς παρούσα και στην προσωπική του ζωή. Στο διήγημα «Όνειρο στο κύμα» ο ήρωας, που έχει πολλές αναλογίες με τον ίδιο τον συγγραφέα, αποκτά την εκπαίδευσή του χάρη στη βοήθεια των ιερωμένων του νησιού κι επιπλέον σκέφτεται πως θα ήθελε να ακολουθήσει μοναστική ζωή. Ο νεαρός ήρωας εργάζεται στα εφηβικά του χρόνια ως βοσκός για τη Μονή του Ευαγγελισμού κι έρχεται σε επαφή με τους ιερείς του ναού, οι οποίοι και του ενσταλάζουν κάποιες

6 βασικές αρχές για τη θέαση του κόσμου. Όταν, για παράδειγμα, ο νεαρός συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται, άθελά του, στο σημείο όπου η Μοσχούλα κολυμπά γυμνή, φέρνει στη σκέψη του τα λόγια του πάτερ Σισώη και του πνευματικού της Μονής, παπά Γρηγόριου, ότι θα πρέπει να αποφεύγει πάντοτε τον γυναικείο πειρασμό. Το όνειρο στο κύμα, πάντως, όπως θα το βιώσει ο νεαρός, καθώς θα διασώζει την αγαπημένη του Μοσχούλα, θα τον επηρεάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε θα επιλέξει τελικά να μη γίνει μοναχός Η θρησκεία στον Παπαδιαμάντη δεν λειτουργεί ποτέ εκφοβιστικά ή εκδικητικά. Η θρησκεία λειτουργεί λυτρωτικά, ως φορέας αποδοχής και συντροφικότητας. Ως μηχανισμός ένταξης, δηλαδή ως πρωταρχική δυνατότητα κοινωνικοποίησης. Η συμμετοχή στα τελετουργικά δεν στηρίζεται ποτέ στο φόβο της αιωρούμενης αμαρτίας ή της απειλής ή της απόρριψης. Είναι ταυτόσημη με την οικειοθελή συμμετοχή στη συλλογική χαρά κι αυτό απέχει πολύ από την εξιδανίκευση. Γιατί η εξιδανίκευση κρύβει νομοτελειακά κάτι ψεύτικο μέσα της, ενώ οι χαρακτήρες του Παπαδιαμάντη είναι απολύτως αυθεντικοί, αφού δεν κρύβουν ούτε τις αδυναμίες, ούτε τις έχθρες, ούτε τις στρεβλές τους αντιλήψεις, απόρροια του κοινωνικού συντηρητισμού και των δεισιδαιμονιών της εποχής (Παπαδιαμάντης, 1955). Στο διήγημα«αλιβάνιστος» παρακολουθούμε την επανένταξη ενός ανθρώπου που έζησε χρόνια σαν ερημίτης για λόγους μηδαμινούς, που όμως ήταν αρκετοί να τον απομονώσουν. Ένας ατυχής έρωτας κι ένα κλεφτό φιλί έκαναν τον μπαρμπα-κόλια να χαθεί από προσώπου γης, αφού η γυναίκα που αγάπησε παντρεύτηκε κάποιον άλλο. Όταν τυχαία ο παπάς, που έχασε το δρόμο του και χάθηκε στην εξοχή, συνάντησε τον μπαρμπα-κόλια, τον πήρε μαζί του στην εκκλησία για την Ανάσταση. Η θρησκευτική κατάνυξη της Ανάστασης, το τελετουργικό και η συμμετοχή του μπαρμπα-κόλια ήταν η επιστροφή του στην κοινωνία (Παπαδιαμάντης, 2001, σ. 19). Η θρησκεία ως δεσμός και διαμεσολαβητικός κρίκος των ανθρώπων σηματοδοτεί την αδιάσπαστη ενότητα, την κοινωνική ταυτότητα των ανθρώπων που αποτελούν σύνολο και λειτουργούν ως σύνολο. Υπό αυτή την έννοια η θρησκεία, ως δόγμα, περνά σε δεύτερη μοίρα, αφού αυτό που προέχει είναι ο κοινωνικός της ρόλος της. Στην εκκλησία δεν υπάρχουν ούτε επίσημοι, ούτε ξεχωριστοί, ούτε υπηρέτες συμφερόντων. Όλα ματαιώνονται μπροστά στην απαράβατη ισότητα που αποδίδεται ως έσχατη μοιρασιά. Τα τελευταία λόγια του μπαρμπα-κόλια: «Αληθώς ανέστη βρε! Δεν είμαι αλιβάνιστος!» μαρτυρούν την ανακούφιση της θρησκευτικής συμμετοχής που δεν είναι τίποτε άλλο από τη συμμετοχή στο κοινωνικό γίγνεσθαι κι αυτό δεν έχει καμία σχέση ούτε με εμμονές θρησκευτικής ανωτερότητας, ούτε με την εκκλησιαστική αυστηρότητα. Ο Παπαδιαμάντης δεν ενδιαφέρεται γι αυτά. Ενδιαφέρεται όμως για το σεβασμό (Παπαδιαμάντης, 1989, σ. 195). Στο διήγημα «Άψαλτος» ο Κώτσος ο Φραγκούλας που ειρωνεύτηκε τη νεκρώσιμη ακολουθία ενός φίλου του: «Τι τους ψέλνετε; Τι τους κάνετε νάνι νάνι; Όλοι στ ανάθεμα θα πάμε!» βρίσκει τραγικό θάνατο μέσα στη βάρκα, μετά από θεομηνία «κ έμελλεν εν τριγμώ αλύσεων και τροχαλιών και αρμένων, να καταποντισθή εις το κύμα, άψαλτος, ασαβάνωτος, αμοιρολόγητος». Ο σεβασμός προς τις θρησκευτικές τελετουργίες ταυτίζεται με το σεβασμό των συνανθρώπων. Η ασέβεια του Φραγκούλα, σε τελική ανάλυση, στρέφεται περισσότερο προς τους πενθούντες κι αυτό ο Παπαδιαμάντης δεν μπορεί να το ανεχτεί. Γι αυτό ο αναγνώστης θέλει να γλυτώσουν οι άλλες. Γιατί ο παγανισμός δεν αφορά καθόλου τον Παπαδιαμάντη ως θρησκευτικό παράπτωμα, παρά μόνο ως αφορμή

7 της αναίτιας τραγωδίας (http://latistor.blogspot.gr λήψη στις ). Δεν είναι τυχαίο ότι η ψαλτική αποτέλεσε ίσως το σπουδαιότερο πεδίο της κοινωνικής του ζωής. Όλη του η ζωή είναι δεμένη με τη θρησκεία, είτε ως υπαρκτό τελετουργικό που διεκπεραιώνεται με κατάνυξη, είτε ως άυλη, εσωστρεφής πνευματικότητα που διαπότισε τη ζωή του με τη μορφή της διαρκούς αναζήτησης της ανόθευτης ανθρωπιάς, η οποία ήταν αδύνατο να βρεθεί έξω από τη σφαίρα της νοσταλγίας (Παπαδιαμάντης, 1911). ΕΠΙΛΟΓΟΣ Θα θέλαμε να τελειώσουμε αυτή τη μικρή μας προσπάθεια να προσεγγίσουμε το μεγάλο διδάσκαλο και παιδαγωγό του γένους με τα λόγια του Κωστή Παλαμά : «Το έργο του Παπαδιαμάντη, το μαζί εκκλησιαστικό και κοσμικό, βυζαντινό και ανθρώπινο, κάτι τι διδακτικό και κυματιστό, γελαστό και μελαγχολικό, το λυρικό και το δραματικό, το δίγλωσσο και δίψυχο, δείχνει και με τα στοιχεία του αυτά, ζωηρότερο, από άλλα έργα, την κατάσταση της νέας ελληνικής ψυχής είναι κείμενο μαρτυρικό για τον ιστορικό και το μελετητή των πραγμάτων μας και των καιρών μας ασύγκριτα σπουδαιότερο από τις βουλές και από τους νόμους μας. Πάντα έσταζε κάποιο μέλι από τα χείλη του, και το κοντύλι του, έτσι, άκοπα, άνετα, απρόσεχτα, με δυο τρεις μολυβιές μας άφηνε στο χαρτί αξέχαστα «σκίτσα», που το στόμα τους ήθελε φιλί και τα μάτια τους γύρευαν αγάπη και μας τραβούσε ο άνθρωπος αυτός απάνω στα γραμμένα του και μας αντάμωνε αδερφώνοντάς μας με τη συγκίνηση και με τη συμπάθεια. Τέτοιος είναι ο τεχνίτης. Σκάφτει μέσα στη συνείδηση των ομοίων του και την ανυψώνει, ας είναι και διαβατικά, την ανθρωπιά τους» ( Ακρόπολις, 4 Ιαν. 1911). ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1.Στέλιος Παπαθανασίου, «Παπαδιαμάντης λογοκρινόμενος», Ίνδικτος, τ/χ. 20 (2006) 2. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, "Αλληλογραφία", Επιμέλεια Τριανταφυλλόπουλος Νίκος, Εκδ. Δόμος, 1992, Αθήνα 3.Θέμελης Γιώργος, "Ο Παπαδιαμάντης καί ο κόσμος του", Εκδ. Διάττων, 1991, Αθήνα 4. Φαρίνου - Μαλαματάρη Γεωργία, "Αφηγηματικές τεχνικές στον Παπαδιαμάντη: ", Εκδ. Κέδρος, 1987, Αθήνα

8 5. Λορεντζάτος, Ζήσιμος, Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης -Α. Πενήντα χρόνια ἀπὸ τὸ θάνατό του, Μελέτες, Εκδ. Δόμος, Ἀθήνα Ευθύμη Παπαδημητρίου,περ. Επιθεώρηση Τέχνης, Ιαν.-Φεβρ. 1961, αρ. τεύχους Βούλα Λαμπροπούλου, Η «Οικολογία στα έργα του Παπαδιαμάντη Tέλλος Άγρας, Πώς βλέπομε σήμερα τον Παπαδιαμάντη, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. 9. Περιοδικό «Νέα Ζωή», Δ Παπαδιαμάντης, 1955, σ «Η Θητεία της Πενθεράς, «Λαμπριάτικος Ψάλτης» «Χωρίς στεφάνι», 1896, 14. «Οι χαλασοχώρηδες», Μανώλης Χαλβατάκης, Ο Παπαδιαμάντης μέσα από το έργο του, μελέτη, Αλεξάνδρεια Ακρόπολις, 4 Ιαν ΠΗΓΕΣ από το διαδίκτυο: 1. Κείμενα του Παπαδιαμάντη (1 νουβέλα, 53 διηγήματα και 13 ποιήματα ) 2. «Greece's Dostoevsky: The Stories of Alexandros Papadiamandis», Road to Emmaus. A Journal of Orthodox Faith and Culture, τομ.34, σελ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης - Ἱστοχῶρος Ἑταιρείας Παπαδιαμαντικῶν Σπουδῶν 4. Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης ( ) - Ὁ κοσμοκαλόγηρος τῆς λογοτεχνίας 5. Μουσείο Παπαδιαμάντη 6. Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος: Δεν υπάρχει κρυφός Παπαδιαμάντης 7. Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης 8. Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

9 9. λήψη στις grammata.com λήψη στις , η θρησκευτικότητα του Παπαδιαμάντη Κείμενο Περίληψης της Εισήγησης Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911), «η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κ. Π. Καβάφη, «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων», δεν είναι μόνο ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, αλλά και ένας μεγάλος παιδαγωγός, τα διηγήματα του οποίου δίδαξαν γενιές και γενιές. Έγραψε για να φέρει το φως, για να συμπεριλάβει σε μια καλλιτεχνική μορφή και για να περισυλλέξει στο πεζογραφικό του έργο τους κόμπους από τους οποίους συντίθεται η συνολική Ιστορία του Ελληνισμού. Τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη σε «παιδαγωγούν», όχι μόνο μέσα από το γέλιο ή το δάκρυ που σου προκαλούν οι συγκινητικές διηγήσεις του, αλλά μέσα από την «άυλη χαρά» που προκαλεί στο πνεύμα. Στο έργο του μιλάει για την αρετή και την κακία, για τον αγώνα εξύψωσης του Ελληνικού έθνους, για τον Χριστιανισμό, που δεν είναι μόνο τυφλή πίστη, είναι σύστημα ζωής και αλήθειας. Επίσης αναφέρεται στην πολιτική κατάντια του καιρού του και προτείνει μέτρα για την ηθική ανάπλαση, μέτρα για την παιδεία και την αληθινή ανόρθωση της, με το ζωντανό πνεύμα της λαϊκής παράδοσης. Διδάσκει μέσα από ιστορίες ηθοπλαστικές αποκαλύπτοντάς μας ταυτόχρονα μια ζοφερή πραγματικότητα. Καυτηριάζει την ανθρώπινη ασχήμια και ξετυλίγει κοινωνικά θέματα. Παράλληλα, οι αναδρομές στην παιδική ηλικία και οι βυθοσκοπήσεις στο χαρακτήρα παιδιών που συναντιούνται μέσα στα κείμενά του λειτουργούν παραδειγματικά και υποδειγματικά. Μέσα από την εισήγησή μας θα ξεδιπλώσουμε την παιδαγωγική πτυχή του έργου του Παπαδιαμάντη. Μελετώντας το παρατηρούμε πως όχι μόνο ήξερε να γράφει, να περιγράφει, να ηθογραφεί, να κρίνει και να προτείνει λύσεις, αλλά ο ίδιος είχε μια ακέραια στάση, επιλογή φιλόθεης ζωής, φιλάρετου βίου, έντιμης εργασίας, φιλότιμης αδολεσχίας, πορεία, στόχο, λόγο και αξία. Συγκέντρωνε όλα τα στοιχεία που ταιριάζουν στην προσωπικότητα ενός παιδαγωγού, ενός λογοτέχνη που δίδαξε με το έργο του πολλές γενιές και διδάσκει ακόμα. Ολόκληρη η ουσία της πεζογραφίας του περικλείεται μέσα σε μια φράση του ίδιου : «Το έπ' έμοι, ενόσω ζω, και αναπνέω καί σωφρονώ, δεν θα παύσω να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστόν μου, να περιγράφω μετ'

10 έρωτος την φύσιν, καί να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια ελληνικά ήθη». Συγγραφείς: Ελένη Λεκάτη, Ελένη Μπαλτατζή και Δημήτριο Μπαλτατζή Θέμα: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης ένας διαχρονικός παιδαγωγός. Εισαγωγή «Το όνομά του και μόνο μας φέρνει πίσω στις παιδικές μας μνήμες, στο αναγνωστικό των νέων ελληνικών, που οι σκυθρωπές, κατά τα άλλα, σελίδες του φωτίζονταν από το ανέσπερο φως του «φτωχού αγίου» του βοσκού που οι «Αγαρηνοί αλαλάζοντες» τον έσφαξαν μάρτυρα αυτόν του γένους- κοντά στα μπεντένια του παλιού χωριού, του Κάστρου της Σκιάθου.» Κάπως έτσι σώζεται στη φαντασία πολλών γενεών ο Παπαδιαμάντης (Ευθύμη Παπαδημητρίου,περ. Επιθεώρηση Τέχνης, Ιαν.-Φεβρ. 1961, αρ. τεύχους 73-74,σς ) Στον Παπαδιαμάντη παντρεύονται κατά τρόπο μαγικό η χαρά της δημιουργίας, η συνταρακτική αυγή μιας

11 ολόκληρης τέχνης μαζί με την εξάντληση, την κούραση, την απέραντη φλυαρία, το λυκόφως εν ολίγοις ενός πολιτισμού. Νομίζω ότι ένα τέτοιο αισθητικό επίτευγμα μόνο μέσα από την εμπειρία του Ελληνισμού θα μπορούσε να ξεπηδήσει. Χρειάζονται αιώνες μεγαλείων και αφανισμών για να φθάσεις στο παπαδιαμαντικό κράμα. O παιδαγωγικός χαρακτήρας του Παπαδιαμάντη, όπως σκιαγραφείται μέσα από τα έργα του. Ένας από τους μεγαλύτερους «εραστές» της Ελληνικής υπαίθρου μαθαίνει τον αναγνώστη να παρατηρεί, να απολαμβάνει και να ταυτίζεται με τη φύση. Περισσότερα από τριάντα έργα έχουν τίτλους εμπνευσμένους από τη φύση. «Είναι συγκινητική η στοργή και ζωηρό το ενδιαφέρον, με τα οποία ο Παπαδιαμάντης περιβάλλει θάλασσες και ψάρια, κάμπους και άνθη, αγρούς και κήπους, ζώα και ζωύφια, πουλιά και χρυσόμυγες και άλλα μικρά πλασματάκια του Θεού.» (Βούλα Λαμπροπούλου, Η «Οικολογία στα έργα του Παπαδιαμάντη, σελ.14,2009) Τα δέντρα έχουν ψυχή, τα κλαδιά πονούν όταν κόβονται, αλλά ταυτόχρονα χαρίζουν το άρωμά τους και τη δροσιά τους σε αυτούς που τα κρατούν. Αποτρέπουν το κακό, χρησιμοποιούνται προς ίαση, γαληνεύουν την ψυχή! Οι ήρωές του ζουν και κινούνται στην ύπαιθρο και μερικές φορές ταυτίζονται με αυτή. Είναι ευτυχισμένος όποιος μπορεί να απολαμβάνει τα δώρα του Θεού. Ο Τέλλος Άγρας θα πει: «Ο Παπαδιαμάντης στα διηγήματά του, διδάσκει! Δε θέλω να πω για τη «Φόνισσα. Ναι, φιλοσοφεί εκεί, αλλ η φιλοσοφία του παίρνει δραματική σάρκα της γρια- Χαδούλας. Ούτε και γι άλλα θα πω, πάμπολλα, όπου βρίσκει την ευκαιρία να διδάξει μ έναν υπαινιγμό, μ ένα λόγο διακριτικό και πικρόχολο, μ ένα πάρθιο βέλος. Όχι. Υπάρχουν αρκετά, όπου ο Παπαδιαμάντης γίνεται πότε ιεροκύρηκας, πότε ρήτορας κοινωνικός. Οι «Χαλασοχώρηδες»- ο ίδιος τους χαρακτηρίζει «μικράν μελέτην»- σε είκοσι σελίδες πραγματεύονται την κομματική συναλλαγή και την κομματική διαίρεση εκείνης της εποχής. Στον «Καλόγερο» αναλύεται- με πολλή γνώση του θέματος- το μοναστηριακό ζήτηματης Ελλάδος. Στα «Δύο τέρατα», πάλι η Πολιτική. Στον «Λαμπριάτικο ψάλτη» εγκωμιάζεται τα ορθόδοξο θρήσκευμα κ η ιερά παράδοση. Οι «Αλαφροϊσκιωτοι» αποτελούν κήρυγμα συμφιλιώσεως δύο αντιμαχομένων μερίδων της Σκιάθου. ( Tέλλος Άγρας, Πώς βλέπομε σήμερα τον Παπαδιαμάντη, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, σελ )... [Κομμένο μήνυμα] Προβολή ολόκληρου του μηνύματος 7οΣυνέδριο ΕΛΛΙΕΠΕΚ

12 11/12/14 προς Ελένη ΑΓΑΠΗΤΟΙ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΙ:Ε.Λ.,Ε.Μ.,Δ.Μ. ΠΗΡΑΜΕ ΤΗΝ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΑΣ. ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΥΨΗΛΟ ΚΑΙ ΕΥΓΕΝΕΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΤΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΙΕΠΕΚ Α.Ε.ΠΑΠΑΣ Στις 10 Δεκεμβρίου :18 μ.μ., ο χρήστης Ελένη Ντόκου έγραψε: Κείμενο Περίληψης της Εισήγησης Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911), «η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κ. Π. Καβάφη, «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων», δεν είναι μόνο ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, αλλά και ένας μεγάλος παιδαγωγός, τα διηγήματα του οποίου δίδαξαν γενιές και γενιές. Έγραψε για να φέρει το φως, για να συμπεριλάβει σε μια καλλιτεχνική μορφή και για να περισυλλέξει στο πεζογραφικό του έργο τους κόμπους από τους οποίους συντίθεται η συνολική Ιστορία του Ελληνισμού. Τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη σε «παιδαγωγούν», όχι μόνο μέσα από το γέλιο ή το δάκρυ που σου προκαλούν οι συγκινητικές διηγήσεις του, αλλά μέσα από την «άυλη χαρά» που προκαλεί στο πνεύμα. Στο έργο του μιλάει για την αρετή και την κακία, για τον αγώνα εξύψωσης του Ελληνικού έθνους, για τον Χριστιανισμό, που δεν είναι μόνο τυφλή πίστη, είναι σύστημα ζωής και αλήθειας. Επίσης αναφέρεται στην πολιτική κατάντια του καιρού του και προτείνει μέτρα για την ηθική ανάπλαση, μέτρα για την παιδεία και την αληθινή ανόρθωση της, με το ζωντανό πνεύμα της λαϊκής παράδοσης. Διδάσκει μέσα από ιστορίες ηθοπλαστικές αποκαλύπτοντάς μας ταυτόχρονα μια ζοφερή πραγματικότητα. Καυτηριάζει την ανθρώπινη ασχήμια και ξετυλίγει κοινωνικά θέματα. Παράλληλα, οι αναδρομές στην παιδική ηλικία και οι βυθοσκοπήσεις στο χαρακτήρα παιδιών που συναντιούνται μέσα στα κείμενά του λειτουργούν παραδειγματικά και υποδειγματικά. Μέσα από την εισήγησή μας θα ξεδιπλώσουμε την παιδαγωγική πτυχή του έργου του Παπαδιαμάντη. Μελετώντας το παρατηρούμε πως όχι μόνο ήξερε να γράφει, να περιγράφει, να ηθογραφεί, να κρίνει και να προτείνει λύσεις, αλλά ο ίδιος είχε μια ακέραια στάση, επιλογή φιλόθεης

13 ζωής, φιλάρετου βίου, έντιμης εργασίας, φιλότιμης αδολεσχίας, πορεία, στόχο, λόγο και αξία. Συγκέντρωνε όλα τα στοιχεία που ταιριάζουν στην προσωπικότητα ενός παιδαγωγού, ενός λογοτέχνη που δίδαξε με το έργο του πολλές γενιές και διδάσκει ακόμα. Ολόκληρη η ουσία της πεζογραφίας του περικλείεται μέσα σε μια φράση του ίδιου : «Το έπ' έμοι, ενόσω ζω, και αναπνέω καί σωφρονώ, δεν θα παύσω να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστόν μου, να περιγράφω μετ' έρωτος την φύσιν, καί να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια ελληνικά ήθη». Συγγραφείς: Ελένη Λεκάτη, Ελένη Μπαλτατζή και Δημήτριο Μπαλτατζή Θέμα: Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης ένας διαχρονικός παιδαγωγός. Εισαγωγή «Το όνομά του και μόνο μας φέρνει πίσω στις παιδικές μας μνήμες, στο αναγνωστικό των νέων ελληνικών, που οι σκυθρωπές, κατά τα άλλα, σελίδες του φωτίζονταν από το ανέσπερο φως του «φτωχού

14 αγίου» του βοσκού που οι «Αγαρηνοί αλαλάζοντες» τον έσφαξαν μάρτυρα αυτόν του γένους- κοντά στα μπεντένια του παλιού χωριού, του Κάστρου της Σκιάθου.» Κάπως έτσι σώζεται στη φαντασία πολλών γενεών ο Παπαδιαμάντης (Ευθύμη Παπαδημητρίου,περ. Επιθεώρηση Τέχνης, Ιαν.-Φεβρ. 1961, αρ. τεύχους 73-74,σς ) Στον Παπαδιαμάντη παντρεύονται κατά τρόπο μαγικό η χαρά της δημιουργίας, η συνταρακτική αυγή μιας ολόκληρης τέχνης μαζί με την εξάντληση, την κούραση, την απέραντη φλυαρία, το λυκόφως εν ολίγοις ενός πολιτισμού. Νομίζω ότι ένα τέτοιο αισθητικό επίτευγμα μόνο μέσα από την εμπειρία του Ελληνισμού θα μπορούσε να ξεπηδήσει. Χρειάζονται αιώνες μεγαλείων και αφανισμών για να φθάσεις στο παπαδιαμαντικό κράμα. O παιδαγωγικός χαρακτήρας του Παπαδιαμάντη, όπως σκιαγραφείται μέσα από τα έργα του. Ένας από τους μεγαλύτερους «εραστές» της Ελληνικής υπαίθρου μαθαίνει τον αναγνώστη να παρατηρεί, να απολαμβάνει και να ταυτίζεται με τη φύση. Περισσότερα από τριάντα έργα έχουν τίτλους εμπνευσμένους από τη φύση. «Είναι συγκινητική η στοργή και ζωηρό το ενδιαφέρον, με τα οποία ο Παπαδιαμάντης περιβάλλει θάλασσες και ψάρια, κάμπους και άνθη, αγρούς και κήπους, ζώα και ζωύφια, πουλιά και χρυσόμυγες και άλλα μικρά πλασματάκια του Θεού.» (Βούλα Λαμπροπούλου, Η «Οικολογία στα έργα του Παπαδιαμάντη, σελ.14,2009) Τα δέντρα έχουν ψυχή, τα κλαδιά πονούν όταν κόβονται, αλλά ταυτόχρονα χαρίζουν το άρωμά τους και τη δροσιά τους σε αυτούς που τα κρατούν. Αποτρέπουν το κακό, χρησιμοποιούνται προς ίαση, γαληνεύουν την ψυχή! Οι ήρωές του ζουν και κινούνται στην ύπαιθρο και μερικές φορές ταυτίζονται με αυτή. Είναι ευτυχισμένος όποιος μπορεί να απολαμβάνει τα δώρα του Θεού. Ο Τέλλος Άγρας θα πει: «Ο Παπαδιαμάντης στα διηγήματά του, διδάσκει! Δε θέλω να πω για τη «Φόνισσα. Ναι, φιλοσοφεί εκεί, αλλ η φιλοσοφία του παίρνει δραματική σάρκα της γρια- Χαδούλας. Ούτε και γι άλλα θα πω, πάμπολλα, όπου βρίσκει την ευκαιρία να διδάξει μ έναν υπαινιγμό, μ ένα λόγο διακριτικό και πικρόχολο, μ ένα πάρθιο βέλος. Όχι. Υπάρχουν αρκετά, όπου ο Παπαδιαμάντης γίνεται πότε ιεροκύρηκας, πότε ρήτορας κοινωνικός. Οι «Χαλασοχώρηδες»- ο ίδιος τους χαρακτηρίζει «μικράν μελέτην»- σε είκοσι σελίδες πραγματεύονται την κομματική συναλλαγή και την κομματική διαίρεση εκείνης της εποχής. Στον «Καλόγερο» αναλύεται- με πολλή γνώση του θέματος- το μοναστηριακό ζήτηματης Ελλάδος. Στα «Δύο τέρατα», πάλι η Πολιτική. Στον «Λαμπριάτικο ψάλτη» εγκωμιάζεται τα ορθόδοξο θρήσκευμα κ η ιερά παράδοση. Οι «Αλαφροϊσκιωτοι» αποτελούν κήρυγμα συμφιλιώσεως δύο αντιμαχομένων μερίδων της Σκιάθου. ( Tέλλος Άγρας, Πώς βλέπομε σήμερα τον Παπαδιαμάντη, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, σελ ) Παράλληλα πολλές από τις περιγραφές του είναι εμπλουτισμένες από στοιχεία που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «διδακτικά». Πέρα από τα αρχαία,και βυζαντινά κείμενα, τα εκκλησιαστικά συναξάρια, τα

15 «χωρία» της Γραφής χαρακτηριστικές είναι και οι άμεσες γνώσεις του από τη ζωή που μας τις μεταδίδει απλόχερα! Ξέρει αγγλικά, γαλλικά, τούρκικα, αρβανίτικα, ρουμελιώτικα Μας προδίδει τα μυστικά του ψαρά, του καϊκτσή, του βοσκού και του γεωργού. Ξέρει έθιμα και συνήθειες, την Ιερά παράδοση και τα μάγια, τα ξόρκια και τις δεισιδαιμονίες, τις προλήψεις Ξέρει ανέκδοτα και ιστορίες, παραμύθια του νησιού κ οικογενειακά- για να τα διηγείται σε μας «Με φαίνεται- παρατηρούσε ο Καβάφης- ότι είναι λαμπρά ασκημένος στης περιγραφής την τριπλή ικανότητα- το ποια πρέπει να λεχθούν, το ποια πρέπει να παραλειφθούν και εις ποια πρέπει να σταματηθεί η προσοχή». (Περιοδικό «Νέα Ζωή», Δ 1908, σ. 822 α). Το μεγάλο δίδαγμα του Παπαδιαμάντη είναι η αξιοποίηση του δικού του κόσμου όσο στενού και αν είναι. Στενότερα ηθογράφος στην αρχή, πλάτυνε με τον καιρό την ηθογραφία του και την τεχνική του, ώστε να θεωρείται ότι αυτός εγκαινίασε τη διηγηματογραφία στον τόπο μας. Ο ρακένδυτος μάγος της Σκιάθου διαχύνει στο έργο του μια πλούσια σπατάλη ταλέντου, πού τον καθιερώνει ως πρωθιεράρχη της πεζογραφίας μας. Ένα απόθεμα μνήμης τροφοδοτεί πάντοτε τις εμπνεύσεις του, ένας ποιητικός οίστρος τις διαποτίζει, μια μαγεία του λόγου τις μετουσιώνει. Οι ήρωες του απλοί, ταπεινοί, γραφικοί και βασανισμένοι, γίνονται οι πυρήνες των δραματικών συγκρούσεών τους με τη ζωή, γίνονται χαρακτήρες και άνθρωποι ((Παπαδιαμάντης, 1955, σ. 537). Τα διηγήματά του δεν έχουν κοσμοπολίτικο χαρακτήρα, είναι απλώς Ελληνικά. Κυριαρχεί η απλότητα, η ζωή, η αλήθεια. Επιμένει στην περιγραφή των προσώπων, διαγράφει λαϊκούς περίεργους τύπους, διασώζει έθιμα και ήθη σχεδόν άγνωστα για τους κοσμοπολίτες πρωτευουσιάνους και αδιάφορα για το σύμπαν, ζει σε μία ατμόσφαιρα εντελώς δική του, την ατμόσφαιρα του νησιού του. Αφελείς και απλοϊκοί νησιώτες, τύποι βασανισμένων γυναικών, θεοσεβούμενων γριών, αγνών κοριτσιών αντιπαρέρχονται αφήνοντας μια ξεχωριστή εντύπωση στην ψυχή μας. Αυτή είναι και η βαθύτερη δομή του Παπαδιαμαντικού Έργου. Κάτω από τη σκηνική επιφάνεια, πίσω από την καθημερινότητα που ρέει αενάως, εκτυλίσσονται δράματα, σε κόσμους φυγής, όπως με ανθρώπους που πλέουν στο ποτό. Τα οικεία μας πρόσωπα συχνά δεν αντιλαμβάνονται που πλέουμε τι μας συμβαίνει, «ουδέ υποπτεύονται τα γενόμενα». Τι μας σώζει; Ή έλλειψη δόλου εκ μέρους του ανθρωπίνου και η «ανωτέρα επίπνοια». Άδολη είναι και η καραβοκυρού και η θεία-μαθίνα στο έργο «Γυνή Πλέουσα», οι οποίες σώζουν και μεταπείθουν την παρ ολίγον αυτοκτόνον πλέουσα. Η διαμαρτυρία περί την οδόν, το πήρα «λάθος δρόμο» είναι σύνηθες θέμα στον Παπαδιαμάντη. Εκεί στο λάθος δρόμο, στο δρόμο της πνιγμονής μας θα βρεθούν αθώα πλάσματα, πιο αγνά, που μόνο αυτά θα μας σώσουν, όπως ξέρουν και μπορούν. Κανένας δε σώζεται μόνος του. Ο Παπαδιαμάντης «λάτρης της παράδοσης» πώς να μην αγαπά την πρώτη και την πιο αισθητή της Παραδόσεως ρίζα- την πατρίδας, την πατρίδα του! Την αγαπά και την κατοικεί και γι αυτό την χιλιοπλασιάζει με τις απέραντες περιγραφές που η μια δε συμπίπτει ποτέ με μιαν άλλη. Μέσα απ την ελάχιστη Σκιάθο, με τους δύο-τρεις όρμους και τα δυο ακρωτήρια, έβγαλε εκατό τουλάχιστον διηγήματά του, όπως ένας ταχυδακτυλουργός μέσα από ένα μικρό, ελάχιστο κουτί τραβά ένα σωρό πράγματα. Έτσι μας μαθαίνει και εμάς να παρατηρούμε τη δική μας πατρίδα με τις μικρές ανύποπτες ομορφιές της, μας διδάσκει πώς να την ανακαλύψουμε, να την κατακτήσουμε και τέλος να την αγαπήσουμε, να την ερωτευτούμε!

16 Μέσα από τα διηγήματά του εξέφρασε και προσπάθησε να βρει λύση σε δύο μεγάλα οικογενειακά του και ταυτόχρονα πανελλήνια προβλήματα, δύο μεγάλες αγωνίες για την επιβίωση του ελληνικού λαού: την αποκατάσταση των κοριτσιών και την μετανάστευση. Ήδη στο πρώτο του έργο, τη «Μετανάστιδα» (1874), ο συγγραφέας θίγει το ζήτημα, προτείνοντας κάποια λύση, με τα λόγια που θέτει στο στόμα του πατέρα του Ζέννου: «Δεν ακούετε σεις, οι νέοι, ημάς οπού εγηράσαμεν. Πόσον καλλίτερα θα έκαμνες να ζητής με τον νουν σου νύμφην εντός των ορίων της νήσου μας. (Γ σ. 388). Οι φυσιογνωμίες των «παραπονεμένων» παρελαύνουν εφιαλτικές στο έργο του Παπαδιαμάντη από το 1891 κα ύστερα. Το πρόβλημα δεν αγκαλιάζει μόνο το φτωχό νησί του αλλά και το έθνος του: «Όλοι οι νέοι του χωρίου είχον ξενιτευθή εις την Αμερικήν Όθεν όλα τα γεροντοπαλλήκαρα του τόπου, όσοι είχον μαγαζείον ή θέσιν ή σειράν τινα, εθήρευον τας νεαράς κόρας, τας έχουσας προίκα. Αι μόναι ζημιούμεναι ήσαν τα γεροντοκόριτσα, τα οποία δεν είχον μοίραν υπο τον ήλιον». («Η Θητεία της Πενθεράς, 1902, Α σ. 114). Όπως ένας μεγάλος παιδαγωγός θεωρεί χρέος του να καθοδηγήσει το λαό του έθνους του, να υπερασπιστεί τους «πτωχούς και ταπεινούς» και να διεκδικήσει τα δικαιώματά τους, έτσι και ο Παπαδιαμάντης αναδεικνύεται υπερασπιστής του «πλέον άτυχου των λαών του κόσμου»(«λαμπριάτικος Ψάλτης» Β σ.111). «Εως πότε όλη η αυστηρότης των αρμοδίων θα διεκδικείται και θα ξεθυμαίνει μόνον εις βάρος των πτωχών και των ταπεινών;» («Χωρίς στεφάνι», 1896, Β σ.308) Οι δωροδοκίες και οι νοθείες των εκλογών, τον απογοητεύουν. Η αδιαφορία του κέντρου για την περιφέρεια και η εκμετάλλευση του λαού τον ωθούν στην αντίδραση. Για τον Παπαδιαμάντη «η πλουτοκρατία ήτο, είναι και θα είναι ο μόνιμος άρχων του κόσμου. Αυτή γεννά την αδικία, αυτή τρέφει την κακουργία, αυτή φθείρει σώματα και ψυχάς.» («Οι χαλασοχώρηδες», 1892, Β σ. 54) Ένας συγγραφέας διδακτικός επόμενο είναι να καταφεύγει πότε-πότε στο μαστίγιο της σάτιρας. Με το χιούμορ του θα στηλιτέψει ό,τι νομίζει πως αντιβαίνει τους κανόνες της χριστιανικής ηθικής. Έτσι δε θα αφήσει ήσυχους τους πολιτικούς, που τους αποκαλεί «γελωτοποιούς πιθήκους», δεσποτάδες «χρυσοστόλιστους και μιτροφορούντας», δήμαρχους, δασκάλους, καλαμαράδες, δικηγόρους Χαριτωμένο είναι το δικηγορικό ανέκδοτο που αναφέρεται στα ρόδινα ακρογιάλια»(1907): «- Όποιος πέσει σε μάγισσας χέρια, ή σε γιατρού ή σε δικηγόρου αυτά παθαίνει», λέγει ο Στάθης. «- Αυτό το είπες πολύ σωστό, είπε μετά καγχασμού ο Σταμάτης. Εγώ μάλιστα έχω ακούσει, πως ένας δικηγόρος, με μιαν υπόθεσιν ενός πελάτου, την οποίαν είχε επι χρόνια στα χέρια του, υπάνδρευσε πέντε θυγατέρας, κ έδωσε την ιδίαν υπόθεσιν προίκα εις την έκτην και τελευταίαν κόρην του, την οποίαν υπάνδρευσε μ ένα δικηγόρον. Και όταν μετά τινα καιρόν ο νέος γαμβρός του ήλθε περιχαρής ότι αυτός κατόρθωσε επί τέλους να τελειώση την ατελείωτον υπόθεσιν, ο πενθερός εσήκωσε και τα δύο του χέρια και τον εφασκέλωσε λέγων: «Βρε στραβέ, επήγες να βγάλης απ τα χέρια σου αυτό το μεταλλείον;» (Γ σ ) (Μανώλης Χαλβατάκης, Ο Παπαδιαμάντης μέσα από το έργο του, μελέτη, Αλεξάνδρεια 1960, σ ) Όσο αφορά το λεκτικό, ο Παπαδιαμάντης διατηρεί την ανεξαρτησία του διδάσκοντάς μας για άλλη μια φορά πως αλλού είναι η ουσία. Μεταχειρίζεται την καθαρεύουσα με λίγες δημοτικές λέξεις, αποδεικνύοντας πόσο πρόσφορη μπορεί να είναι η χρήση της για το διήγημα αρκεί να ξέρει κανείς πώς να τη μεταχειριστεί. Ο Τέλλος Άγρας θεωρεί τη γλώσσα του ως «τελευταία άνθηση της καθαρεύουσας στα

17 ελληνικά γράμματα», ενώ ο Ελύτης, επισημαίνει τον λεξιλογικό του πλούτο «που κινητοποιεί για να ζωντανέψει τους μύθους του, θησαυρισμένος από απανωτά στρώματα παιδείας». Πράγματι, αντλώντας από τον Όμηρο, τους αρχαίους συγγραφείς, τους Πατέρες και τους υμνογράφους της Εκκλησίας και έχοντας αποθησαυρισμένη μέσα του την ιδιωματική γλώσσα των ηρώων του, κατορθώνει, χάρις στη σπάνια γλωσσική του ευαισθησία, να συνδυάζει την ποιητικότητα της καθαρεύουσας γλώσσας του, που αποτελεί το βασικό όργανο της αφήγησης και των περιγραφών, με τη ζωντανή, φωνογραφική σχεδόν, αποτύπωση του προφορικού λόγου. Η ποιητικότητα όμως απορρέει από την όλη οργάνωση του κειμένου. Ως χαρακτηριστική περίπτωση τέτοιας οργάνωσης η Ελένη Πολίτου-Μαρμαρινού, θεωρεί το διήγημα «Στην Άγια Αναστασά», που ακόμα και ο Παλαμάς το αποκάλεσε «αριστούργημα του είδους». Η θρησκευτικότητα στο έργο του Παπαδιαμάντη είναι η κινητήρια δύναμη στην καθημερινότητα Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις του Παπαδιαμάντη είναι αδιαπραγμάτευτες. Γιος ιερέα, μεγαλωμένος με αυστηρές χριστιανικές αρχές και μυημένος βαθιά στις εκκλησιαστικές τελετουργίες έδωσε στη θρησκεία το βαθύτερο χαρακτήρα του αιώνιου συντρόφου, που ταυτίζεται με την ύπαρξη σε όλες τις χαρές και όλες τις λύπες. Η θρησκεία δεν είναι μόνο καταφύγιο και παρηγορητής, αλλά κινητήρια δύναμη της ανθρώπινης δράσης, αναπόσπαστα δεμένη με όλες τις πτυχές της καθημερινότητας (http://eranistis.net λήψη στις ). Είναι η παράδοση που δεν ορίζει απλώς την εθνικότητα ή την προάσπιση των ιδίων μεταφυσικών ανησυχιών ή την ηθική ή την αξιοπρέπεια ή τις αρχές που οφείλουν να ορίζουν τη ζωή ή την ενότητα των ανθρώπων ενός αποκομμένου γεωγραφικού τόπου, σαν τη Σκιάθο, αλλά που σηματοδοτεί την πιο αισθαντική ανάμνηση, τη διεισδυτικότερη ματιά μέσα στην άβυσσο των παιδικών χρόνων, με άλλα λόγια την εκκίνηση της ύπαρξης που αποτελεί την ουσιαστικότερη προοπτική της ζωής. Κι εδώ ακριβώς πηγάζει η εμμονή του Παπαδιαμάντη με τη Σκιάθο. Στην αιώνια αναζήτηση της παιδικότητας που είναι όμως διαποτισμένη από το βαθύ άρωμα της φυσικής ζωής και της θρησκευτικότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι πέρασε κάποιους μήνες ως δόκιμος μοναχός στο Άγιο Όρος. ( Το 24grammata.com λήψη στις , η θρησκευτικότητα του Παπαδιαμάντη). Ο Παπαδιαμάντης υπήρξε πάντοτε αφοσιωμένος στη χριστιανική θρησκεία και η αφοσίωσή του αυτή είναι εμφανής στα διηγήματά του, τόσο από την επίδραση που ασκεί η χριστιανική πίστη στους ήρωές του όσο και μέσα από τις παραθέσεις χωρίων από θρησκευτικά κείμενα. Ο συγγραφέας αντικρίζει τον κόσμο ως πιστός χριστιανός, με αποτέλεσμα η θρησκεία να είναι διαρκώς παρούσα στο έργο του, όπως ακριβώς είναι συνεχώς παρούσα και στην προσωπική του ζωή. Στο διήγημα «Όνειρο στο κύμα» ο ήρωας, που έχει πολλές αναλογίες με τον ίδιο τον συγγραφέα, αποκτά

18 την εκπαίδευσή του χάρη στη βοήθεια των ιερωμένων του νησιού κι επιπλέον σκέφτεται πως θα ήθελε να ακολουθήσει μοναστική ζωή. Ο νεαρός ήρωας εργάζεται στα εφηβικά του χρόνια ως βοσκός για τη Μονή του Ευαγγελισμού κι έρχεται σε επαφή με τους ιερείς του ναού, οι οποίοι και του ενσταλάζουν κάποιες βασικές αρχές για τη θέαση του κόσμου. Όταν, για παράδειγμα, ο νεαρός συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται, άθελά του, στο σημείο όπου η Μοσχούλα κολυμπά γυμνή, φέρνει στη σκέψη του τα λόγια του πάτερ Σισώη και του πνευματικού της Μονής, παπά Γρηγόριου, ότι θα πρέπει να αποφεύγει πάντοτε τον γυναικείο πειρασμό. Το όνειρο στο κύμα, πάντως, όπως θα το βιώσει ο νεαρός, καθώς θα διασώζει την αγαπημένη του Μοσχούλα, θα τον επηρεάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε θα επιλέξει τελικά να μη γίνει μοναχός Η θρησκεία στον Παπαδιαμάντη δεν λειτουργεί ποτέ εκφοβιστικά ή εκδικητικά. Η θρησκεία λειτουργεί λυτρωτικά, ως φορέας αποδοχής και συντροφικότητας. Ως μηχανισμός ένταξης, δηλαδή ως πρωταρχική δυνατότητα κοινωνικοποίησης. Η συμμετοχή στα τελετουργικά δεν στηρίζεται ποτέ στο φόβο της αιωρούμενης αμαρτίας ή της απειλής ή της απόρριψης. Είναι ταυτόσημη με την οικειοθελή συμμετοχή στη συλλογική χαρά κι αυτό απέχει πολύ από την εξιδανίκευση. Γιατί η εξιδανίκευση κρύβει νομοτελειακά κάτι ψεύτικο μέσα της, ενώ οι χαρακτήρες του Παπαδιαμάντη είναι απολύτως αυθεντικοί, αφού δεν κρύβουν ούτε τις αδυναμίες, ούτε τις έχθρες, ούτε τις στρεβλές τους αντιλήψεις, απόρροια του κοινωνικού συντηρητισμού και των δεισιδαιμονιών της εποχής (Παπαδιαμάντης, 1955). Στο διήγημα«αλιβάνιστος» παρακολουθούμε την επανένταξη ενός ανθρώπου που έζησε χρόνια σαν ερημίτης για λόγους μηδαμινούς, που όμως ήταν αρκετοί να τον απομονώσουν. Ένας ατυχής έρωτας κι ένα κλεφτό φιλί έκαναν τον μπαρμπα-κόλια να χαθεί από προσώπου γης, αφού η γυναίκα που αγάπησε παντρεύτηκε κάποιον άλλο. Όταν τυχαία ο παπάς, που έχασε το δρόμο του και χάθηκε στην εξοχή, συνάντησε τον μπαρμπα-κόλια, τον πήρε μαζί του στην εκκλησία για την Ανάσταση. Η θρησκευτική κατάνυξη της Ανάστασης, το τελετουργικό και η συμμετοχή του μπαρμπα-κόλια ήταν η επιστροφή του στην κοινωνία (Παπαδιαμάντης, 2001, σ. 19). Η θρησκεία ως δεσμός και διαμεσολαβητικός κρίκος των ανθρώπων σηματοδοτεί την αδιάσπαστη ενότητα, την κοινωνική ταυτότητα των ανθρώπων που αποτελούν σύνολο και λειτουργούν ως σύνολο. Υπό αυτή την έννοια η θρησκεία, ως δόγμα, περνά σε δεύτερη μοίρα, αφού αυτό που προέχει είναι ο κοινωνικός της ρόλος της. Στην εκκλησία δεν υπάρχουν ούτε επίσημοι, ούτε ξεχωριστοί, ούτε υπηρέτες συμφερόντων. Όλα ματαιώνονται μπροστά στην απαράβατη ισότητα που αποδίδεται ως έσχατη μοιρασιά. Τα τελευταία λόγια του μπαρμπα-κόλια: «Αληθώς ανέστη βρε! Δεν είμαι αλιβάνιστος!» μαρτυρούν την ανακούφιση της θρησκευτικής συμμετοχής που δεν είναι τίποτε άλλο από τη συμμετοχή στο κοινωνικό γίγνεσθαι κι αυτό δεν έχει καμία σχέση ούτε με εμμονές θρησκευτικής ανωτερότητας, ούτε με την εκκλησιαστική αυστηρότητα. Ο Παπαδιαμάντης δεν ενδιαφέρεται γι αυτά. Ενδιαφέρεται όμως για το σεβασμό (Παπαδιαμάντης, 1989, σ. 195). Στο διήγημα «Άψαλτος» ο Κώτσος ο Φραγκούλας που ειρωνεύτηκε τη νεκρώσιμη ακολουθία ενός φίλου του: «Τι τους ψέλνετε; Τι τους κάνετε νάνι νάνι; Όλοι στ ανάθεμα θα πάμε!» βρίσκει τραγικό θάνατο μέσα στη βάρκα, μετά από θεομηνία «κ έμελλεν εν τριγμώ αλύσεων και τροχαλιών και αρμένων, να καταποντισθή εις το κύμα, άψαλτος, ασαβάνωτος, αμοιρολόγητος». Ο σεβασμός προς τις θρησκευτικές τελετουργίες ταυτίζεται με το σεβασμό των συνανθρώπων. Η ασέβεια

19 του Φραγκούλα, σε τελική ανάλυση, στρέφεται περισσότερο προς τους πενθούντες κι αυτό ο Παπαδιαμάντης δεν μπορεί να το ανεχτεί. Γι αυτό ο αναγνώστης θέλει να γλυτώσουν οι άλλες. Γιατί ο παγανισμός δεν αφορά καθόλου τον Παπαδιαμάντη ως θρησκευτικό παράπτωμα, παρά μόνο ως αφορμή της αναίτιας τραγωδίας (http://latistor.blogspot.gr λήψη στις ). Δεν είναι τυχαίο ότι η ψαλτική αποτέλεσε ίσως το σπουδαιότερο πεδίο της κοινωνικής του ζωής. Όλη του η ζωή είναι δεμένη με τη θρησκεία, είτε ως υπαρκτό τελετουργικό που διεκπεραιώνεται με κατάνυξη, είτε ως άυλη, εσωστρεφής πνευματικότητα που διαπότισε τη ζωή του με τη μορφή της διαρκούς αναζήτησης της ανόθευτης ανθρωπιάς, η οποία ήταν αδύνατο να βρεθεί έξω από τη σφαίρα της νοσταλγίας (Παπαδιαμάντης, 1911). ΕΠΙΛΟΓΟΣ Θα θέλαμε να τελειώσουμε αυτή τη μικρή μας προσπάθεια να προσεγγίσουμε το μεγάλο διδάσκαλο και παιδαγωγό του γένους με τα λόγια του Κωστή Παλαμά : «Το έργο του Παπαδιαμάντη, το μαζί εκκλησιαστικό και κοσμικό, βυζαντινό και ανθρώπινο, κάτι τι διδακτικό και κυματιστό, γελαστό και μελαγχολικό, το λυρικό και το δραματικό, το δίγλωσσο και δίψυχο, δείχνει και με τα στοιχεία του αυτά, ζωηρότερο, από άλλα έργα, την κατάσταση της νέας ελληνικής ψυχής είναι κείμενο μαρτυρικό για τον ιστορικό και το μελετητή των πραγμάτων μας και των καιρών μας ασύγκριτα σπουδαιότερο από τις βουλές και από τους νόμους μας. Πάντα έσταζε κάποιο μέλι από τα χείλη του, και το κοντύλι του, έτσι, άκοπα, άνετα, απρόσεχτα, με δυο τρεις μολυβιές μας άφηνε στο χαρτί αξέχαστα «σκίτσα», που το στόμα τους ήθελε φιλί και τα μάτια τους γύρευαν αγάπη και μας τραβούσε ο άνθρωπος αυτός απάνω στα γραμμένα του και μας αντάμωνε αδερφώνοντάς μας με τη συγκίνηση και με τη συμπάθεια. Τέτοιος είναι ο τεχνίτης. Σκάφτει μέσα στη συνείδηση των ομοίων του και την ανυψώνει, ας είναι και διαβατικά, την ανθρωπιά τους» ( Ακρόπολις, 4 Ιαν. 1911). ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1.Στέλιος Παπαθανασίου, «Παπαδιαμάντης λογοκρινόμενος», Ίνδικτος, τ/χ. 20 (2006) 2. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, "Αλληλογραφία", Επιμέλεια Τριανταφυλλόπουλος Νίκος, Εκδ. Δόμος, 1992, Αθήνα 3.Θέμελης Γιώργος, "Ο Παπαδιαμάντης καί ο κόσμος του", Εκδ. Διάττων, 1991, Αθήνα 4. Φαρίνου - Μαλαματάρη Γεωργία, "Αφηγηματικές τεχνικές στον Παπαδιαμάντη: ", Εκδ. Κέδρος, 1987, Αθήνα 5. Λορεντζάτος, Ζήσιμος, Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης -Α. Πενήντα χρόνια ἀπὸ τὸ θάνατό του, Μελέτες, Εκδ. Δόμος, Ἀθήνα 1994

20 6. Ευθύμη Παπαδημητρίου,περ. Επιθεώρηση Τέχνης, Ιαν.-Φεβρ. 1961, αρ. τεύχους Βούλα Λαμπροπούλου, Η «Οικολογία στα έργα του Παπαδιαμάντη Tέλλος Άγρας, Πώς βλέπομε σήμερα τον Παπαδιαμάντη, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. 9. Περιοδικό «Νέα Ζωή», Δ Παπαδιαμάντης, 1955, σ «Η Θητεία της Πενθεράς, «Λαμπριάτικος Ψάλτης» «Χωρίς στεφάνι», 1896, 14. «Οι χαλασοχώρηδες», Μανώλης Χαλβατάκης, Ο Παπαδιαμάντης μέσα από το έργο του, μελέτη, Αλεξάνδρεια Ακρόπολις, 4 Ιαν ΠΗΓΕΣ από το διαδίκτυο: 1. Κείμενα του Παπαδιαμάντη (1 νουβέλα, 53 διηγήματα και 13 ποιήματα ) 2. «Greece's Dostoevsky: The Stories of Alexandros Papadiamandis», Road to Emmaus. A Journal of Orthodox Faith and Culture, τομ.34, σελ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης - Ἱστοχῶρος Ἑταιρείας Παπαδιαμαντικῶν Σπουδῶν 4. Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης ( ) - Ὁ κοσμοκαλόγηρος τῆς λογοτεχνίας 5. Μουσείο Παπαδιαμάντη 6. Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος: Δεν υπάρχει κρυφός Παπαδιαμάντης 7. Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης 8. Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης 9. λήψη στις grammata.com λήψη στις , η θρησκευτικότητα του Παπαδιαμάντη

21 Κείμενο Περίληψης της Εισήγησης Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911), «η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κ. Π. Καβάφη, «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων», δεν είναι μόνο ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, αλλά και ένας μεγάλος παιδαγωγός, τα διηγήματα του οποίου δίδαξαν γενιές και γενιές. Έγραψε για να φέρει το φως, για να συμπεριλάβει σε μια καλλιτεχνική μορφή και για να περισυλλέξει στο πεζογραφικό του έργο τους κόμπους από τους οποίους συντίθεται η συνολική Ιστορία του Ελληνισμού. Τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη σε «παιδαγωγούν», όχι μόνο μέσα από το γέλιο ή το δάκρυ που σου προκαλούν οι συγκινητικές διηγήσεις του, αλλά μέσα από την «άυλη χαρά» που προκαλεί στο πνεύμα. Στο έργο του μιλάει για την αρετή και την κακία, για τον αγώνα εξύψωσης του Ελληνικού έθνους, για τον Χριστιανισμό, που δεν είναι μόνο τυφλή πίστη, είναι σύστημα ζωής και αλήθειας. Επίσης αναφέρεται στην πολιτική κατάντια του καιρού του και προτείνει μέτρα για την ηθική ανάπλαση, μέτρα για την παιδεία και την αληθινή ανόρθωση της, με το ζωντανό πνεύμα της λαϊκής παράδοσης. Διδάσκει μέσα από ιστορίες ηθοπλαστικές αποκαλύπτοντάς μας ταυτόχρονα μια ζοφερή πραγματικότητα. Καυτηριάζει την ανθρώπινη ασχήμια και ξετυλίγει κοινωνικά θέματα. Παράλληλα, οι αναδρομές στην παιδική ηλικία και οι βυθοσκοπήσεις στο χαρακτήρα παιδιών που συναντιούνται μέσα στα κείμενά του λειτουργούν παραδειγματικά και υποδειγματικά. Μέσα από την εισήγησή μας θα ξεδιπλώσουμε την παιδαγωγική πτυχή του έργου του Παπαδιαμάντη. Μελετώντας το παρατηρούμε πως όχι μόνο ήξερε να γράφει, να περιγράφει, να ηθογραφεί, να κρίνει και να προτείνει λύσεις, αλλά ο ίδιος είχε μια ακέραια στάση, επιλογή φιλόθεης ζωής, φιλάρετου βίου, έντιμης εργασίας, φιλότιμης αδολεσχίας, πορεία, στόχο, λόγο και αξία. Συγκέντρωνε όλα τα στοιχεία που ταιριάζουν στην προσωπικότητα ενός παιδαγωγού, ενός λογοτέχνη που δίδαξε με το έργο του πολλές γενιές και διδάσκει ακόμα. Ολόκληρη η ουσία της πεζογραφίας του περικλείεται μέσα σε μια φράση του ίδιου : «Το έπ' έμοι, ενόσω ζω, και αναπνέω καί σωφρονώ, δεν θα παύσω να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστόν μου, να περιγράφω μετ' έρωτος την φύσιν, καί να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια ελληνικά ήθη». Συγγραφείς: Ελένη Λεκάτη, Ελένη Μπαλτατζή και Δημήτριο Μπαλτατζή

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Κρόκος (1916-1997)

Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Ο αείµνηστος Γιώργης Κρόκος υπήρξε µια πολύπλευρη και πολυτάλαντη προσωπικότητα. Στο επάγγελµα δάσκαλος, αγάπησε τα παιδιά µε πάθος, απόφοιτος της Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα Φερδινάνδο Πεσσόα Ποιήματα ALVARO DE CAMPOS Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση του Φερνάντο Πεσσόα: Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος, μτφρ.-επιμ.: Μαρία Παπαδήμα, Εκδόσεις Νεφέλη 2012... Πόσες εθνικότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή σας παρουσία. Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποδεικνύει ότι

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Το έργο αποτελεί μία ηθογραφική ψυχογραφία με κοινωνικό περιεχόμενο. Οι ήρωες του μας θυμίζουν ήρωες από τα έργα του Τολστόι (Πόλεμος και Ειρήνη αγροτικές εργασίες)

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργίες...με θέμα το 2015

Δημιουργίες...με θέμα το 2015 Φτερό παγωνιού: σύμβολο της αθανασίας και της ανανέωσης... σύμβολο της ανάστασης. Δημιουργίες Σχεδιασμός: 1 105 105M 111K 111M 112 112Θ 119K 119P 103 103P Μενταγιόν Τα κοσμήματα διατίθενται σε ασήμι 925

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ποτάµι" της Γιώτας Γουβέλη

ποτάµι της Γιώτας Γουβέλη "Το µαγεµένο ποτάµι" της Γιώτας Γουβέλη Written by Μαρία Τσαγγάρη font size decrease font size increase font size Print Email Η Γιώτα Γουβέλη στο νέο της βιβλίο µε τίτλο "Το µαγεµένο ποτάµι" που κυκλοφορεί

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης 57 Ε. Κριτήριο αξιολόγησης Παιδιά, σ αυτό το σημείο σας δίνουμε ένα κριτήριο αξιολόγησης για συμπληρωματική εξάσκηση πάνω σε λεξιλογικές ασκήσεις και σε ανάπτυξη θεμάτων έκθεσης. Καλή επιτυχία!!! Η Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης. Υμνογραφία. (κεφ.30) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη

Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 102) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα