Λυκούργου 19, Xαλάνδρι T.K ENTYΠO KΛEIΣTO AP. AΔEIAΣ 1662/2002 KEMΠΑ. ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ. ΑΘ (+ 7) Ε Φ Η Μ Ε ΡΙ Δ Ε Σ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λυκούργου 19, Xαλάνδρι T.K 152 31 ENTYΠO KΛEIΣTO AP. AΔEIAΣ 1662/2002 KEMΠΑ. ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ. ΑΘ (+ 7) Ε Φ Η Μ Ε ΡΙ Δ Ε Σ"

Transcript

1 Λυκούργου 19, Xαλάνδρι T.K ΠΛΗΡΩΜΕΝΟ ΤΕΛΟΣ Ταχ. Γραφείο ΚΕΜΠ. ΑΘ Αριθµός Άδειας 3375 (+ 7) Π Ε ΡΙ Ο ΔΙΚ Α Ε Φ Η Μ Ε ΡΙ Δ Ε Σ ΕΚΔΟΤΩΝ Hellenic Post ENTYΠO KΛEIΣTO AP. AΔEIAΣ 1662/2002 KEMΠΑ

2 Σηµείωµα Σύνταξης H άποψή µας Με το τεύχος αυτό, το 36ο, συµπληρώνονται έξι χρόνια έκδοσης του περιοδικού µας. Νοιώθουµε πολύ ευτυχισµένοι και υπερήφανοι που η προσπάθειά µας για ενηµέρωση, εκπαίδευση και επικοινωνία µε τους αναγνώστες µας είχε επιτυχία όπως αυτό φαίνεται από την ευνοϊκή αποδοχή που γνώρισε το περιοδικό µας όχι µόνο από το κοινό αλλά και από τους επαγγελ- µατίες υγείας, γιατρούς, νοσηλευτές, διαιτολόγους και φυσικά από τους χορηγούς της έκδοσής µας. 6 Όταν πρωτοκυκλοφόρησε το «Αρµονία & Ζωή» ήταν µοναδικό στο είδος του διότι προερχόταν από ένα κλινικό τµήµα ενός δηµόσιου νοσοκοµείου και όχι από κάποιο περιοδικό 6lifestyle ή εφηµερίδα. Θέσαµε σαν στόχο την υπεύθυνη ενηµέρωση του κοινού, του απλού µη ειδικού περί τα ιατρικά µέσου ανθρώπου, που χρειάζεται την εξειδικευµένη πληροφόρηση όχι µόνο για να κατανοήσει τους µηχανισµούς της ασθένειας αλλά κυρίως για να την προλάβει τροποποιώντας έγκαιρα τον τρόπο της ζωής του. Σαν δεύτερο στόχο θέσαµε την εκπαίδευση. Σε ασθενείς µε χρόνια µεταβολικά νοσήµατα, όπως διαβήτη, οστεοπόρωση, παχυσαρκία, οστεοαρθρίτιδες, ρευµατική νόσο, η φαρµακευτική θεραπεία δεν αρκεί. Χρειάζεται επιπλέον δράση και από τον ίδιο τον ασθενή είτε µε τη µορφή της φυσικής άσκησης, είτε της καθηµερινής παρακολούθησης της πορείας της νόσου, όπως γίνεται µε τον έλεγχο της γλυκόζης στο διαβήτη, είτε µε τροποποίηση της διατροφής. Με τη γνώση και την εκπαίδευση οι ασθενείς αλλά και οι υγιείς γενικότερα, γίνονται συµµέτοχοι στην προσπάθεια διατήρησης της υγείας τους και βελτίωσης της ποιότητας της ζωής τους. Τέλος, ο τρίτος στόχος µας ήταν η επικοινωνία. Η πίεση του χρόνου που αναγκαστικά υπάρχει στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκοµείων λόγω του όγκου δουλειάς περιορίζει τη δυνατότητα των λειτουργών της υγείας να προσφέρουν στους ασθενείς τους ένα στοιχείο της περίθαλψης εξ ισου σηµαντικό µε τη διάγνωση και τη θεραπεία. Το χρόνο για συζήτηση και ανθρώπινη επικοινωνία. Με τη πρόοδο της τεχνολογίας και µέσω του περιοδικού µας προσπαθήσαµε να το επιτύχουµε δίνοντας στους αναγνώστες µας πρόσβαση χ ρ ό ν ι α σε ανοικτή τηλεφωνική γραµµή, φαξ και ηλεκτρονικό ταχυδρο- µείο. Η ανταπόκριση δεν ήταν η επιθυµητή αλλά έχει δηµιουργήσει τη βάση για παραπέρα βελτίωση. Τα έξι χρόνια της έκδοσής µας σε αυτό το τεύχος σηµατοδοτούνται από δύο γεγονότα. Το ένα είναι η αύξηση του αριθµού των σελίδων του περιοδικού σε είκοσι. Το δεύτερο είναι η στενότερη συνεργασία µας µε την Ενδοκρινολογική εταιρεία, κάτω από την αιγίδα της οποίας εκδίδεται πλέον η «Αρµονία & Ζωή» και τα µέλη της οποίας θα συνεχίζουν να εµπλουτίζουν τις στήλες µας µε άρθρα που αφορούν ενδοκρινολογικά και µεταβολικά νοσήµατα ειδικά γραµµένα για την ενηµέρωση του κοινού. Τα άρθρα αυτά µπορείτε να τα βρείτε και στο δικτυακό τόπο της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας στη διεύθυνση Ευχαριστούµε θερµά όλους αυτούς που µας βοήθησαν να φθάσουµε ως εδώ και τους υποσχόµαστε ότι θα συνεχίσουµε τη προσπάθειά µας να τούς δώσουµε αυτά που τους υποσχεθήκαµε όταν ξεκινήσαµε. χ ρ ό ν ι α ιµηνιαία Περιοδική Έκδοση της Ένωσης Φίλων του Ενδοκρινολογικού Τµήµατος του Γ.Ν.Α. "Κοργιαλένειο-Μπενάκειο ΕΕΣ" Με την αιγίδα της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρίας ISSN , Κωδ. Εντύπου 6381 ιεύθυνση: Λυκούργου 19, Τ.Κ , Χαλάνδρι Τηλ Φαξ Εκδότης- ιευθυντής: Κώστας Φαινέκος Επιµέλεια Έκδοσης: Βουδούρη Γ. έσποινα & ΣIA O.E. Τηλ Εκτύπωση: Magna Print ιοικητικό Συµβούλιο: Κώστας Φαινέκος, Αµαλία Στουρνάρα, Στέλλα έτση, Αντώνης Καλπάκας Iδιοκτήτης: Κώστας Φαινέκος Απαγορεύεται η αναδιαµοσίευση, αναπαραγωγή ή µετάδοση µε οποιοδήποτε οπτικοακουστικό µέσο, όλου ή µέρους του περιοδικού χωρίς την έγγραφη άδεια του εκδότη Τηλ Φαξ Ο όρος «ποιότητα» είναι αναµφισβήτητα ένας από τους πιο χρησιµοποιηµένους αλλά ταυτόχρονα παραπλανητικούς στο λεξιλόγιο. Σύµφωνα µε το λεξικό σηµαίνει το ποιόν, η φύση, η εσωτερική υπόσταση προσώπου ή πράγµατος. Το σύνολο ιδιοτήτων που χαρακτηρίζουν ένα εµπόρευµα από τα οµοειδή του (Τεγόπουλος-Φυτράκης 2004). Σύµφωνα µε τον ορισµό είναι προσδιοριστικός όχι µόνο προϊόντων και υπηρεσιών αλλά και ανθρώπινων ιδιοτήτων όπως συµπεριφοράς, γνώσης, εµφάνισης, χαρακτήρα κ.α. Η µη ακριβής περιγραφή των ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών ενός αντικειµένου ή ενός ανθρώπου και η αντικατάστασή του µε τον όρο ποιότητα µπορεί να διευκολύνει εννοιολογικά την επικοινωνία, µας οδηγεί όµως πολλές φορές σε εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις και ερµηνείες του όρου. Μπορούµε να πούµε, αναφερό- µενοι σε ένα πίνακα ζωγραφικής, µια µουσική εκτέλεση, ένα φόρεµα, ή ένα τρόπο συµπεριφοράς ότι έχει ποιότητα, συχνά όµως η αντίληψή µας για τον όρο στηρίζεται σε διαφορετικά κριτήρια. Αυτό οφείλεται στη διαφορετική καλλιέργεια, µόρφωση, εµπειρία, αισθητική αντίληψη που έχει ο καθένας µας και την διαφορετική επίδραση που µπορεί να έχει το ίδιο ερέθισµα σε διαφορετικούς ανθρώπους. Η ποιότητα ενός φαγητού π.χ. µπορεί να καθορισθεί από την ποιότητα των υλικών, τον τρόπο παρασκευής, το σερβίρισµα ή ακόµη από τα συνοδά πιάτα ή ποτά. Τελικά αυτό που είναι καθοριστικό της ποιότητας είναι το σύνολο των πιο πάνω ή η τελική εντύπωση που σχηµατίζει αυτός που το καταναλώνει µε βάση τις προτιµήσεις του, τη διαθεσή του ή τις εµπειρίες του. Πολλές φορές η ποιότητα συγχέεται µε το κόστος. Ένα καλοσχεδιασµένο ρούχο, ραµµένο όµως µε όχι ιδιαίτερα ακριβά υφάσµατα, µπορεί να είναι ποιοτικό έστω και αν είναι φθηνό. Αντίθετα υπάρχουν ρούχα πανάκριβα που αισθητικά είναι απαράδεκτα. Ένα ακριβό αυτοκίνητο µπορεί να είναι γρήγορο, δεν είναι απαραίτητα όµως ποιοτικό αν δεν συνδυάζει και άλλες ιδιότητες όπως σχεδίαση ή ασφάλεια. Όταν αναφερόµαστε σε υπηρεσίες τα πράγµατα γίνονται πιο πολύπλοκα. Η ποιότητα π.χ. των παρεχοµένων από ένα φορέα υγείας υπηρεσιών πως καθορίζεται; Από τη συµπεριφορά των λειτουργών της υγείας, από τη ξενοδοχειακή υποδοµή, την καθαριότητα των χώρων, την παραγωγικότητα ή το τελικό αποτέλεσµα που είναι η σωστή διάγνωση και θεραπεία; Ένα καλλιτέχνηµα από µία χώρα της Αφρικής, φτιαγµένο από ξύλο από ένα ταλαντούχο αλλά απαίδευτο καλλιτέχνη, µπορεί να είναι φθηνό αλλά ποιοτικό. Ο αξιοπρεπής σοφός γέροντας της παλιάς Ελληνικής υπαίθρου µε την ευθυκρισία και πρακτική προσέγγιση που τον διάκρινε είχε αναµφισβήτητα ποιότητα παρ ότι δεν είχε µόρφωση. Ένα κείµενο από µια κωµωδία του Αριστοφάνη µπορεί να περιέχει βωµολοχίες όµως είναι ποιοτικό γιατί περιγράφει και αναλύει µε µοναδικότητα την ανθρώπινη φύση. Όταν λέµε ότι ένας γνωστός µας έχει ποιότητα τι προσδιορίζουµε; Την συµπεριφορά του, την καλλιέργεια και µόρφωσή του, τον τρόπο της ζωής του, την ευγένειά του ή την οικονοµική του κατάσταση; Η ποιότητα µπορεί να σχετίζεται, χωρίς όµως να ταυτίζεται, µε το κόστος, το ταλέντο, την αισθητική αντίληψη, τη δυσκολία, την έµπνευση, τον τρόπο κατασκευής ή παροχής ή ακόµη και τον τρόπο παρουσίασης ενός προϊόντος ή µίας υπηρεσίας. Φαίνεται ότι η έννοια της ποιότητας αναφέρεται σε µια υποκειµενική εκτίµηση µιας σύνθετης σε ιδιότητες οντότητας. Πολλοί την αναζητούν, λίγοι τη βρίσκουν ενώ οι περισσότεροι από εµάς νοµίζουµε ότι την ανακαλύψαµε ενώ αυτή εξακολουθεί να µας διαφεύγει. Κώστας Φαινέκος 3

3 Πανευρωπαϊκή ηµέρα θυρεοειδούς Ο θυρεοειδής και τα νοσήµατά του Νικολάου Ποντικίδη MD Ενδοκρινολόγου, Επιµελητού του Τµήµατος Ενδοκρινολογίας, ιαβήτου και Μεταβολισµού, Νοσοκοµείου Παναγία Θεσσαλονίκης Γεράσιµου Ε. Κρασσά FRCP (Lond) Ενδοκρινολόγου, ιευθυντού του Τµήµατος Ενδοκρινολογίας, ιαβήτου και Μεταβολισµού, Νοσοκοµείου Παναγία Θεσσαλονίκης Πανευρωπαϊκή ηµέρα θυρεοειδούς Ο θυρεοειδής και τα νοσήµατά του Η Ευρωπαϊκή Θυρεοειδική Ένωση (European Thyroid Association) ιδρύθηκε στη Ρώµη στις 25 Μαΐου του Σαράντα χρόνια αργότερα στην Αθήνα αποφασίστηκε να γιορτάζεται η 25η Μαΐου σαν η πανευρωπαϊκή ηµέρα του θυρεοειδή, κάτι ιδιαίτερα σηµαντικό που τονίζει και αναγνωρίζει τη σηµασία του αδένα αυτού στη σωµατική και ψυχοδιανοητική υγεία του ανθρώπου. Ένα απ τα σοβαρότερα προβλήµατα υγείας του ανθρώπου σε παγκόσµια κλί- µακα ήταν και είναι η ιωδιοπενία που σηµαίνει ελλειµµατική λήψη ιωδίου µε τη διατροφή. Αποτέλεσµα αυτής είναι ότι τα άτοµα εµφανίζουν ψυχοδιανοητικά προβλήµατα, σωµατική καθυστέρηση µε ταυτόχρονη διανοητική καθυστέρηση, βρογχοκήλη και απώλεια της µαθησιακής ικανότητας της τάξεως των µονάδων IQ κάτω από αυτό που τους αναλογεί. Για την καταπολέµηση της ιωδιοπενίας αγωνίσθηκαν πάρα πολύ οι ενδοκρινολόγοι της πρώτης γενιάς και συγκεκριµένα µετά το Σήµερα, στα περισσότερα προηγµένα κράτη µε νόµο έχει αποφασισθεί να ιωδιώνεται ή το αλάτι ή το ψωµί, οπότε η νόσος ελέγχεται σε σηµαντικό ποσοστό. Όµως, εξακολουθούν να υπάρχουν χώρες όπου το πρόβληµα είναι πολύ σοβαρό, µε αποτέλεσµα να υπάρχουν 11 εκατ. κρετίνοι (ψυχοδιανοητικά και σωµατικά καθυστερηµένα άτοµα µε υποθυρεοειδισµό), 43 εκατ. µε σηµαντική διανοητική καθυστέρηση, 750 εκατ. µε βρογχοκήλη και πάνω από 2 δισεκατοµµύρια άτοµα µε απώλεια µαθησιακής ικανότητας της τάξης των µονάδων IQ κάτω από αυτό που τους αναλογεί!! Τα νούµερα αυτά παρ ότι τροµάζουν αποτελούν συγχρόνως ισχυρό ερέθισµα και κίνητρο για δράση µε πολλούς αποδέκτες, τόσο για τους επιστήµονες και τους ερευνητές, κυρίως ενδοκρινολόγους, όσο και για τους υπεύθυνους της πολιτικής υγείας αλλά, και το πιο σηµαντικό, για την κοινωνική ευαισθησία όλων µας. Άλλοι παράγοντες όπως η παρουσία βρογχοκηλογόνων ουσιών στην διατροφή πολλών ανθρώπων ιδιαίτερα σε ασιατικές χώρες, η ιονίζουσα ακτινοβολία (βλ. ατύχηµα Chernobyl), φαρµακευτικά παρασκευάσµατα, διατροφικά συµπληρώµατα αλλά και το ψυχοκοινωνικό στρες φαίνεται πως επηρεάζουν σηµαντικά την εµφάνιση βρογχοκήλης, καρκίνου του θυρεοειδή και αυτοάνοσων θυρεοειδοπαθειών σε όλο και ευρύτερες κοινωνικές οµάδες. Τι είναι ο θυρεοειδής; Ο θυρεοειδής είναι ένας ενδοκρινής αδένας. Στην ιατρική αδένας καλείται ένα όργανο του σώµατος που συνθέτει ουσίες και τις εκκρίνει είτε προς τα έξω (εξωκρινής αδένας), είτε στην κυκλοφορία (ενδοκρινής αδένας) από όπου µεταφέρονται σε άλλα όργαναστόχους. Ο θυρεοειδής παράγει τρεις ορµόνες: α) την θυροξίνη (Τ4), β) την τριιωδοθυρονίνη (Τ3) και γ) την καλσιτονίνη. Ο θυρεοειδής βρίσκεται µπροστά στο λαιµό µας και έχει σχήµα «θυρεού» δηλαδή µοιάζει µε το οικόσηµο που έχουν οι παλιές αρχοντικές οικογένειες. Αποτελείται από δύο λοβούς που συνδέονται µεταξύ τους µε τον ισθµό και µοιάζει µε πεταλούδα. Το βάρος του είναι γρ. περίπου. Είναι µεγαλύτερος εκεί που υπάρχει διατροφή πτωχή σε ιώδιο, όπως επίσης και στους άνδρες. Οι δύο βασικές ορµόνες του θυρεοειδή δηλαδή οι T4 και T3, περιέχουν ιώδιο, άρα για να τις φτιάξει ο θυρεοειδής χρειάζεται ιώδιο, το οποίο το προσλαµβάνει από τις τροφές. Κατά συνέπεια, ο θυρεοειδής παίρνει ιώδιο από το αίµα που κυκλοφορεί σε πολύ µικρές ποσότητες και φτιάχνει τις θυρεοειδικές ορµόνες του. Όταν το ιώδιο του αίµατος είναι λίγο, τότε ο θυρεοειδής «στρεσάρεται» για να τα βγάλει πέρα και να συνθέσει τις αναγκαίες ποσότητες των ορµονών µε αποτέλεσµα να διογκώνεται. Η διόγκωση αυτή καλείται βρογχοκήλη. Μόλις πάρει το ιώδιο ο θυρεοειδής, το κολλάει σε ένα λεύκωµα το οποίο καλείται θυρεοσφαιρίνη και το οποίο βρίσκεται µέσα στα θυλάκια του θυρεοειδή. Όταν ο οργανισµός χρειάζεται τις θυρεορµόνες, τότε διασπάται η θυρεοσφαιρίνη, αποδεσµεύονται από αυτή Τ4 και Τ3 και εκκρίνονται στο αίµα και από εκεί µεταφέρονται στο υπόλοιπο σώµα, όπου ασκούν τις δράσεις τους. ύο είναι οι βασικές δράσεις των θυρεοειδικών ορµονών. Πρώτον, επιταχύνουν τον µεταβολισµό, και δεύτερον ωριµάζουν τους ιστούς, ιδίως του εµβρύου και του νεογνού. Στον άνθρωπο είναι απαραίτητες επίσης για την ωρίµανση του σκελετού και του εγκεφάλου. Σ ένα παιδί που γεννιέται χωρίς θυρεοειδή αδένα δεν ωρι- µάζει ο εγκέφαλος και το παιδί εµφανίζει σωµατική και ψυχοδιανοητική καθυστέρηση. Τι προκαλεί ο θυρεοειδής; Οι βασικές διαταραχές του θυρεοειδή διαιρούνται σε δύο µεγάλες κατηγορίες. Τις µορφολογικές και τις λειτουργικές. Στις πρώτες υπόκεινται οι ανατοµικές διαταραχές, όπως οι βρογχοκήλες (κάθε διόγκωση του θυρεοειδή αδένα), οι όζοι του θυρεοειδή (τοπικές διογκώσεις του αδένα) και τα νεοπλάσµατα του θυρεοειδή (καλοήθη και κακοήθη). Στις δεύτερες υπάγονται ο υποθυρεοειδισµός και ο υπερθυρεοειδισµός. Για τον έλεγχο του θυρεοειδή έχουµε το ιστορικό, την κλινική και την εργαστηριακή εξέταση. Το υπερηχογράφηµα και το σπινθηρογράφηµα χρησιµοποιούνται για τον ανατοµικό έλεγχο του αδένα, ενώ οι ορµονικοί προσδιορισµοί χρησιµοποιούνται για τον έλεγχο της λειτουργίας του αδένα. Στους τελευταίους έχουµε τον προσδιορισµό της Τ4, της Τ3 και της TSH. Η τελευταία εκκρίνεται από την υπόφυση και ελέγχει τη λειτουργία του θυρεοειδή µε µηχανισµό παλίνδροµης αλληλορύθµισης. Στον υπερθυρεοειδισµό οι πρώτες είναι αυξηµένες, η δε TSH κατεσταλµένη, ενώ στον πρωτοπαθή υποθυρεοειδισµό η TSH αυξηµένη και οι T3 και Τ4 χαµηλές. Υπερθυρεοειδισµός Πρόκειται για µια λειτουργική διαταραχή του θυρεοειδή κατά την οποία αυτός υπερλειτουργεί, δηλαδή εργάζεται δυσανάλογα περισσότερο σε σχέση µε τις ανάγκες του ατόµου. Ο θυρεοειδής µπορεί µορφολογικά να είναι φυσιολογικός ή διογκωµένος. Ο υπερθυρεοειδισµός δεν οφείλεται πάντοτε στην ίδια αιτία. Πολλές ασθένειες προκαλούν υπερθυρεοειδισµό, όπως επίσης και η χρήση διαφόρων φαρµάκων. Η πιο συχνή και σηµαντική είναι η νόσος του Graves η οποία οφείλεται σε αυτοάνοση διαταραχή. Συµπτώµατα όπως αδυνάτισµα παρά την αυξηµένη όρεξη και την πρόσληψη τροφής, αυξηµένη αίσθηση ζέστης, εύκολη κόπωση, ατροφία µυών, νεύρα, αϋπνίες, ταχυκαρδία, τρεµούλες, διαταραχές περιόδου, δυσκολία στη σύλληψη στη γυναίκα, σεξουαλικά προβλήµατα και στα δύο φύλα, διαταραχές του εντέρου είναι µερικά από τα συµπτώµατα για τα οποία µπορεί να παραπονιέται ο άρρωστος. Ένα 5% από τους ασθενείς παρουσιάζει σοβαρού βαθ- µού οφθαλµοπάθεια, η οποία επειδή σχετίζεται µε τον θυρεοειδή ονοµάζεται θυρεοειδική οφθαλµοπάθεια. Σ αυτή την περίπτωση τα µάτια είναι λαµπερά, αγριωπά και προτεταµένα. Αναφορικά µε την θεραπεία του υπερθυρεοειδισµού υπάρχουν τριών ειδών θεραπείες. Πρώτον, αντιθυρεοειδικά φάρµακα, δεύτερον εγχείριση και τέλος χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου. Και οι τρεις θεραπείες έχουν τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατά τους. Ποια θεραπεία θα επιλέξει ο γιατρός για τον κάθε άρρωστο δεν είναι ξεκάθαρο. Εξαρτάται από την εµπειρία και την φιλοσοφία του και από το είδος και την έκταση της ασθένειας, όπως επίσης και από το επίπεδο γνώσεων και τη συµπεριφορά του αρρώστου. Συνήθως αρχίζουµε µε φάρµακα και προχωρούµε ανάλογα µε την εξέλιξη και το είδος της ασθένειας σε εγχείριση ή σε χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου. Όπως είπαµε παραπάνω, η θυρεοειδική οφθαλµοπάθεια είναι µια επιπλοκή της νόσου του Graves και µόνον και απαντάται περιέργως µόνο στον άνθρωπο. Παρουσιάζεται στη σοβαρή της µορφή σ ένα ποσοστό 5%, ενώ ένα ποσοστό µέχρι και 90-95% των ασθενών η συνέχεια στην επόµενη σελίδα 4 5

4 Παιδική Πανευρωπαϊκή και εφηβική ηµέραπαχυσαρκία. θυρεοειδούς Η ζοφερή εικόνα του µέλλοντος Ο θυρεοειδής και τα νοσήµατά του Πανευρωπαϊκή ηµέρα θυρεοειδούς Ο θυρεοειδής και τα νοσήµατά του µπορεί να παρουσιάσει ήπια σηµεία οφθαλµοπάθειας. Οι άρρωστοι αυτοί µε τη σοβαρή µορφή µπορεί και να τυφλωθούν. Για την αντιµετώπιση του προβλήµατος απαιτείται συνήθως η χορήγηση µεγάλων δόσεων κορτιζόνης. Σε περίπτωση που πιέζεται το οπτικό νεύρο τότε έχει ένδειξη η άµεση χειρουργική αποσυµφόρηση του κόγχου. Υποθυρεοειδισµός Έχουµε δύο µεγάλες κατηγορίες υπολειτουργίας του θυρεοειδή. Πρώτον, όταν τα αίτια οφείλονται στον ίδιο τον θυρεοειδή. Η πιο συχνή αιτία αυτής της κατάστασης είναι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto. εύτερον, αίτια που οφείλονται στην υπόφυση ή στον υποθάλαµο. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά κλινικά συµπτώµατα του υποθυρεοειδισµού είναι η κούραση. Κούραση εµφανίζουν και οι υπερθυρεοειδικοί αλλά σ αυτούς οφείλεται σε µυϊκή αδυναµία. Οι υποθυρεοειδικοί είναι συνήθως νωθροί, νωχελικοί, εµφανίζουν υπνηλία και «βαριούνται να πάρουν τα πόδια τους». εν αντέχουν το κρύο. Παχαίνουν δυσανάλογα µε το φαγητό που καταναλώνουν ή αντίθετα έχουν αδυναµία απώλειας βάρους. Παραπονούνται για δυσκοιλιότητα. Εµφανίζουν επίσης ένα γενικευµένο πρήξιµο, το οποίο οφείλεται σε διήθηση του δέρµατος από µία ουσία που λέγεται βλεννοπολυζαχαρίτης. Αυτό το πρήξιµο προσβάλλει επίσης τη γλώσσα, τους βλεννογόνους, την καρδιά κλπ., γι αυτό και οι άρρωστοι έχουν χαρακτηριστικά βαριά φωνή και ροχαλίζουν. Οι υποθυρεοειδικοί έχουν λίγες καύσεις και έτσι παχαίνουν χωρίς να τρώνε ανάλογα. Η αύξηση του βάρους χειροτερεύει και από την κατακράτηση υγρών. Πρόσφατα, εργασίες από την Ελλάδα που δη- µοσιεύθηκαν στο πιο έγκυρο ενδοκρινολογικό περιοδικό του κόσµου και συγκεκριµένα στο Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism έδειξαν ότι ο υποθυρεοειδισµός προκαλεί στυτική δυσλειτουργία σε ένα ποσοστό 80% των αρρώστων, όπως επίσης ότι επιβαρύνει και το σπέρµα και συγκεκριµένα την κινητικότητα του σπέρµατος σε ποσοστό 60% των ασθενών. Αυτό σηµαίνει ότι κάθε άνδρας µε στυτική δυσλειτουργία ή µε ελαττωµένη κινητικότητα σπέρµατος που έχει ως αποτέλεσµα διαταραχή της γονιµότητος θα πρέπει να ελέγχεται για τον θυρεοειδή του και, εφ όσον διαπιστωθεί ότι αυτός πάσχει, να θεραπεύεται ανάλογα προτού θεραπεύσουµε το κυρίως σύµπτωµα. Τα επίπεδα της χοληστερίνης είναι αυξηµένα. Θα πρέπει λοιπόν σε κάθε άρρωστο που εµφανίζει υπερχοληστεριναιµία να γίνεται και έλεγχος θυρεοειδικής λειτουργίας. Η διάγνωση είναι εύκολη και επιβεβαιώνεται µε εργαστηριακές εξετάσεις. Μ αυτές διαπιστώνεται αυξηµένη τιµή TSH και χαµηλή T3 και T4, εκτός από τον κεντρικό υποθυρεοειδισµό όπου η TSH είναι χαµηλή. Η θεραπεία του υποθυρεοειδισµού είναι απλή µε τη χορήγηση θυροξίνης. Συνήθως ξεκινάµε µε µικρές δόσεις οι οποίες και αυξάνονται βαθµιαία. Η θεραπεία συνήθως είναι ισόβια. Ο συγγενής υποθυρεοειδισµός είναι µια ξεχωριστή µορφή υποθυρεοειδισµού που οφείλεται συνήθως στην αγενεσία του θυρεοειδούς και όπου η έγκαιρη διάγνωση συνήθως αναιρεί τις όποιες αρνητικές επιδράσεις. Από χρόνια εφαρµόζονται και στη χώρα µας προγράµµατα υποχρεωτικού ελέγχου της θυρεοειδικής λειτουργίας που υλοποιήθηκαν για πρώτη φορά από τον καθηγητή οξιάδη. Βρογχοκήλη Κάθε διόγκωση του θυρεοειδή καλείται βρογχοκήλη. Η βρογχοκήλη µπορεί να είναι απλή, δηλαδή ο θυρεοειδής να λειτουργεί κανονικά ή τοξική όταν ο θυρεοειδής υπερλειτουργεί. Η έλλειψη ιωδίου είναι το σπουδαιότερο αίτιο της νόσου (ιωδοπενική βρογχοκήλη). Ο θυρεοειδής χρειάζεται γύρω στα 200 µg κάθε µέρα ιωδίου για να «δουλέψει» σωστά. Η χώρα µας µέχρι πριν µερικές δεκαετίες ανήκε στις χώρες µε έλλειψη ιωδίου. Μετά την εφαρ- µογή προγραµµάτων ιωδίωσης του αλατιού, που έγινε µετά από προσπάθειες της οµάδας του καθηγητού Κούτρα του Παν/µίου Αθηνών, το πρόβληµα ουσιαστικά έχει λυθεί. Μία άλλη αιτία ανάπτυξης απλής µη τοξικής βρογχοκήλης είναι και η λήψη βρογχοκηλογόνων ουσιών. Αυτές βρίσκονται κυρίως στα διάφορα φυτά. Επίσης, τα φαρµακευτικά βρογχοκηλογόνα (διάφορα φάρµακα µε αντιθυρεοειδική δράση) µπορεί να προκαλέσουν βρογχοκήλη. Ένα από αυτά είναι και το ιώδιο όταν λαµβάνεται σε µεγάλες δόσεις. Ένα άλλο συχνό αίτιο για την χώρα µας είναι η αυτοανοσία. Η αυτοάνοση βρογχοκήλη τύπου Hashimoto ανήκει σε αυτήν την κατηγορία. Η διάγνωση βασίζεται σε δύο σκέλη. Το πρώτο αφορά τη διαπίστωση της θυρεοειδικής διόγκωσης και αποκλεισµό κακοήθειας, ενώ το δεύτερο στον έλεγχο της θυρεοειδικής λειτουργίας και αποκλεισµό υπερθυρεοειδισµού. Για το πρώτο σκέλος χρησι- µοποιούµε το υπερηχογράφηµα και το σπινθηρογράφηµα. Για το δεύτερο, τον προσδιορισµό ορµονών. Η θεραπεία σε αρκετές µορφές είναι η χορήγηση θυροξίνης για να καταστείλουµε την TSH και έτσι να βγάλουµε τον θυρεοειδή αδένα εκτός λειτουργίας. Σε µερικές περιπτώσεις η διόγκωση συνίσταται στην παρουσία ενός όζου, οπότε και µιλούµε για οζώδη απλή βρογχοκήλη ή στη παρουσία πολλών όζων, οπότε µιλούµε για πολυοζώδη βρογχοκήλη. Ένα ποσοστό από τις οζώδεις αυτές βρογχοκήλες είναι ή µπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο του θυρεοειδή. Εγχείρηση συνιστάται µόνο σε µεγάλες οζώδεις ή πολυοζώδεις βρογχοκήλες µε ή χωρίς πιεστικά φαινόµενα ή όταν υπάρχει υποψία ή επιβεβαίωση καρκινώ- µατος µε βιοψία των όζων. Καρκίνος του θυρεοειδή Η λέξη καρκίνος τροµάζει τους µη ειδικούς γιατί πιστεύουν ότι η νόσος είναι συνυφασµένη πάντα µε τον θάνατο. Ωστόσο σήµερα πολλοί καρκίνοι θεραπεύονται τελείως και ολοκληρωτικά. Αυτό συµβαίνει µε τους περισσότερους καρκίνους του θυρεοειδή. Ο θυ- ρεοειδής αδένας, θα µπορούσαµε να πούµε απλοϊκά, ότι έχει τον καλύτερο και τον χειρότερο καρκίνο από πλευράς πρόγνωσης. Οι περισσότεροι θεραπεύονται οριστικά αν ο ασθενής αντιµετωπιστεί έγκαιρα και σωστά. Γενικά υπάρχουν τρεις τύποι καρκίνου του θυρεοειδή. Πρώτον, τα διαφοροποιηµένα µε καλή πρόγνωση. εύτερον, οι αµετάπλαστοι καρκίνοι µε πολύ κακή πρόγνωση, και τρίτον τα µυελοειδή που έχουν ενδιάµεσης βαρύτητας εξέλιξη. Τα πρώτα ευτυχώς αποτελούν και τη µεγάλη πλειοψηφία (90%) των νεοπλασµάτων του θυρεοειδή αδένα. Θυρεοειδίτιδες Μια ιδιαίτερη κατηγορία νοσηµάτων του θυρεοειδούς είναι και οι θυρεοειδίτιδες. Η πιο συχνή είναι η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto που συνοδεύεται από θετικά θυρεοειδικά αντισώµατα στο αίµα, ενώ συχνή είναι και η εξ ιού θυρεοείδιτιδα, ενώ η µικροβιακή είναι εξαιρετικά σπάνια. Στην πρώτη συνήθως ο άρρωστος χρειάζεται θυροξίνη, ενώ στην εξ ιού θυρεοειδίτιδα κορτιζόνη. Τέλος, η µικροβιακή αντιµετωπίζεται µε αντιφλεγµονώδη και µε αντιβίωση. Κλείνοντας το επετειακό και ενηµερωτικό αυτό σηµείωµα, πιστεύουµε ότι η ευαισθησία του κοινού και της πολιτείας για θέµατα που σχετίζονται µε τον θυρεοειδή θα αυξηθεί ακόµη περισσότερο και σε αυτόν τον τοµέα θα πρέπει να συµβάλλουν όλοι οι εµπλεκόµενοι φορείς και κυρίως οι ασχολούµενοι µε το θέµα ενδοκρινολόγοι. Αξίζει να σηµειώσουµε, ότι και στην Ελλάδα η συµµετοχή στην έρευνα των νοσηµάτων του θυρεοειδούς είναι εξίσου ση- µαντική και τυγχάνει διεθνούς αναγνώρισης. Μια σηµαντική εκδήλωση πρόκειται να πραγµατοποιηθεί φέτος στην πατρίδα µας και µάλιστα στη Θεσσαλονίκη τον Σεπτέµβριο, όπου θα γίνει το 33ο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο της Πανευρωπαϊκής Θυρεοειδολογικής Ένωσης και στο οποίο προεδρεύει και έχει το κύριο οργανωτικό ρόλο ο ενδοκρινολόγος Γεράσιµος Κρασσάς. Είναι µία πολύ τιµητική ανάθεση η οποία δηµιουργεί και τις ανάλογες ευθύνες στους διοργανωτές για την επιτυχία της. 6 7

5 Νόσος Addison Πρωτοπαθής επινεφριδική ανεπάρκεια Ευαγγελίνας Βασιλάτου Ενδοκρινολόγου-Επιµελήτριας Α Ενδοκρινολογικής Μονάδας Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νόσος Addison Πρωτοπαθής επινεφριδική ανεπάρκεια Εισαγωγή Τα επινεφρίδια είναι δύο µικροί ενδοκρινείς αδένες πάνω από τους νεφρούς που παράγουν δύο κατηγορίες ορµονών: τις στεροειδείς ορµόνες (κορτιζόλη, αλδοστερόνη & ανδρογόνα καθώς και πολύ µικρή ποσότητα οιστρογόνων) από το εξωτερικό τµήµα τους που ονοµάζεται φλοιώδης µοίρα και τις κατεχολαµίνες από το εσωτερικό τµήµα τους που ονοµάζεται µυελώδης µοίρα. Η κορτιζόλη ρυθµίζει πάρα πολλές λειτουργίες στο σώµα µε σπουδαιότερη την ανταπόκριση του οργανισµού στο stress, δηλαδή την αντίδραση σε κάθε κατάσταση που απειλεί να ανατρέψει την σω- µατική ή/και ψυχική ισορροπία (π.χ. λοίµωξη, κάκωση, έγκαυµα, εγχείρηση, φόβος). Η αλδοστερόνη ρυθµίζει την αρτηριακή πίεση και την ποσότητα νερού και αλατιού στο σώµα. Και οι δύο ορµόνες είναι απαραίτητες για τη ζωή. Η απουσία ή µείωση της παραγωγής των στεροειδών ορµονών από τα επινεφρίδια ονοµάζεται επινεφριδική ανεπάρκεια και όταν το αίτιο που την προκαλεί εντοπίζεται στα επινεφρίδια, τότε ονοµάζεται πρωτοπαθής επινεφριδική ανεπάρκεια. Η πάθηση αυτή περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1849 από τον γιατρό Thomas Addison, γι αυτό και ονοµάστηκε νόσος Addison. Πρόκειται για πολύ σπάνια νόσο, καθώς προσβάλλει 1-3 άτοµα ανά ατόµα. Αίτια Παλαιότερα το συχνότερο αίτιο της νόσου Addison ήταν η φυµατίωση. Η ανάπτυξη όµως αποτελεσµατικών φαρµάκων για την αντιµετώπιση της φυµατίωσης οδήγησε σε µεγάλη µείωση του ποσοστού της νόσου που οφείλεται στη φυµατίωση στις ανεπτυγ- µένες χώρες. Ωστόσο, στις αναπτυσσόµενες χώρες, το ποσοστό παραµένει σηµαντικό. Τις τελευταίες δεκαετίες το συχνότερο αίτιο της νόσου Addison είναι η αυτοανοσία, κατάσταση στην οποία ο οργανισµός αναγνωρίζει ως ξένο σώµα τα επινεφρίδια και παράγει αντισώµατα που σταδιακά τα καταστρέφουν. Σε ορισµένες περιπτώσεις εκτός από τα αντισώ- µατα που καταστρέφουν τα επινεφρίδια, παράγονται αντισώµατα που καταστρέφουν και άλλους ενδοκρινείς αδένες, οπότε προκύπτουν τα σύνδροµα της πολλαπλής αυτοάνοσης ενδοκρινοπάθειας. Σπάνια αίτια νόσου Addison είναι χρόνιες λοιµώξεις, µε πιο συχνές τις µυκητιάσεις, µεταστάσεις διαφόρων καρκίνων στα επινεφρίδια, καταστάσεις στις οποίες γίνεται εναπόθεση βλαπτικών ουσιών στα επινεφρίδια όπως η αµυλοείδωση και η αιµοχρωµάτωση και η χειρουργική αφαίρεση των επινεφριδίων (επινεφριδεκτοµή). Συµπτώµατα Ο τρόπος που εκδηλώνεται η νόσος Addison εξαρτάται από τηνταχύτητα µε την οποία γίνεται η καταστροφή των επινεφριδίων, από την βαρύτητα της ορµονικής ανεπάρκειας και από την επίδραση κάποιου stress. Συνήθως, τα συµπτώµατα παρουσιάζονται σταδιακά και χαρακτηριστικά αναφέρονται, εύκολη κούραση, αδυναµία των µυών, ανορεξία και απώλεια βάρους. Άλλα συµπτώµατα είναι η ζάλη και η λιποθυµική τάση, λόγω της χαµηλής αρτηριακής πίεσης και το µελανό χρώµα του δέρµατος κυρίως στους αγκώνες, στα γόνατα, στις γραµµές της παλάµης, στις χειρουργικές ουλές, καθώς και µελανές κηλίδες στα χείλη και στα ούλα. Επίσης, µπορεί να παρουσιαστεί υπογλυκαιµία (κυρίως στα παιδιά), επιθυµία γι αλ- µυρές τροφές, εκνευρισµός, κατάθλιψη, ναυτία, εµετοί και διάρροιες. Σε περίπτωση που προκύψει κάποιο stress και η νόσος δεν έχει διαγνωστεί, τότε η κατάσταση του ασθενούς µπορεί να επιδεινωθεί δραµατικά και να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή του. Η επείγουσα αυτή κατάσταση ονοµάζεται αδδισωνική κρίση και χαρακτηριστικά παρουσιάζεται µε έντονους εµετούς και διάρροια, πόνο στην κοιλιά ή/και στη µέση, αφυδάτωση, υπόταση, λιποθυµία, κώµα και εφ όσον δεν διαγνωστεί και δεν αντιµετωπιστεί εγκαίρως, καταλήγει σε θάνατο. ιάγνωση Η διάγνωση στα αρχικά στάδια δεν είναι εύκολη γιατί παρόµοια συµπτώµατα παρατηρούνται και σε άλλες παθήσεις. Το πιο χαρακτηριστικό σύµπτωµα είναι η µελάχρωση, δηλαδή το µελανό χρώµα του δέρµατος σε συγκεκριµµένα σηµεία του σώµατος και οι µελανές κηλίδες στα χείλη και στα ούλα. η συνέχεια στην επόµενη σελίδα 8 9

6 Νόσος Addison Πρωτοπαθής επινεφριδική ανεπάρκεια Νόσος Addison Πρωτοπαθής επινεφριδική ανεπάρκεια Για την διάγνωση θα χρειαστούν εργαστηριακές εξετάσεις, µε πρώτη τη µέτρηση κορτιζόλης και φλοιοτρόπου ορµόνης (ACTH) στο αίµα. Η ACTH είναι µία ορµόνη που παράγεται από την υπόφυση, έναν ενδοκρινή αδένα που βρίσκεται στον εγκέφαλο και ρυθµίζει την παραγωγή κορτιζόλης από τα επινεφρίδια. Η παραγωγή της ACTH από την υπόφυση ρυθµίζεται από µία άλλη ορµόνη, την εκλυτική ορµόνη της φλοιοτρόπου ορµόνης (CRH) που παράγεται από έναν άλλο ενδοκρινή αδένα, τον υποθάλαµο, που βρίσκεται κι αυτός στον εγκέφαλο. Έτσι δηµιουργείται ένα λειτουργικό κύκλωµα όπου ο υποθάλαµος παράγει την CRH, που επιδρά στην υπόφυση και προκαλεί την παραγωγή ACTH, η οποία µε την σειρά της επιδρά στα επινεφρίδια και προκαλεί την παραγωγή κορτιζόλης, όταν όµως τα επίπεδα της κορτιζόλης στο αίµα ξεπεράσουν κάποιο όριο, τότε επιδρούν στον υποθάλαµο και στην υπόφυση και εµποδίζουν την παραγωγή CRH και ACTH, αντίστοιχα. Το λειτουργικό αυτό κύκλωµα ονοµάζεται υποθαλαµο-υποφυσιοεπινεφριδικός άξονας. Στη νόσο Addison τα επίπεδα της κορτιζόλης στο αίµα είναι χαµηλά και τα επίπεδα της ACTH στο αίµα είναι πολύ αυξηµένα. Για την επιβεβαίωση της διάγνωσης µπορεί να χρειαστούν και άλλες εξετάσεις, όπως η δοκιµασία διέγερσης µε ACTH. Αφού γίνει η διάγνωση, ακολουθεί έλεγχος των επινεφριδίων είτε µε απλή ακτινογραφία, είτε συνηθέστερα µε αξονική τοµογραφία, προκειµένου να καθοριστεί η αιτία της νόσου Addison, ιδίως για να ελεγχθεί η περίπτωση της φυµατίωσης και των µεταστάσεων στα επινεφρίδια. Θεραπεία Σκοπός της θεραπείας είναι να αναπληρώσει τις ορµόνες που λείπουν, δηλαδή αγωγή υποκατάστασης. Εποµένως, πρόκειται για µία θεραπεία εφ όρου ζωής. Τα φάρµακα που συνήθως χορηγούνται είναι φθοριοϋδροκορτιζόνη για την ανεπάρκεια της αλδοστερόνης και υδροκορτιζόνη για την ανεπάρκεια της κορτιζόλης, µπορεί όµως να χορηγηθούν και άλλες ουσίες που ανήκουν στην κατηγορία των γλυκοκορτικοειδών. Λαµβάνονται από το στόµα, στη µικρότερη δυνατή δόση που εξασφαλίζει την εξάλειψη των συµπτωµάτων, χωρίς την εµφάνιση ανεπιθύµητων ενεργειών και συγχρόνως, όσον αφορά τα γλυκοκορτικοειδή, προστατεύουν τον ασθενή από αδδισωνική κρίση. Εποµένως, δίνονται οδηγίες για αύξηση της δόσης σε καταστάσεις stress (πχ. πυρετός, έγκαυµα, κάταγµα) και µπορεί να χρειαστεί χορήγηση του φαρµάκου ενδο- µυϊκά (π.χ. γαστρεντερίτιδα) ή ενδοφλέβια (π.χ. εγχειρήσεις). Η αδδισωνική κρίση αντιµετωπίζεται µε την ενδοφλέβια χορήγηση υγρών και υδροκορτιζόνης ή άλλων γλυκοκορτικοειδών, καθώς και µε αγωγή για την αιτία που την προκάλεσε (π.χ. αντιβιοτικά σε περίπτωση λοίµωξης). Ειδικές οδηγίες Οι ασθενείς µε νόσο Addison µπορούν να έχουν µία φυσιολογική ζωή, αρκεί να ακολουθούν τις οδηγίες του γιατρού τους για την αύξηση της δόσης των γλυκοκορτικοειδών, όταν χρειαστεί. Θα πρέπει να έχουν µαζί τους πληροφοριακό σηµείωµα (µε τη µορφή κάρτας ή βραχιολιού) για την πάθηση και την αγωγή τους, για την περίπτωση που δεν θα είναι σε θέση να δώσουν πληροφορίες (π.χ. λιποθυµία, σοβαρό ατύχηµα) και θα πρέπει οι συγγενείς και φίλοι να είναι ενηµερωµένοι. Επίσης, θα πρέπει να ενηµερώνεται και κάθε γιατρός στον οποίο θα απευθυνθούν οι ασθενείς, ανεξαρτήτως ειδικότητας. Καλό είναι να υπάρχει πάντα διαθέσιµο φάρµακο σε ενέσιµη µορφή, που θα µπορεί να γίνει ενδοµυϊκά είτε από τον ίδιο τον ασθενή, είτε από άλλο άτοµο, σε περίπτωση ανάγκης. Περισσότερες πληροφορίες στις ιστοσελίδες: [1]. National Endocrine & Metabolic Diseases Information Service (http://endocrine.niddk.nih.gov) [2]. UpToDate Patient Information (http://www.uptodate.com/patients/content/) Η απουσία ή η µείωση της παραγωγής των στεροειδών ορµονών από τα επινεφρίδια ονοµάζεται επινεφριδική ανεπάρκεια και όταν το αίτιο που την προκαλεί εντοπίζεται στα επινεφρίδια, τότε ονοµάζεται πρωτοπαθής επινεφριδική ανεπάρκεια 10 11

7 Περί εµπορίου και τέχνης Νανάς Τοκάτλη Ζωγράφου Περί εµπορίου και τέχνης Ο homo erectus βρήκε στα σπήλαια προστασία από τα άγρια ζώα, από τις κακές καιρικές συνθήκες. Βρήκε χώρο για να συντηρεί τη φωτιά, για να ψήνει το κυνήγι του, για να θερµαίνεται και για να αποθηκεύει. Κάποιος απ αυτούς σχεδίασε στα τοιχώµατα της σπηλιάς σχήµατα, απλά στην αρχή, και αργότερα σχήµατα που θυµίζουν ζώα και είναι αναγνώσιµα. Οι µελετητές τούς έδωσαν ερµηνείες, δηλαδή ότι είναι σύµβολα µαγείας, θεοτήτων, αστέρων. Προσωπικά προτιµώ να βλέπω σ αυτά άτολµες γρατσουνιές έως άκρως τολµηρές αναπαραστάσεις ζώων που κάποιος που είχε απλά καλό µάτι και χέρι -ένας ταλαντούχος- ζωγράφισε για το κέφι του στο τοίχωµα. Όπως τα αριστουργήµατα στα σπήλαια Lascaux της Γαλλίας ή τις αγελά- της ύβρεως που επιδείκνυε. Ίσως στο ιαδίκτυο χαρίζουν κάποιοι κάποιες εικόνες, αλλά εκεί δεν γνωρίζουµε την πρόθεση, εάν υπεισέρχεται η σκοπιµότητα προβολής αυτού του ιδίου. Πάντως όσοι χαρίζονται χαρακτηρίζονται από «µεράκι», έχουν τουλάχιστον τα στοιχειώδη εξασφαλισµένα από άλλη ίσως ενασχόληση ή η οικογένεια παρέχει τα αναγκαία, ώστε να αγοράσουν τα spray, που ο artist των σπηλαίων δεν είχε ανάγκη να αγοράσει. Όταν ο αγγειοπλάστης χάραζε γραµµές πάνω στον πηλό έτσι για στόλισµα, για χάρη και µετά τις πολλαπλασίασε, τις οργάνωσε και αργότερα έβαλε χρώµα και αυτό άρεσε, του παρήγγειλαν κι άλλα κοµµάτια, σ αυτόν κι όχι στον άλλο που τα έφτιαχνε εξίσου γερά αλλά σκέτα. Τότε αρχίζει η Τέχνη να έχει σχέση άµεση µε το εµπό- δαίος, γραφικός καθώς, στα πλαίσια µιας εξουσίας, πολιτικής και οικονοµικής, αρνιόταν να υποστηρίζει την άµεση ή έµµεση κοινωνική κριτική µέσω της απεικόνισης, δηλαδή το ιδού ποιοι είµαστε. Όµως αυτοί οι καλλιτέχνες έπρεπε να βιοπορισθούν. Μερικούς τους οικειοποιήθηκε το σύστηµα για να εδραιώσει το προσωπικό του φιλελεύθερο image. Στην ευρύτητα που πήραν οι τέχνες στην σύγχρονη εποχή όπου τα κριτήρια είναι ανύπαρκτα, τα µουσεία έπαιξαν µεγάλο ρόλο στην επιβολή ρευµάτων, στη δια- µόρφωση τιµών και αξιών, επί το πλείστον πλασµατικών. Οι διευθυντές µουσείων ανέβηκαν σε βάθρα δυσθεώρητα απ όπου τραβούσαν ψηλά ή έριχναν στην αφάνεια καλλιτέχνες κατά το δοκούν, µε αντίστοιχες επιπτώσεις στην αγορά των έργων που µεταβλήθηκε σε χρηµατιστήριο, όπου οι τιµές κρατούντο χάριν των µουσείων και των συλλεκτών και έπεφταν µετά τις πωλήσεις. Τεχνάσµατα οικονοµίστικα, κυκλοφορίας χρήµατος, συχνά µαύρου. Τιµές ψεύτικες έργων φανφάρας ή έργων κακών, αλλά νεκρών καλλιτεχνών. Ένα νταραβέρι άσχετο µε την Τέχνη και την δηµιουργία αλλά σχετικό µε τις δηµόσιες σχέσεις, τα µέσα µαζικής τύφλωσης και το πόσα διαθέτει κανείς για να γίνει σπουδαίος έστω και για µια ηµέρα. Η άµυνα των καλλιτεχνών µε το να συνωστίζονται στις µικροαυλές τεχνοκριτικών, ενώ κριτήρια δεν υφίστανται, ενέτεινε τον αποπροσανατολισµό και την περαιτέρω αποµάκρυνση της σύγχρονης Τέχνης από τον κόσµο. Από τα κορνιζάδικα έως τα µουσεία και από την techno έως την συµφωνική µουσική ο οιοσδήποτε µπορεί να µπει σ αυτό το χαοτικό πεδίο όπου ο κόσµος και οι καλλιτέχνες είναι έτοιµοι προς βορά. Ο αόρατος σύγχρονος κανιβαλισµός. Καλή όρεξη. δες που τόσο όµορφα τις ζωγράφισαν σε κοίλους βράχους κάποιοι ταλαντούχοι βοσκοί όταν κάποτε τις έβοσκαν στα λιβάδια της Σαχάρας. Σήµερα, µε αποδεκτή την άποψη της βαρβαρότητας της εποχής µας, ο υπεύθυνος εκπρόσωπος του πολιτισµού µας, ο δυτικός άνθρωπος, αµφισβητείται ως homo αλλά ακόµα και ως erectus. Στον ταλαντούχο άνθρωπο των σπηλαίων, ο οποίος προσέφερε την ικανότητά του στην οµάδα που τον περιέβαλε -εχαρίζετο στους γύρω του- η εποχή µας έχει να επιδείξει ένα καλλιτέχνη ο οποίος απευθύνεται στους ανθρώπους των σύγχρονων σπηλαίων, των διαµερισµάτων και της ανάλογης νοοτροπίας, έναν καλλιτέχνη ο οποίος χρησιµοποιεί και αυτός τοίχους κοινόχρηστους και ο οποίος χαρίζεται. Τον καλλιυέχνη των graffiti. Μπορεί κανείς να αντιτάξει την ύπαρξη της «εφήµερης τέχνης», αλλά αυτή είτε είχε χορηγούς (sponsors), είτε ήταν πλήρως αδιάφορη για τον κόσµο, είτε αφορούσε µόνο περιοδικά τέχνης και λίγους ειδήµονες ή ήταν ενδιαφέρουσα λόγω της πρόκλησής της, ριο. Ο καλλιτέχνης δουλεύει κατά παραγγελία. Μπορεί ο ανταγωνισµός, αλλά περισσότερο είναι η ανάγκη του ίδιου που τον κάνει να πλουτίζει τα σχέδιά του και τα θέµατά του, εφόσον βέβαια η αγορά τα αποδέχεται. Αυτή λοιπόν η ιστορία είναι πολύ παλιά. Υπήρξαν κι αυτοί που ξεχώριζαν και υπέγραφαν τα αγγεία τους, κι αυτοί που ήταν ονοµαστοί γλύπτες και ζωγράφοι. Ήρωες, θεοί, επιτάφια µνηµεία, ναοί, ιερά προσφέρονταν ως εναύσµατα σε βασιλείς, τυράννους, στις πόλεις, στα ιερατεία, σε ιδιώτες να κάνουν παραγγελίες των έργων που θαυµάζουµε σήµερα σε καλλιτέχνες της εποχής των και όσο πιο καλός, πιο ονοµαστός ο καλλιτέχνης τόσο µεγαλύτερη η αµοιβή και η παραγγελία και αυτό εφαρµοζόταν σε όλες τις τέχνες. Κατ αυτόν τον τρόπο δουλεύτηκαν όλα τα έργα από την αρχαιότητα έως τις αρχές του περασµένου αιώνα. Η σύγχρονη Τέχνη µε το να απαρνηθεί επί το πλείστον την παραγγελία, µε το να επικεντρωθεί ο καλλιτέχνης στον εαυτό του, εκφράζοντας τον προβληµατισµό του µε τον ψυχισµό του -όντας πάντα ο καλλιτέχνης ο καθρέφτης της κοινωνίας- έγινε από σπου

8 Καλοκαιρινές διακοπές Τι να προσέξουµε Χριστίνας Αποστόλου και Ελένης Βόντα ιαιτολόγων, Τµήµατος Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισµού ΝΕΕΣ Με το ξεκίνηµα της θερινής περιόδου και την αύξηση της θερµοκρασίας υπάρχουν αρκετά σηµεία που σχετίζονται µε τη διατροφή και που θα πρέπει να προσέξουµε. Οι περισσότεροι από εµάς σκέφτονται την ηµέρα που θα εµφανιστούν στην παραλία για να κάνουν το πρώτο τους µπάνιο. Έχοντας λοιπόν αυτή την σκέψη ξεκινούν «δίαιτα». Οι δίαιτες αυτές είναι συνήθως ολιγοθερµιδικές, οι λεγόµενες γρήγορης µείωσης βάρους, και συνήθως αντιστοιχούν στις θερµίδες την ηµέρα. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η αντιµετώπιση αυτή δεν είναι σωστή καθώς οι δίαιτες αυτές δεν οδηγούν µόνο σε απώλεια λίπους αλλά και µυϊκού ιστού. Το άτοµο συνήθως ξαναπαίρνει τα κιλά και µετά γίνεται πιο δύσκολο να τα χάσει. εν θα πρέπει να θέτουµε στόχους µη εφικτούς και ο ρυθµός απώλειας βάρους δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τά 3-4 κιλά το µήνα. Πέρα όµως από τη µείωση του βάρους ακόµη ένα πρόβληµα, κατά την θερινή περίοδο, είναι η απώλεια και η αναπλήρωση νερού. Σύµφωνα µε τις συστάσεις της American Dietetic Association η ποσότητα νερού που πρέπει να προσλαµβάνουµε την ηµέρα είναι 8-10 ποτήρια για τις γυναίκες και για τους άνδρες. Οι αυξη- µένες ανάγκες το καλοκαίρι οφείλονται στην αύξηση της θερµοκρασίας που έχει ως αποτέλεσµα τη µεγαλύτερη απώλεια υγρών αφού ιδρώνουµε περισσότερο. Το νερό είναι εξίσου σηµαντικό µε το οξυγόνο για τη ζωή. Ο οργανισµός χρειάζεται νερό για κάθε λειτουργία του. Η διατήρηση της θερµοκρασίας του σώµατος και η αποβολή των άχρηστων ουσιών που παράγονται από τον οργανισµό γίνονται µε τη βοήθεια του νερού. Το σώµα µας αποβάλει νερό ακόµη και όταν δεν κάνουµε καµιά δραστηριότητα. Καθηµερινά χάνουµε σχεδόν 1 λίτρο νερό από τα ούρα, τον ιδρώτα και το δέρµα. Ακόµη και µε την αναπνοή µας χάνουµε λίγη ποσότητα νερού. Συνήθως αποβάλουµε καθηµερινά 2,5 λίτρα νερού. Η λήψη του πρέπει να αρχίζει από το πρωινό ξύπνηµα, να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήµατα και σε µικρές ποσότητες, σ' όλη τη διάρκεια της ηµέρας. Για την Ελλάδα και ειδικά τους καλοκαιρινούς µήνες, που υπάρχει αύξηση της θερµοκρασίας του περιβάλλοντος, τα 12 ποτήρια νερό θεωρούνται λογική ποσότητα. Η δίψα είναι το πρώτο σηµάδι ότι ο οργανισµός µας βρίσκεται στα πρώτα στάδια της αφυδάτωσης. Για αυτό το λόγο δεν πρέπει να βασιζόµαστε µόνο στην αίσθηση της δίψας, γιατί δεν είναι και τόσο σωστός δείκτης ενυδάτωσης αφού αν διψάσουµε σηµαίνει ότι ήδη έχουµε αφυδατωθεί. Η αφυδάτωση είναι µια πολύ σοβαρή κατάσταση κατά την οποία το σώµα µας έχει λιγότερο νερό από όσο χρειάζεται. η συνέχεια στην επόµενη σελίδα 14

9 Καλοκαιρινές διακοπές Τι να προσέξουµε Καλοκαιρινές διακοπές Τι να προσέξουµε Για να προλάβουµε την αφυδάτωση είναι σηµαντικό να πίνουµε νερό κατά τη διάρκεια όλης της µέρας. Η καθηµερινή και συνεχής πρόσληψη νερού είναι απολύτως απαραίτητη και ζωτικής σηµασίας. Ακόµη θα πρέπει να θυµόµαστε ότι εκτός από το νερό που πίνουµε, η κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και χυµών είναι εξαιρετικός τρόπος να ενυδατώσουµε τον οργανισµό µας. Για παράδειγµα, το καρπούζι, το πεπόνι, τα καρότα, το µαρούλι, η ντοµάτα, το µπρόκολο, το µήλο, τα πορτοκάλια έχουν περιεκτικότητα µεγαλύτερη από 80% σε νερό. Τα ροφήµατα που περιέχουν καφεΐνη όπως ο καφές, το τσάι και τα αναψυκτικά τύπου κόλα ουσιαστικά αφυδατώνουν το σώµα αυξάνοντας τη διούρηση. Το ίδιο κάνουν και τα οινοπνευµατώδη ποτά προσδίδοντας µας και περιττές θερµίδες. στις πηγές πρόσληψης λίπους. Προτιµούµε ως πηγή λίπους το ελαιόλαδο και αποφεύγουµε τα κορεσµένα λίπη, όπως βούτυρο, λιπαρά τυριά, κόκκινο κρέας. Η αυξηµένη κατανάλωση λίπους προκαλεί αίσθηµα δυσπεψίας που είναι αρκετά δυσάρεστο σε συνδυασµό µε την υψηλή θερµοκρασία. Επίσης αποφεύγουµε τα πικάντικα φαγητά γιατί δηµιουργούν ένα αίσθηµα δυσφορίας σε συνδυασµό µε τη ζεστή. Τέλος, όσο αφορά τα γλυκά, συνιστάται η κατανάλωση παγωτού σε ποσότητα 1-2 µπάλες, 1-2 φορές την εβδοµάδα. Θα πρέπει να προτιµάµε παγωτά µε γεύσεις φρούτων που έχουν λιγότερες θερµίδες από παγωτά καϊµάκι ή µε σοκολάτα. Η αντικατάσταση γλυκών µε πολλές θερµίδες και πλούσιων σε λίπος όπως πάστες και τούρτες θα ήταν προτιµότερο να γίνει από ζελέ ή γιαούρτι µε φρούτα ή γλυκά του κουταλιού. Με την απώλεια υγρών από το σώµα αποβάλλονται ταυτόχρονα, κυρίως µε τον ιδρώτα και σηµαντικοί ηλεκτρολύτες, όπως Ασβέστιο, Κάλιο και Νάτριο. Εάν δεν γίνει αντικατάσταση αυτών των ποσοτήτων µέσω διατροφής τότε προκαλείται διαταραχή των ηλεκτρολυτών και της οξεοβασικής ισορροπίας και προκαλούνται µυϊκές κράµπες µετά από έντονη φυσική δραστηριότητα. Πλούσιες πηγές καλίου είναι η µπανάνα, οι πατάτες, οι σταφίδες και το σπανάκι. Ασβεστίου το γάλα και το γιαούρτι, ενώ η αποκατάσταση νατρίου γίνεται πιο εύκολα καθώς περιέχεται σε όλα σχεδόν τα τρόφιµα ακόµη και αν δεν είναι επεξεργασµένα. Σηµαντικό ρόλο και για αυτή την περίοδο του χρόνου έχουν επίσης οι βιταµίνες, οι οποίες βοηθούν και αυτές µε τη σειρά τους στην αποκατάσταση του ξηρού δέρµατος που µπορεί να παρατηρείται το καλοκαίρι λόγω του χλωρίου στις πισίνες και του άλατος στις θάλασσες. Μια διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά µε 5 µικροµερίδες από διαφορετικά ήδη συµπληρώνει τις απαραίτητες ποσότητες. Λόγω της πιο αυξηµένης φυσικής δραστηριότητας (κολύµπι, ρακέτες) το καλοκαίρι η κατανάλωση της ελάχιστης απαραίτητης ποσότητας πρωτεΐνης παίζει πολύ σηµαντικό ρόλο για την αποκατάσταση του µυϊκού ιστού. Προτιµάµε ως πηγή πρωτεΐνης τα ψάρια (2-3 φορές την βδοµάδα) ή το λευκό κρέας, όπως κοτόπουλο και γαλοπούλα (1-2 φορές την εβδοµάδα) και προσπαθούµε να αποφεύγουµε το κόκκινο κρέας όπως µοσχάρι και χοιρινό (1 φορά την εβδοµάδα). Προσοχή κατά την καλοκαιρινή περίοδο θα πρέπει να δοθεί και 16 17

10 Eρωτήσεις και απαντήσεις Ερώτηση: Είµαι 55 ετών και η περίοδος µου σταµάτησε πρίν 5 χρόνια. Μέτρησα την οστική µου πυκνότητα που ήταν λίγο χαµηλότερη από τη φυσιολογική για την ηλικία µου (η έκθεση της εξέτασης γράφει ότι έχω οστεοπενία). Θα πρέπει να συµβουλευθώ το γιατρό µου ή δεν χρειάζοµαι θεραπεία µια και δεν έχω σύµφωνα µε την εξέταση οστεοπόρωση. Απάντηση: Η οστική πυκνότητα είναι σηµαντικός αλλά ένας µόνο παράγοντας από αυτούς που προδιαθέτουν σε οστεοπορωτικά κατάγµατα µετά την εµµηνόπαυση. Η θεραπεία δεν γίνεται µόνο σε αρρώστους που είναι, σύµφωνα µε τη µέτρηση της οστικής πυκνότητας, οστεοπορωτικοί (έχουν δηλαδή t-score κάτω του - 2,5). Τα µισά σχεδόν κατάγµατα συµβαίνουν σε αρρώστους που είναι στα όρια της οστεοπενίας δηλαδή µε t-score από -1 έως -2,5. Ο γιατρός σας λοιπόν θα εκτιµήσει αν πέρα από την οστική πυκνότητα υπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου που προδιαθέτουν σε κατάγµατα. Οι παράγοντες αυτοί είναι το φύλο (οι γυναίκες διατρέχουν µεγαλύτερο κίνδυνο καταγµάτων τόσο στη σπονδυλική στήλη όσο και στο ισχίο), η ηλικία, το βάρος (το χαµηλό βάρος αυξάνει το κίνδυνο), ένα προηγούµενο κάταγµα (πολλαπλασιάζει το κίνδυνο), κατάγµατα των γονέων, το κάπνισµα, η θεραπεία µε κορτιζόνη, η ρευµατοειδής αρθρίτις, η συνύπαρξη νοσηµάτων που προκαλούν οστεοπόρωση (όπως ο υπερθυρεοειδισµός, ο διαβήτης τύπου 1, η πρώιµη εµµηνόπαυση), η υπερκατανάλωση αλκοόλ και φυσικά η οστική πυκνότητα. Ο γιατρός σας θα πρέπει να αξιολογήσει όλα αυτά τα στοιχεία και να αποφασίσει αν έχετε αυξηµένο κίνδυνο κατάγµατος που θα πρέπει να αντιµετωπισθεί µε ειδική αντιοστεοπορωτική θεραπεία. Ανεξάρτητα όµως από την ειδική θεραπεία, η λήψη σκευασµάτων ασβεστίου και βιταµίνης D, είτε αυτόνοµα είτε συµπληρωµατικά µε την ειδική θεραπεία, συνιστάται µετά την εµµηνόπαυση διότι σε έρευνες έχει βρεθεί ότι η πρόσληψη αυτών των στοιχείων µε τη τροφή δεν αρκεί και οι περισσότερες γυναίκες, αλλά και άνδρες, έχουν χαµηλά επίπεδα βιταµίνης D στο αίµα ακόµη και στην Ελλάδα που υπάρχει µεγάλη ηλιοφάνεια. Η επάρκεια του ασβεστίου και της βιταµίνης D µειώνει τη πιθανότητα κατάγµατος. Η χορήγηση τους πρέπει να γίνεται όχι µόνο µετά την εµµηνόπαυση αλλά ακόµη και στη νεαρή ηλικία ώστε τα οστά να αποκτήσουν όσο το δυνατόν µεγαλύτερη οστική µάζα και στερεότητα. Αν θέλετε όµως να υπολογίσετε τη πιθανότητα κατάγµατος για τα επόµενα 10 χρόνια µπορείτε να ανατρέξετε στην ιστοσελίδα και στην επικεφαλίδα tool µπορείτε να βρείτε ένα σχετικό ερωτηµατολόγιο που όταν συµπληρωθεί σας υπολογίζει τη πιθανότητα κατάγµατος για τα επόµενα 10 χρόνια. Καλή επιτυχία! 18 19

11

Συντάχθηκε απο τον/την ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΙΡΗΣ Παρασκευή, 30 Σεπτέμβριος :08 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 02 Μάρτιος :48

Συντάχθηκε απο τον/την ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΙΡΗΣ Παρασκευή, 30 Σεπτέμβριος :08 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 02 Μάρτιος :48 Ένας πολύ σημαντικός αδένας, επιστάτης του οργανισμού στην σωστή διαχείριση των ενεργειακών αποθεμάτων του, είναι ο θυρεοειδής. Βρίσκεται στο κατώτερο τριτημόριο του πρόσθιου τμήματος του τραχήλου, έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Ι Υπερβολικό άγχος;

Μέρος Ι Υπερβολικό άγχος; Μέρος Ι Υπερβολικό άγχος; Η Ellie δεν είχε καλή επίδοση στο µάθηµα Φυσιολογίας παρά τις προσπάθειές της: µελέτησε πριν και µετά τις παραδόσεις, διάβασε και καθαρόγραψε τις σηµειώσεις της, Μελέτησε µε την

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Τί είναι ο θυρεοειδής αδένας; Ο θυρεοειδής είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αδένες του ενδοκρινικού μας συστήματος. Βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το θυρεοειδή χόνδρο του λάρυγγα (γνωστό και

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οστεοπόρωση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 23 Νοέμβριος :22

Σακχαρώδης διαβήτης και οστεοπόρωση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 23 Νοέμβριος :22 Δημήτρης Ι. Χατζηδάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας - Ενδοκρινολογίας, Υπεύθυνος Ενδοκρινολογικής Mονάδας Β' Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις.

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις. 8SELIDO ENTIPO AGALIAZO.indd 1 Εισαγωγή Το έντυπο που κρατάτε στα χέρια σας έχει γραφτεί για να ρίξει φως στα σημαντικά σημεία για τον καρκίνου του θυρεοειδούς ο οποίος αποτελεί έναν από τους πιο σπάνιους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι ενδείξεις ουλίτιδας περιλαµβάνουν :

Οι ενδείξεις ουλίτιδας περιλαµβάνουν : ΟΥΛΙΤΙ Α Τα ούλα αποτελούν τµήµα των µαλακών ιστών του στόµατος. Περιβάλλουν τα δόντια και τα καλύπτουν προστατευτικά. Τα ούλα ενός φυσιολογικού υγιούς δοντιού φτάνουν στην αδαµαντίνη του δοντιού προστατεύοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Φαρμακα. Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ. Φαρμακα. Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Φαρμακα Θυροξίνη (Τ 4 ), Τριιωδοθυρονίνη (Τ 3 ) Αντιθυρεοειδικά Θυροειδής Πρόσθια και οπίσθια επιφάνεια Κύτταρα θυρεοειδούς κολλοειδές ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Έλλη Παπαδόδημα, Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Ευρωκλινική Αθηνών

Γράφει: Έλλη Παπαδόδημα, Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Ευρωκλινική Αθηνών Γράφει: Έλλη Παπαδόδημα, Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Ευρωκλινική Αθηνών Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός είναι μια «αθόρυβη», «σιωπηρή» και παραγνωρισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι άδικη. Μερικοί είναι άρρωστοι, ενώ άλλοι είναι υγιείς John F. Kennedy, 1962 ΡΕΜΠΕΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ: ΝΟΣΟΣ ADDISON Daniel Davies [Ιατρός] Ιατρός], 1947 Αυτός ο νεαρός φίλος σου δεν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι οστεοπόρωση;

Τι είναι οστεοπόρωση; Τι είναι οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών, κατά την οποία παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας και της ποιότητάς τους, ώστε αυτά με την πάροδο του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη;

Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη; ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Σαββίδου Αβρόρα Η κοιλιοκάκη είναι η δυσανεξία (κάτι που ο οργανισμός δεν ανέχεται) στη γλουτένη, πρωτεΐνη που υπάρχει στο σιτάρι, το κριθάρι, τη βρώμη και τη σίκαλη. Η αντίδραση του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπόφυση είναι ένας μεγάλης σημασίας ενδοκρινής αδένας, που ρυθμίζεται από τον υποθάλαμο και βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου, πίσω από τη μύτη και στο ύψος των ματιών, σε μία περιοχή που λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ Υποθυρεοειδισμός Η ετυμολογία της λέξης θυρεοειδής δείχνει τη σημαντική θέση που κατέχει στην λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Προέρχεται από τη λέξη 'θυρεός' που σημαίνει έμβλημα και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την birisioan Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :36 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :12

Συντάχθηκε απο τον/την birisioan Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :36 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :12 Οι παραθυρεοειδείς είναι συνήθως τέσσερις αδένες, με μέγεθος και εμφάνιση σαν μια φακή, που βρίσκονται συνήθως ανά δύο στην οπίσθια επιφάνεια κάθε λοβού του θυρεοειδή. Αυτοί είναι υπεύθυνοι για την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑ TON ΠΑΤΕΡΑ ΣΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΣΟΥ ΕΡΩΤΗΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΗΤΕΡΑ. Ζήτησε από τους γονείς σου να απαντήσουν σης παρακάτω ερωτήσεις.

ΠΑ TON ΠΑΤΕΡΑ ΣΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΣΟΥ ΕΡΩΤΗΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΗΤΕΡΑ. Ζήτησε από τους γονείς σου να απαντήσουν σης παρακάτω ερωτήσεις. ΠΑ TON ΠΑΤΕΡΑ ΣΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΣΟΥ m Ζήτησε από τους γονείς σου να απαντήσουν σης παρακάτω ερωτήσεις ΕΡΩΤΗΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΗΤΕΡΑ Καπνίζεις; Αν καπνίζεις, πόσα τσιγάρα την ημέρα καπνίζεις; Πόσες φορές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις Ενδοκρινών Αδένων. C.D.A. Εβδ.5 01/29

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις Ενδοκρινών Αδένων. C.D.A. Εβδ.5 01/29 01/29 Ανατοµία _Φυσιολογία Ενδοκρινείς Αδένες Εβδ.9 Σύστηµα ενδοκρινών αδένων: 1. Υπόφυση 2. Επίφυση 3. Θυρεοειδής αδένας 4. Παραθυρεοειδής αδένες 5. Επινεφρίδια 6. Πάγκρεας 7. Ωοθήκες 8. Όρχεις 9. Θύµος

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 1 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

Ολα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τον θυρεοειδή - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τετάρτη, 16 Μάρτιος :52

Ολα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τον θυρεοειδή - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τετάρτη, 16 Μάρτιος :52 Από: Popular Medicine Πρόκειται για έναν από τους πιο σημαντικούς αδένες του ενδοκρινικού μας συστήματος. Βρίσκεται κάτω από το λάρυγγα, αγκαλιάζοντας από μπροστά και πλάγια την τραχεία. Και, καθότι αδένας,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι σχεδόν βέβαιο, είτε να γνωρίζετε κάποιον που πάσχει από μια τέτοια ασθένεια είτε να έχετε μια εσείς οι ίδιοι.

Είναι σχεδόν βέβαιο, είτε να γνωρίζετε κάποιον που πάσχει από μια τέτοια ασθένεια είτε να έχετε μια εσείς οι ίδιοι. Γράφει: Δημήτρης Τσουκαλάς, Ιατρός Φυσικής Υγείας Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Γνωρίζετε ότι ένας στους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Ρίξτε την αρτηριακή πίεση χωρίς φάρμακα

Ρίξτε την αρτηριακή πίεση χωρίς φάρμακα Ρίξτε την αρτηριακή πίεση χωρίς φάρμακα Κοιμάστε αγκαλιά με το πιεσόμετρο και έχετε γεμίσει τον οργανισμό σας με χάπια προκειμένου να κρατήσετε την αρτηριακή σας πίεση σε χαμηλά επίπεδα; Χαλαρώστε! Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

«Φυσικές» συμβουλές για εύκολο & υγιεινό αδυνάτισμα

«Φυσικές» συμβουλές για εύκολο & υγιεινό αδυνάτισμα Νερό Είναι σημαντικό κατά τη διάρκεια μιας προσπάθειας που κάνουμε για απώλεια βάρους, να πίνουμε πολύ νερό, τουλάχιστον 1,5 λίτρο την ημέρα. Το νερό είναι απαραίτητο για τον οργανισμό γιατί συμμετέχει

Διαβάστε περισσότερα

Πού χρησιμεύουν Οι θυρεοειδικές ορμόνες?

Πού χρησιμεύουν Οι θυρεοειδικές ορμόνες? Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ Τι είναι ο θυρεοειδής αδένας? Ο θυρεοειδής είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αδένες του ενδοκρινικού μας συστήματος. Βρίσκεται στο λαιμό μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Ø Κατάγµατα χαµηλής

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Επιπλέον η έλλειψη ασβεστίου μπορεί να οδηγήσει στις παρακάτω παθολογικές καταστάσεις:

Επιπλέον η έλλειψη ασβεστίου μπορεί να οδηγήσει στις παρακάτω παθολογικές καταστάσεις: Γράφει: Φανή Πρεβέντη, MSc Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Το σώμα μας περιέχει μεγάλες ποσότητες ασβεστίου. Συγκεκριμένα, το ασβέστο είναι υπεύθυνο για το 1,5-2% του σωματικού μας βάρους. Είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση;

Υπέρταση. Τι Είναι η Υπέρταση; Από Τι Προκαλείται η Υπέρταση; Ποιοι Είναι Οι Παράγοντες Κινδύνου Για Την Υπέρταση; Υπέρταση Τι Είναι η Υπέρταση; Η πίεση του αίματος είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στις αρτηρίες όταν μεταφέρεται από την καρδιά στην κυκλοφορία. Η σταθερά αυξημένη πίεση, άνω των φυσιολογικών ορίων, αποκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Tα ιδιαίτερα οφέλη το καλοκαίρι. Μεσογειακή διατροφή: Ο γευστικός θησαυρός του καλοκαιριού

Tα ιδιαίτερα οφέλη το καλοκαίρι. Μεσογειακή διατροφή: Ο γευστικός θησαυρός του καλοκαιριού Οι καλοκαιρινοί μήνες αποτελούν ιδανική περίοδο για την υιοθέτηση της αποκαλούμενης «μεσογειακής διατροφής». Η μεσογειακή διατροφή, η οποία πήρε το όνομά της από τον τρόπο διατροφής των λαών της Μεσογείου,

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ)

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Όπως είναι πλέον γνωστό ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO),εδώ και µερικά χρόνια έχει αφιερώσει µια ηµέρα του χρόνου στο πρόβληµα της Οστεοπόρωσης. Το ιεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ASI) Τα επινεφρίδια είναι δυο µικροί αδένες. Βρίσκονται πάνω από τα νεφρά και ο καθένας τους ζυγίζει 3 έως 5 γραµµάρια. Τους χαρακτηρίζει ο γοργός

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ 1) Τι είναι Οστεοπόρωση α) Ορισµός - Η Οστεοπόρωση είναι η πιο συχνή πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται από µείωση της οστικής µάζας και διαταραχή της µικροαρχιτεκτονικής του οστίτου ιστού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Θυρεοειδής κα παραθυροειδείς αδένες Θυρεοειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Φανή Πρεβέντη, MSc, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει: Φανή Πρεβέντη, MSc, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει: Φανή Πρεβέντη, MSc, Κλινική Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Η υπέρταση είναι μια «ύπουλη» νόσος η οποία συχνά δεν εμφανίζει συμπτώματα, ωστόσο αποτελεί τον τρίτο κατά σειρά παράγοντα κινδύνου στην

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Η παχυσαρκία στους νέους. Ερευνητική εργασία

Η παχυσαρκία στους νέους. Ερευνητική εργασία 2014 Η παχυσαρκία στους νέους. Ερευνητική εργασία 2ο λύκειο Αμαλιάδας. Μέλη: Καλοπίσης Αλέξανδρος, Ματαράγκας Αλέξης, Μακρής Διονύσης, Λήλος Διονύσης. Ενότητα 1: Τι είναι παχυσαρκία και πώς τη μετράμε.

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκινήστε με C. Εμπλουτίστε τη διατροφή σας με αντιοξειδωτικά

Ξεκινήστε με C. Εμπλουτίστε τη διατροφή σας με αντιοξειδωτικά Ο οργανισμός ενός καπνιστή δέχεται συνεχώς τη βλαπτική δράση του τσιγάρου, είναι φυσικό, λοιπόν, να έχει και διαφορετικές διατροφικές ανάγκες από τον οργανισμό ενός μη καπνιστή. Υπάρχουν τροφές που μειώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μία χημική ουσία (στερόλη), που αυξάνει στον οργανισμό με την κατανάλωση λιπαρών ουσιών.

Είναι μία χημική ουσία (στερόλη), που αυξάνει στον οργανισμό με την κατανάλωση λιπαρών ουσιών. Υψηλή Χοληστερίνη: Αίτια και Θεραπεία - Συνήθη Ερωτήματα των ασθενών στη Μαχόμενη Κλινική Γράφει: Αναστασία Μοσχοβάκη, Ιατρός Ειδικός Παθολόγος Τι είναι η χοληστερόλη; Είναι μία χημική ουσία (στερόλη),

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

PROJECT ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ PROJECT ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Σχολικό έτος 2013-2014 Ομάδα: Τούσκα Κατερίνα Φασούλης Θανάσης Ψάλτου Ελένη Ψάλτου Μιράντα Υπεύθυνος καθηγητής: Ζούλας 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.Πρόλογος-Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση: Μια επιδημία που μας αφορά όλους - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 29 Αύγουστος :22

Οστεοπόρωση: Μια επιδημία που μας αφορά όλους - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 29 Αύγουστος :22 Γράφει: Κωνσταντίνος Δρετάκης, Ορθοπεδικός Χειρουργός, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Κρήτης, Διευθυντής του Τμήματος Οστεοπόρωσης στο Νοσοκομείο Metropolitan Αφορά τις γυναίκες, αλλά και τους άνδρες, οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υπερπαραθυρεοειδισμός : Μπορεί να είναι η αιτία των συμπτωμάτων σας;

Υπερπαραθυρεοειδισμός : Μπορεί να είναι η αιτία των συμπτωμάτων σας; Υπερπαραθυρεοειδισμός : Μπορεί να είναι η αιτία των συμπτωμάτων σας; Συνεχής κούραση; Χαμηλά επίπεδα ενέργειας; Πόνοι στους μύες και στις αρθρώσεις; Αναγούλες, δυσκοιλιότητα και στομαχικός πόνος; Δίψα

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

«Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr!

«Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr! «Τρώτε μήλα για δέκα λόγους υγείας!», από την Χριστίνα Ι. Μπουντούρη, Γενικό Οικογενειακό Ιατρό και τo iatropedia.gr! Όλοι γνωρίζουν την παροιμία»ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα». Πλέον έχει

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΟΝΟΜ/ΜΟ: ΔΙΕΘΥΝΣΗ:... ΤΗΛ.ΟΙΚΙΑΣ:... ΚΙΝΗΤΟ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: ΣΑΣ ΣΥΣΤΗΣΕ: Ομάδα Αίματος: Rhesus:.. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

ΑΤΟΜΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΟΝΟΜ/ΜΟ: ΔΙΕΘΥΝΣΗ:... ΤΗΛ.ΟΙΚΙΑΣ:... ΚΙΝΗΤΟ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: ΣΑΣ ΣΥΣΤΗΣΕ: Ομάδα Αίματος: Rhesus:.. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Maria Mitka Ernährungsberaterin Nutritionist- Dietician Tel: 0049 (0) 7031 6136 156 Fax: 0049 (0) 7031 6136 155 Mob: 0049 (0) 1767 6960 664 Email: mariamitka@essenweiss.com Website: www.essenweiss.com

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καθηγητής Ορθοπαιδικής και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης (ΕΛΙΟΣ) Δρ. Γεώργιος Λυρίτης για την Οστεοπόρωση

Ο Καθηγητής Ορθοπαιδικής και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης (ΕΛΙΟΣ) Δρ. Γεώργιος Λυρίτης για την Οστεοπόρωση Ο Καθηγητής Ορθοπαιδικής και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης (ΕΛΙΟΣ) Δρ. Γεώργιος Λυρίτης για την Οστεοπόρωση 2011-11-19 10:15:41 Δεν αρκεί η λήψη φαρμάκων για τη θεραπεία της οστεοπόρωσης,

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr!

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! «Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! Γνωρίζεις ποιες είναι οι τροφές που θα σε βοηθήσουν στην απώλεια βάρους; Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;»

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» «τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθυντής : Καθηγητής Δημήτριος Καφετζής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 8 Μαρτίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους δυο θανάτους, ασθενών με Χρόνια Νεφρική Νόσο, οφείλεται σε καρδιαγγειακό επεισόδιο και όχι στη νόσο αυτή καθ αυτή!!! Αυτό ανέφερε

Διαβάστε περισσότερα