Έκθεση για τον βιώσιµο τουρισµό στη Μεσόγειο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έκθεση για τον βιώσιµο τουρισµό στη Μεσόγειο"

Transcript

1 Έκθεση για τον βιώσιµο τουρισµό στη Μεσόγειο Η παρούσα έκθεση εκπονήθηκε από την εισηγήτρια, κα. Michèle Sabban (Συνέλευση των Περιφερειών της Ευρώπης Περιφερειακό Συµβούλιο της Ile-de-France/FR). Εξετάστηκε στην 4η συνεδρίαση της Επιτροπής Βιώσιµης Ανάπτυξης (SUDEV) της ARLEM, η οποία πραγµατοποιήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2013 και υιοθετήθηκε κατά την 4η σύνοδο ολοµέλειας της ARLEM στις Βρυξέλλες, στις 18 Φεβρουαρίου CDR _00_02_TRA_TCD (ΕΝ) ΝΠ/ΜΕ/ζβ EL

2 - 1 - Συνολικά, η περιοχή της Μεσογείου αποτελεί τον πιο δηµοφιλή τουριστικό προορισµό παγκοσµίως, µολονότι υπάρχουν σηµαντικές διαφορές στο εσωτερικό της. Η περιοχή της Μεσογείου υποδέχεται το 30% των τουριστικών αφίξεων και της αντιστοιχεί το 25% του συνολικού εισοδήµατος που απορρέει από τον παγκόσµιο τουρισµό, ενώ ποσοστό 80% των τουριστών προέρχεται από την Ευρώπη, κυρίως από τη Γερµανία 1.Ο τουρισµός αφενός διαδραµατίζει ζωτικό ρόλο στην οικονοµική ανάπτυξη και την ενσωµάτωση της περιοχής στη διαδικασία της παγκοσµιοποίησης, αφετέρου, όµως, ασκεί σηµαντικές πιέσεις στους φυσικούς πόρους και στο περιβάλλον. Τα µέλη της ARLEM προσυπογράφουν πλήρως το αίτηµα της Επιτροπής των Περιφερειών υπέρ της ανάπτυξης του τουρισµού µε βάση την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιµότητα, και επιθυµούν να υπογραµµίσουν την τριπλή έννοια του όρου αυτού: οικονοµική βιωσιµότητα, η οποία να διασφαλίζει ισότιµη και ουσιαστική οικονοµική ανάπτυξη που δεν εµποδίζει την ανάπτυξη των µελλοντικών γενεών κοινωνικοπολιτιστική βιωσιµότητα, η οποία να συµβαδίζει µε τον πολιτισµό, τις αξίες και την ταυτότητα των µεσογειακών περιφερειών και περιβαλλοντική βιωσιµότητα, η οποία να διασφαλίζει τη συµβατότητα της ανάπτυξης µε τη διατήρηση των ζωτικών διεργασιών, της βιοποικιλότητας και των βιολογικών πόρων 2. Η προώθηση του οικολογικά βιώσιµου τουρισµού είναι ζωτικής σηµασίας, ιδίως σε αυτή την περιοχή του κόσµου, η οποία γνωρίζει τον ταχύτερο ρυθµό παγκόσµιας υπερθέρµανσης, µε επιπτώσεις όπως η απερήµωση, η εξάντληση των αποθεµάτων πόσιµου νερού και η απώλεια της βιοποικιλότητας. Κατά συνέπεια, η διαχείριση των υδάτινων πόρων, της ρύπανσης και των αποβλήτων, καθώς και η καταπολέµηση της διάβρωσης του εδάφους συνιστούν ορισµένες από τις κύριες προκλήσεις που εγείρει ο τουρισµός στη Μεσόγειο, όπως εξάλλου καταδεικνύεται από το γεγονός ότι, το 2007, η περιοχή χρησιµοποίησε τους φυσικούς της πόρους 2,6 φορές ταχύτερα απ' ό,τι τους αναπλήρωσε (σε παγκόσµιο επίπεδο ο δείκτης αυτός ανέρχεται σε 1,5 φορές) 1. Επιπλέον, δεδοµένου ότι ο τουρισµός επηρεάστηκε οριακά µόνον από την κρίση και η ύφεση που προκλήθηκε λόγω της Αραβικής Άνοιξης δεν προβλέπεται να διαρκέσει πολύ, η κατάσταση αναµένεται να επιδεινωθεί µε την αύξηση των τουριστικών αφίξεων (τις τελευταίες δύο δεκαετίες, στην περιοχή της Μεσογείου καταγράφηκε η υψηλότερη αύξηση του εισερχόµενου τουρισµού παγκοσµίως) 1, γεγονός που πιθανόν να έχει ανησυχητικές συνέπειες για το περιβάλλον. Το 2010, η τουριστική βιοµηχανία (συµπεριλαµβανοµένων όλων των συναφών υπηρεσιών και επενδύσεων) αντιπροσώπευε, κατά µέσο όρο, ποσοστό 10,9% του ΑΕγχΠ, γεγονός που την καθιστά καθοριστική για τις οικονοµίες της περιοχής 1 (στους τοµείς της απασχόλησης και της συµβολής της στο εξωτερικό εµπορικό ισοζύγιο στις χώρες της Μεσογείου). Χωρίς τον τουρισµό, πολλές µεσογειακές χώρες θα υποχρεώνονταν να µειώσουν δραστικά τις εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, προκειµένου να αποκαταστήσουν το εµπορικό τους ισοζύγιο (στην Αλβανία και στο Μαυροβούνιο, για παράδειγµα, ο τουριστικός κλάδος αντιπροσωπεύει πάνω από το 50% των εξαγωγών 1 ). 1 2 Robert Lanquar (2011): Tourism in the MED 11 countries (Ο τουρισµός σε έντεκα µεσογειακές χώρες), Εκθέσεις του δικτύου CASE, αριθ. 98/2011, CASE - Center for Social and Economic Research, Βαρσοβία (Κέντρο Κοινωνικών και Οικονοµικών Ερευνών) (http://www.case-research.eu/upload/publikacja_plik/ _cnr_2011_98.pdf, 18/01/2013) Γνωµοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών µε θέµα «Η Ευρώπη, ο πρώτος τουριστικός προορισµός στον κόσµο», εισηγητής: ο κ. Ramón Luis Valcárcel Siso, υιοθετήθηκε κατά την 88η σύνοδο ολοµέλειας της 27ης και 28ης Ιανουαρίου 2011 (CdR 342/2010 fin), σηµείο 12.

3 - 2 - Από την άλλη πλευρά, σε ορισµένους τοµείς όπως οι υποδοµές, οι ανθρώπινοι, οι φυσικοί και οι πολιτιστικοί πόροι, καθώς και το ρυθµιστικό πλαίσιο, οι χώρες της Μεσογείου εµφανίζουν, σε διεθνές επίπεδο, σχετικά χαµηλούς δείκτες. Ως εκ τούτου, δύο από τις βασικές προτεραιότητες αποτελούν η ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων του τουρισµού στο περιβάλλον µε δράσεις ευαισθητοποίησης και µε την αποτελεσµατικότερη διαχείριση των πόρων και των υποδοµών και η ανάπτυξη εναλλακτικών µορφών τουρισµού που θα έχουν λιγότερες επιπτώσεις στα οικοσυστήµατα απ' ό,τι το πρότυπο του «τουρισµού των 3S» (sea, sand and sun - θάλασσα, άµµος και ήλιος), το οποίο κυριαρχεί σήµερα και συνδέεται µε την κατασκευή εγκαταστάσεων γκολφ, κολυµβητικών δεξαµενών και άλλων υποδοµών. Ένα άλλο ζήτηµα συνιστά το γεγονός ότι ο αριθµός των τουριστών διαφέρει σε µεγάλο βαθµό µεταξύ των επιµέρους περιφερειών και χωρών, µε αποτέλεσµα ορισµένες περιοχές να παρουσιάζουν υπερσυγκέντρωση τουριστών, ενώ άλλες να παραµένουν περιθωριοποιηµένες. Για παράδειγµα, στον Λίβανο, οι δαπάνες των εισερχόµενων τουριστών αντιπροσωπεύουν πάνω από το 20% του ΑΕγχΠ, ενώ, στην Αλγερία, το αντίστοιχο ποσοστό κυµαίνεται γύρω στο 0% 1. Συνεπώς, η αντιµετώπιση των περιβαλλοντικών προκλήσεων που θέτει ο τουρισµός προϋποθέτει επίσης την εστίαση της προσοχής σε περιφέρειες µε µικρότερη επισκεψιµότητα. Τέλος, όσον αφορά τον βιώσιµο τουρισµό, παράλληλα µε τα θέµατα περιβαλλοντικής βιωσιµότητας, πρέπει να εξεταστεί και η προοπτική υιοθέτησης µιας βιώσιµης προσέγγισης ως προς τον τοπικό πολιτισµό των χωρών υποδοχής. Κατά την προώθηση του βιώσιµου τουρισµού είναι σηµαντικό να ελαχιστοποιηθεί η επιβολή πολιτιστικών επιρροών από τους επισκέπτες και να προστατευθούν οι τοπικοί πολιτισµοί από την υπέρµετρη εµπορευµατοποίηση. Είναι ζωτικής σηµασίας µε τον βιώσιµο τουρισµό να διαφυλαχθούν οι παραδόσεις και να µην διαβρωθεί ο πλούτος της πολυµορφίας στην περιοχή. Οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές διαδραµατίζουν καίριο ρόλο στη διαχείριση της ανάπτυξης του τουρισµού και στη διασφάλιση της βιωσιµότητάς του. 1. Οι περιβαλλοντικές προκλήσεις που θέτει ο τουρισµός στην περιοχή της Μεσογείου: προώθηση ενός βιώσιµου, ολοκληρωµένου τουρισµού Μία από τις διαφορές µεταξύ του τουρισµού και πολλών άλλων κλάδων της οικονοµίας είναι ότι η περιβαλλοντική υποβάθµιση που προκαλεί έχει αρνητικές συνέπειες για τον ίδιο τον κλάδο. Εάν η υποβάθµιση είναι τόσο εκτεταµένη ώστε µια περιοχή παύει να αποτελεί ελκυστικό τουριστικό προορισµό, τότε η περιοχή αυτή µπορεί να χάσει µια σηµαντική πηγή εισοδήµατος. Επιπλέον, η πίεση που ασκείται στα οικοσυστήµατα αυξάνεται διαρκώς: η κατανάλωση νερού και ενέργειας συχνά υπερβαίνει το δυναµικό παραγωγής και την ικανότητα εφοδιασµού η συλλογή και η επεξεργασία στερεών αποβλήτων είναι ανεπαρκής η αστικοποίηση, η παράκτια δόµηση και η µετατροπή των φυσικών χώρων έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην βιοποικιλότητα στην περιοχή της Μεσογείου. Σε αυτά προβλήµατα προστίθενται η αλάτωση των εδαφών σε παράκτιες περιοχές, ιδίως

4 - 3 - στην Ιταλία, και η εντατική γεωργία, η οποία συµβάλλει στην ταχεία αύξηση της διάβρωσης του εδάφους. Ως αποτέλεσµα, η διαφύλαξη των εδαφών και των υδάτινων πόρων καθίσταται ολοένα και πιο επείγουσα ανάγκη, και, µολονότι το θέµα αυτό δεν συνιστά πάντα εθνική προτεραιότητα, πρέπει να εξασφαλιστεί στήριξη από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, την Ένωση για τη Μεσόγειο και τις διάφορες οργανώσεις που µπορούν να χρηµατοδοτήσουν τα απαραίτητα έργα και τις αναγκαίες υποδοµές. 1.1 ιαχείριση των υδάτινων πόρων: υπερεκµετάλλευση, απερήµωση, ρύπανση των υδάτων και ανακύκλωση Ο τουρισµός στην περιοχή της Μεσογείου συνεπάγεται µεγάλη επιβάρυνση για τη ζήτηση νερού και οδηγεί στην εξάντληση των υδροφόρων οριζόντων και τη µόλυνση των υδάτινων πόρων. Γενικά, ένας τουρίστας χρησιµοποιεί 3 έως 4 φορές περισσότερο νερό απ' ό,τι ένας τοπικός κάτοικος. Λόγου χάρη, στην Αλάνια (Τουρκία), η κατανάλωση νερού που συνδέεται µε τον τουρισµό αντιπροσωπεύει το 52% της συνολικής κατανάλωσης νερού. Ακόµη και σε περιοχές όπου η κατανάλωση δεν είναι τόσο υψηλή, η διαθεσιµότητα πόσιµου νερού ενδέχεται να αποτελέσει πρόβληµα. Στην επαρχία Marsa Matruh της Αιγύπτου, για παράδειγµα, η ποιότητα των τοπικών υδάτινων πόρων είναι τόσο χαµηλή, ώστε η υδροδότηση της περιοχής επιτυγχάνεται µέσω δύο αγωγών που έχουν συνδεθεί στο δίκτυο διανοµής της Αλέξανδρειας, καθώς και µε τη µεταφορά νερού σιδηροδροµικώς και µε βυτιοφόρα νερού, απλώς και µόνον για να καλυφθεί η πρόσθετη ζήτηση νερού λόγω τουρισµού. Στη Τζέρµπα, οι δύο µονάδες αφαλάτωσης νερού δεν επαρκούν για να καλύψουν την υψηλή ζήτηση κατανάλωσης νερού που επιβάλλει ο τουρισµός. Τους θερινούς µήνες, περίοδο κατά την οποία η λειψυδρία είναι εξαιρετικά υψηλή, έπρεπε να εφαρµοστούν παρόµοιες λύσεις 3. Εποµένως, η πλέον πρόσφατη λύση είναι η χρήση εγκαταστάσεων αφαλάτωσης για την παραγωγή πόσιµου νερού. Ωστόσο, αυτή συνιστά µια ανεπαρκή και δαπανηρή λύση και, παρόλο που για την εφαρµογή της καταναλώνεται λιγότερη ενέργεια απ' ό,τι για τη µεταφορά υδάτινων πόρων µε βυτιοφόρα ή µέσω αγωγών, η ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί σηµαντικό ζήτηµα. Στην περιοχή της Μεσογείου συνολικά, η αφαλάτωση 30 εκατοµµυρίων κυβικών µέτρων ανά ηµέρα ισοδυναµεί µε την παραγωγή Μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας, ή το δυναµικό 8-10 σταθµών ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε καύση φυσικού αερίου ή 4-5 πυρηνικών σταθµών ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπροσθέτως, οι µονάδες αφαλάτωσης εκλύουν τόσο άλµη όσο και αέρια του θερµοκηπίου, ενώ η ενεργειακή τους κατανάλωση συνιστά σοβαρό πρόβληµα κατά τις περιόδους αιχµής όσον αφορά την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω των τουριστικών και των αστικών εγκαταστάσεων που συνδέονται µε τον τουρισµό. 3 Lucia De Stefano (2004): "Freshwater and Tourism in the Mediterranean" («Πόσιµο νερό και Τουρισµός στη Μεσόγειο»), WWF Mediterranean Programme (πρόγραµµα του WWF για τη Μεσόγειο) (http://www.scribd.com/doc/ /fress-water-and- Tourism-WWF, 18/01/2013)

5 - 4 - Στο Torremolinos, ο τουρισµός ευθύνεται για το 40% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία έχει αυξηθεί κατά 169% την τελευταία εικοσαετία.. Στην Αλάνια (Τουρκία), όπου η κατανάλωση ηλεκτρισµού αυξήθηκε κατά 208% µεταξύ 2000 και 2008, το µερίδιο που αντιστοιχεί στον τουρισµό ανέρχεται σε 21%. Εξάλλου, ορισµένες φορές, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας διπλασιάζεται ή τριπλασιάζεται στις τουριστικές περιοχές κατά τις περιόδους αιχµής. Η ΜΚΟ Plan Bleu διεξήγαγε έρευνες στην περιοχή και συνιστά την επαναχρησιµοποίηση των επεξεργασµένων λυµάτων πέραν από την αφαλάτωση. Για τη συλλογή και την επεξεργασία των λυµάτων απαιτείται λιγότερη ενέργεια και, σε ό,τι αφορά τις θέσεις εργασίας και την κατάρτιση, η επεξεργασία λυµάτων απαιτεί παρόµοια τεχνογνωσία (συµπεριλαµβανοµένης της τεχνολογίας µεµβρανών και της αντίστροφης όσµωσης) µε εκείνη που χρησιµοποιείται στην αφαλάτωση, το οποίο σηµαίνει ότι οι δύο προσεγγίσεις αλληλοσυµπληρώνονται. Ωστόσο, οι περιφέρειες πρέπει κατ'αρχάς να εξοπλιστούν µε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυµάτων. Το Torremolinos (Ισπανία) δεν διαθέτει αντίστοιχη µονάδα, παρά το γεγονός ότι οι διανυκτερεύσεις ανέρχονται σε 5 εκατοµµύρια ετησίως. Στην ακτή Tétouan (Μαρόκο), τα λύµατα που παράγονται λόγω του τουρισµού συχνά απορρίπτονται ανεπεξέργαστα κατευθείαν στη θάλασσα, ενώ οι υφιστάµενες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυµάτων έχουν υπερφορτωθεί σε πολύ µεγάλο βαθµό. Σύµφωνα µε εκτιµήσεις του ΕΟΠ (Ευρωπαϊκός Οργανισµός Περιβάλλοντος), το 2000, ο τουρισµός ευθυνόταν για το 7% της συνολικής ρύπανσης στη Μεσόγειο Θάλασσα. Στην Τουρκία, το 90% περίπου των µονάδων και το 80% των τουριστικών εγκαταστάσεων δεν διαθέτουν δυνατότητες επεξεργασίας λυµάτων µόνο το 20% των οικιακών λυµάτων υποβάλλεται σε επεξεργασία και µόλις το 6% των συνολικών ετήσιων στερεών λυµάτων αποτίθεται κατάλληλα (WWF Τουρκίας, 2002). Στην Ιταλία, το 80% των λυµάτων από τις 120 µεγαλύτερες παράκτιες πόλεις απορρίπτεται χωρίς καµία επεξεργασία στη Μεσόγειο. Επιπλέον, µολονότι η Μεσόγειος Θάλασσα αποτελεί το 0,7% της παγκόσµιας υδάτινης µάζας, επιβαρύνεται µε το 17% της παγκόσµιας θαλάσσιας πετρελαϊκής ρύπανσης. Υπολογίζεται ότι, κάθε χρόνο, απορρίπτοναι στη θάλασσα, λόγω ναυτιλιακών δραστηριοτήτων, έως τόνοι αργού πετρελαίου. 3 εδοµένου του αργού ρυθµού ανανέωσης του θαλασσινού νερού στη Μεσόγειο, για την οποία χρειάζονται 80 περίπου χρόνια, η επεξεργασία των µολυσµένων υδάτων αποτελεί προτεραιότητα, ιδίως επειδή η Μεσόγειος χρησιµοποιείται επίσης για αλιεία και υδατοκαλλιέργεια (δραστηριότητες που αποτελούν επίσης πηγή ρύπανσης), ενώ πολλοί τουρίστες την επισκέπονται για να κολυµβήσουν στα ύδατά της. Εποµένως, οι επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας υδάτων µπορούν να συµβάλλουν στην επίλυση µιας σειράς προβληµάτων που αφορούν τις εγκαταστάσεις υγιεινής και τη δηµόσια υγεία, το περιβάλλον -ιδίως σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες ζώνεςκαι την υδροδότηση. Μπορεί να επιτευχθεί σηµαντική εξοικονόµηση νερού αν, από τη µια πλευρά, ο τουριστικός κλάδος ευαισθητοποιηθεί δεόντως σχετικά µε αυτά τα ζητήµατα και αναλάβει κατάλληλες δράσεις προς τηνσωστή κατεύθυνση και, από την άλλη πλευρά, εφόσον οι δηµόσιες αρχές δροµολογήσουν σχέδια διαχείρισης των υδάτων. Αυτά τα σχέδια πρέπει να στηριχθούν σε µελέτες σύγκρισης του κόστους και των πλεονεκτηµάτων των διαφόρων δυνατοτήτων διαχείρισης των υδάτων

6 - 5 - (συµπεριλαµβανοµένης της συγκριτικής ανάλυσης κόστους/οφέλους της διαφύλαξης των υδάτινων πόρων έναντι της επέκτασης της υδροδότησης). Εξάλλου, οι πολιτικές που εστιάζονται στη διαχείριση της ζήτησης φαίνεται να είναι λιγότερο δαπανηρές από τις πολιτικές που επικεντρώνονται στη διαχείριση της υδροδότησης. Εκτός αυτού, µε τη βοήθεια αυτών των µελετών, θα µπορούσαν να αναδειχθούν τα οφέλη που αποκοµίζονται από τη βέλτιστη κατανοµή των υδάτινων πόρων µεταξύ των διαφόρων τοµέων (οικιακή χρήση, τουρισµός, γεωργία και βιοµηχανία), η κατανάλωση νερού των οποίων θα µπορούσε κατ' αυτόν τον τρόπο να ρυθµιστεί. Οι µελέτες θα µπορούσαν, για παράδειγµα, να αποτελέσουν τη βάση, ούτως ώστε να υποχρεωθούν οι βιοµηχανίες στην επεξεργασία ή την προεπεξεργασία των λυµάτων που απορρίπτουν. Εν προκειµένω, οι δηµόσιες αρχές διαδραµατίζουν ζωτικό ρόλο στη διεξαγωγή ελέγχων, τη συγκέντρωση δεδοµένων σχετικά µε τα ύδατα και τα συναφή προβλήµατα και τη διασφάλιση της εφαρµογής των νέων διατάξεων. Αυτή η τελευταία πτυχή είναι καθοριστικής σηµασίας και λαµβάνει διάφορες µορφές, όπως η αστυνόµευση των υδάτων, η συγκρότηση θεσµικών και διοικητικών ικανοτήτων, καθώς και η ενίσχυση της εµπειρογνωσίας, των πρωτοβουλιών και των κυρώσεων. 1.2 ιάβρωση, άτακτη αστική εξάπλωση, απώλεια της βιοποικιλότητας και υποβάθµιση των παράκτιων περιοχών Μια δεύτερη σηµαντική πρόκληση συνιστά η ανάπτυξη περιφερειακού χωροταξικού σχεδιασµού για τη βελτίωση των αστικών υπηρεσιών, τη ρύθµιση της πίεσης που ασκείται στις χρήσεις γης και τον περιορισµό των επιπτώσεων στο φυσικό περιβάλλον. Η αστική ανάπτυξη που επιβάλλει ο τουρισµός έχει µια σειρά από αρνητικές συνέπειες: (1) υποβάθµιση των ακτών και διάβρωση του εδάφους, (2) κορεσµός των εδαφών και (3) συρρίκνωση των διαθέσιµων καλλιεργήσιµων εκτάσεων. (1) Η συγκέντρωση του τουρισµού κυρίως στις παράκτιες περιοχές προκαλεί το σοβαρό πρόβληµα της διάβρωσης των παραλιών. Σε µια µελέτη που παραθέτει ο ΕΟΠ (2001) 4, επισηµαίνεται ότι τα τρία τέταρτα των αµµοθινών µεταξύ Ισπανίας και Σικελίας έχουν εξαφανιστεί ως αποτέλεσµα της αστικοποίησης που συνδέεται µε την τουριστική ανάπτυξη. Η κατασκευή τουριστικών υποδοµών πολύ κοντά στις ακτές και κυρίως στις αµµοθίνες επιταχύνει τη διαδικασία διάβρωσης των παραλιών. (2) Η αυξανόµενη αστικοποίηση λόγω της κατασκευής τουριστικών θερέτρων και της µαζικής επέκτασης των κατοικιών από τη δεκαετία του 90 έχει επίσης προκαλέσει το φαινόµενο του κορεσµού των εδαφών. Με τα από τα χιλιόµετρα ακτογραµµής να έχουν οικοδοµηθεί, έχει επιτευχθεί το κρίσιµο όριο σε ό,τι αφορά τη χρήση γης. Κατά µήκος των ακτών του Tetouan (Μαρόκο), µόλις το 12.5% της συνολικής ακτογραµµής παραµένει σε «φυσική» κατάσταση, ως αποτέλεσµα της οικιστικής ανάπτυξης και των κατασκευαστικών έργων γύρω από ένα γήπεδο γκολφ. Στο Torremolinos, ποσοστό 85% της συνολικής επιφάνειας έχει αστικοποιηθεί και µόνο 10 εκτάρια είναι ακόµη οικοδοµήσιµα. (3) Στην περιοχή της Μεσογείου συνολικά, η ανά κάτοικο έκταση της αρόσιµης γης µειώθηκε κατά το ένα τέταρτο από το 1990 και κατά το ήµισυ τα τελευταία 40 χρόνια. Πλέον αναλογούν 0,2 εκτάρια ανά κάτοικο. Μολονότι διατέθηκαν νέες εκτάσεις για καλλιέργεια, η 4 Ευρωπαϊκός Οργανισµός Περιβάλλοντος (2001): Environmental signals (Περιβαλλοντικά µηνύµατα).

7 - 6 - συνολική επιφάνεια των καλλιεργήσιµων γαιών µειώθηκε κατά 7% από το Η απώλεια εκτάσεων καλλιεργήσιµης γης µπορεί να αποδοθεί σε µια σειρά παραγόντων, όπως η διάβρωση, η απώλεια της γονιµότητας του εδάφους και η αστικοποίηση. Συχνά, αυτές οι απώλειες είναι µη αναστρέψιµες. Επιπλέον, πρέπει να ληφθούν µέτρα ώστε να περιοριστεί η ευπάθεια των αστικών περιοχών στην κλιµατική αλλαγή και να θεσπιστούν χωροταξικά και κατασκευαστικά πρότυπα, στα οποία λαµβάνονται υπόψη οι µακροπρόθεσµες επιπτώσεις της κλιµατικής αλλαγής. Κρίνεται επίσης σκόπιµο να αναληφθούν δράσεις, προκειµένου να περιοριστεί η άτακτη αστική εξάπλωση (εστιάζοντας στην πλήρη αξιοποίηση του υφιστάµενου αστικού ιστού, τη χρήση εγκαταλελειµµένων βιοµηχανικών περιοχών και την ενίσχυση της πληθυσµιακής πυκνότητας σε αραιοκατοικηµένες περιοχές) και να αναπτυχθεί ένας αειφόρος χωροταξικός σχεδιασµός και µια βιώσιµη αστική αρχιτεκτονική µε: τη µείωση του οικολογικού αποτυπώµατος των κτιρίων, την εκπόνηση νέων σχεδίων κινητικότητας (για τους πεζούς, τα ποδήλατα, τις δηµόσιες µεταφορές) και την ανάπτυξη ζωνών µικτής χρήσης. Είναι αυτονόητο ότι τέτοιου είδους προσαρµογές θα πρέπει να βασιστούν στις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης και σε δράσεις, όπως η ανάκτηση και η επαναχρησιµοποίηση των υδάτων και κάθε είδους απορριµµάτων, καθώς και η χρήση ανανεώσιµων πηγών ενέργειας. 1.3 Μεταφορές Ο τουρισµός ευθύνεται για το 5,3% περίπου του συνόλου των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου από αυτές, ποσοστό 75% προέρχεται από τις µεταφορές, οι οποίες συνιστούν την κύρια πηγή ατµοσφαιρικής ρύπανσης που συνδέεται µε τον τουρισµό. Είναι, εποµένως, σηµαντικό να δοθεί προτεραιότητα σε µη ρυπογόνους και λιγότερο ενεργοβόρους τρόπους µεταφοράς. Παρόλο που οι αεροπορικές µεταφορές αποτελούν αναµφίβολα τον πλέον ρυπογόνο τρόπο µεταφοράς, συχνά προωθείται από τις ίδιες τις κυβερνήσεις έναντι του σιδηροδρόµου. Από το 1970, ο αριθµός των πτήσεων αυξάνεται κατά 5%-6% ετησίως, κυρίως λόγω της σηµαντικής πτώσης της τιµής των εισιτηρίων. εδοµένου του σηµαντικού οικολογικού τους αποτυπώµατος, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έµφαση και στους επιµέρους τρόπους µεταφοράς. Σε µελέτη που δηµοσίευσε το Γαλλικό Ινστιτούτο Περιβάλλοντος (IFEN) τον Αύγουστο του 2007, καταδεικνύεται ότι στις οδικές µετακινήσεις και µόνο που πραγµατοποιούν οι Γάλλοι για εκδροµές τα Σαββατοκύριακα και για διακοπές οφείλεται το 16% των ετήσιων εκποµπών διοξειδίου του άνθρακα από επιβατικά αυτοκίνητα σε ολόκληρη τη Γαλλία. Εκτός αυτού, ενώ µόλις το 7% των τουριστών ταξίδεψαν αεροπορικώς, οι εναέριες µεταφορές ευθύνονταν για το 62% των αερίων του θερµοκηπίου που συνδέονται µε τις τουριστικές µετακινήσεις. Επιπροσθέτως, ποσοστό 42% αυτών των εκποµπών προήλθε από πτήσεις µεγάλων αποστάσεων, οι οποίες αντιπροσώπευαν µόλις το 2% του συνολικού αριθµού των µετακινήσεων. Τα κίνητρα στον τοµέα των µεταφορών θα πρέπει συνεπώς να εστιαστούν σε διάφορους στόχους, συγκεκριµένα: οι τοπικές αρχές θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να εισαγάγουν ενεργειακά αποδοτικότερους τρόπους µεταφοράς (σιδηρόδροµος, τραµ και ποδήλατο), να προωθήσουν τις δηµόσιες µεταφορές και να περιορίσουν την πρόσβαση των αυτοκινήτων σε ορισµένες ζώνες η

8 - 7 - τουριστική βιοµηχανία θα πρέπει να ενθαρρυνθεί να προωθήσει φιλικές προς το περιβάλλον δραστηριότητες (π.χ. κανό και καγιάκ αντί για τζετ σκι) ταυτόχρονα θα πρέπει να δοθούν κίνητρα στην αυτοκινητοβιοµηχανία και στην αεροναυπηγική προκειµένου να αναπτύξουν λιγότερο ρυπογόνους τρόπους µεταφοράς. 1.4 Απόβλητα Καθίσταται ολοένα επιτακτικότερη η ανάγκη να αναπτυχθούν αστικές εγκαταστάσεις στερεών αποβλήτων, όχι µόνο λόγω του ρυθµού αύξησης του πληθυσµού, ο οποίος παραµένει υψηλός στις χώρες της Νοτίου Μεσογείου, αλλά και επειδή η πληθυσµιακή πυκνότητα στους τουριστικούς προορισµούς αυξάνεται τους θερινούς µήνες (για παράδειγµα, τον Αύγουστο, ο πληθυσµός του Torremolinos αυξάνεται από κατοίκους σε κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόµετρο), και εξαιτίας του γεγονότος ότι οι τουρίστες παράγουν σαφώς περισσότερα στερεά απόβλητα απ' ό,τι οι µόνιµοι κάτοικοι (στο Cabras, λόγου χάρη, ένας τουρίστας παράγει 7 κιλά απόβλητα ηµερησίως έναντι 0,5 κιλών που παράγει ένας µόνιµος κάτοικος), τη στιγµή που η ανακύκλωση είναι συχνά ελάχιστα αναπτυγµένη σε αυτή την περιοχή. Οι κρουαζιέρες στη Μεσόγειο, αυτές καθαυτές, αποτελούν πηγή σοβαρών οικολογικών προβληµάτων, όπως η ρύπανση των υδάτων και των ακτών και η καταστροφή του θαλάσσιου βυθού. Ένα και µόνο κρουαζιερόπλοιο παράγει ετησίως 50 τόνους στερεών αποβλήτων, 7,5 εκατοµµύρια λίτρα υγρών αποβλήτων, λίτρα λυµάτων από εγκαταστάσεις υγιεινής και λίτρα λυµάτων από τον τοµέα της εστίασης. Η έλλειψη επενδύσεων για τη συλλογή, την αποθήκευση και την επεξεργασία των αποβλήτων επιφέρει σοβαρά προβλήµατα υγείας, καθώς και τη µόλυνση του εδάφους και του πόσιµου νερού. Ως προς αυτό, κρίνεται επιτακτική η εφαρµογή διαδικασιών διαλογής και ανακύκλωσης των αποβλήτων, τόσο στις ιδιωτικές κατοικίες όσο και στα τουριστικά θέρετρα. Όλοι οι επαγγελµατίες των συναφών τοµέων (εργαζόµενοι, επιχειρηµατίες, έµποροι και αιρετοί εκπρόσωποι) πρέπει να είναι πλήρως ενηµερωµένοι σχετικά µε αυτά τα θέµατα και οφείλουν, µε τη σειρά τους, να αναλάβουν δράση για την ενηµέρωση των τουριστών. Επίσης, είναι σηµαντικό να δηµιουργηθούν δηµόσιες υπηρεσίες ανακύκλωσης και να υπάρξει καλύτερη διαχείριση των αποβλήτων. Τέλος, ο εποχικός χαρακτήρας του τουρισµού εξηγεί την έλλειψη κινήτρων για την εφαρµογή ανάλογων µέτρων. Εποµένως, η ανάγκη εστιάζεται στη διαχείριση των αποβλήτων συνολικά και όχι µόνο στη διαχείριση των αποβλήτων που παράγονται εξαιτίας της τουριστικής δραστηριότητας. 1.5 Βιοποικιλότητα Στις περισσότερες χώρες της Μεοσγείου, η κατασκευή υποδοµών κατά µήκος των ακτών έχει καταστρέψει τις αµµοθίνες και έχει µειώσει τη βιοποικιλότητα των φυτικών ειδών στις παραλίες. Ο εντατικός τουρισµός συντελεί επίσης στην υποβάθµιση ορισµένων ευαίσθητων υγροτόπων που βρίσκονται κοντά σε δηµοφιλή τουριστικά κέντρα. Ήδη το 1996, σε έκθεση των ΟΟΣΑ/IUCN

9 - 8 - (International Union for Conservation of Nature - ιεθνής Ένωση για τη ιατήρηση της Φύσης) 5 αναφερόταν ότι «από το 1900 µέχρι σήµερα, ο πλανήτης ίσως και να έχει χάσει το 50% των υγροτόπων του». Σήµερα, η απώλεια των υγροτόπων είναι σχεδόν ολοκληρωτική σε ορισµένες περιοχές. Η Γαλλία, η Ελλάδα η Ιταλία και η Ισπανία έχουν επίσης επηρεαστεί από αυτό το φαινόµενο, παρόλο που η κατάσταση είναι πιο κρίσιµη στις περιοχές της Νότιας Μεσογείου, για παράδειγµα, κατά µήκος της ακτής Tetouan. Η εξαφάνιση αυτών των φυσικών οικοτόπων συνοδεύεται από την απώλεια µεγάλου αριθµού ειδών, η επιβίωση των οποίων εξαρτάται από αυτό το περιβάλλον: τα τελευταία είκοσι χρόνια ο αριθµός των υδρόβιων πτηνών µειώθηκε κατά το ήµισυ και πλέον, ενώ το ένα τέταρτο των ειδών που αποµένουν σε αυτές τις ζώνες απειλούνται µε εξαφάνιση. Όσον αφορά τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, σε αξιολόγηση που διεξήγαγε ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός Περιβάλλοντος το , καταδεικνύεται ότι ποσοστό τουλάχιστον 50% των ερπετών (χελώνες) και των θαλάσσιων ιχθύων της Ευρώπης απειλούνται, ενώ η κατάσταση των υπόλοιπων ειδών παραµένει άγνωστη ή είναι ευνοϊκή στην περίπτωση µιας ελάχιστης µειονότητας ορισµένων ειδών ψαριών. Κανένα από τα είδη ερπετών ή ασπονδύλων που µελετήθηκαν δεν βρισκόταν εκτός κινδύνου, ενώ για την αξιολόγηση της κατάστασης ποσοστού 70% των θηλαστικών (επίσης απειλούµενα είδη) και των ασπονδύλων τα υφιστάµενα δεδοµένα ήταν ανεπαρκή. Η ναυσιπλοΐα αναψυχής και άλλες θαλάσσιες δραστηριότητες ψυχαγωγίας ευθύνονται επίσης γι' αυτήν την απώλεια της βιοποικιλότητας: οδηγούν στην υποβάθµιση των λειµώνων θαλάσσιας βλάστησης (οι λειµώνες Ποσειδωνίας και διάφορα είδη κοραλλιών), συµβάλλουν, µε την καταστροφή των ζωνών φωλιάσµατος, στη συρρίκνωση του πληθυσµού των θαλάσσιων χελώνων και αποτελούν απειλή για τους πληθυσµούς της µεσογειακής φώκιας, ιδίως στην Αλάνια της Τουρκίας. Σύµφωνα µε τον ΕΟΠ, µόνον το 10% των θαλάσσιων οικοσυστηµάτων της Ευρώπης προστατεύονται δεόντως, ενώ ποσοστό 50% απειλείται ή έχει υποβαθµιστεί σηµαντικά και η κατάσταση του υπόλοιπου 40% παραµένει άγνωστη. Στις παράκτιες ζώνες, το 70% των θαλάσσιων οικοτόπων έχει πλήρως ή εν µέρει καταστραφεί, ενώ µόνον το 8% διατηρείται σε καλή κατάσταση. Είναι, εποµένως, σηµαντικό να προωθηθούν πιο απλά αθλήµατα (όπως η κυµατοδροµία, η ιστιοπλοΐα, η θαλάσσια ποδηλασία και το κολύµπι) και να επιβληθούν περιορισµοί για αυτές τις δραστηριότητες σε ευαίσθητες ζώνες. Τέλος, οι τουρίστες πρέπει να είναι ενηµερωµένοι σχετικά µε τους οικολογικούς κινδύνους των προϊόντων που χρησιµοποιούν, συµπεριλαµβανοµένων των αντηλιακών και των προϊόντων που χρησιµοποιούν για τη συντήρηση του αθλητικού τους εξοπλισµού. Παραδείγµατος χάρη, η ένωση Santé Environnement France, στην οποία συµµετέχουν ιατροί, διανέµει δωρεάν έναν «πράσινο» οδηγό άθλησης (petit guide vert du bio-sportif) 7, όπου παρέχει στους πολίτες συµβουλές για το πώς να συνδυάσουν τον αθλητισµό µε την προστασία της υγείας τους και του περιβάλλοντος. Στον οδηγό παρέχονται αναλυτικές πληροφορίες για κάθε άθληµα ΟΟΣΑ/IUCN (1996): Guidelines for aid agencies for improved conservation and sustainable use of tropical and sub-tropical wetlands (Κατευθυντήριες γραµµές για τη βελτίωση της διατήρησης και την αειφόρο χρήση των τροπικών και των υποτροπικών υγροτόπων), ΟΟΣΑ, Παρίσι, σ. 10 (http://www.cbd.int/doc/guidelines/fin-oecd-gd-lns-wlands-en.pdf, 18/01/2013). Ευρωπαϊκός Οργανισµός Περιβάλλοντος (2010): έκα µηνύµατα για το Θαλάσσια οικοσυστήµατα. (http://www.eea.europa.eu/publications/10-messages-for , 18/01/2013) 18/1/2013.

10 - 9 - και τα διάφορα συναφή προϊόντα, ούτως ώστε οι άνθρωποι να κατανοήσουν τι είναι επικίνδυνο για την υγεία τους και για το περιβάλλον. 1.6 Βελτίωση της συνολικής σχέσης µεταξύ τουρισµού και αειφόρου ανάπτυξης Τα παραδείγµατα της Σαρδηνίας, όπου αναπτύχθηκαν ειδικά προγράµµατα για όσους επισκέπτονται προστατευόµενους βιότοπους, και του Rovinj (Κροατία), όπου οι φυσικοί χώροι προστατεύονται µε επιτυχία χάρη στη βαρύτητα που τους αποδίδεται στο πλαίσιο της χωροταξικής πολιτικής, καταδεικνύουν ότι µπορεί να καλλιεργηθεί µια θετική σχέση µεταξύ τουρισµού και προστασίας φυσικών οικοτόπων. Εποµένως, η σχέση µεταξύ τουρισµού και προστασίας του περιβάλλοντος µπορεί, σε γενικές γραµµές, να βελτιωθεί µε την ευαισθητοποίηση όλων των ενδιαφερόµενων φορέων, την καθιέρωση οικολογικών κινήτρων, την υιοθέτηση προτύπων και στρατηγικών σχεδίων στα οποία συνυπολογίζονται αυτές οι πτυχές, την επιβολή κυρώσεων για µη συµµόρφωση και την επιβράβευση των προσπαθειών µε την απονοµή οικολογικών σηµάτων και τη δηµιουργία περιβαλλοντικών χαρτών. Οι συµπράξεις δηµόσιου και ιδιωτικού τοµέα, οι ανταλλαγές ορθών πρακτικών και η συνεργασία µε ειδικευµένες στον συγκεκριµένο τοµέα ενώσεις (όπως η Plan Bleu και η WWF, οι οποίες µπορούν να καταρτίσουν µελέτες και προτάσεις) είναι επίσης ζωτικής σηµασίας. Τέλος, δεν διαθέτουµε την πολυτέλεια να µην προβληµατιστούµε σχετικά µε το περιβάλλον υπό ευρύτερους όρους, συνεκτιµώντας πέρα από τον τουρισµό αυτόν καθαυτό, άλλους τοµείς, όπως η γεωργία και η εστίαση. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγµατα αποτελεί ασφαλώς εκείνο στο Cirali της Τουρκίας 8. Αυτή η περιοχή στις τουρκικές ακτές έχει µεταµορφωθεί σε πρότυπο βιώσιµου τουρισµού χάρη στην ενεργό συµµετοχή της τοπικής κοινότητας σε δραστηριότητες περιβαλλοντικής προστασίας και στα οικονοµικά οφέλη που προέρχονται από το περιβάλλον. Στο Cirali έχει δηµιουργηθεί ένας συνεταιρισµός παραγωγής και εµπορίας τοπικών προϊόντων, σε συνδυασµό µε ένα σήµα για τα προϊόντα του Cirali. Επίσης, έχουν εκπαιδευτεί ξεναγοί φύσης και δηµιουργήθηκαν περιπατητικά µονοπάτια. Χάρη στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες για τουρίστες, την ενθάρρυνση βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά τη διαχείριση των ζωνών φωλιάσµατος των θαλάσσιων χελώνων και τη διαρκή εποπτεία των παραλιών, περιορίστηκαν σηµαντικά οι απειλές που αντιµετωπίζει το είδος αυτό και δόθηκε νέα ώθηση στον τουρισµό. Αυτές οι δραστηριότητες συνέβαλαν στην προσέγγιση των µελών της κοινότητας, κυρίως των νέων, ενώ η κοινότητα, ως σύνολο, ανέπτυξε ένα αίσθηµα του ανήκειν και οικείωσης, στοιχείο - κλειδί για την µακροπρόθεσµη επιτυχία του σχεδίου αυτού. Θα πρέπει όµως να ληφθεί υπόψη ότι, από αυστηρά οικονοµική άποψη, η ανάπτυξη βιώσιµων, περιβαλλοντικά υπεύθυνων, µορφών τουρισµού συνιστά την πορεία που µπορεί να αποφέρει τα περισσότερα οφέλη. Τελικά, το γεγονός ότι οι τοπικοί πληθυσµοί, και όχι οι τουρίστες, θα κληθούν 8 Βλέπε WWF Mediterranean (WWF Μεσογείου): A showcase for sustainable tourism in Turkey (Μία προθήκη για τον βιώσιµο τουρισµό στην Τουρκία), η οποία δηµοσιεύτηκε στις 20 Ιουνίου (http://mediterranean.panda.org/?4685/a-showcase-forsustainable-tourism-in-turkey, 18/1/2013).

11 να πληρώσουν το περιβαλλοντικό τίµηµα, καθιστά εξαιρετικά σηµαντική τη συµµετοχή των τοπικών κατοίκων στην ανάπτυξη αυτών των µορφών τουρισµού. 2. Βιώσιµη ανάπτυξη του τουριστικού κλάδου Ο τουρισµός µπορεί να έχει οικονοµικές, κοινωνικές, πολιτισµικές και περιβαλλοντικές συνέπειες στις τοπικές και τις περιφερειακές κοινότητες. Ο τουρισµός προωθεί την οικονοµία, τη διαφοροποιεί στις περιπτώσεις όπου στηρίζεται σε σχετικά περιορισµένη βάση και καθιστά δυνατή τη βελτίωση των υποδοµών. Η πρόκληση έγκειται, συνεπώς, στο να βρεθούν τα µέσα ώστε να στηριχθεί η ανάπτυξη του βιώσιµου τουρισµού στις περιοχές της Μεσογείου. Όπως κατέδειξαν το Πρόγραµµα των Ηνωµένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) και ο Παγκόσµιος Οργανισµός Τουρισµού των Ηνωµένων Εθνών (UNWTO) 9, οι επενδύσεις στον πιο οικολογικό και βιώσιµο τουρισµό συµβάλλουν στη δηµιουργία θέσεων εργασίας και τη µείωση της φτώχειας, καθώς και στη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων. Αυτό συνεπάγεται την εισαγωγή της τοπικής και της περιφερειακής διάστασης, προκειµένου να διευκολυνθεί η δηµοκρατική, συµµετοχική διαδικασία. Κρίνεται, εποµένως, σκόπιµο να υιοθετηθεί ένα κοινό πρωτόκολλο που θα εφαρµοστεί µέσω της ARLEM, για να αξιολογηθούν τα ειδικά σχέδια δράσης. Η ARLEM θα µπορούσε επίσης να συγκεντρώσει πληροφορίες και να ενθαρρύνει τους διάφορους ενδιαφερόµενους φορείς να εργαστούν συλλογικά για την εκπόνηση στρατηγικών τοπικής δράσης στην περιοχή της Μεσογείου. Επιπλέον, είναι σηµαντικό να διασφαλιστεί η προσαρµογή της περιοχής στις µεταβολές που συντελούνται στην παγκόσµια τουριστική αγορά, κυρίως όσον αφορά την άφιξη τουριστών από τις αναδυόµενες χώρες. Η κατάρτιση, οι υποδοµές, και η παροχή στήριξης και πληροφοριών στις ΜµΕ, συνιστούν επίσης τοµείς όπου µπορούν να δραστηριοποιηθούν οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές, και στους οποίους είναι σηµαντικό να αξιοποιήσουν τις εµπειρίες των οµολόγων τους και οργανώσεων, όπως η Ένωση για τη Μεσόγειο (ΕγΜ). Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές µπορούν, εποµένως, να λάβουν µια σειρά µέτρων για να προωθήσουν τον βιώσιµο τουρισµό στην επικράτειά τους: 2.1 Προώθηση της καινοτοµίας, της ελκυστικότητας, της ποιότητας και της παραγωγικής ανάπτυξης Για την επίτευξη αυτού του στόχου απαιτείται η ανταλλαγή ορθών πρακτικών µεταξύ των διαφόρων παραγόντων (δεν θα πρέπει να παραµεληθούν, στην προκειµένη περίπτωση, τα πρότυπα που παρέχουν οι επαγγελµατικές ενώσεις) και η εξασφάλιση ουσιαστικής στήριξης στις ΜµΕ, ούτως ώστε 9 Κεφάλαιο για τον τουρισµό στην Έκθεση για την Πράσινη Οικονοµία, η οποία εκπονήθηκε από κοινού από το Πρόγραµµα των Ηνωµένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) και τον Παγκόσµιο Οργανισµό Τουρισµού των Ηνωµένων Εθνών (UNWTO) (2011), διαθέσιµη στη διεύθυνση: (18/01/2013).

12 αυτές να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις προσδοκίες του τουριστών, ιδίως όσον αφορά την ποιότητα των υπηρεσιών. Μια άλλη επιλογή θα ήταν η διαφοροποίηση των τουριστικών υπηρεσιών µε την προσαρµογή τους στις διαφορετικές οµάδες στόχους (όπως π.χ. ηλικιωµένοι συνταξιούχοι, άτοµα µε αναπηρίες και σπουδαστές). Πιθανές εναλλακτικές λύσεις θα πρέπει να είναι η µεταφορά τεχνολογίας, προκειµένου να διασφαλιστεί ότι οι επιχειρήσεις είναι εξοπλισµένες µε βασικές υπηρεσίες, όπως το τηλέφωνο και το ιαδίκτυο, και η πολυεπίπεδη συνεργασία. 2.2 ιαχείριση του ανθρώπινου κεφαλαίου Το 2010, οι θέσεις εργασίας που συνδέονται άµεσα ή έµµεσα µε τον τουρισµό αντιπροσώπευαν ποσοστό 12% της συνολικής απασχόλησης στην περιοχή ( ΟΕ, 2012). Μολονότι ο αριθµός των θέσεων εργασίας δεν σηµείωσε την ανάλογη αύξηση µε εκείνη του αριθµού των τουριστών, εντούτοις, ο τουρισµός παρέχει ζωτικά κίνητρα για την απασχόληση σε µια περιοχή που πλήττεται από χρόνια ανεργία, ιδίως µεταξύ των νέων (ο τουριστικός κλάδος προσφέρει πολλές θέσεις εργασίας ακριβώς σε αυτήν την κατηγορία ατόµων). Ως εκ τούτου, στη διαχείριση των ανθρώπινων πόρων αυτού του κλάδου θα πρέπει να προβλεφθούν η πρόσβαση σε εξειδικευµένη κατάρτιση (σε τοµείς όπως οι υπηρεσίες, οι γλώσσες και η διοίκηση) και πιο ελκυστικές συνθήκες εργασίας και αµοιβές. 2.3 Προβολή των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε τουριστικού προορισµού Η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονοµιάς αποτελεί ένα περαιτέρω θέµα που ανακύπτει σε συνάρτηση µε την τουριστική ανάπτυξη. Ο πολιτιστικός τουρισµός είναι υψίστης σηµασίας σε πολλές περιοχές της Μεσογείου. Τα προσκυνηµατικά ταξίδια συνιστούν ζωτική πτυχή σε χώρες όπως η Ελλάδα, το Ισραήλ, η Ιταλία, τα Κατεχόµενα Παλαιστινιακά Εδάφη, η Ισπανία και η Τουρκία και, σε ορισµένες περιπτώσεις, το µερίδιό τους στον συνολικό τουρισµό, ανέρχεται στο 90%. Οργανισµοί όπως η UNESCO µπορούν να συνδράµουν τις περιοχές αυτές στη διαφύλαξη τόσο της υλικής, όσο και της «άυλης» κληρονοµιάς τους (παραδόσεις, πολιτισµοί, κλπ.). Στην έκθεσή της σχετικά µε τη διαφύλαξη και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονοµιάς της Μεσογείου, η οποία υιοθετήθηκε κατά την τρίτη σύνοδο ολοµέλειας της ARLEM που πραγµατοποιήθηκε στο Μπάρι στις 30 Ιανουαρίου , τα µέλη της ARLEM υπογράµµισαν ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές µπορούν να διαδραµατίσουν κεντρικό ρόλο αφενός στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονοµιάς και, αφετέρου, στην αποτελεσµατική διαχείριση της «χρήσης» της. Αναφορικά µε τον τουρισµό, η πρόκληση έγκειται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων του τουριστών για αυθεντικές εµπειρίες, και, παράλληλα, στον εκσυγχρονισµό των υπηρεσιών που τους παρέχονται. Η βέλτιστη προσέγγιση θα ήταν, εποµένως, η θέσπιση αυστηρότερων προτύπων αστικού χωροταξικού σχεδιασµού µε στόχο τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος και την προώθηση των επιµέρους περιφερειών σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο. 10 CdR 386/2011 rev. 1, διαθέσιµη στη διεύθυνση

13 ιαφύλαξη και διατήρηση των πόρων Η ανάπτυξη του τουρισµού πρέπει να καταστεί ενεργειακά αποδοτικότερη και περισσότερο βιώσιµη. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην υλοποίηση επενδύσεων σε ενεργειακά αποδοτικές µεταφορές και τουριστικές υποδοµές, να µειωθούν τα απόβλητα και η ρύπανση, να ενθαρρυνθεί η βιοποικιλότητα και να αξιοποιηθεί η τεχνολογική πρόοδος για τη µείωση των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου. Ωστόσο, οι δηµόσιες αρχές θα πρέπει επίσης να βασιστούν στη στήριξη εκ µέρους των οργανώσεων προστασίας της φύσης, ούτως ώστε να εξασφαλίσουν την ευαισθητοποίηση των πολιτών για περιβαλλοντικά θέµατα. 2.5 Μείωση των εµποδίων για την ανάπτυξη του τουρισµού Θα πρέπει να γίνει διάκριση µεταξύ δύο κατηγοριών εµποδίων: εµπόδια υλικής φύσης, όπως ανεπαρκείς µεταφορικές υποδοµές (εσωτερικές ή εξωτερικές συγκοινωνιακές συνδέσεις), ανεπαρκής τουριστική δυναµικότητα ή εφοδιασµός µε πόρους και άυλα εµπόδια, όπως έλλειψη επενδύσεων (η οποία συνδέεται µε την αδυναµία προσέλκυσης επενδυτών) και επαχθείς ή ασυντόνιστες διοικητικές διαδικασίες. Κρίνεται σκόπιµο να καταρτιστούν µακροπρόθεσµα σχέδια για τη συνεργασία µεταξύ των ενδιαφερόµενων φορέων και ο αντίκτυπός τους να αποτελέσει αντικείµενο προσεκτικής παρακολούθησης µε στόχο να αναπτυχθεί ο τουρισµός, ο οποίος συνιστά σηµαντική πηγή εθνικού εισοδήµατος για τις χώρες της Νοτίου και της Ανατολικής Μεσογείου, και να διαφυλαχθεί η βιωσιµότητά του. Ειδικά κατά τη διάρκεια αυτής της µεταβατικής περιόδου, οι περισσότερες χώρες της Νοτίου Μεσογείου δεν θα πρέπει να επιβαρυνθούν ως προς την ανάπτυξή τους. 2.6 Ενίσχυση των γνώσεων για τον τουρισµό και τον αντίκτυπό του Για να εξασφαλιστεί η προσαρµογή των τουριστικών πολιτικών και να ενισχυθεί η αποδοτικότητα των επιχειρήσεων χρειάζεται να δηµιουργηθούν στατιστικά εργαλεία, καθώς και εργαλεία πληροφόρησης που θα καλύπτουν όλες τις πτυχές του τουρισµού. Έτσι, µπορεί να υπάρξει καλύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες των παραγόντων του κλάδου, να επιτευχθεί η διαχείριση των προκλήσεων που συνδέονται µε τον τουρισµό και να ενηµερωθούν οι δυνητικοί ενδιαφερόµενοι φορείς σχετικά µε τα οφέλη της τουριστικής ανάπτυξης. Αυτό συνεπάγεται τη σύσταση τοπικών γραφείων ανάπτυξης του βιώσιµου τουρισµού, τα οποία: θα διαδραµατίσουν διαµεσολαβητικό και συντονιστικό ρόλο, θα παράσχουν πληροφορίες και συνδροµή στους επαγγελµατίες του τουρισµού και θα εποπτεύουν την κατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος (επίπεδα ρύπανσης, διάβρωση του εδάφους, επιπτώσεις των χηµικών βιοµηχανιών). Στην Ευρώπη, υλοποιείται επί του παρόντος το σχέδιο ENPI-SEIS (ΕΜΓΕΣ-ΕΣΠΠ) 11, ένα ενιαίο σύστηµα πληροφοριών για το περιβάλλον στην ΕΕ και τις γειτονικές της χώρες. Οι χώρες εταίροι που συµµετέχουν στο πρόγραµµα αυτό είναι τα κράτη µέλη της ΕΕ και οι χώρες της Ευρωπαϊκής 11 (18/01/2013)

14 Πολιτικής Γειτονίας, στις οποίες περιλαµβάνονται η Αλγερία, η Αίγυπτος, το Ισραήλ, η Ιορδανία, η Λιβύη, το Μαρόκο, η Παλαιστιανική Αρχή, η Συρία και η Τυνησία. Οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις παρέχουν βασικά δεδοµένα σχετικά µε το περιβάλλον, ενώ τα υπουργεία, οι οργανώσεις, τα στατιστικά γραφεία και άλλοι οργανισµοί διαβιβάζουν τα στατιστικά τους στοιχεία στο ENPI-SEIS. Συνεργασίες αναπτύσσονται επίσης µε το Μεσογειακό Πρόγραµµα ράσης του Προγράµµατος των Ηνωµένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP/MAP/Σύµβαση της Βαρκελώνης), µε την Οικονοµική Επιτροπή των Ηνωµένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΗΕΕ), καθώς και µε τα κράτη µέλη και τις συνεργαζόµενες χώρες του Ευρωπαϊκού Οργανισµού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ). Το Σύστηµα Πληροφοριών για τη Βιοποικιλότητα στην Ευρώπη (BISE - Biodiversity Information System for Europe) µπορεί επίσης να αξιοποιηθεί ως µονοαπευθυντική θυρίδα για δεδοµένα και πληροφορίες σχετικά µε τη βιοποικιλότητα στις περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις µη ευρωπαϊκές µεσογειακές περιφέρειες. «Μέσω της συλλογής στοιχείων και αριθµητικών δεδοµένων σχετικά µε τη βιοποικιλότητα και τις οικοσυστηµικές υπηρεσίες, το σύστηµα αυτό συνδέει τις συναφείς πολιτικές, τα κέντρα περιβαλλοντικών δεδοµένων, τις αξιολογήσεις και τα πορίσµατα ερευνών που προέρχονται από διάφορες πηγές» Εξασφάλιση σταθερότητας και ασφάλειας Οι περιφέρειες αντιµετωπίζουν το δίληµµα της ανάγκης για ασφάλεια προκειµένου να διατηρηθεί ο τουρισµός, ωστόσο, δεν µπορούν να ασκήσουν παρά µικρή επιρροή στην πολιτική σταθερότητα της χώρας τους. Από την άλλη πλευρά, µπορούν να αναληφθούν δράσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας εντός της επικράτειάς τους, ιδίως στον τοµέα των φυσικών καταστροφών. Εξάλλου, οι περιφέρειες µπορούν να στηρίξουν την οικονοµική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή και να ενθαρρύνουν τη συµµετοχή του τοπικού πληθυσµού στα σχέδιά τους για τουριστική ανάπτυξη και διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονοµιάς, µε στόχο να ενδυναµώσουν το συλλογικό πνεύµα των τοπικών κοινοτήτων. Παρόλα αυτά, οι περιφέρειες που πλήττονται από σοβαρούς φυσικούς κινδύνους ή πολιτικές αναταραχές δεν θα πρέπει να στηρίζονται υπερβολικά στον τουρισµό, δεδοµένου ότι, γεγονότα όπως αυτά, έχουν ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στον εν λόγω τοµέα και, ως εκ τούτου, ενδεχοµένως δραµατικές επιπτώσεις στη συνολική οικονοµία µιας περιφέρειας. Για παράδειγµα, στη Συρία, πριν από την έναρξη της εξέγερσης και την καταστολή της, ο τουρισµός αντιπροσώπευε το 12% των θέσεων εργασίας και του ΑΕγχΠ. Οι τουρίστες θα επιστρέψουν µόνον όταν θα έχει σταθεροποιηθεί η κατάσταση. Οι εξεγέρσεις της Αραβικής Άνοιξης είχαν παρόµοια επίδραση, ακόµη και στις χώρες της Νότιας Μεσογείου που δεν ήταν άµεσα εµπλεκόµενες. Εντούτοις, µόλις αποκατασταθούν η σταθερότητα και η ασφάλεια, ο τουρισµός θα ανακάµψει σχετικά γρήγορα. 12 Ενηµερωτικό φυλλάδιο του Συστήµατος Πληροφοριών για τη Βιοποικιλότητα στην Ευρώπη (BISE - Biodiversity Information System for Europe) διαθέσιµο στην ιστοθέση (18/01/2013)

15 Οικοδόµηση συνεργασίας για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης του βιώσιµου τουρισµού Τα µέλη της ARLEM επικροτούν πλήρως τη θέση της Επιτροπής των Περιφερειών ότι η συνεργασία µεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Μεσογείου πρέπει να ενισχυθεί, «µε στόχο την προώθηση προτύπων βιώσιµου τουρισµού και µιας νοοτροπίας προστασίας του περιβάλλοντος, διότι θα υπάρξει θετικός αντίκτυπος µόνο µέσω κοινών δράσεων και κοινής δέσµευσης και υπευθυνότητας 13. Μπορούν να αναπτυχθούν µακροπρόθεσµες στρατηγικές σε συνεργασία µε άλλες περιφέρειες ή να υποστηριχθούν µε την ανταλλαγή εµπειριών και ορθών πρακτικών, τη διαπεριφερειακή συνεργασία ή µε αξιολογήσεις από οµοτίµους. Το έργο PRESERVE 14 της Συνέλευσης των Περιφερειών της Ευρώπης είναι ένα καλό παράδειγµα. Σε διάστηµα τριών µόλις ετών, 13 εταίροι από 11 Ευρωπαϊκές περιφέρειες είχαν τη δυνατότητα να ανταλλάξουν εµπειρίες και ορθές πρακτικές στο πλαίσιο του PRESERVE, µε σκοπό να βελτιώσουν τις τοπικές τους στρατηγικές. Μετά την ανάλυση των λύσεων που έδωσαν οι εταίροι, 24 επιτυχή παραδείγµατα βιώσιµου τουρισµού παρουσιάστηκαν λεπτοµερώς σε ένα ενηµερωτικό φυλλάδιο για να αποτελέσουν παράδειγµα προς µίµηση. Μέσω της καινοτοµίας, το έργο αυτό συνέβαλε στη δηµιουργία νέων θέσεων εργασίας, στην εξοικονόµηση πόρων και στη διάδοση σηµαντικών εµπειριών από τις οποίες µπορούν να ωφεληθούν άλλες περιφέρειες. ιάφοροι διεθνείς οργανισµοί µπορούν να στηρίξουν και να χρηµατοδοτήσουν την ανάπτυξη του βιώσιµου τουρισµού: Η Ένωση για τη Μεσόγειο (ΕγΜ) συνιστά µια πολυµερή εταιρική σχέση που περιλαµβάνει 43 χώρες από την Ευρώπη και τη Λεκάνη της Μεσογείου. Ιδρύθηκε το 2008 µε στόχο την προαγωγή της σταθερότητας και της ευηµερίας σε ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου και δροµολογεί µια σειρά πρωτοβουλιών που έµµεσα συµβάλλουν στη βιώσιµη ανάπτυξη. Εγκαινίασε την εφαρµογή ενός έργου για την απορρύπανση της Μεσογείου και ένα άλλο για την κατασκευή λιµένων, αυτοκινητοδρόµων και σιδηροδροµικών γραµµών, τα οποία ευνοούν τον τουρισµό µε έµµεσο τρόπο. Η ΕγΜ εγκαινίασε, επίσης, µια πρωτοβουλία στήριξης των επιχειρήσεων στη µεσογειακή περιοχή, ιδίως των ΜµΕ. Εκτός αυτού, η Ένωση για τη Μεσόγειο καταβάλλει προσπάθειες για την καταπολέµηση της απερήµωσης και της κλιµατικής αλλαγής στη Μεσόγειο. Η ΕΤΕπ (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων) χρηµατοδοτεί πρωτοβουλίες στις χώρες εταίρους της Μεσογείου, οι οποίες εντάσσονται πλέον στο πλαίσιο του Ευρωµεσογειακού Φορέα Επενδύσεων και Εταιρικής Σχέσης (Facility for Euro-Mediterranean Investment and Partnership - FEMIP), ο οποίος συστάθηκε το Από το 2008, ο FEMIP υποστηρίζει την εφαρµογή έργων για την απορρύπανση της Μεσογείου και την ανάπτυξη θαλάσσιων και χερσαίων µεταφορών. Εξάλλου, θα πρέπει να γίνει αναφορά και στο έργο του FEMIP µε τίτλο ELENA, το οποίο Γνωµοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών µε θέµα «Η Ευρώπη, ο πρώτος τουριστικός προορισµός στον κόσµο: Ένα νέο πλαίσιο πολιτικής για τον ευρωπαϊκό τουρισµό», εισηγητής: ο κ. Ramón Luis Valcárcel Siso, η οποία υιοθετήθηκε κατά την 88η σύνοδο ολοµέλειας της 27ης και 28ης Ιανουαρίου 2011 (CdR 342/2010 fin), σηµείο 30. (18/01/2013)

16 παρέχει τεχνική στήριξη στις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές αναφορικά µε την ανάπτυξη πολιτικών για την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας. Η Παγκόσµια Τράπεζα και η ΕΤΑΑ µπορούν επίσης να παρέχουν τεχνική βοήθεια ή χρηµατοδοτική στήριξη στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τουριστικό κλάδο. Ο Παγκόσµιος Οργανισµός Τουρισµού των Ηνωµένων Εθνών (UNWTO), ο οποίος αντιπροσωπεύει τους εθνικούς οργανισµούς τουρισµού, συγκεντρώνει και δηµοσιεύει στατιστικά στοιχεία, καθιστώντας δυνατή τη σύγκριση των τουριστικών ροών και της ανάπτυξης σε παγκόσµιο επίπεδο. Ενθαρρύνει την εφαρµογή του Παγκόσµιου Κώδικα εοντολογίας για τον Τουρισµό, ο οποίος αποσκοπεί να διασφαλιστεί ότι όλοι οι εµπλεκόµενοι παράγοντες µεγιστοποιούν την κοινωνικοοικονοµική και πολιτισµική συµβολή του τουρισµού, ενώ, συγχρόνως, ελαχιστοποιούν τις δυνητικές αρνητικές κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειές του. Τέλος, η ARLEM διαδραµατίζει ολοένα σηµαντικότερο ρόλο εντός της Ένωσης για τη Μεσόγειο και έχει εντατικοποιήσει τη συνεργασία της µε τα ευρωπαϊκά θεσµικά όργανα, ιδίως µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έθεσε σε εφαρµογή το πρόγραµµα CIUDAD (Cooperation In Urban Development And Dialogue - Συνεργασία για Αστική Ανάπτυξη και ιάλογο) 15, το οποίο προορίζεται αποκλειστικά για τις πόλεις, στους τοµείς της περιβαλλοντικής βιωσιµότητας και της ενεργειακής απόδοσης, της αειφόρου οικονοµικής ανάπτυξης και της µείωσης των κοινωνικών ανισοτήτων, καθώς και στους τοµείς της χρηστής διακυβέρνησης και της βιώσιµης αστικής χωροταξικής ανάπτυξης. Επί του παρόντος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξάγει διαβουλεύσεις µε την ARLEM στην προπαρασκευαστική φάση του νέου της έργου Cleaner energy saving Mediterranean cities (Καθαρότερη ενέργεια για την προστασία των πόλεων της Μεσογείου), ενώ έδωσε στη γραµµατεία της ARLEM τη δυνατότητα να συµµετάσχει ως παρατηρητής στη συντονιστική της επιτροπή. Το έργο αυτό αποσκοπεί να αναπτύξει την ικανότητα των τοπικών αρχών στην περιοχή της Μεσογείου να καταρτίζουν και να εφαρµόζουν πιο βιώσιµες τοπικές πολιτικές, όπως αυτές που απορρέουν από την προσχώρηση στο Σύµφωνο των ηµάρχων και την ανάπτυξη των συναφών σχεδίων δράσης για βιώσιµη ενέργεια (Σ ΒΕ). Το 2013 θα πρέπει επίσης να επιδιωχθούν συνέργειες µεταξύ των εργασιών της ARLEM και εκείνων της επιτροπής «Φυσικοί Πόροι» (NAT) της Επιτροπής των Περιφερειών, η οποία είναι αρµόδια για θέµατα τουρισµού και θα καταρτίσει γνωµοδότηση σχετικά µε την επικείµενη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον παράκτιο και θαλάσσιο τουρισµό. Ο συντονισµός των διαφόρων εταιρικών σχέσεων µεταξύ των εθνικών και των τοπικών αρχών θα συµβάλλει επίσης στην αποτελεσµατική µεταφορά γνώσεων. Οι πλέον επιτυχείς εµπειρίες θα πρέπει να οδηγήσουν στη σύναψη διεθνών εταιρικών σχέσεων για τη µεταφορά ορθών πρακτικών. Επιπροσθέτως, στον περιβαλλοντικό τοµέα, η ARLEM τάσσεται υπέρ του συνδυασµού εθνικών και τοπικών πολιτικών µε την υιοθέτηση µιας Εδαφικής Προσέγγισης της Κλιµατικής Αλλαγής (Territorial Approach to Climate Change - TACC), χάρη στην οποία θα προωθηθεί η εδαφική ανάπτυξη και, παράλληλα, θα µειωθούν οι εκποµπές διοξειδίου του άνθρακα. 15 (18/01/2013)

17 Ένα εµπόδιο συνίσταται στο ότι τα αρµόδια για την εφαρµογή των προγραµµάτων δράσης όργανα έχουν περιορισµένη µόνον πρόσβαση σε χρηµατοδότηση. Είναι, συνεπώς, ζωτικό να αναπτυχθούν καινοτόµα συστήµατα για τη µακροπρόθεσµη χρηµατοδότηση και να εξασφαλιστεί ότι η ενηµέρωση φτάνει στις περιφέρειες, έτσι ώστε αυτές να µπορούν να αξιοποιήσουν καλύτερα τις διαθέσιµες πηγές χρηµατοδότησης, κυρίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο και στο πλαίσιο διεθνών οργανισµών. CDR _00_02_TRA_TCD (ΕΝ) ΝΠ/ΜΕ/ζβ

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης Τουρισµός Κλιµατική Αλλαγή Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στον Τουρισµό Πράσινη Οικονοµία και Τουρισµός ράσεις Προσαρµογής Τουρισµός µ Η Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants Training Session Ευκαιρίες χρηµατοδότησης για έργα σχετικά µε την προστασία του περιβάλλοντος στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας και στην Περιφέρεια Ηπείρου γενικότερα Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012 «Ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος του Δρ. Κωνσταντίνου Αραβώσης Λέκτορα Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ως Βιώσιµη Ανάπτυξη ορίζεται η ανάπτυξη η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

INTERREG IVC EUROPE. Παρουσίαση του Προγράμματος. Δρ. Ράλλης Γκέκας

INTERREG IVC EUROPE. Παρουσίαση του Προγράμματος. Δρ. Ράλλης Γκέκας INTERREG IVC EUROPE Παρουσίαση του Προγράμματος Δρ. Ράλλης Γκέκας ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ 2020 ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Έξυπνη: αποτελεσματικότερες επενδύσεις στην εκπαίδευση, την έρευνα & την καινοτομία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΕΣΠΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο»

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ShMILE 2 «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ρηματοδοτικό Μέσο Έχει εγκριθεί στον Άξονα Προτεραιότητας Ειδικότερα στο Μέτρο Τίτλος Έργου Στόχος του Έργου 2 2.1 EUROPEAN

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020.

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Γεώργιος Γιαννούσης Γ.Γ. Δημοσίων Επενδύσεων - ΕΣΠΑ Κατευθύνσεις Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής Αναπτυξιακό όραμα: «Η συμβολή στην αναγέννηση της ελληνικής οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα»

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» «Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» του Andrea Campagna, τεχνικού & επιστημονικού συντονιστή του έργου FutureMed Project n 2S-MED11-29 Project co-funded by the European Regional Development Fund (ERDF)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Medeea International Conference Mediterranean Energy Cities Λευκωσία, 16 Μαΐου 2013 Γραφείο Προγραμματισμού Άδωνις Κωνσταντινίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου

ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου 1 ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ : ΠΟΣΟ «ΤΟΥΡΙΣΜΟ» ΑΝΤΕΧΕΙ Η ΦΥΣΗ ; Της Ελένης Σβορώνου Στη Μεσόγειο (και μάλιστα σε Ισπανία, Ιταλία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο, Μάλτα, Τυνησία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Έγγραφο συνόδου 11.2.2015 B8-0000/2015 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία της ερώτησης για προφορική απάντηση B8-000/2015 σύμφωνα με το άρθρο 128, παράγραφος 5, του

Διαβάστε περισσότερα

Κοινοτικοί πόροι 35 δισ. ευρώ δίνουν ανάσα στην ελληνική οικονοµία

Κοινοτικοί πόροι 35 δισ. ευρώ δίνουν ανάσα στην ελληνική οικονοµία Κοινοτικοί πόροι 35 δισ. ευρώ δίνουν ανάσα στην ελληνική οικονοµία Χρηµατοδοτήσεις: Ευνοϊκές οι προτάσεις της Κοµισιόν για τη διευκόλυνση της απορρόφησης των κονδυλίων της περιόδου 2007-2013, αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το στρατηγικό - αναπτυξιακό όραµα του ήµου Χανίων για την προγραµµατική περίοδο 2015 2019 διαµορφώθηκε µε βάση τις τοπικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions. Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.gr Τουρισμός στη πράξη Περισσότερα από 900 εκ τουρίστες ταξίδεψαν

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα ΗλίαςΜ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ατζέντα Παρουσίασης Σκοπός της Μελέτης Παγκόσµια Κρίση του Νερού Προσφορά Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Η Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Δρ. Δρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Για την πιο αποτελεσματική χωροταξική απεικόνιση αλλά κυρίως για τη βέλτιστη διοίκηση και διαχείριση του Πάρκου,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Μητροπόλεως 42, 105 63 Αθήνα τηλ.: 210 3259200, fax: 210 3259209 Ανταγωνιστικότητα Πρώτα Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την απασχόληση και την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα LIFE για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα: Πρόσκληση υποβολής προτάσεων

ΘΕΜΑ: Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα LIFE για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα: Πρόσκληση υποβολής προτάσεων Ελληνική ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ταχ. Δ/νση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Τι μπορεί να αναλάβει η Τοπική Αυτοδιοίκηση Οι ΟΤΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κατέχουν πρωταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθύνσεις για τη Διαμόρφωση Στρατηγικών Προτεραιοτήτων και έργων για την βιώσιμη Ενεργειακή Ανάπτυξη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

Κατευθύνσεις για τη Διαμόρφωση Στρατηγικών Προτεραιοτήτων και έργων για την βιώσιμη Ενεργειακή Ανάπτυξη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Περιφέρειας Ν. - Κατευθύνσεις για τη Διαμόρφωση Στρατηγικών Προτεραιοτήτων και έργων για την βιώσιμη Ενεργειακή Ανάπτυξη της Περιφέρειας Νοτίου ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΣΤΟ 1 ο ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ για την περίοδο προγραµµατισµού 2014-2020 Αγαπητοί προσκεκληµένοι, Βρισκόµαστε στον µέσον µιας πολύ σηµαντικής διαδικασίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ»... 2 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 2 «ΦΥΣΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ»... 3 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3 «ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ»... 4 ΑΞΟΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα

Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα «Ενεργειακά δίκτυα στην Ευρώπη η υλοποίηση ενός οράματος» The Economist «Η Θάλασσα της Ευρώπης: Σκιαγραφώντας τον χάρτη της οικονομικής ανάπτυξης» Θεσσαλονίκη, 17 Φεβρουαρίου 2014 Πάνος Καρβούνης, Επικεφαλής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Πρακτικός Οδηγός Πώς να σχεδιάσετε ένα πολυταμειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα για την ενεργειακά αποδοτική ανακαίνιση του κτιριακού δυναμικού Σχεδιάζετε τα επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε.

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. ΑΑΑ Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση A global sustainability framework and initiative of the United Nations Environment Programme Finance Initiative Ένα παγκόσμιο πλαίσιο και μια πρωτοβουλία της Πρωτοβουλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακές και εθνικές πολιτικές

Περιφερειακές και εθνικές πολιτικές Προώθηση και Ενίσχυση της Πρωτοβουλίας του Συμφώνου των Δημάρχων στην Ελλάδα: «Περισσότεροι συμμετέχοντες, καλύτερα Σχέδια Δράσης στην Ευρώπη» Αθήνα, 12-13 Ιουνίου 2014 Περιφερειακές και εθνικές πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ: ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ ΤΑ ΦΟΡΤΗΓΑ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΤΡΕΝΩΝ

ΟΔΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ: ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ ΤΑ ΦΟΡΤΗΓΑ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΤΡΕΝΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΟΔΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ: ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΠΡΟΤΙΜΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΛΙΜΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΑΔΡΙΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΛΙΜΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΑΔΡΙΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΛΙΜΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΑΔΡΙΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ Οι Εταίροι του προγράμματος IONAS Ionian and Adriatic Cities and Ports Joint

Διαβάστε περισσότερα

Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα

Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα Λαμία 22 Μαρτίου 2012 Η πρωτοβουλία JESSICA: Οργάνωση & Λειτουργία Η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας JESSICA στην ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΑΠΑΝΤΗΣΗ κυρίου Γιώργου Παπανδρέου 1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος θα είναι η ανάπτυξη του κοινωνικού έργου των Δήμων με γνώμονα τον:

Στόχος θα είναι η ανάπτυξη του κοινωνικού έργου των Δήμων με γνώμονα τον: Ημερίδα με θέμα: Η κοινωνική οικονομία και επιχειρηματικότητα Τετάρτη 18 Μαρτίου Civitel Hotel Μαρούσι. ώρα 10:00 π.μ. Οργάνωση: ΑΠΟΣΤΟΛΗ της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών Εισήγηση με Θέμα: Κοινωνική Οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα τέλος 2011

Τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα τέλος 2011 1 2 Πρωταρχικός στόχος «Ευρώπη 2020» Τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα τέλος 2011 Εθνικός στόχος 2020 στο ΕΠΜ Διάθεση του 3% των δαπανών στην έρευνα και ανάπτυξη 0,6% 2007 2% Το 75% του πληθυσμού ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Στον Πίνακα 1 παρατίθενται εν συντοµία οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Το ανθρακικό αποτύπωμα είναι το μέτρο της συνολικής ποσότητας των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα που παράγονται άμεσα ή έμμεσα από μία δραστηριότητα είτε συσσωρεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την Ανταγωνιστικότητα των Συστημάτων Λιμένων-Ενδοχώρας της Μεσογείου

Βελτιώνοντας την Ανταγωνιστικότητα των Συστημάτων Λιμένων-Ενδοχώρας της Μεσογείου Βελτιώνοντας την Ανταγωνιστικότητα των Συστημάτων Λιμένων-Ενδοχώρας της Μεσογείου Σύστημα υποστήριξης πληροφόρησης διακίνησης εμπορευμάτων και επιβατών για την ενίσχυση της βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 Επιτροπή Αναφορών 2004 22 Ιουλίου 2004 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 893/2003 του Antonio Cecoro ιταλικής ιθαγένειας σχετικά µε περιβαλλοντικό ζήτηµα που αφορά την ακτή της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΥΜΠΛΙΑΝΑΣ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΥΜΠΛΙΑΝΑΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΥΜΠΛΙΑΝΑΣ Δήλωση συνέχισης με σκοπό τη στήριξη και την ενίσχυση πρωτοβουλιών για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων «Πολιτικές στήριξης και τεχνολογικές λύσεις για την ενεργειακή αναβάθμισης

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε;

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; ShMILE II ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; Alpha MENTOR Αναστασία Χατζηνικολάου Αρχιτέκτων Περιβαλλοντολόγος Σοφία Ναταλία Μποέμη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Ελαχιστοποίηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Minimising Environmental Impact)

Ενότητα 1: Ελαχιστοποίηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Minimising Environmental Impact) Το παρόν αποτελεί την ακριβή μετάφραση του κειμένου του Οδηγού Καλών Πρακτικών που υπάρχει στο site του έργου http://www.project-gpwind.eu/ και ακολουθεί την δομή του site. Για κάθε μία από τις τρεις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών IP/04/84 Βρυξέλλες, 22 Ιανουάριος 2004 Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαµβάνει ευρέως φάσµατος νοµική δράση µε στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Στην Πρόταση Κανονισμού για τη στήριξη της Αγροτικής Ανάπτυξης μετά το 2013, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην καινοτομία αφού, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα,

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». «Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». Mάρω Ευαγγελίδου. Αρχιτέκτων - Πολεοδόμος/ Χωροτάκτης Αθήνα 21.11.13 Περιφέρεια Αττικής Ημερίδα με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Α) Παρουσίαση του έργου ECOFUNDING (Στόχος, Κύριες δράσεις, Εταίροι) B) Υπηρεσίες υποστήριξης «πράσινης» επιχειρηματικότητας.

Α) Παρουσίαση του έργου ECOFUNDING (Στόχος, Κύριες δράσεις, Εταίροι) B) Υπηρεσίες υποστήριξης «πράσινης» επιχειρηματικότητας. Α) Παρουσίαση του έργου ECOFUNDING (Στόχος, Κύριες δράσεις, Εταίροι) B) Υπηρεσίες υποστήριξης «πράσινης» επιχειρηματικότητας Ιωάννινα, 27 Μαρτίου 2015, Ενημερωτικό Τεχνικό Σεμινάριο ECOFUNDING 1 Το Επιμελητήριο

Διαβάστε περισσότερα

Μόνο με Ηλεκτρονική Ταχυδρόμηση Αθήνα, 12 Μαΐου 2015 Α.Π. 16003

Μόνο με Ηλεκτρονική Ταχυδρόμηση Αθήνα, 12 Μαΐου 2015 Α.Π. 16003 Ελληνική ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης σε Τοπικό Επίπεδο - Βιώσιμη Ενέργεια. Η περίπτωση του Δήμου Χερσονήσου.

Πολιτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης σε Τοπικό Επίπεδο - Βιώσιμη Ενέργεια. Η περίπτωση του Δήμου Χερσονήσου. Πολιτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης σε Τοπικό Επίπεδο - Βιώσιμη Ενέργεια. Η περίπτωση του Δήμου Χερσονήσου. Είναι πολύ δύσκολη η θέση κάθε Έλληνα ομιλητή και ιδιαίτερα του Δήμαρχου μιας ελληνικής πόλης, σε στιγμές,

Διαβάστε περισσότερα

DIDSOLIT-PB: E-NEWSLETTER

DIDSOLIT-PB: E-NEWSLETTER 8 Ος / 2 01 3 Τεύχος 1 ΜΑΙΧ, Μακεδονίας 1, 73100. Χανιά www.maich.gr info@maich.gr +30 28210 35000 Συντάκτες: Μπαουράκης Γεώργιος Βουρδουμπάς Ιωάννης Αγγελάκης Γεώργιος Μπορέτος Νικόλαος Μανθούλης Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ 1 : Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας της Κρήτης

ΑΞΟΝΑΣ 1 : Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας της Κρήτης ΑΞΟΝΑΣ 1 : Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, καινοτομίας και επιχειρηματικότητας της Κρήτης 1β) προαγωγή επιχειρηματικών επενδύσεων στην Ε&Κ, ανάπτυξης δεσμών και συνεργειών μεταξύ επιχειρήσεων, κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα (ΔΕΔ) χρηματοδοτούνται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εν μέρει από τα κράτη μέλη. Η χρηματοδοτική ενίσχυση της ΕΕ λειτουργεί ως καταλύτης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ 1 : ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΞΟΝΑΣ 1 : ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΟΝΑΣ 1 : ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1β) προαγωγή επιχειρηματικών επενδύσεων στην Ε&Κ, ανάπτυξης δεσμών και συνεργειών μεταξύ επιχειρήσεων, κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια

Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Χρηματοδοτικά Προγράμματα για την Ενέργεια Ανθή Χαραλάμπους Διευθύντρια Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών - Cyprus Energy Agency - 7 ο Πρόγραμμα Πλαίσιο Για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 2007-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΟ Α.Π.Θ.

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΟ Α.Π.Θ. ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΟ Α.Π.Θ. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) μέσα από την κύρια αποστολή του, την εκπαίδευση και την έρευνα, έχει συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών.

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Κυρίες και κύριοι, σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Το σημερινό γεγονός αντιπροσωπεύει

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική ιαχείριση στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική ιαχείριση στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική ιαχείριση στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Το ΑΠΘ έχει δεσμευθεί στην υιοθέτηση θεμελιωδών αρχών της ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής διαχείρισης με κύριους στόχους:

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ISO 14001:2004 & EMAS

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ISO 14001:2004 & EMAS ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ISO 14001:2004 & EMAS ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Τεκμηριώνει στις αρχές τη συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία Ελαχιστοποιεί το ρίσκο - Μειώνει τον κινδύνο αποζημιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αγορά εύτερης Κατοικίας

Αγορά εύτερης Κατοικίας Αγορά εύτερης Κατοικίας Rhodes Tourism Forum 2006 10-11 Νοεµβρίου Θάλεια ρουσιώτου 1 Η Αγορά της εύτερης Κατοικίας στην Ευρώπη Ιστορικό Χρονολογείται από τη δεκαετία του 70 και συνδέεται άµεσα µε την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ

Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Εργαλεία του Πολεοδοµικού Σχεδιασµού ΓΠΣ - ΣΧΟΟΑΠ Θ. ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τοπ. Μηχ/κός Πολεοδόµος Προϊστάµενος Τµήµατος Σχεδιασµού Οργανισµού Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας ΕΠΙΠΕ Α ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ)

Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) Νέα Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Νέο ΕΣΠΑ Τα Επιχειρησιακά Προγράμματα που υπεβλήθησαν είναι επτά τομεακά και δεκατρία περιφερειακά. Ο προϋπολογισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα φωτοβολταϊκά είναι από τους πιο ανερχόμενους κλάδους της πράσινης οικονομίας

Τα φωτοβολταϊκά είναι από τους πιο ανερχόμενους κλάδους της πράσινης οικονομίας ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Β ΑΘΗΝΑΣ Τα φωτοβολταϊκά είναι από τους πιο ανερχόμενους κλάδους της πράσινης οικονομίας Ομιλία στο συνέδριο του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών Όλα δείχνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Π.Ι.Ν. 2014-2020»

ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Π.Ι.Ν. 2014-2020» «ΠεριφερειακήΣτρατηγική «ΈξυπνηςΕξειδίκευσης 2014-2020» -ΜΑΡΤΙΟΣ 2014- ΤιΕίναι? «Έξυπνη Εξειδίκευση» για την ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ σηµαίνει : - τον εντοπισµό των µοναδικών χαρακτηριστικών & µέσωνπουδιαθέτει, - την

Διαβάστε περισσότερα

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης Regional 2014-2020 1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης Τρίτη, 23 Ιουνίου 2015 Δράσεις Ολοκληρωμένης Χωρικής Ανάπτυξης ΕΠ ΠΔΜ 2014-2020 Δρ Μουρατίδης Ηλίας Προϊστάμενος Μον. Α1 Προγρ/σμούκαι Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Μέτρο 2.6: Προγράμματα Προστασίας Περιβάλλοντος & Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Ενέργεια: 2.6.1) Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Το παρόν Μέτρο έχει οριζόντια δομή και διατρέχει όλες τις βαθμίδες

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS www.pure-hersonissos.gr Μάμαη Δίκτυο 3α, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Αθήνα // τηλ.-φαξ: SOS // Μάμαη 210 8228795 3α, Αθήνα // e-mail: // τηλ.-φαξ: schools@medsos.gr 210 8228795

Διαβάστε περισσότερα

Clusters και Οικοσυστήματα Καινοτομίας ως Καθολικό Μοντέλο των Στρατηγικών RIS3 στην Ελλάδα

Clusters και Οικοσυστήματα Καινοτομίας ως Καθολικό Μοντέλο των Στρατηγικών RIS3 στην Ελλάδα Clusters και Οικοσυστήματα Καινοτομίας ως Καθολικό Μοντέλο των Στρατηγικών RIS3 στην Ελλάδα Νίκος Κομνηνός Ερευνητική Μονάδα URENIO, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκη Ημερίδα «Ο Ρόλος των Συνεργατικών

Διαβάστε περισσότερα

KOΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

KOΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ KOΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Δημήτρης Χατζαντώνης Δρ. Οικονομικής των Επιχειρήσεων Δ/ντής Τομέα Επιχειρηματικότητας ΣΕΒ Ηράκλειο 27/11/14 Περιεχόμενο της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται στο πλαίσιο βιομηχανικών και γεωργικών δραστηριοτήτων υψηλού δυναμικού ρύπανσης,

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ»

«ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ» «ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ» Εισηγητής Κ.Γ.Χατζηγιαννάκης, Δικηγόρος, Δ.Ν. «NOMOS»Δικηγορική Εταιρία Θεσσαλονίκης Νομικός Σύμβουλος Σ.Β.Β.Ε. Οι αιτίες που επιβάλουν την ανάπτυξη της «πράσινης»

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων βασίζεται στην αντίληψη ότι το νερό είναι ταυτόχρονα: Αναπόσπαστο τμήμα του οικοσυστήματος Φυσικός πόρος

Διαβάστε περισσότερα