ΠΡΟΗΓΜΕΝΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΑΕΡΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΗΓΜΕΝΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΑΕΡΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ"

Transcript

1 ΠΡΟΗΓΜΕΝΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΑΕΡΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Υποβληθείσα στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών Υπό ΑΘΗΝΑΣ ΠΙΓΚΑ του ΝΙΚΟΛΑΟΥ Για την απόκτηση του τίτλου του Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΤΡΑ 003

2 Στους γονείς μου, και στο Νίκο.

3 Ευχαριστώ θερμά τον Καθηγητή Ξενοφώντα Βερύκιο για την συνεισφορά και την πολύτιμη βοήθεια που μου πρόσφερε σε όλη της διάρκεια των μεταπτυχιακών σπουδών μου για την ολοκλήρωση της παρούσας διατριβής.

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ. ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ABSTRACT. Σελίδα VI XΧ XXΙΙΙ XXV KEΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Φυσικό αέριο Άμεσος τρόπος μετατροπής μεθανίου Πυρόλυση μεθανίου Οξειδωτική σύζευξη μεθανίου Μετατροπή μεθανίου σε μεθανόλη Έμμεσος τρόπος μετατροπής μεθανίου Αναμόρφωση με ατμό Αναμόρφωση με CO Μερική οξείδωση του μεθανίου Μη καταλυτική μερική οξείδωση του μεθανίου Αυτοθερμική αναμόρφωση του μεθανίου Βιβλιογραφία. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΡΙΚΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΑΕΡΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ : ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ..1 Εισαγωγή. 5. Είδη αντιδραστήρων Αντιδραστήρες σταθερής κλίνης. 6.. Αντιδραστήρες ρευστοστερεάς κλίνης Αντιδραστήρες κεραμικής μεμβράνης Μονολιθικοί αντιδραστήρες Προτεινόμενοι μηχανισμοί Παράμετροι λειτουργίας για τη διεργασία της μερικής οξείδωσης 45 του μεθανίου Θερμοκρασία Πίεση Ταχύτητα χώρου Σύσταση τροφοδοσίας Συμπεράσματα Βιβλιογραφία. 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑΣ ΤΟΙΧΩΜΑΤΟΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ. 3.1 Εισαγωγή. 54 I

5 3. Πειραματικές διαδικασίες Καταλύτης Rh/Al O Διαδικασία παρασκευής αιωρήματος Rh/Al O Πειραματική συσκευή Πειραματικά αποτελέσματα CWR A CWR B ΗΙWAR Συμπεράσματα Βιβλιογραφία. 86 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΜΟΝΟΛΙΘΙΚΟΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑΣ : ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 4.1 Εισαγωγή Πειραματικές διαδικασίες Παρασκευή καταλύτη 0.5%Ru/TiO Πειραματική συσκευή Πειραματικά αποτελέσματα Πειράματα ελέγχου Επίδραση του μεγέθους των κόκκων καταλύτη Επίδραση της σύστασης τροφοδοσίας Επίδραση της θερμοκρασίας του φούρνου με μεταβολή της παροχής Επίδραση της μεταβολής της θερμοκρασίας του φούρνου με σταθερή 110 παροχή 4.4 Συμπεράσματα Βιβλιογραφία 116 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΟΝΟΛΙΘΙΚΟΥ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ 5.1 Εισαγωγή Μηχανισμός αντίδρασης Κινητική αντιδράσεων Περιγραφή φυσικού αντικειμένου Περιγραφή μαθηματικού αντικειμένου Παραδοχές Συντελεστές μεταφοράς μάζας και θερμότητας Ιδιότητες ρευστού Ισοζύγια μάζας και ενέργειας Αλγόριθμος Αποτελέσματα Εφαρμογή διαφορετικών εκφράσεων για τους αριθμούς Nusselt και 140 Sherwood Επίδραση πίεσης εισόδου Επίδραση παροχής Επίδραση θερμοκρασίας εισόδου. 168 II

6 5.5.5 Επίδραση σύστασης εισόδου Συμπεράσματα Βιβλιογραφία 197 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΟΝΟΛΙΘΙΚΟΥ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ. 6.1 Εισαγωγή Σύγκριση αποτελεσμάτων Συμφωνία πειραματικών αποτελεσμάτων και των αποτελεσμάτων 199 προσομοίωσης. 6.. Διαφορές πειραματικών αποτελεσμάτων και των αποτελεσμάτων προσομοίωσης. 6.3 Συμπεράσματα Βιβλιογραφία 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ-ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ. 7.1 Περίληψη Συμπεράσματα Μερική οξείδωση του μεθανίου στον αντιδραστήρα τοιχώματος 15 θερμικής ολοκήρωσης (HIWAR). 7.. Μερική οξείδωση του μεθανίου σε μονολιθικό αντιδραστήρα Προσομοίωση μονολιθικού αντιδραστήρα Σύγκριση πειραματικών αποτελεσμάτων με τα αποτελέσματα της 18 προσομοίωσης. 7.3 Προτάσεις για μελλοντική μελέτη Αντιδραστήρας τοιχώματος θερμικής ολοκλήρωσης Μονολιθικός αντιδραστήρας Προσομοίωση μονολιθικού αντιδραστήρα. 19 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α. ΤΙΜΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ. Α.1 Τιμές παραμέτρων κινητικού μοντέλου. 0 Α. Υπολογισμός πολλαπλασιαστικού συντελεστή για τη διόρθωση των μονάδων του ρυθμού από (mol/gr sec) σε (mol/m sec). Α.3. Βιβλιογραφία ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΡΕΥΣΤΟΥ. Β.1. Περιγραφή του τρόπου υπολογισμού των ιδιοτήτων του ρευστού. 6 III

7 Β. Τιμές των σταθερών που εμφανίζονται στις ιδιότητες του ρευστού. 30 Β.3 Βιβλιογραφία. 34 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ NEWTON RAPHSON ΚΑΙ RUNGE KUTTA. Γ.1 Επίλυση συστημάτων μη γραμμικών εξισώσεων με τη μέθοδο Newton-Raphson. Γ. Επίλυση συστημάτων διαφορικών εξισώσεων πρώτης τάξης με τη μέθοδο Runge Kutta. Γ.3 Βιβλιογραφία ΠΑΡΑΡΤΗΜA Δ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. 43 IV

8 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήμα 1.1 Σχήμα 1.. Σχήμα 1.3 Σχήμα 1.4 Γεωγραφική κατανομή των αποθεμάτων φυσικού αερίου Χρήσεις του φυσικού αερίου στη χημική βιομηχανία O κύκλος του φυσικού αερίου Διάγραμμα φάσεων του συστήματος C-H-O σε P=1atm και Τ=815 ο C Σχήμα 1.5 Ελάχιστες τιμές του λόγου moles HO=moles CH4 που παρεμποδίζουν το σχηματισμό άνθρακα υπό μορφή γραφίτη ως συνάρτηση της θερμοκρασίας Σχήμα 1.6 Σχήμα 1.7 Σχήμα 1.8 Σχήμα.1 Σχήμα. Σχήμα.3 Σχήμα.4 Σχήμα 3.1 Διάγραμμα μονάδας αναμόρφωσης του μεθανίου με ατμό σε καταλύτη Ni Διάγραμμα ροής της μη καταλυτικής οξείδωσης του μεθανίου Διάγραμμα ροής της αυτοθερμικής αναμόρφωσης του μεθανίου Αντιδραστήρας σταθερής κλίνης Αντιδραστήρας ρευστοστερεάς κλίνης Μονολιθικός αντιδραστήρας Μηχανισμός της αντίδρασης της μερικής οξείδωσης του μεθανίου προς αέριο σύνθεσης παρουσία οξυγόνου σε σπόγγους Pt και σε θερμοκρασία O αντιδραστήρας τοιχώματος θερμικής ολοκλήρωσης (HIWAR) Σχήμα 3. Σχήμα 3.3 Σχηματικό διάγραμμα της συσκευής που χρησιμοποιήθηκε για την πραγματοποίηση πειραμάτων μόνιμης κατάστασης Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του CWR-A υπό συνθήκες αντίδρασης σε θερμοκρασία φούρνου (a) 600 ο C και (b) 700 ο C σε συνάρτηση με τον αριθμό στρωμάτων καταλύτη που εναποτέθηκαν στον αντιδραστήρα (Το σημείο z=0 αντιστοιχεί στο σημείο που ξεκινά το καταλυτικό φιλμ). VI

9 Σχήμα 3.4 Σχήμα 3.5 Μετατροπή μεθανίου στον CWR-A σε συνάρτηση με αριθμό στρωμάτων καταλύτη που έχουν εναποτεθεί στον αντιδραστήρα, σε θερμοκρασία φούρνου 700 ο C και 600 ο C και παροχή εισόδου 450cc/min. Εκλεκτικότητα σε μονοξείδιο του άνθρακα και υδρογόνο σε συνάρτηση με τον αριθμό στρωμάτων καταλύτη που έχει εναποτεθεί στον CWR-A σε θερμοκρασία φούρνου 700 o C και παροχή εισόδου 450cc/min. Σχήμα 3.6 Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του CWR-B σε συνθήκες αντίδρασης σε θερμοκρασία φούρνου (a) 600 ο C και (b) 700 o C. (Το σημείο z=0 αντιστοιχεί στο σημείο που ξεκινά το καταλυτικό φιλμ). Σχήμα 3.7 Σχήμα 3.8 Σχήμα 3.9 Σχήμα 3.10 Σχήμα 3.11 Σχήμα 3.1 Μετατροπή του μεθανίου και εκλεκτικότητα σε CO και Η σε συνάρτηση με την παροχή εισόδου στον αντιδραστήρα CWR-Β, σε θερμοκρασία (a) 600 o C και (b) 700 ο C. Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος των CWR-B και HIWAR1, HIWAR και HIWAR4, σε θερμοκρασία φούρνου 600 ο C (a) και 700 ο C (b). ((Το σημείο z=0 αντιστοιχεί στο σημείο που ξεκινά το καταλυτικό φιλμ). Θερμοκρασιακό προφίλ του HIWAR κατά μήκος του αντιδραστήρα σε θερμοκρασία φούρνου 600 ο C (a) και 700 ο C (b) (Το σημείο z=0 αντιστοιχεί στο σημείο που ξεκινά το καταλυτικό φιλμ). Μετατροπή σε θερμοκρασία φούρνου (a) 600 o C και (b) 700 o C για τους αντιδραστήρες CWR-B, HIWAR1, HIWAR, HIWAR4, σε συνάρτηση με την παροχή εισόδου. Εκλεκτικότητα σε CO (a) και Η (b) για τους αντιδραστήρες CWR-B, HIWAR1, HIWAR, HIWAR4, σε συνάρτηση με την παροχή εισόδου σε θερμοκρασία φούρνου 700 ο C. Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του HIWAR4 σε συνθήκες με μεταβαλλόμενη παροχή εισόδου και θερμοκρασία φούρνου 700 ο C (Το σημείο z=0 αντιστοιχεί στο σημείο που ξεκινά το καταλυτικό φιλμ). VII

10 Σχήμα 3.13 Σχήμα 3.14 Σχήμα 4.1 Σχήμα 4. Σχήμα 4.3 Σχήμα 4.4 Σχήμα 4.5 Σχήμα 4.6 Εκλεκτικότητα σε CO (a) και Η (b) για τους αντιδραστήρες CWR-B, HIWAR1, HIWAR, HIWAR4, σε συνάρτηση με την παροχή εισόδου σε θερμοκρασία φούρνου 600 ο C. Μετατροπή CH4 και Ο (a) και εκλεκτικότητα σε CO και Η (b) στην έξοδο από το εσωτερικό του αντιδραστήρα HIWAR 4 σε συνάρτηση με την παροχή εισόδου σε θερμοκρασία φούρνου 700 ο C και 600 ο C Κεραμικός μονόλιθος Κάθετη επιφάνεια του καναλιού του μονόλιθου στον οποίο έχει εναποτεθεί καταλύτης Μεταβολή της εκλεκτικότητας προς CO σαν συνάρτηση της μετατροπής CH4, για διάφορους υποστηριζόμενους καταλύτες (CH4/O/He = 4//94). Μεταβολή της εκλεκτικότητας προς (α) CO και (β) H σαν συνάρτηση της μετατροπής CH4, σε υποστηριζόμενους καταλύτες Ru (CH4/O/He = 4//94). Μεταβολή της εκλεκτικότητας σε CO και Η σαν συνάρτηση της μετατροπής μεθανίου. Επίδραση της ταχύτητας χώρου (W/F) στην εκλεκτικότητα προς το σχηματισμό CO SCO των καταλυτών Ru/TiO Σχήμα 4.7 Σχήμα 4.8 Σχήμα 4.9 Μονολιθικός αντιδραστήρας Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του καναλιού του μονόλιθου σε μονόλιθο χωρίς καταλύτη με μεταβαλλόμενη θερμοκρασία φούρνου με σύσταση παροχής εισόδου CH4/O/N = (a) 0%/10%/70% και (β) 47%/3%/30%. Μετατροπή μεθανίου και οξυγόνου και εκλεκτικότητες προς CO και Η, σε συνάρτηση με τη θερμοκρασία του φούρνου σε συνθήκες πειράματος σε μονόλιθο χωρίς καταλύτη για σύσταση τροφοδοσίας CH4/O/N = (a) 0%/10%/70% και β) 47%/3%/30%. VIII

11 Σχήμα 4.10 Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του μονόλιθου σε συνθήκες αντίδρασης σε θερμοκρασία φούρνου 700 ο C, σύσταση εισόδου CH4./O/N = 0%/10%/70% σε μονόλιθο στον οποίο έχει εναποτεθεί καταλύτης με διάμετρο κόκκων (a) 0.15mm<d<0.18mm, (b) 0.09mm<d<0.15mm και (c) d<0.09mm. Σχήμα 4.11 Σχήμα 4.1 Σχήμα 4.13 Σχήμα 4.14 Σχήμα 4.15 Σχήμα 4.16 Μετατροπή μεθανίου (a), εκλεκτικότητα προς CO (b), και εκλεκτικότητα σε H (c), σε συνάρτηση με την παροχή εισόδου για θερμοκρασία φούρνου 700 ο C σε μονόλιθο στον οποίο έχει εναποτεθεί καταλύτης με διάμετρος κόκκων 0.15mm<d<0.18mm, 0.09mm<d<0.15mm, και d<0.09mm. Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του μονόλιθου σε θερμοκρασία φούρνου 700 ο C, με μεταβολή της παροχής εισόδου για σύσταση τροφοδοσίας CH4/O/N = (a) 6%/3%/91%, (b) 0%/10%/70% και (c) 47%/3%/30%. Μετατροπή μεθανίου και εκλεκτικότητα προς CO και Η σε συνάρτηση με την παροχή εισόδου σε θερμοκρασία φούρνου 700 ο C και σύσταση τροφοδοσίας CH4/O/N = (a) 6%/3%/91%, (b) 0%/ 10%/70% και (c) 47%/3%/30%. Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του μονόλιθου σε συνθήκες αντίδρασης σε θερμοκρασία φούρνου (a) 600 o C και (b) 700 o C για σύσταση εισόδου CH4/Ο/Ν = 46.67%/3.33%/30%. Μετατροπή μεθανίου (a) και εκλεκτικότητα προς CO (b) και Η (c), σε συνάρτηση με την παροχή εισόδου για θερμοκρασία φούρνου 600 ο Cκαι 700 ο C και σύσταση εισόδου CH4/Ο/Ν = 46.67%/3.33%/ 30% Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του μονόλιθου σε παροχή εισόδου 450cc/min με μεταβαλλόμενη θερμοκρασία φούρνου για σύσταση εισόδου (a) 6%/3%/91%, (b) 0%/10%/70% και (c) 46/67%/ 3.33%/30%. IX

12 Σχήμα 4.17 Μετατροπή μεθανίου και εκλεκτικότητα προς CO και Η σε συνάρτηση με τη θερμοκρασία εξόδου για παροχή εισόδου 450cc/min και σύσταση εισόδου CH4/O/N = a) 6%/3%/91%, b) 0%/10%/70% και c) 46/67%/3.33%/30%. Σχήμα 5.1 Σύγκριση του ρυθμού αναμόρφωσης του μεθανίου με CO που μετρήθηκε πειραματικά με το ρυθμό που υπολογίστηκε με βάση την κινητική έκφραση του ρυθμού σε θερμοκρασία 680 ο C με μεταβολή της μερικής πίεσης (a) του CO και (b) του μεθανίου. Σχήμα 5. Σύγκριση του ρυθμού αναμόρφωσης του μεθανίου με CO που μετρήθηκε πειραματικά με το ρυθμό που υπολογίστηκε με βάση την κινητική έκφραση του ρυθμού, σε θερμοκρασία 70 ο C με μεταβολή της μερικής πίεσης (a) του CO και (b) του μεθανίου. Σχήμα 5.3 Σχήμα 5.4 Σχήμα 5.5 Σχήμα 5.6 Σχήμα 5.7 Σύγκριση του ρυθμού αναμόρφωσης του μεθανίου με ατμό που μετρήθηκε πειραματικά με το ρυθμό που υπολογίστηκε με βάση την κινητική έκφραση του ρυθμού σε θερμοκρασία 650 ο C με μεταβολή της μερικής πίεσης (a) του ΗΟ και (b) του μεθανίου. Σύγκριση του ρυθμού αναμόρφωσης του μεθανίου με ατμό που μετρήθηκε πειραματικά με το ρυθμό που υπολογίστηκε με βάση την κινητική έκφραση του ρυθμού σε θερμοκρασία 700 ο C με μεταβολή της μερικής πίεσης (a) του ΗΟ και (b) του μεθανίου. Κεραμικός μονόλιθος. Κανάλι μονόλιθου = α) πριν την εναπόθεση καταλύτη, β) μετά την εναπόθεση καταλύτη Σχηματική απεικόνιση του καναλιού του μονόλιθου Σχήμα 5.8 (a) Θερμοκρασιακό προφίλ στην αέρια φάση, (b) θερμοκρασιακό προφίλ στο στερεό και (c) αριθμοί Nu σε συνάρτηση με το μήκος του αντιδραστήρα. Πίεση P = 1atm, θερμοκρασία εισόδου Το = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min ανά κανάλι, CH4/O = 66.67%/33.33% X

13 Σχήμα 5.9 Σχήμα 5.10 (a) Θερμοκρασία στην αέρια φάση (Tb), (b) στο στερεό (Ts), (c) επι τοις εκατό διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της επιφάνειας του καταλύτη και της αέριας φάσης (Ts-Tb) στην περιοχή της καύσης, και (d) στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης, ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα, e) Θερμοκρασία στην αέρια φάση σε συνάρτηση με τη θερμοκρασία στο στερεό στην περιοχή της καύσης και f) στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης. Θερμοκρασία εισόδου To= 700 ο C, παροχή Qo = 0.6 l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O =66.67%/ 33.33%. a) Συντελεστής μεταφοράς θερμότητας h, στην περιοχή καύσης, b) Συντελεστής μεταφοράς θερμότητας h στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης, c) Θερμότητα (Q) που παράγεται στην περιοχή της καύσης, d) Θερμότητα (Q) που απορροφάται στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα. Θερμοκρασία εισόδου To= 700 ο C, παροχή Qo = 0.6 l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O =66.67%/33.33%. Σχήμα 5.11 Διαφορά συγκέντρωσης μεταξύ στερεού και αέριας φάσης (a) CH4, (b) O, (c) CO, (d) HO, (e) CO, (f) H ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα, για πίεση P= 1atm,10atm, 0atm. Θερμοκρασία εισόδου Το = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6 l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O = 66.67%/33.33%. Σχήμα 5.1 Συντελεστής μεταφοράς μάζας στην περιοχή της καύσης (a) CH4, (b) O, (c) CO, (d) HO, (e) CO, (f) H σε συνάρτηση με το μήκος του αντιδραστήρα, για πίεση P = 1atm, 10atm, 0atm. Θερμοκρασία εισόδου Το = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6 l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O = 66.67%/33.33%. XI

14 Σχήμα 5.13 Σχήμα 5.14 Σχήμα 5.15 Συντελεστής μεταφοράς μάζας στην περιοχή της αναμόρφωσης (a) CH4, (b) O, (c) CO, (d) HO, (e) CO, (f) H ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα, για πίεση P = 1atm,10atm,,0atm. Θερμοκρασία εισόδου Το = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6 l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O = 66.67%/33.33%. Ρυθμοί κατανάλωσης (a) CH4 και (b) Ο και ρυθμοί παραγωγής (c) CO, (d) HO, (e) CO και (f) Η ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα, στην περιοχή καύσης για θερμοκρασία εισόδου Το = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm, 10atm και 0atm H (a) k 6 K 5 P CO και (b) k k P σε συνάρτηση με τη θερμοκρασία στο 8 στερεό. Σχήμα 5.16 (a) Μετατροπή οξυγόνου ( X O ), (b) Μετατροπή μεθανίου( X CH 4 ), (c) Εκλεκτικότητα προς CΟ (S CO ) και (d) Εκλεκτικότητα προς H ( S H ) ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα. Θερμοκρασία εισόδου To = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min, σύσταση τροφοδοσίας CH 4 /O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm, 10atm και 0atm. Σχήμα 5.17 Ρυθμοί κατανάλωσης (a) CH4, (b) O, (c) CO, (d) HO και ρυθμοί παραγωγής (e) CΟ και (f) Η ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης. Θερμοκρασία εισόδου To = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O =66.67%/33.33%, πίεση P=1atm,10atm, 0 atm Σχήμα 5.18 Τιμές ισορροπίας για τη μετατροπή μεθανίου, εκλεκτικότητα προς CO και εκλεκτικότητα προς H με βάση τη θερμοκρασία εξόδου. P = 1atm, 10atm 0atm, παροχή Qo = 0.6l/min, θερμοκρασία εισόδου To = 700 o C. XII

15 Σχήμα 5.19 (a) Μετατροπή οξυγόνου, (b) Μετατροπή μεθανίου, ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα, για θερμοκρασία εισόδου To = 700 ο C, παροχή εισόδου Qo = 0.06l/min και 0.6l/min, σύσταση CH4/O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm Σχήμα 5.0 Σχήμα 5.1 (a) Θερμοκρασία στην αέρια φάση (Tb), (b) στο στερεό (Ts), (c) συντελεστής μεταφοράς θερμότητας στην περιοχή της καύσης και (d) συντελεστής μεταφοράς θερμότητας στην περιοχή της καύσης των αντιδράσεων αναμόρφωσης σε συνάρτηση με το μήκος του αντιδραστήρα. Θερμοκρασία εισόδου To= 700 ο C, παροχή Qo = 0.6 l/min και 0.06 l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O = 66.67%/33.33%. (a) Μετατροπή οξυγόνου, (b) Μετατροπή μεθανίου, (c) Εκλεκτικότητα προς CΟ, και (d) Εκλεκτικότητα προς H ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα. Θερμοκρασία εισόδου To = 600 ο C, 700 ο C, 800 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O = 66.67%/ 33.33% και πίεση P = 1atm. Σχήμα 5. Σχήμα 5.3 Ρυθμοί κατανάλωσης (a) CH4 και (b) Ο και ρυθμοί παραγωγής (c) CO, (d) HO, (e) CO και (f) Η ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα στην περιοχή καύσης για θερμοκρασία εισόδου Το = 600 ο C, 700 ο C, 800 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min ανά κανάλι, σύσταση CH4/O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm. Ρυθμοί κατανάλωσης (a) CH4, (b) O, (c) CO, (d) HO και ρυθμοί παραγωγής (e) C και (f) Η (e) ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης για θερμοκρασία εισόδου To = 600 ο C, 700 ο C, 800 ο C, παροχή εισόδου Qo = 0.6l/min, σύσταση CH4/O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm. XIII

16 Σχήμα 5.4 Σχήμα 5.5 Τιμές ισορροπίας για τη μετατροπή μεθανίου, εκλεκτικότητα προς CO και εκλεκτικότητα προς H με βάση τη θερμοκρασία εξόδου. P = 1atm, παροχή εισόδου Qo = 0.6l/min, Θερμοκρασία εισόδου To = 600 o C, 700 o C, 800 o C. (a) Θερμοκρασία στην αέρια φάση (Tb), (b) στο στερεό (Ts), (c) επι τοις εκατό διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της επιφάνειας του καταλύτη και της αέριας φάσης (Ts-Tb) στην περιοχή της καύσης, και (d) στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης, ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα, e) Θερμοκρασία στην αέρια φάση σε συνάρτηση με τη θερμοκρασία στο στερεό στην περιοχή της καύσης και f) στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης. Θερμοκρασία εισόδου To= 600 ο C, 700 ο C, 800 o C παροχή Qo = 0.6 l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O =66.67%/33.33%. Σχήμα 5.6 a) Συντελεστής μεταφοράς θερμότητας στην περιοχή καύσης, b) Συντελεστής μεταφοράς θερμότητας στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης, c) Θερμότητα που εκλύεται στην περιοχή καύσης, d) Θερμότητα που απορροφάται στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης. Θερμοκρασία εισόδου To= 600 ο C, 700 ο C, 800 ο C. Παροχή εισόδου Qo = 0.6 l/min στο κανάλι, σύσταση εισόδου CH4/O = 66.67%/33.33%., Πίεση P = 1atm. Σχήμα 5.7 Ρυθμοί κατανάλωσης (a) CH4 και (b) Ο και ρυθμοί παραγωγής (c) CO, (d) HO, (e) CO και (f) Η σε συνάρτηση με το μήκος του αντιδραστήρα, στην περιοχή καύσης για θερμοκρασία εισόδου Το = 700 ο C, 800 ο C, παροχή εισόδου Qo = 0.6l/min στο κανάλι, σύσταση CH4/O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 0atm. XIV

17 Σχήμα 5.8 Ρυθμοί κατανάλωσης (a) CH 4 και (b) Ο και ρυθμοί παραγωγής (c) CO, (d) H O, (e) CO και (f) Η ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα, στην περιοχή καύσης. Θερμοκρασία εισόδου Το = 600 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min στο κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH 4 /O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 0atm. Σχήμα 5.9 Σχήμα 5.30 Σχήμα 5.31 Σχήμα 5.3 (a) Μετατροπή οξυγόνου, (b) Μετατροπή μεθανίου, (c) Εκλεκτικότητα προς CΟ και (d) Εκλεκτικότητα προς H ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα. Θερμοκρασία εισόδου To = 600 ο C, 700 ο C, 800 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 0atm. Ρυθμοί κατανάλωσης (a) CH4, (b) O, (c) CO, (d) HO και ρυθμοί παραγωγής (e) CΟ και (f) Η, ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης. Θερμοκρασία εισόδου To = 600 ο C, 700 ο C, 800 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 0atm (a) Θερμοκρασία στην αέρια φάση (Tb), (b) στο στερεό (Ts), (c) διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της επιφάνειας του καταλύτη και της αέριας φάσης στην περιοχή καύσης και (d) στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης, ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα. (e) Θερμοκρασία στο στερεό στην περιοχή καύση και f) Θερμοκρασία στο στερεό στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης ως συνάρτηση της θερμοκρασίας στην αέρια φάση. Θερμοκρασία εισόδου To= 600 ο C, 700 ο C, 800 ο C, παροχή Qo = 0.6 l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας CH4/O = 66.67%/33.33%, πίεση P = 0atm. (a) Μετατροπή οξυγόνου, (b) Μετατροπή μεθανίου, (c) Εκλεκτικότητα προς CΟ και (d) Εκλεκτικότητα προς H σε συνάρτηση με το μήκος του αντιδραστήρα, για θερμοκρασία εισόδου To = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min ανά κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας (1) CH4/O/Ν = 6%/3%/91%, () CH4/O= 66.67%/ 33.33% και πίεση P = 1atm. XV

18 Σχήμα 5.33 Ρυθμοί κατανάλωσης (a) CH4 και (b) Ο και ρυθμοί παραγωγής (c) CO, (d) HO, (e) CO και (f) Η ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα, στην περιοχή καύσης. Θερμοκρασία Το = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min στο κανάλι, σύσταση (1) CH4/O/Ν = 6%/3%/ 91%, () CH4/O= 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm. Σχήμα 5.34 Ρυθμοί κατανάλωσης (a) CH4, (b) O, (c) CO, (d) HO και ρυθμοί παραγωγής (e) C και (f) Η (e) ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης θερμοκρασία εισόδου Το = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min στο κανάλι, σύσταση (1) CH4/O/Ν = 6%/3%/91%, () CH4/O= 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm. Σχήμα 5.35 a) Θερμοκρασία στην αέρια φάση (Tb), (b) στο στερεό (Ts), (c) διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της επιφάνειας του καταλύτη και της αέριας φάσης στην περιοχή καύσης και (d) στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης, ως συνάρτηση του μήκους του αντιδραστήρα. (e) Θερμοκρασία στο στερεό στην περιοχή καύση και f) Θερμοκρασία στο στερεό στην περιοχή των αντιδράσεων αναμόρφωσης ως συνάρτηση της θερμοκρασίας στην αέρια φάση θερμοκρασία εισόδου Το = 700 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min στο κανάλι, σύσταση τροφοδοσίας (1) CH4/O/Ν = 6%/3%/91%, () CH4/O= 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm. Σχήμα 6.1 Εκλεκτικότητα προς CO και Η για σταθερή θερμοκρασία 700 ο C, σύσταση εισόδου CH4/O/N = 6%/3%/91% και παροχή εισόδου 800cc/min σε συνάρτηση με την παροχή μεθανίου. Σχήμα 6. Εκλεκτικότητα προς CO και Η για σταθερή θερμοκρασία 800 ο C, σύσταση εισόδου CH4/O/N = 6%/3%/91% και παροχή εισόδου 800cc/min σε συνάρτηση με την παροχή μεθανίου. Σχήμα 6.3 Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του μονόλιθου (a) πειραματικά αποτελέσματα, (b) αποτελέσματα μοντέλου. Πίεση P=1atm, To=700 o C, CH4/O/N = 0%/10%/30%. XVI

19 Σχήμα 6.4 Μετατροπή μεθανίου, εκλεκτικότητα προς CO και εκλεκτικότητα προς Η σύμφωνα (a) με τα πειραματικά αποτελέσματα και (b) τα αποτελέσματα του μοντέλου, σε συνάρτηση με την παροχή εισόδου. Πίεση P=1atm, To=700 o C, CH4/O/N = 0%/10%/30%. Σχήμα 6.5 Σχήμα 6.6 Σχήμα Γ.1 Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του μονόλιθου (a) πειραματικά αποτελέσματα, (b) αποτελέσματα μοντέλου. Πίεση P=1atm, To=700 o C, Qo = 450cc/min. Θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του μονόλιθου (a) πειραματικά αποτελέσματα, (b) αποτελέσματα μοντέλου και διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της θερμοκρασίας στην αέρια φάση και της θερμοκρασίας εισόδου (c)πειραματικά αποτελέσματα, (d) αποτελέσματα μοντέλου. Πίεση P=1atm, To=700 o C, Qo = 600cc/min, CH4/O/N= 6%/3%/91%. Γεωμετρική παράσταση αριθμητικής επίλυσης διαφορικής εξίσωσης με τον αλγόριθμο του Euler. XVI I

20 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1.1 Παγκόσμια αποθέματα και ετήσια κατανάλωση μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (σε δισεκατομμύρια τόνους ισοδύναμου πετρελαίου) Πίνακας.1 Πίνακας 3.1 Δεδομένα της καταλυτικής διεργασίας της μερικής οξείδωσης του μεθανίου για πιλοτική μονάδα Χαρακτηριστικά αντιδραστήρων Πίνακας 5.1 Μέγιστη τιμή των ρυθμών CH ) pox σε συνάρτηση με την πίεση Πίνακας 5. Τιμές των ρυθμών CH ) pox CO ) comb (R 4, ( R CO ) comb και (R H O ) comb, (R 4, CO ) comb (R στο σημείο που ο ρυθμός (R μεγιστοποιείται και λόγος των δύο ρυθμών. Πίνακας 5.3 Τιμές των ρυθμών CH ) pox H O ) comb (R 4, H O ) comb (R στο σημείο που ο ρυθμός (R μεγιστοποιείται και λόγος των δύο ρυθμών. Πίνακας 5.4 Διαφορά θερμότητας και διαφορά θερμοκρασίας που αναπτύσσεται σε ένα στοιχειώδες τμήμα dz =0.001m του αντιδραστήρα, στο σημείο που αναπτύσσεται η μέγιστη τιμή της θερμοκρασίας για πίεση P=1atm, P=10atm και P=0atm. Πίνακας 5.5 Μέγιστη τιμή του ρυθμού, (R CO ) comb, τιμή του ρυθμού (R CH ) pox στο αντίστοιχο σημείο και λόγος των δυο ρυθμών. Θερμοκρασία εισόδου Το = 600 ο C, 700 ο C, 800 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min ανά κανάλι, σύσταση CH 4 /O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm. Πίνακας 5.6 Μέγιστη τιμή του ρυθμού, (R CO ) comb, τιμή του ρυθμού (R CH ) pox στο αντίστοιχο σημείο και λόγος των δυο ρυθμών. Θερμοκρασία εισόδου Το = 600 ο C, 700 ο C, 800 ο C, παροχή Qo = 0.6l/min ανά κανάλι, σύσταση CH 4 /O = 66.67%/33.33% και πίεση P = 1atm. 4 4 XX

21 Πίνακας 5.7 Μέγιστη τιμή του ρυθμού, (R CO ) comb, τιμή του ρυθμού (R CH ) pox στο αντίστοιχο σημείο και λόγος των δυο ρυθμών για σύσταση τροφοδοσίας CH 4 /O /N : 6%/3%/91% και CH 4 /O : 66.67%/3.33% 4 Πίνακας 5.8 Πίνακας Α.1 Πίνακας Α. Μέγιστη τιμή του ρυθμού, (R ) H O comb (R, τιμή του ρυθμού CH pox στο αντίστοιχο σημείο και λόγος των δυο ρυθμών για σύσταση τροφοδοσίας CH 4 /O /N : 6%/3%/91% και CH 4 /O : 66.67%/3.33% Τιμές σταθερών αντίδρασης και ισορροπίας στην περιοχή της καύσης. Τιμές σταθερών αντίδρασης και ισορροπίας για την αναμόρφωση με 4 ) CO Πίνακας Α.3 Τιμές σταθερών αντίδρασης και ισορροπίας για την αναμόρφωση με ατμό. Πίνακας Β.1 Τιμές σταθερών α β, γ, δ που εμφανίζονται στη σχέση: Cp i =α +β T+γ T +δ T 3, (Joule/g) Πίνακας Β. Τιμές σταθερών α, β, γ, δ που εμφανίζονται στη σχέση: λ=α+βt+γt +δt 3 (Joule/sec m K) Πίνακας Β.3 Πίνακας Β.4 Πίνακας Β.5 Τιμές σταθερών A, B, Γ,Δ που εμφανίζονται στη σχέση: Ω υ =[Α(Τ * ) -Β +C[EXP(-DT * )]+e[exp(-ft * )] Τιμές σ i, (Å) Τιμές του ολοκληρώματος συγκρούσεων Ω ij XXI

22 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η μετατροπή του φυσικού αερίου προς αέριο σύνθεσης αποτελεί εξαιρετικά σημαντική διεργασία αφού το αέριο σύνθεσης είναι απαραίτητο για την παραγωγή μεθανόλης και τη σύνθεση Fischer-Tropsch. Η ευρύτερα διαδεδομένη διεργασία για τη μετατροπή του μεθανίου το οποίο αποτελεί το κυριότερο συστατικό του φυσικού αερίου - προς αέριο σύνθεσης είναι η αναμόρφωσή του με ατμό. Τα τελευταία χρόνια όμως ερευνήθηκαν κι άλλες μέθοδοι παραγωγής αερίου σύνθεσης από μεθάνιο όπως η αναμόρφωση με CO, η καταλυτική και μη μερική οξείδωση του μεθανίου κ.ά. Μεταξύ των διεργασιών που προαναφέρθηκαν η καταλυτική μερική οξείδωση του μεθανίου προς αέριο σύνθεσης κερδίζει έδαφος σε ερευνητικό επίπεδο. Η διεργασία παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα όπως το γεγονός ότι δεν είναι τόσο ισχυρά εξώθερμη όσο η καύση του μεθανίου προς CO και Η, καθώς και το γεγονός ότι η αναλογία του παραγόμενου αερίου σύνθεσης είναι CO/H : ½ αναλογία που είναι η απαραίτητη για την παραγωγή μεθανόλης και τη σύνθεση Fischer-Tropsch. Η μερική οξείδωση του μεθανίου προς αέριο σύνθεσης έχει μελετηθεί εκτενώς σε αντιδραστήρες σταθερής κλίνης. Λόγω όμως των μειονεκτημάτων που παρουσιάζουν κυριότερα από τα οποία είναι η ανάπτυξη θερμών κηλίδων λόγω της εξώθερμης καύσης που λαμβάνει χώρα στην καταλυτική κλίνη και η υψηλή πτώση πίεσης, η έρευνα στράφηκε στην αναζήτηση νέου τύπου αντιδραστήρων. Στην παρούσα εργασία η μερική οξείδωση του μεθανίου προς αέριο σύνθεσης μελετήθηκε σε αντιδραστήρα τοιχώματος θερμικής ολοκλήρωσης και σε μονολιθικό αντιδραστήρα. Ο αντιδραστήρας τοιχώματος θερμικής ολοκλήρωσης αποτελείται από ένα κεραμικό μη πορώδη σωλήνα υψηλής θερμικής αγωγιμότητας στον οποίο εναποτίθεται καταλύτης σε μορφή συνεχούς φιλμ. Ο αντιδραστήρας εσωκλείεται σε ένα δεύτερο σωλήνα που μπορεί να είναι από κεραμικό ή χαλαζία. Λόγω της κατασκευής του αντιδραστήρα υπάρχει δυνατότητα εναπόθεσης του καταλύτη στο εσωτερικό και στο εξωτερικό τοίχωμα του κεραμικού σωλήνα. Ο καταλύτης που χρησιμοποιήθηκε ήταν Rh/Al O 3. Μελετήθηκε η επίδραση του τρόπου εναπόθεσης του καταλύτη, η μεταβολή της παροχής εισόδου, η μεταβολή της θερμοκρασίας του φούρνου και η επίδραση της ποσότητας του καταλύτη που εναποτίθεται στον αντιδραστήρα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η εναπόθεση κατάλληλης ποσότητας καταλύτη στην εξωτερική και εσωτερική επιφάνεια του αντιδραστήρα μπορεί να οδηγήσει σε ομοιόμορφο θερμοκρασιακό προφίλ κατά μήκος του αντιδραστήρα αφού η θερμότητα που παράγεται στην εσωτερική επιφάνεια του αντιδραστήρα κατά την XXI II

23 εξώθερμη καύση, μεταφέρεται μέσω του τοιχώματος στην εξωτερική επιφάνεια όπου πραγματοποιούνται οι ενδόθερμές αντιδράσεις αναμόρφωσης. Η απουσία θερμών κηλίδων δίνει τη δυνατότητα χρήσης υψηλών παροχών εισόδου. Από τα πειραματικά αποτελέσματα υπήρχαν ενδείξεις ότι μέρος του παραγόμενου CO παράγεται μέσω του άμεσου σχήματος. Η μερική οξείδωση του μεθανίου προς αέριο σύνθεσης μελετήθηκε και σε μονολιθικό αντιδραστήρα. Το κυριότερο πλεονέκτημα των μονολιθικών αντιδραστήρων είναι η χαμηλή πτώση πίεσης και η μεγάλη ενεργός επιφάνεια. Ο καταλύτης που εναποτέθηκε στο εσωτερικό των καναλιών του μονόλιθου ήταν 0.5% Ru/TiO (%CaO) ο οποίος είναι ενεργός και σταθερός για την μερική οξείδωση του μεθανίου προς αέριο σύνθεσης. Στα πειράματα που πραγματοποιήθηκαν σε μονολιθικό αντιδραστήρα μελετήθηκε η επίδραση της μεταβολής της παροχής, της μεταβολής της θερμοκρασίας του φούρνου, καθώς και η σύσταση του μίγματος εισόδου. Τα πειραματικά αποτελέσματα έδειξαν ότι αρχικά λαμβάνει χώρα η εξώθερμη καύση του μεθανίου προς CO και Η Ο και ακολουθούν οι αντιδράσεις αναμόρφωσης. Η καύση του μεθανίου ευνοείται σε χαμηλή θερμοκρασία ενώ οι αντιδράσεις αναμόρφωσης ευνοούνται σε υψηλή θερμοκρασία φούρνου. Η μετατροπή μεθανίου και η εκλεκτικότητα προς αέριο σύνθεσης επηρεάζονται τόσο από τη παροχή εισόδου όσο και από τη θερμοκρασία του φούρνου. Σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση της σταθερότητας του καταλύτη αποτελεί το μέγεθος των κόκκων του καταλύτη η διάμετρος των οποίων πρέπει να είναι d<0.09mm. Προκειμένου να γίνει πρόβλεψη των φαινομένων που λαμβάνουν χώρα σε ένα μονολιθικό αντιδραστήρα καταστρώθηκε μοντέλο το οποίο προσομοίαζε το μονολιθικό αντιδραστήρα κατά τη διάρκεια της αντίδρασης. Θεωρήθηκε ότι ο καταλύτης που έχει εναποτεθεί στο μονόλιθο ήταν 0.5% Ru/TiO (%CaO). Μελετήθηκε η επίδραση της αρχικής θερμοκρασίας, της αρχικής πίεσης, της σύστασης και της παροχής εισόδου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μπορεί να προβλεφθεί ποιοτικά η ανάπτυξη του θερμοκρασιακού προφίλ κατά μήκος του μονόλιθου, καθώς και οι τιμές της μετατροπής μεθανίου και της εκλεκτικότητας προς CO και Η. Η παράλειψη κάποιων παραδοχών ώστε να προσεγγίζονται καλύτερα οι πραγματικές συνθήκες λειτουργίας του αντιδραστήρα θα οδηγούσε στην προσέγγιση των πειραματικών αποτελεσμάτων με εκείνα που προβλέπονται από τους υπολογισμούς όχι μόνο ποιοτικά αλλά και ποσοτικά. XXI V

24 ABSTRACT The conversion of natural gas to synthesis gas is a very important process because synthesis gas is necessary for the Fischer-Tropsch synthesis and also for the production of methanol. The most common process for producing synthesis gas from natural gas is the steam reforming of methane, since methane is the main component of natural gas. Recently, a significant amount of effort has been directed to processes alternative to steam reforming of methane such as CO reforming, catalytic and not catalytic partial oxidation of methane, e.t.c. Among the above mentioned processes partial oxidation of methane seems to be the most attractive alternative to steam reforming of methane for converting natural gas to synthesis gas, owing to a number of advantages. The most important among them are, the small amount of heat that is produced during the reaction compared to the heat that is produced during the combustion of methane to CO and H O, and the ratio of the produced synthesis gas which is CO/H : ½ which is exactly the necessary ratio for the Fischer Tropsch and methanol synthesis. The catalytic partial oxidation of methane to synthesis gas has been studied using fixed bed reactors, mainly. Due το the disadvantages of this kind of reactors such as the development of hot spots during the combustion of methane and the high pressure drop, the study of partial oxidation of methane has been made in other kind of reactors such as fluidized bed reactors, honeycomb reactors, auto-thermal reactors, e.t.c. In the present study the catalytic partial oxidation of methane has been studied in a Heat Integrated Wall Reactor (HIWAR) and also in a monolithic reactor. The Heat Integrated Wall Reactor consists of a non-porous ceramic tube of high thermal conductivity in the inner and outer surface of which the catalytic film is deposited. The tube is enclosed in another tube, which can be ceramic or quartz. Because of the way of construction of the reactor the catalyst that is deposited in the inner surface of the ceramic tube can be different from the one that is deposited on the outer surface of the tube. The catalyst that was used for the study of the partial oxidation to synthesis gas in the Heat Integrated Wall Reactor was Rh/Al O 3. The factors the influence of which was studied here were the type of deposition of the catalyst film on the tube, the furnace temperature, the flow rate and the amount of catalyst that was deposited in the inner and outer surface of the tube. The experimental XX V

25 results indicated that there is an optimum amount of catalyst that can be deposited on the inner and outer surface of the reactor in order to obtain a flat temperature profile without the development of hot spots. The range of flow rates that can be used in the HIWAR is bigger than the range that can be used in a conventional reactor, due to the absence of hot spots. Some experimental results also indicated that part of CO is produced via the direct scheme. Partial oxidation of methane to synthesis gas had been studied in a monolithic reactor as well. The main advantages of monolithic reactors are the very low pressure drop and the high surface area. The catalyst that was used during this study was 0.5% Ru/TiO (1%CaO), which is a very active and stable catalyst for this reaction. During the experiments that took place in the monolithic reactor the factors the influence of which was studied here were the flow rate, the furnace temperature and the feed composition. The experimental results indicated that the combustion of methane takes place initially which is followed by the endothermic reforming reactions. The combustion of methane to CO and H O is favored in low temperatures while the endothermic reforming reaction is favored in high temperatures. Methane conversion as well as CO and H selectivity change as the flow rate and furnace temperatures change. Experimental results indicated that a catalyst grain diameter less than 0,09 mm is necessary for the catalyst to be stable during the reaction. In order to predict the behavior of factors such as temperature, methane conversion and CO and H selectivity during the catalytic partial oxidation of methane in a monolithic reactor, a one-dimensional model was developed in order to simulate the monolithic reactor during the reaction. The calculations were based on the rate equations that were developed using experimental results for the 0,5%Ru/TiO (1% CaO). The influence of the initial temperature, initial pressure, flow rate and feed composition were studied. Comparison of the results of the simulations against those of the experimental studies indicated that calculations qualitatively predict the behavior of the reactor but not quantitatively, probably due to the assumptions that were introduced during the development of the model, i.e. one dimensionality of the model, uncertainties in the rate expressions etc. Relaxing some of those assumptions in order to approach the real operating conditions of the reactor is expected to enhance quantitative agreement between the experimental and numerical results. XX VI

26 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Φυσικό αέριο. Το φυσικό αέριο είναι αέριο καύσιμο που βρίσκεται σε πορώδη πετρώματα στη γη, συνήθως κοντά σε ταμιευτήρες αργού πετρελαίου. Το φυσικό αέριο περιέχει μεθάνιο σε ποσοστό 70-98%, άλλους υδρογονάνθρακες όπως αιθάνιο και προπάνιο σε ποσότητα που μπορεί να φτάνει το 16%, αλλά και Ν και CO σε ποσότητα που μπορεί να φτάνει το 15%. Τα ποσοστά αυτά εξαρτώνται από την περιοχή από την οποία προέρχεται το φυσικό αέριο. Κάποια αποθέματα περιέχουν επίσης υψηλή ποσότητα από θειούχα μόρια, κυρίως Η S. Τα αποθέματα σε φυσικό αέριο είναι πολύ μεγάλα και, όπως είναι φυσικό, το γεγονός αυτό καθιστά πολύ πιθανή την περίπτωση να αποτελέσει το φυσικό αέριο την κύρια πηγή χημικών με βάση τον άνθρακα. Στον Πίνακα 1.1 παρουσιάζονται τα αποθέματα καθώς και η ετήσια κατανάλωση σε φυσικό αέριο, αργό πετρέλαιο και γαιάνθρακα για τα έτη 1973, 1983 και Πίνακας 1.1 : Παγκόσμια αποθέματα και ετήσια κατανάλωση μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (σε δισεκατομμύρια τόνους ισοδύναμου πετρελαίου) [1]. Αποθέματα Ετήσια κατανάλωση Αργό πετρέλαιο Φυσικό αέριο Γαιάνθρακας

27 Μέση Ανατολή 17% Καναδάς και Μεξικό 3% Ιράν 15% ΗΠΑ 3% Αφρική 7% Ασία 7% Νότιος Αμερική 4% Ευρώπη 4% Σοβιετική ένωση 40% Σχήμα 1. 1 : Γεωγραφική κατανομή των αποθεμάτων φυσικού αερίου []. Στο Σχήμα 1.1 παρουσιάζεται η γεωγραφική κατανομή των αποθεμάτων φυσικού αερίου. Μεγάλη ποσότητα μεθανίου βρίσκεται σε περιοχές που είναι απομακρυσμένες από βιομηχανικά συγκροτήματα. Το φυσικό αέριο έχει πολύ μικρή αξία εκτός εάν μπορεί να μεταφερθεί σε περιοχές όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν πρώτη ύλη. Η μεταφορά μπορεί να γίνει μέσω αγωγών, είτε ως υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG : Liquified Natural Gas), είτε αφού μετατραπεί σε υγρά καύσιμα ή χημικά προϊόντα τα οποία είναι εύκολο να μεταφερθούν. Η μετατροπή του φυσικού αερίου σε υγρά καύσιμα είναι ένα πρόβλημα που απασχολεί τους επιστήμονες τις τελευταίες δεκαετίες, από την εποχή της πρώτης ενεργειακής κρίσης. Η χρήση του μεθανίου εξαρτάται από την τιμή του και την περιοχή στην οποία βρίσκεται, την οικονομική και πολιτική σταθερότητα μιας περιοχής και από πολλούς άλλους παράγοντες. Η κυριότερη χρήση του φυσικού αερίου είναι στη μη καταλυτική καύση για θέρμανση ενώ η μόνη αξιοσημείωτη χρήση του στη χημική βιομηχανία είναι για την παραγωγή υδρογόνου μέσω της αναμόρφωσης του με ατμό. Το φυσικό αέριο αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές πρώτες ύλες στην πετροχημική βιομηχανία. Στο Σχήμα 1. παρουσιάζεται η χρήση του φυσικού αερίου στη χημική βιομηχανία.

28 Θερμική πυρόλυση ο C Οξοπυρόλυση ο C Χλωροπυρόλυση 900 ο C Αιθυλένιο,Ακετυλένιο, Βενζόλιο Αιθυλένιο, Προπυλένιο Αιθυλένιο, Προπυλένιο Αμμωνία Φυσικό αέριο Αναμόρφωση με ατμό ο C Αέριο σύνθεσης Υδρογόνο Μεθανόλη ο C Αέριο σύνθεσης Σύνθεση Fischer- Tropsch Μερική οξείδωση o C o C Αιθυλένιο Μεθανόλη Τροποποιημένη Σύνθεση Fischer- Tropsch Σχήμα 1. : Χρήσεις του φυσικού αερίου στη χημική βιομηχανία [3]. Γενικά, υπάρχουν δύο διαφορετικοί τρόποι για τη μετατροπή του μεθανίου σε χρήσιμα προϊόντα : ο άμεσος τρόπος και ο έμμεσος. Η άμεση μετατροπή αποτελεί διεργασία που ολοκληρώνεται σε ένα βήμα. Δηλαδή το φυσικό αέριο αντιδρά με οξυγόνο ( ή άλλα οξειδωτικά) και δίνει απευθείας το επιθυμητό προϊόν. Με εξαίρεση την πλήρη καύση για θέρμανση, (από την οποία παράγονται CO και Η Ο), όλες οι άλλες πιθανές άμεσες διεργασίες είναι σε ερευνητικό στάδιο. Η έμμεση μετατροπή είναι διεργασία δύο βημάτων. Το φυσικό αέριο αρχικά μετατρέπεται σε αέριο σύνθεσης μέσω της αναμόρφωσης με ατμό (steam reforming), ή της μερικής οξείδωσης, ή της αναμόρφωσης με CO (dry reforming), ή με συνδυασμό των αντιδράσεων αυτών. Στη συνέχεια, το αέριο σύνθεσης μετατρέπεται στο επιθυμητό προϊόν. Το μόριο του μεθανίου είναι πολύ σταθερό. Η ενέργεια του δεσμού C-H είναι 439kJ/mol και γι αυτό δεν αντιδρά εύκολα [4]. Το μεθάνιο ενεργοποιείται από 3

29 μέταλλα της ομάδας VIII και μετατρέπεται σε αέριο σύνθεσης [5,6]. Σαν αποτέλεσμα, οι περισσότερες βιομηχανικής κλίμακας διεργασίες μετατροπής του μεθανίου σε αέριο σύνθεσης, όπως για παράδειγμα η παραγωγή μεθανόλης και αμμωνίας, πραγματοποιούνται μέσω του αερίου σύνθεσης. Στη συνέχεια παρουσιάζονται αναλυτικά οι διεργασίες μετατροπής του μεθανίου. Γίνεται διαχωρισμός των τρόπων μετατροπής του μεθανίου σε άμεσο και έμμεσο τρόπο παραγωγής των επιθυμητών προϊόντων. 1.. Άμεσος τρόπος μετατροπής μεθανίου 1..1 Πυρόλυση μεθανίου Μια από τις διεργασίες άμεσης μετατροπής του μεθανίου σε C + υδρογονάνθρακες είναι η πυρόλυσή του : H ύ CH 3 1 H C H 1 H CH 4 CH 3 6 C H 4 C H ί ά Ά Η θερμική διάσπαση του μεθανίου σε υψηλή θερμοκρασία μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή αιθυλενίου, αιθινίου, βενζολίου και υδρογόνου, σαν κύρια προϊόντα, με την προϋπόθεση ότι η αντίδραση μπορεί να σταματήσει πριν από το σχηματισμό άνθρακα. Η απόδοση σε αυτά τα προϊόντα εξαρτάται από τη θερμοκρασία. Η μετατροπή του μεθανίου προς αιθίνιο είναι εφικτή λόγω του γεγονότος ότι η ελεύθερη ενέργεια σχηματισμού του αιθινίου είναι χαμηλότερη από αυτή του μεθανίου (και άλλων κορεσμένων υδρογονανθράκων). Παρ όλα αυτά το αιθίνιο είναι ασταθές σε σύγκριση με τον άνθρακα και το υδρογόνο. Προκειμένου να παρεμποδιστεί η μετατροπή του αιθινίου προς άνθρακα και υδρογόνο, είναι απαραίτητο να σταματήσει η αντίδραση μετά από ορισμένο χρονικό διάστημα. Περιορίζοντας το χρόνο της αντίδρασης είναι πιθανό να επιτευχθεί η παραγωγή πολύτιμων προϊόντων από την πυρόλυση του μεθανίου [7]. Έχει βρεθεί ότι η προσθήκη υδρογόνου στη τροφοδοσία είναι πολύ αποτελεσματική στην παρεμπόδιση του σχηματισμού άνθρακα. Η αραίωση με υδρογόνο έχει πολύ σημαντική επίδραση στην απόδοση του βενζολίου. Συγκεκριμένα, η απόδοση σε βενζόλιο μειώνεται καθώς αυξάνεται η αραίωση με υδρογόνο. Η επίδραση της ποσότητας υδρογόνου στην τροφοδοσία δεν είναι τόσο σημαντική στην περίπτωση του αιθινίου και του αιθυλενίου. 4

30 Η πυρόλυση του μεθανίου προς C και ανώτερους υδρογονάνθρακες υπόκειται σε θερμοδυναμικούς περιορισμούς. Συγκεκριμένα, η απόδοση ισορροπίας σε αιθίνιο είναι χαμηλή σε θερμοκρασία χαμηλότερη από 1373Κ αλλά αυξάνει σημαντικά καθώς η θερμοκρασία αυξάνεται. Η απόδοση ισορροπίας σε αιθυλένιο είναι χαμηλότερη από 5% σε όλο το εύρος θερμοκρασιών. Οι θερμοδυναμικοί περιορισμοί μειώνονται αν χρησιμοποιηθεί κάποιο οξειδωτικό όπως Ο ή Cl. Όταν χρησιμοποιείται το Cl σαν οξειδωτικό, πραγματοποιείται χλωρίωση του μεθανίου και στη συνέχεια πυρόλυση του χλωρομεθανίου [8,9]. Οι ελεύθερες ενέργειες των αντιδράσεων : CH + O C H + H O (1.1) CH 4 + O C H + 3H O (1.) είναι αρνητικές κι έτσι ευνοείται ο σχηματισμός των προϊόντων. Δυστυχώς όμως ευνοείται και η καύση του μεθανίου προς CO. Για το λόγο αυτό η έρευνα στράφηκε στην εύρεση ενός καταλυτικού συστήματος το οποίο ευνοεί κινητικά το σχηματισμό υδρογονανθράκων σε σύγκριση με την πλήρη καύση. Μέρος της έρευνας αυτής ήταν και η μελέτη της οξειδωτικής σύζευξης του μεθανίου η οποία περιγράφεται στη συνέχεια. 1.. Οξειδωτική σύζευξη μεθανίου Η oξειδωτική σύζευξη του μεθανίου αποτελεί διεργασία κατά την οποία το μεθάνιο μετατρέπεται σε αιθάνιο και αιθυλένιο σύμφωνα με την αντίδραση : 1 CH 4 + O C H 6 + H O (1.3) CH + O C H + H O (1.4) 4 4 Μη επιθυμητά προϊόντα αποτελούν τα CO και CO, τα οποία παράγονται από τις αντιδράσεις: 3 CH 4 + O CO + H O (1.5) 5

31 CH + O CO + H O (1.6) 4 Η αντίδραση λαμβάνει χώρα σε θερμοκρασία 700 o ο C. Επειδή η αντίδραση είναι εξώθερμη, μια ζώνη της καταλυτικής κλίνης μπορεί να είναι κατά 150 ο C -300 ο C πιο θερμή από την υπόλοιπη κλίνη. Έτσι η διαχείριση της θερμότητας αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα που εμφανίζεται στη διεργασία αυτή. Το πρόβλημα είναι περίπλοκο από την άποψη ότι οι μεταλλικοί καταλύτες που χρησιμοποιούνται ευνοούν και την πλήρη καύση του μεθανίου η οποία είναι ισχυρά εξώθερμη. Η μελέτη της αντίδρασης είναι ενδιαφέρουσα από την άποψη ότι αποτελεί ένα συνδυασμό ομογενούς-ετερογενούς συστήματος. Οι ρίζες μεθυλίου που σχηματίζονται στην επιφάνεια του καταλύτη εισέρχονται στην αέρια φάση όπου γίνεται η σύζευξή τους προς σχηματισμό αιθανίου. Σε ατμοσφαιρική πίεση η σύζευξη λαμβάνει χώρα κυρίως στον κενό χώρο μεταξύ των καταλυτικών σωματιδίων αλλά σύμφωνα με δυο τεχνικές, ρίζες μεθυλίου έχουν ανιχνευτεί στην αέρια φάση μετά την απομάκρυνσή τους από την καταλυτική κλίνη. Βάσει της πρώτης τεχνικής γίνεται έλεγχος για το αν ο οξειδωτικός διμερισμός του μεθανίου γίνεται κυρίως μέσω της σύζευξης των ριζών CH στην αέρια φάση [10]. Ο έλεγχος γίνεται με ένα σύστημα 3 MIESR το οποίο επιτρέπει τον ταυτόχρονο προσδιορισμό της συγκέντρωσης των ριζών ανά μονάδα χρόνου και το ρυθμό σχηματισμού των προϊόντων C σε ατμοσφαιρική πίεση. Σύμφωνα με τη δεύτερη τεχνική γίνονται ποσοτικές μετρήσεις των συγκεντρώσεων των αντιδρώντων, των προϊόντων, των σταθερών ενδιάμεσων και κυρίως των ελευθέρων ριζών που σχηματίζονται σαν ενδιάμεσα κατά μήκος της καταλυτικής κλίνης [11]. Η τεχνική περιλαμβάνει τη χρήση ενός κυλινδρικού αντιδραστήρα στον οποίο είχε εναποτεθεί καταλύτης και ο οποίος είναι συζευγμένος με ένα φασματογράφο μάζας φωτοϊονισμού. Εκτός από τη σύζευξη οι ρίζες στην αέρια φάση μπορεί να συμμετάσχουν σε αλυσιδωτές αντιδράσεις που έχουν σαν αποτέλεσμα το σχηματισμό CO, άρα και CO. Πειράματα που έγιναν με χρήση ισοτόπων έδειξαν ότι σε μικρές μετατροπές η 6

32 μεγαλύτερη ποσότητα CO προέρχεται από το CH 4 αλλά σε υψηλές μετατροπές η κύρια πηγή παραγωγής CO είναι το C H 4 [1]. Άλλα πειράματα έδειξαν ότι το φαινόμενο αυτό λαμβάνει χώρα μέσω ετερογενούς αντίδρασης. Μια πρόκληση στην εύρεση ενός ιδανικού καταλύτη για την αντίδραση είναι η εύρεση ενός καταλύτη ο οποίος να παρεμποδίζει τη μετατροπή του C H 4 σε CO, χωρίς να διακόπτει την ενεργοποίηση του μεθανίου. Oι Keller και Bhasin [13] απέδειξαν πρώτοι ότι δυο μόρια μεθανίου μπορούν να συζευχθούν οξειδωτικά (σε μια κυκλική διεργασία) παράγοντας αιθάνιο και αιθυλένιο. Μετά την εργασία των Keller και Bhasin, o Baerns και η ομάδα του [14], έδειξαν ότι η χρήση καταλύτη PbO στηριγμένου σε αλούμινα μπορεί να δώσει ικανοποιητικές εκλεκτικότητες. Ο Lunsford και οι συνεργάτες του [15] δημοσίευσαν μια σημαντική εργασία στην οποία περιέγραφαν ότι χρήση Li ενισχυμένου με MgO οδηγεί στο σχηματισμό ριζών μεθυλίου στην επιφάνεια, η εκρόφηση των οποίων μπορεί να βοηθά στο σχηματισμό αιθανίου στην αέρια φάση. Μελέτη της αντίδρασης σε διάφορους καταλύτες έδειξε ότι ο καταλύτης BaO/CaO είναι ο πιο σταθερός [16] ενώ οι πιο εκλεκτικοί καταλύτες ήταν αυτοί που ήταν βασισμένοι σε Li/MgO, ενισχυμένο με διάφορα οξείδια και κυρίως με οξείδια του κασσιτέρου [17]. Περαιτέρω μελέτη έδειξε ότι αυτό οφείλεται στο σχηματισμό ενός στερεού διαλύματος Li SnO 3 στο MgO το οποίο ενεργοποιεί το σχηματισμό Li Mg 3 SnO 6 και σαν αποτέλεσμα έχει τη σταθεροποίηση του λιθίου στον καταλύτη σε συνθήκες αντίδρασης [18]. Η οξειδωτική σύζευξη του μεθανίου μελετήθηκε από τον Παπαγεωργίου [19]. Κατά τη διάρκεια της εργασίας, μελετήθηκαν πολλοί καταλύτες όπως οι 1% wtli O /TiO, W/TiO και Nb/TiO. Οι W/TiO και Nb/TiO ήταν οι πιο ενεργοί αλλά με μηδενική εκλεκτικότητα ενώ ο 1%wtLi O /TiO έδωσε εκλεκτικότητα 70% με αντίστοιχη μετατροπή 1% για 7 ώρες σε συνθήκες αντίδρασης σε θερμοκρασία 900 ο C. Οι καταλύτες SrO/La O 3 [0] και Mn/Na WO 4 /SiO [1,1] έχει βρεθεί ότι μπορεί να δώσουν εκλεκτικότητα 80% σε C και μετατροπή μεθανίου 0%. Υψηλές εκλεκτικότητες σε C μπορεί να επιτευχθούν όταν η συγκέντρωση του οξυγόνου είναι χαμηλή. Η λειτουργία με μέθοδο ανακύκλωσης του αιθυλενίου μπορεί να αυξήσει σημαντικά την απόδοση σε αιθυλένιο. Ο Βαγενάς και οι συνεργάτες του [], χρησιμοποίησαν αυτή τη μέθοδο χρησιμοποιώντας ένα σύστημα κλειστού βρόχου 7

33 ανακύκλωσης από το οποίο απομακρύνονταν οι ολεφίνες C +. Οι ολεφίνες απορροφώνταν σε μια στήλη molecular sieve 5A σε θερμοκρασία 30 ο C και στη συνέχεια εκροφώνταν σε ένα εσωτερικό ρεύμα αέρίου με θέρμανση της στήλης σε θερμοκρασία 400 ο C. Η απόδοση σε αιθυλένιο ήταν 85% Μετατροπή μεθανίου σε μεθανόλη. Η μερική οξείδωση του μεθανίου προς μεθανόλη είναι μια διεργασία πολλά υποσχόμενη για τη μετατροπή του φυσικού αερίου σε υγρά καύσιμα τα οποία είναι ευκολότερο να μεταφερθούν. Η αντίδραση μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε ετερογενώς είτε ομογενώς. Επειδή όμως υπάρχει αβεβαιότητα για την εκλεκτικότητα ως προς το επιθυμητό προϊόν στην περίπτωση που η αντίδραση πραγματοποιείται ομογενώς, η έρευνα στρέφεται στην καταλυτική πραγματοποίηση της αντίδρασης. Η μερική οξείδωση του μεθανίου προς μεθανόλη συνοδεύεται από την παραγωγή φορμαλδεΰδης, μονοξειδίου του άνθρακα και προϊόντων πλήρους καύσης. Για την αντίδραση έχουν χρησιμοποιηθεί πολλοί καταλύτες όπως μολυβδένιο, βανάδιο, τιτάνια, άργυρος και σίδηρος στηριγμένα σε σίλικα-αλούμινα, η σκέτη αλούμινα. Το εύρος των θερμοκρασιών στις οποίες έχει πραγματοποιηθεί η αντίδραση είναι 450 o ο C ενώ το εύρος πιέσεων είναι 1-5Μpa. Σε υψηλή πίεση ευνοείται η παραγωγή μεθανόλης [3,4]. Οι Dowden και Walker [5], ανέπτυξαν μια σειρά από καταλύτες πολυσυστατικών οξειδίων και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι προκειμένου να είναι καλός ένας καταλύτης το ένα οξείδιο θα πρέπει να είναι ικανό να καταλύσει την οξείδωση του υδρογονάνθρακα και το άλλο την ενυδάτωση των αλκενίων. 1.3 Έμμεσος τρόπος μετατροπής μεθανίου Αναμόρφωση με ατμό. Η αναμόρφωση με ατμό αποτελεί διεργασία ευρύτατα διαδεδομένη για την παραγωγή υδρογοναναθράκων μέσω του αερίου σύνθεσης [5,6,7]. Η πρώτη πατέντα σε καταλύτες νικελίου για την αντίδραση της αναμόρφωσης με ατμό απενεμήθη το 191 στον Mittasch και τους συνεργάτες του [8,9]. Ο πρώτος κυλινδρικός αναμορφωτής ο οποίος χρησιμοποιούσε φυσικό αέριο στην τροφοδοσία εγκαταστάθηκε από την Standard Oil (Baton Rouge) το Σημαντική εξέλιξη στην τεχνολoγία της αναμόρφωσης με ατμό έγινε από την ICI όταν χρησιμοποίησε δυο αναμορφωτές που λειτουργούσαν σε πίεση 15bar [5,30]. Επιπλέον, οι εγκαταστάσεις βασίζονταν στην αναμόρφωση της νάφθας με ατμό: 8

34 1 CmHm + nh O nco +(n + m) H (1.7) Η αναμόρφωση της νάφθας με ατμό σε χαμηλή θερμοκρασία χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή αερίου πλούσιου σε μεθάνιο. Η αντίδραση αυτή, χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από την British Gas με χρήση μεθανόλης σαν καύσιμο [31]. Κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης τη δεκαετία του 1970, η τεχνολογία αυτή χρησιμοποιήθηκε για τη μετατροπή της νάφθας σε υποκατάστατο του φυσικού αερίου [3] : CO + 3H CH + H O (1.8) 4 Στο Σχήμα 1.3 παρουσιάζεται ο κύκλος του φυσικού αερίου. Στο παρελθόν έχει γίνει μελέτη της αντίδρασης στο Πανεπιστήμιο του Bradford (UK) σε συνεργασία με μια ομάδα από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο στο Delft (Ολλανδία). Η μελέτη οδήγησε σε λεπτομερή κατανόηση της υφής και της δομής των παραγόντων οι οποίοι υπαγορεύουν την ενεργότητα και σταθερότητα των σωματιδίων τα οποία κατακρημνίζονται με τα σωματίδια νικελίου-αλούμινας τα οποία δημιουργήθηκαν από την British Gas για την αντίδραση της αναμόρφωσης της νάφθας προς φυσικό αέριο. Σχήμα 1.3 : O κύκλος του φυσικού αερίου [33]. Η υψηλή ενεργότητα και σταθερότητα αυτών των καταλυτών εξαρτάται από το σχηματισμό διακριτών στρωμάτων ιόντων. Τα στρώματα τα οποία περιέχουν ιόντα Ni +, Al 3+ και ΟΗ - ξεχωρίζουν το ένα από το άλλο από ενδιάμεσα στρώματα τα οποία περιέχουν ανιόντα καθώς και μόρια νερού. Η δομή έχει το χημικό τύπο : Ni 6 Al (OH) 16 CO 3 4H O. 9

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 6 ο Καταλυτική Πυρόλυση Θερμική Πυρόλυση Ιξωδόλυση Εξανθράκωση Γλύκανση Παραγωγή Υδρογόνου Ανάμιξη Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Καταλυτική Πυρόλυση

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ C 2 ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΑΙ H 2 ΑΠΟ CH 4 ΚΑΙ H 2 O ΣΕ ΚΥΨΕΛΗ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ C 2 ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΑΙ H 2 ΑΠΟ CH 4 ΚΑΙ H 2 O ΣΕ ΚΥΨΕΛΗ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ C 2 ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΑΙ H 2 ΑΠΟ CH 4 ΚΑΙ H 2 O ΣΕ ΚΥΨΕΛΗ ΣΤΕΡΕΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗ Β. Κυριάκου, I. Γκαραγκούνης, M. Στουκίδης Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης & Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΡΙΝΗΣ ΠΡΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ: ΥΔΡΟΓΟΝΟΛΥΣΗ ΠΡΟΣ 1,2-ΠΡΟΠΑΝΟΔΙΟΛΗ

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΡΙΝΗΣ ΠΡΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ: ΥΔΡΟΓΟΝΟΛΥΣΗ ΠΡΟΣ 1,2-ΠΡΟΠΑΝΟΔΙΟΛΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΡΙΝΗΣ ΠΡΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ: ΥΔΡΟΓΟΝΟΛΥΣΗ ΠΡΟΣ 1,2-ΠΡΟΠΑΝΟΔΙΟΛΗ Ε.Σ. Βασιλειάδου, Α.Α. Λεμονίδου Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, 6 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις.

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. Ενθαλπία (Η), ονομάζεται η ολική ενέργεια ενός

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων

2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων 2.13 Πηγές των Αλκανίων και των Κυκλοαλκανίων Αργό πετρέλαιο Νάφθα Νάφθα (σζ (σζ 95-150 95-150 C) C) C 5 -C 12 Κηροζίνη Κηροζίνη (σζ (σζ σζ: σζ: :: 150-230 150-230 C) C) C 12 -C 15 Ελαφριά Ελαφριά βενζίνη

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Θεσσαλονίκη 2015 ΑΛΚΥΝΙΑ: C ν H 2ν-2 Ο τριπλός δεσμός άνθρακα άνθρακα Τριπλός δεσμός αλκυνίου ΑΛΚΥΝΙΑ Μόρια πρότυπα για «μοριακούς διακόπτες» Μικροσκοπία σάρωσης σήραγγας (Scanning

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα.

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα. 9 ο ΠΕΣΧΜ: Η Συμβολή της Χημικής Μηχανικής στην Αειφόρο Ανάπτυξη ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Α. Γκούσεβ 1, Α. Κατσαούνης 1 και

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΟΞΙΝΟ ΒΑΜΒΑΚΕΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΒΑΣΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ CO 2

ΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ CO 2 ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ CO 2 Νίκος Περδικάρης Χηµικός Μηχ/κός ΕΜΠ, MSc. ιεύθυνση Περιβάλλοντος Παραγωγής Σεµινάριο ΕΗ: «Τεχνολογικό δυναµικό περιορισµού εκποµπών αερίων

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. ε ποιο από τα υδατικά δ/τα : Δ1 - MgI 2 1 M, Δ2 С 6 H 12 O 6 1 M, Δ3 С 12 H 22 O 11 1 M, Δ4 - ΗI 1 M,που βρίσκονται σε επαφή με καθαρό

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Β. Στεργιόπουλος και Π. Τσιακάρας ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2007 Το Ενεργειακό Πρόβλημα Τα 10 Σημαντικότερα Παγκόσμια Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου

Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Χηµεία Β' Γενικού Λυκείου Λύσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή λύσεων: Χρήστος Κόκκινος ΘΕΜΑΤΑ (17740-18017) Χρησιμοποιείτε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΙΚΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΣΕ ΦΟΡΜΑΛΔΕΥΔΗ ΣΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΜΕ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ

ΜΕΡΙΚΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΣΕ ΦΟΡΜΑΛΔΕΥΔΗ ΣΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΜΕ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΜΕΡΙΚΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΣΕ ΦΟΡΜΑΛΔΕΥΔΗ ΣΕ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΜΕ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ Διδακτορική διατριβή Υποβληθείσα στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών Υπό του ΙΩΑΝΝΗ ΜΠΑΦΑ του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ 2.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-28 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η καύση ορισµένων παραγώγων του πετρελαίου γίνεται µε σκοπό:

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Κοιτάσματα Κάθε κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει και βαρύτερους υδρογονάνθρακες σε υγρή μορφή, οι οποίοι κατά την εξόρυξη ξη συλλέγονται για να αποτελέσουν τα λεγόμενα υγρά φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από

2. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 5,6L (σε STP) που αποτελείται µόνο από ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΥΣΗ Καύση & εύρεση σύστασης βιοαερίου 1. Ένα δείγµα βιοαερίου όγκου 8,96L (σε STP) που αποτελείται µόνο από CH4 και CO2, καίγεται πλήρως. Τα καυσαέρια περιέχουν 10,8g Η2Ο.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΓΙΑ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΜΕ ΑΤΜΟ ΣΕ ΧΑΜΗΛΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ

ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΓΙΑ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΜΕ ΑΤΜΟ ΣΕ ΧΑΜΗΛΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ 10 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΤΡΑ 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ 015. ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΓΙΑ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΜΕ ΑΤΜΟ ΣΕ ΧΑΜΗΛΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ Αλέξιος-Σπυρίδων Κυριακίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ CH 4 ΜΕ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΔΡΑΣΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΝiO ΩΣ ΦΟΡΕΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ CH 4 ΜΕ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΔΡΑΣΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΝiO ΩΣ ΦΟΡΕΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ 10 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 2015. ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ CH 4 ΜΕ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΔΡΑΣΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΝiO ΩΣ ΦΟΡΕΩΝ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη καταλυτικών μεμβρανών και μελέτη της λειτουργίας τους για παραγωγή καθαρού υδρογόνου ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Ανάπτυξη καταλυτικών μεμβρανών και μελέτη της λειτουργίας τους για παραγωγή καθαρού υδρογόνου ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Ανάπτυξη καταλυτικών μεμβρανών και μελέτη της λειτουργίας τους για παραγωγή καθαρού υδρογόνου ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ υποβληθείσα στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών Υπό ΜΠΟΥΤΙΚΟ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ Περιφερειακός Πόλος Καινοτοµίας υτικής Μακεδονίας συνενέργεια (Γ.Γ.Ε.Τ. Γ' ΚΠΣ Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Ανταγωνιστικότητα) - Άξονας 4, Μέτρο 4.6, ράση 4.6.1. ρ. Μαρία Α.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 5: Επισκόπηση οργανικών αντιδράσεων 1. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Γενικά, εξετάζουμε το είδος της αντίδρασης και τον τρόπο που αυτές συντελούνται Γενικοί τύποι αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Ι. Μπρίζας Εργ. Οργανικής Χημείας και ΔιΧηΝΕΤ, Τμήμα Χημείας, Σχολή Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας ΜΜΚ 312 Μεταφορά Θερμότητας Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής Διάλεξη 1 MMK 312 Μεταφορά Θερμότητας Κεφάλαιο 1 1 Μεταφορά Θερμότητας - Εισαγωγή Η θερμότητα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 12

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 12 Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 12 2.Υδρογονάνθρακεσ 2.1 Να χαρακτηρίςετε τισ προτάςεισ που ακολουθούν ωσ ςωςτέσ ή ωσ λανθαςμένεσ. Να αιτιολογήςετε τισ απαντήςεισ ςασ. 1. Η βενζίνη λαμβάνεται μόνο από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕ.Δ.Ε.Α, ΑΠΘ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΛΙΑΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κωνσταντίνος Α. Λυμπερόπουλος Μηχανολόγος Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. και d B οι πυκνότητα του αερίου στις καταστάσεις Α και Β αντίστοιχα, τότε

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. και d B οι πυκνότητα του αερίου στις καταστάσεις Α και Β αντίστοιχα, τότε ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Θέµα ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση Σύµφωνα µε την κινητική θεωρία των ιδανικών αερίων, η πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Νίκου και Δέσποινας Παττίχη 116, ΛΕΜΕΣΟΣ (100 μέτρα από τον κυκλοφοριακό κόμβο Τροόδους) Τηλ.25345800, ΦΑΞ: 25345808 e-mail: iek@iekvasiliou.

Νίκου και Δέσποινας Παττίχη 116, ΛΕΜΕΣΟΣ (100 μέτρα από τον κυκλοφοριακό κόμβο Τροόδους) Τηλ.25345800, ΦΑΞ: 25345808 e-mail: iek@iekvasiliou. ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΕΝΔΕΙΚΝΥΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Επιμέλεια Λύσεων : Έλενα Ανδρέου Χημικός, με πτυχίο Χημείας της Σχολής Θετικών Επιστημών Πανεπιστημίου Κύπρου, μεταπτυχιακό τίτλο ΜRes in

Διαβάστε περισσότερα

ο αέρας, τα αέρια και η αέρια κατάσταση

ο αέρας, τα αέρια και η αέρια κατάσταση Ε Ν O Τ Η Τ Α ο αέρας, τα αέρια και η αέρια κατάσταση Α Α 1 ο ατμοσφαιρικός αέρας Α 2 τα άτομα και η ατομική δομή Α 3 τα μόρια και η μοριακή δομή Α.4 η χημική αντίδραση Α.5 το οξυγόνο και τα ευγενή αέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΣΠΟΥΔΕΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ. Θεσσαλονίκη, 2015. sep4u.gr

ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΣΠΟΥΔΕΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ. Θεσσαλονίκη, 2015. sep4u.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΣΠΟΥΔΕΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΜΗΜΑ Χ Η Μ Ι Κ Ω Ν ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Θεσσαλονίκη, 2015 Η συνεισφορά της Χημικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστική Μοντελοποίηση Διάδοσης Φωτιάς σε Κτίρια

Υπολογιστική Μοντελοποίηση Διάδοσης Φωτιάς σε Κτίρια ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Εργαστήριο Ετερογενών Μιγμάτων και Συστημάτων Καύσης Υπολογιστική Μοντελοποίηση Διάδοσης Φωτιάς σε Κτίρια Δ. Κοντογεώργος, Δ. Κολαΐτης, Μ. Φούντη,

Διαβάστε περισσότερα

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής

5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής 5. Αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής Τι ονομάζεται οξείδωση και τι αναγωγή; Οξείδωση είναι η αύξηση του αριθμού οξείδωσης ατόμου ή ιόντος Αναγωγή είναι η ελάττωση του αριθμού οξειδώσεως ατόμου ή ιόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Ε. Σαματίδου, Α. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Χ. Γεωργολιός Αριστοτέλειο Παν. Θεσ/νίκης, Τμήμα Χημείας, 54006 Θεσ/νίκη, Τηλ.: 2310-997884. e-mail: apm@chem.auth.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΗΣ ΙΕΙΣ ΥΣΗΣ ΒΡΟΧΗΣ RAIN PENETRATION TEST

ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΗΣ ΙΕΙΣ ΥΣΗΣ ΒΡΟΧΗΣ RAIN PENETRATION TEST ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ / DEMOKRITOS NATIONAL CENTER FOR SCIENTIFIC RESEARCH ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΚΙΜΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ & ΑΛΛΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ LABORATORY OF TESTING SOLAR & OTHER ENERGY

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΡΥΠΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΕΥΤΕΡΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2009 *.Βαρθολοµαίος 1,Β.Μπαρλάκας 2,Κ.Βασδέκης 1 1 Εργαστήριο Εφαρµοσµένης Φυσικής, Τµήµα οχηµάτων, ΑΤΕΙΘ 2 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007, ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007, ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Το Όραμα του Η 2 για το Μέλλον Συστήματα Υδρογόνου Παραγωγή Υδρογόνου Αποθήκευση & Μεταφορά Υδρογόνου Κυψέλες Καυσίμου Τα Προβλήματα του Υδρογόνο Τι Υπόσχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/01/2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/01/2014 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1 Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ

1. το σύστημα ελέγχου αναθυμιάσεων από το ρεζερβουάρ Ποια συστήματα ( εκτός από το σύστημα του καταλύτη ) χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της εκπομπής ρύπων από το αυτοκίνητο ; σελ. 137 ( μονάδες 6 ΤΕΕ 2003 ) ( μονάδες 13 ΕΠΑΛ 2010 ) 1. το σύστημα ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ 28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Σάββατο, 22 Μαρτίου 2014 Οργανώνεται από την ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕ ΠΛΗΡΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΕΝ ΥΣΗ ΤΗΣ Μ.Ι.ΜΑΙΛΛΗΣ ΑΕΒΕ ΥΨΟΥΣ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΕΥΡΩ ΚΑΘΙΣΤΑ ΤΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΗ «ΠΡΑΣΙΝΗ» ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΜΟΝΑ Α H εταιρεία Μ.Ι.ΜΑΙΛΛΗΣ, ως ηγέτης

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας

Επαναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας 3ωρης διάρκειας παναληπτικό διαγώνισμα Οργανικής Χημείας ωρης διάρκειας 1 ΘΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α.1. έως Α.. να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί Κίνδυνοι έκρηξης Ορισµοί «Καύση»: σύνολο φυσικών και χηµικών διεργασιών πουαλληλεπιδρούν. λ Η σηµαντικότερη από αυτές, η οποία και χαρακτηρίζει την καύση, είναι η ταχεία και αυτοσυντηρούµενη χηµική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

: Μιγαδικοί Συναρτήσεις έως και αντίστροφη συνάρτηση. 1. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα παριστάνει γραφικά το νόμο του Gay-Lussac;

: Μιγαδικοί Συναρτήσεις έως και αντίστροφη συνάρτηση. 1. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα παριστάνει γραφικά το νόμο του Gay-Lussac; Τάξη : Β ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εξεταστέα Ύλη : Μιγαδικοί Συναρτήσεις έως και αντίστροφη συνάρτηση Καθηγητής : Mάρθα Μπαμπαλιούτα Ημερομηνία : 14/10/2012 ΘΕΜΑ 1 ο 1. Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΥΣΤΗΡΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΥΣΤΗΡΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΥΣΤΗΡΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Του Παναγιώτη Φαντάκη. Η καλύτερη εποχή για τη συντήρηση του λέβητα και του καυστήρα της κεντρικής θέρμανσης, είναι αμέσως μετά την παύση της λειτουργίας τους στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής

ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Ο καταλύτης είναι ουσία που σε ελάχιστη ποσότητα, επηρεάζει την ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ.

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ. . σκήσεις ς. Ομάδα..1. Ισοβαρής θέρμανση και έργο. Ένα αέριο θερμαίνεται ισοβαρώς από θερμοκρασία Τ 1 σε θερμοκρασία Τ, είτε κατά την μεταβολή, είτε κατά την μεταβολή Δ. i) Σε ποια μεταβολή παράγεται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΙΟΓΕΝΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ε. Χάσα, Σ. Ν. Πανδής

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΙΟΓΕΝΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ε. Χάσα, Σ. Ν. Πανδής Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΒΙΟΓΕΝΩΝ ΠΤΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ. Ε. Χάσα, Σ. Ν. Πανδής Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26500 Πάτρα Ινστιτούτο Επιστημών Χημικής Μηχανικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ

ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ Ίσως η τεχνική με τη μεγαλύτερη ποικιλία εφαρμογών και την εντυπωσιακότερη ανάπτυξη την τελευταία δεκαετία. Η τεχνική MS παρέχει πληροφορίες σχετικά με: Τη στοιχειακή σύσταση του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal

Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal Θ2 Φαινόμενα ανταλλαγής θερμότητας: Προσδιορισμός της σχέσης των μονάδων θερμότητας Joule και Cal 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί, με αφορμή τον προσδιορισμό του παράγοντα μετατροπής της

Διαβάστε περισσότερα

LIFE08 ENV/GR/000578. Μ. Κορνάρος & Κ. Βαβουράκη, Μ. Δαρειώτη. Eργ. Μηχανικής Περιβαλλοντικών Διεργασιών, Τμήμα Χημικών Μηχανικών

LIFE08 ENV/GR/000578. Μ. Κορνάρος & Κ. Βαβουράκη, Μ. Δαρειώτη. Eργ. Μηχανικής Περιβαλλοντικών Διεργασιών, Τμήμα Χημικών Μηχανικών LIFE08 ENV/GR/000578 «Ανάπτυξη ολοκληρωμένης πολιτικής για τη διαχείριση αγροτοβιομηχανικών αποβλήτων με στόχο τη μεγιστοποίηση της ανάκτησης υλικών και ενέργειας» Μ. Κορνάρος & Κ. Βαβουράκη, Μ. Δαρειώτη

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα