Απόστολος Γ. Χριστόπουλος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Απόστολος Γ. Χριστόπουλος"

Transcript

1 Απόστολος Γ. Χριστόπουλος Διαλέξεις στα Οικονομικά Χρηματοοικονομικά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής ΤΕΙ Πειραιά Σεπτεμβρίου 2014

2 Οικονομικά

3 Βασικές έννοιες Η Μακροοικονομική είναι ο κλάδος της οικονομικής που ασχολείται με την οικονομία στο σύνολό της και συγκεκριμένα, με μεγέθη όπως το εθνικό εισόδημα, η ανεργία, ο πληθωρισμός, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες, το δημοσιονομικό ισοζύγιο και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Η επίδραση της μακροοικονομικής πολιτικής είναι σημαντική τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τα άτομα μιας οικονομίας. Οι μακρο-οικονομολόγοι εξετάζουν τις συνέπειες του κράτους από τον υπερβολικό δανεισμό, την ορθή αναλογία μεταξύ εσωτερικού δανεισμού και δανεισμού από το εξωτερικό, τις εναλλακτικές πολιτικές για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου της χώρας και γενικά τις προτεραιότητες που πρέπει να θέτει μια χώρα στην οικονομική της πολιτική. Για την επίτευξη των στόχων μιας χώρας, απαιτείται προηγουμένως να καταρτιστεί ετήσιος προϋπολογισμός (προβλεπόμενα έσοδα και έξοδα) ενώ κάθε τέλος του έτους ο αντίστοιχος απολογισμός (πραγματοποιηθέντα έσοδα και έξοδα). 3 3

4 Στόχοι οικονομικής πολιτικής Βραχυχρόνιοι Πλήρης απασχόληση Νομισματική σταθερότητα Βελτίωση ισοζυγίου πληρωμών Η τήρηση του προϋπολογισμού Πλέον (Τρόικα) η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος Μακροχρόνιοι Η επίτευξη υψηλών ρυθμών ανάπτυξης Βελτίωση διανομής εισοδήματος Βελτίωση κατανομής παραγωγικών συντελεστών Η σταθερότητα του επιπέδου τιμών συγκράτηση του πληθωρισμού Η μείωση του χρέους Προστασία περιβάλλοντος 4 4

5 Μέσα οικονομικής πολιτικής Ποσοτικά: μεταβολές οικονομικών μεγεθών Ποιοτικά: μεταβολές στην διάρθρωση και στο θεσμικό πλαίσιο Επιβολή περιορισμών: διάφορες απαγορεύσεις Παροχή κινήτρων: κυρίως για νέες επενδύσεις 5

6 Πολιτικές του κράτους Βασικές πολιτικές: Δημοσιονομική πολιτική (λόγω Τρόικας τα τελευταία χρόνια έχει περιοριστεί σημαντικά) Νομισματική πολιτική (λόγω ΟΝΕ έχει περάσει σε επίπεδο ΕΚΤ) Συμπληρωματικές πολιτικές: Συναλλαγματική πολιτική (ΕΚΤ) Εισοδηματική πολιτική (Τρόικα) Πολιτική για την απασχόληση (Τρόικα) Πολιτική για την περιφερειακή ανάπτυξη Κοινωνική πολιτική (Τρόικα) Βιομηχανική πολιτική Πολιτική ανταγωνισμού 6

7 Δημοσιονομική Πολιτική Τα δημόσια οικονομικά αφορούν τα οικονομικά του κράτους: Τα έσοδα, τις δαπάνες και το αποτέλεσμα γενικά όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων του. Δαπάνες κράτους: Αποτελούνται κυρίως από μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων και συντάξεις του δημοσίου καθώς και για εξοπλισμούς, έργα υποδομών κτλ. Έσοδα κράτους: Φόροι, τέλη, εκμετάλλευση δημόσιας περιουσίας, επιδοτήσεις από Ε.Ε. κτλ. Η Δημοσιονομική Πολιτική επιτυγχάνει τους στόχους της εξομαλύνοντας τις οικονομικές διακυμάνσεις, επηρεάζοντας τη συνολική προσφορά ή τη συνολική ζήτηση στην οικονομία (επεκτατική / περιοριστική δημοσιονομική πολιτική). 7

8 Αντικείμενο της δημοσιονομικής πολιτικής Ο προσδιορισμός του ύψους, του είδους και της χρονικής κλιμάκωσης των δημοσίων δαπανών. Ο προσδιορισμός του ύψους, του είδους των επιμέρους φόρων και του τρόπου είσπραξής τους (διαμόρφωση του φορολογικού συστήματος και του μηχανισμού εισπράξεως εσόδων). Την επιλογή τρόπων κάλυψης του ενδεχόμενου δημοσιονομικού ελλείμματος. 8 8

9 Η αύξηση των δημοσίων δαπανών χαρακτηρίζει την πολιτική που ασκείται ως επεκτατική ή διασταλτική πολιτική ή πολιτική αναθέρμανσης της οικονομίας, ενώ η μείωση των δαπανών αναφέρεται ως άσκηση περιοριστικής ή συσταλτικής πολιτικής. Αύξηση φόρων χωρίς παράλληλη αύξηση των δημοσίων δαπανών μπορεί να είναι καταστροφική για την οικονομία. Αν επιθυμείται επεκτατική πολιτική, η αύξηση των δημοσίων δαπανών είναι αποτελεσματικότερη μέσο από τη μείωση των φόρων Αντίθετα, αν επιθυμείται περιοριστική πολιτική η μείωση των δημοσίων δαπανών θα έχει οδυνηρότερα αποτελέσματα για το κοινωνικό σύνολο από μια αντίστοιχη αύξηση των φόρων ΣΗΜΕΡΑ ΤΙ ΕΧΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ? ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΜΕΙΩΣΗ ΔΑΠΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΥΞΗΣΗ ΦΟΡΩΝ? ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟ!!! 9 9

10 Νομισματική Πολιτική Ο βασικός στόχος της νομισματικής πολιτικής συνίσταται στη διατήρηση των τιμών σε ένα σταθερό επίπεδο, το οποίο συμβαδίζει με τη μακροχρόνια ανάπτυξη του οικονομικού προϊόντος και τη διατήρηση υψηλού επιπέδου απασχόλησης. Η Νομισματική Πολιτική μπορεί να πετύχει τη μακροχρόνια σταθερότητα στο επίπεδο τιμών, όχι όμως και τη μακροχρόνια αύξηση της οικονομικής παραγωγής και της απασχόλησης. Σταδιακά, μετά την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ η νομισματική πολιτική σε εθνικό επίπεδο έχει περάσει στην ΕΚΤ με αποτέλεσμα να έχει περιοριστεί σημαντικά η δυνατότητα της χώρας να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της μέσω πολιτικών υποτίμησης διολίσθησης. 10

11 Νομισματική Πολιτική Το σύνολο των μέτρων που λαμβάνει η κεντρική Τράπεζα και επηρεάζει την ποσότητα χρήματος που κυκλοφορεί στην αγορά. Κεντρική Τράπεζα: κύριος φορές άσκησης νομισματικής πολιτικής. 1. Μεταβολές στην ποσότητα του χρήματος. 2. Η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος και ο καθορισμός του προεξοφλητικού επιτοκίου (επιτόκιο δανεισμού των εμπορικών τραπεζών από την Κεντρική Τράπεζα)

12 Βασικά μέσα ελέγχου χρηματικής κυκλοφορίας 1. Μεταβολή του λόγου των υποχρεωτικών διαθεσίμων. 2. Συναλλαγές ανοιχτής αγοράς (αγορά κρατικών ομολόγων από ιδιώτες ή έκδοση ομολόγων της Κ.Τ.). 3. Μεταβολές στο προεξοφλητικό επιτόκιο

13 Οικονομικοί κύκλοι Οικονομική ανάπτυξη (economic growth) και Οικονομικός κύκλος (business cycle). Η διαχρονικά ανοδική τάση στο πραγματικό ΑΕΠ καλείται οικονομική ανάπτυξη ή μεγέθυνση. Η κυκλική συμπεριφορά γύρω από τη μακροχρόνια τάση αποτελεί τον οικονομικό κύκλο. Συνεπώς, οι οικονομικοί κύκλοι αναφέρονται στις διακυμάνσεις του ποσοστού μεγέθυνσης της οικονομίας γύρω από μία μακροχρόνια τάση ανάπτυξης. 13

14 Οικονομικοί κύκλοι Βασικό χαρακτηριστικό της αγοράς είναι η ανάπτυξή της μέσω ανοδικών και καθοδικών φάσεων. Ο επιχειρηματικός κύκλος εμφανίζει διάφορες φάσεις αλλά μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα η πορεία του είναι ανοδική. Αυτό σημαίνει ότι μετά από ύφεση, η οικονομική επέκταση οδηγεί σε νέο υψηλό σημείο, που είναι υψηλότερο από το προηγούμενο υψηλό. Το χρονικό διάστημα της ύφεσης είναι μικρότερο από το χρονικό διάστημα της επέκτασης. Οι διάρκεια μιας ύφεσης συνήθως διαρκεί από μερικούς μήνες μέχρι ένα χρόνο. (Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΗΜΕΡΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΕΙ ΥΦΕΣΗ)

15 Οι φάσεις του οικονομικού κύκλου Πληθωρισμός GDP Πληθωρισμός GDP Ανάπτυξη Επιτόκια Ύφεση Ανάπτυξη Peak Total Output Trough Secular growth trend 0 Jan.- Mar Apr.- June July- Sept. Oct.- Dec. Jan.- Mar Apr.- June July- Sept. Oct.- Dec. Jan.- Mar Apr.- June Πηγή: McGraw-Hill/Irwin 15

16 Σημεία εναλλαγής (turning points): κατώτατο σημείο (slump ή trough) και ανώτατο σημείο ή κορυφή (peak) του οικονομικού κύκλου. Η κορυφή προηγείται της πτώσης στην οικονομική. δραστηριότητα (recession) και το κατώτατο σημείο προηγείται της οικονομικής άνθησης (recovery). Tέσσερις φάσεις: 1. Κατώτατο σημείο (trough): η φάση του κύκλου όπου το πραγματικό ΑΕΠ φθάνει στο χαμηλότερο σημείο μετά την πτώση του κατά την περίοδο ύφεσης. 2. Περίοδος κάμψης (recession): η φάση του κύκλου όπου παρατηρείται πτώση της οικονομικής δραστηριότητας και του πραγματικού ΑΕΠ. 3. Κορυφή (peak): η φάση του κύκλου όπου το πραγματικό ΑΕΠ φθάνει στο ανώτατο σημείο μετά την άνοδό του κατά την περίοδο της ανάκαμψης. 4. Περίοδος ανάκαμψης (recovery): η φάση του κύκλου όπου παρατηρείται αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και του πραγματικού ΑΕΠ. 16

17 Επιτόκια και Επιχειρηματικοί Κύκλοι ΑΕΠ Ανάπτυξη Ύφεση Επιτόκια 17

18 Κατώτατο σημείο (trough): υψηλή ανεργία, επίπεδο ζήτησης χαμηλότερο από την παραγωγική δυνατότητα της οικονομίας, σημαντική μη χρησιμοποιούμενη παραγωγική δυνατότητα, επιχειρηματικά κέρδη χαμηλά ή και αρνητικά, δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στις δυνατότητες της οικονομίας και οι επιχειρήσεις εμφανίζονται απρόθυμες να αναλάβουν νέες επενδυτικές πρωτοβουλίες. Περίοδος κάμψης (downturn): πτώση της οικονομικής δραστηριότητας, η ζήτηση μειώνεται και συνεπώς το ίδιο και η παραγωγή και η απασχόληση. Το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών μειώνεται και ορισμένες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν προβλήματα. Επενδυτικά σχέδια παρουσιάζουν αρνητική αξία. Αν η παραπάνω κατάσταση συνεχισθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα (6 μηνών), οι επιπτώσεις στην οικονομία είναι πιο έντονες και επηρεάζουν μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμούς. Τότε οδηγούμαστε σε ύφεση (recession). Όταν η κατάσταση αυτή διατηρείται για ακόμη μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και επηρεάζει τα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη της οικονομίας οδηγούμαστε σε οικονομική κρίση (depression). Ένα γνωμικό λέει: Υπάρχει κάμψη όταν ο γείτονας χάνει τη δουλειά του και ύφεση όταν εσύ χάνεις τη δουλειά σου. Οι οικονομολόγοι ορίζουν την ύφεση ως «σημαντική πτώση της δραστηριότητας που διαχέεται σε όλη την οικονομία, διατηρείται αρκετούς μήνες (δύο τρίμηνα) και έχει ορατά αποτελέσματα στην βιομηχανική παραγωγή, απασχόληση, διαθέσιμο εισόδημα, χονδρικό και λιανικό εμπόριο». (ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ) 18

19 H πρόβλεψη του σημείου εναλλαγής του οικονομικού κύκλου έχει απασχολήσει και απασχολεί τους ερευνητές των οικονομικών διακυμάνσεων. Συνήθως η αρχή της ύφεσης (το τέλος της ανόδου) ορίζεται ως το πρώτο από τα δύο συνεχόμενα τρίμηνα της πτώσης του πραγματικού Α.Ε.Π. Tο τέλος της ύφεσης (η αρχή της ανόδου) σημειώνεται με το πρώτο από τα δύο συναπτά τρίμηνα ανόδου του πραγματικού Α.Ε.Π. 19

20 Επενδύσεις κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου Αμυντική στρατηγική Επιθετική στρατηγική Αμυντική στρατηγική Συντηρητική στρατηγική 20

21 Δείκτες μέτρησης Οικονομικών Κύκλων Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): Μετρά την αξία της παραγωγής μιας χώρας, από εθνικούς και ξένους παραγωγικούς συντελεστές εγκατεστημένους εντός της επικράτειας, στη διάρκεια μίας συγκεκριμένης περιόδου. Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν: Μετρά την αξία της παραγωγής από εθνικούς παραγωγικούς συντελεστές, οι οποίοι βρίσκονται είτε στη χώρα είτε στο εξωτερικό, κατά τη διάρκεια μίας περιόδου

22 Η διαφορά των εννοιών του ΑΕΠ έγκειται στην εθνικότητα και στον τόπο δραστηριοποίησης των Σ.Π.. π.χ. για το Α.Εγχ.Π. λαμβάνονται υπόψη όλοι οι εργαζόμενοι στην επικράτεια, είτε είναι έλληνες πολίτες είτε ξένοι. Το ίδιο ισχύει για τις επιχειρήσεις των οποίων η παραγωγή προσμετράται είτε αυτές είναι ελληνικές είτε ξένες. Από την άλλη στο Α.εθν.Π. λαμβάνεται υπόψη ότι παράγεται από ελληνικής εθνικότητας Σ.Π. είτε η παραγωγή λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό. Δηλαδή, από όλους τους έλληνες εργαζόμενους και τις ελληνικές οικονομικές μονάδες όπου κι αν είναι εγκατεστημένες. Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν = ΑΕΠ + [Εισοδήματα (τόκοι, ενοίκια, μερίσματα) ελληνικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό] - [Εισοδήματα αλλοδαπών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα]. Η διαφορά μεταξύ του Α.Εθν.Π. και του Α.Εγχ.Π. ονομάζεται καθαρό εισόδημα από περιουσιακά στοιχεία από το εξωτερικό

23 Παράδειγμα Α.Εθν.Π. Το 2001 το Α.Εθν.Π. της Ελλάδας ήταν 132,8 δισ. ενώ το Α.Εγχ.Π. ήταν 130,6 δισ. Α.Εθν.Π. = Α.Εγχ.Π. + καθαρό εισόδημα από περιουσιακά στοιχεία από το εξωτερικό ( 132,8 δισ.) = ( 130,6 δισ.) + ( 2,2 δισ.). Όταν αναφερόμαστε στο ΑΕΠ, γίνεται διάκριση ανάμεσα στο ονομαστικό και στο πραγματικό ΑΕΠ. Το μεν ονομαστικό μετρά την αξία της παραγωγής στις τιμές που επικρατούν κατά τη διάρκεια της οποίας παράγεται (ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές.) Το δε πραγματικό μετρά την παραγωγή οποιασδήποτε περιόδου στις τιμές ενός έτους που επιλέγεται ως έτος βάσης (ΑΕΠ σε σταθερές τιμές)

24 Παράγοντες που οδηγούν σε αύξηση της τάσης του πραγματικού ΑΕΠ Οικονομική ανάπτυξη αποτελεί η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ. Η αύξηση των πραγματικών πόρων της οικονομίας (αύξηση της εργασίας και του κεφαλαίου, αύξηση του πληθυσμού που προκαλείται από μετανάστευση, επενδύσεις σε κεφαλαιουχικό εξοπλισμό). Αποτελεσματικότερη χρήση των συντελεστών παραγωγής. Σε βάθος χρόνου, οι ίδιοι συντελεστές παραγωγής μπορεί να παράγουν περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες

25 Σε κάθε οικονομία, η αξία του εισοδήματος, η αξία των παραγόμενων αγαθών και υπηρεσιών και η αξία των δαπανών είναι ίδια. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς τι συμβαίνει όταν διαθέσει προς πώληση ένα αγαθό αξίας 100 το οποίο παρήχθη αποκλειστικά από τον συντελεστή εργασία. Ο συγκεκριμένος καταναλωτής δαπανά 100 τα οποία εισπράττει ο πωλητής και τα κατανέμει στους Σ.Π. που συμμετέχουν στην παραγωγή του εν λόγω προϊόντος, δηλαδή (στο παράδειγμά μας) στην εργασία. Συνεπώς, το εισόδημα και οι δαπάνες αποτελούν διαφορετικούς τρόπους θεώρησης της ίδιας έννοιας: Η αξία του παραγόμενου προϊόντος ισούται με τις αμοιβές των συντελεστών παραγωγής του. Η παραπάνω σχέση αποδίδεται με την ταυτότητα: Δαπάνες = εισόδημα = παραγόμενα προϊόντα

26 Μέθοδοι Μέτρησης του ΑΕΠ: 1. των Δαπανών 2. του Εισοδήματος 3. της Προστιθέμενης Αξίας Οι τρεις μέθοδοι που αναφέρονται για τη μέτρηση του Ακαθάριστου Εγχωρίου Προϊόντος είναι ισοδύναμες. 26

27 Παράδειγμα Απλής οικονομίας Εγχώριο Εργατικό Δυναμικό, Ά ύλες, Αναλώσιμα κτλ Εγχώριο Εργατικό Δυναμικό, Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία Τελικοί Αποδέκτες Αξίας Νοικοκυριά Διάφορες Εισαγωγές Αξίας Εργοστάσιο Επίπλων Έπιπλα Αξίας Έκθεση Επίπλων Έπιπλα Αξίας Αξίας Αξίας Επιχειρήσεις Κυβέρνηση Προστιθέμενη Αξία = = Συνολική Προστιθέμενη Αξία = (Α) +(Β) = = Προστιθέμενη Αξία = = Ενοίκια: Μισθοί: Τόκοι: 900 +Καθαρό Κέρδος: ΣΥΝΟΛΟ: Αξίας Υπόλοιπος Κόσμος 27

28 Μέθοδος Προστιθέμενης Αξίας Το ΑΕΠ υπολογίζεται ως το άθροισμα της προστιθέμενης αξίας σε όλα τα στάδια της παραγωγικής δραστηριότητας. Δηλαδή, προστιθέμενη αξία είναι η διαφορά της αξίας (ποσότητα επί την τρέχουσα τελική τιμή στην αγορά => P*Q) των εκροών και των εισροών. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, το ΑΕΠ είναι Τα το άθροισμα της προστιθέμενης αξίας στο πρώτο στάδιο, = , και στο δεύτερο, =

29 Μέθοδος Εισοδημάτων Η προστιθέμενη αξία σε κάθε στάδιο της παραγωγής διανέμεται ως εισόδημα στους συντελεστές παραγωγής της. Συνεπώς, η συνολική προστιθέμενη αξία σε όλα τα στάδια της παραγωγής, διανέμεται ως εισόδημα στους παραγωγικούς συντελεστές της οικονομίας. Στο παράδειγμα, η προστιθέμενη αξία του δευτέρου σταδίου ( 8.000) διανέμεται ως εξής: στους πωλητές, τους μηχανικούς και τους άλλους εργαζόμενους της έκθεσης, για ενοίκιο στον ιδιοκτήτη του κτιρίου όπου στεγάζεται η έκθεση, 900 για τόκους στις τράπεζες οι οποίες χρηματοδοτούν την επιχείρηση και το υπόλοιπο, 3.000, στους ιδιοκτήτες της επιχείρησης ως κέρδη. 29

30 Μέθοδος Δαπανών Έστω ότι τα έπιπλα και οι υπηρεσίες της εκθέσεως αγοράστηκαν από τα νοικοκυριά ( 7.000), τις επιχειρήσεις ( 6.000) και την κυβέρνηση ( 2.000), ενώ τα υπόλοιπα ( 3.000) εξήχθησαν στον υπόλοιπο κόσμο. Αφαιρώντας από τις συνολικές πωλήσεις, , την αξία των χρησιμοποιηθέντων στην παραγωγική διαδικασία εισαγόμενων εξαρτημάτων και πρώτων υλών, 2.000, προκύπτει η συνολική παραχθείσα αξία στη χώρα (ΑΕΠ), η οποία είναι Δηλαδή, το ίδιο ποσό με εκείνο το οποίο προέκυψε από τη μέθοδο της προστιθέμενης αξίας. Συνηθέστερος τρόπος μέτρησης του ΑΕΠ. 30

31 Πως μετράται το ΑΕΠ στην πράξη Σε έρευνες και οικονομικές αναλύσεις, για την μέτρηση του ΑΕΠ χρησιμοποιείται η Μέθοδος των Δαπανών Σύνθεση του ΑΕΠ Ιδιωτική Κατανάλωση (Νοικοκυριά) για Αγαθά και Υπηρεσίες + Επενδύσεις σε Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία σε Κατασκευές σε Αποθέματα Μέταλλα (Χρυσός) + Δημόσια Κατανάλωση Δημόσιες Επενδύσεις + Ισοζύγιο Αγαθών και Υπηρεσιών = Εξαγωγές Εισαγωγές = Καθαρές Εξαγωγές (C) (I) (G) (NX) Α.Ε.Π. 31

32 Ιδιωτική κατανάλωση 1. Καθορίζει το εισόδημα 2. Καθορίζεται από το εισόδημα 3. Εξαρτάται από το διαθέσιμο εισόδημα (Y-T) και την οριακή ροπή προς κατανάλωση (c) 4. C=c (Y-T) 1. c: δείχνει πόσο αυξάνεται η κατανάλωση όταν αυξάνεται το εισόδημα (ήτοι, η οριακή ροπή προς κατανάλωση) 2. Y: το εισόδημα 3. T: οι φόροι 4. Υ-Τ: το διαθέσιμο εισόδημα 32

33 Ανεργία τριβής: Οφείλεται στην αδυναμία της αγοράς εργασίας να απορροφήσει άμεσα ανέργους, παρότι υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας, για τις οποίες οι άνεργοι έχουν τα απαραίτητα προσόντα και επαγγελματική εξειδίκευση. Η ανεργία τριβής οφείλεται στην αδυναμία των εργατών να εντοπίζουν αμέσως τις επιχειρήσεις με τις κενές θέσεις και στην αδυναμία των επιχειρήσεων να εντοπίζουν τους άνεργους εργάτες. Επίσης μπορεί να οφείλεται στη γεωγραφική απόσταση μεταξύ της περιοχής όπου υπάρχει ανεργία και αυτής όπου υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας. Γενικότερα οφείλεται στην έλλειψη ενός αποτελεσματικού συστήματος πληροφοριών για ύπαρξη ανέργων και επιχειρήσεων με κενές θέσεις εργασίας. Η ανεργία τριβής έχει και μια θετική πλευρά αφού σε περιόδους ανάπτυξης ένα μέρος αντανακλά το διάστημα που μεσολαβεί μέχρι ο εργαζόμενος να αναλάβει τα καθήκοντά του στην νέα του εργασία λόγω δικής του απόφασης να αφήσει την προηγούμενη εργασία του

34 Διαρθρωτική ανεργία: Όταν σε μια οικονομία υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας αλλά οι άνεργοι δεν μπορούν να απασχοληθούν σε αυτές επειδή υπάρχει αναντιστοιχία ανάμεσα στα προσόντα (ειδίκευση) των ανέργων και σε εκείνα που απαιτούνται για την κάλυψη των κενών θέσεων Πχ. είναι δυνατόν σε μια οικονομία να υπάρχει ανεργία λογιστών και έλλειψη ενεργειακών μηχανικών ή να υπάρχει ανεργία ξενοδοχειακών υπαλλήλων και έλλειψη στους βιομηχανικούς εργάτες. Η διαρθρωτική ανεργία οφείλεται σε τεχνολογικές μεταβολές, οι οποίες δημιουργούν νέα επαγγέλματα και απαξιώνουν καθώς η τεχνολογική εξέλιξη δημιουργεί αλλαγές στη διάρθρωση της ζήτησης. Έτσι, αυξάνεται η ζήτηση συγκεκριμένων προϊόντων και ταυτόχρονα να μειώνεται η ζήτηση άλλων. Συνεπώς, η διαρθρωτική ανεργία δημιουργείται από τη δυσαναλογία προσφοράς και ζήτησης των διαφόρων ειδικεύσεων. Για τον περιορισμό της απαιτείται επανεκπαίδευση των ανέργων ώστε να αποκτήσουν ειδικεύσεις στις οποίες υπάρχει έλλειψη. Διαφορετικά, η διαρθρωτική ανεργία μπορεί να είναι μεγάλης διάρκειας

35 Ανεργία ανεπαρκούς ζήτησης: Ονομάζεται και Κεϋνσιανή ανεργία. Είναι εκείνη που προέρχεται από την πτώση της οικονομικής δραστηριότητας στις φάσεις της καθόδου και της ύφεσης του οικονομικού κύκλου. Πρόκειται, δηλαδή για αδυναμία της συνολικής ζήτησης της οικονομίας να απορροφήσει το συνολικά παραγόμενο προϊόν με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να χρειάζονται λιγότερο εργατικό δυναμικό. Η ανεργία αυτή έχει κυκλικό χαρακτήρα, δηλαδή επαναλαμβάνεται και η διάρκεια της εξαρτάται από τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου. ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ 35 35

36 Πληθωρισμός και Τιμές Πληθωρισμός: Αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών πάνω από το κανονικό επίπεδο, σε δεδομένη χρονική περίοδο. Αντανακλάται στο δείκτη τιμών καταναλωτή, στο δείκτη χονδρικής, ενώ στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (HICP). Γενικότερα, είναι το φαινόμενο της σταθερής ανόδου των τιμών (των αντιπροσωπευτικών προϊόντων) συνολικά (γνωστό ως καλάθι της νοικοκυράς)

37 Οι Συνέπειες του Πληθωρισμού: Δυσκολία στη λήψη οικονομικών αποφάσεων Μείωση της οικονομικής αποτελεσματικότητας Αύξηση της αβεβαιότητας Μείωση της δυνατότητας πρόβλεψης της αποδοτικότητας των επενδύσεων Αναδιανομή του εισοδήματος υπέρ των δανειζομένων και σε βάρος των δανειστών Αποθάρρυνση της αποταμίευσης 37 37

38 Αύξηση τιμών λόγω προσφοράς ή ζήτησης Παράγοντες που εντείνουν τον πληθωρισμό: Από την πλευρά της Ζήτησης: Κυβερνητικές Δαπάνες Φόροι Μισθοί Καταναλωτική Πίστη Από την πλευρά της Προσφοράς: Τιμές Α Υλών Αξία εγχώριου νομίσματος 38 38

39 ΔΤΚ Ο δείκτης τιμών καταναλωτή μετρά την εξέλιξη των τιμών ενός αντιπροσωπευτικού καλαθιού αγαθών και υπηρεσιών, που συμμετέχουν στη σύνθεση του δείκτη με προσδιορισμένα εκ των προτέρων ποσοστά. Συνεπώς, ο ΔΤΚ είναι ένας μέσος σταθμικός δείκτης Ο ΔΤΚ καταρτίστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1924, με την ονομασία Δείκτης Κόστους Ζωής. Ο ΔΤΚ που καταρτίζεται από το 2001, αναφέρεται στο σύνολο της χώρας, σε αντίθεση με την προηγούμενη περίοδο που σχετιζόταν αποκλειστικά με τις αστικές περιοχές της Ελλάδος. Ο ΔΤΚ αποτυπώνει τις μεταβολές του επιπέδου τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών που προμηθεύεται το μέσο νοικοκυριό, σύμφωνα με την έρευνα οικογενειακού προϋπολογισμού. Η χρησιμότητα του ΔΤΚ έγκειται στο γεγονός ότι πέραν της αξιολόγησης της πορείας της ελληνικής οικονομίας, προσφέρεται ως μέσο αναπροσαρμογής των μισθών, μισθωμάτων και διαφόρων υποχρεώσεων που συνδέονται με τιμαριθμικές μεταβολές. 39

40 Ο Δείκτης Τιμών καταναλωτή αναθεωρείται σε τακτά χρονικά διαστήματα βάσει της πιο πρόσφατης έρευνας οικογενειακών προϋπολογισμών. Η διαδικασία αυτή έγκειται στη μεταβολή των συντελεστών στάθμισης και στην ανανέωση των αγαθών και υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στο καλάθι των νοικοκυριών. Πηγή: ΕΣΥΕ, Αύγουστος

41 ΔΤΚ Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, χρησιμοποιείται ως δείκτης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής ή διαπραγμάτευσης μισθών μεταξύ εργοδοσίας και εργαζομένων. Ο δείκτης ανακοινώνεται το πρώτο δεκαήμερο κάθε μήνα και έχει χρονική υστέρηση ενός μήνα. Βασικές Πληροφορίες για το ΔΤΚ: Συχνότητα ανακοίνωσης: Μηνιαίως Ώρα ανακοίνωσης: 14:00-14:30 Επίδραση στην αγορά: Πολύ σημαντική Υπεύθυνος Φορέας: Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛ.ΣΤΑΤ) Πηγή στο διαδίκτυο:

42 Η Διαχρονική Εξέλιξη Πληθωρισμού-Ανεργίας στην Ελλάδα και ο Δείκτης Οικονομικής Δυσφορίας 30% 27,34% 27,18% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 23,98% 21,03% ,23% ,77% 23,96% 20,45% 18,97% 18,53% 15,83% 15,92% 14,73% 14,47% 14,23% 13,96% 13,23% 13,38% 13,42% 12,10% 11,21% Ποσοστό Ανεργίας Πληθωρισμός Δείκτης Οικονομικής Δυσφορίας Πηγή: Eurostat 42

43 ΔΟΔ (discomfort factor) Κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1960 από τον Άρθουρ Οκούν. Στην απλούστερη μορφή του προκύπτει ως το άθροισμα του ποσοστού ανεργίας και του ποσοστού μεταβολής του επιπέδου των τιμών, δηλαδή του πληθωρισμού, αντανακλώντας τη συνδυασμένη επίδραση των δύο προβλημάτων μιας οικονομίας. Όσο ψηλότερος είναι ο συγκεκριμένος δείκτης, τόσο μεγαλύτερο το οικονομικό και κοινωνικό κόστος της χώρας. 43

44 Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή Καταρτίζεται παράλληλα με τον εθνικό ΔΚΤ από την ΕΣΥΕ. Σκοπός του είναι η ύπαρξη ενός κοινού σημείου αναφοράς σε επίπεδο Ευρωζώνης, προκειμένου να πραγματοποιούνται ευκολότερα οι συγκρίσεις τόσο στη Ζώνη του Ευρώ όσο και σε διεθνές επίπεδο. Το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών για τις χώρες της Ο.Ν.Ε., θεσπίστηκε βάσει αυτού του δείκτη. Η βασική διαφορά του ΔΤΚ και του Εν. ΔΤΚ είναι ότι στον πρώτο περιλαμβάνονται μόνο οι δαπάνες των ιδιωτικών νοικοκυριών, ενώ στο δεύτερο περιλαμβάνονται και οι δαπάνες των αλλοδαπών επισκεπτών στην Ελλάδα καθώς και οι δαπάνες των ατόμων που διαμένουν σε συλλογικές συμβιώσεις. 44

45 Δείκτης Τιμών Χονδρικής Καταρτίζεται από την ΕΣΥΕ από το Ο δείκτης αυτός αποτυπώνει σε εθνικό επίπεδο τις μεταβολές του επιπέδου τιμών των τελικών προϊόντων στις συναλλαγές χονδρικής που πραγματοποιούνται σε μηνιαία βάση μεταξύ των παραγωγικών και καταναλωτικών φορέων της ελληνικής οικονομίας. Ο δείκτης αναθεωρείται κάθε 10 έτη, έχοντας ως έτος βάσης το έτος που τελειώνει σε 0 (π.χ. 1990, 2000, 2010 κ.λπ.) Ως τελικά προϊόντα θεωρούνται εκείνα τα προϊόντα που εξέρχονται από την πρωτογενή ή βιομηχανική παραγωγική διαδικασία και προορίζονται για τελική κατανάλωση (ζήτηση). 45

46 ΔΤΧ Για τον υπολογισμό του δείκτη, η οικονομία χωρίζεται σε 4 βασικούς (παραγωγικούς και καταναλωτικούς) τομείς, όπου κάθε προϊόν που συμμετέχει στο δείκτη καταχωρίζεται στον αντίστοιχο τομέα που ανήκει. Οι 4 βασικοί τομείς είναι οι ακόλουθοι: Τομέας τελικών προϊόντων πρωτογενούς παραγωγής της εσωτερικής αγοράς Τομέας τελικών προϊόντων βιομηχανικής παραγωγής της εσωτερικής αγοράς Τομέας τελικών προϊόντων πρωτογενούς & βιομηχανικής παραγωγής για εξαγωγές Τομέας τελικών προϊόντων προέλευσης εξωτερικού 46

47 ΔΤΧ Τα προϊόντα που περιλαμβάνονται σε κάθε κατηγορία από τις παραπάνω είναι τα εξής (αλλάζει με την πάροδο των ετών): Τελικά προϊόντα πρωτογενούς παραγωγής για την εσωτερική αγορά (87) Τελικά προϊόντα βιομηχανικής παραγωγής για την εσωτερική αγορά (457) Τελικά προϊόντα πρωτογενούς και βιομηχανικής παραγωγής για εξαγωγή (179) Τελικά προϊόντα προέλευσης εξωτερικού (333). Οι συντελεστές σημαντικότητας των προϊόντων που συμμετέχουν στο δείκτη έχουν προσδιοριστεί βάσει της αξίας των πωλήσεων των παραγωγικών τομέων προς τους τομείς της τελικής ζήτησης: 47

48 ΔΤΧ Ο δείκτης ανακοινώνεται το πρώτο δεκαήμερο κάθε μήνα και έχει χρονική υστέρηση ενός μήνα. Προϊδεάζει την αγορά για την πορεία των πληθωριστικών πιέσεων στους επόμενους 1-2 μήνες Σύνηθες πρόβλημα στην κατάρτιση του δείκτη είναι η διακοπή μίας ή περισσότερων σειρών προϊόντων που αντικαθίστανται. Βασικές Πληροφορίες για το ΔΤΧ: Συχνότητα ανακοίνωσης: Μηνιαίως Ώρα ανακοίνωσης: (Δεν είναι διαθέσιμη) Επίδραση στην αγορά: Πολύ σημαντική Υπεύθυνος Φορέας: Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) Πηγή στο διαδίκτυο: 48

49 Δείκτης Αξίας Λιανικών Πωλήσεων Για το Δείκτη Αξίας Λιανικών Πωλήσεων η επικράτεια έχει χωριστεί σε δύο γεωγραφικές περιοχές (Περιφέρεια Πρωτευούσης και Λοιπή Χώρα) ενώ υπάρχουν 8 βασικές κατηγορίες προϊόντων. Οι κατηγορίες προϊόντων είναι: Μεγάλα καταστήματα τροφίμων Πολυκαταστήματα Τρόφιμα Ποτά Καπνός Φαρμακευτικά Καλλυντικά Ένδυση Υπόδηση Έπιπλα Ηλεκτρικά Είδη Οικιακός Εξοπλισμός Βιβλία Χαρτικά Λοιπά Είδη Πωλήσεις εκτός καταστημάτων. 49

50 ΔΑΛΠ Καταρτίζεται από την ΕΣΥΕ και αποτυπώνει σε εθνικό επίπεδο τις μεταβολές της αξίας των πωλήσεων των επιχειρήσεων του λιανεμπορίου. Η τακτική αναθεώρηση του δείκτη κρίνεται απαραίτητη λόγω της δημιουργίας νέων εμπορικών περιοχών στο σύνολο της χώρας. Οι εταιρείες που συμμετέχουν στο δείκτη, χωρίζονται σε 6 κατηγορίες ανάλογα με τον κύκλο εργασιών τους. Βασικές Πληροφορίες για το ΔΑΛΠ: Συχνότητα ανακοίνωσης: Μηνιαίως (14-20 κάθε μήνα με χρονική υστέρηση τριών μηνών) Ώρα ανακοίνωσης: (Δεν είναι διαθέσιμη) Επίδραση στην αγορά: Σημαντική Υπεύθυνος Φορέας: Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) Πηγή στο διαδίκτυο: 50

51 Δείκτης Τιμών Κατασκευής Νέων Κτιρίων Κατοικιών Αποτελεί το δείκτη τιμών εισροής υλικών κατασκευής νέων κατοικιών. Αποτέλεσε τον πυρήνα δημιουργίας των δεικτών του κατασκευαστικού κλάδου. Ο δείκτης αυτός καταρτίστηκε για πρώτη φορά το Ο δείκτης χωρίζεται σε δύο επιμέρους δείκτες: Δείκτης τιμών κατηγοριών έργων που αφορούν την κατασκευή νέων κτιρίων κατοικιών. Ο δείκτης αφορά τα επιμέρους τμήματα κατασκευής κατοικιών, ο δε υπολογισμός του στηρίζεται στις τιμές που καταβάλλονται από τους εργολάβους για την κατασκευή του. Δείκτης τιμών στοιχείων κόστους κατασκευής νέων κτιρίων κατοικιών. Ο δείκτης αφορά περιπτώσεις που ο ιδιοκτήτης αναλαμβάνει από μόνος του την κατασκευή της κατοικίας. Ο υπολογισμός του στηρίζεται στις τιμές που καταβάλλει για υλικά, εργατικά έξοδα και άλλα έξοδα κατασκευής. 51

52 ΔΤΚΝΚΚ Ο Δείκτης καλύπτει την κατασκευαστική δραστηριότητα στην περιφέρεια Αθήνας, καθώς σε αυτή είναι συγκεντρωμένος ο μεγαλύτερος όγκος κατασκευών της Ελλάδος. Ο δείκτης ανακοινώνεται μεταξύ κάθε μήνα και έχει χρονική υστέρηση ενός μήνα. Βασικές Πληροφορίες για το ΔΤΚΝΚΚ: Συχνότητα ανακοίνωσης: Μηνιαίως Ώρα ανακοίνωσης: (Δεν είναι διαθέσιμη) Επίδραση στην αγορά: Όχι Σημαντική Υπεύθυνος Φορέας: Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) Πηγή στο διαδίκτυο: 52

53 Δημοσιονομικοί Δείκτες Η δραστηριότητα της κυβέρνησης διακρίνεται στην οικονομική που εντάσσεται στο πλαίσιο του τακτικού προϋπολογισμού και σε αυτήν που εντάσσεται στον προϋπολογισμό των δημοσίων επενδύσεων. Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της γενικής κυβέρνησης προέρχεται από τη φορολογία. Στις κρατικές δαπάνες εντάσσονται οι μισθοί και οι συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων, οι επιχορηγήσεις προς τα ασφαλιστικά ταμεία και την κοινωνική προστασία, οι δαπάνες για την υγεία και την παιδεία και επιχορηγήσεις προς τους Ο.Τ.Α. Το αποτέλεσμα του τακτικού προϋπολογισμού μπορεί να είναι θετικό (πλεόνασμα), αρνητικό (έλλειμμα) ή ισοσκελισμένο. 53

54 Δημοσιονομικοί Δείκτες Ο προϋπολογισμός δημοσίων επενδύσεων αφορά τις επενδύσεις που γίνονται από το κράτος για έργα υποδομής (κατασκευή και συντήρηση οδικών δικτύων, λιμένων, αεροδρομίων κ.λπ.). Για την Ελλάδα, το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων για δημόσιες επενδύσεις, προέρχεται από πόρους της Ε.Ε.. 54

55 Δημοσιονομικοί Δείκτες Το τελικό αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού είναι το αλγεβρικό άθροισμα του τακτικού προϋπολογισμού και του προϋπολογισμού των δημοσίων επενδύσεων. Το έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού που συσσωρεύεται κατά τη διάρκεια των ετών, μετατρέπεται σε χρέος του δημοσίου. Στην Ελλάδα, μέχρι το 2007 το δημόσιο χρέος αυξανόταν συνεχώς σε απόλυτο μέγεθος, αλλά μειωνόταν ως ποσοστό του ΑΕΠ, καθώς το ΑΕΠ αυξανόταν με ταχύτερους ρυθμούς. Εντούτοις, το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ ήταν και είναι μεγαλύτερο από το 60%, που θέτει η Ε.Ε.. (ΑΠΕΤΕΛΕΣΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΤΡΟΙΚΑΣ ΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΙΜΟ ΧΡΕΟΣ) 55

56 Δημοσιονομικό ισοζύγιο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Εμπορικό Ισοζύγιο Όταν οι δαπάνες μιας χώρας σε δεδομένη χρονική περίοδο ξεπερνούν το εισόδημα που αποκτά στην ίδια περίοδο, τότε εμφανίζει έλλειμμα. Ο ιδιώτης για την κάλυψη των ελλειμμάτων του πρέπει να μειώσει τις αποταμιεύσεις του ή να δανειστεί. Όπως συμβαίνει με τους ιδιώτες, ελλείμματα μπορεί να εμφανίζει και η κυβέρνηση. Δημοσιονομικό έλλειμμα = Συνολικά έσοδα της κυβέρνησης Συνολικές δαπάνες 56 56

57 Ελλειμματικός προϋπολογισμός: όταν οι δαπάνες υπερβαίνουν τα έσοδα. Πλεονασματικός προϋπολογισμός: όταν τα έσοδα υπερβαίνουν τις δαπάνες. Ελλάδα: Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει συνεχώς πρωτογενές δημοσιονομικό έλλειμμα. Το 2009 ήταν ίσο με 12,9% του ΑΕΠ. (έλευση της ΤΡΟΙΚΑ) 57 57

58 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Το ΙΤΣ αποτυπώνει τις οικονομικές συναλλαγές μιας χώρας με τις υπόλοιπες χώρες του κόσμου. Συνήθως το μετράμε ως ποσοστό του ΑΕΠ. ΙΤΣ = Εμπορικό Ισοζύγιο + Ισοζύγιο Μεταβιβάσεων + Ισοζύγιο Εισοδημάτων + Ισοζύγιο Υπηρεσιών. Εμπορικό ισοζύγιο: αγαθά που εξάγονται (Χ) αγαθά που εισάγονται (Μ). Ισοζύγιο μεταβιβάσεων: εισπράξεις και πληρωμές από την Ε.Ε. μεταναστευτικά εμβάσματα. Ισοζύγιο εισοδημάτων: εισπράξεις από το εξωτερικό για αμοιβές, μισθούς, τόκους, κέρδη, μερίσματα πληρωμές προς το εξωτερικό για τα αντίστοιχα μεγέθη. Ισοζύγιο υπηρεσιών: εισπράξεις πληρωμές ναυτιλιακού και τουριστικού συναλλάγματος

59 Πρόβλεψη του Οικονομικού Κύκλου- Δείκτες Οικονομικών Εξελίξεων Αρκετοί οικονομικοί δείκτες έχουν την ικανότητα να προβλέπουν τη μελλοντική διαμόρφωση οικονομικών συγκυριών που έχουν διαμορφωθεί ή θα προκύψουν στο μέλλον. Οι δείκτες αυτοί μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες: Δείκτες εκτίμησης μελλοντικών οικονομικών εξελίξεων ή προπορευόμενοι δείκτες (leading indicators). Δείκτες υστέρησης οικονομικών εξελίξεων ή με χρονική υστέρηση (lagging indicators). Δείκτες τρέχουσας οικονομικής συγκυρίας (coincident indicators). 59

60 Leading indicators: Οι δείκτες που οι μεταβολές τους προηγούνται των οικονομικών εξελίξεων. Π.χ. οι άδειες για νέες κατοικίες, ο δείκτης επιχειρηματικής και καταναλωτικής εμπιστοσύνης, νέες παραγγελίες, άδειες οικοδομών, χρηματιστηριακές τιμές. Lagging indicators: Οι δείκτες που οι μεταβολές τους έπονται των οικονομικών εξελίξεων. Π.χ. το ύψος των τραπεζικών δανείων, σχέση αποθεμάτων προς πωλήσεις, μεταβολές στο κόστος εργασίας ανά μονάδα, τιμές υπηρεσιών, βασικό επιτόκιο, σχέση δανεισμού προς εισόδημα. Coincident indicators: Οι δείκτες των οποίων οι μεταβολές συμπίπτουν με τις οικονομικές εξελίξεις. Π.χ. ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής, απασχόληση, διαθέσιμο εισόδημα, χονδρικές και λιανικές πωλήσεις. 60

61 Η κρίση του 2007 από τις ΗΠΑ μέχρι την Ελλάδα Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 61

62 Ιστορική αναδρομή τραπεζικών κρίσεων (1/5) μια τράπεζα θεωρείται ότι έχει αποτύχει βάσει διαφορετικών κριτηρίων, όπως αυτά θεσπίζονται από τις αρμόδιες εποπτικές αρχές της χώρας όπου είναι εγκατεστημένη στις ΗΠΑ οι τράπεζες πτωχεύουν ευκολότερα από ότι στα Ευρωπαϊκά κράτη ή στην Ιαπωνία. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν περιπτώσεις και στην Ευρώπη ή στην Ασία όπου τράπεζες στο παρελθόν έπρεπε να πτωχεύσουν αλλά διασώθηκαν στις ΗΠΑ αφήνουν συχνά τις τράπεζες που αντιμετωπίζουν προβλήματα να πτωχεύσουν χωρίς να παρεμβαίνουν άμεσα, δίνοντας έμφαση στη διασφάλιση των καταθέσεων των πολιτών στην Ευρώπη και στην Ιαπωνία κυριαρχεί η άποψη ότι χρεοκοπία μιας τράπεζας συνεπάγεται μεγάλο πλήγμα για ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα και κατ επέκταση, μέσω του συστημικού κινδύνου, πλήγμα στην πραγματική οικονομία Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 62

63 Ιστορική αναδρομή τραπεζικών κρίσεων (2/5) στις ΗΠΑ πιο γνωστή είναι η μεγάλη κρίση του 1929 όταν ο υπερδανεισμός με σκοπό την αγορά χρηματιστηριακών τίτλων με μόλις 10% περιθώριο υποχρεωτικών διαθεσίμων στις τράπεζες αποτέλεσε τη βασική αιτία της κατάρρευσής τους όταν οι καταθέτες αντελήφθησαν την αδυναμία των τραπεζών να ανταποκριθούν στην επιστροφή των καταθέσεών τους λόγω περιορισμένων αποθεματικών, ο πανικός που ακολούθησε οδήγησε πολλές τράπεζες σε χρεοκοπία στους δύο τελευταίους μήνες του 1930, πάνω από 600 τράπεζες προστέθηκαν στις 744 που είχαν ήδη πτωχεύσει στο πρώτο δεκάμηνο του έτους, ενώ συνεχίστηκαν το 1930 για να ξεπεράσουν συνολικά τις χρεοκοπίες κατά την περίοδο η Bank of the USA ήταν η πιο σημαντική χρεοκοπία το 1929 (την περίοδο εκείνη η μεγαλύτερη εμπορική τράπεζα σε καταθέσεις) Το πρόβλημα άρχισε να ξεπερνιέται με τη ψήφιση της Πράξης Glass - Steagall το 1933 βάσει της οποίας συστάθηκε η Ομοσπονδιακή Αρχή Ασφάλισης των Καταθέσεων με σκοπό να παρέχει ασφάλεια στις καταθέσεις η παροχή εγγύησης στους καταθέτες δεν απέτρεψε νέες χρεοκοπίες τα επόμενα χρόνια με πιο μεγάλη το 1989 όταν 534 τράπεζες έκλεισαν. Σήμερα η εγγύηση φτάνει τα $ ανά καταθέτη και ανά τράπεζα το 1989 απετέλεσε την αποκορύφωση της κρίσης τόσο στην πλευρά των καταθέσεων όσο και των χορηγήσεων. Τότε συστάθηκε η Ένωση Επίλυσης Διαφορών (RTC) Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 63

64 Ιστορική αναδρομή τραπεζικών κρίσεων (3/5) Στην Ευρώπη κατά το 19 ο αιώνα είχαμε δύο σημαντικές χρεοκοπίες στο Η.Β., η πρώτη της Overend Gurney & Company Ltd (1866) και η δεύτερη και περισσότερο γνωστή της Barings (1890). στην πρώτη περίπτωση τα πολλά ακάλυπτα δάνεια της Overend Gurney φόβισαν τους καταθέτες οι οποίοι προχώρησαν σε μαζικές αναλήψεις οδηγώντας την τράπεζα σε χρεοκοπία, μετά και την άρνηση της Τράπεζας της Αγγλίας να παρέχει στήριξη το μέγεθος της Overend Gurney ήταν τέτοιο που φυσιολογικά δημιούργησε παρενέργειες σε ολόκληρη την οικονομία του Η.Β. και τελικά η Τράπεζα της Αγγλίας παρενέβη με νομοθεσία για τη διασφάλιση των καταθέσεων ώστε να επέλθει ηρεμία στο χρηματοπιστωτικό σύστημα Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 64

65 Ιστορική αναδρομή τραπεζικών κρίσεων (4/5) στη δεύτερη περίπτωση, η Barings το 1821 αποφάσισε να επεκτείνει τις δραστηριότητές της στη Λατινική Αμερική το 1888 χορήγησε δάνεια σε κυβερνήσεις κρατών όπως της Αργεντινής και της Ουρουγουάης σε ποσοστό που έφτανε στα 2/3 του συνολικού της δανειακού χαρτοφυλακίου η εξάρτησή της από αυτά τα κράτη είχε δυσμενέστατες επιπτώσεις όταν το 1890 η Αργεντινή αποφάσισε να μειώσει μονομερώς το χρέος της κατά 1/3 της ονομαστικής του αξίας, οδηγώντας την τράπεζα σε ανυπολόγιστες ζημιές η Barings άρχισε να δανείζεται από την εγχώρια αγορά (Η.Β.) με αποτέλεσμα η τράπεζα να μην μπορεί να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις της και τελικά να πτωχεύσει το ίδιο έτος το θετικό ήταν ότι οι αρνητικές επιπτώσεις στην υπόλοιπη οικονομία ήταν περιορισμένες, ίσως επειδή οι κίνδυνοι που είχε αναλάβει η τράπεζα με τις εργασίες της στις Λατινικές Χώρες ήταν γνωστές και σε κάποιο βαθμό η κατάληξη ήταν προβλεπόμενη Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 65

66 Ιστορική αναδρομή τραπεζικών κρίσεων (5/5) άλλη πτώχευση που συζητήθηκε ήταν της Bankhauss Herstatt στη Δ. Γερμανία το Ο λόγος της χρεοκοπίας ήταν διαφορετικός και οφείλεται στα ανοίγματα που είχε σε ξένα νομίσματα. Μάλιστα, στην προσπάθειά της να αποφύγει τη χρεοκοπία αγόρασε Γερμανικά Μάρκα από τράπεζες των ΗΠΑ έναντι δολαρίων η Herstatt εισέπραξε τα Μάρκα αλλά η πληρωμή των δολαρίων δεν έγινε ποτέ λόγω της χρεοκοπίας της με αποτέλεσμα οι Αμερικάνικες τράπεζες να υποστούν ζημιές και το τραπεζικό σύστημα για πρώτη φορά να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της διατραπεζικής αγοράς το 1974 η Franklin National Bank η εικοστή μεγαλύτερη τράπεζα σε καταθέσεις στις ΗΠΑ πτώχευσε επίσης λόγω τοποθετήσεών της σε ξένα νομίσματα αλλά και σε χορηγήσεις πολλών δανείων χωρίς εξασφαλίσεις το Φεβρουάριο του 1995 λόγω των λανθασμένων τοποθετήσεών του στις αγορές παραγώγων (ΣΜΕ) και ειδικότερα του δείκτη Nikkei στο χρηματιστήριο της Σιγκαπούρης (Singapore Monetary Exchange SIMEX), ο διαχειριστής Nick Leeson οδήγησε σε νέα χρεοκοπία την Αγγλική τράπεζα επενδύσεων Barings (λειτουργικός κίνδυνος) Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 66

67 Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2007 στις ΗΠΑ και οι επιπτώσεις της διεθνώς (1/2) δύο κρίσεις προηγήθηκαν στα δέκα χρόνια που πέρασαν και συνέτειναν στην κρίση του 2007 η οποία ξεκίνησε ως κρίση στα ακίνητα και εξελίχθηκε σε χρηματοπιστωτική λόγω την αύξησης των επισφαλειών, η οποία επεκτάθηκε και σε άλλες χώρες μέσω τιτλοποιήσεων οι ασιατικές τίγρεις παρουσίαζαν υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης προσελκύοντας κεφάλαια, κυρίως από ιαπωνικές τράπεζες και οργανισμούς των ΗΠΑ (τα νομίσματα των κρατών αυτών ήταν προσκολλημένα στο δολάριο, προσφέροντας ασφάλεια στους επενδυτές) η ασφάλεια τελικά ήταν φαινομενική καθώς λόγω μεγάλων δημοσιονομικών ελλειμμάτων στα ασιατικά κράτη ακολούθησε απότομη υποτίμηση έναντι του δολαρίου και επέκταση επιπτώσεων στις χρηματιστηριακές αγορές τους, αρχικά στο κλάδο των κατασκευών και ακολούθως και στους άλλους κλάδους χαρακτηριστικό της κρίσης, η πτώση του χρηματιστηρίου του Χόνγκ Κόνγκ στο 65% στη διάρκεια μόνο ενός έτους από το 1997 έως το 1998 το 2000 ακολούθησε η κρίση των μετοχών υψηλής τεχνολογίας στις ΗΠΑ για να ανακάμψει η αμερικανική οικονομία χρειάστηκε η παρέμβαση της FED μέσω της συνεχούς μείωσης των επιτοκίων. Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 67

68 Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2007 στις ΗΠΑ και οι επιπτώσεις της διεθνώς (2/2) το 2007 οι επενδυτές στις ΗΠΑ μετέφεραν τα κεφάλαιά τους σε προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου και στην αγορά ακινήτων παράλληλα, οι αρμόδιες αρχές για να ικανοποιήσουν στεγαστικές ανάγκες οικονομικά ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων χρησιμοποίησαν το τραπεζικό σύστημα τα χαμηλά επιτόκια της FED για μεγάλη χρονική περίοδο οδήγησαν σε αύξηση στεγαστικών δανείων συμπεριλαμβάνοντας και μεγάλο αριθμό δανείων μειωμένης εξασφάλισης (εχέγγυο τα ίδια τα ακίνητα) όταν οι τιμές των ακινήτων έφτασαν σε πολύ υψηλά επίπεδα άρχισε να δημιουργείται πρόβλημα (φούσκα) χαριστική βολή δόθηκε από τη FED με την αύξηση επιτοκίων το 2008 χρεοκοπία της Washington Mutual, η μεγαλύτερη στην ιστορία Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 68

69 Παγκόσμια Κρίση (1/3) η κρίση του 2007 εμφανίστηκε αρχικά στις ΗΠΑ και επεκτάθηκε στον υπόλοιπο κόσμο, λόγω της παγκοσμιοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για σειρά ετών η FED, ακολουθούσε πολιτική χαμηλών επιτοκίων παρέχοντας φτηνή πρόσβαση σε χρηματοδότηση για όλους, ιδιώτες και επιχειρήσεις παράλληλα, η συνεχής αύξηση στις τιμές των ακινήτων παρείχαν στα τραπεζικά ιδρύματα ασφάλεια για τα δάνεια που χορηγούσαν, καθώς η άνοδος των τιμών στα ακίνητα κάθε χρόνο παράλληλα με την αποπληρωμή των πρώτων δόσεων από την πλευρά του οφειλέτη δημιουργούσαν ένα περιθώριο ασφάλειας ως εγγύηση των κεφαλαίων που χορηγούσαν οι δύο κύριες κατηγορίες αγοραστών ακινήτων, αφενός τα νοικοκυριά για ιδιοχρησία και αφετέρου οι επενδυτές για κερδοσκοπία οδήγησαν σε αύξηση της ζήτησης για στεγαστικά δάνεια τα νοικοκυριά έβρισκαν συμφέρον να αγοράζουν δική τους κατοικία παρά να ενοικιάζουν, καθώς η δόση ήταν χαμηλότερη από το ενοίκιο, ενώ στο τέλος αποκτούσαν και τη δική τους στέγη οι επενδυτές συμμετείχαν στην αγορά ακινήτων εξασφαλίζοντας με ευκολία κεφάλαια από τις τράπεζες που κάλυπταν το 100% της αξίας του ακινήτου και πουλώντας την περίοδο που ακολουθούσε σε τιμές που υπερκάλυπταν το ύψος του δανείου Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 69

70 Παγκόσμια Κρίση (2/3) η κατάσταση ανατράπηκε όταν η FED αύξησε τα επιτόκια αυτό είχε άμεση επίπτωση στην αποπληρωμή των δανείων, κυρίως της πρώτης κατηγορίας δανειοληπτών οι πρώτες καθυστερήσεις και τελικά η αύξηση των επισφαλειών οδήγησαν σε αύξηση των κατασχέσεων και πλειστηριασμών αυξήθηκε περαιτέρω η προσφορά κατοικίας με αποτέλεσμα την πτώση των τιμών η δεύτερη κατηγορία επενδυτών, μετά την πτώση των τιμών των ακινήτων, είχε λόγο να μην αποπληρώνει τα δάνειά της αφήνοντας τις τράπεζες να προχωρούν στην κατάσχεση των ακινήτων τα οποία προωθούσαν σε πλειστηριασμό, αυξάνοντας και σε αυτήν την περίπτωση την προσφορά των ακινήτων και την πτώση της τιμής τους οι τράπεζες που είχαν παρατηρήσει τα προβλήματα αυτά, προχώρησαν σε τιτλοποίηση των κατοικιών που είχαν στο χαρτοφυλάκιό τους, πουλώντας τους τίτλους σε επενδυτικές τράπεζες και σε ιδιώτες επενδυτές Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 70

71 Παγκόσμια Κρίση (3/3) οι τίτλοι αυτοί αξιολογήθηκαν ως ένα φερέγγυο προϊόν (ΑΑΑ), αφού οι οίκοι αξιολόγησης δεν είχαν ακόμη αντιληφθεί το πρόβλημα στην αγορά των ακινήτων ως επακόλουθο οι τράπεζες που επένδυσαν στην αγορά τέτοιων ομολόγων άρχισαν να παρουσιάζουν προβλήματα βιωσιμότητας και τελικά να κλείνουν, με κυριότερο παράδειγμα την περίπτωση της Lehman Brothers ακόμη και τότε, ειδικοί και μη, κατηγορούσαν για αυτές τις εξελίξεις τα σύνθετα παράγωγα προϊόντα παραβλέποντας ότι το πρόβλημα αφορούσε την πτώση στις τιμές των ακινήτων που αποτελεί την πιο παραδοσιακή τραπεζική εργασία, αλλά και τον εύκολο τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες χορηγούσαν στεγαστικά δάνεια ειδικοί επέρριπταν την ευθύνη στη χαμηλή οικονομική δυνατότητα των δανειοληπτών, η πλειοψηφία των οποίων ήταν Αφροαμερικάνοι ή Λατίνοι, και ανήκαν κατά κύριο λόγο στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα στις ΗΠΑ παρέβλεπαν, μάλλον εσκεμμένα, ότι οι άνθρωποι αυτοί τους οποίους οι τράπεζες παρότρυναν επί σειρά ετών να δανείζονται όλο και περισσότερα χρήματα με εγγύηση το ακίνητό τους, κατέβαλαν μέχρι τότε τις δόσεις τους κανονικά κάτι που άλλαξε μετά την αύξηση των επιτοκίων από τη FED Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 71

72 Φάσεις της κρίσης (1/3) Πρώτη Φάση: η υπερβολικά πλεονάζουσα ποσότητα χρήματος στις ΗΠΑ, εξαιτίας της μακρόχρονης πολιτικής των χαμηλών επιτοκίων από τη FED αλλά και της πολιτικής της κυβέρνησης κατοικία για όλους, διοχετεύτηκε σε στεγαστικά δάνεια και σε παράγωγα χρηματοπιστωτικά προϊόντα με υποκείμενο προϊόν τα δάνεια σε κατοικίες, προκαλώντας πληθωριστική άνοδο της αξίας της κατοικίας και της επαγγελματικής στέγης αυτή η φάση χαρακτηρίζεται από τη δημιουργία οικιστικής φούσκας. Η κυβέρνηση επέλεξε να αντιμετωπίσει την κατάσταση ασκώντας επιπρόσθετα οικονομικά μέτρα, αντί να αφήσει ελεύθερη την αγορά, εν μέσω κρίσης, να απομακρύνει, όπως γίνεται στις ελεύθερες οικονομίες, την υπερβολική ρευστότητα από το οικονομικό σύστημα. Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 72

73 Φάσεις της κρίσης (2/3) Δεύτερη Φάση: οι παρεμβάσεις ρευστότητας της κυβέρνησης λόγω της ηγεμονικής θέσης τους στο παγκοσμιοποιημένο σύστημα, δεν έβλαψαν μόνο την αμερικανική οικονομία, αλλά και όλο τον κόσμο. Τα αρνητικά αποτελέσματά τους απλώθηκαν παντού και στα πιο ασθενή σημεία του συστήματος δημιούργησαν νέες κρίσεις. αδύνατα σημεία εμφανίστηκαν και στην Ε.Ε., ιδίως στην ευρωζώνη, λόγω της υπερβολικής τεχνικότητας του συστήματος και ιδίως του Ευρώ το οποίο δεν προήλθε από την ένωση των οικονομιών των Κρατών της ΕΟΚ, αλλά ως ένα κοινό νόμισμα που επιβλήθηκε, με σκοπό να συνενώσει τις οικονομίες των Μελών της ΕΟΚ, που ήταν και παραμένουν τελείως ανομοιογενείς μεταξύ τους. Η κρίση εκδηλώθηκε με ιδιαίτερη βιαιότητα σε αυτά τα σημεία: από τα αμερικανικά χρηματοπιστωτικά προϊόντα το πρόβλημα μεταφέρθηκε στα ομόλογα των ευρωπαϊκών κρατών, ιδίως αυτών με τις λιγότερο ανταγωνιστικές οικονομίες το τραπεζικό σύστημα, ο βασικός διαμεσολαβητής μεταξύ της χρηματοπιστωτικής και της πραγματικής οικονομίας, πριν ανακάμψει από την κρίση, υπέστη νέα δοκιμασία. Από τον τρόπο μετάδοσης της κρίσης αυτά τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα ονομάσθηκαν τοξικά. Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 73

74 Φάσεις της κρίσης (3/3) Τρίτη Φάση: η κρατικοποίηση των χρεών του τραπεζικού τομέα και τα πακέτα στήριξης των οικονομιών, που εφάρμοσαν τα κράτη σε συνδυασμό με τα μειωμένα έσοδά τους εξαιτίας της ύφεσης, οδήγησαν σε έκρηξη τον δημόσιο δανεισμό για σχεδόν όλες τις χώρες. Η τρίτη φάση της κρίσης αποκαλείται αλλιώς και κρίση (δημόσιου) χρέους. Η αύξηση των αναγκών δανεισμού των κρατών αύξησε δραματικά τη ζήτηση για κεφάλαια στις διεθνείς χρηματαγορές, τη στιγμή που οι μεγάλες τράπεζες και τα επενδυτικά κεφάλαια, προσπαθώντας να περιορίσουν τους κινδύνους των χαρτοφυλακίων τους, μείωναν την προσφορά χρήματος και απέφευγαν την τοποθέτηση σε μακροχρόνιες επενδύσεις. η αύξηση της ζήτησης, από τη μια πλευρά, και η μείωση της προσφοράς, από την άλλη αύξησαν το κόστος του χρήματος και την επιλεκτικότητα των διεθνών επενδυτών, στο πού θα επενδύσουν. Εμφανίστηκε μια τάση προτίμησης ασφαλών επενδύσεων χαμηλού κινδύνου, με αποτέλεσμα, χώρες με αδύναμες οικονομίες να αδυνατούν να αντλήσουν κεφάλαια από τις αγορές και όταν έβρισκαν κατέβαλλαν ιδιαίτερα υψηλό επιτόκιο. Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 74

75 Οι επιπτώσεις της Παγκόσμιας κρίσης στην Ελλάδα Κατά τη διάρκεια της δεύτερης φάσης, είδαμε πώς η κρίση μεταφέρθηκε από τις ΗΠΑ μέσω των τοξικών χρεογράφων της στην Ε.Ε. και ιδίως στην πιο προβληματική χώρα της ευρωζώνης, στην Ελλάδα πλήττοντας και το ευρώ. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, το 2010, η Ελλάδα αναγκάστηκε να αναζητήσει δανεισμό, θέλοντας να χρηματοδοτήσει ένα εξαιρετικά υψηλό χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ (126% το 2009) συνοδευόμενο από ένα εξίσου υψηλό έλλειμμα του προϋπολογισμού (15,4% του ΑΕΠ για το 2009), τη στιγμή που η οικονομία της κατέγραφε ήδη ύφεση 2%. Οι εξελίξεις αυτές πυροδότησαν σειρά από υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας από του διεθνείς οίκους αξιολόγησης (Moody s, S&P, Fitch) διευρύνοντας το περιθώριο (spread) των ελληνικών ομολόγων έναντι των γερμανικών, επιβαρύνοντας το κόστος δανεισμού και την εξυπηρέτηση του χρέους της. Αυτό με τη σειρά του δυσχέρανε τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, δυσκόλεψε περαιτέρω τη δημοσιονομική προσαρμογή (μείωση ελλείμματος) και επιβάρυνε τον τραπεζικό τομέα, δημιουργώντας ασφυκτικές πιέσεις στην πραγματική οικονομία και την απασχόληση. Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 75

76 Η οικιστική φούσκα στην Ελλάδα (1/2) εκτός από την κρίση, που μεταφέρθηκε από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη και ιδίως στην Ελλάδα (δεύτερη φάση), υπάρχει και κρίση Ελληνικής Παραγωγής κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου υπάρχει έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των Τραπεζών με αποτέλεσμα την ύπαρξη μιας απίστευτης, επεκτατικής, πιστωτικής πολιτικής η πιστωτική πολιτική χαλαρώνει πλήρως. Σε αυτήν τη χαλάρωση συντελεί το κλίμα ευφορίας από τους Ολυμπιακούς αγώνες του Στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια εγκρίνονται, χωρίς να εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις αποπληρωμής τους αρκούσε να υπάρχει το ακίνητο προς αγορά, ώστε να εγκριθεί το στεγαστικό δάνειο, που μάλιστα πολλές φορές ήταν ίσο με το 110% της φουσκωμένης αξίας του ακινήτου, ώστε να καλυφθούν όλα τα έξοδα της συναλλαγής (μηδενική συμμετοχή). από την άλλη, αν υπήρχε ακίνητο ελεύθερο βαρών, ο ιδιοκτήτης έπαιρνε με ευκολία καταναλωτικό δάνειο, ίσο με το 80% της αξίας, χωρίς να εξετάζεται από την τράπεζα ο σκοπός του καταναλωτικού δανείου ή το πώς θα αποπληρωθεί αυτή η εξύψωση του ακινήτου στο τραπεζικό περιβάλλον είτε ως περιουσιακό στοιχείο προς πώληση είτε ως εξασφάλιση, δημιούργησε την Ελληνική Οικιστική φούσκα Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 76

77 Η οικιστική φούσκα στην Ελλάδα (2/2) Οι ακόλουθοι δείκτες επιβεβαιώνουν την ύπαρξη οικιστικής φούσκας το Ο δείκτης τιμής πώλησης ενός ακινήτου προς το ετήσιο μίσθωμα, ήταν ο υψηλότερος της Ευρώπης η μέση τιμή πώλησης επαγγελματικών ακινήτων στην Ελλάδα ανέρχεται στις ευρώ/τ.μ., ενώ στη Γερμανία είναι κάτω από ευρώ/τ.μ. κτίστηκαν κατοικίες συνολικής επιφάνειας 185 εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων κατά την διάρκεια των τελευταίων 14 ετών οι διαθέσιμες προς πώληση κατοικίες μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες 7 εκατ. κατοίκων, σε μια χώρα με συνολικό πληθυσμό 11,3 εκατ. οι διαθέσιμοι εμπορικοί χώροι υπερβαίνουν το ένα εκατομμύριο τετραγωνικά μέτρα η φούσκα κάποτε ξεφούσκωσε, γεγονός που σημαίνει: Πάνω από κατοικίες στα αζήτητα το Υποχώρηση τιμών πάνω από 20%, παρόλο που η πτώση έχει συγκρατηθεί λόγω των κερδών των τελευταίων ετών και του συναισθηματικού δεσίματος του Έλληνα με το ακίνητο Το 20% των καταστημάτων στο κέντρο της πρωτεύουσας ξενοίκιαστο Η συνολική έκταση των μεγάλων εμπορικών κέντρων (malls) το 2010 έχει υπερβεί τα τ.μ. το χειρότερο είναι ότι δεν αναμένεται γρήγορη ανάκαμψη, η απογοήτευση είναι διάχυτη και οι εκτιμήσεις αρνητικές προδικάζοντας επιδείνωση της κατάστασης λόγω του περιορισμού της στεγαστικής πίστης και της ύφεσης στην Ελληνική Οικονομία Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 77

78 Επιπτώσεις στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν η κατάρρευση της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας και του κλάδου των κατασκευών (πτώση 25% το 2010), δηλαδή της ατμομηχανής της Ελληνικής οικονομίας, επηρεάζει αρνητικά το ΑΕΠ και αυξάνει περαιτέρω τον αριθμό των ανέργων το Δημόσιο, που είναι ο σημαντικότερος πελάτης του κατασκευαστικού κλάδου, έχει κηρύξει άτυπα παύση πληρωμών με μεγάλα χρέη του δημοσίου προς κατασκευαστικές η κρίση στην κατασκευαστική αγορά έχει οδηγήσει τουλάχιστον 79 εταιρείες από 3η έως 7η τάξη, δηλαδή το 12,1% από τις συνολικά 652 εταιρείες των τάξεων αυτών, να κλείσουν Από τους εργαζομένους, που σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, έχασαν ήδη την δουλειά τους από το τελευταίο τρίμηνο του 2008, όταν ξεκίνησε η ύφεση, το 43% προέρχονται από τον κλάδο των κατασκευών (ποσοστό ανεργίας στον κλάδο 20%). Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 78

79 Επιπτώσεις στη λιανική τραπεζική Στεγαστική Πίστη: οι δυσμενείς εξελίξεις της αγοράς ακινήτων επηρεάζουν άμεσα τις πωλήσεις ακινήτων και επομένως την έκδοση στεγαστικών δανείων αφού δεν πωλούνται ακίνητα, δεν παράγονται στεγαστικά δάνεια ακόμη και αν πωληθεί ένα ακίνητο, η αγοραία αξία του παρουσιάζει πτωτική τάση, οπότε ως εξασφάλιση χάνει την ποιότητα του και ο πιστωτικός κίνδυνος για την Τράπεζα μεγαλώνει Καταναλωτική Πίστη: δεν επηρεάζεται όσο η Στεγαστική Πίστη. Οι δυσμενείς εξελίξεις της αγοράς ακινήτων επηρεάζουν έμμεσα την παραγωγή καταναλωτικών δανείων, γιατί συνήθως τα μεγάλα καταναλωτικά δάνεια (τα λεγόμενα επισκευαστικά) εγκρίνονται με την προϋπόθεση ύπαρξης προσημείωσης επί ακινήτου. Αν η αγοραία αξία του συγκεκριμένου ακινήτου παρουσιάζει πτωτική τάση, ως εξασφάλιση χάνει την ποιότητα του και ο πιστωτικός κίνδυνος για την Τράπεζα μεγαλώνει. Πιστωτικές Κάρτες: επηρεάζονται έμμεσα από το αποτέλεσμα της μεταδοτικότητας στην οικονομία. Η ύφεση στην αγορά ακινήτων και συνεπώς στον κατασκευαστικό κλάδο, δημιουργεί γενική ύφεση στην οικονομία λόγω της σημασίας του κλάδου για ολόκληρη την εθνική οικονομία. Συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις γενικής ύφεσης το πρώτο τραπεζικό προϊόν που παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση του είναι οι πιστωτικές κάρτες Απόστολος Γ. Χριστόπουλος 79

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας

Κεφάλαιο 2. Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές µετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονοµίας Περίγραµµα κεφαλαίου Εθνικοί λογαριασµοί εισοδήµατος: Οι µετρήσεις του προϊόντος, του εισοδήµατος και της δαπάνης Ακαθάριστο εγχώριο

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την χρησιμότητα και εμφανίζει την φύση και τις τάσεις των τρεχουσών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Μακροοικονομικά Υπεύθυνοι μαθήματος Κ αθηγητής Μιχαήλ Ζ ουμπουλάκης Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Μεταξάς ΑΕΠ Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ή ΑΕΠ (Gross Domestic

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Αύγουστο του 2010 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 259 εκατ.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία κατάρτισης της νέας σειράς επιτοκίων τραπεζικών καταθέσεων και δανείων

Μεθοδολογία κατάρτισης της νέας σειράς επιτοκίων τραπεζικών καταθέσεων και δανείων Μεθοδολογία κατάρτισης της νέας σειράς επιτοκίων τραπεζικών καταθέσεων και δανείων Η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), εφαρµόζοντας την Π /ΤΕ 2496/28.5.2002, άρχισε από το Σεπτέµβριο του 2002 να συγκεντρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΣ 1 ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΕΠ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΔΑΠΑΝΗΣ Y = C + I + G + ( X M) Y

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Η φερεγγυότητα των ελληνικών τραπεζών δεν κινδυνεύει απ' αυτή την κρίση, διότι δεν υπάρχουν οι δίαυλοι για τη μετάδοση στην Ελλάδα των προβλημάτων που

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου στατιστικού σχεδίου δράσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 6ΜΗΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝ.ΕΛ Συμπληρώθηκαν 6 μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Έξι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Λ Α Σ Ε Θ Ν Ι ΚΟ Ι Λ Ο Γ Α Ρ Ι Α Σ Μ Ο Ι

Ε Λ Λ Α Σ Ε Θ Ν Ι ΚΟ Ι Λ Ο Γ Α Ρ Ι Α Σ Μ Ο Ι ΙΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤ Ε Λ Λ Α Σ Ε Θ Ν Ι ΚΟ Ι Λ Ο Γ Α Ρ Ι Α Σ Μ Ο Ι Πειραιασ, αυγουστοσ 2011 EΛΛΗΝιΚΗ στατιστικη αρχη ΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Τρέχουσες τιμές, σε εκατομμύρια ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ, 2000 2010 2000 2001 2002

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΣΕΩΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, 2006

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΣΕΩΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΣΕΩΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, Σημειώσεις '000 '000 Έσοδα Τόκων 2 107.714 81.410 Έξοδα Τόκων 3 71.942 58.264 Καθαρά Έσοδα Τόκων 35.772 23.146

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Κρατικός Προϋπολογισμός 2014. Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Κρατικός Προϋπολογισμός 2014. Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Κρατικός Προϋπολογισμός 2014 Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Αθήνα, 21 Νοεμβρίου 2013 Η ύφεση επιβραδύνεται Ετήσιος ρυθμός μεταβολής

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική Διεθνής Χρηματοοικονομική 1 Περιγραφή Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους φοιτητές στις βασικές αρχές λειτουργίας των διεθνών αγορών χρήματος και κεφαλαίου και του διεθνούς νομισματικού

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή και κλειστή οικονομία

Ανοικτή και κλειστή οικονομία Μακροοικονομική της ανοικτής οικονομίας: Βασικές έννοιες Κεφάλαιο 29 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ανοικτή και κλειστή οικονομία Κλειστή

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λανθασµένη καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις, περιβάλλοντας µε ένα κύκλο

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ 2 Κλάδοι Οικονομικής (i) Μικροοικονομική: Αποφάσεις ατομικών νοικοκυριών- Επιχειρήσεων (ii) Μακροοικονομική: Μελέτη οικονομίας ως συνόλου Βασικά Ζητήματα που απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Καθαρά Κέρδη Ομίλου: 82,4 εκ. (-1,6%, σε επαναλαμβανόμενη βάση +6,4%), Τράπεζας: 96,3 εκ. (+46,7%), με περαιτέρω βελτίωση της προ προβλέψεων οργανικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟτραπεζικόςτομέαςστηνΚύπρο

ΟτραπεζικόςτομέαςστηνΚύπρο ΟτραπεζικόςτομέαςστηνΚύπρο Επίκαιρα ζητήματα και προκλήσεις Μιχάλης Καμμάς Οικονομολόγος Πανεπιστήμιο Κύπρου 15 Φεβρουαρίου 2012 1 1. Ιδιοκτησία Τραπεζών και ο ρόλος τους στην οικονομία 2. Σύνθεση του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΝΕΙΟΛΗΠΤΩΝ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΝΕΙΟΛΗΠΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΝΕΙΟΛΗΠΤΩΝ Με ποιο τρόπο προστατεύεται η κύρια κατοικία από τους πλειστηριασμούς 18 Ιανουαρίου 2014 1 Στοιχεία για το δανεισμό των νοικοκυριών Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική Μέτρηση του Εθνικού Εισοδήματος Κεφάλαιο 22 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Μικροοικονομική Μικροοικονομική είναι η μελέτη του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μακροοικονομική Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Η άμεση και πλήρης ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κατά 5,8δισ. αποκαθιστά την κεφαλαιακή βάση της Τράπεζας με pro-forma δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Παραθέτουμε ένα ΕΛΑΧΙΣΤΟΤΑΤΟ ΔΕΙΓΜΑ από πιθανά θέματα για τον Γραπτό Διαγωνισμό του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Στα πλαίσια της φροντιστηριακής προετοιμασίας μας οι υποψήφιοι θα έχουν την δυνατότητα να

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014 29 Αυγούστου Αποτελέσματα Β Τριμήνου Ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα: Δείκτες κεφαλαίων κοινών μετοχών CET1 17,8% και δανείων προς καταθέσεις 103,4%. Συνεχιζόμενη ανάκαμψη των κερδών προ προβλέψεων

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές

ΜΟΡΦΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Οι κυριότερες μορφές χρήματος σήμερα είναι: Τα χαρτονομίσματα Τα κέρματα Οι επιταγές ΚΕΦ. 5 ΧΡΗΜΑ Τα πολύ παλιά χρόνια η ανταλλαγή των αγαθών γινόταν απευθείας χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Γινόταν δηλαδή Αντιπραγματισμός ή φυσική ανταλλαγή (έδινε προϊόντα και έπαιρνε προϊόντα, έκανε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 6: Διαχείριση Διεθνούς Δραστηριότητας Τραπεζών Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» -15/1/2014 www.sate.gr

«Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» -15/1/2014 www.sate.gr Μέτρα 65 δισ. ευρώ για το «πείραµα» της τρόικας Ποιες ήταν οι πραγµατικές επιπτώσεις από την ύφεση στον παραγωγικό ιστό, τον τοµέα της εργασίας και την κοινωνία - Αναλυτές: Χώρα που εξέρχεται από πόλεµο

Διαβάστε περισσότερα

και ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ

και ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ και ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ Ισολογισμός. 1 Τι είναι ο Ισολογισμός Ισολογισμός είναι η λογιστική χρηματοοικονομική κατάσταση που παρουσιάζει συνοπτικά αλλά με σαφήνεια την περιουσιακή κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες 1 Περιεχόμενα Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αγορές Χρήματος Χρηματοοικονομική Διοίκηση Μακροπρόθεσμο χρέος 2 Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Οι μονάδες οι οποίες έχουν τρέχουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑ.Λ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑ.Λ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 7 ΟΥ & 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ ΕΠΑ.Λ Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λανθασµένη καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις σηµειώνοντας το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Πρόταση για ρύθμιση δανείων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων 1. Ελληνική Οικονομία και Τουρισμός Ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας για την ελληνική οικονομία από απόψεως

Διαβάστε περισσότερα

Κυβερνήσεις, Χρηματαγορές και Μακροοικονομία

Κυβερνήσεις, Χρηματαγορές και Μακροοικονομία Κυβερνήσεις, Χρηματαγορές και Μακροοικονομία Εισαγωγή στους εθνικούς λογαριασμούς Με έμφαση στους εξωτερικούς λογαριασμούς μίας χώρας Οδοδείκτης Μέρος Α Βασικές Έννοιες Μέρος Β Αναλύσεις Βραχυχρονίων Διακυμάνσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Οικονοµικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διµερών οικονοµικών και εµπορικών σχέσεων, κατά το α 6µηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

ΘΕΜΑ : Οικονοµικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διµερών οικονοµικών και εµπορικών σχέσεων, κατά το α 6µηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ Η επιλογή της κατάλληλης εκτιμητικής μεθόδου ακινήτων αποτελεί μία «λεπτή» διαδικασία που εξαρτάται κυρίως από τη φύση και τις προοπτικές του κάθε ακινήτου.

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΕΡΩΤΗΣΗ 2 (25 μονάδες) Υποθέστε ότι η Κεντρική Τράπεζα της χώρας Lowland ασκεί πολιτική ανοικτής αγοράς με στόχο την διευκόλυνση της οικονομικής μεγέθυνσης. α) Παρουσιάστε διαγραμματικά την πιθανή επίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Γ Τριμήνου 2014

Αποτελέσματα Γ Τριμήνου 2014 7 Νοεμβρίου Αποτελέσματα Γ Τριμήνου Αύξηση των οργανικών κερδών προ προβλέψεων κατά 8,0% το Γ τρίμηνο. Περαιτέρω μείωση των λειτουργικών δαπανών κατά 3,7% το Γ τρίμηνο και 11,4% σε συγκρίσιμη βάση το εννεάμηνο.

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμοδείκτες διάρθρωσης κεφαλαίων 7 φ

Αριθμοδείκτες διάρθρωσης κεφαλαίων 7 φ Αριθμοδείκτες διάρθρωσης κεφαλαίων 7 φ Προκειμένου να εξετάσουμε την οικονομική κατάσταση μίας οικονομικής μονάδας σε μακροχρόνια κλίμακα θα πρέπει να αναλύσουμε την διάρθρωση των κεφαλαίων της. Λέγοντας

Διαβάστε περισσότερα