οςπανίδαπεριβάλλονπεύκητοραπέλεμ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "οςπανίδαπεριβάλλονπεύκητοραπέλεμ"

Transcript

1 αετοράχηbivouacγεωγραφίαδάσοςδέ ντροδρυμόςεκδρομήθάμνοςκαραμπίν ερκατακρήμνισμακαταφύγιοκορυφή κρίνοςκρίνοςκρίνοςοκρίνοςκρύσταλλ ομύτικαςνεροποντήοξάγναντοόλυμπ ΣΥΛΛΟΓΗ οςπανίδαπεριβάλλονπεύκητοραπέλεμ ΟΡΩΝ ΒΟΥΝΟΥ ειεμειςειμααστεησκαλήσταλακτίτηςσ χοινοσυντροφιάσταυγράοορθοπλαγι άφόβοςπρώτηδιαδρομήφυσιολάτρης χέριαχιόνιχιμετλαχιονούραχλωρίδαφ εγγάριpinusleucodermisacerplatanoi descervuselaphuscanislupusnπροβατ ίνατσομολούνγκμαππρώτηδιαδρομή λιβάδιμπόρβροχήλειμώναςlamontagn eliliumpitonφακοειδήσύννεφακάγιε ΓκαυπώρειαπούσιΚάκαλοςπετροκότ συφαςδάσοςδέντροδρυμόςεκδρομή τοτραγούδιτωνβουνών

2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ (ΕΛΕΤΟ) Τίτλος: Συλλογή όρων βουνού Αγγλικός τίτλος: Mountain terminology collection Συγγραφέας: Δημήτρης Παναγιωτάκος Επιμέλεια έκδοσης: Κώστας Βαλεοντής Εκδότης: Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας Αρτέμιδος 6 & Επιδαύρου ΜΑΡΟΥΣΙ τηλ ηλ-ταχ. Ηλεκτρονική έκδοση 2014 Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας ISBN: Τα δικαιώματα της παρούσας ηλεκτρονικής έκδοσης ανήκουν στην Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας (ΕΛΕΤΟ). Η έκδοση έγινε σε μορφότυπο pdf και διατίθεται σε CD-ROM μόνο από την ΕΛΕΤΟ. Το αρχείο pdf αναρτάται και διατίθεται δωρεάν από την ΕΛΕΤΟ στον ιστότοπό της (www.eleto.gr). Επιτρέπεται η αναδημοσίευση ή η αναπαραγωγή κειμένων (άρθρων ή λημμάτων) της παρούσας ηλεκτρονικής έκδοσης με την υποχρέωση αφενός να αναφέρεται η πηγή των κειμένων και αφετέρου, προκειμένου περί ολόκληρων άρθρων, τα άρθρα αυτά να διατίθενται δωρεάν σε κάθε ενδιαφερόμενο χωρίς καμιά δέσμευση σε αντίθετη περίπτωση χρειάζεται γραπτή άδεια του εκδότη. 2

3 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΟΡΩΝ ΒΟΥΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, Μάιος

4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ «Το φτάσιμο του ορειβάτη στην κορυφή δεν συνοδεύεται από χειροκροτήματα και θόρυβο, αλλά από απόλυτη σιγή που τον κάνει να νοιώσει πιο βαθιά μέσα στην ψυχή του την ικανοποίηση της νίκης...» 4

5 Πρόλογος Στη συλλογή αυτή περιλαμβάνονται όροι που συναντά κανείς στις συντροφιές που αγαπούν τη φύση γενικά και που θέλουν να εξερευνήσουν τα μυστικά της. Μέσα στους όρους αυτούς συμπεριλήφθηκαν και διάφορα ανθολογήματα, από τα Δελτία του Ελληνικού Ορειβατικού Συνδέσμου (ΕΟΣ) - Αθηνών των ετών , αξιόλογων ορειβατών όπως Γ. Μιχαηλίδη, Γ. Μαρτζούκου, Γ. Σφήκα και άλλων. Ακόμη, στα Παραρτήματα που ακολουθούν παρουσιάζονται λεπτομέρειες σε επί μέρους θέματα όπως: Παράρτημα Α : Πίνακας Βουνών της Ελλάδας Παράρτημα Β 1 : Ανάβαση σε απόκρημνα Ελληνικά Βουνά Παράρτημα Β 2 : Λεξικό Πρώτων Βοηθειών Παράρτημα Γ : Πίνακας Δέντρων των δασών μας Παράρτημα Δ 1 : Γενικές Πληροφορίες των Εθνικών Δρυμών Παράρτημα Δ 2 : Γενικές Πληροφορίες των νεότερων Εθνικών Πάρκων Παράρτημα Ε : Καταφύγια ΕΟΣ Παράρτημα ΣΤ 1 Καθιερωμένη διαδρομή ανάβασης στον Μύτικα του Ολύμπου Παράρτημα ΣΤ 2 : Αναμνηστικό ανάβασης Ολύμπου Παράρτημα Ζ : Τα Ελληνικά Θηλαστικά Παράρτημα Η : Τα Χιονοδρομικά Κέντρα της Ελλάδας Τέλος, δύο εικονογραφήσεις: α) των όρων με τα γνωρίσματα του βουνού και β) των βασικών όρων ορειβασίας-αναρρίχησης, συνοδευόμενες από το σχετικό ελλήνο-αγγλικό λεξιλόγιο, ολοκληρώνουν τη συλλογή αυτή. Όμως, μετά την πρώτη σύνταξη της Συλλογής Όρων Βουνού και μετά από υποδείξεις φίλων, θεωρήθηκε σκόπιμο να γίνουν σχετικές διορθώσεις, συμπληρώσεις αλλά και προσθήκες νέων όρων για μια πληρέστερη παρουσίαση των Όρων της Συλλογής. Πιστεύω ότι παρά τις συμπληρώσεις και τις προσθήκες που έγιναν, δεν εξαντλήθηκε όλος ο θησαυρός και είναι ενδεχόμενο σε κάποια χρονική στιγμή να χρειαστεί να ενσωματωθούν νέοι όροι στη Συλλογή αυτή. Θέλω να εκφράσω θερμά ευχαριστώ στην Φωτεινή Ντάνη για τη συνεργασία της με τις παρατηρήσεις της στο κείμενο καθώς και με την επεξεργασία του. Οκτώβριος 2013 Δημήτρης Παναγιωτάκος 5

6 Ο μυστικός διάλογος του Ορειβάτη με τη φύση Η ορειβατική συντροφιά ανέβηκε κείνη τη μέρα ως τ αψηλό διάσελο, που σαν τεράστια αιώρα συνδέει τις δυο αμφίπλευρες βουνοκορφές. Κάθησαν «γι ανάσα» σ ένα δασωμένο σημείο, ύστερα απ την κοπιαστική ανάβαση. Βέβαια, ο δρόμος περνούσε από βαθύσκιωτα μέρη, ζωντάνευε από κελαϊδίσματα κοτσυφιών και μοσκομύριζε από θυμάρια κι αλίφασκους. Μα τι τα θες, ήταν κατάφατσα στο νοτιά κι έκαιγε δυνατά ο πρωινός ήλιος. Είπαν κάτι πεταχτά λόγια, μα σε λίγο απλώθηκε σιωπή. Όλοι κοίταζαν, κοίταζαν αχόρταγα τον άπειρο χώρο π ανοίγονταν κάτω απ τα πόδια τους. Χάνονταν άμετρος, ασύνορος, πέρα μακριά ανάκατος με τον ουρανό, αόριστος, σαν μετακινούμενα σύννεφα. Όλη η συντροφιά είχε αφεθεί, είχε παρασυρθεί, απ τη μεγαλοσύνη της φύσης. Επικοινωνούσαν με τον έξω κόσμο μόνο με το αίσθημα. Ο νους είχε τραβηχτεί, είχε σιγάσει, δεν ενοχλούσε, δε δημιουργούσε παράσιτα... Οι όροι που ακολουθούν είναι γνωστοί στα βουνά της χώρας μας από τους πεζοπόρους, κατασκηνωτές, ορειβάτες, αναρριχητές και λοιπούς φυσιολάτρες. 6

7 άβυσσος -Α- αμέτρητο, μεγάλο και απότομο βάθος βαραθρώδες χάσμα εδάφους Γενικός χαρακτηρισμός του σπηλαιοβάραθρου. Συνώνυμος όρος: βάραθρο αγεωδαίτητος για εδαφική έκταση, αυτός που δεν έχει γεωδαιτηθεί, αδιανέμητος, αδιαίρετος αγιάζι διαπεραστικό κρύο των ξάστερων βραδιών και πρωινών του χειμώνα, σχηματισμός υγρασίας οφειλόμενος στο κρύο της νύχτας Συνώνυμοι όροι: δροσόπαγος, δροσοσταλιά, πάχνη αγίασμα μικρή πηγή ύδατος θεωρούμενη ως ιερή και ο παρ αυτήν χώρος με το τυχόν υπάρχον παρεκκλήσιο αετοράχη ή αϊτοράχη δυσπρόσιτη, απόκρημνη βουνοπλαγιά προσιτή μονάχα στους αετούς αισθητικό δάσος περιοχή με κυρίαρχο στοιχείο το δάσος, φυσικό ή τεχνητό (προερχόμενο από αναδάσωση), ιδιαίτερης αισθητικής αξίας, τουριστικής σημασίας, που χρησιμοποιείται για αναψυχή ή αποτελεί τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους Έχουν ανακηρυχθεί δεκαεννέα (19) αισθητικά δάση στη χώρα μας. ακροβούνι η κορυφή του βουνού ακρώρεια η άκρη, η κορυφή του βουνού, η βουνοκορφή 7

8 Άλπεις (γνωριμία με το ορεινό συγκρότημα) Γεωγραφία: Οι Άλπεις είναι το μεγαλύτερο και το ψηλότερο ορεινό συγκρότημα της Ευρώπης. Εκτείνεται απ τις μεσογειακές ακτές της Γαλλίας, κοντά στη Νίκαια, ως το Ουγγρικό βαθύπεδο κοντά στη Βιέννη. Έχουν ολικό μήκος χιλιόμετρα περίπου, μέσο πλάτος χιλιόμετρα περίπου, και καλύπτουν έκταση τετραγωνικά χιλιόμετρα. Το άρθρο αυτό περιορίζεται στις Γαλλικές Άλπεις με επίκεντρο την ψηλότερη κορυφή της Ευρώπης, το Mont Blanc (4.807 μ.) και σημείο εκκίνησης το Chamonix. Ο σχηματισμός των μεγάλων παγετώνων, απ τα πολλά στρώματα πάγου που φτάνουν σε πολλές εκατοντάδες, δίνει τη ζωή και την ιστορία των Άλπεων που γι αυτές έχουν γίνει στις αρχές του αιώνα μας μεγάλες μελέτες από γεωλόγους, ιστορικούς και άλλους επιστήμονες. Πριν από τον 16 ο αιώνα οι παγετώνες κάλυπταν σχεδόν όλες τις σημερινές εύφορες κοιλάδες του Chamonix και έκαναν μεγάλες καταστροφές στη γεωργία. Απ τον 16 ο μέχρι τον 17 ο αιώνα, οι παγετώνες άρχισαν να αποτραβιούνται αισθητά σε μάκρος αλλά και σε ύψος. Με την αλματώδη πρόοδο της ορειβασίας και της αναρρίχησης θα φαίνεται παράξενο όταν λέγεται πως η δυσκολία της κατάκτησης του Mont Blanc (Λευκού Όρους) οφείλεται στο ότι οι ορειβάτες δεν μπορούσαν να καλύψουν την ανάβαση αυτή από το Chamonix σε μια μέρα, εφ όσον την εποχή εκείνη θεωρούσαν πως η διανυκτέρευση στο χιόνι θα ταν αδύνατη. Έτσι, πολλές απόπειρες μέχρι το 1786, πήγαν χαμένες γιατί τους περισσότερους τους έβρισκε η νύχτα πριν την κορυφή ή οι καιρικές συνθήκες τους ανάγκαζαν να επιστρέψουν στη βάση τους. Η κατάσταση, όμως, άλλαξε στις 8 Ιουνίου Η ημερομηνία αυτή θεωρήθηκε σταθμός για την Ορειβασία. Ο υαλοπώλης από το Chamonix Jack Balmat κατέκτησε την κορυφή του Λευκού Όρους και ήταν ο πρώτος ορειβάτης που διανυκτέρευσε στο χιόνι, πράγμα που θεωρήθηκε μέγα επίτευγμα για την εποχή εκείνη. Έτσι, οι κορυφές που περιλαμβάνονται στο συγκρότημα του Mont Blanc άρχισαν να κατακτώνται η μια μετά την άλλη, αφού πια οι ορειβάτες-αλπινιστές όλης της Ευρώπης άρχισαν να οργανώνονται σε ομίλους και να ξεκινάνε με βάση πρόγραμμα για την κατάκτηση μιας κορυφής. Η κατάκτηση πολλών κορυφών δεν ήταν και τόσο εύκολη αφού θα έπρεπε οπωσδήποτε να γίνεται και διανυκτέρευση στο ύπαιθρο, δηλαδή στο χιόνι, αφού καταφύγια δεν υπήρχαν πουθενά. Μόνο καλές καιρικές συνθήκες ευνοούσαν μια καλή ανάβαση και ταυτόχρονα μια κατάκτηση κορυφής. 8

9 Οι ανάγκες, λοιπόν, υποχρέωσαν τους αλπινιστές να φροντίσουν για το χτίσιμο ορειβατικών καταφυγίων, πράγμα που το ανέλαβαν οι ομοσπονδίες πολλών χωρών για τη διευκόλυνση και εξυπηρέτηση των ενδιαφερομένων. Η ορειβασία προοδεύει, το 1880 εμφανίζεται ο Μummery, ο αρχηγός του «ακροβατικού» αλπινισμού (αναρρίχησης). Έτσι, δημιουργείται ένας καινούριος τομέας στην ορειβασία, η «αναρρίχηση» στο βράχο και στον πάγο. Έτσι λοιπόν, οι διαδρομές άρχισαν να διαχωρίζονται από κορυφή σε κορυφή. Πολλές από αυτές χαρακτηρίζονται «βράχου», «πάγου» ή και τα δυο μαζί. Ανάλογα με την ποιότητα του βράχου ή του πάγου και την κλίση της ορθοπλαγιάς και μια διεθνή βαθμολόγηση των διαδρομών. Οι περισσότερες διαδρομές των Γαλλικών Άλπεων είναι καταμερισμένες χρονολογικά, υπάρχουν χαρακτηριστικά σημεία, και μπορεί ο εκάστοτε αλπινιστής να υπολογίσει το χρόνο που απαιτεί κάθε μία, συμβουλευόμενος πάντα και τον Αλπινιστικό Όμιλο της Γαλλίας (C.A.F.) ή επαγγελματίες «οδηγούς» που διατίθενται αποκλειστικά για τέτοιες περιπτώσεις. Mont Blanc (Λευκό Όρος) 4807 μέτρα Διαδρομή Κλασική (Normale). Είναι η ψηλότερη κορυφή των Άλπεων και ίσως από τις πιο ομαλές όλου του συγκροτήματος. Ξεχωρίζει στην καρδιά της οροσειράς, με άλλες δευτερεύουσες κορυφές δίπλα της. Η πρώτη ανάβαση-κατάκτηση του Mont Blanc έγινε στις από τους M. G. Paccard και J. Balmat. Η πρώτη χειμερινή ανάβαση έγινε στις 31 Ιανουαρίου 1876, από τους J. Charlet - S. Couttet και τη γυναίκα I. Straton. Με σκι η πρώτη ανάβαση έγινε στις 25 Φεβρουαρίου 1904 από τους M. Mylico, A. Taennler, K. Maurer και H. Zurflueh και με σκι πάλι το πρώτο τραβερσάρισμα στις 20 Απρίλη 1924 από τους αδελφούς R. Tscharner και M. Wieland. Η πρώτη οργανωμένη ανάβαση έγινε στις 18 Ιουλίου 1861 από τους L. Stephen, F. Tuckets, M. Anderegg, J. Bennen, P. Peten. Οι διπλανές κορυφές του Λευκού Όρους, που κι αυτές είναι αξιόλογες είναι οι: Mont Blanc de Courmageur (4748 μ.), Picco Luigi Amedeo (4460 μ.), Dôme du Goûter (4304 μ.), και Aiguille du Goûter (3863 μ.). Η ανάβαση στην κορυφή του Mont Blanc γίνεται από διάφορες κατευθύνσεις που οι περισσότερες καταλήγουν στο καταφύγιο Vallot (4362 μ.), που βρίσκεται πλησιέστερα στην κορυφή και 2 ώρες απ αυτήν. Η μικρότερη και με λιγότερες δυσκολίες διαδρομή αρχίζει απ το Chamonix με πρώτο σταθμό το καταφύγιο Grand Mulets σε υψόμετρο 3051 μέτρα. Εν συνεχεία, απ το παραπάνω καταφύγιο, περνώντας το μικρό και μεγάλο Plateau, ύστερα από ανάβαση 7 ωρών περίπου, γίνεται η δεύτερη διανυκτέρευση στο καταφύγιο Vallot (4362 μ.) και την επομένη μέρα γίνεται η ανάβαση στην κορυφή που διαρκεί περίπου 2 ώρες. Αυτή είναι η κλασική διαδρομή. 9

10 αλπικός αυτός που ανήκει η αναφέρεται στις Άλπεις ή προέρχεται από εκεί αυτός που αναφέρεται σε υψηλά όρη, ο ορεινός αλπινισμός η ανάβαση στις Άλπεις. Με τον όρο αυτό δεν εννοείται μόνο η ετυμολογική ερμηνεία της λέξης, αλλά και η γενική, δηλαδή η ανάβαση σε οποιοδήποτε βουνό με την εφαρμογή της τεχνικής του αλπινισμού. Συνώνυμος όρος: ορειβασία αλπινιστής αυτός που ασχολείται με τον αλπινισμό ο ορειβάτης. άλσος μικρό τεχνητό δάσος, κήπος για περίπατο ή υπαίθριες εκδηλώσεις Συνώνυμοι όροι: πάρκο, δασάκι αμπρί (γαλ. abri) τεχνητό πρόχωμα ή υπόγειο χαράκωμα καταφύγιο, υπόστεγο ανάβαση η κίνηση από ένα χαμηλότερο προς ένα υψηλότερο σημείο, το σκαρφάλωμα, η αναρρίχηση στην κορυφή Συνώνυμοι όροι: ανέβασμα, άνοδος Δέκα υποδείξεις για ανάβαση στο βουνό 1. ΠΡΟΠΟΝΗΜΕΝΟΙ ΣΤΑ ΒΟΥΝΑ, και όχι στα βουνά για προπόνηση. Τα περισσότερα ορειβατικά ατυχήματα συμβαίνουν από κούραση ή εξάντληση. Γι αυτό ο ορειβάτης σήμερα χρειάζεται προπόνηση, όπως και οι άλλοι ερασιτέχνες αθλητές. 10

11 2. ΤΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΒΡΑΔΥ ΚΑΛΟ ΦΑΓΗΤΟ ΚΑΙ ΑΦΘΟΝΑ ΥΓΡΑ Εννοείται όμως, όχι υπερβολικό φαγητό και οινόπνευμα. Το πρωί ΠΡΩΙΝΟ αλλά χωρίς να παραφορτώνεται το στομάχι. 3. ΜΕΤΑ ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΓΙΑ 30 ΑΡΓΟ ΠΕΡΠΑΤΗΜΑ ΓΙΑ ΖΕΣΤΑΜΑ Αργότερα, να προσαρμόζεται ο βηματισμός στο ρυθμό του πιο αδύνατου. Οι σφυγμοί του να μην ξεπερνάνε τους 130 το λεπτό. 4. ΚΑΘΕ ΔΥΟ ΩΡΕΣ ΜΙΑ ΔΕΚΑΛΕΠΤΗ ΑΝΑΠΑΥΣΗ Κατά τη διάρκεια της στάσης ο κάθε ένας οφείλει κάτι να τρώει και να πίνει. 5. ΥΓΡΑ, ΥΓΡΑ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΥΓΡΑ Σε κάθε ευκαιρία, πριν και κατά την ορειβασία πρέπει να πίνει κανείς υγρά πλούσια σε ανόργανα άλατα. Όχι όμως αλκοόλ. 6. ΣΤΑ ΠΡΩΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΚΟΥΡΑΣΗΣ Η ΕΞΑΝΤΛΗΣΗΣ, ΚΑΛΗ ΞΕΚΟΥΡΑΣΗ Σε κάθε τέτοια περίπτωση να τρώτε ψωμί, κέικ ή σοκολάτα και να πίνετε υγρά. Προτιμότερο να γυρίσετε, παρά να φθάσετε στην κορυφή εξαντλώντας και τα τελευταία αποθέματα της δύναμής σας, σκεφτείτε και την κατάβαση. Κι αυτή για σας είναι. Σε περίπτωση εξάντλησης ΟΧΙ ΦΑΡΜΑΚΑ. 7. ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΕΣ ΑΞΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΤΩ ΤΩΝ 12 Δεν είναι για υπερβολικές απαιτήσεις. ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΧΡΟΝΙΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ, πρέπει να ακολουθούν κατά γράμμα τις οδηγίες του γιατρού. 8. ΑΠΟ ΤΑ 2000 ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΠΑΝΩ, ΑΦΗΣΤΕ ΑΡΚΕΤΟ ΧΡΟΝΟ ΓΙΑ ΕΓΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟ Όσο πιο ψηλά τόσο πιο πολύ χρόνο πρέπει να αφήνετε για εγκλιματισμό. Προσέξτε τα προειδοποιητικά συμπτώματα. Προ πάντων πονοκεφάλους, αϋπνία. 9. ΧΑΘΗΚΑΤΕ; ΤΟΤΕ ΜΕΙΝΕΤΕ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΕΙΣΘΕ!!! Μη το διακινδυνεύετε και μην προσπαθείτε επ ουδενί να βρείτε το δρόμο για την κοιλάδα. Μείνετε όπου βρίσκεσθε και αρχίστε το «ορειβατικό σήμα κινδύνου». Ένα οπτικό ή ακουστικό σήμα έξη φορές το λεπτό, μετά ένα λεπτό παύση και πάλι από την αρχή, μέχρι να πάρετε απάντηση. ΜΗΝ ΠΑΝΙΚΟΒΑΛΛΕΣΘΕ! 10. ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΙΟ ΜΙΚΡΟ ΣΑΚΚΙΔΙΟ ΥΠΑΡΧΕΙ ΧΩΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΓΚΑΙΟ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ που είναι: υπνόσακος, ρούχα για να αλλάξετε, κλεφτοφάναρο, κερί και σπίρτα, κουτί πρώτων βοηθειών. 11

12 αναβατήρας (lift) εναέριο ή συρόμενο μεταφορικό μέσο, για τη μεταφορά ενός ή περισσότερων ατόμων στις χιονοδρομικές πίστες ανάγλυφο τριδιάστατη αναπαράσταση του ανώμαλου εδάφους με τη βοήθεια ανάγλυφου χάρτη ή στερεοσκοπικής εικόνας ανάγλυφος χάρτης τοπογραφικός χάρτης στον οποίο αναπαριστάται η μορφολογία του εδάφους είτε πάνω σε στερεό υλικό (γύψο, χαρτόνι, πλαστικό), είτε πάνω σε επίπεδη επιφάνεια (συνήθως χαρτί) με κατάλληλες φωτοσκιάσεις αναγνώριση προσεκτική εξερεύνηση και ανίχνευση περιοχής για συγκεκριμένους σκοπούς εργασία για ανεύρεση παλιών τριγωνομετρικών σημείων ή για εγκατάσταση νέων αναδάσωση η διαδικασία της τεχνητής δημιουργίας δάσους σε περιοχή όπου το φυσικό περιβάλλον είχε καεί, με φύτευση δενδρυλλίων που παράγονται σε φυτώρια ή με σπορά Η λέξη μαρτυρείται από το αναρρίχηση το να ανεβαίνει κανείς σε κατακόρυφο ή σ ένα δύσκολο τόπο χρησιμοποιώντας τα χέρια και τα πόδια του Χαρακτηρίζεται ως: αργή, επικίνδυνη. Αναφέρονται αναλυτικά τα εξής θέματα αναρρίχησης: 1. Αναρρίχηση στην Ορειβασία 2. Αναρρίχηση και ασφάλιση 3. Αναρρίχηση και χαρακτηρισμός διαδρομών 4. Αναρρίχηση και εργαλεία 12

13 1. Αναρρίχηση στην Ορειβασία Η μορφή ορειβασίας που βρίσκεται στον αλπινισμό των Άλπεων, την ανάβαση δηλαδή στην κορυφή του βουνού, όχι με απλό βάδισμα αλλά με διαδρομή που περιέχει τεχνικές δυσκολίες, την ανάβαση που απαιτεί από τον ορειβάτη την εφαρμογή της ανάλογης τεχνικής, που έχουν ως πρότυπο και οι ορειβάτες από τις χώρες εκείνες που βρίσκονται μακριά από τις Άλπεις. Η τεχνική της αναρρίχησης βράχου ή πάγου αποτελεί το βασικό στοιχείο που αλλάζει την κατάσταση και διαχωρίζει την ορειβασία-αλπινισμό από την ορειβασίαπεζοπορία. Επισημαίνεται, επίσης, ο χαρακτήρας της αναρρίχησης «ελεύθερης ή «τεχνητής». «Ελεύθερη αναρρίχηση» είναι όταν η σχοινοσυντροφιά χρησιμοποιεί το σχοινί και τα καρφιά ως ασφαλιστικά όργανα. «Τεχνητή αναρρίχηση» είναι όταν το σχοινί και τα καρφιά εκτός από τον ασφαλιστικό τους ρόλο, χρησιμοποιούνται και ως μέσο για την ανάβαση. Κατά το πρότυπο των Άλπεων, κάθε διαδρομή, τόσο στο σύνολο της όσο και στο κάθε πέρασμά της χωριστά, «βαθμολογείται» δηλαδή εκτιμάται από άποψη τεχνικής δυσκολίας, προσδιορίζεται και χαρακτηρίζεται σε ένα βαθμό. Οι βαθμοί είναι έξι. Εκφράζονται για μεν τα περάσματα με τους λατινικούς αριθμούς Ι έως VI για δε τη συνολική διαδρομή με την ορολογία «Εύκολη», «Λίγο δύσκολη», «Μάλλον Δύσκολη», «Δύσκολη», «Πολύ δύσκολη», και «Εξαιρετικά δύσκολη». Η αναρρίχηση αρχίζει (πρώτος βαθμός) από εκεί όπου τελειώνει η ορεινή πεζοπορία, δηλαδή εκεί όπου ο ορειβάτης αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει και τα χέρια ή, στην περίπτωση του πάγου-παγωμένου χιονιού, να δεθεί σε σχοινοσυντροφιά και να μεταχειριστεί κραμπόν και πιολέ. Οι χειμερινές αναβάσεις στην Ελλάδα χρονολογούνται από παλαιότερα χρόνια. Στη χειμερινή ανάβαση θα αντιμετωπίσει ο ορειβάτης συνθήκες όπως η χαμηλή θερμοκρασία, οι μικρές ημέρες και μεγάλες νύχτες, αρκετές φορές τη χιονοθύελλα και το παγωμένο χιόνι. Είναι επομένως κατανοητή η διαφορά μεταξύ μιας χειμερινής ανάβασης και μιας καλοκαιρινής. Στην πρώτη, ο ορειβάτης με χιονισμένο ή παγωμένο βουνό εφαρμόζει την τεχνική αναβάσεων πάγου-χιονιού χρησιμοποιώντας σχοινί, κραμπόν, πιολέ, ενώ στη δεύτερη χωρίς τεχνική ανεβαίνει από το μονοπάτι. 2. Αναρρίχηση και ασφάλιση Μετά από πολλά χρόνια δοκιμών, πολυάριθμες διαλέξεις, μελέτες κάθε είδους, προτείνεται στους αλπινιστές μια μέθοδος τεχνικής ασφάλισης από τη Διεθνή Ένωση Αλπινιστικών Σωματείων (UIAA). 13

14 Για τη μέθοδο αυτή συνεργάσθηκαν ονόματα με πολλές αναρριχητικές εμπειρίες συνδεδεμένες με επιστημονικές γνώσεις και με την απόφαση να προταθεί κάτι χρήσιμο. Οι κανόνες ασφάλισης του αναρριχητή πρέπει να εξασφαλίζουν: α. Χρήση απλή και άνετη: Να μπορεί κανείς γρήγορα και εύκολα να περνάει από τη θέση της αναρρίχησης στη θέση ασφάλισης. Να μπορεί να δίνει ή να παίρνει κανείς εύκολα σχοινί, να μπλοκάρει, αν είναι αναγκαίο, από το σχοινί κι όταν ακόμα χρησιμοποιείται διπλό. β. Μια δύναμη φρεναρίσματος εντοπισμένη στη ζώνη της ανώτατης αποτελεσματικότητας, δηλαδή ένα γλίστρημα του σχοινιού ούτε πολύ μεγάλο, ούτε πολύ μικρό και μια ανώτατη δύναμη μικρή. γ. Ουδένα κίνδυνο τραυματισμού ή χωρίς σημασία για τον ασφαλίζοντα. δ. Χειρισμό χωρίς γάντια. ε. Δυνατότητα χρήσης με όλα τα σχοινιά που ανταποκρίνονται στους κανόνες της UIAA στ. Μη εξάρτηση ως προς την κατεύθυνση της έλξης κατά την πτώση (με ή χωρίς ενδιάμεσα καρφιά, μη εξάρτηση ως προς τη θέση του ασφαλίζοντος ή αυτού που πέφτει). ζ. Κανένα συμπληρωματικό υλικό εκτός από ελαφρό μόνο υλικό, απλής χρήσης χωρίς κινητά μέρη, όπως βίδες, στρόφιγγες κ.λπ. (ο αναρριχητής δεν παίρνει μαζί του ευχαρίστως συμπληρωματικά εργαλεία). η. Να μη δημιουργείται υπέρ το δέον θερμότητα κατά τη διάρκεια της συγκράτησης της πτώσης (ας σημειωθεί ότι ένα σχοινί που άντεξε σε μια πτώση δεν πρέπει, κατ αρχήν, να ξαναχρησιμοποιηθεί). θ. Η ασφάλιση πρέπει να παρέχει απόλυτη ασφάλεια σε περίπτωση πτώσης με συντελεστή 2 (ο πιο δυσμενής συντελεστής). ι. Χρήση πολύπλευρη ήτοι: - Ασφάλιση του πρώτου - Ασφάλιση του δεύτερου - Μπλοκάρισμα του σχοινιού - Ανάκληση - Τεχνική βοήθεια επιθυμητή. Παρά το πλήθος των υπαρχόντων συστημάτων καμία μέθοδος δεν ανταποκρίνεται τέλεια σε όλες τις απαιτήσεις. Αντίθετα, με περισσότερα ή λιγότερα κενά, πολλές λύσεις πλησιάζουν πολύ αυτές τις απαιτήσεις. Επάνω σε ορθοπλαγιά βρίσκονται τα τελευταία χρόνια στη διάθεση του αναρριχητή πολλές μέθοδοι ασφάλισης. Όλες αυτές χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) τις μεθόδους στατικής ασφάλισης και β) τις μεθόδους δυναμικής ασφάλισης. Η διαφορά των μεν από τις δε, συνοψίζεται στα εξής: Στις πρώτες, η πτώση του αναρριχητή συγκρατείται από τον ασφαλίζοντα με μπλοκαρισμένο το σχοινί κατά τη στιγμή του τερματισμού της πτώσης, με 14

15 αποτέλεσμα, το σχεδόν άμεσο σταμάτημα αυτού που πέφτει. Στις δυναμικές ασφαλίσεις, το σταμάτημα δεν γίνεται απότομα γιατί κατά τη στιγμή του σοκ το σχοινί αφήνεται συνειδητά να γλιστρήσει για λίγο από τα χέρια εκείνου που ασφαλίζει. Έτσι, με την τριβή που προκαλείται επάνω στο σώμα του, απαλύνει το τράνταγμα που θα υποστεί αυτός που πέφτει. Η ασφάλιση γενικά Σε μια πτώση κατά την αναρρίχηση (ιδίως σε πτώση του πρώτου), πρέπει να αποφεύγεται το απότομο σταμάτημα αυτού που πέφτει: Πολλοί αναρριχητές σκοτώθηκαν από το σοκ που δέχτηκαν κατά τον τερματισμό της πτώσης τους και όχι χτυπώντας πάνω στην ορθοπλαγιά. Μια πτώση του πρώτου από υπολογίσιμο ύψος, δημιουργεί, κατά τη στιγμή του σταματήματός του, τεράστιες δυνάμεις. Ευτυχώς, ένα μεγάλο μέρος από τις δυνάμεις αυτές απορροφάται από διάφορους ανασταλτικούς παράγοντες που μεσολαβούν στο μεταξύ: 1) από τα ενδιάμεσα καρφιά που υπάρχουν, 2) από την ελαστικότητα του σχοινιού (τα συνθετικά σχοινιά είναι ιδεώδη), 3) από την τριβή του σχοινιού επάνω στο σώμα αυτού που ασφαλίζει, (στη δυναμική ασφάλιση η τριβή είναι μεγαλύτερη). Έτσι, αποκλείεται το σταμάτημα αυτού που πέφτει να είναι ακαριαίο, οποιαδήποτε μέθοδος και αν χρησιμοποιηθεί, ακόμα και αν η ασφάλιση είναι στατική ασφάλιση, δηλαδή με πέρασμά του σχοινιού από μασχάλη-ώμο. Διαφορετικά, αν δηλαδή θα μπορούσε ποτέ το σταμάτημα του αναρριχητή να γίνει ακαριαίο, θα είχε οδυνηρές συνέπειες γι αυτόν που πέφτει: Το σχοινί θα έσπαζε και τα καρφιά και τα καραμπίνερ θα υποχωρούσαν. Εξ άλλου, το σώμα αυτού που έπεσε δεν θα μπορούσε ν αντέξει στον κεραυνοβολισμό που θα δεχόταν από το τράνταγμα τη στιγμή του ακαριαίου σταματήματός του. 3. Αναρρίχηση και χαρακτηρισμός διαδρομών Ένα από τα σημεία που επιβάλλεται να προσέχει κανείς είναι ο ειδικός χαρακτηρισμός που δίνεται στις διαδρομές, δηλαδή, «πρώτη», «νέα», «παραλλαγή», «επανάληψη». «Πρώτη διαδρομή» είναι αυτή που πραγματοποιείται σε κάποια κορυφή από μια ορισμένη ορθοπλαγιά της (ή κόψη) για πρώτη φορά. «Νέα διαδρομή» είναι εκείνη που πραγματοποιείται στην ίδια ορθοπλαγιά στην οποία έχει ήδη χαραχθεί η «πρώτη», απλά όμως σε σημείο που απέχει από αυτήν. «Παραλλαγή διαδρομής» είναι αυτή που γίνεται πολύ κοντά σε μια προηγηθείσα «Πρώτη» ή «Νέα» και που σε ορισμένα τμήματά της την τέμνει ή περνάει και από τα ίδια της σημεία. Μπορεί να ξεχωρίσει κανείς: α) «Παραλλαγή στο ξεκίνημα», όταν η διαδρομή ξεκινήσει από διάφορα σημεία αλλά καταλήξει ψηλότερα στην παλιά διαδρομή. 15

16 β) «Παραλλαγή στην έξοδο», όταν ακολουθήσει κανείς στην αρχή το δρομολόγιο της προηγούμενης διαδρομής, αλλά αργότερα το εγκαταλείψει για να καταλήξει σε διαφορετικό από εκείνη σημείο. γ) «Επανάληψη διαδρομής» είναι αυτή που ακολουθεί τα ίδια σημεία της «Πρώτης», «Νέας», ή «Παραλλαγής», της διαδρομής που προηγήθηκε. Ο ειδικός χαρακτηρισμός μιας διαδρομής δεν πρέπει να δίνεται από τους ίδιους τους αναρριχητές που την πραγματοποίησαν, παρά μόνο από κάποιο συλλογικό όργανο, όπως μια Ορειβατική Επιτροπή, που θα είναι υπεύθυνο για την ακρίβειά του. 4. Αναρρίχηση και εργαλεία Ο αναρριχητής πάνω στο βράχο πρέπει να κουβαλάει τα διάφορα υλικά ώστε να μπορεί σε οποιαδήποτε στιγμή να τα χρησιμοποιήσει με ευκολία χωρίς σπατάλη χρόνου και ιδίως δίχως εγκατάλειψη της θέσης ασφαλείας του. Όταν η αναρρίχηση είναι δύσκολη και απαιτεί πολύ υλικό, αυτό πρέπει να μοιραστεί σε όλα τα μέλη της σχοινοσυντροφιάς. Το υλικό τοποθετείται στη μέση του αναρριχητή στη θηλιά του ίδιου του σχοινιού της σχοινοσυντροφιάς. Από το ένα μέρος κρέμονται τα καρφιά και από το άλλο τα καραμπίνερ. Τα καρφιά είναι περασμένα μέσα σε δύο ή περισσότερα καραμπίνερ, χωριστά τα οριζόντια από τα κάθετα. Το σφυρί μπαίνει στην πίσω τσέπη του παντελονιού, κρεμασμένο από ψηλό σχοινάκι στην άκρη του όπου γίνεται θηλιά που περνάει από το κεφάλι το αναρριχητή. Οι ξύλινες γωνίες κρέμονται στο πλάι ή στο πίσω μέρος της μέσης του αναρριχητή. Οι σκαλίτσες τοποθετούνται τελευταίες από όλο το υλικό. Ένα μικρό εργαλείο, το γατζάκι είναι ένα είδος μικρού καραμπίνερ που δένεται στην άκρη ενός σπάγκου που ξεκινάει από τη μέση του αναρριχητή. Το ραπέλ είναι μια μέθοδος με την οποία επιτυγχάνεται με ασφάλεια και ταχύτητα η κατάβαση μιας ορθοπλαγιάς οσοδήποτε απότομης. Πολλές είναι οι περιπτώσεις εφαρμογής του ραπέλ από τον ορειβάτηαναρριχητή όπως: α) στο ραπέλ θα καταφύγει αν χρειαστεί να εγκαταλείψει μια αναρριχητική προσπάθεια β) ραπέλ θα μεταχειριστεί για να φτάσει σε πατάρι χαμηλότερο όταν ο ερχομός της νύχτας τον βρίσκει σε μέρος ακατάλληλο για διανυκτέρευση γ) με ραπέλ θα κατέβει σε πολλά αναρριχητικά βουνά από την κορυφή ορθοπλαγιάς δ) με ραπέλ θα κατέβει τα κάθετα τμήματα μιας πλαγιάς όταν ειδικοί λόγοι επιβάλλουν γρήγορη επιστροφή κ.λπ. 16

17 Η μέθοδος του ραπέλ αποτελείται από τρία στάδια, τα οποία είναι: α) η προετοιμασία, β) η κάθοδος, γ) η προσγείωση. Το κάθε στάδιο περιλαμβάνει μια σειρά από εργασίες από την καλή εφαρμογή των οποίων εξαρτάται η όλη επιτυχία. ανεμοβόρι δυνατός, ψυχρός, βόρειος άνεμος ανεμοζάλη κακοκαιρία, θύελλα που χαρακτηρίζεται από πολύ δυνατό αέρα με ή χωρίς βροχή Συνώνυμοι όροι: αναμπουμπούλα, σάλος, χαμός ανεμοθύελλα καιρικό φαινόμενο περιορισμένης έκτασης και διάρκειας που χαρακτηρίζεται από δυνατούς ανέμους με ασθενή βροχή ή χαλάζι Συνώνυμοι όροι: ανεμοζάλη, μπόρα ανεμολογία κλάδος της μετεωρολογίας που ασχολείται με τη μελέτη των ανέμων ανεμολόγιο κυκλικός δίσκος με ακτινωτές διαγραμμίσεις που προσαρμόζεται πάνω σε ναυτική πυξίδα, για να προσδιορίζει τη φορά προς την οποία φυσούν οι άνεμοι Διαιρείται σε 8 ή 16 μέρη που δείχνουν τ αντίστοιχα σημεία του ορίζοντα. Η λέξη μαρτυρείται από το Στους παλαιούς ναυτικούς χάρτες, το ανεμολόγιο ήταν ένα ακτινωτό διακοσμητικό διάγραμμα που έδειχνε τις διευθύνσεις και τα ονόματα των ανέμων. Αρχικά αποτελούνταν από έναν κύκλο με οκτώ κύριες υποδιαιρέσεις, τους ανεμορρόμβους ή κάρτες που αντιστοιχούσαν στους οκτώ κύριους ανέμους. Αργότερα προστέθηκαν κι άλλες υποδιαιρέσεις, που αντιστοιχούσαν στους δευτερεύοντες ανέμους. Έτσι, κάθε ανεμορρόμβος διαιρέθηκε σε δύο ημιρρόμβια ή μέτζα ή μετζοκάρτα και κάθε ημιρρόμβιο διαιρέθηκε σε δύο τεταρτορρόμβια ή καρτίνια. 17

18 Το σύστημα των οκτώ κύριων ανέμων θεωρείται η πυξίδα των αρχαίων θαλασσοπόρων πριν την εισαγωγή της μαγνητικής βελόνας και πολλοί το θεωρούν επινόηση των Φοινίκων. Είναι σίγουρο πάντως ότι οι αρχαίοι Έλληνες, κατά την Ομηρική εποχή (γύρω στα 800 π.χ.) διέκριναν με βάση τη διεύθυνση από την οποία έπνεαν, τέσσερις ανέμους που έρχονταν από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Αργότερα, όταν τα πλοία κάλυπταν μεγαλύτερες αποστάσεις στη Μεσόγειο, προστέθηκαν ακόμη τέσσερις άνεμοι, και χρησιμοποιούνταν ένα ανεμολόγιο με οκτώ υποδιαιρέσεις, που αντιστοιχούσαν στους ανέμους: Βορέας (Β), Καικίας (ΒΑ), Απηλιώτης (Α), Εύρος (ΝΑ), Νότος (Ν), Λίψ (ΝΔ), Ζέφυρος (Δ), Σκίρων (ΒΔ). άνεμος ατμοσφαιρικός αέρας που κινείται σε σχέση με την επιφάνεια της Γης Χαρακτηρίζεται είτε ως γενικός άνεμος όταν εκτείνεται επάνω από περιοχές μεγάλης έκτασης και εμφανίζει ημιμόνιμη διεύθυνση πνοής, είτε ως τοπικός 18

19 άνεμος όταν πνέει σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή ή πνέει παράλληλα με κάποιον γενικό άνεμο. Οι άνεμοι που πνέουν στον ελληνικό χώρο Εκτός από τους ετησίες (μελτέμια) καθώς και τη θαλάσσια και απόγεια αύρα επάνω από τον ελληνικό χώρο πνέουν και διάφοροι άλλοι εποχικοί ή τοπικοί άνεμοι. Οι σπουδαιότεροι από τους ανέμους αυτούς είναι: Ο σιρόκος πνέει κατά τη διάρκεια της ψυχρής εποχής και εμφανίζεται ως προπομπός των υφέσεων που κινούνται εκ Δυσμών προς Ανατολάς και διασχίζουν τη Μεσόγειο. Έχει νοτιοδυτική διεύθυνση και μεταφέρει ξηρές και θερμές αέριες μάζες, που, όταν φθάσουν στον ελληνικό χώρο, έχουν υγρανθεί λόγω της διαδρομής τους επάνω από τις υδάτινες μάζες της Μεσογείου. Οι ορνιθίες είναι ισχυροί άνεμοι βορειοανατολικών διευθύνσεων, που πνέουν κατά την αρχή της άνοιξης. Επειδή μεταφέρουν ψυχρές αέριες μάζες από τα μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη, είναι ψυχροί και υποβιβάζουν τη θερμοκρασία του αέρα κατά πολλούς βαθμούς από την κανονική. Η ονομασία «ορνιθίαι» έχει δοθεί στους ανέμους αυτούς από τους αρχαίους Έλληνες, στους οποίους οφείλεται επίσης και η ονομασία «λευκόνοτος», του ανέμου που πνέει από νότιες διευθύνσεις, κατά τη διάρκεια της άνοιξης και είναι πρόξενος συνήθως αίθριου καιρού. Οι λίβες άνεμοι του τύπου (Föhn), δηλαδή μέτριας έντασης, ξηροί, θερμοί, αποπνικτικοί καταβατοί άνεμοι. Είναι καταστρεπτικοί για τις καλλιέργειες γιατί πνέουν τη θερμή εποχή, που συμπίπτει να είναι ταυτόχρονα και πολύ ξηρά (άνομβρη). Τέτοιοι άνεμοι εμφανίζονται συνήθως στην Ανατολική Βοιωτία, στον θεσσαλικό κάμπο, στις πεδινές εκτάσεις περί τον Μαλιακό κόλπο και στα κεντρικά και βορειοανατολικά διαμερίσματα της μεσσηνιακής πεδιάδας και ιδίως στα δυτικά παράλια της Μεσσηνίας. Οι αεροκαταρράκτες είναι καταβατοί άνεμοι που «εκβάλλουν» από την ξηρά συνήθως προς τη θάλασσα ως υδάτινοι καταρράκτες (απ όπου και η ονομασία) αφού προηγουμένως υπερπηδήσουν τις κορυφογραμμές των ορεινών μαζών που είναι διατεταγμένες παράλληλα προς τις ακτές. Οι άνεμοι αυτοί εμφανίζονται όλες τις εποχές του έτους από μέτριοι έως πολύ ισχυροί κυρίως στις δυτικές ακτές της Εύβοιας, τις δυτικές ακτές της Άνδρου και της Τήνου, στο ακρωτήριο Μαλέα και στις Σαρωνίδες Πέτρες του μυχού του Σαρωνικού κόλπου. Εκτός από τους παραπάνω ανέμους, εμφανίζονται και πολλοί άλλοι τοπικοί άνεμοι, όπως είναι: ο Καρτελάς της Κυπαρισσίας, που ενσκήπτει ως ορμητικός ανατολικός-βορειοανατολικός άνεμος της ψυχρής εποχής, οι καταβατοί άνεμοι τύπου Μπόρα (Bora), που ενσκήπτουν στις παράκτιες περιοχές της Ηπείρου ως ανατολικοί-βορειοανατολικοί ισχυροί άνεμοι της ψυχρής εποχής, ο άνεμος Λαμπαδίτσας του Αργοστολίου, που πνέει από νότιες διευθύνσεις ως θερμός 19

20 μέτριας έντασης άνεμος στις αρχές του καλοκαιριού και είναι επικίνδυνος στις καλλιέργειες, ο Γαβρολιμάδας των Πατρών, ο Χορτιάτης της Θεσσαλονίκης, ο Ρουπελιώτης της κοιλάδας του Στρυμώνα, που πνέει με μεγάλη σφοδρότητα, και, τέλος, ο πασίγνωστος Βαρδάρης της κοιλάδας του Αξιού, που πνέει συνήθως τον χειμώνα, τον τελευταίο μήνα του φθινοπώρου και τον πρώτο της άνοιξης. Η γραφική παράσταση των ανέμων γίνεται με το ανεμολογικό ρόδο (wind rose), πολύπλοκο επειδή απαιτείται ειδικό πρόγραμμα υπολογιστή με δεδομένα που έχουν ληφθεί από ανεμογράφους. ανεμοσούρι ο υπό των ισχυρών ανέμων σχηματιζόμενος σωρός χιονιού κατά τις χιονοθύελλες ανθρωπογεωγραφία κλάδος της βιογεωγραφίας που μελετά την επίδραση του γεωγραφικού περιβάλλοντος στην εξέλιξη της ζωής και του πολιτισμού του ανθρώπου και αντίστροφα την επίδραση και τις μεταβολές που επιφέρει ο άνθρωπος στο γεωγραφικό περιβάλλον προς όφελός του αντάρα θυελλώδης καιρός με συννεφιά ή κακοκαιρία στο βουνό αντέρεισμα δευτερεύουσα οροσειρά, εκτεινόμενη πλαγίως ή καθέτως προς την κύρια οροσειρά τμήμα βουνού που βρίσκεται μεταξύ δύο διαδοχικών χαραδρών. αντίκλινο πτύχωση πετρωμάτων σε στρώματα διαφόρων χρονολογικών περιόδων, το σχήμα της οποίας μοιάζει με αντεστραμμένο ύψιλον άντρο σπηλιά, κοίλωμα σε βράχο, καταφύγιο όταν χρησιμοποιείται για κατοικία ανθρώπων ή ζώων 20

Η βόρεια ράχη του Χατζή

Η βόρεια ράχη του Χατζή Η βόρεια ράχη του Χατζή Το Χατζή αποτελεί ένα μεγάλο ορεινό όγκο στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Τρικάλων με ψηλότερη κορυφή το Χατζή 2038μ και άλλες ψηλές κορυφές όπως το Κάστρο 1963μ, η Βρωμέρη 1955μ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΤΑΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ β Γυµνασίου

ΙΤΑΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ β Γυµνασίου ΙΤΑΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ β Γυµνασίου Οι µαθητές: Γεωργακοπούλου Ελευθερία Κατσαρός Νίκος Νάκου Τζωρτζίνα Πατρίκη Μαίρη Φωνιαδάκη Μαρία Οι Καθηγητές: ηµακοπούλου Ελένη Λιάπη Βασιλική Η ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ορειβασίας Μέσου Επιπέδου 2016

Σχολή Ορειβασίας Μέσου Επιπέδου 2016 Σχολή Ορειβασίας Μέσου Επιπέδου 2016 Σκοπός της σχολής είναι η περαιτέρω τεχνική κατάρτιση των συμμετεχόντων ώστε μετά τη σχολή να μπορούν να πραγματοποιούν αυτόνομα και με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια αναρριχήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ανάβαση στις κορυφές Stok Kangri 6123μ, Mentok I 6282μ, Mentok II 6248μ και Mentok III 6153μ και προσέγγιση της ασκαρφάλωτης κορυφής Nya Kangri 6480μ μέχρι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΕΙΒΑΣΙΑ. PROJECT 1ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΤΜΗΜΑΤΩΝ Α3-Α4 ΕΤΟΣ:2013-2014 ΙΩΑΝΝΑ ΨΑΡΟΥΔΑΚΗ ΣΤΕΛΛΑ ΣΚΑΛΙΔΑΚΗ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΑΠΑΚΗΣ

ΟΡΕΙΒΑΣΙΑ. PROJECT 1ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΤΜΗΜΑΤΩΝ Α3-Α4 ΕΤΟΣ:2013-2014 ΙΩΑΝΝΑ ΨΑΡΟΥΔΑΚΗ ΣΤΕΛΛΑ ΣΚΑΛΙΔΑΚΗ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΑΠΑΚΗΣ ΟΡΕΙΒΑΣΙΑ PROJECT 1ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΤΜΗΜΑΤΩΝ Α3-Α4 ΕΤΟΣ:2013-2014 ΙΩΑΝΝΑ ΨΑΡΟΥΔΑΚΗ ΣΤΕΛΛΑ ΣΚΑΛΙΔΑΚΗ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΑΠΑΚΗΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΧΑΝΙΩΝ (Ε.Ο.Σ. ΧΑΝΙΩΝ) Στις 28 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 5. ΑΝΕΜΟΙ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 5. ΑΝΕΜΟΙ Αέριες μάζες κινούνται από περιοχές υψηλότερης προς περιοχές χαμηλότερης

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Αρχαρίων Φθινόπωρο 2015

Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Αρχαρίων Φθινόπωρο 2015 Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Αρχαρίων Φθινόπωρο 2015 Σκοπός της σχολής είναι η τεχνική κατάρτιση των συμμετεχόντων ώστε μετά τη σχολή να μπορούν να πραγματοποιούν αυτόνομα και με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων 2015

Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων 2015 Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων 2015 Σκοπός της σχολής είναι η τεχνική κατάρτιση και απόκτηση εμπειριών ώστε μετά τη σχολή να μπορούν οι συμμετέχοντες ορειβάτες να πραγματοποιούν με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Αρχαρίων Άνοιξη 2015

Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Αρχαρίων Άνοιξη 2015 Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Αρχαρίων Άνοιξη 2015 Σκοπός της σχολής είναι η τεχνική κατάρτιση και απόκτηση εμπειριών ώστε μετά τη σχολή να μπορούν οι συμμετέχοντες αναρριχητές να πραγματοποιούν με τη μέγιστη

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Αρχαρίων Φθινόπωρο 2014

Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Αρχαρίων Φθινόπωρο 2014 Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Αρχαρίων Φθινόπωρο 2014 Σκοπός της σχολής είναι η τεχνική κατάρτιση και απόκτηση εμπειριών ώστε μετά τη σχολή να μπορούν οι συμμετέχοντες αναρριχητές να πραγματοποιούν με τη μέγιστη

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύουμε στην ηπειρωτική Ελλάδα, χρησιμοποιώντας διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Παράγοντες που συντελούν στη δηµιουργία χιονοστιβάδων 1. ΤΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ Οι χιονοστιβάδες δηµιουργούνται πάνω από την ζώνη δασικής ανάπτυξης (timberline). Το ύψος της ζώνης αυτής, ποικίλλει ανάλογα µε το γεωγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι).

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι). Γεωγραφικά στοιχεία και κλίμα. Τα κυριότερα μορφολογικά χαρακτηριστικά του νομού Ιωαννίνων είναι οι ψηλές επιμήκεις οροσειρές και οι στενές κοιλάδες. Το συγκεκριμένο μορφολογικό ανάγλυφο οφείλεται αφενός

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οι πολικές περιοχές, όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο. Συγκεκριμένα ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 6 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Μέσου Επιπέδου Φθινόπωρο 2014

Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Μέσου Επιπέδου Φθινόπωρο 2014 Σχολή Αναρρίχησης Βράχου Μέσου Επιπέδου Φθινόπωρο 2014 Σκοπός της σχολής είναι η περαιτέρω τεχνική κατάρτιση και απόκτηση εμπειριών ώστε μετά τη σχολή να μπορούν οι συμμετέχοντες αναρριχητές να πραγματοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

Άλλοι χάρτες λαμβάνουν υπόψη και το υψόμετρο του αντικειμένου σε σχέση με ένα επίπεδο αναφοράς

Άλλοι χάρτες λαμβάνουν υπόψη και το υψόμετρο του αντικειμένου σε σχέση με ένα επίπεδο αναφοράς ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Ένας χάρτης είναι ένας τρόπος αναπαράστασης της πραγματικής θέσης ενός αντικειμένου ή αντικειμένων σε μια τεχνητά δημιουργουμένη επιφάνεια δύο διαστάσεων Πολλοί χάρτες (π.χ. χάρτες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ ΑΝΕΜΟΣ Άνεμο λέμε τις κινήσεις της μάζας του αέρα που περιβάλλει τη Γη. Αυτό που προκαλεί τις κινήσεις αυτές είναι οι διαφορά της ατμοσφαιρικής πίεσης ανάμεσα σε γειτονικές περιοχές. Ο άνεμος θα κινηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΟΙΤΗΣ & ΣΤΑ ΓΥΡΩ ΒΟΥΝΑ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΟΙΤΗΣ & ΣΤΑ ΓΥΡΩ ΒΟΥΝΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΟΙΤΗΣ & ΣΤΑ ΓΥΡΩ ΒΟΥΝΑ Οι δραστηριότητες πραγματοποιούνται από πιστοποιημένους συνοδούς και με όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας. Οι καιρικές συνθήκες λαμβάνονται πάντα υπόψη

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010

Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Νίκος Μαζαράκης Αθήνα 2010 Οι χάρτες των 850 Hpa είναι ένα από τα βασικά προγνωστικά επίπεδα για τη παράµετρο της θερµοκρασίας. Την πίεση των 850 Hpa τη συναντάµε στην ατµόσφαιρα σε ένα µέσο ύψος περί

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΑΤΥXΗΜΑΤΩΝ ΣΤΑ ΑΘΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ

ΕΡΕΥΝΑ ΑΤΥXΗΜΑΤΩΝ ΣΤΑ ΑΘΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΑΤΥXΗΜΑΤΩΝ ΣΤΑ ΑΘΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ ΑΘΗΝΑ 1994 KOYNIAKHΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΕΡΙΕXΟΜΕΝΑ 0. ΣΤΟXΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 0.1 Στόχοι της έρευνας.............................. 2

Διαβάστε περισσότερα

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα.

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. 1 Είναι η σταθερή και αδιάκοπη κίνηση του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της Γης, στο υπέδαφος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΟΣ AΘΗΝΩΝ. Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων 2009

ΕΟΣ AΘΗΝΩΝ. Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων 2009 ΕΟΣ AΘΗΝΩΝ Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων 2009 Η Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων που διοργανώνει ο ΕΟΣ Αθηνών, είναι οργανωμένη σύμφωνα με τον κανονισμό εκπαίδευσης της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας Αναρρίχησης.

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

1. Το φαινόµενο El Niño

1. Το φαινόµενο El Niño 1. Το φαινόµενο El Niño Με την λέξη Ελ Νίνιο, προσφωνούν οι Ισπανόφωνοι το Θείο Βρέφος. Η ίδια λέξη χρησιµοποιείται για να εκφράσει µια µεταβολή του καιρού στις ακτές του Περού, που εµφανίζεται εδώ και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Τα μέλη της ομάδας μας:παπαδόπουλος Σάββας Σταθάτος Γιάννης Τσαπάρας Χρήστος Τριανταφύλλου Δημήτρης Χάλαρης Στέλιος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 2. Το νερό στη φύση 3. Νερό και άνθρωπος 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Μάθημα 1: Οι έννοιες και θέση 1. Τι ονομάζεται σχετική θέση ενός τόπου; Να δοθεί ένα παράδειγμα. Πότε ο προσδιορισμός της σχετικής θέσης

Διαβάστε περισσότερα

Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής

Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής: Ορεινή Πεζοπορία Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΕΙΝΗ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Υπεύθυνοι καθηγητές: Μπάρπας Κων/νος Αναστασιάδου Αντιγόνη

ΟΡΕΙΝΗ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Υπεύθυνοι καθηγητές: Μπάρπας Κων/νος Αναστασιάδου Αντιγόνη ΟΡΕΙΝΗ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ομάδα Α : Γιαννακούλα Αναστασία Γραμματικού Πέγκυ Δουλκερίδης Γιώργος Νίτσου Ανδριάνα Βαπορίδης Στυλιανός Καράι Λεντίνα Λάμπρου Αντώνιος Υπεύθυνοι καθηγητές: Μπάρπας Κων/νος Αναστασιάδου

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

Το Κ2 είναι ένα παιχνίδι για 1 έως 5 παίκτες, ηλικίας 8 ετών και άνω, με διάρκεια περίπου 60 λεπτά.

Το Κ2 είναι ένα παιχνίδι για 1 έως 5 παίκτες, ηλικίας 8 ετών και άνω, με διάρκεια περίπου 60 λεπτά. ΟΔΗΓΙΕΣ Το Κ2 είναι το δεύτερο ψηλότερο βουνό στον κόσμο (μετά το Έβερεστ) με ύψος 8.611 μέτρα από τη στάθμη της θάλασσας. Θεωρείται, επίσης, ένα από τα δυσκολότερα βουνά άνω των 8.000 μέτρων. Το Κ2 ποτέ

Διαβάστε περισσότερα

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία

Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία Αγρομετεωρολογία - Κλιματολογία 5 ο Μάθημα 4.1 Εξάτμιση Η ατμόσφαιρα, κυρίως στο κατώτερο τμήμα της, περιέχει πάντοτε μια μεταβλητή ποσότητα νερού. Η ποσότητα αυτή παρουσιάζεται σε αέρια κατάσταση (υδρατμοί),

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ 2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT 2014-15 ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ Κατανομή του νερού στη φύση Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό.

Διαβάστε περισσότερα

3 η εργασία Ημερομηνία αποστολής: 28 Φεβρουαρίου ΘΕΜΑ 1 (Μονάδες 7)

3 η εργασία Ημερομηνία αποστολής: 28 Φεβρουαρίου ΘΕΜΑ 1 (Μονάδες 7) 3 η εργασία Ημερομηνία αποστολής: 28 Φεβρουαρίου 2007 ΘΕΜΑ 1 (Μονάδες 7) Η θέση ενός σωματίου που κινείται στον άξονα x εξαρτάται από το χρόνο σύμφωνα με την εξίσωση: x (t) = ct 2 -bt 3 (1) όπου x σε μέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα

Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα Ο Πότης Ράτος ζούσε στα 1880 μαζί με τη γυναίκα του και τα παιδιά του κάπου στην Ελλάδα. Λαχταρούσε να κάνει ένα ταξίδι στο χρόνο. Όχι στο παρελθόν, αλλά στο μέλλον. Και

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Θεματικό Δίκτυο: «Τα Ευρωπαϊκά Ορειβατικά Μονοπάτια Ε6 και Ε4» Συντονιστής: Κ.Π.Ε. Μαρώνειας Ροδόπης

Εθνικό Θεματικό Δίκτυο: «Τα Ευρωπαϊκά Ορειβατικά Μονοπάτια Ε6 και Ε4» Συντονιστής: Κ.Π.Ε. Μαρώνειας Ροδόπης Εθνικό Θεματικό Δίκτυο: «Τα Ευρωπαϊκά Ορειβατικά Μονοπάτια Ε6 και Ε4» Συντονιστής: Κ.Π.Ε. Μαρώνειας Ροδόπης Μονοπάτια Ε6 Ε4 Τα ορειβατικά μονοπάτια Ε6 & Ε4 διασχίζουν την Ευρωπαϊκή ήπειρο και καταλήγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ)

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) Θεσσαλονίκη 2011 Η απόφαση για μια αναγνωριστική αποστολή πάνω από το χωριό Χαλίκι, στο όρος Λάκμος ή Περιστέρι, πάρθηκε κατά τη διάρκεια της αποστολής του συλλόγου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΡΔΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ & ΚΑΡΔΙΑ

29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΡΔΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ & ΚΑΡΔΙΑ ΠΑΠΑΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΗΤΑΣ ΕΚΠ/ΚΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ e-mail: nikitpapa@yahoo.gr (ΑΡΘΡΟ) 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΡΔΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ & ΚΑΡΔΙΑ Σεπτεμβρίου Κάθε χρόνο από το 1999, η Παγκόσμια Ομοσπονδία Καρδιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ

ΑΙΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ ΑΙΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Γ. ΒΙΣΚΑΔΟΥΡΟΣ Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΑΙΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ταχύτητα ανέμου Παράγοντες που την καθορίζουν Μεταβολή ταχύτητας ανέμου με το ύψος από το έδαφος Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων :

Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : ΚΛΙΜΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Oι Κατηγορίες Κλιμάτων : Κατηγορία Α : Τροπικά κλίματα Στην πρώτη κατηγορία, που συμβολίζεται με το κεφαλαίο Α, εντάσσονται όλοι οι τύποι του Τροπικού κλίματος. Κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

1 of 10 12/11/2014 4:45 µµ

1 of 10 12/11/2014 4:45 µµ 1 of 10 12/11/2014 4:45 µµ ρεις φίλοι, τρεις ηµέρες, 2917 µέτρα. Αυτό που δεν είχαν προβλέψει στο σχεδιασµό τους ο Αχιλλέας, ο Πάνος και ο Γιώργος, ήταν ότι στην ανάβασή τους στο «βουνό των Θεών», τον

Διαβάστε περισσότερα

Tοπογραφικά Σύμβολα. Περιγραφή Χάρτη. Συνήθως στους χάρτες υπάρχει υπόμνημα με τα σύμβολα που χρησιμοποιούνται. Τα πιο συνηθισμένα είναι τα εξής:

Tοπογραφικά Σύμβολα. Περιγραφή Χάρτη. Συνήθως στους χάρτες υπάρχει υπόμνημα με τα σύμβολα που χρησιμοποιούνται. Τα πιο συνηθισμένα είναι τα εξής: Tοπογραφικά Σύμβολα Συνήθως στους χάρτες υπάρχει υπόμνημα με τα σύμβολα που χρησιμοποιούνται. Τα πιο συνηθισμένα είναι τα εξής: Κεντρική Αρτηρία Ρέμα Δευτερεύουσα Αρτηρία Πηγάδι Χωματόδρομος Πηγή Μονοπάτι

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Ασφάλειας Ομίλου Ορειβασίας

Κώδικας Ασφάλειας Ομίλου Ορειβασίας Κώδικας Ασφάλειας Ομίλου Ορειβασίας Α. Εισαγωγή Τα βουνά προσφέρονται για δραστηριότητες όπως πεζοπορία, ορεινή πεζοπορία, ορειβασία, αναρρίχηση κλπ, κρύβουν όμως κινδύνους. Για την αποφυγή δυσάρεστων

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ E ΕΞΑΜΗΝΟ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ E ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ E ΕΞΑΜΗΝΟ Θαλάσσια ρεύματα και Ωκεάνια κυκλοφορία Οι θαλάσσιες μάζες δεν είναι σταθερές ΑΙΤΙΑ: Υπάρχει (αλληλ)επίδραση με την ατμόσφαιρα (π.χ., ο άνεμος ασκεί τριβή στην επιφάνεια της θάλασσας,

Διαβάστε περισσότερα

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το ΔΙΑΔΡΟΜΗ 5 ΝΗΣΟΣ ΔΟΚΟΣ Προβλήτα στο ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΑΣΤΡΟ Κορυφή ΔΟΚΟΥ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 5,8 χλμ. 2 ώρ. 05 3 * Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικός Ορειβατικός Σύνδεσμος Αθηνών. Σχολή Ορειβασίας Μέσου Επιπέδου 2010

Ελληνικός Ορειβατικός Σύνδεσμος Αθηνών. Σχολή Ορειβασίας Μέσου Επιπέδου 2010 Ελληνικός Ορειβατικός Σύνδεσμος Αθηνών Σχολή Ορειβασίας Μέσου Επιπέδου 2010 Η Σχολή Ορειβασίας Αρχαρίων που που διοργανώνει ο ΕΟΣ Αθηνών, είναι οργανωμένη σύμφωνα με τον κανονισμό εκπαίδευσης της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΠΟΙΚΙΛΙΑΚΗ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ»

«Η ΠΟΙΚΙΛΙΑΚΗ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ» «Η ΠΟΙΚΙΛΙΑΚΗ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ: Δρ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΑΙΜΑΚΗΣ ΧΗΜΙΚΟΣ - ΟΙΝΟΛΟΓΟΣ Η Ήπειρος υπήρξε από παλιά μεγάλη αμπελουργική ζώνη σε έκτασή που δεν έχει καμία σχέση με την σημερινή κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΟΡΕΙΝΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΣΕ ΚΑΘΕΤΟ ΠΕΔΙΟ. Γιάννης Πετρομιανός Δημήτρης Κάραλης

ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΟΡΕΙΝΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΣΕ ΚΑΘΕΤΟ ΠΕΔΙΟ. Γιάννης Πετρομιανός Δημήτρης Κάραλης ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΟΡΕΙΝΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΣΕ ΚΑΘΕΤΟ ΠΕΔΙΟ Γιάννης Πετρομιανός Δημήτρης Κάραλης 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 3 1.1. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΟΜΑΔΩΝ... 3 1.2. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΡΑΣΗΣ... 4 2. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΟΜΑΔΑΣ ΚΑΘΕΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΕΣ ΤΙΣ ΚΡΥΜΜΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΡΥΠΤΟΛΕΞΟ

ΒΡΕΣ ΤΙΣ ΚΡΥΜΜΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΡΥΠΤΟΛΕΞΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Οριζόντια 1. Βυζαντινός αυτοκράτορας - Ρωτάει 2. Μικρόβιο 3. Βράχος κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας - Βράχος πάνω από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και διεξαγωγή της ορεινής πεζοπορίας και ορειβασίας. Αθανάσιος Τερζής Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής

Οργάνωση και διεξαγωγή της ορεινής πεζοπορίας και ορειβασίας. Αθανάσιος Τερζής Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής Οργάνωση και διεξαγωγή της ορεινής πεζοπορίας και ορειβασίας Αθανάσιος Τερζής Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής Ορεινή Πεζοπορία Πορεία µε τα πόδια σε ορεινό περιβάλλον Ορειβασία Ανέβασµαή αναρρίχηση σε βουνό:

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ Παπαϊωάννου Χαριτάκης (Βιολόγος Msc), 2013 1. Η ΟΙΤΗ Η Οίτη είναι βουνό της Στερεάς Ελλάδας και καταλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Κείμενο-φωτό: Παναγιώτης Κρητικάκος Την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου του 2011 οργανώθηκε εξερευνητική επίσκεψη στην τεχνητή λίμνη Πουρναρίου, ως μέρος του προγράμματος Άδηλα Ύδατα. Η

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός;

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; ΟΡΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; Διαμελισμός Κατακόρυφος είναι: Τα βουνά, οι πεδιάδες, οι λόφοι, οι κοιλάδες, τα φαράγγια και γενικά το ανάγλυφο μιας περιοχής. Άλπεις Οι Άλπεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής: Καραγιώργος Θωμάς, MSc, PhD candidate in Sport Management & Recreation ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΡΙΣΤOΤΕΛΕΙΟ

Εισηγητής: Καραγιώργος Θωμάς, MSc, PhD candidate in Sport Management & Recreation ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΡΙΣΤOΤΕΛΕΙΟ Εισηγητής: Καραγιώργος Θωμάς, MSc, PhD candidate in Sport Management & Recreation ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΙΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΡΙΣΤOΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Γεωδαιτικό σύστημα Χάρτης Πυξίδα Χάραξη

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες Υπάιθρου (Outdoor Activities)

Δραστηριότητες Υπάιθρου (Outdoor Activities) Δραστηριότητες Υπάιθρου (Outdoor Activities) Ερευνητική Εργασία (Project) Α' Λυκείου 1ο ΓΕΛ Ξάνθης 2ο Τετράμηνο 2011 2012 Επιβλέποντες καθηγητές Επαμεινώνδας Διαμαντόπουλος Ολυμπία Λαμπάκη (Outdoor Activities)

Διαβάστε περισσότερα

Από το Βόρειο στο Βόρειο Πόλο! (ταξιδεύοντας στο ίδιο γεωγραφικό μήκος)

Από το Βόρειο στο Βόρειο Πόλο! (ταξιδεύοντας στο ίδιο γεωγραφικό μήκος) Από το Βόρειο στο Βόρειο Πόλο! (ταξιδεύοντας στο ίδιο γεωγραφικό μήκος) Τάξη Φύλλο Εργασίας Μάθημα Α Γυμνασίου Ταξιδεύοντας σε ένα μεσημβρινό Γεωγραφία. Περιγραφή Αποφασίζουμε να ξεκινήσουμε ένα παράξενο

Διαβάστε περισσότερα

Διαγράμματα. Νίκος Σκουλίδης, Σημειώσεις Φυσικής Α` Γυμνασίου, , Διαγράμματα_1_0.docx

Διαγράμματα. Νίκος Σκουλίδης, Σημειώσεις Φυσικής Α` Γυμνασίου, , Διαγράμματα_1_0.docx Διαγράμματα Στα περισσότερα από τα Φύλλα Εργασίας που εργαστήκατε και συμπληρώσατε, είχατε να σχεδιάσετε και ένα διάγραμμα. Ίσως ήταν η πρώτη φορά που ασχοληθήκατε με αυτό το αντικείμενο και να σας φάνηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0213 «Χιονοδρομία ΙΙΙ» 1η Διάλεξη:

Διαβάστε περισσότερα

Αναρριχητικό πεδίο Καράβι Υμηττού

Αναρριχητικό πεδίο Καράβι Υμηττού Αναρριχητικό πεδίο Καράβι Υμηττού Το Καράβι βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Υμηττού, πάνω από το δήμο Βύρωνα. Είναι ένα μικρό σε ύψος αλλά πολύ όμορφο πεδίο, με θέα ολόκληρο το λεκανοπέδιο. Οφείλει την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Α1.5 «Aνακρίνοντας» τους χάρτες

Α1.5 «Aνακρίνοντας» τους χάρτες Α1.5 «Aνακρίνοντας» τους χάρτες Ποιο Χάρτη θα χρησιμοποιήσω αν θέλω να μάθω τη θέση της Αφρικής στον κόσμο; Θα χρησιμοποιήσω τον Παγκόσμιο Χάρτη Ποια είναι η θέση της Αφρικής στον κόσμο; Η απάντηση μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 3. Αγ. Γεώργιος Νηλείας Κυκλικός Περίπατος Αυτή η πολύ ωραία διαδρομή των 5,5 χιλιομέτρων ακολουθεί την πλαγιά πάνω από τον Αγ. Γεώργιο και σε αποζημιώνει με μαγευτικές θέες. Ιδιαίτερα το Μάιο είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Ζούρβα Χανιά, 22-26/12/2010: Συµµετοχή στην αποστολή του ΣΠ.Ο.Κ. Χ. Νικολαΐδου

Ζούρβα Χανιά, 22-26/12/2010: Συµµετοχή στην αποστολή του ΣΠ.Ο.Κ. Χ. Νικολαΐδου : Χ. Νικολαΐδου 16-3-2011 Χανιά εκέµβριος 2010 Το εκέµβριο του 2010, λάβαµε πρόσκληση από το Γρηγόρη Αναστασόπουλο (ΣΠ.Ο.Κ), για να συµµετάσχουµε στην αποστολή που θα οργάνωνε στα Χανιά τις ηµέρες των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΥ ΣΚΙ 2015

ΣΧΟΛΗ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΥ ΣΚΙ 2015 ΣΧΟΛΗ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΥ ΣΚΙ 2015 Ο ΕΟΣ Αθηνών προκηρύσσει την οργάνωση Σχολής Ορειβατικού Σκι για το χειµώνα 2015. Συνεχίζοντας την πλούσια και πρωτοπόρα στον ελλαδικό χώρο παράδοση στην ορειβασία και την χιονοδροµία

Διαβάστε περισσότερα

Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής

Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής: Πλεύση με Κανόε/Καγιάκ Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α

Διαβάστε περισσότερα

Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής

Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής: Προσανατολισμός Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11 ΚΥΡΙΑΚΗ 19/10 ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΠΑΡΝΩΝΑ ΜΟΝΗ ΜΑΛΕΒΗΣ Αναχώρηση στις 7.00 με προορισμό το καταφύγιο του Πάρνωνα. Από εκεί θα ακολουθήσουμε μονοπάτι και δασικούς δρόμους που θα μας οδηγήσουν μέσα στα πυκνά δάση

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

Οι λίμνες στις τέσσερις εποχές

Οι λίμνες στις τέσσερις εποχές Οι λίμνες στις τέσσερις εποχές Λίμνη Κερκίνη Το πρόβλημα της λίμνης Κερκίνης εντοπίζεται στο νερό, στη διαχείριση του νερού. Η μεγάλη διακύμανση της στάθμης του νερού επηρεάζει διάφορα σπάνια είδη που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 2014

ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 2014 ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 2014 Μπογδάνης Βασίλειος Πτυχιούχος Τ.Ε.Φ.Α.Α. Θεσαλλονίκης Κάτοχος μεταπτυχιακού Γνωστικής και Κινητικής Μάθησης Παράλληλη τεχνική και τώρα τι γίνεται; ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής

Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής Υπαίθριες Δραστηριότητες Αναψυχής: Ορεινή ποδηλασία Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α

Διαβάστε περισσότερα

Τέτοια προγράμματα και ιδίως καθημερινά, σπάνια βλέπουμε να δίνονται σε παιδιά για τις διακοπές τους.

Τέτοια προγράμματα και ιδίως καθημερινά, σπάνια βλέπουμε να δίνονται σε παιδιά για τις διακοπές τους. Πρόγραμμα προπόνησης, συντήρησης και εξάσκησης, καθώς και διατροφής, κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών, κοινοποίησε στην σελίδα της στο ίντερνετ, η σχολή ποδοσφαίρου του Ολυμπιακού Πειραιώς στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΙΛΕΞΑΜΕ: Η χλωρίδα και η πανίδα στην χώρα μας είναι ένα πολύ σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΓΕΘΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Στο Αιγαίο, στην Κρήτη και στα Ιόνια Νησιά

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

2. Μια μοτοσυκλέτα τρέχει με ταχύτητα 108 km/h. α) Σε πόσο χρόνο διανύει τα 120 m; β) Πόσα μέτρα διανύει σε 5 s;

2. Μια μοτοσυκλέτα τρέχει με ταχύτητα 108 km/h. α) Σε πόσο χρόνο διανύει τα 120 m; β) Πόσα μέτρα διανύει σε 5 s; 1. Αυτοκίνητο κινείται σε ευθύγραμμο δρόμο με σταθερή φορά και το ταχύμετρο του (κοντέρ) δείχνει συνεχώς 36 km/h. α) Τι είδους κίνηση κάνει το αυτοκίνητο; β) Να μετατρέψετε την ταχύτητα του αυτοκινήτου

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα