Τι ειναι η Ιδεολογια; Jacques Derrida 1994 Απο τα Φαντασματα του Marx

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τι ειναι η Ιδεολογια; Jacques Derrida 1994 Απο τα Φαντασματα του Marx"

Transcript

1 Τι ειναι η Ιδεολογια; Jacques Derrida 1994 Απο τα Φαντασματα του Marx Τι ειναι η ιδεολογια; Θα μπορουσε καποιος να την μεταφρασει αναφορικα με την λογικη της επιβιωσης οπως εχουμε μολις αμυδρα δει αναφορικα με την κληρονομια του ειδωλου, αλλα ποιο θα ηταν το ενδιαφερον σε μια τετοια προσπαθεια; Η μεταχειριση του φαντασματικου στην Γερμανικη Ιδεολογια ανακοινωνει ή επιβεβαιωνει το απολυτο προνομιο που ο Marx αποδιδει παντα στην θρησκεια, στην ιδεολογια ως θρησκεια, στον μυστικισμο, ή την θεολογια, στην αναλυση του για την ιδεολογια γενικα. Αν το φαντασμα προσφερει την μορφη του, με αλλα λογια, το σωμα του, στο ιδεολογημα, τοτε προκειται για την ουσιωδη ιδιοτητα [le propre], τροπον τινα, του θρησκευτικου, συμφωνα με τον Marx, που εχει χαθει οταν καποιος εξαλειφει την εννοιολογια ή το λεξικο του φαντασματικου, οπως συμβαινει συχνα με τις μεταφρασεις, με αξιες που κρινονται λιγοτερο ή περισσοτερο αντιστοιχες (φαντασμαγορικες, παραισθησιακες, φανταστικες, φαντασιακες, και ουτω καθ εξης). Ο μυστικιστικος χαρακτηρας του φετιχ, στο σημαδι που αφηνει στην εμπειρια του θρησκευτικου, ειναι πρωτα απο ολα φαντασματικου χαρακτηρα. Πολυ μακρυτερα απο εναν βολικο τροπο παρουσιασης της ρητορικης του Marx ή της παιδαγωγικης του, αυτο που φαινεται ως το διακυβευμα εδω ειναι, απο την μια πλευρα, ο αμειωτα συγκεκριμενος χαρακτηρας του φαντασματος. Το τελευταιο δεν μπορει να ειναι συμπερασμα καποιας ψυχολογιας της φαντασιας ή καποιας ψυχαναλυσης του φαντασιακου, ουτε κατι περισσοτερο απο μια οντο- ή εγω - οντολογια, ακομα και αν ο Marx φαινεται να την εγγραφει εντος μια κοινωνικοοικονομικης γενεαλογιας ή μιας φιλοσοφιας της εργασιας και της παραγωγης: ολες αυτες οι επαγωγες προυποθετουν την πιθανοτητα της φαντασματικης επιβιωσης. Απο την αλλη πλευρα και με το ιδιο κριτηριο, το διακυβευμα ειναι η αναφαιρετικοτητα του θρησκευτικου προτυπου στην κατασκευη της εννοιας της ιδεολογιας. Οταν ο Marx στις στιγμες της αναλυσης του ανακαλει φαντασματα, για παραδειγμα, τον μυστικιστικο χαρακτηρα, ή τον υπερβατικο φετιχισμο, του εμπορευματος, θα πρεπει, κατα συνεπεια, να μην δουμε σε αυτα μονο τις συνεπειες της ρητορικης, ως αποστροφες του λογου που σχετιζονται ή εφαρμοζονται απλα ωστε να πεισουν εξαπτωντας την φαντασια. Αν ισχυε πραγματι αυτο, θα οφειλε κανεις να συμφιλιωθει με την ακατανικητη ισχυ και την πρωταρχικη δυναμη της φαντασματικης συνεπειας. Θα οφειλε πραγματι λοιπον να πει καποιος γιατι τρομαζει ή προσβαλλει την φαντασια, και τι ειναι ο φοβος, η φαντασια, τα αντικειμενα τους, η ζωη των υποκειμενων τους, και τα λοιπα. Ας τοποθετησουμε τους εαυτους μας για ενα λεπτο σε εκεινο το σημειο οπου οι αξιες της αξιας (μεταξυ της χρηστικης αξιας και της ανταλλακτικης αξιας), κρυφα, μυστικα, αινιγματικα, φετιχιστικα, και το ιδεολογικο, σχηματιζουν μια αλυσιδα εντος του κειμενου του Marx, μοναδικα ετσι στο Κεφαλαιο, και ας προσπαθησουμε τουλαχιστον να εντοπισουμε (θα ειναι ενας δεικτης μονο) την φαντασματικη κινηση της αλυσιδας αυτης. Η κινηση τοποθετειται εκει οπου υπαρχει ενα ερωτημα, ακριβες, σχηματισμου της εννοιας που η σκηνη, οποιαδηποτε σκηνη, αποσυρεται απο τα τυφλα ματια μας την στιγμη που τα ανοιγουμε. Τωρα, η εννοια αυτη ειναι πραγματι κατασκευασμενη αναφορικα με καποια εμμονη. Προκειται για μια σπουδαια στιγμη στην εναρξη του Κεφαλαιου, οπως ο καθενας μας μπορει να θυμηθει: ο Marx αναρωτιεται, κυριολεκτικα, για το πως θα μπορουσε να περιγραψει την ξαφνικη ανοδο του μυστικιστικου χαρακτηρα του εμπορευματος, την μυστικοποιηση του ιδιου του αντικειμενου καθως και της χρηματικης μορφης στην οποια η απλη μορφη του εμπορευματος ενυπαρχει ως ενα μικροβιο. Θελει να αναλυσει το αντιστοιχο του οποιου το αινιγμα και ο μυστικιστικος χαρακτηρας ξυπνανε τον αστο οικονομολογο μονο στην ολοκληρωμενη μορφη του χρηματος, του χρυσου ή του ασημιου. Ειναι η στιγμη στην οποια ο Marx εννοει να επιδειξει οτι ο μυστικιστικος χαρακτηρας δεν οφειλει τιποτα στην χρηστικη αξια. Προκειται μονο για συμπτωση πως τονιζει την εναρξη της εξηγησης του προκαλωντας την περιστροφη ενος τραπεζιου; Ή μηπως ανακαλωντας τον μηχανισμο ενος περιστρεφομενου τραπεζιου; Το τραπεζι δεν μας ειναι αγνωστο, βρισκεται στην αρχη του κεφαλαιου για τον φετιχισμο του εμπορευματος και των μυστικων του (Geheimnis). Το τραπεζι αυτο εχει φθαρει, το εχουν εκμεταλλευτει, ή περιφρονησει, δεν το χρησιμοποιουν πια, στις αντικερι ή στις δημοπρασιες. Το αντικειμενο ειναι ταυτοχρονα παραμερισμενο οσο και υπερβατικο. Υπερβατικο γιατι, οπως θα δουμε συντομα με εκπληξη, το συγκεκριμενο τραπεζι ειναι λιγο παλαβο, παραξενο, ανησυχο,

2 ασυντονιστο. Κανεις δεν ξερει πια, κατω απο το ερμηνευτικο βερνικι, τι μπορει αυτο το κομματι ξυλου, το παραδειγμα του οποιου αναδυεται αξαφνα, να κανει και ποια ειναι η αξια του. Θα ειναι αυτο που αναδυεται ενα απλο παραδειγμα; Ναι, αλλα το παραδειγμα ενος αντικειμενου, το τραπεζι, που φαινεται πως ανασηκωνεται και στεκει στα ποδια του. Ειναι το παραδειγμα ενος τεχνασματος λοιπον. Ας ρισκαρουμε λοιπον, μετα απο τοσες glosses (ερμηνειες), μια μοναδικη αναγνωση. Ας προσπαθησουμε να δουμε τι θα συμβει. Δεν ειναι ομως αδυνατο απο την αρχη αυτο; Ο Marx μας προειδοποιει με τις πρωτες λεξεις. Το ζητημα απαιτει οπως αμεσως ξεπεραστει, με μια βιαστικη ματια, η πρωτη εντυπωση, και να δουμε ετσι που νοσει αυτη η ματια, να ανοιξουμε τα ματια μας διαπλατα εκει οπου κανεις δεν βλεπει αυτο που θα μπορουσε να βλεπει καποιος. Οφειλει να δει καποιος αλλωστε, με μια πρωτη ματια, αυτο που δεν επιτρεπεται να ειδωθει. Και αυτο ειναι ακριβως το αορατο. Γιατι αυτο που χανει η πρωτη ματια ειναι το αορατο. Το σφαλμα, το λαθος της πρωτης ματιας ειναι η εντυπωση, και η παραβλεψη του αορατου. Αν δεν αφεθει κανεις σε αυτη την αορατοτητα, τοτε το τραπεζιεμπορευμα, αμεσα αντιληπτο καθως στεκει, παραμενει αυτο που δεν ειναι, ενα απλο πραγμα καταδικασμενο να ειναι ασημαντο αλλα και υπερβολικα φανερο. Το ασημαντο αυτο αντικειμενο φαινεται πως αντιλαμβανεται τον εαυτο του (ein selbst verständliches, triviales Ding): το αντικειμενο καθ εαυτο στην φαινομενικοτητα, του φαινομενου του, ενα ιδιαιτερα απλο, ξυλινο, τραπεζι. Ετσι προκειμενου να μας προετοιμασει να δουμε αυτη την αορατοτητα, να δουμε χωρις να βλεπουμε, αρα να σκεφτουμε το σωμα χωρις το σωμα της αορατης αυτης ορατοτητας το φαντασμα παιρνει ηδη μορφη ο Marx ανακοινωνει πως το εν λογω αντικειμενο, δηλαδη, το εμπορευμα, δεν ειναι τοσο απλο (μια προειδοποιηση που θα προκαλεσει γελακια σε ολους τους ηλιθιους, μεχρι το τελος του κοσμου, σε αυτους που δεν πιστευουν σε τιποτα, σαφως, επειδη ειναι τοσο σιγουροι πως βλεπουν ο,τι ειναι ορατο, ολα οσα ειναι oρατα, μονο ο,τι ειναι ορατο). Το εμπορευμα ειναι πραγματι εξαιρετικα περιπλοκο, ειναι θολο, μπερδεμενο, παραλυτικο, απορημενο, ισως και αναποφασιστο (ein sehr vertracktes Ding). Ειναι τοσο αστατο, αυτο το εμπορευμα-πραγμα, ωστε για να το πλησιασει καποιος χρειαζεται την μεταφυσικη απλοτητα και τις θεολογικες καλωσυνες. Ακριβως προκειμενου να αναλυσει την μεταφυσικη και την θεολογια που κατασκευασαν την φαινομενολογικα καλη κριση του αντικειμενου καθ εαυτου, του αμεσα ορατου εμπορευματος, με σαρκα και οστα: ως αυτο που ειναι με πρωτη ματια (auf den ersten Blick). Η φαινομενολογικη αυτη καλη κριση ισως να ειναι αληθης για την χρηστικη αξια. Ισως να προοριζονταν ως αληθης μονο για την χρηστικη αξια, σαν ο συσχετισμος αυτων των εννοιων να απαντουσε στην εξης λειτουργια: φαινομενολογια ως ο διαλογος της χρηστικης αξιας ετσι ωστε να μην σκεφτεται την αγορα ή θεωρωντας οτι ειναι καλυτερο να τυφλωθει απο την ανταλλακτικη αξια. Ισως. Και ειναι για αυτον ακριβως τον λογο που η φαινομενολογικα καλη κριση ή η φαινομενολογια της αντιληψης (επισης δραστηρια στον Marx οταν πιστευει οτι μπορει να μιλησει για μια καθαρη και απλη χρηστικη αξια) που ισχυριζεται οτι καλλιεργει τον Διαφωτισμο, μιας και η χρηστικη αξια δεν φερει απολυτως τιποτα το μυστηριωδες (nicht Mysteriöses an ihr). Αν καποιος επιμενει στην ανταλλακτικη αξια, τις ιδιοτητες (Eigenschaften) του αντικειμενου (χωρις να αφορουν καποιο ζητημα ιδιοκτησιας), που ειναι παντα ιδιαιτερα ανθρωπινες, κατα βαθος, επιβεβαιωτικες για αυτον ακριβως τον λογο. Σχετιζονται παντα με ο,τι ειναι αναλογο του ανθρωπου, με τις ιδιοτητες του ανθρωπου: και ειτε ανταποκρινονται στις αναγκες του ανθρωπου, και αυτη ακριβως ειναι η χρηστικη αξια, ειδαλλως ειναι παραγωγα της ανθρωπινης δραστηριοτητας που φαινεται πως προοριζονται για αυτες τις αναγκες. Για παραδειγμα και εδω ειναι που το τραπεζι ερχεται στο προσκηνιο το ξυλο παραμενει ξυλινο οταν μετατρεπεται σε τραπεζι: τοτε ειναι που υφισταται ως ενα κανονικο, αντιληπτο πραγμα [ein ordindäres, sinnliches Ding]". Και ειναι εντελως διαφορετικο οταν γινεται εμπορευμα, οταν η κουρτινα ανεβαινει στην βιτρινα της αγορας και το τραπεζι υποδυεται τον ηθοποιο και παιζει τον χαρακτηρα του ταυτοχρονα, οταν το εμπορευμα-τραπεζι, λεει ο Marx, ανεβαινει στην σκηνη (auftritt), αρχιζοντας να περπατα τριγυρω και να προβαλλεται ως αξια της αγορας. Coup de theatre (θεατρικο τεχνασμα): το κανονικο, αντιληπτο αντικειμενο μεταμορφωνεται (verwandelt sich), γινεται καποιος, αποκτα μορφη. Η ξυλινη αυτη και επιμονη πυκνοτητα μεταμορφωνεται σε υπερφυσικο αντικειμενο, ενα αντιληπτο αναντιληπτο πραγμα, αντιληπτο αλλα αναντιληπτο, αισθητα υπεραντιληπτο (verwandelt er sich in ein sinnlich übersinnliches Ding). Το φαντασματικο σχημα φαινεται τωρα απαραιτητο. Το εμπορευμα ειναι ενα πραγμα χωρις φαινομενικοτητα, ενα πραγμα φευγαλεο, που ξεπερναει τις αισθησεις (ειναι αορατο, αϋλο, αηχο, και αοσμο), αλλα αυτη η υπερβαση δεν ειναι παντα πνευματικη, διατηρει εκεινο το ασωματο σωμα που εχουμε ηδη αναγνωρισει ως την ειδοποιο διαφορα μεταξυ του φαντασματικου και του πνευματικου. Εκεινου που ξεπερναει τις αισθησεις, περναει ακομη μπροστα μας σαν σιλουεττα αισθητου σωματος, την οποια στερειται, ετσι και αλλιως, ή παραμενει απροσιτη σε εμας. Ο Marx δεν λεει αντιληπτο και αναντιληπτο, ή αντιληπτο ή μη-αντιληπτο, λεει: αντιληπτο αναντιληπτο, αισθητα υπεραντιληπτο. Η υπερβαση, η κινηση του υπερ-, το βημα περα (über, epekeina), καθισταται αντιληπτο σε καθε υπερβολη. Αποδιδει αντιληπτοτητα στο αναντιληπτο. Καποιος αγγιζει εκει οπου κανεις δεν αγγιζει, καποιος νοιωθει εκει που κανεις δεν νοιωθει, καποιος υποφερει εκει οπου κανεις δεν υποφερει,

3 οταν τουλαχιστον δεν υπαρχει λογος να υποφερει κανεις οταν καποιος υποφερει (κατι που λεγεται επισης, ας μην ξεχναμε, και για τα ακρα των φαντασματων, το φαινομενο που σημαδευεται με το X για οποιαδηποτε φαινομενολογια της αντιληψης). Το εμπορευμα στοιχειωνει ετσι το αντικειμενο, το φαντασματικο υφισταται στην χρηστικη του αξια. Το στοιχειωμα αυτο μεταθετει τον εαυτο του σαν ανωνυμη σιλουεττα ή φιγουρα ενος κομπαρσου [figurante] που θα μπορουσε να ειναι ο βασικος ή πρωταγωνιστικος χαρακτηρας. Αλλαζει τοπους, κανεις δεν ξερει πια που βρισκεται ακριβως, μεταστρεφεται, εισβαλλει στην σκηνη με τις κινησεις του: υπαρχει ενα περασμα εκει [il ya là un pas] και η γοητεια του ανηκει μονο σε αυτον τον μουγκο. Ο Marx θα πρεπει να ειχε προσβαση στην θεατρικη γλωσσα οταν αναγκαστηκε να περιγραψει τον μηχανισμο του εμπορευματος ως εισοδο επι σκηνης (auftritt). Και πρεπει να περιγραψει το τραπεζι που αναδεικνυεται σε εμπορευμα ως ενα τραπεζι που περιστρεφεται, για να ειμαστε σιγουροι, κατα την διαρκεια μιας πνευματιστικης τελετης, αλλα και σαν φαντασματικη σιλουεττα, την μορφοποιηση ενος ηθοποιου ή ενος χορευτη. Θεο-ανθρωπολογικες φιγουρες απροσδιοριστου φυλου (Tisch, το τραπεζι ειναι ουδετερο ουσιαστικο), το τραπεζι εχει ποδια, το τραπεζι εχει ενα κεφαλι, το σωμα του ερχεται στην ζωη, ανορθωνει ολη του την ολοτητα σαν θεσμος, στεκεται και απευθυνεται στους αλλους, πρωτα απο ολα στα αλλα εμπορευματα, με τους συγγενεις του στην φαντασματικοτητα, τα αντιμετωπιζει ή τα αποφευγει. Γιατι το φαντασμα ειναι κοινωνικο, αναμιγνυεται στον ανταγωνισμο ή στον πολεμο αμεσως μολις κατορθωσει το πρωτο τεχνασμα του. Αλλιως, ουτε η κοινωνικοτητα, ουτε η συγκρουση, ουτε η επιθυμια, ουτε η αγαπη, ουτε η ειρηνη θα ηταν κατορθωτα. Θα οφειλε κανεις να φερει το τραπεζι στις δημοπρασιες, να το υποβαλλει στον συγχρονισμο ή την συγχρονικοτητα, να το κανει να μιλησει με τα τοσα αλλα τραπεζια της κληρονομιας μας, τοσα πολλα που εχουμε χασει το μετρημα τους. Στην φιλοσοφια, την ρητορικη, την ποιητικη, απο τον Πλατωνα στον Heidegger, απο τον Kant στον Ponge, και ποσους αλλους ακομη. Με ολους αυτους, στην ιδια τελετη: την μυσταγωγια του τραπεζιου. Ο Marx, λοιπον, εχει μολις ανακοινωσει την εισοδο του αντικειμενου στην σκηνη και την μεταμορφωση του σε ενα αισθητα υπεραντιληπτο πραγμα, και να που τωρα αυτο στεκει ορθιο, οχι μονο συγκροτωντας τον εαυτο του αλλα αναδυομενο, σηκωνεται και συγκροτειται, ανασηκωνει το κεφαλι του, αναδιαμορφωνεται και απευθυνεται στον εαυτο του. Απευθυνεται στα αλλα, και πρωτα απ ολα, στα αλλα εμπορευματα, ναι, ανασηκωνει το κεφαλι του πραγματι. Ας παραφρασουμε μερικες φρασεις οσο πιο κυριολεκτικα γινεται προτου αναφερθουμε στην μεταφραση. Δεν αρκει αυτο το ξυλινο τραπεζι να σηκωθει ορθιο (Er steht nick nur), με τα ποδια στο εδαφος, στεκει επισης (sondern er stelltsich και ο Marx δεν προσθετει «με αλλα λογια» οπως καποιοι Γαλλοι μεταφραστες τον εχουν αναγκασει να παραδεχτει, φοβισμενοι καθως ηταν απο το θρασος της κυριολεκτικης περιγραφης) Στεκει στο κεφαλι του, ενα ξυλινο κεφαλι, γιατι εχει εξελιχθει σε ενα ειδος πεισματαρη κεφαλα, επιμονο ζωο που, καθως στεκει, προσωπο με προσωπο με αλλα εμπορευματα (er stellt sich allen andren Waren gegenüber auf den Kopf). Απευθυνεται σε αυτα, μπροστα τους, τους φιλους του, εδω τοτε εμφανιζεται η οπτασια ενος παραξενου πλασματος: ταυτοχρονα Ζωη, Πραγμα, Κτηνος, Αντικειμενο, Εμπορευμα, Μηχανισμος με μια λεξη, φαντασμα. Αυτο το Πραγμα, το οποιο δεν ειναι πλεον εντελως πραγμα, να που ξεκινα και ξεδιπλωνεται (entwickelt), ξεδιπλωνει τον εαυτο του, αναπτυσσει οτι γεννα μεσω μιας σχεδον αυθορμητης δημιουργιας (παρθενογεννεση και απροσδιοριστη σεξουαλικοτητα: το ζωωδες Πραγμα, το ζωντανο-αψυχο Πραγμα, το νεκρο-ζωντανο Πραγμα ειναι ενας Πατερας-Μητερα), γεννα μεσα απο το κεφαλι του, αφαιρει απο το ξυλινο κεφαλι του μια ολοκληρη γενεαλογια φανταστικων ή καταπληκτικων πλασματων, καπριτσια, χιμαιρες (Grille), ασυμμετρα μερη χαρακτηρων, δηλαδη, την γενεαλογια μιας καταγωγης που δεν το θυμιζει πια, εφευρεσεις υπερβολικα παραξενες ή εκπληκτικες (viel wunderlicher) απο αυτο το παλαβο, καπριτσιοζικο, και απιαστο τραπεζι, το κεφαλι του αρχιζει να στροβιλιζεται, να χορευει με δικη του πρωτοβουλια (desonpropre chef, aus freien Stucken). Οποιος καταλαβαινει τα ελληνικα και την φιλοσοφια θα μπορουσε να μιλησει για αυτην την γενεαλογια, η οποια μεταμορφωνει το συμμετρικο σε ασυμμετρο, πως προσφερει επισης εναν πινακα της αϋλης εξελιξης της υλης, οπως γνωριζει καποιος, η bullë υλη, ειναι πρωτα απο ολα το ξυλο. Και μιας και αυτη η αϋλη εξελιξη φαινεται στιγμιαια, πως συμβαινει στην μεταλλαξη της μαγειας της στιγμης, σε μια μοναδικη ματια, μεσω της παντοδυναμιας μιας σκεψης, θα μπορουσαμε να μπουμε στον πειρασμο να την περιγραψουμε ως την προβολη ενος ανιμισμου ή ενος πνευματισμου. Το ξυλο ερχεται στην ζωη και κατοικειται απο πνευματα: ευπιστια, αποκρυφισμος, σκοταδισμος, ελλειψη ωριμοτητας πριν τον Διαφωτισμο, παιδικη ή πρωτογονη ανθρωποτητα. Αλλα τι θα ηταν ο Διαφωτισμος χωρις την αγορα; Και ποιος θα προοδευε ποτε χωρις την ανταλλακτικη αξια; Κεφαλαιωδης αντιφαση. Στην αρχη μολις του κεφαλαιου. Αμεσως ή στο τελος, μετα απο τοσες διαφορετικες μεταφορες, δεν θα αποτυχει να αναγαγει τον πραγματικο διπλο περιορισμο ολων των εντολων. Μετακινουμενο ελευθερα (aus freien Stucken), με το δικο του κεφαλι [de son propre chef], με μια κινηση του κεφαλιου του που ελεγχει ολο του το σωμα, απο το κεφαλι ως τα δακτυλα των ποδιων, ξυλωδες και απουλοποιημενο, το Τραπεζι- Πραγμα φαινεται πως ειναι η αρχη, στην αφετηρια, και πως ελεγχει τον εαυτο του. Χειραφετει τον εαυτο του με δικη του πρωτοβουλια: μονο, αυτονομο και αυτοματο, η εξωπραγματικη του σιλουεττα κινειται απο μονη της, ελευθερα

4 και χωρις δεσμευσεις. Πεφτει σε εκσταση, ανυψωνεται, φαινεται απαλλαγμενο απο το σωμα του, οπως ολα τα φαντασματα, λιγο παλαβο καθως και ανησυχο, αποσυντονισμενο, παραληρηματικο, καπριτσιοζικο και απροβλεπτο. Φαινεται πως φερνει τον εαυτο του σε κινηση αυθορμητα, αλλα κινητοποιει και αλλους, ναι, παρακινει τα παντα τριγυρω του σε κινηση, σαν για να pour encourager les autres (να ενθαρρυνει αλλους), ο Marx τονιζει στα Γαλλικα σε ενα σημειωμα για αυτον τον φαντασματικο χορο: Θα μπορουσε καποιος να θυμηθει την Κινα και τα τραπεζια να αρχισουν να χορευουν, ενω ο κοσμος γυρω φαινεται πως παραμενει ακινητος pour encourager les autres. Η κεφαλαιωδης αντιφαση δεν εχει να κανει απλα με την απιστευτη συμπτωση των αισθησεων και του υπερφυσικου στο ιδιο το Πραγμα, προκειται για την αντιφαση της αυτοματικης αυτονομιας, της μηχανιστικης ελευθεριας, της τεχνικης ζωης. Οπως και καθε τι αλλο, απο την στιγμη που εισαγεται στην σκηνη της αγορας, το τραπεζι θυμιζει μια προσθεση του εαυτου του. Αυτονομια και αυτοματισμος, αλλα αυτοματισμος του ξυλινου αυτου τραπεζιου που αυθορμητα φερνει τον εαυτο του σε κινηση, για να βεβαιωθει, και φαινεται να ενεργοποιει, να ζωοποιει, να πνευματοποιει, να εμψυχωνει τον εαυτο του, αλλα ενοσω παραμενει ενα χειροπιαστο σωμα, ενα ειδος αυτοματου, μια μαριονεττα, μια ακαμπτη και μηχανικη κουκλα, ο χορος της οποιας υπακουει στην τεχνικη ακαμψια καποιου προγραμματισμου. Δυο ειδη, δυο γενιες κινησης διασταυρωνονται σε αυτο, και για αυτον τον λογο μορφοποιουν την οπτασια ενος φαντασματος. Συσσωρευει αναποφασιστα, στην εξωπραγματικοτητα του, τα αντιφατικα κατηγορηματικα: το αδρανες αντικειμενο εμφανιζεται αξαφνα εμπνευσμενο, υποστασιοποιειται μεμιας απο καποιο πνευμα ή ψυχη. Αναδεικνυεται σαν ζωντανο ον, το τραπεζι θυμιζει εναν προφητικο σκυλο που στεκει στα τεσσερα ποδια του, ετοιμο να αντικρισει τα αλλα σκυλια φιλους του: ενα ειδωλο που θα αρεσκονταν πολυ να συγγραψει τον νομο. Αλλα, αντιθετα, το πνευμα, η ψυχη, ή ζωη που ενεργοποιει παραμενει πιασμενη στην θολη και βαρια πραγμοσυνη του αλλου, στην αδρανη πυκνοτητα του ξυλωδους σωματος, και την αυτονομια που δεν ειναι τιποτα περισσοτερο απο την μασκα του αυτοματισμου. Μια μασκα, πραγματι ενα προσωπειο που θα μπορουσε παντα να κρυβει την απουσια του ζωντανου βλεμματος κατω απο το κρανος. Το αυτοματο μιμειται τους ζωντανους. Το Πραγμα δεν ειναι ουτε νεκρο ουτε ζωντανο, ειναι νεκρο και ζωντανο ταυτοχρονα. Επιβιωνει. Ταυτοχρονα γοητευτικο, εφευρετικο, και ομοιο με μηχανημα, ευφυες και απροβλεπτο, η πολεμικη αυτη μηχανη ειναι μια θεατρικη μηχανη, ενα τεχνασμα. Αυτο που ειδε καποιος στην σκηνη ειναι μια οπτασια, μια ημι-θεοτητα πεσμενη απο τον ουρανο ή αναδυομενη απο την γη. Αλλα το οραμα επιβιωνει επισης. Η υπερφωτεινοτητα του επιμενει. Προκληση ή προσκληση, ενθαρρυνση, αποπλανηση που αντιμετωπιζει αλλη αποπλανηση, ποθος ή πολεμος, αγαπη ή μισος, προκληση αλλων φαντασματων: ο Marx επιμενει πολυ σε αυτο γιατι υπαρχει μια πολλαπλοτητα αυτης της κοινωνικοτητας (υπαρχουν παντα περισσοτερα απο ενα εμπορευματα, περισσοτερα απο ενα πνευματα, και ακομα περισσοτερα φαντασματα) και ο αριθμος ανηκει στην ιδια την κινηση, την απειρη διαδικασια της φαντασματοποιησης (ο Baudelaire επικαλεστηκε τον αριθμο πολυ καλα στην μυρμηγκουπολη του συγχρονου καπιταλισμου φαντασμα, πληθος, χρημα, πορνεια και ο Benjamin παρομοιως στα χναρια του). Γιατι αν δεν μπορει η χρηστικη αξια απο μονη της να παραγει αυτον τον μυστικισμο ή το φαντασματικο αποτελεσμα του εμπορευματος, και αν το μυστικο ειναι ταυτοχρονα προφανες και επιφανειακο, θολο και διαφανο, ενα μυστικο που ειναι περισσοτερο μυστικο λογω του οτι καμια ουσιαστικη ουσια δεν κρυβεται πισω του, ειναι λογω του οτι το αποτελεσμα γεννιεται απο μια σχεση (ferance, διαφορα, υπομνημα και diffarence), ως διπλη σχεση, θα μπορουσε να πει κανεις ως διπλος κοινωνικος δεσμος. Η διπλη αυτη κοινωνικοτητα δεσμευει μεταξυ τους απο την μια πλευρα τους ανθρωπους. Τους σχετιζει εφοσον υπηρξαν παντα ενδιαφερομενοι για τον χρονο, σημειωνει αμεσως ο Marx, τον χρονο ή την διαρκεια του χρονου εργασιας, και αυτο σε ολες τις κουλτουρες και ολα τα σταδια της τεχνο-οικονομικης αναπτυξης. Η κοινωνικοτητα αυτη λοιπον, δεσμευει ανθρωπους που ειναι πρωτιστα, χρονικα βιωματα, υπαρξεις καθορισμενες απο αυτη την σχεση με τον χρονο που ο ιδιος δεν θα ηταν δυνατος χωρις την επιβιωση και την επιστροφη, χωρις αυτο το ζωντανο παρον και το βιωμα της αποσυνδεσης που μεταθετει την παρουσια της καθαυτης χρονικης παρουσιας και κατα συνεπεια εγκαθιστα την σχεση με το αλλο. Η ιδια κοινωνικοτητα, η ιδια κοινωνικη μορφη της σχεσης δεσμευει, απο την αλλη πλευρα, τα εμπορευματικα αντικειμενα μεταξυ τους. Απο την αλλη πλευρα, αλλα πως; Και το πως ειναι αυτο που συμβαινει στην μια πλευρα μεταξυ των ανθρωπων, στην αντιληψη τους για την χρονικοτητα, εξηγησιμη απο οσα συμβαινουν στην αλλη πλευρα μεταξυ εκεινων των φαντασματικων που ειναι τα εμπορευματα; Πως εκεινοι που καποιος αποκαλει ανθρωπους, ζωντανα οντα, χρονικα και πεπερασμενα, υποκεινται, στις κοινωνικες τους σχεσεις, σε αυτα τα φαντασματικα που ειναι σχεσεις, εξισου κοινωνικες σχεσεις μεταξυ των εμπορευματων; [Μιας και η χρονικοτητα φαινεται ουσιωδης εδω στην διαδικασια της κεφαλαιοποιησης και στην κοινωνικοτητα με την οποια η ανταλλακτικη αξια γινεται εμπορευσιμη ενω η φαντασματοποιηση, μιας και η υπαρξη των ανδρων και των γυναικων που εγγραφεται σε αυτη την διαδικασια καθοριζεται πρωτα απο ολα, στο Κεφαλαιο,

5 ως χρονικη, ας επισημανουμε γρηγορα, εν συντομια, την πιθανοτητα μιας κληρονομιας ή μιας συμφιλιωσης που θα αξιζε μια λεπτομερεστερη αναλυση. Το ζητημα αφορα την συνταγη εκεινη, στην αρχη του Κεφαλαιου, που οριζει την ανταλλακτικη αξια και καθοριζει το τραπεζι ως ενα μη-αισθητο αντιληπτο πραγμα, αισθητα υπεραντιληπτο. Η συνταγη αυτη ανακαλει κυριολεκτικα (και αυτη η κυριολεκτικοτητα δεν μπορει να εκληφθει ως τυχαια ή εξωτερικη) ο ορισμος του χρονου του χρονου καθως και του χωρου στην Εγκυκλοπαιδεια του Χεγκελ (Φιλοσοφια της Φυσης, Μηχανικη). Ο Χεγκελ υποβαλλει τον Καντιανο ορισμο στην διαλεκτικη ερμηνεια, δηλαδη στο Aufhebung. Αναλυει τον χρονο ως εκεινο που ειναι πρωτιστα αφηρημενο ή ιδεωδες (ein Ideelles) μιας και προκειται για την αρνητικη ενοτητα του οντος-εκτος-εαυτου (οπως ο χωρος του οποιου ειναι η αληθεια). (Το ιδεωδες αυτο ειναι προφανως η συνθηκη οποιασδηποτε ιδεατοτητας και κατα συνεπεια οποιασδηποτε ιδεολογικοποιησης και καθε φετιχισμου, οποια και αν ειναι η διαφορα που οφειλει κανεις να σεβαστει μεταξυ των δυο αυτων διαδικασιων). Τωρα, προκειμενου να καταστει σαφης η κινηση της Aufhebung ως χρονικοτητας του αφηρημενου και ιδεατου χρονου, ο Χεγκελ προσθετει το εξης σχολιο: Καθως ο χωρος, ο χρονος ειναι μια σαφης μορφη αισθητοτητας ή η πραξη της διαισθησης, το μη-αισθητα αντιληπτο [das unsinnliche Sinnliche]... ( 258; Εκει προτεινα μια αναγνωση της παραγραφου στα Περιθωρια της Φιλοσοφιας). ] Το εμπορευμα τραπεζει, το πεισματαρικο σκυλι, το ξυλινο κεφαλι απευθυνεται, οπως θυμομαστε, σε ολα τα αλλα εμπορευματα. Η αγορα ειναι μια επιφανεια, μια επιφανεια μεταξυ επιφανειων, μια αντιπαραθεση. Τα εμπορευματα κανουν δουλειες με αλλα εμπορευματα, τα ξεροκεφαλα αυτα φαντασματα εμπορευονται μεταξυ τους. Και οχι μονο προσωπο με προσωπο. Αυτο ειναι που τα παρακινει στον χορο. Ετσι φαινεται εστω. Αλλα αν ο μυστικιστικος χαρακτηρας του εμπορευματος, αν ο αινιγματικος χαρακτηρας του προϊοντος της εργασιας ως εμπορευμα γεννιεται απο την κοινωνικη μορφη της εργασιας, θα οφειλε κανεις να αναλυσει τι ειναι μυστηριωδες ή μυστικο σχετικα με αυτην την διαδικασια, και ποιο ειναι το μυστικο της εμπορευματικης μορφης (das Geheimnisvolle der Warenform). Το μυστικο εχει να κανει με ενα quid pro quo. Ο ορος ειναι του Marx. Μας παει παλι πισω σε καποια θεατρικη ιντριγκα: μηχανικο τεχνασμα (mekhane) ή μπερδευοντας καποιον για καποιον αλλον, η επαναληψη επι της διεστραμμενης παρεμβασης μιας παρακινησης [souffleur], λογια υποκινητικα, υποκατασταση ηθοποιων ή χαρακτηρων. Εδω το θεατρικο quid pro quo προκυπτει απο ενα αφυσικο παιχνιδι καθρεπτων. Εκει ενας καθρεπτης, η ανυδρη εμπορευματικη μορφη ειναι επισης αυτος ο καθρεπτης, αλλα μιας και αξαφνα δεν παιζει πλεον τον ρολο του, μιας και δεν αντανακλα πλεον την αναμενομενη εικονα, οσοι αναζητουν τους εαυτους τους αδυνατουν πλεον να τους βρουν εκει. Οι ανθρωποι δεν αναγνωριζουν πια σε αυτον τον κοινωνικο χαρακτηρα την δικη τους εργασια. Ειναι σαν να μετατρεπονται και εκεινοι σε φαντασματα με την σειρα τους. Η Ορθη ιδιοτητα των φαντασματων, οπως και των βαμπιρ, ειναι πως στερουνται θεαματικης εικονας, της αληθινης, σωστης θεαματικης εικονας (αλλα ποιος δεν ειναι τοσο στερημενος;). Πως αναγνωριζεις ενα φαντασμα; Απο το γεγονος οτι δεν αναγνωριζει τον εαυτο του στον καθρεπτη. Τωρα αυτο ειναι που συμβαινει με το εμποριο των εμπορευματων αναμεσα τους. Τα φαντασματα αυτα ειναι τα εμπορευματα που μεταμορφωνουν τους ανθρωπους παραγωγους σε φαντασματα. Και ολη αυτη η θεατρικη διαδικασια (εικονικη, θεωρητικη, αλλα και οπτικη, οφθαλμικη) ενεργοποιει τις συνεπειες ενος μυστηριωδους καθρεπτη: αν αυτος δεν επιστρεφει την σωστη αντανακλαση, αν, τοτε, φαντασματοποιει, αυτο οφειλεται πρωτιστα στο οτι φυσικοποιει. Η μυστηριακοτητα της εμπορευματικης μορφης ως εικαζομενη αντανακλαση της κοινωνικης μορφης ειναι ο απεριγραπτος τροπος με τον οποιο ο καθρεπτης αυτος επιστρεφει την εικονα (zuruckspiegelt) οταν καποιος νομιζει οτι αντανακλα για τους ανθρωπους την εικονα των κοινωνικων χαρακτηριστικων της ιδιας της εργασιας των ανθρωπων": μια τετοια εικονα αντικειμενοποιει με την φυσικοποιηση. Κατα συνεπεια, αυτη ειναι η αληθεια, δειχνει αποκρυβοντας, αντανακλα αυτα τα αντικειμενικα (gegenstandliche) χαρακτηριστικα ως εγγραφομενα ακριβως στην παραγωγη της εργασιας, ως τις κοινωνικοφυσικες ιδιοτητες αυτων των πραγματων (als gesellschaftliche Natureigenschaften dieser Dinge). Ως εκ τουτου, και εδω το εμποριο μεταξυ των εμπορευματων δεν περιμενει, η επιστρεφομενη (παραμορφωμενη, αντικειμενοποιημενη, φυσικοποιημενη) εικονα αναδεικνυει εκεινη την κοινωνικη σχεση μεταξυ των εμπορευματων, μεταξυ εκεινων των εμπνευσμενων, αυτονομων, και αυτοματων αντικειμενων που ειναι τα τραπεζια των τελετων. Το φασματικο αναδεικνυεται σε φαντασματικο στο οριο αυτης της αντικειμενοποιητικης φυσικοποιησης: ενω αντανακλα την κοινωνικη σχεση των παραγωγων στο συνολο της εργασιας ως κοινωνικης σχεσης μεταξυ αντικειμενων, μιας σχεσης που υφισταται περα και εξω απο τους παραγωγους της. Μεσω αυτης της ανταλλαγης [quid pro quo], τα παραγωγα της εργασιας γινονται εμπορευματα, αισθητα αντικειμενα που ταυτοχρονα αναδεικνυονται σε υπεραντιληπτα ή κοινωνικα (pp ). Για το αντικειμενο, καθως και για τον εργαζομενο στην σχεση του με τον χρονο, η κοινωνικοποιηση ή αναδειξη σε κοινωνικο ον, περνα μεσω αυτη της φαντασματοποιησης. Η φαντασμαγορια που ο Marx επιχειρει εδω να περιγραψει, εκεινη που θα ανοιξει το ζητημα του φετιχισμου και του θρησκευτικου, ειναι ακριβως εκεινο το

6 στοιχειο αυτης της κοινωνικης και φαντασματικης αναδειξης: ταυτοχρονα, με την ιδια αρχη. Και ενω επιδιωκε την οπτικη αναλογια του, ο Marx παραδεχεται οτι, βεβαια, η φωτεινη εντυπωση που δημιουργει το αντικειμενο στο οπτικο νευρο παρουσιαζει επισης τον εαυτο της ως αντικειμενικη μορφη ενωπιον του ματιου και εξω απο αυτο, οχι ως διεγερση του ιδιου του οπτικου νευρου, αλλα εκει, στην οπτικη αντιληψη, υπαρχει πραγματικα (wirklick), οπως λεει, ενα φως που περνα απο το ενα πραγμα, το εξωτερικο αντικειμενο, στο αλλο, το ματι: η φυσικη σχεση μεταξυ φυσικων αντικειμενων. Αλλα η εμπορευματικη μορφη και η σχεση της αξιας μεταξυ των προϊοντων της εργασιας εκδηλωνεται ως ασχετη με την φυσικη της φυση ή τις αντικειμενικες (υλικες) σχεσεις (dingliche Beziehungen) που προκυπτουν απο αυτην. Δεν προκειται για τιποτε περισσοτερο απο την καθοριστικη κοινωνικη σχεση των ανθρωπων μεταξυ τους που προσλαμβανει εδω, για αυτους, την φανταστικη μορφη [dies phantasmagorische Form] μιας σχεσης μεταξυ αντικειμενων (p. 165). Οπως εχουμε μολις παρατηρησει, η εμπορικη αυτη φαντασμαγορια μεταξυ των αντικειμενων της αγορας, στην λαϊκη ή στα πολυκαταστηματα, οταν καποιο εμπορευμα (merx) φαινεται να εισαγεται σε σχεση, για να συζητησει, να μιλησει (agoreuein), και να διαπραγματευτει με αλλα, ανταποκρινεται ταυτοχρονα με την φυσικοποιηση της ανθρωπινης κοινωνικοτητας, της εργασιας που αντικεμενοποιειται μεσα απο τα πραγματα, την αποφυσικοποιηση, και την αποϋλοποιηση των πραγματων που γινονται εμπορευματα, του ξυλινου τραπεζιου οταν αναδυεται στην σκηνη ως ανταλλακτικη αξια και οχι πια ως χρηστικη αξια. Και αυτο γιατι τα εμπορευματα, οπως ο σκοπευει να τονισει ο Marx, δεν περπατανε μονα τους, δεν πηγαινουν στην αγορα μονα τους ωστε να συναντησουν αλλα εμπορευματα. Το εμποριο μεταξυ πραγματων προκυπτει απο την φαντασμαγορια. Η αυτονομια που δινεται στα εμπορευματα αντιστοιχει σε μια ανθρωπομορφικη προβολη. Αυτη εμπνεει τα εμπορευματα, τα εμφυσει με το πνευμα, το ανθρωπινο πνευμα, το πνευμα ενος λογου και το πνευμα μιας βουλησης. A. Ενος λογου πρωτα απο ολα, αλλα τι ελεγε αυτος ο λογος; Τι θα ελεγε αυτη η persona, ο ηθοποιος, ή χαρακτηρας; Αν μπορουσαν να μιλησουν τα εμπορευματα, θα ελεγαν το εξης: ειναι η χρηστικη μας αξια που προκαλει το ενδιαφερον των ανθρωπων, αλλα δεν ανηκει σε εμας ως αντικειμενα. Αυτο που ανηκει σε εμας ως αντικειμενα ωστοσο, ειναι η αξια μας. Η σχεση μας [ Unser eigner Verkehr] ως εμπορευματα το αποδεικνυει. Σχετιζομαστε μεταξυ μας [Wir beziehn uns] απλα ως ανταλλακτικες αξιες (pp ). Το ρητορικο αυτο σχημα ειναι αβυσαλλεο. Ο Marx θα σπευσει να ισχυριστει αμεσως οτι ο οικονομολογος αφελως, στοχαζεται ή αναπαραγει τον μυθιστορηματικο ή φαντασματικο λογο του εμπορευματος, μετατρεπομενος απο αυτον σε εγγαστριμυθο: μιλαει απο τα βαθη της ψυχης των εμπορευματων (aus den Warenseele heraus). Ομως λεγοντας αν τα εμπορευματα μπορουσαν να μιλησουν (Könnten die Waren sprechen), ο Marx υπονοει οτι δεν μπορουν να μιλησουν. Τα κανει να μιλανε (ακριβως οπως ο οικονομολογος που κατηγορει) ομως προκειμενου να τα κανει να πουν, παραδοξως πως, οτι καθοσον αποτελουν ανταλλακτικες αξιες, μιλουν, και μιλωντας ή διατηρωντας ενα εμποριο μεταξυ τους, μονο εφοσον μιλουν. Προς αυτο, οπως και να εχει, μπορει κανεις να τους δανεισει λογο. Η ομιλια, ή υιοθεσια μιας ή η δανεικη ομιλια, και η ανταλλακτικη αξια αποτελουν εδω το ιδιο πραγμα. Ειναι οι χρηστικες αξιες που δεν μιλουν και για αυτον τον λογο, δεν μας απασχολουν και δεν μας ενδιαφερουν τα εμπορευματα κρινοντας απο ο,τι φαινεται πως εχουν να πουν. Με αυτη την κινηση ενος μυθιστορηματικου λογου, αλλα λογου που ο ιδιος ισχυριζεται, Εγω, το εμπορευμα, μιλαω, ο Marx θελει να δωσει ενα μαθημα στους οικονομολογους που πιστευουν (αλλα δεν κανει και εκεινος το ιδιο πραγμα;) οτι αρκει για το εμπορευμα να πει εγω, μιλαω ωστε να ειναι αληθινο και να να διαθετει ψυχη, μια προφανη ψυχη, μια που του αρμοζει. Αγγιζουμε εδω εκεινο το πεδιο οπου, μεταξυ μιλωντας και λεγοντας εγω ειμαι που μιλαω, η διαφορα της προσομοιωσης δεν ειναι πλεον λειτουργικη. Πολυ κακο για το τιποτα; Ο Marx αναφερεται σε αυτο το Σαιξπηρικο εργο ενω αναπτυσσει μια μαλλον βασανιστικη χρηση της αντιθεσης μεταξυ του πεπρωμενου (τυχαιου ή μοιραιου) και της φυσης (νομος, αναγκαιοτητα, ιστορια, κουλτουρα): Να εισαι τυχερος ανθρωπος ειναι δωρο του πεπρωμενου, αλλα η γραφη και η αναγνωση ερχονται μονο με την φυση (Ibid.). B. Σχετικα με την βουληση επομενως. Μιας και τα εμπορευματα δεν περπατουν προκειμενου να μεταφερθουν κατα βουληση, αυθορμητα, στην αγορα, οι φυλακες τους και οι ιδιοκτητες υποκρινονται οτι κατοικουν σε αυτα τα πραγματα. Η βουληση τους αρχιζει να κατοικει (bausen) σε εμπορευματα. Η διαφορα μεταξυ της κατοικησης και του στοιχειωματος αναδεικνυεται σε περισσοτερο ακατονοητη απο ποτε. Τα ατομα προσωποποιουνται επιτρεποντας στους εαυτους τους να στοιχειωθουν απο τις ιδιες συνεπειες του αντικειμενικου στοιχειωματος, τροπον τινα, και που παραγουν κατοικωντας στο αντικειμενο. Τα ατομα (φυλακες ή κατοχοι του αντικειμενου) στοιχειωνονται με την σειρα τους, κατα συνεπεια, απο το στοιχειωμα που παραγουν στο αντικειμενο εγκαθιστωντας εκει τον λογο τους και την βουληση τους σαν κατοικους. Η αναλυση του Κεφαλαιου σχετικα με την διαδικασια ανταλλαγης ανοιγει σαν διαλογος σχετικα με το στοιχειωμα και τους νομους της αντανακλασης του: Τα εμπορευματα δεν μπορουν να πανε στην αγορα μονα τους, ουτε να πραγματοποιησουν συναλλαγες συμφωνες με τα δικαιωματα τους... [Οι] κηδεμονες πρεπει να σχετιστουν μεταξυ τους ως ατομα, η βουληση των

7 οποιων [ Willen] εγκειται [haust] σε αυτα τα αντικειμενα, και πρεπει να συμπεριφερθουν με τροπο τετοιο ωστε το καθε ενα να μην οικειοποιειται την εμπορευσιμοτητα του αλλου, αποξενωνοντας τα ομοειδη του, παρα μονο μεσω μιας συνθηκης στην οποια και τα δυο μερη συναινουν. (P. 178) Απο αυτο ο Marx καταληγει αφαιρετικα σε μια ολοκληρη θεωρια σχετικα με την νομικη μορφη της συνθηκης, τον ορκο, το συμβολαιο, και τις οικονομικες μασκες με τις οποιες τα ατομα καλυπτονται οι οποιες δεν μορφοποιουν παρα τις προσοπωποιησεις των οικονομικων σχεσεων." Η περιγραφη της φαντασματοποιητικης ή φαντασμαγορικης διαδικασιας προκειται να καθορισει τον ορο στην αναλυση του φετιχισμου, στην αναλογια του με τον θρησκευτικο κοσμο." Προτου ομως παμε σε αυτο, ας κανουμε μερικα βηματα πισω προκειμενου να διαμορφωσουμε μερικες ερωτησεις. Δυο τουλαχιστον. Πρωτη απο ολες: Αν αυτο που το Κεφαλαιο αναλυει εδω δεν αφορα μονο την φαντασματοποιηση της εμπορευματικης μορφης αλλα την φαντασματοποιηση του κοινωνικου δεσμου, την αϋλοποιηση του με αλλα λογια, μεσω ενος ανησυχου αναστοχασμου, τοτε τι θα επρεπε να σκεφτει κανεις (αναδρομικα ακομη) για την καυστικη ειρωνεια με την οποια αντιμετωπισε ο Marx τον Stirner οταν εκεινος τολμησε να μιλησει για την αναδειξη του φαντασματος ως ιδιος ανθρωπος, για τον εαυτο του; Ενος ανθρωπου που τρομαξε τοσο απο το ιδιο το φαντασμα του, ενας ιδρυτικος φοβος της εννοιας που διαμορφωσε για τον εαυτο του, και κατα συνεπεια ολοκληρης της ιστοριας του ως ανθρωπου; Ενος αυθυποβλητικου φοβου, που δημιουργησε για τον εαυτο του, τρομαζοντας τον εαυτο του με τον ιδιο ακριβως φοβο που τον εμπνεει; Η ιστορια του ως η ιστορια και δημιουργια του πενθους του, του θρηνου για τον εαυτο του, του θρηνου που ενδυεται επιφανειακα ολα οσα ειναι πρεποντα για τον ανθρωπο; Και οταν περιγραφει την φαντασματοποιηση του ξυλινου τραπεζιου, το φαντασμα που περιλαμβανει τα φαντασματα και τους δινει ζωη χαντρα προς χαντρα, εξω απο αυτο μεσα σε αυτο, ξεκινωντας με τον εαυτο του, αποχωρωντας απο τον εαυτο του [partir d'elle-même], ποιου ειδους αναστοχασμος ωθει τον Marx να αναπαραγει την κυριολεκτικη γλωσσα του Stirner, την οποια ανεφερε ο ιδιος στην Γερμανικη Ιδεολογια και στραφηκε εναντιον, κατα καποιον τροπο, του συγγραφεα της, με αλλα λογια, εναντιον ενος κατηγορου που κατηγορειται με την σειρα του με το κατηγορητηριο που ειχε ο ιδιος κατασκευασει ("Αφου ο κοσμος αντιμετωπισε την φαντασματοποιητικη [phantasierenden] νεοτητα (της σελιδας 20) ως εναν κοσμο 'πυρετωδων φαντασιωσεων' [Fieberphantasien], ως εναν κοσμο φαντασματων [als Gespensterwelt], 'τους απογονους της ιδια του της σκεψης' [eignen Gerburten seines Kopfs] ποτε αρχιζουν να κυριαρχουν στο εσωτερικο του κεφαλιου;") Η ερωτηση αυτη θα μπορουσε να αναπτυσσεται για παντα. Θα διακοψουμε την πορεια της και θα ακολουθησουμε μια αλλη απο τις διαδρομες της. Δευτερη ερωτηση. Ο ισχυρισμος οτι καποιο πραγμα, το ξυλινο τραπεζι για παραδειγμα, ανερχεται στην σκηνη ως εμπορευμα, αφοτου υπηρξε ενα απλο αντικειμενο στην χρηστικη του αξια, αποδιδει προελευση σε μια φαντασματικη στιγμη. Η χρηστικη του αξια, φαινεται να υπονοει ο Marx, υπηρξε ακεραιη. Ηταν αυτη που ηταν, χρηστικη αξια, ταυτοσημη προς τον εαυτο της. Η φαντασμαγορια, οπως και το κεφαλαιο, θα ξεκινουσαν με την ανταλλακτικη αξια και την εμπορευματικη μορφη. Μονο τοτε το φαντασμα ανερχεται στην σκηνη. Πριν απο αυτο, συμφωνα με τον Marx, δεν ηταν εκει. Ουτε καν ωστε να στοιχειωσει την χρηστικη αξια. Ομως οταν προκυπτει η βεβαιοτητα σχετικα με την προηγουμενη φαση, αυτη της υποτιθεμενης χρηστικης αξιας, ακριβεστατα, της χρηστικης αξιας που καθαρμενη απο οτιδηποτε συνιστα ανταλλακτικη αξια και στην εμπορευματικη μορφη; Τι εξασφαλιζει αυτην την διακριση για εμας; Δεν προκειται εδω για ενα ζητημα αρνησης της χρηστικης αξιας ή της αναγκαιοτητας αναφορας σε αυτην. Αλλα αμφισβητησης της απολυτης αγνοητας της. Αν η αγνοτητα αυτη δεν ειναι κατοχυρωμενη, τοτε θα επρεπε κανεις να ισχυριστει οτι αυτη η φαντασμαγορια ξεκινησε πριν την λεγομενη ανταλλακτικη αξια, στο οριο της αξιας γενικα, ή πως η εμπορευματικη μορφη ξεκινησε πριν την εμπορευματικη μορφη, η ιδια πριν απο τον εαυτο της. Η λεγομενη χρηστικη αξια του λεγομενου αντιληπτου αντικειμενου, απλου αλλου, το ξυλο του ξυλινου τραπεζιου που αφορα εκεινο που ο Marx υποθετει πως δεν εχει αρχισει να χορευει, η ιδια η μορφη του, η μορφη που ενημερωνει το περιεχομενο της, οφειλει πραγματι να του εχει τουλαχιστον υποσχεθει την επαναληψιμοτητα, την αντικασταση, την ανταλλαγη, την αξια που πρεπει να κανει μια αρχη, οσο μικροσκοπικη και αν ηταν αυτη, σε μια εξιδανικευση που επιτρεπει σε καποιον να την αναγνωρισει ως την ιδια μεσα απο πολλαπλες επαναληψεις, και ουτω καθ εξης. Ακριβως οπως δεν υπαρχει σαφης χρηση, δεν υπαρχει και χρηστικη αξια της οποιας η πιθανοτητα ανταλλαγης και εμποριας (οπως και αν το χαρακτηριζει κανεις, νοημα, αξια, κουλτουρα, πνευμα [!], σημασιοδοτηση, κοσμος, σχεση με το αλλο, και πρωτα απο ολα την απλη μορφη και ιχνος του αλλου) δεν εχει εκ των προτερων εγγραψει μια εκτος λειτουργιας μια υπερβολικη σημασιοδοτηση που δεν μπορει να συρρικνωθει στην αχρηστια. Μια κουλτουρα εκκινησης πριν απο την κουλτουρα και την ανθρωποτητα. Το ιδιο και η κεφαλαιοποιηση. Γεγονος που θα μπορουσε να σημαινει, για αυτον ακριβως τον λογο, οτι προοριζεται να επιβιωσει και των δυο. (Θα μπορουσε

8 κανεις να πει, επιπλεον, αν περιπλανιομασταν σε καποια αλλη αφηγηση, για την ανταλλακτικη αξια: ειναι παρομοια εγγεγραμμενη και ξεπερνιεται απο την υποσχεση ενος δωρου περαν της ανταλλαγης. Με εναν συγκεκριμενο τροπο, η αγοραστικη ισοτιμια συλλαμβανει ή μηχανοποιει τον χορο που φαινεται πως ξεκινα η ιδια. Μονο περα απο την ιδια την αξια, την χρηστικη αξια και την ανταλλακτικη αξια, η αξια της τεχνικης και της αγορας, με την χαρη της υποσχεσης, αν δεν εχει δωθει, χωρις ποτε να αποδιδεται ή να επιστρεφεται στον χορο.) Χωρις να εξαφανιζεται, η χρηστικη αξια αναδεικνυεται, τοτε, σε ενα ειδος οριου, το αναλογο μιας οριακης εννοιας, μιας σαφους αρχης στην οποια κανενα αντικειμενο δεν μπορει ή δεν πρεπει να αναλογει, και η οποια πρεπει κατα συνεπεια να ειναι η γενικα περιπλοκη (σε καθε περιπτωση περισσοτερο γενικη) θεωρια του κεφαλαιου. Θα συμπερανουμε απο αυτο μια μονο συνεπεια, μεταξυ των πολλων πιθανων: αν το ιδιο διατηρει καποια χρηστικη αξια (δηλαδη επιτρεπει σε καποιον να προσανατολισει μια αναλυση της φαντασμαγορικης διαδικασιας που ξεκινα με μια αρχη που ειναι και η ιδια μυθιστορηματικη ή ιδεατη, και αρα ηδη εξαγνισμενη απο καποια φαντασιακα στοιχεια), η περιοριστικη αυτη εννοια της χρηστικης αξιας ειναι εκ των προτερων μολυσμενη, δηλαδη, απασχολημενη, κατοικημενη, στοιχειωμενη απο το αλλο της, δηλαδη, απο αυτο που θα προκυψει απο το ξυλινο τραπεζι, την εμπορευματικη μορφη και τον φαντασματικο της χορο. Η εμπορευματικη μορφη, για να ειμαστε σιγουροι, δεν ειναι η χρηστικη της αξια, οφειλουμε να αποδωσουμε αυτο στον Marx και να λαβουμε υποψη μας την αναλυτικη διαυγεια που μας προσφερει αυτη η διακριση. Αν ομως η εμπορευματικη μορφη, δεν ειναι, προς το παρον, χρηστικη αξια, και ακομα και αν δεν ειναι κυριολεκτικα παρουσα, επηρρεαζει την χρηστικη αξια του ξυλινου τραπεζιου. Το επηρρεαζει και το θρηνει εκ των προτερων, σαν το φαντασμα που θα προκυψει, και αυτο ειναι ακριβως το σημειο της αρχης του στοιχειωματος. Και ο χρονος της, και η αχρονικοτητα της παρουσιας του, της ασυγκροτητης υπαρξης του. To στοιχειωμα δεν σημαινει οτι ειναι παρον, και ειναι απαραιτητο να εισαχθει το στοιχειωμα στην κατασκευη της εννοιας καθαυτης. Καθε εννοιας, ξεκινωντας με τις εννοιες του οντος και του χρονου. Αυτο ειναι που θα χαρακτηριζαμε εδω στοιχειολογια. Η οντολογια αντιτιθεται σε μια μονο εξορκιστικη κινηση. Η οντολογια ειναι εντελει μια εικασια. Ο μυστικιστικος χαρακτηρας του εμπορευματος εγγραφεται εδω προτου εγγραφει, χαραζεται προτου γραφει γραμμα προς γραμμα στην επιφανεια ή την οθονη του εμπορευματος. Ολα ξεκινουν προτου αρχισουν. Ο Marx θελει να γνωρισει και να γνωστοποιησει που και ποια ακριβως στιγμη σε ποιο λεπτο το φαντασμα ανερχεται στην σκηνη, και αυτος ειναι ενας τροπος εξορκισμου, ενας τροπος διατηρησης του σε αποσταση: πριν απο αυτο το οριο, δεν βρισκονταν εκει, ηταν ανισχυρο. Προτεινουμε το αντιθετο εδω, οτι, πριν απο αυτη την θεατρικη κινηση εκεινου του λεπτου, προτου απο το αμεσως μολις ανελθει στην σκηνη ως εμπορευμα, αλλαζει σε ενα αισθητα υπεραντιληπτο πραγμα, το φαντασμα δημιουργησε την οπτασια του, χωρις να εμφανιστει ως οντοτητα, σαφως και εξ ορισμου, αλλα εχοντας ηδη καθορισει την χρηστικη αξια, στο σκληρο ξυλο του πεισματαρικου τραπεζιου, την επαναληψη (αρα την αντικατασταση, την ανταλλαξιμοτητα, την προφανεια, την απωλεια της μοναδικοτητας ως την εμπειρια της ιδιας της μοναδικοτητας, την πιθανοτητα της κεφαλαιοποιησης του) χωρις την οποια η χρηστικη αξια δεν θα μπορουσε ποτε να προσδιοριστει. Το στοιχειωμα αυτο δεν ειναι μια εμπειρικη υποθεση. Χωρις αυτην, δεν θα μπορουσε καποιος να διαμορφωσει την εννοια της χρηστικης αξιας, ή της αξιας γενικα, ή να ενημερωσει για το θεμα οποιονδηποτε, ή να προσδιορισει το οποιοδηποτε τραπεζι, ειτε προκειται για ενα χρησιμο και πωλησιμο ξυλινο τραπεζι, ειτε για ενα γεωμετρικο τραπεζιο. Ή για μια Τραπεζα εντολων. Δεν θα ηταν δυνατο σε καποιον να περιπλεξει, να διαχωρισει ή να θρυμματισει αρκετα την εννοια της χρηστικης αξιας, οπως κανει ο Marx για παραδειγμα, το προφανες αυτο δεδομενο: για τον αρχικα υποτιθεμενο ιδιοκτητη του, τον ανθρωπο που το οδηγει στην αγορα ως χρηστικη αξια προορισμενη για αλλους, η αρχικη χρηστικη αξια ειναι μια ανταλλακτικη αξια. Κατα συνεπεια τα εμπορευματα πρεπει να γινουν κατανοητα ως αξιες προτου γινουν κατανοητα ως χρηστικες αξιες (p. 179). Και αντιστροφα, αυτο που καθιστα την διαχρονικοτητα κυκλικη και μεταμορφωνει την διακριση σε περιπλοκοτητα. Απο την αλλη πλευρα, [τα εμπορευματα] οφειλουν να σταθουν ως δοκιμαστικα των χρηστικων αξιων προτου γινουν κατανοητα ως αξιες. Ακομα και αν η μεταμορφωση ενος εμπορευματος σε χρηστικη αξια και καποιας αλλης σε χρηματικης. μια ανεξαρτητη παυση, μια σταση στην διανομη, η αρχικη μεταμορφωση παραμενει μια αεναη διαδικασια. Αν η ολικη διανομη Ε-Χ-Ε ειναι μια σειρα χωρις αρχη ή τελος, οπως η Κριτικη της Πολιτικης Οικονομιας διαρκως επιμενει, αυτο εχει να κανει με το γεγονος οτι η μεταμορφωση ειναι εφικτη προς ολες τις κατευθυνσεις μεταξυ της χρηστικης αξιας, του εμπορευματος, και των χρηματων. Χωρις να αναφερθουμε στο γεγονος οτι η χρηστικη αξια του χρηματος-εμπορευματος (Geldware) ειναι και αυτη δυαδικη": τα φυσικα δοντια μπορουν να αντικατασταθουν απο χρυσες προσθηκες, αλλα αυτη η χρηστικη αξια ειναι διαφορετικη απο αυτη που ο Marx αποκαλει τυπικη χρηστικη αξια και προκυπτει απο την συγκεκριμενη κοινωνικη λειτουργια του χρηματος.

9 Μιας και οποιαδηποτε χρηστικη αξια χαρακτηριζεται απο αυτη την πιθανοτητα χρησης απο τον αλλο ή χρησιμοποιεται καποια αλλη στιγμη, η εναλλακτικοτητα ή προφανεια αυτη προβαλλει ενα a priori στην αγορα των ισοτιμιων (οι οποιες ειναι παντα ισοτιμιες μεταξυ ανισοτητων, βεβαια, και υποθετουν τον διπλο κοινωνικο δεσμο που συζητουσαμε πιο πανω). Στην αρχικη προφανεια της, η χρηστικη αξια ειναι εγγυημενη εκ των προτερων, εγγυημενη στην ανταλλαγη και περαν της ανταλλαγης. Ειναι εκ των προτερων τοποθετημενη στην αγορα των ισοτιμιων. Και αυτο δεν ειναι απαραιτητα κατι κακο, ακομη και αν η χρηστικη αξια διακινδυνευει παντα την απωλεια της ψυχης της στο εμπορευμα. Το εμπορευμα γεννιεται κυνικο επειδη αφανιζει τις διαφορες, αν και εκ γενετης εξισωνει, παρα το οτι ειναι γεννημενο εξισωτικο και κυνικο (Geborner Leveller und Zyniker) (p. 179), ο αρχικος αυτος κυνισμος ειχε προετοιμαστει ηδη στην χρηστικη αξια, στο ξυλινο κεφαλι αυτου του σκυλου που στεκει, οπως και το τραπεζι, στα τεσσερα ποδια του. Θα μπορουσε κανεις να πει για το τραπεζι αυτο που ο Marx λεει για το εμπορευμα. Για το εμπορευμα που θα γινει, εκ των προτερων, ο κυνισμος ηδη εκπορνευει τον εαυτο του, ειναι παντα ετοιμο να ανταλλαξει οχι μονο την ψυχη του, αλλα και το σωμα του, με καθε ενα και ολα τα εμπορευματα, ας ειναι περισσοτερο απωθητικα απο την ιδια την Λάμια (Ibid.). Σκεπτομενος την αρχικη αυτη εκπορνευση, οπως θυμομαστε, ο Marx αρεσκοταν να αναφερει τον Τιμο των Αθηνων και την προφητικη του εικασια. Πρεπει ομως κανεις να ισχυριστει οτι αν το εμπορευμα διαφθειρει (την τεχνη, την φιλοσοφια, την θρησκεια, την ηθικη, τον νομο, οταν τα εργα τους αναδεικνυονται σε αξιες της αγορας), οτι αυτο οφειλεται στην εξελιξη του εμπορευματος, οπως αυτη δηλωνεται απο το κοστος που το βαζει σε κινδυνο. Για παραδειγμα: αν ενα εργο τεχνης μπορει να αναδειχθει σε εμπορευμα, και η διαδικασια αυτη φαινεται μοιραια οτι θα συμβει, αυτο οφειλεται επισης και στο γεγονος οτι το εμπορευμα ξεκινησε βαζοντας σε εφαρμογη, με τον εναν ή τον αλλον τροπο, την αρχη μιας τεχνης. Ομως αυτο δεν ηταν ενα κριτικο ζητημα, αλλα περισσοτερο μια αποδομηση των οριων της κριτικης, των διαβεβαιωτικων οριων που εγγυωνται την αναγκαια και θεμιτη ασκηση της κριτικης διευρευνησης. Μια τετοια αποδομηση δεν ειναι η κριτικη της κριτικης, συμφωνα με την τυπικη αναπαραγωγη της μετα-καντιανης Γερμανικης Ιδεολογιας. Και περισσοτερο απο ολα δεν περιλαμβανει απαραιτητα την γενικη φαντασμαγορια στην οποια τα παντα θα εξελιχθουν αδιαφορα σε εμπορευμα, χαρη στην εξισωση των τιμων. Εντουτοις, οπως εχουμε προτεινει εδω και εκει, η εννοια της εμπορευματικης μορφης ή της ανταλλακτικης αξιας αναγνωριζει στον εαυτο της την ιδια υπερβολικη μολυνση. Αν η κεφαλαιοποιηση δεν περιοριζεται, αυτο οφειλεται επισης και στο γεγονος οτι επιτρεπει στον εαυτο της να ξεπεραστει. Αλλα μολις τα ορια της φαντασμαγοριας δεν μπορουν πλεον να ελεγχθουν ή να καθοριστουν απο την απλη αντιθεση της παρουσιας και της απουσιας, της πραγματικοτητας και της μεταφορας, του αισθητου και του υπεραντιληπτου, μια αλλη προσεγγιση στις διαφορες πρεπει να δομησει ( εννοιολογικα και κυριολεκτικα") το πεδιο που εχει ετσι ανοιξει ξανα. Μακρια απο το να απαλειφει τις διαφορες και τους αναλυτικους προσδιορισμους, η αλλη αυτη λογικη ζηταει αλλες εννοιες. Θα μπορουσε κανεις να ελπιζει οτι θα επιτρεψει μια περισσοτερο εκλεπτυσμενη και σχολαστικη αναδομηση. Μονη σε οποιαδηποτε περιπτωση μπορει να ζητησει την διαρκη αναδομηση, οπως παντου αλλου για την ιδια την προοδο της κριτικης. Και αυτη η απο-οριοποιηση θα επηρρεασει και την συζητηση για την θρησκεια, την ιδεολογια, και τον φετιχισμο. Αλλα καποιος οφειλει να συνειδητοποιησει οτι το φαντασμα βρισκεται εκει, ειτε στην αρχη της υποσχεσης ή στην προσδοκια, πριν την αρχικη οπτασια: το δευτερο ειχε ανακοινωσει τον εαυτο του, απο πρωτο θα ελθει δευτερο. Δυο φορες την ιδια στιγμη, πρωταρχικη προφανεια, αμειωτη εικονικοτητα σε αυτον τον χωρο και χρονο. Για αυτον τον λογο οφειλει κανεις να σκεφτει με αλλους ορους τον χρονο ή την ημερομηνια ενος γεγονοτος. Ξανα: εχει αυτο το πραγμα επανεμφανιστει αποψε;" Θα υπηρχε λοιπον καποιος εξορκισμος στην αρχη του Κεφαλαιου; Οταν η κουρτινα ανυψωθει με την ανυψωση μιας κουρτινας; Απο το πρωτο κεφαλαιο του πρωτου βιβλιου του; Οσο εφικτο και αν φαινεται, και οσο προπαρασκευαστικο, οσο εικονικο, θα αρκουσε αυτη η προταση εξορκισμου να αναπτυξει αρκετη ισχυ ωστε να υπογραψει και να σφραγισει ολοκληρη την λογικη του σημαντικου αυτου εργου; Θα ειχε μια τελετη εικασιων ανιχνευσει την αναπτυξη ενος απεριοριστα κριτικου διαλογου; Θα ειχε συνοδευσει αυτον τον διαλογο, ακολουθωντας ή προκαταλαμβανοντας τον σαν την σκια του, μυστικα, σαν αναποφευκτο τελος και αν θα μπορουσε καποιος να το θεσει ετσι ζωτικη επιβιωση, απαιτουμενη εκ προοιμιου; Μια επιβιωση κληρονομημενη στην αρχη της, αλλα και σε καθε στιγμη που θα ακολουθουσε; Και δεν προκειται για αυτη την επιβιωτικη εικασια μερος, ανειπωτα, της επαναστατικης υποσχεσης; Της εισαγωγης ή του ορκου που θετει το Κεφαλαιο σε κινηση; Ας μην ξεχναμε οτι οσα εχουμε διαβασει εκει ηταν η αποψη του Marx σε ενα πεπερασμενο ντελιριο. Ηταν η αναλυση του για την παραφροσυνη που μελλει, συμφωνα με τον ιδιο, να φτασει στο τελος της, σε μια γενικη ενσωματωση της αφηρημενης ανθρωπινης εργασιας που μεταφραζεται ακομη, αλλα για περιορισμενο χρονο, στην γλωσσα της τρελλας, σε ενα ντελιριο (Verückheit) εκφρασεων (p. 169). Θα πρεπει, διακυρησσει ο Marx, και θα ειμαστε σε θεση, θα πρεπει να ειμαστε σε θεση να φερουμε ενα τελος σε οτι παρουσιαζεται με αυτη την παραλογη

10 μορφη (in dieser verrückten Form). Θα δουμε (μεταφραση: θα δουμε συντομα) το τελος αυτου του ντελιριου και αυτων των φαντασματων, σκεφτεται προφανως ο Marx. Ειναι απαραιτητο, μιας και αυτα τα φαντασματα ειναι απολυτα συνδεδεμενα με τις κατηγοριες της αστικης οικονομιας. Η τρελλα αυτη εδω; Τα φαντασματα εκεινα εδω; Ή η φαντασματικοτητα γενικα; Αυτο ειναι λιγο πολυ το συνολικο μας ζητημα και η περιπλανηση μας γυρω απο αυτο. Δεν γνωριζουμε αν ο Marx αναλογιστηκε πως θα ξεμπερδεψει με το φαντασμα γενικα, ή ακομη και αν ηθελε πραγματικα αυτο, οταν διακηρρυσε ανυποχωρητα οτι αυτο το φαντασμα εδω, αυτο το Spuk το οποιο το Κεφαλαιο θετει ως αντικειμενο του, ειναι μονο μια συνεπεια της οικονομιας της αγορας. Και αυτη, ως τετοια, θα οφειλε να, θα πρεπει να αφανιστει μαζι με ολες τις μορφες παραγωγης. Οι κατηγοριες της αστικης οικονομιας αποτελουνται ακριβως απο τις μορφες αυτου του ειδους [για παραδειγμα, παραληρωντας, ο Marx εχει πει]. Ειναι μορφες σκεψης κοινωνικα αποδεκτες, και κατα συνεπεια αντικειμενικες, για τις σχεσεις της παραγωγης που ανηκουν σε αυτην την ιστορικα καθορισμενη μορφη κοινωνικης παραγωγης, δηλαδη την παραγωγη εμπορευματων. Ολο το μυστηριο των εμπορευματων, ολη η μαγεια και η νεκρομαντεια που περιβαλλει τα προϊοντα της εργασιας στην βαση της εμπορευματικης παραγωγης, εξαφανιζεται λοιπον μολις φτασουμε στο σημειο [αποδρασης προς: flüchten] αλλων μορφων παραγωγης [Aller Mystizismus der warenwelt, all der Zaüber und Spuk, welcher arbeitsprodukte auf Grundlage der Warenproduktion umnehelt, verschwindet daber sofort, sobald wir zu andre Produktionsformen flüchten] (Ibid.) Η μεταφραση αυτη, οπως τοσες αλλες, καταφερνει να απαλειψει την κυριολεκτικη αναφορα στο φαντασμα (Spuk). Θα μπορουσε επισης να τονισει καποιος την αμεσοτητα με την οποια, οπως θα ηθελε να πιστευει, ή εστω να μας κανει να πιστεψουμε ο Marx, ο μυστικισμος, η μαγεια και το φαντασμα θα εξαφανιζονταν: θα εξαφανιστουν (Ενδεικτικα), θα διαλυθουν με την αληθεια, συμφωνα με τον ιδιο, ως δια μαγειας, οπως ειχαν εμφανιστει, στο ιδιο δευτερολεπτο στο οποιο καποιος θα δει (εβλεπε) το τελος της παραγωγης της αγορας. Υποθετωντας ακομη, συμφωνα με τον Marx, οτι κατι τετοιο θα μπορουσε ποτε να εχει ενα πιθανο τελος. Ο Marx ισχυριζεται πραγματι: αμεσως μολις, sobald, και οπως παντα αναφερεται στην επικειμενη εξαφανιση του φαντασματος, του φετιχισμου και της θρησκειας ως νεφελωδων οπτασιων. Τα παντα καλυπτονται απο ομιχλη, τα παντα εγκολπωνονται στα συννεφα (umnehelt), ξεκινωντας με την αληθεια. Τα συννεφα σε μια ψυχρη βραδια, τοπιο ή σκηνικο απο τον Αμλετ με την εμφανιση του πατρικου φαντασματος ("ειναι περασμενα μεσανυχτα, πικρο κρυο, και σκοταδι, εκτος απο το αμυδρο ημιφως των αστεριων"). Ακομη και αν το Κεφαλαιο ειχε ανοιξει ετσι, με μια σπουδαια σκηνη εξορκισμου, με ενα στοιχημα που θα αυξανε τα ορια της εικασιας, η κρισιμη αυτη φαση δεν θα καταστρεφονταν καθολου, δεν θα εχανε την αξιοπιστια της. Δεν θα καταργουσε τα παντα τουλαχιστον ετσι οπως σχετιζονται με το γεγονος της και την ιδρυτικη του πραξη. Και αυτο γιατι διακυβευουμε εδω σκεπτομενοι οτι η σκεψη δεν ειχε ποτε να κανει με την εικασιακη παρορμηση. Η υβρις ή η εικασια, δεν ειναι παρα η πιθανοτητα της σκεψης και της μοιρας της, λιγοτερο απ οσο ειναι το οριο της; Το χαρισμα του πεπερασμενου της; Διαθετει ποτε καποια αλλη επιλογη παρα μεταξυ αλλων εικασιων; Ξερουμε οτι το ιδιο το ερωτημα και ειναι το πλεον οντολογικο, και το πλεον κρισιμο, και το πιο ριψοκινδυνο ολων των ερωτηματων προστατευει ακομη τον εαυτο του. Η ιδια του η διαμορφωση υποχρεωνει στα οδοφραγματα ή σκαβει χαρακωματα, περικυκλωνει τον εαυτο του με εμποδια, ενισχυει τις οχυρωσεις. Σπανια προελαυνει ευθεια, μια ολικη διακινδυνευση για την ζωη, ενα σωμα που χανεται [à corps perdu]. Με εναν μαγικο, τελετουργικο, ψυχαναγκαστικο τροπο, η κανονικοποιηση του χρησιμοποιει κανονες οι οποιες μερικες φορες δεν ειναι παρα ψαλμικες διαδικασιες. Χαραζει την περιοχη του εφαρμοζοντας στρατηγικες και φρουρες υπο την προστασια αποτροπαιων ασπιδων. Ο ιδιος ο προβληματισμος ειναι επιφυλακτικος στην αποκυρηξη και αρα την φευγαλεα εικασια (επαναλαμβανουμε, το προβλημα ειναι μια ασπιδα, μια πανοπλια, ενα αναχωμα οσο και ενας σκοπος για την διερευνηση που θα ελθει). Ο κριτικος προβληματισμος συνεχιζει να μαχεται εναντια στα φαντασματα. Τα φοβαται οσο και τον ιδιο του τον εαυτο. Με τα ερωτηματα αυτα να εχουν τεθει, ή μαλλον αναβληθει, θα μπορουσαμε ισως να επιστρεψουμε σε αυτο που το Κεφαλαιο φαινεται οτι θελει να πει σχετικα με τον φετιχισμο, στην ιδια παραγραφο και ακολουθωντας την ιδια λογικη. Το ζητημα αφορα επισης, ας μην ξεχναμε, την αναδειξη του αινιγματος του φετιχ των χρηματων που καταληγει στο φετιχ του εμπορευματος αμεσως μολις το δευτερο καταστει ορατο (sichtbar) αλλα, προσθετει ο Marx εξισου αινιγματικα, ορατο ή προφανες στον βαθμο της εκτυφλωτικης αποριας: η γαλλικη μεταφραση στην οποια αναφερομαι εδω δηλωνει για το φετιχ του εμπορευματος crève les veux, κυριολεκτικα, βγαζει τα ματια καποιου (die Augenblendende Rätsel des Warenfetischs). Τωρα, οπως γνωριζουμε, μονο η αναφορα στον θρησκευτικο κοσμο επιτρεπει σε καποιον να εξηγησει την αυτονομια του ιδεολογικου, και κατα συνεπεια της ορθης αποτελεσματικοτητας του, της ενσωματωσης του σε μηχανισμους που διαθετουν χαρισματικα οχι μονο την προφανη αυτονομια, αλλα και ενα ειδος αυτοματισμου που

11 τυχαια περισσοτερο ανακαλει την ξεροκεφαλια του ξυλινου τραπεζιου. Αποδιδοντας μια περιγραφη του μυστικιστικου χαρακτηρα στο μυστικο (das Geheimnisvolle) του εμπορευματος, εχουμε εισαχθει στον φετιχισμο και το ιδεολογικο. Χωρις να αναγεται το ενα στο αλλο, μοιραζονται μια κοινη συνθηκη. Τωρα, ισχυριζεται το Κεφαλαιο, μονο η θρησκευτικη αναλογια, μονο το ομιχλωδες πεδιο της θρησκειας (die Nebelregion der religiösen Welt) μπορει να επιτρεψει σε καποιον να κατανοησει την παραγωγη και την φετιχιστικη αυτονομηση αυτης της μορφης. Η αναγκαιοτητα της στροφης προς αυτη την αναλογια παρουσιαζεται απο τον Marx ως συνεπεια της φαντασμαγορικης μορφης, την γενεση της οποιας εχει αναλυσει τελευταια. Αν η αντικειμενικη σχεση μεταξυ των πραγματων (την οποια εχουμε χαρακτηρισει εμποριο μεταξυ εμπορευματων) αφορα πραγματι μια φαντασμαγορικη μορφη των κοινωνικων σχεσεων μεταξυ των ανθρωπων, τοτε οφειλουμε να διαθετουμε μια διεξοδο στην μοναδικη πιθανη αναλογια, αυτην της θρησκειας: Δεν ειναι τιποτα αλλο απο την καθοριστικη κοινωνικη σχεση μεταξυ των ανθρωπων των ιδιων που λαμβανει εδω, για αυτους, την φανταστικη μορφη μιας σχεσης μεταξυ πραγματων. Συνεπεια: Προκειμενου λοιπον, να βρεθει μια αναλογια [η εμφαση δικη μου: Um daber eine Analogie zufinden], οφειλουμε να αποδρασουμε [flüchten ξανα ή ηδη] στο νεφελωδες πεδιο της θρησκειας (p. 165). Περιττο να πουμε οτι αυτο που διακυβευεται στην σχεση του φετιχισμου με το ιδεολογικο και την θρησκεια ειναι τεραστιο. Στις προτασεις που ακολουθουν αμεσως, η επαγωγη του φετιχισμου εφαρμοζεται επισης και στο ιδεολογικο, την αυτονομηση του καθως και του αυτοματισμου του: Εκει [στον θρησκευτικο κοσμο] τα παραγωγα του ανθρωπινου μυαλου [του κεφαλιου, επαναλαμβανω, των ανθρωπων: des menschlischen Kopfes, αναλογα με το ξυλινο κεφαλι του τραπεζιου που ειναι ικανο να διακινδυνευσει την χιμαιρα στο κεφαλι του, εξω απο το κεφαλι του μεμιας, δηλαδη, αμεσως μολις, η μορφη του μπορεσει να αναδειχθει σε εμπορευματικη μορφη] εμφανιζονται ως αυτονομες φιγουρες χαρισματικες με μια ζωη ολοδικη τους, η οποια εισερχεται σε σχεσεις τοσο μεταξυ τους, οσο και με την ανθρωπινη φυλη... χαρακτηριζω αυτον τον φετιχισμο που προσκολλαται [anklebt] στα προϊοντα της εργασιας αμεσως μολις παραχθουν ως εμπορευματα, και ειναι κατα συνεπεια αδιαχωριστα απο την παραγωγη των εμπορευματων. Οπως η τρεχουσα αναλυση εχει ηδη δειξει, ο φετιχισμος του κοσμου των εμπορευματων προκυπτει απο τον παραξενο κοινωνικο χαρακτηρα της εργασιας που τα παραγει (Ibid.) Με αλλα λογια, αμεσως μολις υπαρξει παραγωγη, υπαρχει και ο φετιχισμος: εξιδανικευση, αυτονομηση και αυτοματισμος, αποϋλοποιηση και φασματικη ενσωματωση, πενθουσα εργασια συντονισμενη με καθε αλλη εργασια, και ουτω καθ εξης. Ο Marx πιστευει οτι πρεπει να περιορισει αυτον τον συντονισμο στην παραγωγη εμπορευματων. Κατα την γνωμη μας, αυτη ειναι μια εξορκιστικη χειρονομια, για την οποια μιλησαμε νωριτερα και σχετικα με την οποια αφηνουμε εδω ξανα το ερωτημα μας μετεωρο. Το θρησκευτικο δεν αποτελει κατα συνεπεια ενα μονο ιδεολογικο φαινομενο ή φαντασματικη παραγωγη μεταξυ αλλων. Απο την μια πλευρα, αποδιδει στην παραγωγη του φαντασματος ή του ιδεολογικου φαντασματος, την πρωταρχικη τους μορφη, ή το παραδειγμα αναφορας, την πρωτη του αναλογια. Απο την αλλη πλευρα, (πρωτιστα ολων, και χωρις καμια αμφιβολια για τον ιδιο ακριβως λογο), το θρησκευτικο δηλωνει επισης, μαζι με το μεσσιανικο και το εσχατολογικο, ειτε προκειται για την απαραιτητα υποτιμημενη, κενη, αφηρημενη και ανυδρη μορφη που ευνοουμε εδω, εκεινο το πνευμα του χειραφετησιακου Μαρξισμου την εντολη του οποιου επιβεβαιωνουμε εδω, οσο κρυφα και αντιφατικα και αν εμφανιζεται. Δεν μπορουμε να αναμιχθουμε εδω με αυτο το γενικο ζητημα του φετιχισμου. Σε εργασιες που θα ακολουθησουν, δεν θα ειναι παρα αναμφισβητητα απαραιτητο να συνδεσουμε το ζητημα της φαντασματικης εικονικοτητας. Παρα το απειρο ανοιγμα ολων αυτων των οριων, θα μπορουσε καποιος ισως να επιχειρησει να ορισει αυτο που διακυβευεται εδω με τουλαχιστον τρεις οπτικες αποψεις: 1. Φετιχιστικη φαντασματικοτητα γενικα και η θεση της στο Κεφαλαιο. Προτου ακομη η εμπορευματικη αξια κανει την εμφανιση της στην σκηνη και πριν την χορογραφια του ξυλινου τραπεζιου, ο Marx ειχε ορισει το προϊον που προκυπτει απο την εργασια ως φαντασματικη αντικειμενικοτητα (gespenstige Gegenständlichkeit). 2. Το σημειο της θεωρητικης αυτης στιγμης στο εργο του Marx. Απομακρυνεται ή οχι απο οσα ισχυριζεται για το φαντασμα και το ιδεολογικο στοιχειο στην Γερμανικη Ιδεολογια; Θα μπορουσε καποιος να διατηρει τις αμφιβολιες του. Η σχεση μαλλον δεν αφορα ουτε την ρηξη ουτε την ομογενοποιηση. 3. Περα απο αυτες τις διαστασεις, οι οποιες δεν ειναι μονο εκεινες μιας ερμηνειας του Marx, αυτο που διακυβευεται εδω ειναι αναμφιβολα ολα οσα συνδεουν σημερα την Θρησκεια και την Τεχνικη σε μια και μοναδικη γλωσσα. A. Το διακυβευμα αφορα πρωτα απο ολα εκεινο που παιρνει την πρωταρχικη μορφη μιας επιστροφης στο θρησκευτικο, ειτε θεμελιοκρατικα ειτε οχι, και που υπερ-καθοριζει ολα τα ζητηματα που αφορουν το εθνος, το Κρατος, το διεθνες δικαιο, τα ανθρωπινα δικαιωματα, το συνταγμα, εν συντομια, ολα οσα συγκεντρωνονται ως

12 κατοικησιμα στην λιγοτερο συμπτωματικη φιγουρα της Ιερουσαλημ ή, εδω και εκει, της επαναοικειοποιησης και του συστηματος των συμμαχιων που δομουνται γυρω απο αυτην. Πως να συσχετιστουν, αλλα επισης και πως να αποσυσχετιστουν οι δυο μεσσιανικοι χωροι για τους οποιους μιλαμε εδω με το ιδιο ονομα; Αν η μεσσιανικη γοητεια ανηκει κανονικα σε καποια παγκοσμια δομη, σε εκεινο το ελαχιστοτατο κινημα του ιστορικου ανοιγματος προς το μελλον, κατα συνεπεια στην ιδια την εμπειρια και την γλωσσα της (προσδοκια, υποσχεση, δεσμευση σε εκεινο το γεγονος που πλησιαζει, αμεσοτητα, επειγουσα αναγκη, απαιτηση για σωτηρια και δικαιοσυνη, περα απο τον νομο, υποσχεση που δινεται στον αλλο, εφοσον εκεινος ή εκεινη δεν ειναι παροντες, παροντες ή ζωντες στο παρον, και ουτω καθ εξης), πως θα μπορουσε καποιος να το σκεφτει με τους ορους του Αβρααμικου μεσσιανισμου; Σημαινει αυτο αφηρημενη ερημοποιηση ή πρωταρχικη συνθηκη; Δεν ηταν αλλωστε ο Αβρααμικος μεσσιανισμος παρα μια παραδειγματικη προδιαμορφωση, το αρχικο ονομα [prénom] που δοθηκε παρα το περιβαλλον της πιθανοτητας που επιχειρουμε να ονομασουμε εδω; Αλλα τοτε γιατι να διατηρησουμε το ονομα, ή εστω το επιθετο (προτιμαμε να λεμε μεσσιανικος αντι για μεσσιανισμος, ετσι ωστε να καθορισουμε μια δομη εμπειριας αντι για μια θρησκεια), δεν υπηρχε καποια φιγουρα του αφιχθεντος, ακομη και αν εκεινος ή εκεινη ανακοινωνονται, που θα προκαθοριζε, θα προχαρακτηριζε, ή ακομη και ονομαζε εκ των προτερων; Απο τις δυο αυτες ερημους, ποια, αρχικα, εχει δωσει νοημα στην αλλη; Θα μπορουσε κανεις να διανοηθει μια αθεολογικη κληρονομια του μεσσιανικου; Υπαρχει καποια, απο την αντιθετη, που ειναι περισσοτερο συνεπης; Η κληρονομια δεν ειναι ποτε φυσικη, μπορει να την κληρονομησει κανεις περισσοτερες απο μια φορες, σε διαφορετικους τοπους και διαφορετικους χρονους, οι οποιοι ενδεχεται να ειναι και οι πλεον ακαιροι να γραψουν σχετικα με αυτην σε διαφορετικες γενεαλογιες, υπογραφοντας ετσι περισσοτερες απο μια σημασιες. Τα ερωτηματα αυτα και οι υποθεσεις αυτες δεν αποκλειουν η μια την αλλη. Για εμας τουλαχιστον και προς το παρον. Η δοκιμασια απογυμνωνει την μεσσιανικη ελπιδα ολων των βιβλικων μορφων, ενω και καθε καθοριζομενη φιγουρα της αναμονης ή της προσδοκιας, κατα αυτον τον τροπο απογυμνωνεται αναφορικα με την απαντηση προς αυτο που οφειλει να ειναι απολυτη φιλοξενια, το ναι στον αφιχθεντα, το ελα στο μελλον που δεν μπορει να το περιμενει κανεις που δεν γινεται να ειναι το ο,τι να ναι που κρυβει πισω του εκεινα τα ηδη γνωστα φαντασματα, εκεινα ακριβως που πρεπει να ασκηθουμε στην αναγνωριση τους. Ανοικτα, αναμενοντας το γεγονος ως δικαιοσυνη, η φιλοξενια αυτη ειναι απολυτη μονο αν επιτηρει την ιδια της την παγκοσμιοτητα. Το μεσσιανικο, συμπεριλαμβανομενων και των επαναστατικων μορφων του (και το μεσσιανικο ειναι παντα επαναστατικο, οφειλει να ειναι), θα ειναι επειγον, αμεσο αλλα, ελαχιστο παραδοξο, μια αναμονη χωρις οριζοντα προσδοκιας. Θα μπορουσε βεβαια καποιος να θεωρησει την ημι-αθεϊστικη ξηροτητα του μεσσιανικου ως την συνθηκη την θρησκειων της Βιβλου, μια ερημο που δεν ηταν καν δικη τους (αλλα η γη ειναι παντα δανεικη, δανεισμενη απο τον θεο, δεν την κατεχει ποτε ο κατοχος, λεει σαφεστατα [justement] η Παλια Διαθηκη, την εντολη της οποιας θα οφειλε να εισακουσει κανεις), θα μπορουσε παντα να αναγνωρισει καποιος πως υπαρχει εκει γονιμο εδαφος το οποιο αναπτυχθηκε, και χαθηκε, οι ζωντανες φιγουρες ολων των μεσσιων, ειτε εχουν ανακοινωθει, ειτε αναγνωριστει, ειτε αναμενονται. Θα μπορουσε επισης να αναλογιστει καποιος την αναγκαστικη αυτη αναπτυξη, και την μυστικοτητα αυτου του αποσπασματος, ως μοναδικα γεγονοτα στην βαση των οποιων προσεγγιζουμε, και πριν απο καθε τι αλλο ονομαζουμε το μεσσιανικο γενικα, εκεινο το αλλο φαντασμα το οποιο δεν μπορουμε και δεν θα επρεπε να μπορουμε να κανουμε χωρις αυτο. Θα μπορουσε να χαρακτηρισει κανεις παραξενο, παραξενα οικειο και αφιλοξενο ταυτοχρονα (unheimlich, μυστηριωδες), την φιγουρα αυτη της απολυτης φιλοξενιας, την υποσχεση της οποιας θα μπορουσε κανεις να εμπιστευτει σε μια εμπειρια τοσο αδυνατη, τοσο αβεβαιη στην προσβολη της, στον τοσο αγχωδη ημι- μεσσιανισμο, ευθραστο και φτωχο, προς εναν παντα υποτιθεμενο μεσσιανισμο, σε ενα ημι-υπερβατικο μεσσιανισμο που εχει επισης ενα τετοιο εμμονικο ενδιαφερον στον υλισμο χωρις ουσια: εναν υλισμο της khôra για εναν απελπισμενο μεσσιανισμο. Αλλα χωρις αυτη την απελπισια και αν θα μπορουσε κανεις να βασιστει σε αυτο που ερχεται, η ελπιδα δεν θα ηταν παρα υπολογισμος καποιου προγραμματος. Θα διεθετε κανεις την προσδοκια, αν και δεν θα προσδοκουσε πλεον κανεναν και τιποτα. Νομος χωρις δικαιοσυνη. Καποιος δεν θα προσκαλουσε πλεον, ειτε το σωμα ειτε την ψυχη, δεν θα δεχονταν αλλες επισκεψεις, δεν θα σκεφτεται καν να δει. Να δει αυτο που ερχεται. Καποιοι, και δεν αποκλειω και τον εαυτο μου, θα θεωρησουν οτι αυτος ο απελπισμενος μεσσιανισμος εχει μια παραξενη γευση, μια προγευση θανατου. Και ειναι αληθες οτι αυτη η γευση ειναι πανω απο ολα μια μια γευση, μια προγευση, και στην ουσια της ειναι περιεργη. Περιεργη για εκεινο ακριβως το πραγμα που ετοιμαζει και αυτο αφηνει πολλα στην επιθυμια. B. Ομως εξισου διακυβευομενη, αδιαχωριστα, ειναι η διαφοροποιητικη αναπτυξη της τεχνης-, της τεχνοεπιστημης ή της τηλε-τεχνολογιας. Μας υποχρεωνει περισσοτερο απο ποτε να αναλογιστουμε την εικονικοποιηση του χωρου και του χρονου, την πιθανοτητα εικονικων γεγονοτων, η κινηση και η ταχυτητα των οποιων μας περιοριζει περισσοτερο απο ποτε (περισσοτερο και διαφορετικα απο ποτε, μιας και αυτο δεν ειναι απολυτα και ξεκαθαρα νεο)

13 απο την αντιθετικη παρουσια στην αναπαρασταση της, τον πραγματικο χρονο στον αναβληθεντα χρονο, αποτελεσματικοτητα στην προσομοιωση της, του ζωντανου στο μη-ζωντανο, εν ολιγοις, το ζωντανο στο ζωντανονεκρο των φαντασματων της. Μας υποχρεωνει να σκεφτουμε, απο εκει, εναν αλλο χωρο για την δημοκρατια. Για την δημοκρατια που θα ελθει, και κατα συνεπεια για την δικαιοσυνη. Εχουμε υπονοησει οτι το γεγονος για το οποιο τριγυρναμε αναζητωντας δισταζει μεταξυ του μοναδικου ποιος του φαντασματος και του γενικου τι της προσομοιωσης. Στον εικονικο χωρο ολων των τηλετεχνοεπιστημων, στην γενικη απο-συνθεση στην οποια ο χρονος μας προοριζεται οπως ειναι απο τωρα και στο εξης οι τοποι των ερωτευμενων, των οικογενειων, των εθνων το μεσσιανικο τρεμει στα ορια του ιδιου αυτου γεγονοτος. Προκειται για αυτον τον δισταγμο, δεν διαθετει αλλη δονηση, δεν ζει διαφορετικα, αλλα δεν θα ηταν πλεον μεσσιανικος αν σταματουσε να δισταζει: πως να εμπνευσει και πως να αποδωσει χωρο [donner lieu], ακομη, να τον χαρισει, αυτον τον χωρο, να τον καταστησει κατοικησιμο, χωρις ομως να σκοτωσει το μελλον στο ονομα των παλιων συνορων; Οπως εκεινων του αιματος, των εθνικισμων του γεννητησιου χωματος, που οχι μονο καλλιεργουν το μισος, που οχι μονο διαπραττουν εγκληματα, ενω δεν εχουν μελλον, δεν υποσχονται τιποτα, ακομη και αν, οπως στην ηλιθιοτητα ή στο ασυνειδητο, παραμενουν δεσμιοι της ζωης. Ο μεσσιανικος αυτος δισταγμος δεν παραλυει καμια αποφαση, καμια επιβεβαιωση, καμια ευθυνη. Αντιθετα, τους αποδιδει την βασικη συνθηκη τους. Προκειται για την εμπειρια τους καθ εαυτη. Καθως πρεπει να επισπευσουμε τον επιλογο, ας σχηματοποιησουμε τα πραγματα. Αν φαινεται οτι κατι εχει μετακινηθει μεταξυ της Γερμανικης Ιδεολογιας και του Κεφαλαιου, ειναι δυο αξιωματα η κληρονομια των οποιων ειναι εξισου σημαντικη για εμας. Αλλα προκειται για μια κληρονομια ενος διπλου αδιεξοδου το οποιο, επιπλεον, σημασιοδοτει προς το διπλο αδιεξοδο οποιασδηποτε κληρονομιας, και ειναι κατα συνεπεια υπευθυνο για καθε υπευθυνη αποφαση. Η αντιφαση και το μυστικο κατοικουν στην εντολη (το πνευμα του πατερα, αν προτιμα καποιος). Απο την μια πλευρα, ο Marx επιμενει στον σεβασμο της πρωτοτυπιας και της ορθης αποτελεσματικοτητας, την αυτονομιση και αυτοματοποιηση της ιδανικοτητας ως πεπερασμενης-απειρης διαδικασιας της διαφορας (φαντασματικης, φανταστικης, φετιχιστικης, ή ιδεολογικης) και της προσομοιωσης η οποια δεν ειναι απλα φαντασιακη σε αυτο. Προκειται για ενα τεχνητο σωμα, ενα τεχνικο σωμα, και απαιτει εργασια προκειμενου να κατασταθει ή να αντικασταθει. Η κινηση αυτη θα διατηρηθει πολυτιμη, ενα τεχνικο σωμα, αναμφιβολα αναντικαταστατη, δεδομενου οτι προσαρμοζεται, οπως θα συμβει απο οποιονδηποτε καλο Μαρξισμο, σε νεωτερικες δομες και καταστασεις. Αλλα, απο την αλλη πλευρα, ακομη και καθως παραμενει ενας απο τους πρωτους στοχαστες της τεχνικης, ή ακομη, απο μακρια και μακρωθεν, της τηλε-τεχνολογιας που θα υφισταται για παντα, απο κοντα ή και απο αποσταση, ο Marx συνεχιζει να εδραιωνει την κριτικη του ή τον εξορκισμο της φαντασματικης προσομοιωσης σε μια οντολογια. Προκειται για μια κριτικη αλλα προαποδομητικη οντολογια της παρουσιας ως κυριολεκτικης πραγματικοτητας και ως αντικειμενικοτητας. Η κριτικη αυτη οντολογια εννοει την αναπτυξη της πιθανοτητας διαλυσης του φαντασματος, ας προσπαθησουμε να ισχυριστουμε ξανα της κατανοησης του, ως αντιπροσωπευτικης συνειδησης ενος υποκειμενου, και της επιστροφης αυτης της αντιπροσωπευσης πισω στον κοσμο της εργασιας, της παραγωγης και της ανταλλαγης, ετσι ωστε να την συρρικνωσει στις αρχικες της συνθηκες. Προαποδομητικη εδω δεν σημαινει λανθασμενη, απαραιτητη, ή ψευδαισθησιακη. Αντιθετα χαρακτηριζει μια σχετικα σταθεροποιημενη γνωση που αναζητα ερωτηματα ριζοσπαστικοτερα απο την κριτικη και απο εκεινα της οντολογιας που εδραιωνει την κριτικη. Τα ερωτηματα αυτα δεν ειναι αποσταθεροποιητικα οσο οι συνεπειες καποιας θεωρητικοστοχαστικης υπονομευσης. Δεν αποτελουν καν, στην τελικη αναλυση, ερωτηματα αλλα σεισμικα γεγονοτα. Πρακτικα γεγονοτα, οπου η σκεψη αναδεικνυεται σε πραξη [se fait agir], και σωμα και χειροπιαστη εμπειρια (σκεψη ως Handeln, λεει καπου ο Heidegger), εργασια αλλα οχι παντα διαιρεσιμη εργασια και διαμοιρασιμη, περα απο τα παλια σχηματα της διαιρεσης της εργασιας (ακομη περισσοτερο εκεινης στην βαση της οποιας ο Marx κατασκευασε πολλα πραγματα, συγκεκριμενα στην αναλυση του για την ιδεολογικη ηγεμονια: την διαιρεση μεταξυ διανοητικης και χειρωνακτικης εργασιας η σχετικοτητα της οποιας δεν εχει ασφαλως εξαφανιστει, αλλα παρουσιαζεται περισσοτερο περιορισμενη παρα ποτε). Τα σεισμικα αυτα γεγονοτα ερχονται απο το μελλον, προσφερονται απο το ασταθες, χαωτικο και αποσαρθωμενο πεδιο των χρονικοτητων. Ενος αποσαρθρωμενου ή αποσυντονισμενου χρονου χωρις τον οποιο δεν θα υπηρχε ουτε ιστορια, ουτε γεγονος, ουτε υποσχεση δικαιοσυνης. Το γεγονος οτι το οντολογικο και το κριτικο ειναι εδω προ-αποδομητικα εχει πολιτικες συνεπειες οι οποιες ισως να μην ειναι αμελητεες. Και αναμφιβολα δεν ειναι αμελητεες, για να βιαστω πολυ εδω, αναφορικα με την εννοια της πολιτικης, εφοσον αφορουν την ιδια την πολιτικη. Αναφεροντας ενα μονο παραδεγμα μεταξυ πολλων αλλων, ας ανακαλεσουμε συμπερασματικα για μια ακομη φορα ενα αποσπασμα απο την Γερμανικη Ιδεολογια. Επεξεργαζεται ενα σχημα που το Κεφαλαιο φαινεται να εχει επιβεβαιωσει πολλακις. Σε αυτο, ο Marx επεκτεινει την πιστη στο θρησκευτικο φαντασμα, αρα στο φαντασμα γενικοτερα, επιμενοντας στην αυτονομηση μιας αναπαστασης (Vorstellung) ξεχνωντας την γενεση του καθως και της

14 πραγματικης εδραιωσης του (reale Grundlage). Η διαλυση της κυριολεκτικης αυτονομιας που εγκολπωνεται κατα αυτον τον τροπο στην ιστορια, θα οφειλε κανεις να λαβει ξανα υποψη τις μορφες παραγωγης και της τεχνοοικονομικης ανταλλαγης: Στην θρησκεια οι ανθρωποι συγκροτουν τον εμπειρικο τους κοσμο ως μια οντοτητα που ειναι μονο φανταστικη [zu einem nur gedachten, vorgestellten Wesen], που τους αντιμετωπιζει ως κατι ξενο [das ihnen fremd gegenübertritt]. Αυτο παλι δεν μπορει σε καμια περιπτωση να εξηγηθει με αλλες εννοιες, οπως η αυτοσυνειδητοτητα και παρομοιες ανοησιες, αλλα απο τον συνολικο εφεξης υπαρχον τροπο παραγωγης και συνευρεσης, ο οποιος ειναι εξισου ανεξαρτητος [unabhängig] απο την σαφη εννοια οσο και η επινοηση του αυτοκινητου μουλαριου, ενω μεχρι και η χρηση των σιδηροδρομων ειναι ανεξαρτητη στην Εγελιανη φιλοσοφια. Αν το να μιλησει κανεις για μια ουσια της θρησκειας, για παραδειγμα για την υλικη βαση αυτης της ανουσιοτητας, [db. von einer materiellen Grundlage dieses Unwesen], τοτε δεν θα πρεπει να την αναζητησει ουτε στην ουσια του ανθρωπου [im Wesen des Menschen"], ουτε και στα κατηγορουμενα του Θεου, αλλα στον υλικο κοσμο του οποιου καθε σταδιο θρησκευτικης εξελιξης βρισκει την υπαρξη του (πριν τον Feuerbach). Ολα τα φαντασματα που εχουν καταχωρηθει πριν απο εμας [die wir Revue passieren liessen] ηταν αναπαραστασεις [Vorstellungen]. Οι αναπαραστασεις αυτες αφηνοντας στην ακρη την πραγματικη τους βαση [abgesehen von ihrer realem Grundlage] (την οποια ο Stirner αφηνει στην ακρη σε καθε περιπτωση) κατανοητη ως αναπαρασταση εσωτερικη ως προς την συνειδηση, ως σκεψεις στα μυαλα των ανθρωπων, μεταφερομενες απο την αντικειμενοτητα τους [Gegenständlichkeit] πισω στο υποκειμενο [in das Subjekt zurzickgenommen], ανυψωμενη απο την ουσια στην αυτοσυνειδησια, ειναι εμμονες [der Sparren] ή προκαθορισμενες ιδεες.. (P ) Αν καποιος ακολουθει το γραμμα του κειμενου, η κριτικη του φαντασματος ή των πνευματων, θα ηταν μια κριτικη της υποκειμενικης αναπαραστασης και μια αφαιρεση, οσων συμβαινουν στο κεφαλι, οσων εκφραζονται απο το κεφαλι, δηλαδη, οσων διατηρουνται εκει, στο κεφαλι, ακομα και οταν εχουν πια εξωτερικευτει, και επιβιωνουν εξω απο το κεφαλι. Αλλα τιποτα δεν θα ηταν δυνατο, ξεκινωντας με την κριτικη, χωρις να επιβιωνει, χωρις την πιθανη επιβιωση αυτης της αυτονομιας, και αυτου του αυτοματισμου εξω απο το κεφαλι. Θα μπορουσε να πει κανεις οτι το πνευμα της Μαρξιστικης κριτικης τοποθετει τον εαυτο της, οχι στο πνευμα που θα μπορουσε να αντιταξει καποιος στο γραμμα της, αλλα σε εκεινο που υποθετει την καθε κινηση του γραμματος της. Οπως το φαντασμα, δεν βρισκεται στο κεφαλι, ουτε και εξω απο αυτο. Ο Marx το γνωριζει αυτο, αλλα συνεχιζει σαν να μην ηθελε να το γνωριζει. Στην Γερμανικη Ιδεολογια, το ακολουθο κεφαλαιο θα αφιερωθει στην εμμονη αυτη που αναγκασε τον Stirner να πει: Mensch, es spukt in deinem Kopfe! κοινως μεταφρασμενο ως Ανθρωπε, υπαρχουν φαντασματα στο κεφαλι σου! Ο Marx θεωρει οτι αρκει να επιστρεψει την αποστροφη εναντια στον Οσιο Max (p. 160). Es spukt, ειναι δυσκολο να μεταφραστει, οπως εχουμε ηδη πει. Προκειται για ενα ζητημα φαντασματων και στοιχειωματων, σιγουρα, αλλα και τι αλλο; Το γερμανικο ιδιωμα φαινεται οτι ονομαζει την φαντασματικη επιστροφη αλλα την ονομαζει με ρηματικη μορφη. Το δευτερο δεν ισχυριζεται οτι υπαρχει καποιο σεβαστο, φαντασμα ή οπτασια, δεν λεει οτι υπαρχει καποιο οραμα, der Spuk, ουτε οτι εμφανιζται, αλλα πως αυτα τα φαντασματα, αυτες οι οπτασιες. Προκειται για ενα θεμα [Il s'agit], στην ουδετεροτητα αυτης της συνολικα απροσωπης ρηματικης μορφης, καποιου πραγματος ή καποιου ανθρωπου, και ταυτοχρονα οχι καποιου πραγματος ή καποιου ανθρωπου, ενος καποιου που δεν πραττει. Προκειται για μια υλη αντι για το παθητικο περασμα ενος φοβου, μιας φοβισμενης κινησης ετοιμης να καλοδεχτει, αλλα που; Στο κεφαλι; Τι ειναι το κεφαλι πριν απο αυτον τον φοβο που δεν μπορει καν να περιορισει; Και τι αν το κεφαλι, το οποιο δεν ειναι ουτε το υποκειμενο, ουτε η συνειδηση, ουτε το εγω, ουτε ο εγκεφαλος, προσδιοριζονταν πρωτα απο ολα απο την πιθανοτητα μιας τετοιας εμπειριας, και απο εκεινο ακριβως το πραγμα που δεν μπορει ουτε να περιορισει, ουτε να προσδιορισει, απο την απροσδιοριστια του es spukt"; Να καλοδεχτει, λεγαμε πριν λιγο, αλλα ακομη και οταν το κατανοουσαμε, με αγχος και την επιθυμια να αποκλεισουμε τον ξενο, να προσκαλεσουμε τον ξενο χωρις να τον ή την αποδεχτουμε, οικιακη φιλοξενια που υποδεχεται τον ξενο, αλλα εναν ξενο που βρισκεται α] ηδη εντος (das Heimliche-Unheimliche), περισσοτερο οικειος απο οσο ειναι καποιος με τον εαυτο του, η απολυτη εγγυτητα ενος ξενου η δυναμη του οποιου ειναι μοναδικη και ανωνυμη (es spukt), μια ακατονομαστη και ουδετερη δυναμη, δηλαδη, αναποφασιστη, ουτε ενεργητικη ουτε παθητικη, και μια ταυτοτητα που, χωρις να κανει το παραμικρο, αορατα καταλαμβανει χωρους που εντελει δεν ανηκουν ουτε σε εμας ουτε και σε εκεινη. Τωρα, ολα αυτα, για τα οποια εχουμε να αποτυχει να πουμε οτιδηποτε περισσοτερο που θα ηταν λογικα καθοριστικο, αυτο που εκφραζεται με τοση δυσκολια με την γλωσσα, αυτο που φαινεται να μην σημαινει τιποτα, αυτο που θετει σε κινηση αυτο που θα θελαμε να πουμε, κανοντας μας να μιλαμε κανονικα απο το σημειο που δεν θελουμε να πουμε τιποτα, οπου ξερουμε σιγουρα τι δεν θελουμε να πουμε αλλα δεν ξερουμε τι θα θελαμε να πουμε, σαν αυτο το κατι να μην ανηκε πλεον στην ταξη της γνωσης ή της βουλησης ή της θελησης να πουμε κατι, τοτε, αυτο επιστρεφει, αυτο επιμενει στο επειγον, και αυτο προκαλει σε καποιον την σκεψη, αλλα αυτο, που ειναι

15 καθε φορα ακαταληπτο αρκετα, μοναδικο αρκετα ωστε να εγκολπωσει οση αγωνια μπορουν να επιφερουν το μελλον και ο θανατος, αυτο προκυπτει λιγοτερο απο εναν επαναληπτικο αυτοματισμο (των ρομποτ που ενεργοποιουνται μπροστα μας εδω και καιρο) απο οτι μας κανει να σκεφτουμε ολα αυτα, εντελως αλλο, καθε αλλο, απο τα οποια η εμμονη της επαναληψης προκυπτει: οτι καθε αλλο ειναι εντελως αλλο. Η απροσωπα φαντασματικη επιστροφη του es spukt παραγει εναν αυτοματισμο επαναληψεων, καθολου λιγοτερο απο οσο βρισκει την θεμελιωση της λογικης του εκει. Με μια εκπληκτικη παραγραφο Das Unheimliche, ο Freud αναγνωριζει επιπλεον οτι θα επρεπε να εχει ξεκινησει την μελετη του (για το Unheimliche, το ενστικτο του θανατου, την παρορμηση της επαναληψης, το επεκεινα απο το ενστικτο της ηδονης, και ουτω καθ εξης) με αυτο που περιγραφει ως es spukt. Βλεπει εκει ενα παραδειγμα με το οποιο θα ηταν απαραιτητο να ξεκινησει την μελετη του. Φτανει ακομη πιο μακρια απο το να αναλογιστει το ισχυροτερο παραδειγμα του Unheimlichkeit ("Wir hätten eigentlich unsere Untersuchung mit diesem, vielleicht stärksten Beispiel von Unheimlichkeit beginnen können, Θα μπορουσαμε, ορθως μιλωντας, να εχουμε αρχισει την διερευνηση μας με αυτο το παραδειγμα του αδιανοητου, το οποιο ειναι ενδεχομενως το ισχυροτερο"). Αλλα θα μπορουσε να αναρωτηθει κανεις αν αυτο που αποκαλειται ισχυροτερο παραδειγμα επιτρεπει στον εαυτο του την επαγωγη του σε παραδειγμα μονο και μονο για να ειναι το ισχυροτερο παραδειγμα, σε μια σειρα παραδειγματων. Και τι αν ηταν το Πραγμα καθ εαυτο, η αιτια εκεινου ακριβως του πραγματος που αναζητα κανεις και τον υποχρεωνει στην αναζητηση; Η αιτια της γνωσης και της αναζητησης, το κινητρο της ιστοριας ή της επιστημοσυνης; Αν αντλει απο εκει την παραδειγματικη της ισχυ; Απο την αλλη πλευρα, θα πρεπει να αποδωσει κανεις ιδιαιτερη προσοχη στον μηχανισμο εικασιων που προτεινει ο Freud ωστε να δικαιολογησει τον εαυτο του, γιατι δεν σκεφτηκε οτι θα οφειλε να εχει ξεκινησει απο εκει οπου θα μπορουσε να εχει ξεκινησει, απο εκει που θα επρεπε να εχει ξεκινησει, δηλαδη, απο τον ιδιο για παραδειγμα (καταλαβαινεις πολυ καλα τι θελω να πω: και ο Marx το ιδιο). Ο Freud μας το εξηγει αυτο με εναν γαληνιο τονο, επιστημολογικης, μεθοδολογικης, ρητορικης, στην πραγματικοτητα, ψυχαγωγικης επιφυλακτικοτητας: αν οφειλε να ξεκινησει οχι απο εκει που θα μπορουσε ή θα επρεπε να ξεκινησει, ειναι γιατι με το αντικειμενο υπο συζητηση (το ισχυροτερο παραδειγμα του Unheimlichkeit, του es spukt, των φαντασματων και των οπτασιων), τρομαζει κανεις τον εαυτο του υπερβολικα [κανει καποιος τον εαυτο του να φοβαται υπερβολικα: on se fait trop peur]. Συγχεει κανεις τι ειναι heimliche-unheimliche, με εναν αντιφατικο, αναποφασιστο τροπο, με το τρομακτικο και το φοβερο (mit dem Grauenhaften). Τωρα, ο φοβος δεν ειναι καλος για την ηρεμια της ερευνας και της αναλυτικης διακρισης των εννοιων. Θα οφειλε να διαβασει κανεις για αυτον και απο αυτη την οπτικη γωνια ολο το υπολοιπο κειμενο (θα προσπαθησουμε να το κανουμε αυτο αλλου), καθως διασταυρωνει αυτη την αναγνωση με εκεινη των πολυαριθμων αλλων κειμενων του Heidegger. Σκεπτομαστε οτι η συχνη, αποφασιστικη και οργανωτικη διεξοδος που εχει ο φοβος για την αξια του Unheimlichkeit, στο Ειναι και ο Χρονος αλλα και αλλου, παραμενει γενικα απαρατηρητη ή παραμελημενη. Και στις δυο αναλυσεις, εκεινη του Freud και εκεινη του Heidegger, η διεξοδος αυτη καθιστα πιθανα θεμελιωδη εργα ή τις τροχιες τους. Αλλα αυτο ισχυει καθως αποσταθεροποιει μονιμα, και με εναν περισσοτερο ή λιγοτερο υπογειο τροπο, την ταξη των εννοιακων διακρισεων που εργαλειοποιουνται. Θα επρεπε να αναστατωνει τοσο τις ηθικες οσο και τις πολιτικες που προκυπτουν εμμεσα ή αμεσα απο αυτην την ταξη. Η υποθεση μας υποστηριζει οτι το ιδιο ισχυει και για την φαντασματολογια του Marx. Δεν ειναι αλλωστε ο ιδιος προβληματικος αστερισμος του στοιχειωματος; Δεν εχει καποιο συγκεκριμενο οριο, αλλα αναβοσβηνει και λαμπει πισω απο τα θεσμικα ονοματων των Marx, Freud, και Heidegger: ο Heidegger ο οποιος παρερμηνευσε τον Freud ο οποιος παρερμηνευσε τον Marx. Αυτο ειναι αναμφιβολα μια ρητορικη. Ο Marx δεν εχει ακομη γινει κατανοητος. Ο υποτιτλος αυτης της αναλυσης θα μπορουσε λοιπον να ηταν: Marx das Unheimliche. Ο Μarx παραμενει ενας μεταναστης chez nous, ενας ενδοξος, ιερος και καταραμενος αλλα ακομη λαθραιος μεταναστης οπως ηταν σε ολη του την ζωη. Ανηκει σε μια εποχη αποσυνθεσης, σε εκεινον τον χρονο εκτος χρονου με τον οποιο εγκαινιαζεται, φιλοτιμα, οδυνηρα, τραγικα, μια νεα σκεψη οριων, μια νεα εμπειρια της κατοικιας, του σπιτιου, και της οικονομιας. Καπου μεταξυ γης και ουρανου. Ωστοσο δεν πρεπει καποιος να βιαστει να καταστησει αυτον τον λαθραιο μεταναστη παρανομο ξενο ή, αυτον που διακινδυνευει να καταληγει παντα στο ιδιο πραγμα, οικοσιτο. Να τον εξουδετερωσει μεσω της ιθαγενοποιησης. Να τον ενσωματωσει ετσι ωστε να σταματησει να τον τρομαζει (κανοντας τον εαυτο του να φοβαται). Δεν ειναι μελος της οικογενειας, αλλα δεν πρεπει να τον στειλει πισω, για μια ακομη φορα, και αυτον, στα συνορα. Οσο ζωντανη, υγιης, επικριτικη, και παρ ολα αυτα απαραιτητη μπορει να παραμενει η εκρηξη του γελιου του, και πρωτα απο ολα ενωπιον του κεφαλαιου ή του πατρικου φαντασματος, του Hauptgespenst που αποτελει την γενικη ουσια του Ανθρωπου, ο Marx, das Unbeimliche, ισως να μην επρεπε να διωξει τοσα πολλα φαντασματα τοσο συντομα. Οχι ολα μαζι τουλαχιστον ή οχι τοσο απλα βασει της προφασης οτι δεν υπηρχαν (σαφως και δεν υπαρχουν, και λοιπον;) ή οτι ολα αυτα υπηρξαν ή θα επρεπε να παραμεινουν στο παρελθον ("Αφηστε τους νεκρους να

16 θαψουν τους νεκρους τους, και ουτω καθ εξης). Ποσο μαλλον εφοσον γνωριζε και πως να τα αφησει ελευθερα, να τα χειραφετησει ακομη, στην κινηση με την οποια αναλυει την (σχετικη) αυτονομια της ανταλλακτικης αξιας, το ιδεολογημα, ή το φετιχ. Ακομη και αν καποιος το ηθελε, δεν θα μπορουσε να αφησει τους νεκρους να θαψουν τους νεκρους: η φραση δεν εχει κανενα νοημα, αυτο ειναι αδυνατον. Μονο οι θνητοι, μονο οι ζωντανοι που δεν ειναι ζωντανοι θεοι μπορουν να θαψουν τους νεκρους. Μονο οι θνητοι μπορουν να τους προσεχουν, και να προσεχουν, τελεία. Τα φαντασματα μπορουν να κανουν το ιδιο, βρισκονται παντου οπου υπαρχει οραση, οι νεκροι δεν μπορουν να το κανουν αυτο ειναι αδυνατον και δεν πρεπει να το κανουν. Οτι το ανεδαφικο αυτης της αδυνατοτητας μπορει παρ ολα αυτα να υποστασιοποιηθει ειναι αντιθετα η καταστροφη ή οι απολυτες σταχτες, η απειλη που πρεπει να γινει αντικειμενο σκεψης, και, γιατι οχι, να εξορκιστει για μια ακομη φορα. Να εξορκιστει οχι προκειμενου να διωξει μακρια τα φαντασματα, αλλα την φορα αυτη να τους αποδωσει το δικαιωμα, αν αυτο σημαινει να τους επιτρεψει να επιστεψουν ζωντανα, σαν Ενοικους που δεν θα ειναι πια Ενοικοι, αλλα ως αλλοι αφιχθεντες στους οποιους μια φιλοξενη αναμνηση ή υποσχεση πρεπει να προσφερει καλωσορισμα χωρις βεβαιοτητα, ποτε, οτι θα παρουσιασουν τους εαυτους ως τετοιοι. Οχι για να τους αποδωσει το δικαιωμα με αυτη την εννοια, αλλα απο ενδιαφερον για δικαιοσυνη. Η παρουσα υπαρξη ή ουσια δεν υπηρξε ποτε η συνθηκη, το αντικειμενο, ή το πραγμα [διαλεξε] της δικαιοσυνης. Οφειλει κανεις να θυμαται διαρκως οτι το αδυνατο ("να αφεθουν οι νεκροι να θαψουν τους νεκρους τους") ειναι, αλιμονο, παντα πιθανο. Οφειλει κανεις να θυμαται οτι αυτο το απολυτο κακο (το οποιο, δεν ειναι, απολυτη ζωη, πληρως παρουσα ζωη, εκεινη που δεν γνωριζει τον θανατο και δεν θελει καν να ακουει για αυτον) μπορει να συμβει. Οφειλει κανεις να θυμαται οτι ακομη και σε αυτην την βαση της τρομερης πιθανοτητας αυτου του αδυνατου ειναι η δικαιοσυνη το ζητουμενο: μεσω αλλα επισης περα απο το δικαιο και τον νομο. Αν ο Marx, οπως ο Freud, οπως ο Heidegger, οπως καθε ενας, δεν ξεκινουσε εκει οπου θα επρεπε να μπορει να ξεκινησει (beginnen können), δηλαδη με το στοιχειωμα, πριν απο την ζωη καθαυτη, πριν τον θανατο ως τετοιον, δεν ειναι δικο του σφαλμα αναμφιβολα. Το σφαλμα, σε καθε περιπτωση, εξ ορισμου, επαναλαμβανεται, το κληρονομουμε, πρεπει να το προσεχουμε. Ερχεται παντα με μεγαλο κοστος κυριως για την ανθρωποτητα. Αυτο που κοστιζει στην ανθρωποτητα πολυ ειναι αναμφιβολα η πεποιθηση οτι μπορει καποιος να δρασει στην ιστορια με μια γενικη ουσια του Ανθρωπου, με την προφαση οτι αναπαριστα μονο ενα Hauptgespenst, αρχι-φαντασμα, αλλα και, κατι που καταληγει στο ιδιο πραγμα στην τελικη αναλυση να συνεχισει να πιστευει, αναμφιβολα, σε αυτο το κεφαλαιωδες φαντασμα. Να πιστευει σε αυτο οπως κανουν οι ευπιστοι ή οι δογματικοι. Μεταξυ των δυο πεποιθησεων, οπως παντα, ο δρομος παραμενει στενος. Προκειμενου να υπαρχει οποιαδηποτε λογικη στο να αναρωτιεται κανεις για το τρομερο κοστος που θα κληθει να πληρωσει, προκειμενου να προσεχει για το μελλον, τα παντα θα πρεπει να αρχισουν ξανα. Αλλα με την αναμνηση, την φορα αυτη, εκεινης της νοθας νοθας νοθας ιστοριας των φαντασματων." Θα μπορουσε καποιος να το αμφισβητησει αυτο, να απευθυνθει σε ενα φαντασμα; Προς ποιον; Τον ιδιο; Προς εκεινο, οπως λεει για μια ακομη φορα ο Μαρκελλος τοσο σεμνα; Εισαι ενας λογιος εσυ, μιλα του Ορατιε... Ρωτησε το." Το ερωτημα θα αξιζε ισως να τεθει με εναν αλλον τροπο: Θα μπορουσε κανεις να απευθυνθει ετσι γενικα αν καποιο φαντασμα δεν επεστρεφε ηδη; Αν αγαπα την δικαιοσυνη τουλαχιστον, ο λογιος του μελλοντος, ο Διανοουμενος του αυριο θα οφειλε να μαθει απο αυτην και απο το φαντασμα. Θα οφειλε να μαθει να ζει μαθαινοντας οχι πως να συζητα με το φαντασμα αλλα πως να συζητα με εκεινον, με εκεινη, πως να επιτρεπει ετσι να μιλουν ή πως να τους χαριζει την ομιλια, ακομη και αν προκειται για τον ιδιο του τον εαυτο, τον αλλο, στον αλλο εαυτο: βρισκονται παντα εκει, φαντασματα, ακομη και αν δεν υπαρχουν, ακομη και αν δεν υπαρχουν πια, ακομη και αν δεν υπαρχουν ακομα. Μας προσφερουν τον αναστοχασμο του εκει αμεσως μολις ανοιξουμε τα στοματα μας, ακομη και σε ενα συνεδριο και ειδικα οταν καποιος μιλαει εκει σε μια ξενη γλωσσα: Εισαι ενας λογιος εσυ, μιλα της, Ορατιε.

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα O προγραμματισμός αποτελεί ένα τρόπο επίλυσης προβλημάτων κατά τον οποίο συνθέτουμε μια ακολουθία εντολών με σκοπό την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Ας ξεκινήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Της Χρυσής Τσιώτα Θα ξεκινήσω κάνοντας μια προσπάθεια να απαντήσω σε μερικά από τα ερωτήματα που θέτει η Συραγώ Τσιάρα στο κείμενό - αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς 50 ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς Συναίσθημα, Γοητεία, Ενστικτο, Φαντασία, Επιθυμία... Εμπειρία... Αστικό και Ανθρώπινο σώμα... Μάζα... Υπάρχουν φορές

Διαβάστε περισσότερα

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2 Bάτραχοι στη λίμνη 1,2 Οργάνωση: Εργασία με όλη την τάξη. Τα παιδιά είναι γύρω από το αλεξίπτωτο, τη λίμνη και το κρατούν στο ύψος της μέσης. Τα σακουλάκια πάνω στο αλεξίπτωτο είναι οι βάτραχοι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επανάληψη

Εισαγωγή στην επανάληψη Εισαγωγή στην επανάληψη Στο κεφάλαιο αυτό ήρθε η ώρα να μελετήσουμε την επανάληψη στον προγραμματισμό λίγο πιο διεξοδικά! Έχετε ήδη χρησιμοποιήσει, χωρίς πολλές επεξηγήσεις, σε προηγούμενα κεφάλαια τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ

ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ όταν ο σκύλος επικοινωνεί με το σώμα και τις εκφράσεις του! Το εκπαιδευτικό εγχειρίδιο ''...όταν ο σκύλος επικοινωνεί με το σώμα και τις εκφράσεις του'' είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου

Antoine de Saint-Exupéry. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου Antoine de Saint-Exupéry Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση από τα Γαλλικά Ηρακλής Λαμπαδαρίου 1 13 Ο τέταρτος πλανήτης ήταν αυτός του επιχειρηματία. Αυτός ο άνθρωπος ήταν τόσο πολύ απασχολημένος που δεν σήκωσε

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Και τα τέσσερα κτίρια της Εποχής 1 της επέκτασης μπορούν να ανακαινιστούν. Η ιδιότητα

Και τα τέσσερα κτίρια της Εποχής 1 της επέκτασης μπορούν να ανακαινιστούν. Η ιδιότητα Η επέκταση αυτή εισάγει κάποια νέα στοιχεία ώστε να εμπλουτίσει το βασικό παιχνίδι. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ξεχωριστά ή σε οποιονδήποτε συνδυασμό. Πεμπτοσ Παικτησ Προφητειεσ Ξύλινα κομμάτια για πέμπτο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο ολιγόωρο workshop εκείνου του Σαββάτου (12/11/2011) είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 59 σχεδίων, ένα (ή και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo;

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Η Logo είναι μία από τις πολλές γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε γλώσσα προγραμματισμού έχει σκοπό τη δημιουργία προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Περισσότερες λεπτομέρειες και τρελά βίντεο σας περιμένουν στο: skull-and-roses.com

Περισσότερες λεπτομέρειες και τρελά βίντεο σας περιμένουν στο: skull-and-roses.com Οι συμμορίες τσοπεράδων, επέλεγαν παραδοσιακά τους αρχηγούς τους με έναν διαγωνισμό που ονομάζεται Πίσω στο Πεζοδρόμιο, στον οποίο οι υποψήφιοι προσπαθούσαν να αντέξουν περισσότερο, όσο τους τραβούσε μια

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθενή με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζήκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτής

Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθενή με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζήκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτής Δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ συγγενών και ασθεν με καρκίνο. Παναγιώτης Χατζκος, Ψυχαναλυτικός- Ψυχοθεραπευτς ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΗ ΚΑΙ Φόβος Άγχος Σοκ Δυσπιστία Θυμός Άρνηση Ενοχ Απόγνωση

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Γενικός τίτλος «Ένας μαγικός αλλά άγνωστος κόσμος» Ένας μαγικός αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε!

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Το εργαστήρι αυτό βασίζεται σε ένα απλό και οικείο επιτραπέζιο παιχνίδι. Σκοπός του είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών, αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Τρίτη διδακτική πρόταση Κατοικίδια ζώα Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα. Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ηγηθείτε για να φέρετε εξαιρετικά αποτελέσματα Δημήτρης Σαμαράς Πρόεδρος - CEO Όμιλος Εταιριών ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ποιοι είμαστε Όμιλος Εταιριών Σαμαράς & Συνεργάτες ( 5 εταιρείες ). One Stop Consulting

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου

Μια µατιά στην διαχείριση του χρόνου ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ Μια µατιά στην διαχείριση µ η χ ρ η του χρόνου η ημέρα είναι ατελείωτη, για εκείνον που γνωρίζει πώς να την εκτιμά και να την εκμεταλλεύεται GOETHE H επιτυχία είναι μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα