Βασικές αρχές αντιμετώπισης & δευτερογενούς πρόληψης ΑΕΕ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βασικές αρχές αντιμετώπισης & δευτερογενούς πρόληψης ΑΕΕ"

Transcript

1 Βασικές αρχές αντιμετώπισης & δευτερογενούς πρόληψης ΑΕΕ Απόστολος Ι. Χατζητόλιος Καθηγητής Παθολογίας Α.Π.Θ. Διευθυντής Α Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, Θεσσαλονίκη Πρόεδρος Εταιρείας Παθολογίας Βορείου Ελλάδος (ΕΠΒΕ)

2 ASA/AHA guidelines. Stroke 2011;42: & οι συνολικά επιζώντες με ΑΕΕ/επιπολασμός στον γενικό πληθυσμό ~3% (~10x αριθμός της ετήσιας επίπτωσης)! ~20% η ετήσια θνητότητα των ΑΕΕ ~35% αναπηρία ή/& άνοια με εξάρτηση ~25% των ΑΕΕ αφορούν ασθενείς ήδη με ένα προηγούμενο ΑΕΕ! According to WΗΟ, stroke kills approximately 3 million women and 2.5 million men each year. In developed countries, stroke is the third most common cause of death, exceeded only by coronary heart disease (CHD) and cancer. Stroke published online January 31, 2013

3 ASA/AHA guidelines. Stroke 2011;42: & ΑΕΕ: Αύξηση Μείζον ~40% πρόβλημα έως υγείας το 2025 αύξηση ~65% μέχρι το 2025 Προβλεπόμενος αριθμός ΑΕΕ στην Αμερική κατά την περίοδο: Broderick JP et al. Stroke 2004;35: Stroke published online January 31, 2013

4 Επιπολασμός Δυσμενέστερες οι επιπτώσεις των ΑΕΕ στην Ελλάδα Δυστυχώς η Ελλάδα σε μία από τις χειρότερες θέσεις μεταξύ των χωρών της Ευρώπης Αυξημένη νοσηρότητα-θνητότητα-αναπηρία. Θνητότητα έως και 50% μεγαλύτερη από την αντίστοιχη μέση θνητότητα της Δ. Ευρώπης, παρόμοια με θνητότητα που καταγράφεται σε χώρες Ανατολικής Ευρώπης) Τεράστια κοινωνικοοικονομική επιβάρυνση (~ νοσοκομειακές κλίνες ημερησίως) Health and Safety 2002, New Cronos database, Μ.Γείτονα και συν. Νευρολογία 1999;8: , Brainin M, et al. Acute neurological stroke care in Europe: results of the European Stroke Care Inventory. Eur J Neurol 2000;7:5 10

5 Αντιμετώπιση των ΑΕΕ στην Ελλάδα Στην αυξημένη θνησιμότητα συντελούν η ανεπαρκής αντιμετώπιση των ΑΕΕ στην οξεία φάση & η ουσιαστική έλλειψη οργανωμένων ενδο- & εξωνοσοκομειακών προγραμμάτων αποκατάστασης. Τα εξειδικευμένα κέντρα αντιμετώπισης ΑΕΕ στην Ελλάδα είναι πολύ λίγα σε σχέση με τον επιπολασμό στο γενικό πληθυσμό, όσα δε υπάρχουν, είναι συγκεντρωμένα στα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία. Έτσι, οι ασθενείς με ΑΕΕ νοσηλεύονται συνήθως σε κοινούς θαλάμους Παθολογικών Κλινικών στα Νοσοκομεία, συχνά μάλιστα σε υποδεέστερες συνθήκες, αφού ιδίως τα Επαρχιακά Νοσοκομεία υπολείπονται σε ειδικό προσωπικό & υλικοτεχνική υποδομή. Εξάλλου, πολύτιμος χρόνος «χάνεται» για τη διακίνηση του αρρώστου & την διεκπεραίωση των απαραίτητων διαγνωστικών εξετάσεων. Koutlas E et al. Factors influencing the pre-and in-hospital management of acute stroke. Data from a Greek tertiary care hospital. Eur Neurol 2004;51:35-7

6 Θνητότητα 1ου μηνός % Συχνότητα Θνητότητα ισχαιμικών & αιμορραγικών ΑΕΕ Η πλειοψηφία των ΑΕΕ είναι ισχαιμικά Ισχαιμικά ΑΕΕ Αιμορραγικά ΑΕΕ Συχνότητα Θνητότητα

7 ~85% ~15% ~20%

8 ASA/AHA guidelines. Stroke 2011;42: & Η ΑΥ υπεύθυνη για το 50% όλων των ΑΕΕ Λόγω της μεγάλης ηλικίας, σημασία της ΣΑΥ Η αντιϋπερτασική αγωγή, μείωση ΑΕΕ 32% στην πρωτοπαθή και 24% στην δευτεροπαθή (41% για κάθε μείωση 10/5 mmhg) Ανοσολογικός χαρακτήρας αθηροσκλήρωσης: αυξημένη συχνότητα ΟΕΜ & ΑΕΕ σε ΡΑ (ισοδύναμο ΣΝ) Arch Cardiovasc Dis 2010;103: JAMA 2003;289: Stroke 2003;34:27-41 & ESH-ESC J Hypertens 2007;25: Αντίθετα με τα ισχαιμικά, χαμηλές τιμές CHO, έχουν εν μέρει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο αιμορραγικών ΑΕΕ psychosocial stress and depression Eur Heart J 2011;32: ενοχοποιούνται για το 82% ισχαιμικών & 90% αιμορραγικών ΑΕΕ, η αντιμετώπισή τους: μείωση ΑΕΕ κατά 4/5 INTERSTROKE study. Lancet 2010;376(9735):112-23, Stroke published online January 31, 2013

9 Ο επιπολασμός στον πληθυσμό & η επίπτωση των κύριων τροποποιήσιμων CVRF στον κίνδυνο ΑΕΕ Παράγοντες Κινδύνου Επιπολασμός στον πληθυσμό % Σχετικός Κίνδυνος x Κίνδυνος με αναγωγή στον πληθυσμό % Παρέμβαση Παράγοντες τρόπου ζωής Κάπνισμα 25 1,8-2, Συμβουλευτική, Σεμινάρια απεξάρτησης, Θεραπεία υποκατάστασης Νικοτίνης, Βουπροπιόνη (Zyban )* Σωματική αδράνεια 25 1,2-1,5 30 Άθληση, Μαθήματα κίνησης Αυξημένο σωματικό βάρος 20 1,5-2, Μείωση σωματικού βάρους, Άθληση, Διατροφή Μη υγειινή διατροφή 18 Μεσογειακή υγειινή διατροφή Καρδιομεταβολικοί παράγοντας κινδύνου Αρτηριακή Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Υπερχοληστεριναιμία ,4-4, Αντιυπερτασιακή θεραπεία 3-7 1,8-2, Αντιδιαβητική θεραπεία ,5-2, Στατίνες, Διατροφή * Άτυπο αντικαταθλιπτικό, εκλεκτικός αναστολέας της νευρωνικής επαναπρόσληψης κατεχολαμινών (νοραδρεναλίνης & ντοπαμίνης), ASA/AHA guidelines. Stroke 2011;42: Busch M. A. Cardiovasc 2009;9:50-5. Masuhr F, Busch M.A. Der Internist 2012;53:

10 Συσχέτιση μείωσης CHO, ΑΠ & HbA1c και CVD με βάση στοιχεία από Επιδημιολογικές & Παρεμβατικές Μελέτες Μεταβλητή Στεφανιαία Νόσος* ΑΕΕ Καρδιαγγειακή Νόσος Μείωση Χοληστερόλης (1 mmol/l) Επιδημιολογία (%) Παρέμβαση (%) NNT για 5 έτη 59,2 177,7 44,4 Μείωση ΑΠ (10/5 mmhg) Επιδημιολογία (%) Παρέμβαση (%) NNT για 5 έτη 61,8 73,7 33,6 Γλυκαιμία (Hb A 1c - μείωση κατά 0,9%)** Επιδημιολογία (%) Παρέμβαση (%) -9,7-4 NNT για 5 έτη 140,3 767,7 118,5 NNT: Αριθμός ασθενών που πρέπει να υποβληθούν σε αγωγή *θανατηφόρο ή μη ΟΕΜ και αιφνίδιος θάνατος **Η σχέση μεταξύ ρύθμισης της γλυκόζης (HbA 1c ) & μακροαγγειακών επιπλοκών (ΟΕΜ, ΑΕΕ) είναι λιγότερο στενή, κυρίως αναφορικά με τον ΣΔ-2 (~7,5% αύξηση του κινδύνου / 1% αύξηση της HbA 1c, ενώ ~ 52% στον ΣΔ-1). Schernthaner G,Schernthaner GH.Internist 2012;53: , Juutilainen A,et al. Diabetes Care 2008;31:714-9, Yudkin JS,et al. Diabetologia 2010;53:

11 Μη τροποποιήσιμοι: Παράγοντες κινδύνου ΑΕΕ Ηλικία Φυλή Φύλο Οικογενειακό ιστορικό ΑΕΕ Παλαιότερο (ιστορικό) ΑΕΕ ή ΟΕΜ (Σημασία δευτερογενούς πρόληψης) Κίνδυνος επανεμφάνισης ΑΕΕ σε ασθενείς με προηγούμενο ΠΙΕ ή εγκατεστημένο ΑΕΕ: Μετά ΠΙΕ Μετά ΑΕΕ 30 ημέρες 4-8% 3-10% 1 έτος 12-13% 10-14% 5 έτη 24-29% 25-40% πρώιμη επανεμφάνιση τα εμβολικά ΑΕΕ

12 Αύξηση κινδύνου θανάτου από ΑΕΕ (%) Προηγούμενο ΑΕΕ: Ο κυριώτερος παράγοντας θνητότητας μεταξύ των παραγόντων κινδύνου Θνητότητα από ΑΕΕ ασθενών 65 ετών 5,2x υψηλότερη από τον μέσο κίνδυνο όταν προϋπάρχει ΑΕΕ Σημασία δευτερογενούς πρόληψης Προηγούμενο ΑΕΕ Κολπική Μαρμαρυγή ΑΥ (ΣΑΠ>163 mm Hg) Μειωμένη ανοχή γλυκόζης Κάπνισμα ΣΝ MacKay J, Mensah GA. The Atlas of Heart Disease and Stroke.

13 Estimated 10-Year Rate (%) Σημασία αντιμετώπισης συνολικού CV κινδύνου 10ετής Κίνδυνος για ΑΕΕ & άλλα CVE: Framingham Heart Study A B C D E F Men Women A B C D E F Συστολική ΑΠ mmhg ΣΔ όχι όχι ναί ναί ναί ναί Κάπνισμα όχι όχι ναί ναί ναί ναί Προηγούμενη ΚΜ όχι όχι όχι όχι ναί ναί Προηγούμενη ΚΑΝ όχι όχι όχι όχι όχι ναί Stroke 1991;22: , Stroke 2003;34:27-41 & 27-48, Eur Heart J 2011;32:545-52

14 Επιδημιολογικά στοιχεία ΑΕΕ: θνητότητα / διασταυρούμενος CV κίνδυνος. Σημασία δευτερογενούς πρόληψης! ~ 15% των ΑΕΕ θα καταλήξει άμεσα ή μέσα στον 1 ο μήνα ~ 35% των ασθενών νέο & συχνά βαρύτερο ΑΕΕ ή θα καταλήξει στα επόμενα 5 έτη ~ 35% των επιζώντων θα παραμείνουν ανάπηροι με εξάρτηση και/ή θα αναπτύξουν άνοια Μετά από ΑΕΕ ~ 2 στους 3 ασθενείς πεθαίνουν ή μένουν ανάπηροι! «διασταυρούμενος» καρδιαγγειακός κίνδυνος! Μετά από ΑΕΕ: x 2 3 κίνδυνος για ΟΕΜ. ~10% των ασθενών με ΟΕΜ θα εμφανίσει ΑΕΕ στα επόμενα 5 έτη Αθροιστικός κίνδυνος θανάτου 60% στα 5 έτη. Vemmos KN et al. Stroke 1999;30:363-70, Vemmos KN et al J Neurol Neurosurg Psychiatry 2000;69: Warlow CP. Lancet 1999;354: , Lees KR, et al. BMJ 2000; 320:991 4 Hankey GJ, Hankey GJ et al. Stroke. 2000;31: (Perth Study)

15 Στεφανιογραφία - Αγγειοπλαστική & κίνδυνος ΑΕΕ Η στεφανιογραφία & ο επεμβατικός καθετηριασμός των στεφανιαίων ασφαλείς μέθοδοι: κίνδυνος εκδήλωσης ΑΕΕ κατά την διενέργειά τους αφορά χαμηλό ποσοστό < 0,5%, παρά την αύξηση των ασθενών υψηλού κινδύνου που υποβάλλονται σ αυτές τα τελευταία χρόνια. Σε αναδρομική μελέτη ασθενών που υπεβλήθησαν σε καθετηριασμούς με αγγειοπλαστική, μεταξύ 1994 και 2008 στη Mayo Clinic, η επίπτωση ΑΕΕ μετά στεφανιογραφία & αγγειοπλαστική ήταν 0,37%, εκ των οποίων 22% παροδικά ΑΕΕ. Ωστόσο, η ενδονοσοκομειακή θνητότητα 19% vs 2% της ομάδας μαρτύρων (ΑΕΕ χωρίς ιστορικό καθετηριασμού). Επίσης, οι ασθενείς που επιβίωσαν από ΑΕΕ μετά στεφανιογραφία/ αγγειοπλαστική υψηλότερο κίνδυνο θνητότητας και για τα επόμενα 10 χρόνια μετά την εκδήλωση του ΑΕΕ. Η ηλικία (μέση 74 vs 66 ετών) & το ιστορικό προηγούμενου ΑΕΕ απετέλεσαν τους ισχυρότερους ανεξάρτητους παράγοντες εκδήλωσης ΑΕΕ μετά καθετηριασμό / αγγειοπλαστική. Επίσης, άλλοι παράγοντες που σχετίζονταν με την εκδήλωση ΑΕΕ μετά καθετηριασμό/ αγγειοπλαστική ήταν η ανάγκη για επείγουσα αγγειοπλαστική, ο αριθμός των νοσουσών στεφανιαίων αρτηριών & των βλαβών που έχρηζαν παρέμβασης, καθώς και η παρουσία ενδοστεφανιαίου θρόμβου. Hoffman AJ, et al. Procedural Factors Associated with Percutaneous Coronary Intervention Related Ischemic Stroke JACC 2012;5(2):200-6 Hoffman AJ, et al. Trends, predictors, and outcomes of cerebrovascular events related to percutaneous coronary intervention: a 16-year single center experience JACC Cardiovasc Interv 2011;4(4):415-22

16 Το οξύ ΑΕΕ είναι άκρως επείγον περιστατικό που απαιτεί: άμεση αναγνώριση, διαγνωστική προσέγγιση & αντιμετώπιση Εξέλιξη ισχαιμικού εμφράκτου Απόφραξη εγκεφαλικού αγγείου, κεντρική περιοχή μη αναστρέψιμης νεκρωτικής βλάβης Περιφερική ισχαιμική ζώνη, Penumbra, όπου ο ιστός βιώσιμος & η λειτουργική διαταραχή αναστρέψιμη (εν μέρει διατήρηση αιμάτωσης μέσω αναστομωτικών αγγείων) εάν η ισχαιμία αναστραφεί εγκαίρως Το έμφρακτο σχηματίζεται 3-12 ώρες μετά την έναρξη της ισχαιμίας (συνεχίζει να αυξάνει, αν και με πολύ μικρότερη ταχύτητα) κυτταροτοξικό οίδημα Ανάπτυξη αγγειογενούς οιδήματος πέριξ της ισχαιμούσας περιοχής λόγω καταστροφής του αιματοεγκεφαλικού φραγμού (συνδέσεων ενδοθηλιακών κυττάρων), 1-4 ημέρες μετά, με πιεστικά φαινόμενα & επέκταση νεκρωτικής περιοχής Εξέλιξη αιμορραγικού ΑΕΕ ~25% αύξηση αιματώματος στις πρώτες 4 ώρες & ~40% το 1ο 24ωρο (λόγω συνέχισης της αιμορραγίας ή υποτροπής της), με αντίστοιχη πιεστική επέκταση του οιδήματος το 1ο 48ωρο Εμφρακτο Penumbra

17 Προνοσοκομειακή αντιμετώπιση του ΑΕΕ άμεση ειδοποίηση ΕΚΑΒ (επίγνωση σοβαρότητος της κατάστασης - αγωγή υγείας) Λήψη ζωτικών σημείων Ιστορικό: πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα ή μέχρι πότε δεν υπήρχαν Ατομικό ιστορικό Φαρμακευτική αγωγή ασθενούς Τοποθέτηση φλεβικού καθετήρα Ο2 αν ο κορεσμός <92-95% Ει δυνατόν ΗΚΓ & monitoring Όχι παρέμβαση σε ΣΑΠ και ΔΑΠ <120. Αν > από τα όρια, μείωση της ΑΠ (όχι απότομη!) Σε χαμηλή ΑΠ αναπλήρωση όγκου (φυσιολογικός ορός). Internist 2012;53:585-94

18 Ενδονοσοκομειακή αντιμετώπιση του ασθενούς με ΑΕΕ Εκτίμηση του ασθενή και απόφαση για θεραπεία <60 min από την άφιξη του ασθενή στο νοσοκομείο Ο ασθενής με ΑΕΕ άμεση προτεραιότητα στην εξέταση όπως και στο έμφραγμα Καρδιο-αγγειο-αναπνευστική εξέταση (ΑΠ, ΚΣ, ακρόαση καρδιάς, αγγείων τραχήλου, ψηλάφηση περιφερικών αγγείων, ακρόαση πνευμόνων) Νευρολογική εξέταση (Επίπεδο συνείδησης, προσανατολισμός, αφασία, ημιανοψία, κινήσεις βλέμματος, αγνωσία, δυσαρθρία, διπλωπία, δυσκαταποσία, πάρεση προσωπικού, μυϊκή ισχύς, αταξία, κινητικές & αισθητικές διαταραχές)- Χρήση κλιμάκων: Γλασκώβης (επίπεδο συνείδησης 0-15): μέγιστο 15, κώμα <8, εγκεφαλικός θάνατος 3, υποστήριξη (ΜΕΘ) σε σκορ 7 9) & National Institute Health Stroke Scale (NIHSS, Κλίμακα Εθνικού Συστήματος Υγείας για Νευρολογική εκτίμηση ασθενούς με ΑΕΕ: 0-42 μέγιστη βαρύτητα), Modified Rankin Scale (εκτίμηση αναπηρίας κατά την έξοδο: 0-5 μέγιστη βαρύτητα) Internist 2012;53:585-94

19 Χρονικά όρια από την άφιξη του ασθενούς με ΑΕΕ στο Νοσοκομείο (Τμήμα Επειγόντων) έως την εισαγωγή του στην ΜΑΦ AHA/ASA. Guidelines for the early management of patients with ischemic stroke. Stroke published online January 31, 2013

20 Καταστάσεις που μιμούνται ΑΕΕ AHA/ASA.Guidelines for the early management of patients with ischemic stroke. Stroke published online January 31, 2013 Hatzitolios A, Savopoulos C, Ntaios G, et al. Stroke and conditions that mimic it. Hippokratia. 2008;12(2):

21 Glasgow Coma Scale (GCS) (επίπεδο συνείδησης 15-0) Eye response Brain injury is classified as: Severe, with GCS < 9 Moderate, GCS 9 12 Minor, GCS 13 No eye opening Eye opening in response to pain stimulus Eye opening to speech Eyes opening spontaneously Verbal response No verbal response In comprehensible sounds (moaning but no words.) Inappropriate words Confused (the patient responds to questions coherently but there is some disorientation and confusion) Oriented (patient responds coherently and appropriately to questions such as the patient s name and age, where they are and why, the year, month Motor response No motor response Extension to pain Abnormal flexion to pain Flexion/Withdrawal to pain Localizes to pain (purposeful movements towards painful stimuli) Obeys commands (the patient does simple things as asked.) Teasdale G, Jennett B (1974). "Assessment of coma and impaired consciousness: A practical scale". The Lancet 2 (7872): 81 4

22 NIH Stroke Scale/Score (NIHSS) νευρολογικής βαρύτητας) (εκτίμηση 1. Level of Consciousness (LOC) 0-7 A) LOC Responsiveness 0-3 B) LOC Questions 0-2 C) LOC Commands Horizontal Eye Movement Visual field test Facial Palsy Motor Arm Motor Leg Limb Ataxia Sensory Language Dysarthria Extinction and Inattention 0-2 Score Stroke Severity 0 No Stroke Symptoms 1-4 Minor Stroke 5-15 Moderate Stroke Moderate to Severe Severe Stroke National Institute of Health, National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Stroke Scale.

23 Modified Rankin Scale (εκτίμηση αναπηρίας κατά την έξοδο) 0 = No symptoms at all 1 = No significant disability despite symptoms; able to carry out all usual duties and activities 2 = Slight disability; unable to carry out all previous activities, but able to look after own affairs without assistance 3 = Moderate disability requiring some help, but able to walk without assistance 4 = Moderate severe disability; unable to walk without assistance and unable to attend to own bodily needs without assistance 5 = Severe disability; bedridden, incontinent, and requiring constant nursing care and attention 6 = Death van Swieten, J. C., Koudstaal, P. J., Visser, M. C., Schouten, H. J., van Gijn, J. (1988). Interobserver agreement for the assessment of handicap in stroke patients. Stroke, 19,

24 Μπορούμε να ξεχωρίσουμε κλινικά ένα ισχαιμικό από ένα αιμορραγικό ΑΕΕ; OXI χωρίς CT ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ Ξαφνική εισβολή, αλλά και βαθμιαία (δευτερόλεπτα έως ώρες) Αύξηση ενδοκράνιας πίεσης, (εμετός, πονοκέφαλος, μείωση επιπέδου συνείδησης) Υπέρταση ή αιμορραγική διάθεση Απουσία παροδικών AEE / περιφερικής αποφρακτικής αγγειοπαθειας.

25 ΙΣΧΑΙΜΙΚΟ ΑΕΕ: ΣΕ >50% ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΕΜΦΡΑΚΤΟΥ ΜΕ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ 48 h [ειδική perfusion τεχνική (αιμάτωσης) βοηθά στην πρωιμότερη απεικόνιση (της υποαιμάτωσης) & στην εκτίμηση του μεγέθους] «Φυσιολογική CT» εισαγωγής σε ΑΕΕ με ΑΡ ημιπάρεση Μεγάλο έμφρακτο με πιεστικά φαινόμενα, στη κατανομή της μέσης εγκεφαλικής 48h μετά

26 ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΚΟ ΑΕΕ (CT εισαγωγής: αποκλεισμός αιμορραγίας) CT εισαγωγής σε αιμορραγικό ΑΕΕ με κεφαλαλγία & ΑΡ ημιπληγία Υπόπυκνη απεικόνιση πέριξ του αιματώματος με αυξημένα πιεστικά φαινόμενα 48h μετά

27 Υπερέχει η MRI της CT στη διάγνωση ενός ΑΕΕ; Η MRI είναι ανώτερη της CT σχετικά με την απεικόνιση της ισχαιμικής περιοχής ήδη σε πρώιμο στάδιο. Συνδυασμός τεχνικών Diffusion-weighted-imaging (DWI)-Sequency (κυτταροτοξικό οίδημα η πρώτη εκδήλωση ισχαιμίας) & Perfusion (υποαιμάτωση). Αναντιστοιχία στις 2 απεικονίσεις με μεγαλύτερη έκταση στην Perfusion σημαίνει μεγαλύτερη νεκροβιωτική περιοχή και προσδοκώμενο όφελος θρομβόλυσης. Ωστόσο, η MRI ανέφικτη σε επίπεδο επειγόντων (κόστος, υπερεξειδικευμένα κέντρα). Πρόσφατα εξετάζεται εάν η MRI μπορεί να δώσει και ακριβείς πληροφορίες για την έναρξη του επεισοδίου. Στην περίπτωση αυτή θα ήταν δυνατή η διενέργεια θρομβόλυσης και σε ασθενείς στους οποίους με βάση το ιστορικό και τη συμπτωματολογία δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί το ακριβές χρονικό διάστημα από την έναρξη του επεισοδίου. Stroke 2010; 41: , Eur J Neurol 2011, Lancet Neurol 2011

28 Μονάδες (ΜΑΦ) ΑΕΕ: Treat strokes in Stroke Units! Stroke Units: Μονάδες με υποδομή συνεχούς παρακολούθησης, εξειδικευμένο Ιατρικό & Νοσηλευτικό προσωπικό, συντονισμό υπηρεσιών πολλών Ειδικοτήτων & δυνατότητα παροχής ολοκληρωμένης φροντίδας, συμπεριλαμβανομένων φυσικοθεραπείας, λογοθεραπείας, ψυχολογικής & κοινωνικής υποστήριξης

29 Η νοσηλεία των ΑΕΕ διεθνώς Comprehensive stroke centers (CSC) Μονάδες πλήρους υποδομής με προσωπικό, εμπειρία & οργάνωση, ώστε: - Να παρέχουν υψηλού βαθμού ιατρική φροντίδα, εξειδικευμένες διαγνωστικές εξετάσεις & επεμβατικές θεραπείες - Να λειτουργούν ως κέντρα αναφοράς για άλλα νοσοκομεία - Να προσφέρουν σχετική μετεκπαίδευση σε επαγγελματίες υγείας. Primary stroke centers (PSC) Μονάδες βασικής υποδομής με απολύτως απαραίτητο προσωπικό, εμπειρία & οργάνωση, ώστε: - Να παρέχουν κατάλληλη διάγνωση & αντιμετώπιση σε ασθενείς με ΑΕΕ Any Hospital Ward (AHW) Κοινοί θάλαμοι σε οποιοδήποτε νοσοκομείο το οποίο: - νοσηλεύει >50 ασθενείς με ΑΕΕ ετησίως - προσφέρει γενική αντιμετώπιση κατά την οξεία φάση του ΑΕΕ

30 Υποδομή των διαφόρων μορφών ειδικών μονάδων νοσηλείας ΑΕΕ (πλήρης & βασική)

31 Eιδική Μονάδα (ΜΑΦ) νοσηλείας ΑΕΕ (3 κλίνες) Α Προπαιδευτική Παθολογική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Έναρξη λειτουργίας: 9/2012. Νοσηλευθέντες (ισχαιμικά/αιμορραγικά ΑΕΕ) στην ΜΑΦ: 26/4 Μέσος χρόνος εισαγωγής μετά το ΑΕΕ/ άφιξη στο Νοσ/μείο: ~4 h / ~1,5 h ΜΑΦ: Βαρύτητα (ΝΙΗSS) 10,6 + 8,3, Μέσος χρόνος νοσηλείας:8,5 + 6,7, Έκβαση (Rankin) 3,3 + 2, Θνητότητα 13% (Θρομβόλυση: 3, Μέσος χρόνος διενέργειας: 70 min από άφιξη, Έκβαση: 1 θάνατος, 2 βελτίωση) Νοσηλευθέντες (ισχαιμικά/αιμορραγικά ΑΕΕ) σε κοινό θάλαμο: 71 Βαρύτητα (ΝΙΗSS) 8,1 + 6,5, Μέσος χρόνος νοσηλείας:6,2 + 2,8 ημ., Έκβαση (Rankin) 3,3 + 2,1, Θνητότητα 12,3% ΜΑΦ vs Κοινός θάλαμος: ΝΙΗSS p=0,476, Μέσος χρόνος νοσηλείας: p=0,1, Rankin: p=0,537, Θνητότητα: p= 1,0 Παρατήρηση: Οι νοσηλευθέντες στην ΜΑΦ μέχρι σήμερα, είναι σχεδόν αποκλειστικά μη θρομβολυθέντες και αποτελούν βαρύτερα περιστατικά που χρήζουν εντατικότερης παρακολούθησης σε σχέση με τους νοσηλευόμενους σε κοινούς θαλάμους. Το γεγονός ότι η έκβαση δεν διαφέρει μεταξύ των δύο ομάδων των ασθενών, επισημαίνει έμμεσα το όφελος από τη νοσηλεία στη ΜΑΦ

32 Κριτήρια για διενέργεια θρομβόλυσης στο Οξύ Ισχαιμικό ΑΕΕ Ηλικία >18 και < 80 (ωστόσο, όχι από μόνη της αντένδειξη) Έναρξη θρομβολυτικής αγωγής σε <3 ώρες (-4,5 στην ECASS 3) από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων CT εγκεφάλου φυσιολογική ή με ενδείξεις εστιακού εμφράκτου χωρίς ευρήματα αιμορραγίας (αποκλείονται ασθενείς με ενδείξεις εκτεταμένου εμφράκτου- >1/3 του ημισφαιρίου) Συναίνεση ασθενούς-περιβάλλοντος μετά ενημέρωσής τους για αναλογία κινδύνου (αιμορραγία) και οφέλους θρομβόλυσης (NNT 8-9, ώστε να επιτευχθεί μία επιπλέον θετική έκβαση)

33 Κριτήρια αποκλεισμού για θρομβόλυση ι-αεε Πρόσφατη χρήση αντιπηκτικών από του στόματος ή PT>15 sec ή INR>1.80 Xορήγηση ηπαρίνης τις προηγούμενες 48 ώρες Αιμοπετάλια < mm3 Μεγάλη χειρουργική επέμβαση τις τελευταίες 14 μέρες Αιμορραγία από το γαστρεντερικό ή το ουροποιητικό τις προηγούμενες 21ημέρες Πρόσφατο έμφραγμα του μυοκαρδίου Προηγούμενη ενδοεγκεφαλική αιμορραγία Tαχέως βελτιούμενη Νευρολογική εικόνα.- Ήπια Νευρολογική εικόνα Αμιγές αισθητικό, αταξικό επεισόδιο (μικρά έμφρακτα- έσω κάψα, παρεγκεφαλίδα- χωρίς προσδοκώμενο όφελος) Επιληπτικές κρίσεις στην έναρξη του επεισοδίου (φλοιϊκό έμφρακτο, πιθανή επιδείνωση κρίσεων από το φάρμακο) Συστολική πίεση >185, διαστολική >110 mmhg Σάκχαρο > 400 mg ή < 50 mg/dl

34 AHA/ASA. Guidelines for the early management of patients with ischemic stroke. Stroke published online January 31, 2013

35 AHA/ASA. Guidelines for the early management of patients with ischemic stroke. Stroke published online January 31, 2013

36 ΘΡΟΜΒΟΛΥΣΗ Προϋποθέσεις επαρκούς Διοικητικής, Νοσηλευτικής, Εργαστηριακής Υποστήριξης & αναγκαίου εξοπλισμού (εφαρμογή θρομβόλυσης 5-20% παγκοσμίως) Κλίμακα νευρολογικής κατάστασης ΝΙΗSS 5-25 (μέτριο έως βαρύ) Εισαγωγή σε ΜΑΦ (?), Stroke Unit (?) monitoring: ΗΚΓ, ΑΠ, κορεσμός O 2, 2 φλεβικές γραμμές, ουροκαθετήρας, εντατική παρακολούθηση επιπέδων ΑΠ & γλυκόζης πριν και μετά την χορήγηση rt-pa (αυξημένες τιμές, κίνδυνος αιμορραγίας) rt-pa : Alteplase (Actilyse (R) ) iv mg/kg σωματικού βάρους, μέγιστη δόση 90 mg, 10 % bolus, 90 % σε μία ώρα (αντλία) Stroke Unit Trialists' Collaboration. Cochrane Database Syst Rev 2007, NEJM 2008; 359: & , Int J Stroke 2011;6:125-7, Cardiovasc Ther 2011;29:e31-42

37 Αποτελεσματικότητα & ασφάλεια της θρομβόλυσης Μεταανάλυση Cochrane Database Syst Rev 2009 (26 μελέτες, ασθενείς): Όφελος θρομβόλυσης με μείωση θνητότητας & αναπηρίας στους 3-6 μήνες 29%, εφόσον η θρομβόλυση γίνει τις 3 πρώτες ώρες. Συμπτωματική εγκεφαλική αιμορραγία ~2%. Αντίθετα άν η θρομβόλυση γίνει στις 6 πρώτες ώρες μικρότερο όφελος (19%) & στατιστικά σημανική αύξηση θανατηφόρων & μη εγκεφαλικών αιμορραγιών. Ευρωπαϊκή μελέτη ECASS (σε 821 ασθενείς) : Όφελος (πρόσθετο 15%) στις 3-4,5 h χωρίς αύξηση θνητότητας. Παρά τα αποδεδειγμένα οφέλη, η χρήση της iv θρομβόλυσης με rt-pa στην Ελλάδα απογοητευτικά χαμηλή (έλλειψη υποδομής: 3 κέντρα στην Αθήνα, 3 στη Θεσ/νίκη & 1 σε, Αλεξανδρούπολη, Λάρισα & Ηράκλειο) Cochrane Database Syst Rev Lancet 2004; 363: , Lancet 2007; 369: , NEJM 2008; 359:

38 ΕΙΔΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ - ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Κύριος στόχος η πρώιμη παρέμβαση & διάσωση της ίσχαιμης περιοχής (penumbra) στο συντομότερο χρονικό διάστημα Διεύρυνση χρήσης της θρομβόλυσης (& πέραν των περιορισμών) - χρήση νευροπροστατευτικών παραγόντων για την επέκταση του θεραπευτικού παραθύρου - MRI με ειδικές ακολουθίες (diffusion μοριακής διάχυσης), ώστε να αποκαλυφθεί το ακριβές μέγεθος του εμφράκτου - χρήση θρομβολυτικών επόμενης γενιάς & παραγόντων για αποφυγή αιμορραγικής μετατροπής εκτεταμένων ισχαιμικών - χρήση ενδοαγγειακών παρεμβάσεων θρομβόλυσης & εμβολεκτομής & ενίσχυση αποτελέσματος με υπερήχους Για την εγκεφαλική αιμορραγία, ενδεχόμενο όφελος από πρώιμα αποτελέσματα αιμόστασης με rfviia τις πρώτες 4 ώρες Η ανάπτυξη ειδικών θεραπευτικών φαρμακευτικών μέτρων προτεραιότητα, παραμένει όμως σε ερευνητικό επίπεδο (αγγειο-, νευρο-προστασία, νευρωνική αναγέννηση)

39 Ενδαρτηριακή θρομβόλυση & Μηχανική διάνοιξη, αγγειοπλαστική (θρομβεκτομή-κεντρικός κλάδος & τοπική έγχυση σε περιφερικό κλάδο) Επείγουσα θεραπευτική αντιμετώπιση με καθετηριασμό και τοπική έγχυση, σε περίπτωση που η απόφραξη της μέσης εγκεφαλικής αρτηρίας τείνει να επεκταθεί σε περιφερικούς κλάδους (στο ¼ μόνο του συνόλου των αποφράξεων της μέσης εγκεφαλικής σε ένα ισχαιμικό ΑΕΕ). Σε συγκεκριμένους ασθενείς (πχ 1-2% των ασθενών με ισχαιμικό ΑΕΕ που θρομβολύονται στο Stroke Unit του Βερολίνου). Δυνατότητα εφαρμογής της (ουροκινάση) έως 6 ώρες μετά την έναρξη του συμβάντος (PROACT II). Μεγαλύτερος κίνδυνος αιμορραγίας. Αγγειογραφία για τον εντοπισμό του θρόμβου. Στην ενδαγγειακή θεραπεία, δυνατόν συνδυασμός με μηχανική διάνοιξη, θρομβεκτομή (αντλίες απορρόφησης θρόμβου) & αγγειοπλαστική (& τοποθέτηση stent). Internist 2012;53:585-94, Ann Intern Med 2011; 154: , Cerebrovsc Dis 2011; 32:211-8, Stroke 2008;

40 Συνδυασμένη iv θρομβόλυση & Ενδαγγειακή θεραπεία Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση της μελέτης MR RESCUE στο NEJM 2013 η εμβολεκτομή εντός του 1 ου 8ώρου δεν βελτίωσε την έκβαση στο 1 ο τρίμηνο συγκριτικά με την συμβατική αντιμετώπιση Σύμφωνα με άλλη πρόσφατη δημοσίευση της μελέτης IMS III στο NEJM 2013, η εντός 3ώρου συνδυασμένη iv θρομβόλυση & ενδαγγειακή θεραπεία vs μόνο iv θρομβόλυσης δεν βελτίωσε την έκβαση στο 1 ο τρίμηνο Σύμφωνα με άλλη πρόσφατη δημοσίευση της μελέτης SYNTHESIS Expansion στο NEJM 2013, η ενδαγγειακή θεραπεία εντός 4,5 ωρών δεν βελτίωσε την έκβαση στο 1 ο τρίμηνο συγκριτικά με την iv θρομβόλυση Αντίθετα, προηγούμενη επίσης πρόσφατη μετα-ανάλυση 15 μελετών στο Stroke 2012, έδειξε σημαντικό όφελος της συνδυασμένης iv θρομβόλυσης & ενδαγγειακής θεραπείας vs μόνο iv θρομβόλυσης στην έκβαση, χωρίς αύξηση της συμπτωματικής ενδοκράνιας αιμορραγίας & της θνητότητας Kidwell CJ, et al MR RESCUE. A trial of Imaging Selection and Endovascular Treatment for Ischemic Stroke. NEJM 2013;368:10 Broderic JP, et al Interventional Management of Stroke (IMS) III Trial. NEJM 2013;368:10 Ciccone A, et al SYNTHESIS Expansion Trial. NEJM 2013;368:10 Mazighi M, et al. Bridging therapy in acute ischemic stroke: systematic review & meta-analysis. Stroke 2012;43:1302-8

41 Φάρμακα υπό έρευνα, παλαιότερα χωρίς ένδειξη χορήγησης ή με ειδικές θεραπευτικές ενδείξεις Αναστολείς διαύλων ασβεστίου: Έρευνα για εκλεκτικούς CCBs, θεωρητικά χρήσιμοι λόγω κυτταροτοξικότητας της ενδοκυττάριας εισόδου Ca++. Παλαιότεροι όπως η νιμοδιπίνη χωρίς θετικά αποτελέσματα από τη χορήγησή τους (ναι σε υπαραχνοειδή αιμορραγία λόγω κινδύνου ισχαιμικού ΑΕΕ, για τον συνοδό αγγειόσπασμο). Νευροπροστατευτικά: Σε πειραματικό στάδιο, βελτιωτικά του μεταβολισμού των νευρικών κυττάρων, ανασταλτικά της δράσης κυτταροτοξικών ουσιών π.χ. ανταγωνιστές γλουταμινικού οξέος, εξουδετερωτικά των ελευθέρων ριζών & EPO (αντιοξειδωτική, αντιφλεγμονώδης, αντιαποπτωτική, αγγειογενετική δράση, δοκιμάζεται σε μεγάλες δόσεις 33000x3/3ημ, αύξηση γλοιότητας?). Βελτιωτικά της αιματικής ροής & μικροκυκλοφορίας: ουσίες που μειώνουν τη γλοιότητα του αίματος (χαμηλού ΜΒ δεξτράνες, πεντοξυφυλλίνη, πιρακετάμη) ή με αγγειοδιασταλτική & αντιαιμοπεταλιακή δράση (προστακυκλίνη). Χωρίς τεκμηρίωση της θεραπευτικής αξίας τους. Τα αγγειοδιασταλτικά, φαινόμενο υποκλοπής: η δράση τους ασκείται στα αγγεία του υγιούς εγκεφάλου με ελάττωση της ροής στην ίσχαιμη περιοχή. Κορτικοειδή δεν συνιστώνται (αύξηση των λοιμώξεων, απορρύθμιση γλυκόζης, έλλειψη. αποδείξεων ευεργετικών δράσεων). Ίσως δεξαμεθαζόνη σε οίδημα αιμορραγικού ΑΕΕ & υδροκορτιζόνη σε κυκλοφορική κατέρρειψη.

42 ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΟΞΕΟΣ ΑΕΕ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΟΞΕΙΑ & ΟΞΕΙΑ ΦΑΣΗ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ ΤΟΥΣ Λόγω της μη ύπαρξης ειδικής θεραπευτικής αγωγής, στρατηγικές που στοχεύουν να αντιμετωπίσουν ή να προλάβουν σωματικά προβλήματα, που μπορεί να επιβαρύνουν τη γενική κατάσταση & άρα & την εγκεφαλική λειτουργία, αποκτούν τη μεγαλύτερη κλινική σημασία Καρδιακή/αναπνευστική παρακολούθηση, Κορεσμός 02 Έλεγχος ΑΠ Γενική αίματος, aptt, INR, Na, K, κρεατινίνη, καρδιακά ένζυμα - CKMB, τροπονίνη Έλεγχος γλυκόζης αίματος (υπεργλυκαιμία, υπογλυκαιμία) Έλεγχος θερμοκρασίας σώματος Α/α θώρακος, ΗΚΓ Ισοζύγιο υγρών/ ηλεκτρολυτική ισορροπία Αντιμετώπιση δυσφαγίας & σίτιση Πρόληψη επιπλοκών (λοιμώξεις, κατακλίσεις, «Ε» κρίσεις, φλεβοθρόμβωση & πνευμονική εμβολή) Συνεχές monitoring τις πρώτες 48h (Μεταανάλυση Stroke Unit Trialists Collaboration: Stroke Unit: 20% μείωση θνητότητας & βελτίωση λειτουργικής έκβασης/αναπηρίας συγκριτικά με νοσηλεία σε συμβατικό θάλαμο!

43 ΟΞΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΕΕ- ANTIΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Σε ασθενείς με ισχαιμικό ΑΕΕ που δεν θα γίνει θρομβόλυση, ασπιρίνη per os 325 mg/24h τουλάχιστον για 10 ημέρες (στην κλινική πράξη τις περισσότερες φορές χορήγηση 100 mg ασπιρίνης). Σε θρομβόλυση, μετά αρνητική CT για αιμορραγία το επόμενο 24ωρο, έναρξη ασπιρίνης. Εναλλακτικά μπορεί να λάβουν: κλοπιδογρέλη ή ασπιρίνη + διπυριδαμόλη, ή τριφλουζάλη Αντιπηκτική θεραπεία με ηπαρίνη δεν συνιστάται -δεν βελτιώνει την έκβαση, δεν μειώνει τις υποτροπές, δεν προλαμβάνει την επιδείνωση, ενώ μπορεί να οδηγήσει και σε αιμορραγική μετατροπή. Άν ήδη λαμβάνονται αντιπηκτικά per os, χορηγείται ΗΧΜΒ. Επίσης, σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο για DVT ή/και ΠΕ (ιστορικό, ακινησία, φλεβική/καρδιακή ανεπάρκεια, παχυσαρκία, μεγάλη ηλικία). Μπορεί επιπλέον να είναι ωφέλιμη σε εξελισσόμενο εγκεφαλικό προλαμβάνοντας την επέκταση του θρόμβου. Stroke. 2007;38:

44 ΟΞΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΕΕ Επίσης, συστήνεται η άμεση χορήγηση στατινών σε υψηλή δόση (μελέτη SPARCL με 80mg ατορβαστατίνης) που προστατεύουν το ενδοθήλιο, μειώνουν την φλεγμονή, σταθεροποιούν την αθηρωματική πλάκα Σε αιμορραγικό ΑΕΕ διακοπή για 1-2 εβδ. τυχόν αντιαιμοπεταλιακής ή αντιπηκτικής αγωγής (άμεσα FFP, σύμπλεγμα προθρομβίνης, Vit K). Επανέναρξη αντιθρομβωτικής αγωγής ανάλογα με θρομβοεμβολικό κίνδυνο, αντιπηκτικά μόνο σε υψηλό, ενώ σε χαμηλό (πχ ΚΜ χωρίς ιστορικό ισχαιμικού ΑΕΕ) & πτωχή νευρολογική κατάσταση αντιαιμοπεταλιακά. Αντϊυπερτασικά μόνο σε ιδιαίτερα αυξημένες τιμές ΑΠ. Αντιμετώπιση της υπεργλυκαιμίας, μείωση της τοξικότητας στον φλοιό κατά την ισχαιμία - αποφυγή μεγάλων εμφράκτων (πτωχή πρόγνωση) & μείωση κινδύνου ενδοεγκεφαλικής αιμορραγίας κατά την θρομβόλυση. Schwartz GG, et al. SPARCL trial. Am Heart J. 2011;161:993-9, Doggrell SA, et al. ACCESS Trial. Expert Opin Pharmacother. 2004;5:687-90,.Southerland AM, Johnston KC (SHINE Trial. Ann N Y Acad Sci 2012;1268:72-8

45 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΕΜΦΡΑΚΤΟΥ Στην ΑΥ τα αγγεία του εγκεφάλου προσαρμόζονται με πάχυνση του τοιχώματος, της αγγειακής αντίστασης & μετατόπιση της αυτορρύθμισης της αιματικής ροής σε υψηλότερα επίπεδα ΑΠ. Στους ηλικιωμένους επίταση προβλήματος λόγω επιπλέον αγγειακής αντίστασης. Όταν η ΑΠ μειωθεί πολύ & απότομα, διαταραχή της αιμάτωσης, ισχαιμία στην εγκεφαλική μικροκυκλοφορία, νευρολογική σημειολογία & επιδείνωση γνωστικών λειτουργιών.

46 ΛΟΓΩ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗΣ ΑΥΤΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΣΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΕΜΦΡΑΚΤΟΥ, ΑΜΕΣΗ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠ mm Hg ΑΠ διακομιδή ΑΠ μετά 2 ωρες Mέση 1η ημέρα ΑΠ 2η ημέρα Η ΑΠ αυξάνει στο οξύ ΑΕΕ αντιδραστικά στο στρες, λόγω αυξημένων επιπέδων κατεχολαμίνων & κορτιζόλης, ώστε να διατηρηθεί η αιμάτωση στην κρίσιμη ίσχαιμη περιοχή της penumbra Η ΑΠ μειώνεται αυτόματα τις επόμενες ώρες / ημέρες Kollmann K et al. Nieren- und Hockdruckkrankheiten 1997; 27:223

47 ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Καρδιακές επιπλοκές στο 15-40% (συχνότερες σε αιμορραγία παρά σε ισχαιμικό AEE): - οξύ ΕΜ, - συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, - αρρυθμίες, κυρίως ΚΜ, - αιφνίδιο θάνατο Επαρκής οξυγόνωση σημαντική για τη διάσωση της penumbra Πιο συχνές αιτίες υποξίας: - Προϋπάρχουσες πνευμονοπάθειες - Απόφραξη λόγω: πάρεσης/παράλυσης κρανιακών ν. & υποτονίας στοματοφαρυγγικών μυών ή εμέτου που οδηγεί σε εισρόφηση - & Υποαερισμός λόγω: Εκτεταμένου ΑΕΕ ημισφαιρικού ή στελέχους, Καρδιακής ανεπάρκειας, Πνευμονικής εμβολής, Status epilepticus

48 ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ & ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΥΓΡΩΝ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ 1. Καρδιακό monitoring τις πρώτες 48 ώρες- διενέργεια ECHO καρδιάς για ανίχνευση θρόμβων ιδιαίτερα σε ασθενείς με ΚΜ ή ΚΑ 2. Παρακολούθηση κορεσμού & χορήγηση 0 2 σε υποξυγοναιμία (sat<92-95%) 1. Monitoring & διόρθωση ηλεκτρολυτικών διαταραχών & ισοζυγίου υγρών, αφού η υποογκαιμία ή η υπονατριαιμία μπορεί να προκαλέσουν νευρολογική επιδείνωση - υπότονα διαλύματα αντενδείκνυνται λόγω κινδύνου ανάπτυξης εγκεφαλικού οιδήματος από τη μείωση της ωσμωτικότητας του πλάσματος

49 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΤΑΣΗΣ 1. Άμεση μείωση ΑΠ μόνο σε ιδιαίτερα αυξημένες τιμές (εσμολόλη, λαβεταλόλη, νικαρδιπίνη, νιτρογλυκερίνη, νιτροπρωσσικό & κλονιδίνη) (> /120 για τα ισχαιμικά & χαμηλότερες >180/105 mmhg για τα αιμορραγικά ΑΕΕ), άλλως μείωση μετά το 1 ο 24ωρο 2. Ανάλογη μείωση με τα αιμορραγικά ΑΕΕ, σε συνύπαρξη βαρειάς ΚΑ, διαχωρισμού αορτής, ΟΕΜ ή ΟΝΑ καθώς & σε περίπτωση θρομβόλυσης, θα πρέπει όμως να επιδιώκεται επίσης με προσοχή 3. Γενικά, στην οξεία φάση (1 η εβδομάδα) στόχος ΑΠ είναι η προοδευτική εξατομικευμένη μείωση της ΑΠ < 15% την ημέρα, με μικρότερη μείωση σε προϋπάρχουσα ΑΥ & χωρίς εμφάνιση ορθοστατικών φαινομένων & υπότασης (προτιμώνται φάρμακα που αποκλείουν το ΣΡΑΑ- μελέτη ACCESS με καντεσαρτάνη τις πρώτες 72 ώρες). 4. Η υπόταση πρέπει να αποφεύγεται & να αντιμετωπίζεται (ΣΑΠ< 120 mmhg), με φυσιολογικό ορό ή και ινότροπα, αφού μπορεί να προκαλέσει επέκταση του εμφράκτου Hocker S, et al. Management of arterial blood pressure in acute ischemic and hemorrhagic stroke. Neurol Clin 2010;28:863-86

50 ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΒΛΑΒΗΣ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Εγκεφαλική ισχαιμία Υπεργλυκαιμία Αναερόβιος μεταβολισμός Παραγωγή γαλακτικού / Η + Ελεύθερες ρίζες Ενδονουκλεάσες Γλουταμικό Ενδοκυττάριο Ca +2 Μιτοχονδριακή βλάβη Μη αναστρέψιμη βλάβη νευρικού κυττάρου Journal of Clinical Neuroscience 9: , 2002

51 Υπεργλυκαιμία & υπογλυκαιμία επιδεινώνουν ισχαιμική βλάβη & μειώνουν νευρωνικό μεταβολισμό & αποκατάσταση. Υπεργλυκαιμία εμφανίζεται σε 60% ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ & ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ των ασθενών χωρίς ΣΔ Παρακολούθηση γλυκόζης ορού & >180 mg/dl θεραπεία με ινσουλίνη 1. Επαναφορά στα φυσιολογικά σταδιακή, ιδίως στους διαβητικούς, προς αποφυγή ενδοκυττάριου νευρωνικού οιδήματος 2. Άμεση διόρθωση υπογλυκαιμίας Η θερμοκρασία αυξάνει μέχρι και σε 50% των ασθενών μετά από βαρύ ΑΕΕ ως αντίδραση οξείας φάσης ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΔΥΣΦΑΓΙΑ & ΣΙΤΙΣΗ Ο πυρετός αυξάνει το μέγεθος του εμφράκτου, μπορεί να επιδεινώσει την εξέλιξη του ΑΕΕ & την μακροχρόνια έκβαση Αντιμετώπιση θερμοκρασίας >37,5 ο C & διερεύνηση για πιθανή λοίμωξη Δυσφαγία στο 50% των ασθενών Κακή πρόγνωση λόγω αύξησης κίνδυνου εισρόφησης & πνευμονίας, αφυδάτωσης & υποσιτισμού Πρώιμη έναρξη ρινογαστρικής σίτισης, μέσα σε 48 ώρες & γαστροστομία (PEG) μετά τις πρώτες 2 εβδομάδες M

52 ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΟΞΕΟΣ ΑΕΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΟΙΔΗΜΑ & ΑΥΞΗΜΕΝΗ ΕΝΔΟΚΡΑΝΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Κύρια αιτία πρώιμης επιδείνωσης & θανάτου σε εκτεταμένα έμφρακτα (συνήθως μεταξύ 2ης και 5ης ημέρας) Ανάκλιση 30 ο, Ο 2, αντιμετώπιση υπερκαπνίας & πυρετού, μαννιτόλη IV σε δόση 100ccx4 με σταδιακή μείωση. Χειρουργική θεραπεία αποσυμπίεσης (κρανιοτομή, κρανιοανάτρηση) σε εκτεταμένο οίδημα μέσα σε 48 ώρες σε ασθενείς < 60 ετών Α.Ι. Χατζητόλιος & συνεργάτες. Ελληνική Ιατρική Επιθεώρηση 2011;2(23): 45-73

53 ΠΡΟΛΗΨΗ ΛΟΙΠΩΝ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ ΟΞΕΟΣ ΑΕΕ Βρογχοπνευμονία (μείωση αναπνευστικών κινήσεων, εισρόφηση) Δυσλειτουργία ουροδόχου κύστεως & λοιμώξεις ουροποιητικού (ιδίως σε κινητική ή/και νοητική αναπηρία, κατάκλιση, ανοσοκαταστολή) Έλκη κατακλίσεως (αερόστρωμα, συχνή αλλαγή θέσης, έγκαιρη περιποίηση) Πτώσεις Εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση (DVT) & πνευμονική εμβολή (ΠΕ): ΗΧΜΒ, ενυδάτωση, πρώιμη κινητοποίηση & χρήση αντιθρομβωτικών ελαστικών καλτσών (το όφελος αμφισβητείται). Επιληπτικές κρίσεις (συνήθως τις 2 πρώτες εβδομάδες) Αντιμετώπιση κεφαλαλγίας & ψυχικών διαταραχών: (αναλγητικά, αγχολυτικά, αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά π.χ. αλλοπεριδόλη, τιαπρίδη επί διέγερσης) Α.Ι. Χατζητόλιος & συνεργάτες. Ελληνική Ιατρική Επιθεώρηση 2011;2(23): 45-73

54 Κίνδυνος αυτόματης αιμορραγικής μετατροπής Σε εμβολικά ΑΕΕ & μεγάλα έμφρακτα 3-6%, συνήθως μεταξύ 3 ης και 7 ης ημέρας, με επιδείνωση της κλινικής εικόνας & πρόγνωσης 1 ο 24ωρο 5 η ημέρα 30 ημέρες μετά

55 ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΡΧΙΣΕΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ; Το συντομότερο δυνατό μετά τη σταθεροποίηση του ασθενούς (στα ισχαιμικά ΑΕΕ από το 1 ο -2 ο 24ωρο) Συμβολή στη Θεραπεία & πρόληψη επιπλοκών: λοιμώξεων κατακλίσεων θρομβώσεων σπαστικότητας (δοκιμάζονται ηλεκτρική διέγερση & αλλαντική/botulinum τοξίνη-botox (R), όφελος και από τη χορήγηση SSRIs & l-dopa) νευροπαθητικού πόνου ή & επιληψίας κατάθλιψης (33%) σεξουαλικότητας Καλύτερη πρόγνωση, «καθοδήγηση» της νευροπλαστικότητας (βελτίωση κινητικών ελλειμμάτων ακόμη και 6 μήνες μετά). <1/3 ασθενών επανέρχεται πλήρως στην προηγούμενη κατάσταση Maturitas 2012;71:104-8, Fortschr Neurol Psychiatr 2012;80:388-93

56 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΕΕ - Ανάλογα με γενική κατάσταση & δυνατότητες συνεργασίας ασθενούς: (νευροφυσιολογικός έλεγχος & αξιολόγηση) Παθητική φυσιοθεραπεία (3-4 x/ ημερ.) Αναπνευστικές ασκήσεις Κινησιοθεραπεία (βαθμιαία κινητοποίηση, ασκήσεις βαδίσματος & ισορροπίας) Σε οστεοπόρωση & κίνδυνο πτώσεων: Ca, Vit D, διφωσφονικά. Ασθενείς με αυτονομία 3 φορές εβδ. 30 min άσκηση μέτριας έντασης (ζωηρό βάδισμα ή ποδήλατο μέχρι την αίσθηση εφίδρωσης ή αύξησης της ΚΣ) - Ρομποτική υποβοήθηση της θεραπείας (& αξιολόγηση της νευροπλαστικότητας με λειτουργική MRI) Ειδική Φυσική Αγωγή Λογοθεραπεία (εκμάθηση κώδικα επικοινωνίας σε περίπτωση αφασίας για τη μείωση της απομόνωσης του ασθενούς) Εργοθεραπεία (μεγαλύτερο όφελος στους ηλικιωμένους) Υδροθεραπεία Επίσης Ψυχολογική Υποστήριξη & Κοινωνική Επανένταξη J Rehabil Res Dev 2012;49 (4):479-96, Int j Mol Med 2012;29:963-73

57 Αποκατάσταση με ρομποτική τεχνολογία

58 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΟΤΕ ; Με την πάροδο του χρόνου επιβραδύνεται η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων, χωρίς ΠΟΤΕ όμως να φθάνει σε στάσιμο επίπεδο Αντίθετα εάν σταματήσουν οι φυσιοθεραπείες σταδιακή απώλεια του αποτελέσματος Στόχος της φυσιοθεραπείας στην χρόνια φάση βλάβης του ΚΝΣ δεν είναι μόνο η συνεχής βελτίωση της κατάστασης, αλλά η διατήρηση του κεκτημένου επιπέδου λειτουργικότητας! ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙΤΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ; Σε κέντρα αποκατάστασης (κλειστή ή ημερήσια νοσηλεία 2-6 μήνες) & φυσιοθεραπευτήρια δημοσίων νοσοκομείων (?) Σε ιδιωτικά φυσιοθεραπευτήρια / κέντρα λογοθεραπείας ή κατ οίκον (έγκριση περιορισμένου αριθμού & δαπάνης πχ 10 συνεδριών/μήνα x 8! για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα)

59 Δημόσια & Ιδιωτικά Κέντρα Φυσικής Ιατρικής & Αποκατάστασης Το Γιαπί της Θεσσαλονίκης ενηλικιώθηκε ως parking!!! ΔΗΜΟΣΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 0 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 4

60 Δευτερογενής πρόληψη των ΑΕΕ Τροποποίηση συνθηκών ζωής Διάγνωση & θεραπεία συνοδών παθήσεων της εσωτερικής παθολογίας / παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου (Α/Υ, Σ/Δ, δυσλιπιδαιμία κτλ.) Διάγνωση και θεραπεία πηγών εμβόλων (και διοισοφάγειο ECHO) Καρδιοπάθειες Αορτικό τόξο Καρωτίδες

61 Προγνωστική & Διαγνωστική αξία βιολογικών δεικτών σε ισχαιμικό ή αιμορραγικό ΑΕΕ Σε πρόσφατη ανασκόπηση, παρέχονται διαγνωστικοί & προγνωστικοί βιολογικοί δείκτες που καθορίζουν τον κίνδυνο εκδήλωσης ισχαιμικού & αιμορραγικού ΑΕΕ, καθώς και την πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών μετά θρομβόλυση σε ισχαιμικό ΑΕΕ. Παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση των δεικτών C-RP, P-σελεκτίνης & ομοκυστεϊνης μεταξύ ασθενών με οξύ ισχαιμικό ΑΕΕ και υγιών μαρτύρων Παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση των επιπέδων της γλοιοϊνώδους όξινης πρωτεϊνης ορού σε ασθενείς με ισχαιμικό ΑΕΕ σε σύγκριση με αντίστοιχους με αιμορραγικό Υψηλά επίπεδα γλυκόζης κατά την εισαγωγή, σχετίσθηκαν με πτωχή πρόγνωση ισχαιμικού ΑΕΕ, και πιθανή ενδοεγκεφαλική αιμορραγία μετά θρομβόλυση Tο γλουταμινικό αποτελεί δείκτη ασταθούς ΑΕΕ με προϊούσα κλινική εκδήλωση Αυξημένα επίπεδα δ-διμερών (D-dimers) αποτελούν δείκτη αυξημένης ενδονοσοκομειακής θνητότητας, ενώ αντίστοιχα υψηλά επίπεδα ινωδογόνου, πτωχής έκβασης στο 1 ο τρίμηνο Hasan N, et al. Towards the identification of blood biomarkers for acute stroke in humans : a comprehensive systematic review. Br J Clin Pharmacol 2012;74:230-40

62 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ: ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ CV ΝΟΣΟΥ Αλλαγή τρόπου ζωής (μεσογειακή δίαιτα, άσκηση, απώλεια ΒΣ, μείωση άλατος, διακοπή καπνίσματος, περιορισμός κατανάλωσης αλκοόλ) Αρτηριακή Υπέρταση (<130/80 ή 140/90 mmhg?) Αντιαιμοπεταλιακά / αντιπηκτικά per os (καρδιακή εμβολογόνος ν.) Ασθενείς που έπαθαν ΑΕΕ υπό αντιαιμοπεταλιακή θεραπεία θα πρέπει να επανεκτιμηθούν για τους παράγοντες κινδύνου Συνδυασμός ασπιρίνης - κλοπιδογρέλης δεν συστήνεται (αύξηση κινδύνου αιμορραγιών με μικρό μόνο όφελος), εκτός από ειδικές ενδείξεις (ασταθής στηθάγχη, οξύ στεφανιαίο σύμβαμα/non-q ΕΜ ή stent τους τελευταίους 12 μήνες). Stroke 2011;42:227-76, NEJM 2012; 366: , Eur Neurol 2012;68:1-7, J Neurol Neurosurg Psychiatry 2012;83:146-51, MATCH Trial: Lancet 2004;364:331-7, NEJM 2006;354: , ACTIVE Investigators NEJM;2009:

63 Ασπιρίνη Μειώνει τα νέα ΑΕΕ κατά ~ 20% Συνιστώμενη δόση mg/d Αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα Ασπιρίνη 25 + διπυριδαμόλη 200 mg Μείωση αγγειακού θανάτου, εμφράγματος και ΑΕΕ κατά ~ 20% σε σχέση με την ασπιρίνη (NNT 100). Ωστόσο στο 1/3 δυσανεξία λόγω κεφαλαλγίας (Aggrenox) Τριφλουζάλη Σε σύγκριση με την ασπιρίνη έχει το ίδιο αποτέλεσμα στη μείωση νέων ΑΕΕ (λιγότερες αιμορραγίες) (Aflen) Κλοπιδογρέλη Σε σύγκριση με την ασπιρίνη μειώνει αγγειακό θάνατο, έμφραγμα και ΑΕΕ κατά 8.7% (με απόλυτη όμως μείωση του κινδύνου κατά 0,51%: NNT 200). Μείωση κινδύνου αιμορραγιών από ΓΕΣ Σιλοσταζόλη (& αιμορρεολογικό / αγγειοδιασταλτικό, αναστολέας της φωσφοδιεστεράσης- όπως και η διπυριδαμόλη-, εγκεκριμένο από το FDA για διαλείπουσα χωλότητα) Antithrombotic Trialists' Collaboration: Lancet:373: , ESPRIT Study Group: Lancet (2006) 367: , CAPRIE Steering Committee: Lancet 1996;348: , TACIP study: Stroke 2003; 34:

64 Ασθενείς με ΑΕΕ υπό ασπιρίνη ή κλοπιδογρέλη λόγω προηγούμενου καρδιαγγειακού συμβάματος, τι αντιαιμοπεταλιακή αγωγή θα λάβουν? Στην οξεία φάση ASA αν δεν πάρουν rt-pa Επανεκτίμηση παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου, παθογένεια ΑΕΕ, αντίσταση στην ασπιρίνη ή στην κλοπιδογρέλη. Στην κλινική πράξη αλλαγή κατηγορίας αντιαιμοπεταλιακού ή αύξηση δόσης μονοθεραπείας με ASA. Μετά από αιμορραγικό έμφρακτο πότε και ποιά αντιθρομβωτική αγωγή χορηγούμε? Αντιαιμοπεταλιακά; Αναστολή χορήγησης ένα μήνα. Επί απολύτου ενδείξεως ΗΧΜΒ. Αντιπηκτικά; Εξαρτάται κυρίως από τα χαρακτηριστικά του ασθενή (ηλικία, βαρύτητα ΑΕΕ, όφελος έναντι κινδύνου, κλπ) Μέγεθος εμφράκτου ή βαθμό αιμορραγικής μετατροπής ΗΧΜΒ πρόληψη φλεβοθρόμβωσης στην πετεχειώδη μορφή Full dose heparin ΟΧΙ Κουμαρινικά: καθυστέρηση της έναρξης 2-3 εβδομάδες, ρύθμιση INR ανάλογα & με κίνδυνο αιμορραγίας

65 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ: ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ CV ΝΟΣΟΥ Δυσλιπιδαιμία (Στατίνες): Τ-CHO <200, όταν LDL >100: στόχος 50% μείωση ή LDL <70 mg/dl. Σε υπερτριγλυκεριδαιμία, HDL<45mg/dl φιμπράτη, Ω3 λιπαρά. Σακχαρώδης Διαβήτης (HbA1c <7%). Ρύθμιση χωρίς υπογλυκαιμίες (ιδίως ανεπίγνωστες, εγκεφαλική βλάβη) Άπνοια ύπνου (CPAP:Continuous positive airway pressure) - Χρήση φαρμάκων που προστατεύουν το ενδοθήλιο, μειώνουν την φλεγμονή, σταθεροποιούν την αθηρωματική πλάκα & ασκούν πιθανή νευροπροστασία από την ισχαιμία (αναστολείς ΣΡΑΑ, στατίνες). - Ευεργετική επίδραση αντιοξειδωτικών όπως η Vit Ε & μείωσης της ομοκυστεϊνης με Φ.Ο δεν έχει αποδειχθεί. Stroke 2011 Jan;42(1):227-76, Cholesterol Treatment Trialists Collaborators. Lancet 2008;371:117-25

66 ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΕΕ: ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΒΟΛΟΓΟΝΩΝ ΕΣΤΙΩΝ: ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ Αντιπηκτική αγωγή per os (INR:2-3) ή & ηλεκτροφυσιολογική / χειρουργική επέμβαση σε: Κολπική μαρμαρυγή: Στην οξεία φάση ασπιρίνη + προφυλακτική δόση ΧΜΒΗ. Στη συνέχεια ανταγωνιστές Vit K ή νέα αντιπηκτικά per os (χωρίς έλεγχο INR και αλληλεπιδράσεις με δίαιτα & φάρμακα, άμεσοι αναστολείς θρομβίνης: dabigatran-pradaxa & αναστολείς FXa: rivaroxaban-xarelto, apixaban-eliquis) Σε υψηλό κίνδυνο υποτροπής (CHADS 2 5-6, μηχανική ή ρευματική βαλβιδική ν.) ΧΜΒΗ σε πλήρη δόση ή/& προσθήκη ασπιρίνης τουλάχιστον για ένα 3μηνο και στη συνέχεια ανάλογη ρύθμιση του INR. Σε χαμηλό κίνδυνο υποτροπής (CHADS 2 0-1, μη ρευματική βαλβιδική ν., πρόπτωση μιτροειδούς & φυσική βαλβίδα αορτής) αντιαιμοπεταλιακά Τα από του στόματος αντιπηκτικά, μειώνουν τον κίνδυνο εμβολικού επεισοδίου κατά 60-70%, ενώ η ασπιρίνη μόνο κατά 20% ΟΕΜ με τοιχωματικό θρόμβο ΑΡ κοιλίας (αντιπηκτικά per os τουλάχιστον 3 μήνες) Διατατική μυοκαρδιοπάθεια (εναλλακτικά αντιαιμοπεταλιακά) Ανοιχτό ωοειδές τρήμα (patent foramen ovale PFO): αντιαιμοπεταλιακά, μη επαρκή στοιχεία για υπεροχή αντιπηκτικών & επεμβατικής σύγκλεισης (διαδερμική με ομπρέλα?, μεγαλύτερος κίνδυνος ΚΜ), καθώς και για την συσχέτισή του με κρυπτογενή ΑΕΕ σε νεώτερους ασθενείς (παρόμοιος ετήσιος κίνδυνος για υποτροπή ΑΕΕ 1,6%). Α. Ι. Χατζητόλιος & συνεργάτες. Θρομβοεμβολικές παθήσεις. Εκδ. Ροτόντα, Θεσσαλονίκη 2010, Connolly SG, et al NEJM;2009: , Patel MR, et al. NEJM;2011:883-91, Connolly SG, et al NEJM;2011:806-17, Neurology 2009;73:89-97, NEJM 2012;366:991-9

67 ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΕΕ: ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΒΟΛΟΓΟΝΩΝ ΕΣΤΙΩΝ: ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ Εκτίμηση κινδύνου & αντιθρομβωτική θεραπεία The CHADS 2 score is a clinical prediction rule for estimating the risk of stroke in patients with non-rheumatic atrial fibrillation (AF), a common and serious heart arrhythmia associated with thromboembolic stroke. It is used to determine whether or not treatment is required with anticoagulation therapy or antiplatelet therapy. AF in the context of mitral stenosis is associated with a seventeenfold increase in stroke risk.

68 To complement the CHADS2 score, by the inclusion of additional 'stroke risk modifier' risk factors, CHA 2 DS 2 -VASc score was created. Based on the ESC guidelines on Atrial Fibrillation, oral anticoagulation is recommended or preferred for patients with one or more stroke risk factors (ie. a CHA 2 DS 2 -VASc score of 1 and above). This is consistent with a recent decision analysis model showing how the 'tipping point' on the decision to anticoagulate has changed with the availability of new 'safer' OAC drugs

69 Η αξιολόγηση του κινδύνου θρομβοεμβολικού ΑΕΕ & η χορήγηση αντιθρομβωτικής αγωγής πρέπει πάντα να συνεκτιμά τον κίνδυνο αιμορραγίας This can be done using bleeding risk scores, such as HAS-BLED score. The latter is recommended in the ESC guidelines. If the patient is taking warfarin, then knowledge of INR control is needed to assess the 'labile INR' criterion in HAS-BLED; otherwise for a non-warfarin patient, this scores zero. With the likely availability of new oral anticoagulants that avoid the limitations of warfarin (and may even be safer), more widespread use of oral anticoagulation therapy for stroke prevention in AF is likely. Cr >2-3mg/dl, AST/ALT/ALP >3x, anemia, <60%, antiplatelet agents or NSAID's, >8 alcoholic drinks/week

70 Η θέση των νέων αντιπηκτικών από του στόματος στην πρόληψη ΑΕΕ Σε ασθενείς με ΚΜ, σε σύγκριση με την βαρφαρίνη, αναφορικά με τη μείωση ΑΕΕ & συστηματικών εμβολών, είτε υπεροχή (dabigatran 150 mg X 2/ ημ & apixaban 5 mg X 2 / ημ), είτε ισοδυναμία (dabigatran 110 mg X 2/ ημ & rivaroxaban 20 mg X 1 / ημ). Ωστόσο, η υπεροχή σε απόλυτη μείωση κινδύνου κυμαίνεται από 0,33-0,58% (ΝΝΤ ). Επίσης, αναφορικά με τον μικρότερο κίνδυνο εγκεφαλικών αιμορραγιών, η απόλυτη μείωση του κινδύνου 0,2-0,47% ( ΝΝΤ ). Από την άλλη, η dabigatran 150 mg / ημ, όπως και η rivaroxaban, περισσότερες αιμορραγίες από το ΓΕΣ, όχι όμως και η dabigatran 110 mg / ημ και η apixaban (Εliquis). Η dabigatran φαίνεται να εμφανίζει vs βαρφαρίνης & ΧΜΒΗ αυξημένο κίνδυνο για ΟΕΜ αντίθετα με την apixaban. Μεγάλη μελέτη επίσης με την rivaroxaban σε οξέα στεφανιαία σύνδρομα, σημαντική μείωση στο συνδυασμένο τελικό σημείο του CV θανάτου, ΟΕΜ & ΑΕΕ. Δυνατότητα να πάρουν αντιπηκτική αγωγή και όσοι είχαν προβλήματα με τη λήψη κουμαρινικών και ελάμβαναν για τον λόγο αυτό ασπιρίνη. Υπεροχή vs ασπιρίνης αν και αναμενόμενη για όλα, έχει αποδειχθεί σε μελέτη με την apixaban (1,4% στην πρωτογενή πρόληψη ΑΕΕ: ΝΝΤ ~ 70 & 6,7% στην δευτερογενή ΝΝΤ: ~ 15). Όλα τα φάρμακα απαιτούν προσαρμογή της δόσης σε ΧΝΝ και αντενδείκνυνται σε νεφρική νόσο με GFR < ml/min. Η νεφρική λειτουργία θα πρέπει να ελέγχεται πριν την έναρξη της αγωγής, ενώ σε ασθενείς > 75 ετών, η GFR θα πρέπει να υπολογίζεται τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο. Connolly SG, et al NEJM;2009: , Patel MR, et al. NEJM;2011:883-91, Connolly SG, et al NEJM;2011:806-17, Uchino K & Hernandez AV. Arch Intern Med 2012;172: , Mega JL, et al. NEJM 2012;9-19, Masuhr F., Busch MA. Der Internist 2012;53: , Roether J, Laufs U. Dtsch Med Wochenschr 2010;135(suppl 2):S55-8 Dans AL, et al. Randomized Evaluation of Long-Term Anticoagulation TherapY (RE-LY) Trial. Circulation. 2013;127:634-40

71 Dabigadran: Μελέτη RE-LY μείωση κινδύνου εμφάνισης ΑΕΕ vs βαρφαρίνης με καλή ασφάλεια σε μη βαλβιδική ΚΜ Δοσολογία (όχι θρυματισμός: αύξηση του κινδύνου αιμορραγίας): 150 mg X 2/ ημ ή 110 mg X 2/ ημ σε > 80 ετών, ΣΒ < 50 kg, Clcr ml/min, υψηλό κίνδυνο αιμορραγίας, σύγχρονη λήψη βεραπαμίλης, ΜΣΑΦ, SSRIs ή SNRIs Αντένδειξη Clcr < 30 ml/min, σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία, προσθετική μηχανική καρδιακή βαλβίδα Αλλαγή αντιπηκτικής αγωγής: α) από ηπαρίνη: η dabigadran χορηγείται την ώρα που θα χορηγείτο η επόμενη δόση, β) από dabigadran: η ηπαρίνη χορηγείται 12 ώρες μετά την τελευταία δόση, γ) το κουμαρινικό χορηγείται 3 ημέρες πριν την διακοπή της dabigadran (όταν Clcr < 50 ml/min 2 ημέρες πριν), δ) από κουμαρινικό: η dabigadran χορηγείται μόλις το INR < 2, ε) εγχείριση/επέμβαση ει δυνατόν > 12 ώρες μετά την τελευταία δόση Παρακολούθηση πηκτικότητας: Σχετίζεται με τις συγκεντρώσεις dabigadran στο πλάσμα και ελέγχεται με την βαθμονομημένη δοκιμασία αναστολέα θρομβίνης Hemoclot (χρόνος αραιωμένης θρομβίνης - dtt, χρόνος πήξεως μετρούμενος με εκαρίνη - ECT, χρόνος ενεργοποιημένης μερικής θρομβοπλαστίνης aptt). Το INR αναξιόπιστο, ψευδώς θετικές αυξήσεις. Όρια που μπορεί να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας, 10 ώρες μετά την τελευταία δόση: dtt > 200 ng/ml, ECT > x 3 Φ.Τ. & aptt > x 2 Aντιμετώπιση υπερδοσολογίας: Δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο. Καθώς η πρωτεϊνική σύνδεση είναι χαμηλή μπορεί να απομακρυνθεί με αιμοδιϋλιση (περιορισμένη κλινική εμπειρία για το πρακτικό όφελος). Εφόσον αποβάλλεται κυρίως μέσω νεφρών, επαρκής διούρηση. Ενδεχόμενο χορήγησης φρέσκου πλήρους αίματος ή FFP, καθώς και ανασυνδυασμένου παράγοντα VIIa ή συμπυκνωμάτων II, IX ή X (πειραματικά μόνο και όχι κλινικά δεδομένα για την αναστροφή της αντιπηκτικής δράσης της dabigadran & του πιθανού κινδύνου θρομβοεμβολής).

72 ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΕΕ: ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΒΟΛΟΓΟΝΩΝ ΕΣΤΙΩΝ: ΜΕΓΑΛΑ ΑΓΓΕΙΑ Καρωτιδική νόσος Έλεγχος για στένωση των καρωτίδων (κοινή/έσω) με Tripplex ECHO & CTA ή MRA Αντιαιμοπεταλιακά, στατίνες, τροποποίηση παραγόντων κινδύνου (AY- ΑΤ 1 αποκλειστές, ΣΔ) Σε συμπτωματική καρωτιδική στένωση - >70% ενδαρτηρεκτομή (σε κέντρα με περιεγχειρητική νοσηρότητα/θνητότητα <6%), μέσα σε 2 εβδομάδες από το ΑΕE. Hλικιωμένοι & >75 ετών χωρίς οργανική ανεπάρκεια ωφελούνται %: υπό συζήτηση ανάλογα με ηλικία & συννοσηρότητα (όφελος ενδαρτηρεκτομής στατιστικά σημαντικό) - Εναλλακτικά, αγγειοπλαστική + τοποθέτηση stent, σε ασθενείς με υψηλό περιεγχειρητικό κίνδυνο & σε επαναστένωση μετά ενδαρτηρεκτομή (ο κίνδυνος ΑΕΕ κατά την αγγειοπλαστική ~ 8% > ενδαρτηρεκτομή ~ 4%), ενώ και τα συμβάματα κατά την μετεγχειρητική περίοδο ΑΕΕ, ΟΕΜ, θάνατος, περισσότερα στην αγγειοπλαστική - Ασυμπτωματική στένωση>60%: φαρμακευτική αγωγή, επέμβαση υπό συζήτηση σε κέντρα με χαμηλή περιεγχειρητική νοσηρότητα/θνητότητα (<3%). Ετήσιος κίνδυνος AEE σημαντικός (2% μείωση στο 1%, ΝΝΤ ~ 90, αλλά και στο ~ 0,5% με εντατικοποιημένη συντηρητική αγωγή) Εξωκράνια Σπονδυλοβασική νόσος Επέμβαση, εφόσον συμπτώματα παρά την βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή Στένωση μείζονος Ενδοκράνιας Αρτηρίας Βέλτιστη φαρμακευτική αγωγή, λόγω και του υψηλού κινδύνου επιπλοκών από την αγγειοπλαστική (ΑΕΕ, θάνατος) Α.Ι. Χατζητόλιος & συνεργάτες. Ελληνική Ιατρική Επιθεώρηση 2011;2(23): 45-73, Lancet 2004;363: , Stroke 2010;41:e11-e17, MORE Study: Ther Adv Cardiovasc Dis 2007;1:97-106, Lancet 2010;375:957-9, Internatonial carotid stenting study: Lancet 2010;375:985-97, CREST Trial:NEJM 2010;363:11-23,, SAMMPRIS Study: NEJM 2011;365: , Corrado E, et al. Int Angiol 2012;31:1-9

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία

ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Κάπνισµα Προάγει την αθηρογένεση Περιορίζει την αιµατική ροή Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Επηρεάζει τη πήξη Μειώνει πλασµινογόνο και τον ενεργοποιητή του

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Ειδικευόµενη E Παθολογικής Κλινικής Πράγµατι έγινε βιοψία δέρµατος από βλάβη άκρου ποδός.. ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΗΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΕΜΒΟΛΕΣ ΑΠΌ

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Κολπική μαρμαρυγή και κίνδυνος θρομβωτικού επεισοδίου Εάν INR

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (AEE) είναι κάθε κλινικό σύνδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.)

Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.) Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.) Θνητότητα από ΠΕ στις ΗΠΑ 435.000 ασθενείς /ετησίως 95 επεισόδια ΠΕ/ 100.000 κατοίκους Θνητότητα ΠΕ: 10% 30% των ασθενών με ΕΒΦΘ θα εκδηλώσουν ΠΕ Τα 2/3 παραμένουν αδιάγνωστα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Παπάζογλου Κωνσταντίνος Επικ. Καθηγητής Ε Χειρ/κή Κλινική Α.Π.Θ. Ενδαρτηρεκτοµή Συντηρητική αγωγή? 1 Ενδαρτηριεκτοµή του

Διαβάστε περισσότερα

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Αθανάσιος Μανώλης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ασκληπιείου Βούλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Emory University, Ατλάντα, ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νευρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός. Νευρολόγος, Καθηγητής Νευρολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Νευρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός. Νευρολόγος, Καθηγητής Νευρολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ευρετήριο Ομιλητών Αβραμίδης Θ. Νευρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ, Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός Αρτέμης Ν. Νευρολόγος, Καθηγητής Νευρολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Βαδικόλιας Κ. Νευρολόγος, Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικού Πνευμονική εμβολή. Ρέκλου Ανδρομάχη Ειδικευόμενη Παθολογίας Β Προπ. Παθολογική κλινική Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο

Παρουσίαση περιστατικού Πνευμονική εμβολή. Ρέκλου Ανδρομάχη Ειδικευόμενη Παθολογίας Β Προπ. Παθολογική κλινική Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού Πνευμονική εμβολή Ρέκλου Ανδρομάχη Ειδικευόμενη Παθολογίας Β Προπ. Παθολογική κλινική Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρούσα νόσος Ασθενής ηλικίας 48 ετών προσήλθε σε μέρα γενικής εφημερίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ ΜΠΑΚΑΚΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ - ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α ΠΑΝ/ΚΗ ΠΝΕΥΜ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ν.Ν.Θ.Α «ΣΩΤΗΡΙΑ» Κλινική Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές δραστηριότητες

Κλινικές δραστηριότητες Ο ηλικιωμένος ασθενής στη δευτεροβάθμια περίθαλψη Φλώρα Ζερβού-Βάλβη MPhil Med, Δρ Οδοντ Συντονίστρια Διευθύντρια Οδοντιατρικού Τμήματος Ειδικής Μονάδας ΑΜΕΑ Γενικού Νοσοκομείου «Ασκληπιείο Βούλας» Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Απειλή τα εγκεφαλικά και για τους νέους!

Απειλή τα εγκεφαλικά και για τους νέους! Απειλή τα εγκεφαλικά και για τους νέους! Η υψηλή πίεση ευθύνεται για τα µισά εγκεφαλικά επεισόδια και η σωστή ρύθµισή της µπορεί να τα µειώσει κατά 40%! Επιπλέον, η διακοπή του τσιγάρου µειώνει 50% τις

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός»

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Η συχνότητα της Κολπικής Μαρμαρυγής αυξάνεται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ Α. Γκότσης, Ι. Κερασίδου, Α. Γκαγκάλης, Α. Ρησγγίτς, Α. Κουτσογιάννη, Λ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση.

Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση. Bασίλης Παπαγιάννης - Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση 17 Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση. Παπαγιάννης Βασίλης Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά.

Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά. Κολονοσκόπηση σε ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικά-αντιαιμοπεταλιακά. Δηλώνω ότι δεν έχω σύγκρουση συμφερόντων Χρήση αντιαιμοπεταλιακών : REACH Registry Ασπιρίνη Αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα Θιενοπυριδίνες

Διαβάστε περισσότερα

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Επιδημιολογίας, Πρόληψης και Μεταβολικού Συνδρόμου Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα 1 8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Καρδιολογική Κλινική Γ. Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» 2013-2014 2 Σεπτέμβριος 2013, Θεσσαλονίκη Ετήσια Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Ετήσιο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Χρήστος Γ. Σαββόπουλος Επίκ. Καθηγητής Παθολογίας Τµήµα Αγγειακών Παθήσεων & Υπέρτασης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή

Πνευμονική εμβολή. Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Πνευμονική εμβολή Ενότητα 10: Πνευμονική εμβολή Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Διάγνωση της πνευμονικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον 20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον Σύγκριση μηριαίας και κερκιδικής προσπέλασης στον καρδιακό καθετηριασμό. Συστηματική Ανασκόπηση Καλλιρρόη Κοζομπόλη, RN, MSc, Ωνάσειο

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιθρομβωτική θεραπεία: γενικές αρχές

Αντιθρομβωτική θεραπεία: γενικές αρχές Συνθετάση Συνθετάση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Αντιθρομβωτική θεραπεία: γενικές αρχές Andrew D Blann, Martin J Landray, Gregory Y H Lip Πολλά από τα κοινά προβλήματα στην κλινική πράξη σήμερα σχετίζονται με τη θρόμβωση.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΓΡΑΙ ΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ, FSCAI ΑΙΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ EUROMEDICA-ΚΥΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΟΞΕΟΣ ΕΜΦΡΑΓΜΑΤΟΣ Ρήξη αθηρωµατικής πλάκας και δηµιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση, Προσέγγιση, και Θεραπεία των ΑΕΕ

Διάγνωση, Προσέγγιση, και Θεραπεία των ΑΕΕ Διάγνωση, Προσέγγιση, και Θεραπεία των ΑΕΕ ΑΕΕ Ορισμοί Προσέγγιση επί υποψίας ΑΕΕ Εργαστηριακός έλεγχος Πρόληψη ΑΕΕ Εκτίμηση & Αντιμετώπιση των ισχαιμικών ΑΕΕ Εκτίμηση & Αντιμετώπιση των αιμορραγικών ΑΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ατόμων με ΣΔ στο Οδοντιατρείο. Κυπαρίσση Καρατζίδου ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

Αντιμετώπιση ατόμων με ΣΔ στο Οδοντιατρείο. Κυπαρίσση Καρατζίδου ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Αντιμετώπιση ατόμων με ΣΔ στο Οδοντιατρείο Κυπαρίσση Καρατζίδου ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Κριτήρια για τη διάγνωση του ΣΔ (ADA, 2008) Αιτιολογική ταξινόμηση ΣΔ (ADA) Επιπολασμός ΣΔ: 2000 2030 ΣΔ στην Ελλάδα ΣΔ

Διαβάστε περισσότερα

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Παν/μίου Θεσσαλίας Λάρισα, Νοέμβριος 2007 Στένωση νεφρικών αρτηριών: ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

10 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο

10 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο 10 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Οι Starr και Edwards ανακοίνωσαν το 1961 την πρώτη κλινικά επιτυχή τοποθέτηση προσθετικής καρδιακής βαλβίδας. Μπουντούλας Χ., Βαλβιδοπάθειες, Εκδ. Γ.Β. Παρισιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΠΕΤΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Αθηρωμάτωση (75%-90%) Ινομυική δυσπλασία (10-15%) Διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Η αποκατάσταση περιλαμβάνει: 1. Ιατρική αξιολόγηση 2. 6σκηση 3. Τροποποίηση παραγόντων κινδύνου 4. Εκπαίδευση 5.Μεταβολές συμπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία-Α.Ε.Ε. Αιτιολογία

Νοσολογία-Α.Ε.Ε. Αιτιολογία Νοσολογία-Α.Ε.Ε Ως εγκεφαλικό επεισόδιο ορίζεται η βλάβη του εγκεφαλικού ιστού αγγειακής αιτιολογίας (ΑΕΕ) που προήλθε είτε από διακοπή της παροχής του αίματος στην πάσχουσα περιοχή (ισχαιμικό ΑΕΕ), είτε

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα