ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Υλικά με μνήμη σχήματος: Μελέτη ενεργοποιητών από έξυπνα μαγνητικά υλικά» Συγγραφή εργασίας: Αρκουδάκη Σοφία (A.M.511/ ) Επιβλέπων καθηγητής: Π. Παπανίκος Μέλη της επιτροπής: Ν. Ζαχαρόπουλος, Β. Μουλιανίτης Σύρος, Ιούνιος 2012

2 Στον καθηγητή μου, για τη συνεργασία, το ενδιαφέρον και τον επαγγελματισμό του. 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή Ιστορικά στοιχεία Τοποθέτηση των SMMs στον κόσμο των υλικών Έξυπνα/ευφυή υλικά και υλικά αποκρινόμενα σε ερεθίσματα Υλικά με μνήμη σχήματος Φαινόμενο μνήμης σχήματος Βασικές αρχές Κατηγοριοποίηση Υλικών με Μνήμη Σχήματος Μαγνητικά υλικά με μνήμη σχήματος Ενεργοποιητές Ορισμοί Γραμμικοί και διαφορικοί ενεργοποιητές Βιβλιογραφική ανασκόπιση Μοντελοποίηση..65 Αναφορές..72 3

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι τα λεγόμενα «υλικά με μνήμη σχήματος», με έμφαση στα «μαγνητικά υλικά με μνήμη σχήματος» και την πιο διαδεδομένη εφαρμογή αυτών, τους ενεργοποιητές. Τα υλικά με μνήμη σχήματος ανήκουν σε μια ευρύτερη κατηγορία υλικών που ονομάζονται «έξυπνα» ή «ευφυή» υλικά. Οι έννοιες των έξυπνων, ευφυών και και προσαρμοστικών υλικών και δομών εμφανίστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1980 και πλέον είναι το θέμα εκτεταμένης επιστημονικής έρευνας. Συγκεκριμένα, τα υλικά μνήμης σχήματος (shape memory materials SMMs), έχουν την ικανότητα να ενεργοποιούνται αποκρινόμενα σε εξωτερικά ερεθίσματα μέσω της αλλαγής του σχήματός τους, αποκτώντας ένα «προσωρινό» σχήμα και στη συνέχεια να επανέρχονται στο αρχικό τους ανακάμπτοντας από μια παραμόρφωση που προκλήθηκε από την εξωτερική διέγερση. Η ιδιότητα αυτή, λύνει πολλά από τα προβλήματα που δεν μπορούν να λύσουν τα συμβατικά υλικά και σήμερα, νέες εφαρμογές τους εξετάζονται καθημερινά. Όλες οι κατηγορίες υλικών με μνήμη σχήματος (μεταλλικά κράματα, πολυμερή, σύνθετα κ.α.) βρίσκουν ήδη ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών σε πολλές βιομηχανίες. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι να κατανοήσουμε τη συμπεριφορά των υλικών αυτών αναλύοντας το μηχανισμό που κρύβεται πίσω από τις αλλαγές στις οποίες αυτά υπόκεινται και τις αρχές που τα διέπουν. Θα επικεντρωθούμε περισσότερο στις πιο γνωστές μέχρι σήμερα ομάδες καθώς και στα πιο γνωστά και κοινά υλικά. Μέσα από την «αποκωδικοποίηση» της συμπεριφοράς τους θα κατανοήσουμε όλες τις δυνατότητές τους και τη βοήθεια που έχουν να προσφέρουν στη λύση προβλημάτων σε εφαρμογές που αδυνατούν να καλύψουν τα συμβατικά υλικά. Επίσης θα διακρίνουμε περισσότερα πιθανά πεδία εφαρμογών στο μέλλον. Τέλος σκοπός της εργασίας είναι να κατανοήσουμε και τον τρόπο λειτουργίας ενός νέου τύπου ενεργοποιητή (μια από τις σημαντικότερες εφαρμογές των υπό εξέταση υλικών), του διαφορικού, μέσω της ανάπτυξης ενός μοντέλου από μαγνητικό υλικό μνήμης σχήματος, στο ANSYS. ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχικά, στο πρώτο κεφάλαιο, θα τοποθετήσουμε τα υλικά με μνήμη σχήματος στον κόσμο των υλικών με σκόπό να κατανοήσουμε την έννοια των έξυπνων συστημάτων και δομών,την ευρύτερη δηλαδή ομάδα στην οποία ανήκουν. Εν συνεχεία, θα διακρίνουμε και θα αναλύσουμε τις πιο κοινές κατηγορίες των υλικών αυτών και θα μελετήσουμε τις σημαντικότερες ιδιότητες που παρουσιάζουν τα υλικά με μνήμη σχήματος και τους μηχανισμούς που προκαλούν τη συμπεριφορά τους. Επίσης θα περιγράψουμε και τις διαφορές που επιδεικνύουν οι ομάδες αυτές μεταξύ τους, στις 4

5 βασικότερες κοινές ιδιότητές τους. Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα κατανοήσουμε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της καθεμιάς και επομένως και τα πιθανά πεδία εφαρμογών της κάθε ομάδας. Στο επόμενο κεφάλαιο, θα επικεντρωθούμε στην πιο κοινή και γνωστή εφαρμογή των υλικών μνήμης σχήματος, τους ενεργοποιητές και συγκεκριμένα τους ενεργοποιητές μαγνητικής ενεργοποίησης. Οι ενεργοποιητές γενικότερα, είναι το επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος όσο αφορά στις εφαρμογές εδώ και πολλά χρόνια και θα συνεχίσει να είναι αφού έχουν εισχωρήσει σε όλα σχεδόν τα πεδία της βιομηχανίας, από τη ρομποτική μέχρι και την ιατρική, αφού μπορούν να αντικαταστήσουν ολόκληρα μηχανικά μέρη και παραδοσιακές τεχνολογίες, βασισμένοι στην αναστρεψιμότητα των υλικών που εξετάζουμε. Παρά τις συνεχείς εξελίξεις στα εξεταζόμενα υλικά, ακόμα και οι ίδιοι οι ενεργοποιητές εξελίσονται συνεχώς και γίνονται ολοένα και «εξυπνότεροι». Στο τελευταίο κεφάλαιο, παρουσιάζεται και ένας σχετικά νέος τύπος ενεργοποιητή, ο οποίος λύνει κάποια από τα προβλήματα που αδυνατεί να καλύψει ο συμβατικός γραμμικός μαγνητικός ενεργοποιητής. Προκειμένου να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί όταν διεγείρεται από το μαγνητικό πεδίο, μοντελοποιήσαμε, με τη βοήθεια του ANSYS, έναν διαφορικό ενεργοποιητή κατασκευασμένο από μαγνητικό υλικό μνήμης σχήματος και με δεδομένη τη συμπεριφορά του, μελετήθηκε η κίνηση που κάνει όταν εφαρμόζονται διαφορετικές κατανομές μαγνητικών πεδίων. 5

6 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 6

7 Η ανάπτυξη σε ορισμένες αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως για παράδειγμα η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική, τα μικροσυστήματα, και τα μη επανδρωμένα οχήματα της αεροπορίας κ.λπ., απαιτεί μη συμβατικά υλικά. Τα έξυπνα υλικά και τα υλικά με μνήμη σχήματος παρέχουν τις σωστές λύσεις σε πολλές από αυτές τις τεχνολογίες και στα προβλήματα που προκύπτουν. Το όραμα «Το υλικό είναι η μηχανή» δεν είναι πια μελλοντικό, αλλά έχει γίνει πλέον απτό για όλους. Χάρη στα διάφορα υλικά με μνήμη σχήματος, μπορούμε να σχεδιάσουμε τώρα ένα υλικό και να το προγραμματίσουμε ώστε να εκτελεστεί μια προκαθορισμένη ακολουθία ενεργειών, όπως ακριβώς και στα μηχανήματα, αλλά με μεγαλύτερη ευφυΐα και ευελιξία, με την έννοια ότι το υλικό μπορεί να αισθανθεί και στη συνέχεια να αντιδράσει, ακόμη και σε μοριακό επίπεδο. Τα υλικά αυτά έχουν ξετυλίξει ένα συναρπαστικό πεδίο για μεγάλη ποικιλία μηχανολογικών εφαρμογών, οι οποίες είναι συχνά προβληματικές για τα παραδοσιακά υλικά και τις παραδοσιακές προσεγγίσεις. Τα υλικά με μνήμη σχήματος ανήκουν σε μια ευρύτερη κατηγορία υλικών που ονομάζεται έξυπνα ή ευφυή υλικά. Εν μέρει εξαιτίας του αυξημένου ενδιαφέροντος για τα ευφυή υλικά και δομές, τα υλικά με μνήμη σχήματος είναι το θέμα εκτεταμένης έρευνας και νέα SMA (shape memory alloys), FSMA (ferromagnetic shape memory alloys) και τα SMP υλικά (shape memory polymers ) και εφαρμογές εξετάζονται καθημερινά. Τα υλικά με μνήμη σχήματος βρίσκουν ήδη ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών σε πολλές βιομηχανίες. Επικρατούσα έρευνα υποστηρίζει την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι τα υλικά αυτά θα γίνουν ακόμη πιο κοινά στο μέλλον, καθώς επίσης θα παρέχουν κάποια από την απαραίτητη τεχνολογία πίσω από φουτουριστικά concepts όπως οι πολυμορφικές κατασκευές και τα νανορομπότ που, μέχρι πρόσφατα, θεωρούνταν κάτι περισσότερο από επιστημονική φαντασία. 1.1 Ιστορικά στοιχεία Οι έννοιες των έξυπνων, ευφυών, και προσαρμοστικών υλικών και των δομών εμφανίστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1980 [1]. Τα έξυπνα υλικά-κλειδιά περιλαμβάνουν τα πιεζοηλεκτρικά (piezoelectrics), μεταλλικά κράματα με μνήμη σχήματος (shape-memory alloys), Ηλεκτροσταλτικά υλικά (Εlectrostrictive materials), μαγνητοσταλτικά υλικά (magnetostrictive materials), ηλεκτρορεολογικά και μαγνητορεολογικά ρευστά, τζελ πολυηλεκτρολύτη (polyelectrolyte gels), πυροηλεκτρικά (pyroelectrics), photostrictive υλικά( photostrictive materials) materials), φωτοσιδηροηλεκτρικά υλικά (photoferroelectric materials), μαγνητο-οπτικά υλικά (magneto-optical materials), και υπεραγώγιμων υλικών (superconducting materials). Η συμπεριφορά μνήμης σχήματος παρατηρήθηκε για πρώτη φορά σε ένα δείγμα καδμίου-χρυσού (AuCd)από τους Chang και Read το Αυτός ο μετασχηματισμός του σχήματος αργότερα παρατηρήθηκε σε ορείχαλκο (brass) το 1938, καθώς επίσης και σε μια δοκό από AuCd το Δεν ήταν μέχρι το 1962 που ένα πλήρες φαινόμενο μνήμης σχήματος παρατηρήθηκε σε μια σειρά από κράματα νικελίου-τιτανίου από τους Buehler, Gilfrich και Wiley. Αυτό το κράμα μνήμης σχήματος (SMA), καλείται τώρα Nitinol (NiTi) και είναι το πιο γνωστό εμπορικά 7

8 SMA. Όχι μόνο αυτό το κράμα επιδεικνύει εξαιρετικά χαρακτηριστικά μνήμης σχήματος, αλλά μπορεί επίσης να έχει μεταβλητή θερμοκρασία μετασχηματισμού αλλάζοντας τη χημεία ή η σύνθεσή του [1]. Υπήρξε συνεχής έρευνα αφιερωμένη στην εξεύρεση νέων κραμάτων που παρουσιάζουν το φαινόμενο μνήμης σχήματος. Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας τα τελευταία χρόνια έχουν δείξει τέτοια κράματα όπως ο χαλκός, ο ψευδάργυρος και το αλουμίνιο σε συνδυασμό με μικρότερες ποσότητες νικελίου και τιτανίου. Πολλές εφαρμογές των μετάλλων μνήμης σχήματος περιλαμβάνουν προσθετικούς βραχίονες, καφετιέρες, σφραγίδες και συνδετήρες, φίλτρα θρόμβων, φριτέζες, μηχανές espresso, και ούτω καθεξής. Προτάσεις για νέες εφαρμογές περιλαμβάνουν μορφοποίηση πτερύγων (wing morphing), διακόπτες κυκλωμάτων, αποσβεστήρες πυρός, συστήματα αυτόματης εξαέρωσης, πίνακες ελέγχου θυρών, και άλλα [1]. Πολλές εφαρμογές του SMA Nitinol βρίσκονται στον ιατρικό τομέα και τομέα και περιλαμβάνουν χρήσεις στην επεμβατική καρδιολογία, νευρολογία, την ακτινολογία και την αγγειακή χειρουργική. Επίσης περιλαμβάνουν συστήματα μεταφοράς φαρμάκων και στέντ, σφιγκτήρες αγγείων (vascular closure devices), εμφυτεύσιμες συσκευές, οι καθετήρες και συσκευές θρομβεκτομής. Κράματα με μνήμη σχήματος σχήματος χρησιμοποιούνται επίσης για την επισκευή των σπασμένων οστών. Τα τέλη της δεκαετίας του 1980, είδαν την εισαγωγή του Nitinol σε μια σειρά από ελάχιστα επεμβατικές ενδοαγγειακές εφαρμογές [2]. Μια άλλη κατηγορία υλικών με μνήμη σχήματος (SMMs) είναι τα πολυμερή μνήμης σχήματος (SMPs), τa οποίa μπορούν να ενεργοποιούνται με τη θερμότητα, τα μαγνητικά πεδία και ακόμη και το φως. Τα SMPs είναι διαθέσιμα στην αγορά για πάνω από 20 χρόνια και διατηρούν ένα προσωρινό σχήμα μετά την προ-παραμόρφωση σε υψηλή θερμοκρασία και την επακόλουθη ψύξη. Όταν ξαναθερμαίνονται, το αρχικό σχήμα μπορεί να ανακτηθεί. Διαθέτουν την ικανότητα να ανακτήσουν μεγάλες παραμορφώσεις, της τάξης του % με την εφαρμογή θερμότητας και διαφέρουν από τα μέταλλα στο ότι η υαλώδης μετάπτωση (που εμφανίζεται στη θερμοκρασία υαλώδους μετάπτωσης Tg) από μια σκληρή σε μια μαλακή πολυμερική φάση είναι υπεύθυνη για το φαινόμενο και όχι μια μεταλλική μαρτενσιτική-ωστενιτική μετάβαση. Σιδηρομαγνητικά (FSMAs)ή μαγνητικά κράματα μνήμης σχήματος (MSMAs) έχουν επίσης γίνει το θέμα μιας εκτεταμένης ερευνητικής προσπάθειας από την ανακάλυψη (το 1990) των μεγάλων τάσεων που προκαλούνται από μαγνητικά πεδία σε κράματα περιεκτικότητας μέχρι και 8-10% σε νικέλιο-μαγγάνιο-γάλλιο (Ni-Mn-Ga). Τα υλικά αυτά παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, λόγω του ότι η μαγνητική απόκριση τείνει να είναι ταχύτερη και πιο αποτελεσματική από την απόκριση στη θερμοκρασία των SMA. Τα σιδηρομαγνητικά υλικά και τα πολυμερή με μνήμη σχήματος ανακαλύφθηκαν πιο πρόσφατα και βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο εμπορευματοποίησης αλλά παραμένουν σε συνεχή έρευνα. Οι πιλοτικές εφαρμογές διερευνώνται στον τομέα της υγείας, της αεροδιαστημικής, της αυτοκινητοβιομηχανίας και άλλων βιομηχανιών. Άλλες πιθανές εφαρμογές περιλαμβάνουν χρήσεις σε μικροενεργοποιητές, κινητήρες, βαλβίδες, αντλίες, μπουζί, αισθητήρες, διακόπτες, ιατρικές συσκευές και υψηλής ακρίβειας ρομποτικοί βραχίονες. 8

9 1.2 Τοποθέτηση των SMMs στον κόσμο των υλικών Όπως υποδηλώνεται και από το παρακάτω σχήμα, τα υλικά που έχουν την ιδιότητα να αποκρίνονται σε ερεθίσματα και ονομάζονται στα αγγλικά «stimulus-responsive materials» (SRMs). Ανάμεσά τους, μια ομάδα SRM υλικών είναι ικανή να αλλάζει το σχήμα της παρουσία του σωστού ερεθίσματος[3], αλλάζοντας τις φυσικές ή χημικές ιδιότητές τους. Αυτά που αλλάζουν τις φυσικές τους ιδιότητες μπορούν μεταξύ άλλων να μεταβάλλουν το σχήμα τους. Αν η αλλαγή του σχήματος είναι αυθόρμητη και άμεση παρουσία της σωστής διέγερσης, το υλικό ονομάζεται «υλικό αλλαγής σχήματος» ή στην αγγλική ορολογία «shape change material» (SCM). Δυο τυπικά παραδείγματα SCM υλικών είναι τα πολυμερή που ενεργοποιούνται με ηλεκτρισμό (EAP) και τα πιεζοηλεκτρικά υλικά (όπως PZT-piezoelectric materials ). Από την άλλη, όταν η αλλαγή του σχήματος είναι προσωρινή, τότε μιλάμε για Shape Memory Materials (SMMs). Σε αυτά, το προσωρινό τους σχήμα μπορεί πρακτικά να κρατηθεί για πάντα, εκτός και αν η σωστή διέγερση εφαρμοστεί ώστε να ενεργοποιήσει την ανάκτηση του σχήματος. Τα SMMs με τη σειρά τους διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες, οι οποίες ανάλογα με τις ιδιότητές τους επιλύουν διαφορετικά προβλήματα και έχουν διαφορετικές εφαρμογές. Τις σημαντικότερες από αυτές τις κατηγορίες θα αναλύσουμε διεξοδικότερα παρακάτω. Φυσικά, οποιοδήποτε υλικό κάτω από ελαστική παραμόρφωση μπορεί να ονομάζεται «αποκρινόμενο στην τάση» (stress-responsive- SCM). 9

10 Εικ.1 Τοποθέτηση διαφόρων τύπων SMMs στον κόσμο των υλικών[3]. 1.3 Έξυπνα ή ευφυή υλικά και υλικά αποκρινόμενα σε ερεθίσματα Όπως αναφέραμε παραπάνω τα υλικά με μνήμη σχήματος είναι ουσιαστικά μια υποκατηγορία των «αποκρινόμενων σε ερεθίσματα υλικών» ή αλλιώς «ευφυή» / «έξυπνα» υλικά. Το ενδιαφέρον σχετικά με αυτά τα υλικά δεν εντοπίζεται στην ικανότητα εκπλήρωσης πολύ υψηλών και σταθερών προδιαγραφών, αλλά στη δυνατότητα ελεγχόμενης μεταβολής της συμπεριφοράς τους. Δηλαδή, σε αυτά, μεγαλύτερη σημασία έχουν οι λειτουργίες/ενέργειες που μπορούν να εκτελέσουν παρά οι ονομαστικές τιμές κάποιων φυσικών ιδιοτήτων ή χαρακτηριστικών τους (όπως το μέτρο ελαστικότητας, η ειδική αντίσταση κτλ) [Gandhi, 1992],[5]. Ως ευφυή υλικά ονομάζονται τα συστήματα που έχουν την ικανότητα να μεταβάλλουν τη συμπεριφορά τους ή ορισμένα φυσικά (όπως σχήμα, διαστάσεις, ιδιοσυχνότητα, συντελεστή απόσβεσης δονήσεων και άλλα ) ή/και χημικά χαρακτηριστικά τους, με δεδομένο και ελεγχόμενο τρόπο, αποκρινόμενα σε εξωτερικά 10

11 ερεθίσματα/διεγέρσεις όπως είναι η θερμότητα, η πίεση, το ηλεκτρικό ή μαγνητικό πεδίο, το ph, η παραμόρφωση κ.α.[4],[5]. Επιπλέον, ένα σύστημα χαρακτηρίζεται ως ευφυές (οι όροι «πολυλειτουργικό», «έξυπνο», «ευφυές» στη βιβλιογραφία είναι ισοδύναμοι) όταν διαθέτει την ικανότητα της «αίσθησης» κάποιας εξωτερικής διέγερσης και της ενεργοποίησης με ελεγχόμενο τρόπο. Πιο συγκεκριμένα, τα συστήματα αυτά ενσωματώνουν αισθητήρες και ενεργοποιητές, με τους οποίους αισθάνονται αλλαγές στο εξωτερικό περιβάλλον (π.χ. επιβαλλόμενη τάση ή αλλαγή θερμοκρασίας) ή στη δομή τους (π.χ. ανάπτυξη ατελειών ή μεταβολή της κρυσταλλικής δομής) και αποκρίνονται σε αυτές με τους ενεργοποιητές, αλλάζοντας κάποια ιδιότητά τους προς ορισμένη κατεύθυνση (π.χ. δυσκαμψία, σχήμα, ικανότητα απόσβεσης). Τα έξυπνα/ευφυή/αυτό-προσαρμοζόμενα συστήματα, όπως ήδη αναφέραμε, αποτελούνται από τρία βασικά στοιχεία: Αισθητήρες, Ενεργοποιητές, Επεξεργαστές ελέγχου. Σχηματικά, Εικ.2 «Έξυπνο» σύστημα. Το σημείο τομής των τριών κύκλων ορίζει την ύπαρξη των ευφυών υλικών[4]. Ένα επιπρόσθετο χαρακτηριστικό είναι η ικανότητα επαναφοράς του συστήματος στην αρχική του κατάσταση (από το «προσωρινό» στο «μόνιμο» σχήμα )όταν η διέγερση αφαιρεθεί. Υπάρχει ένας αριθμός τύπων έξυπνων υλικών, μερικοί από τους οποίους είναι ήδη πολύ γνωστοί. Μερικά παραδείγματα είναι τα ακόλουθα: -Τα πιεζοηλεκτρικά υλικά ( Piezoelectric materials )είναι υλικά που παράγουν διαφορά δυναμικού όταν εφαρμόζεται κάποια τάση. - Shape memory alloys and shape memory polymers είναι υλικά στα οποία μεγάλες παραμορφώσεις μπορούν να προκληθούν και να ανακτηθούν μέσω μεταβολών της 11

12 θερμοκρασίας ή της παραμόρφωσης (ψευδοελαστικότητα). Η μεγάλη παραμόρφωση προκύπτει λόγω της μαρτενσιτικής αλλαγής φάσης. - Τα μαγνητοσταλτικά υλικά (magnetostrictive materials) επιδεικνύουν αλλαγές στο σχήμα τους κάτω από τη επίδραση μαγνητικού πεδίου και επίσης επιδεικνύουν αλλαγή στη μαγνήτισή τους κάτω από την επίδραση μηχανικής τάσης. - Τα μαγνητικά κράματα με μνήμη σχήματος (magnetic shape memory alloys)είναι υλικά που αλλάζουν το σχήμα τους ως απάντηση σε μια σημαντική αλλαγή στο μαγνητικό πεδίο. - PΗ-ευαίσθητα πολυμερή (ph-sensitive polymers) είναι υλικά που αλλάζουν σε όγκο όταν το PΗ του περιβάλλοντος αλλάζει. - Πολυμερή αποκρινόμενα στη θερμοκρασία (temperature-responsive polymers) είναι υλικά τα οποία υφίστανται αλλαγές με τη θερμοκρασία. - Halochromic materials. Είναι κοινώς χρησιμοποιούμενα υλικά που αλλάζουν το χρώμα τους σαν αποτέλεσμα της αλλαγής οξύτητας. Μια προτεινόμενη εφαρμογή είναι για πίνακες που μπορούν να αλλάξουν το χρώμα τους για να υποδηλώσουν τη διάβρωση του μετάλλου από κάτω τους. - Τα χρωμογενή συστήματα ( chromogenic systems) αλλάζουν χρώμα ως απάντηση σε ηλεκτρικές, οπτικές και θερικές αλλαγές. Αυτά περιλαμβάνουν τα ηλεκτροχρωμικά υλικά που αλλάζουν το χρώμα ή την αδιαφάνειά τους με την εφαρμογή τάσης/voltage (π.χ. οθόνες υγρών κρυστάλλων), τα θερμοχρωμικά υλικά αλλάζουν το χρώμα τους ανάλογα με τη θερμοκρασία τους, και τα φωτοχρωμικά υλικά τα οποία αλλάζουν το χρώμα τους σε απάντηση στο φως για παράδειγμα, γυαλιά ηλίου ευαίσθητα στο φως που σκουραίνουν όταν εκτείθονται σε έντονο φως ηλίου -Σιδηρορευστά ( ferrofluids) - Τα φωτομηχανικά υλικά (photomechanical materials) αλλάζουν το σχήμα τους κάτω από την έκθεση σε φως. - Τα αυτο-ιάσιμα υλικά (self-healing materials) έχουν την εγγενή ικανότητα να αποκαθιστούν ζημιές που οφείλονται σε φυσιολογική χρήση, επεκτείνοντας έτσι τη διάρκεια ζωής του υλικού. - Τα διηλεκτρικά ελαστομερή (Dielectric elastomers /DEs) είναι συστήματα έξυπνων υλικών τα οποία παράγουν μεγάλες παραμορφώσεις/strains (μέχρι 300%) κάτω από την επιρροή ενός εξωτερικού ηλεκτρικού πεδίου. - Magnetocaloric materials. Είναι σύνθετα που υφίστανται μια αναστρέψιμη αλλαγή θερμοκρασίας μετά από έκθεση σε μεταβαλλόμενο μαγνητικό πεδίο. - Θερμοηλεκτρικά υλικά (thermoelectric materials) χρησιμοποιούνται για να χτίσουν συσκευές που μετατρέπουν τις διαφορές θερμοκρασίας σε ηλεκτρισμό και αντίστροφα. Τα συνηθέστερα ευφυή υλικά-κλειδιά και οι χρονιές-ορόσημο γι αυτά Πυροηλεκτρικά/Pyroelectrics (315 B.C.) Πιεζοηλεκτρικά/Piezoelectrics (1880) Υλικά με μνήμη σχήματος/shape-memory materials (1932) Ηλεκτρο- και μαγνητο-σταλτικά υλικά/electro- and magnetostrictive materials (1954/1840) Ηλεκτρο- και μαγνητο-ρεολογικά ρευστά/electro- and magnetorheological fluids ( ER, MR ) (1784/1947) Πολυηλεκτρολυτικά τζελ/polyelectrolyte gels (ph muscles) (1949) 12

13 Φωτοσταλτικά υλικά/photostrictive materials (1974); photovoltaic materials Υπεραγωγοί (1911) Υγροί κρύσταλλοι/liquid crystals Οπτικές ίνες/optical fibers Σωματίδια ηλεκτροφωταύγειας/electroluminescence particles Μαγνητο-οπτικά/Magneto-optical, Ηλεκτρομαγνήτες/electromagnets, Μαγνητοελαστικά υλικά/magnetoelastic materials Εικ.3 Ανάκτηση σχήματος με εφαρμογή ηλεκτρικού πεδίου. Εφαρμογές ευφυών υλικών Τα σύνθετα υλικά με ενσωματωμένους αισθητήρες και ενεργοποιητές θα κερδίσουν την τεχνολογική αποδοχή μόνο εάν η δομική ακεραιότητα τους δεν μειώνεται σημαντικά εξαιτίας της παρουσίας αισθητήρων και ενεργοποιητών, που προς το παρόν είναι σημαντικά μεγαλύτεροι σε διάμετρο από τις ίνες άνθρακα, τις αραμιδικές ίνες ή τις οπτικές ίνες (που έχουν χαρακτηριστικά 8-10μm διάμετρο). Οι πιθανές εφαρμογές τέτοιων ευφυών συστημάτων/υλικών είναι άφθονες. Παρακάτω ακολουθούν ορισμένες εφαρμογές αρκετές από τις οποίες βρίσκονται ακόμα υπό ανάπτυξη. Οι εφαρμογές των ευφυών υλικών περιλαμβάνουν: το σχεδιασμό «έξυπνου κελύφους» αεροσκαφών που ενσωματώνουν αισθητήρες οπτικών ινών για ανίχνευση δομικών ρωγμών, γέφυρες με αισθητήρες αλλά και με κινούμενα στοιχεία για να αντιμετωπίζει βίαιες δονήσεις, ιπτάμενα μικροηλεκτρομηχανικά συστήματα (flying microelectromechanical systems) με τηλεχειρισμό για έρευνα και για αποστολές διάσωσης, υποβρύχια οχήματα τύπου stealth με ειδικούς τεχνητούς μύες σχεδιασμένους για κολύμβηση φτιαγμένους από ειδικά πολυμερή σώματα, βαλβίδες ελέγχου υψηλής ταχύτητας (αναλογικές βαλβίδες, βαλβίδες εμβόλου κλπ.), εγχυτήρες (καυσίμου, εκτυπωτικής μελάνης, βιοϊατρικοί δοσολόγοι, κ.τ.λ.), ρομποτικοί βραχίονες και χειριστές,για τους οποίους απαιτείται ταχύτατη ανταπόκριση και υψηλή συχνότητα λειτουργίας, γραμμικοί κινητήρες, εφαρμογές σε συσκευές τοποθέτησης (positioning) υψηλής ακρίβειας, αντλίες και μικροαντλίες (π.χ. αντλίες ψύξης για ηλεκτρονικές συσκευές), ενεργή απόσβεση ταλαντώσεων, δονήσεων και κραδασμών, μηχανικοί συζεύκτες (φρένα, δαγκάνες, συγκρατητήρες), ηχοβολιστικές συσκευές (sonars), 13

14 εφαρμογές υπερήχων, μεγάφωνα, ηλεκτρικές συνδεσμολογίες (ηλεκτρονόμοι, διακόπτες κυκλώματος), εφαρμογές αισθητήρων (αισθητήρες θέσης, χειριστήρια, παρακολούθηση δονήσεων), διάφορες εφαρμογές MEMS ενεργοποιητών (actuators), ημιενεργούς απορροφητές δόνησης, αισθητήρες οπτικής ίνας σε γέφυρες, εύκαμπτα φτερά για μη επανδρωμένα αεροπορικά οχήματα, μηχανική δοκιμή και οι μικροδομικές μελέτες των MEMS υλικών (microelectromechanical systems/μικρο-ηλεκτρονικά συστήματα), ενεργητικός και παθητικός έλεγχος απόσβεσης για τις μεγάλες αστικές κατασκευές, αυτοθεραπευόμενο σκυρόδεμα, σύνθεση έξυπνων συστημάτων ενεργοποιητών για χαμηλής και υψηλής συχνότητας μακρο-κίνηση, τηλεπισκόπηση της ζημίας στις μεγάλες αστικές κατασκευές που χρησιμοποιούν ενσωματωμένους αισθητήρες για το μετριασμό κινδύνου και εξαιρετικά υψηλής ακρίβειας ελεγχόμενης μορφής έξυπνες κατασκευές. 14

15 2 ΥΛΙΚΑ ΜΕ ΜΝΗΜΗ ΣΧΗΜΑΤΟΣ 15

16 ΥΛΙΚΑ ΜΕ ΜΝΗΜΗ ΣΧΗΜΑΤΟΣ 2.1 Φαινόμενο μνήμης σχήματος Στα έξυπνα υλικά που αναφέραμε παραπάνω, ανήκουν και τα λεγόμενα υλικά με μνήμη σχήματος ή αλλιώς SMM ( shape memory materials ). Όπως ήδη εξηγήσαμε, τα SMM είναι υλικά που έχουν τη δυνατότητα να αλλάζουν το σχήμα τους απαντώντας σε εξωτερικά ερεθίσματα όπως η θερμοκρασία ή το μαγνητικό πεδίο. Έτσι, μπορούμε να διακρίνουμε δυο κυριότερες κατηγορίες: τα υλικά με μνήμη σχήματος θερμικής ενεργοποίησης και υλικά με μνήμη σχήματος μαγνητικής ενεργοποίησης. Ωστόσο, κάποια από τα υλικά αυτά μπορούν επίσης να ενεργοποιηθούν από μεταβολές της πίεσης, του ηλεκτρικού πεδίου, μεταβολές της τιμής του ph, την υπεριώδη ακτινοβολία ή ακόμα και από την επαφή με το νερό. Επιπρόσθετα, τα υλικά μνήμης σχήματος αποκτούν ένα «προσωρινό» σχήμα (temporary shape) και επανέρχονται στο αρχικό τους ανακάμπτοντας από μια σημαντική και φαινομενικά σχεδόν πλαστική παραμόρφωση που προκλήθηκε από το εξωτερικό ερέθισμα που αναφέραμε παραπάνω. Υπάρχουν διάφοροι τύποι των SMM, που έχουν αναπτυχθεί μέχρι σήμερα. Μεταξύ αυτών, τα κράματα μνήμης σχήματος (SMAs) και τα πολυμερή μνήμης σχήματος (SMPs) είναι τα πιο σημαντικά σήμερα. Επίσης, υπάρχουν και τα κεραμικά με μνήμη σχήματος (shape memory ceramics/smcs), καθώς και τα τζελ μνήμης σχήματος ( shape memory gels/smg ) τα οποία ωστόσο δεν αναφέρονται στην βιβλιογραφία εκτενώς και επομένως δεν θα αναλωθούμε σε αυτά. Τα προϊόντα SMM που διατίθενται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο, βασίζονται κυρίως σε μεταλλικά κράματα (Shape Memory Alloys ή SMA) εκμεταλλευόμενα τη μνήμη σχήματος ή την υπερελαστικότητα, τις δύο βασικές ιδιότητες των υλικών αυτών. Πολυμερή υλικά με μνήμη σχήματος (Shape Memory Polymers ή SMP) ή gels αναπτύσσονται γρήγορα τα τελευταία χρόνια ενώ μαγνητικά κράματα με μνήμη σχήματος υπάρχουν ήδη στο εμπόριο. Τέλος, σε ερευνητικό επίπεδο βρίσκονται τα κεραμικά υλικά με μνήμη σχήματος, τα οποία ενεργοποιούνται όχι μόνο από τη θερμοκρασία αλλά και από ελαστική ενέργεια και ηλεκτρικό ή μαγνητικό πεδίο. Το φαινόμενο αυτό της ενεργοποίησής τους λόγω εξωτερικών διεγέρσεων ονομάζεται SME effect ( shape memory effect ). Το SME effect παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 1932 από τον Arne Ölander και αφορούσε την ψευδοελαστική συμπεριφορά του κράματος AuCd (κράμα χρυσού-καδμίου ). Ωστόσο, το ενδιαφέρον για το φαινόμενο αυτό δεν ήταν ακόμα τόσο μεγάλο. Στα υλικά θερμικής ενεργοποίησης, αλλαγή στο σχήμα προκαλούμενη από αλλαγή της θερμοκρασίας ονομάζεται ειδικότερα TME effect ( temperature memory effect ) και έχει παρατηρηθεί ήδη εδώ και περίπου δυο δεκαετίες. Το φαινόμενο ΤΜΕ αναφέρεται σε ένα φαινόμενο που στην ελλιπή μετατροπή σε SMA, η προηγούμενη θερμοκρασία διακοπής (κατά την θέρμανση) μπορεί να απομνημονευθεί και να αποκαλυφθεί στην επόμενη διαδικασία θέρμανσης. 16

17 Εικ.4 Σχηματική απεικόνιση του shape memory effect ( μακροσκοπικά ) 2.2 Βασικές αρχές Υπάρχουν τρία θεμελιώδη φαινόμενα μνήμης σχήματος: 1. Μονόδρομη μνήμη σχήματος ( one-way effect ) 2. Αμφίδρομη μνήμη σχήματος ( two-way effect ) 3. H ψευδοελαστικότητα (ή υπερελαστικότητα) [1]. Πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι οι όροι ψευδοελαστικότητα και υπερελαστικότητα συχνά χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα στη βιβλιογραφία. Πιο αναλυτικά: 1. Ξεκινώντας από το σημείο Α, το υλικό μας βρίσκεται σε θερρμοκρασία χαμηλότερη της Μf, σε μαρτενσιτική (twinned) δομή με αρχικό μήκος L0. Ασκώντας εξωτερική εφελκυστική δύναμη, φθάνουμε στο σημείο Β, όπου το υλικό έχει προσανατολισμένη (detwinned ) μαρτενσιτική δομή και επιμήκυνση ΔL. Θερμαίνοντας, το υλικό μεταβαίνει στην ωστενιτική φάση, με την αναδιάταξη του κρυσταλλικού πλέγματος να οδηγεί στην ανάκτηση του αρχικού μήκους. Με ψύξη, συμβαίνει νέα αλλαγή φάσης σε μαρτενσίτη δίχως αλλαγή στις εξωτερικές διαστάσεις του υλικού. Σε αυτή την περίπτωση, επειδή συμβαίνει αλλαγή σχήματος μόνο κατά τον αντίστροφο μετασχηματισμό (θέρμανση) το φαινόμενο ονομάζεται «μονόδρομη μνήμη σχήματος» ( oneway shape memory effect ) [6]. 2. Η αμφίδρομη μνήμη σχήματος ( two-way shape memory effect ) προυποθέτει αλλαγή στις εξωτερικές διαστάσεις του υλικού, τόσο κατά τη φάση θέρμανσης, όσο και κατά τη φάση ψύξης, χώρις την ύπαρξη εξωτερικών φορτίων ή παραμορφώσεων. Η αλλαγή της φάσης από ωστενίτη σε μαρτενσίτη πραγματοποιείται με την πτώση της θερμοκρασίας, αλλά περιορίζεται από αντιστρεπτές καταστάσεις στο εσωτερικό του κράματος, όπως μετακινήσεις ατόμων ή κατακρημνίσεις [6]. Αυτό τo φαινόμενο είναι πιθανώς το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο και ευεργετικό φαινόμενο των SMA ( χρειαζόμαστε, ωστόσο, να καταλάβουμε ότι το two-way shape memory effect είναι βασικά ένα 17

18 φαινόμενο που ανήκει στα υλικά αλλαγής σχήματος (SCM/shape change materials ), δεδομένου ότι η αλλαγή στο σχήμα είναι άμεση και αυθόρμητη με την παρουσία του κατάλληλου ερεθίσματος ). Η θερμική ενέργεια μπορεί να μεταφραστεί αποτελεσματικά σε μηχανική ενέργεια χρησιμοποιώντας το twoway effect. Εάν μια δύναμη εφαρμόζεται σε ένα SMA στην μαρτενσιτική κατάσταση, θέρμανση πάνω από τη θερμοκρασία μαρτενσιτικού μετασχηματισμού ενώ εφαρμόζεται η ίδια ισχύς, θα προκαλέσει την μείωση της παραμόρφωσης του κράματος (aυτή είναι η ίδια ισχύς που θα προκαλέσει λιγότερη πίεση στην ωστενιτική κατάσταση σε σχέση με την μαρτενσιτική). Αυτό οφείλεται στη μειωμένη ελαστικότητα της ωστενιτικής φάσης. Η δύναμη που παράγεται κατά τη μετατροπή μεταξύ των δύο καταστάσεων είναι αρκετά σημαντική, και αυτό κάνει τα SMAS χρήσιμα για μια σειρά εφαρμογών. To twoway effect μπορεί επίσης να επιτευχθεί χωρίς την εφαρμογή μιας εξωτερικής δύναμης. Αυτό απαιτεί μια ειδική θερμική κατεργασία που περιλαμβάνει θέρμανση του υλικού σε διαφορετικές θερμοκρασίες υπό πίεση. Το πραγματικό two-way effect παράγει λιγότερη κίνηση και δύναμη και είναι λιγότερο κατανοητό από το two-way effect που περιλαμβάνει εξωτερική δύναμη. Η διαδικασία θερμικής επεξεργασίας είναι επίσης πιο ακριβή, με αποτέλεσμα να κάνει αυτό τον τύπο του two-way effect λιγότερο επιθυμητό από ότι τη μέθοδο της εξωτερικής δύναμης. Υπενθυμίζεται ότι το two-way effect μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έναν αριθμό διαφορετικών ενεργοποιητών τόσο θερμικών όσο και ηλεκτρικών. Επειδή το two-way effect λειτουργεί τόσο με ορθές όσο και με διατμητικές τάσεις, ένα ευρύ φάσμα γεωμετρικών διαμορφώσεων μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ενεργοποιητές. Εικ.5 Συμπεριφορά μνήμης σχήματος μονής και διπλής κατεύθυνσης σε κοινό ποιοτικό διάγραμμα παραμόρφωσης θερμοκρασίας [6] 3. Το τρίτο φαινόμενο που επιδεικνύεται από τα SMAs είναι η ψευδοελαστικότητα (ή υπερελαστικότητα) που εμφανίζεται μόνο όταν το SMA είναι ελαφρώς πάνω από τη θερμοκρασία μετάβασης.ο όρος αυτός αναφέρεται στην ικανότητα του υλικού να επανέρχεται στο αρχικό του σχήμα, έχοντας υποστεί μεγάλη 18

19 παραμόρφωση, μετά την αφαλιρεση του εξωτερικού φορτίου[6]. Όταν ένα κράμα είναι στην ωστενιτική κατάσταση ( δηλαδή σε υψηλές θερμοκρασίες ), μαρτενσιτικός μετασχηματισμός λόγω τάσης μπορεί να συμβεί και ανάκτηση μπορεί να επιτευχθεί άμεσα και ταυτόχρονα με την απελευθέρωση του εφαρμοζόμενου φορτίου, όπως ακριβώς ένα λάστιχο. Αυτό ονομάζεται υπερελαστικότητα (SE/super-elasticity). Σύμφωνα με τον παραπάνω ορισμό, το φαινόμενο μνήμης σχήματος (SME) είναι το χαρακτηριστικό των SMMs (υλικών με μνήμη σχήματος), ενώ η υπερ-ελαστικότητα (SE) είναι αυτό των SCMs (shape change material). Ωστόσο, επειδή το υλικό είναι πάνω από τη θερμοκρασία μετάβασης, η θερμική ενέργεια του περιβάλλοντος μετατρέπει το μαρτενσίτη πίσω σε ωστενίτη μετά την αποφόρτηση. Το υλικό αυτό μετατρέπεται δυναμικά πίσω στο προηγούμενο ωστενιτικό σχήμα του, παρέχοντας μια πολύ ελαστική ή rubberlike ελαστικότητα στο κράμα. Το φαινόμενο αυτό επιτρέπει στο SMA να έχει ανακτήσιμη τάση μεγαλύτερη από αυτή των περισσότερων υλικών. Άλλος ορισμός: H ψευδοελαστικότητα, μερικές φορές ονομάζεται και «υπερελαστικότητα», είναι μια ελαστική (αναστρέψιμη) απόκριση σε μια εφαρμοσμένη τάση, που προκαλείται από ένα μετασχηματισμό φάσης μεταξύ της ωστενιτικών και μαρτενσιτικών φάσεων ενός κρυστάλλου. Παρουσιάζεται σε κράματα με μνήμη σχήματος. Η ψευδοελαστικότητα προέρχεται από την αναστρέψιμη κίνηση των ορίων του τομέα κατά τη διάρκεια του μετασχηματισμού φάσης, παρά μόνο από την έκταση των δεσμών ή την την εισαγωγή ατελειών στο κρυσταλλικό πλέγμα (έτσι δεν είναι πραγματική υπερελαστικότητα, αλλά μάλλον περισσότερο ψευδοελαστικότητα). Έτσι, ένα ψευδοελαστικό υλικό μπορεί να επιστρέψει στο προηγούμενο σχήμα του (ως εκ τούτου, μνήμη σχήματος) μετά την αφαίρεση των ακόμη σχετικά υψηλών εφαρμοσμένων παραμορφώσεων Μία ειδική περίπτωση ψευδοελαστικότητας ονομάζεται Bain Correspondence. Αυτό περιλαμβάνει τον ωστενιτικό/ μαρτενσιτικό μετασχηματισμό φάσης μεταξύ ενός εδροκεντρωμένου κρυσταλλικού πλέγματος (face-centered) και και μιας χωροκεντρομένης (body-centered) κυβικής κρυσταλλικής δομής[7]. Τα υπερελαστικά κράματα ανήκουν στην ευρύτερη οικογένεια των κραμάτων με μνήμη σχήματος. Όταν είναι μηχανικά φορτωμένο, ένα υπερελαστικό μέταλλο, παραμορφώνεται αναστρέψιμα σε πολύ υψηλές παραμορφώσεις - έως 10% - με τη δημιουργία μιας φάσης λόγω της τάσης. Όταν το φορτίο αφαιρείται, η νέα φάση γίνεται ασταθής και το υλικό ανακτά το αρχικό του σχήμα. Σε αντίθεση με τα κράματα με μνήμη σχήματος, καμία αλλαγή στη θερμοκρασία δεν είναι απαραίτητη για το κράμα για να ανακτήσει την αρχική του μορφή. Υπερελαστικές συσκευές επωφελούνται των μεγάλων, αναστρέψιμων παραμορφώσεων και περιλαμβάνουν κεραίες, σκελετούς γυαλιών, και βιοϊατρικά stents. 19

20 Ένα επιπρόσθετο φαινόμενο είναι η rubber-like συμπεριφορά: Μερικά κράματα που επιδεικνύουν το φαινόμενο μνήμης σχήματος, δείχνουν ελαστική/rubber-like ευελιξία. Όταν οι ράβδοι είναι λυγισμένοι, επανέρχονται αυθόρμητα με την απελευθέρωση της τάσης. Από το 1932 έχει γίνει γνωστό ότι ένας αριθμός από ταξινομημένα κράματα δείχνουν μια ασυνήθιστη συμπεριφορά παραμόρφωσης. Αυτά τα μέταλλα (συμπεριλαμβανομένων των Au Cd, Au Cu Zn, Cu Zn Al, Cu Al Ni ), κατόπιν γήρανσης για κάποιο χρονικό διάστημα σε μια μαρτενσιτική κατάσταση, μπορεί να παραμορφωθεί σαν ένα μαλακό και ψευδο-ελαστικό λάστιχο ( με μια ανακτήσιμη παραμόρφωση τόσο μεγάλη όσο μερικές ποσοστιαίες μονάδες ). Η rubber-like συμπεριφορά, σε αντίθεση με την υπερελαστικότητα ( επίσης μια rubber-like εκδήλωση ) είναι χαρακτηριστική της μαρτενσιτικής φάσης όχι της μητρικής φάσης ( φάση υψηλής θερμοκρασίας ), και παρουσιάζεται όταν ο μαρτενσίτης παραμορφώνεται. Οι μη γηρασμένοι μαρτενσίτες δεν δείχνουν αυτή τη συμπεριφορά, αλλά την τυπική SME συμπεριφορά μνήμης σχήματος. Στη συνέχεια, οι τομείς λόγω εφαρμοζόμενης τάσης φαίνεται να είναι λιγότερο σταθεροί από τους αρχικούς, έτσι ώστε οι αρχικοί τομείς μπορούν να αποκατασταθούν όταν η τάση έχει αφαιρεθεί. Αυτό οδηγεί σε μια ανακτήσιμη παραμόρφωση και μακροσκοπική rubber-like συμπεριφορά (RLB). Το κεντρικό πρόβλημα είναι να εξηγηθεί τι είναι αυτό που συμβαίνει κατά τη διάρκεια της γήρανσης του μαρτενσίτη και προκαλεί τη διαφορά σταθερότητας μεταξύ του stress-induced τομέα και του αρχικού. Η ύπαρξη της RLB συμπεριφοράς σε μαρτενσίτες ενός τομέα ( single-domain martensites ), απέδειξε ότι η RLB και το φαινόμενο γήρανσης πρέπει να προέρχονται από ατομική αναδιάταξη καθ όλο το μαρτενσίτη. Η ψευδοελαστικότητα είναι πιο γενικός όρος που περιλαμβάνει τόσο την υπερελαστικότητα όσο και την rubber-like συμπεριφορά. Ως εκ τούτου, είναι λιγότερο περιγραφικός σαν όρος. Οι όροι υπερελαστικότητα και rubber-like συμπεριφορά είναι πιο συγκεκριμένοι και τείνουν στο να αποφεύγουν την ασάφεια δίνοντας έμφαση στη μητρική φάση και τις μαρτενσιτικές ιδιότητες, αντίστοιχα. Και τα δυο είναι ισόθερμα φαινόμενα. Η προέλευση αυτής της RLB συμπεριφοράς και του φαινομένου της γήρανσης έχει παραμείνει ασαφές. 20

21 Εικ.6 (a) SMA one-way effect, (b) two-way effect, and (c) pseudoelasticity. 2.3 Κατηγοριοποίηση Υλικών με Μνήμη Σχήματος Aπό την πρώτη φορά που παρατηρήθηκε το SME effect μέχρι και σήμερα, έρευνες και πειράματα έχουν μέχρι στιγμής κάνει την εξής διάκριση σε κατηγορίες για τα υλικά με μνήμη σχήματος: SMA alloys : μεταλλικά κράματα με μνήμη σχήματος SMP polymers : πολυμερή με μνήμη σχήματος SMH hybrids : υβρίδια με μνήμη σχήματος SMG gels: τζελ μνήμης σχήματος SMC ceramics: κεραμικά με μνήμη σχήματος SMc composites : σύνθετα με μνήμη σχήματος, καθώς και συνδυασμοί αυτών όπως είναι τα shape memory polymeric hybrid gels και τα shape memory hybrid composites. Παρακάτω θα αναλύσουμε, όχι όλες αλλά, τις σημαντικότερες από αυτές τις κατηγορίες, αυτές δηλαδή που μέχρι στιγμής έχουν τραβήξει το επιστημονικό ενδιαφέρον, έχουν εξεταστεί περισσότερο και παρουσιάζουν τις περισσότερες εφαρμογές. 21

22 SMA alloys ( μεταλλικά κράματα ): Σύμφωνα με τον τύπο του ερεθίσματος, τα μέταλλα με μνήμη σχήματος χωρίζονται σε δυο κατηγορίες, η μια είναι τα θερμο-αποκρινόμενα ( thermo-responsive ) και η άλλη είναι τα μαγνητο-αποκρινόμενα (magneto-responsive ), όπως για παράδειγμα τα σιδηρομαγνητικά SMA ( FSMAs ). Ως εκ τούτου, τα πρώτα μπορούν να ενεργοποιηθούν μόνο θερμικά μέσω θέρμανσης, ενώ τα τελευταία μπορούν επίσης να ενεργοποιηθούν εφαρμόζοντας ένα στατικό μαγνητικό πεδίο ( μαγνητο-αποκρινόμενα ) ή ένα εναλλασσόμενο μαγνητικό πεδίο ( επαγωγική θέρμανση ) για να ενεργοποιήσει το φαινόμενο μνήμης σχήματος ( SME ). Και στους δυο τύπους, ο αναστρέψιμος μαρτενσιτικός μετασχηματισμός είναι υπεύθυνος για την συμπεριφορά τους. Πρόκειται για κράματα μετάλλων που συνήθως ενεργοποιούνται με εφαρμογή θερμότητας. Παρά το γεγονός ( όπως αναφέρθηκε παραπάνω ) ότι το SME effect είχε παρατηρηθεί ήδη από το 1932, το ενδιαφέρον για την κατηγορία κραμάτων με μνήμη σχήματος δεν ήταν τόσο έντονο μέχρι τη δεκαετία του 60, όπου σημαντική ανακτήσιμη παραμόρφωση παρατηρήθηκε σε ένα κράμα ΝiTi, κυρίως λόγω της μειωμένης ικανότητάς τους να αξιοποιηθούν σε εμπορικές εφαρμογές. Σήμερα, ένα ευρύ φάσμα κραμάτων με μνήμη σχήματος έχουν αναπτυχθεί. Ανάμεσά τους, μόνο τρια συστήματα κραμάτων είναι εμπορικής σημασίας. Αυτά είναι: NiTi-based ( κράματα νικελίου-τιτανίου ), copper (Cu)-based (CuAlNi/copper-aluminum-nickel, and CuZnAl/copper-zinc-aluminum ) and Fe-based ( π.χ. FeMnSi/iron-manganese-silicon, FeNiC and FeNiCoTi ). Συστηματική σύγκριση αυτών των τριών ομάδων, έδειξε οτι τα κράματα νικελίου-τιτανίου είναι η καλύτερη επιλογή, καθώς έχει υψηλή απόδοση, μεγάλη βιοσυμβατότητα και γενικότερα καλύτερες ιδιότητες σε σχέση με τα άλλα κράματα. Αυτή η ομάδα κραμάτων είναι γνωστή και ως NiTinol (Νickel Titanium naval ordnance laboratory) γιατί ανακαλύφθηκε κατά λάθος το 1959 από τον William J. Buehler στο Εργαστήριο Ναυτικών Ερευνών στις Η.Π.Α. [8].Συνήθως αποτελείται από % νικέλιο και % τιτάνιο [2]. Φαινόμενο και μηχανισμός Τα θερμο-αποκρινόμενα κράματα με μνήμη σχήματος χαρακτηρίζονται από τέσσερεις θερμοκρασίες, δηλαδή τις austenite start temperature (As), austenite finish temperature (Af), martensite start temperature (Ms) και martensite finish temperature (Mf). Με ψύξη από ωστενιτική φάση υψηλής θερμοκρασίας, ο μαρτενσιτικός μετασχηματισμός αρχίζει στην Ms και τελειώνει στην Mf. Με θέρμανση από μαρτενσιτική φάση χαμηλής θερμοκρασίας, ο αντίστροφος μαρτενσιτικός μετασχηματισμός ξεκινά στην As και τελειώνει στην Af [3]. Σε χαμηλή θερμοκρασία, η κρυσταλλική δομή του SMA παρουσιάζει μια βελονειδή δομή που ονομάζεται μαρτενσίτης, ενώ παρουσιάζει μια ισχυρή κυβική δομή όταν θερμαίνεται που ονομάζεται ωστενίτης [1]. Οι διαφορετικές φυσικές ιδιότητες στις μαρτενσιτικές και ωστενιτικές κρυσταλλικές δομές παράγουν το φαινόμενο μνήμης σχήματος. Στην μαρτενσιτική κρυσταλλική δομή το υλικό είναι πιο ενδοτικό (χαμηλότερο μέτρο Young) από ότι στην ωστενιτική κρυσταλλική δομή του. Η ωστενιτική κρυσταλλική δομή είναι είναι πολύ πιο άκαμπτη (υψηλότερο μέτρο Young). Το εύρος της θερμοκρασίας στην οποία τα SMAs υποβάλλονται σε μαρτενσιτικό μετασχηματισμό εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, μερικοί από τους οποίους μπορούν να τροποποιηθούν για την κάλυψη συγκεκριμένων αναγκών. Η θερμοκρασία στην οποία ο μαρτενσίτης αρχίζει να διαμορφώνεται, διαφέρει για διαφορετικά υλικά και διαφορετικές αναλογίες μετάλλων στα κράματα μνήμης 22

23 σχήματος. Το εύρος θερμοκρασίας μεταξύ των μαρτενσιτικών και ωστενιτικών καταστάσεων είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας για τις εφαρμογές των SMAs. Το τυπικό εύρος είναι περίπου 5 έως 10 C. Η άλλη σημαντική ιδιότητα αυτού του κρυσταλλικού μετασχηματισμού είναι η ύπαρξη της θερμοκρασιακής υστέρησης. Αυτό σημαίνει ότι ο μετασχηματισμός από μαρτενσίτη σε ωστενίτη εμφανίζεται σε υψηλότερες θερμοκρασίες κατά τη θέρμανση και ο μετασχηματισμός από ωστενίτη σε μαρτενσίτη εμφανίζεται σε χαμηλότερη θερμοκρασία κατά την ψύξη. Ένα άλλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των SMAs είναι η υστέρηση (hysteresis). Υστέρηση είναι η εξάρτηση ενός συστήματος, όχι μόνο από το παρόν περιβάλλον του, αλλά και από το προηγούμενό του περιβάλλον. Η εξάρτηση αυτή προκύπτει διότι το σύστημα μπορεί να βρίσκεται σε περισσότερες από μία εσωτερικές καταστάσεις. Για να προβλέψουμε τη μελλοντική εξέλιξή του, είτε η εσωτερική του κατάσταση ή η ιστορία του πρέπει να είναι γνωστή. Υστέρηση εμφανίζεται σε σιδηρομαγνητικά και σιδηροηλεκτρικά υλικά, καθώς επίσης και στην παραμόρφωση ορισμένων υλικών (όπως τα λάστιχα και τα κράματα μνήμης σχήματος) απαντώντας σε διαφορετικές δυνάμεις. Τροποποιήσεις του υλικού μπορούν να μειώσουν την υστέρηση είτε τόσο χαμηλά όπως στους 15 C ή τόσο υψηλά όσο στους 100 C. Tο φαινόμενο της υστέρησης παρουσιάζεται σε μεγαλύτερη ή μικρότερη κλίμακα σε όλα τα κράματα νικελίου-τιτανίου. Ανάλογα με την ιστορία θερμικής φόρτισης, ένα SMA μπορεί να είναι ωστενίτης (austenite) (Α), μαρτενσίτης (martensite) (TM) ή αποδιδυμοποιημένος μαρτενσίτης (detwinned martensite) (DM)[3]. Ο ωστενίτης Α και ο ΤΜ μπορούν να συνυπάρχουν κατά τη διάρκεια θερμικών κύκλων ελεύθερων τάσεων. Οι σχέσεις μεταξύ αυτών των τριών φάσεων και των έξι δυνατών μετασχηματισμών φαίνονται στην Εικόνα 7. Αυτοί οι έξι μετασχηματισμοί είναι: (1) Ο ωστενίτης μετατρέπεται σε αποδιδυμοποιημένο μαρτενσίτη κατα την εφαρμογή ενός φορτίου(a DM). (2) Ο αποδιδυμοποιημένος μαρτενσίτης μετατρέπεται ξανά σε ωστενίτη κατα την αποφόρτιση σε υψηλές θερμοκρασίες ή κατα τη θέρμανση με την εφαρμογή πολύ μικρού ή μηδενικού φορτίου(dm A). (3) Ο αποδιδυμοποιημένος μαρτενσίτης (variant k) μετατρέπεται σε άλλο προσανατολισμένο μαρτενσίτη (variant l) κατα την φόρτιση (DMk DMl). (4) Ο αποδιδυμοποιημένος μαρτενσίτης μετατρέπεται σε προσανατολισμένο μαρτενσίτη κατα τη φόρτιση (TM DM). (5) Ο ωστενίτης μετατρέπεται σε αποδιδυμοποιημένο μαρτενσίτη κατα την ψύξη (A TM). 23

24 (6) Ο αποδιδυμοποιημένος μαρτενσίτης μετατρέπεται σε ωστενίτη κατα την θέρμανση (TM A). Όπως μπορούμε να δούμε, θεμελιωδώς, υπάρχουν δυο τύποι μετασχηματισμών στα SMAs, o ένας είναι μεταξύ ωστενίτη και μαρτενσίτη, και ο άλλος μεταξύ των μερτενσιτικών διδυμιών. Η θερμο-μηχανική συμπεριφορά των SMAs είναι περίπλοκη και δεν εξαρτάται μόνο από τη θερμοκρασία, την τάση και την παραμόρφωση, αλλά επίσης από τη φάση. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι λόγω της διαφοράς στη δομή του κρυστάλλου και / ή τον προσανατολισμό, οι ιδιότητες ενός SMA διαφόρων φάσεων (για πολυκρυστάλλους) ή προσανατολισμών (για ενιαίο κρύσταλλο) μπορεί να διαφέρουν σημαντικά. Εικ.7 Τρεις φάσεις και έξι μετασχηματισμοί. Οι δείκτες l και k αντιπροσωπεύουν διαφορετικές μαρτενσιτικές διδυμίες. 24

25 Εικ.8 Αλλαγή στη δομή του πλέγματος. Στην περίπτωση της ενεργοποίησης μέσω της ωμικής θέρμανσης ( joule heating ή ohmic heating), τρόπος προτιμότερος για πολλές μηχανικές εφαρμογές, πρέπει να έχουμε κατά νου την επίδραση της μη-ομοιόμορφης κατανομής της θερμοκρασίας. Πρέπει να δώσουμε αρκετή προσοχή στην πιθανώς μειωμένη απόδοση λόγω ανομοιομορφίας στην κατανομή της θερμοκρασίας. Ακόμα μπορούμε υποθέσουμε ότι ένα κομμάτι SMA είναι ενιαίο και ομοιογενές παντού, η επίδραση της θερμότητας που παράγεται κατά το μετασχηματισμό φάσης θα προκαλέσει πρόσθετη επίδραση της ταχύτητας παραμόρφωσης[3]. Αν και το two-way SME είναι πραγματικά ένα φαινόμενο που ανήκει στα SCMs ( shape change materials ), υπάρχουν μερικοί τρόποι για την ανάπτυξη του σε ένα SMA το οποίο έχει αρχικά μόνο το one-way SME, δηλαδή, μόνο ο ωστενίτης υψηλής θερμοκρασίας μπορεί να ανακτήσει το σχήμα του (που είναι εγγενής). Οι περισσότερες προσεγγίσεις μάθησης (training approaches) απαιτούν πολλούς θερμομηχανικούς κύκλους, πράγμα που δεν είναι βολικό. Η απόδοση αυτού του twoway SME (μπορούμε να το καλούμε εγγενές two-way SME ή materials two-way SME) είναι πολύ περιορισμένη όσο αφορά στη μέγιστη ανακτήσιμη παραμόρφωση και τη μέγιστη τάση ενεργοποίησης. Ως εκ τούτου, η χρήση του μηχανικού two-way SME είναι προτιμότερη για τις μηχανικές εφαρμογές. Τέλος, πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι το SME εξακολουθεί να παρατηρείται στα SMAs και στην κλίμακα νανόμετρου, το οποίο παρέχει τη δυνατότητα να επιτύχουμε '' Το υλικό είναι η μηχανή''. 25

26 Γενικά χαρακτηριστικά των SMA Όπως ήδη αναφέραμε, η θερμο-μηχανική συμπεριφορά των SMAs είναι περίπλοκη και δεν εξαρτάται μόνο από τη θερμοκρασία, την τάση και την παραμόρφωση, αλλά επίσης από τη φάση του υλικού. Λόγω της διαφοράς στη δομή του κρυστάλλου και / ή τον προσανατολισμό, οι ιδιότητες ενός SMA διαφόρων φάσεων (για πολυκρυστάλλους) ή προσανατολισμών ( για μονοκρύσταλλο) μπορεί να διαφέρουν σημαντικά. Τα κράματα με μνήμη σχήματος έχουν εξαιρετικές ιδιότητες, όπως είναι το μικρό μέγεθος, η υψηλή αντοχή και έχουν πολλές τεχνικές εφαρμογές. Ωστόσο, έχουν προφανή μειονεκτήματα, όπως το υψηλό κόστος παραγωγής, περιορισμένη ανακτήσιμη παραμόρφωση και αξιόλογη τοξικότητα. Συμπεριφορά και ιδιότητες NiTinol: Το Nitinol μπορεί να υπάρχει σε δύο διαφορετικές εξαρτώμενές από τη θερμοκρασία κρυσταλλικές φάσεις, που ονομάζονται μαρτενσίτης (χαμηλότερη θερμοκρασία) και ωστενίτης(υψηλότερη θερμοκρασία), των οποίων οι φυσικές ιδιότητες διαφέρουν. Η μοναδική συμπεριφορά μνήμης του κράματος απορρέει από το μετασχηματισμό φάσης από ωστενίτη σε μαρτενσίτη που προκαλείται από τη θερμοκρασία σε ατομική κλίμακα, που μερικές φορές αναφέρεται ως θερμοελαστικός μαρτενσιτικός μετασχηματισμός. Ο μετασχηματισμός που προκαλεί την ανάκαμψη σχήματος είναι αποτέλεσμα της ανάγκης της δομής του κρυσταλλικού πλέγματος για να διατηρήσει ένα ελάχιστο επίπεδο ενέργειας για μια δεδομένη θερμοκρασία. Ενώ το Nitinol είναι μαλακό και εύκολα παραμορφώσιμο στη μαρτενσιτική μορφή του, γυρίζει στο αρχικό σχήμα και ακαμψία του, όταν θερμαίνεται στην υψηλότερη θερμοκρασία του, στη μορφή του ωστενίτη. Η θερμοκρασία στην οποία η μετάβαση από ωστενίτη σε μερτενσίτη συμβαίνει μπορεί να ελεγχθεί με μικρές αλλαγές στη σύνθεση των υλικών και συνήθως κυμαίνεται από κάτω από -100 C έως πάνω από C [2]. Καθώς το κράμα νικελίου-τιτανίου είναι μεγάλης εμπορικής σημασίας, θεωρείται χρήσιμο να αναφέρουμε κάποιες από τις ιδιότητές του. Οι φυσικές ιδιότητες του Nitinol εξαρτώνται από τη σύνθεση του μετάλλου και τον τρόπο επεξεργασίας του. Έτσι, περιλαμβάνουν σημείο τήξης γύρω στο 1240 C C, και πυκνότητα της τάξης των 6,5 g / cm ³. Διάφορες άλλες φυσικές ιδιότητες δοκιμασμένες σε διαφορετικές θερμοκρασίες με διάφορες συνθέσεις στοιχείων περιλαμβάνουν ηλεκτρική αντίσταση, θερμοηλεκτρική ενέργεια, hall coefficient, ταχύτητα του ήχου, απόσβεση, θερμοχωρητικότητα, μαγνητική ευαισθησία (magnetic susceptibility), και θερμική αγωγιμότητα. Δοκιμασμένες μηχανικές ιδιότητες περιλαμβάνουν σκληρότητα, αντοχή σε κρούση, αντοχή σε κόπωση, και κατεργασιμότητα. Eπίσης, η μεγάλη δύναμη που παράγεται παράγεται κατά την επιστροφή στην αρχική μορφή του είναι μια πολύ χρήσιμη ιδιότητα. Άλλες χρήσιμες ιδιότητες των Nitinol είναι τα «άριστα χαρακτηριστικά απόσβεσης σε θερμοκρασίες κάτω από τη θερμοκρασία μετάβασης, η αντίσταση στη διάβρωση, η μη μαγνητική φύση του, η χαμηλή πυκνότητα και υψηλή αντοχή σε κόπωση». Το Nitinol είναι, επίσης, σε κάποιο βαθμό ανθεκτικό στην κρούση και στη θερμότητα. Οι ιδιότητες αυτές μεταφράζονται σε πολλές χρήσεις. Άλλα χαρακτηριστικά που κάνουν 26

27 τα κράματα Ni-Ti να ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα SMA είναι η μεγάλη τους ολκιμότητα, η υψηλή αντίσταση στη διάβρωση, οι σταθερές θερμοκρασίες μετασχηματισμού, το ότι μπορούν να ανακτούν παραμορφώσεις μέχρι και 8% των αρχικών τους διαστάσεων, η υψηλή βιοσυμβατότητά τους και η ικανότητα ηλεκτρικής ενεργοποίησης[9]. Τέλος, το one-way effect είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τα Ni-Ti κράματα, λόγω της ύπαρξης δύο σημείων απόδοσης. Αυτό το κράμα παρουσιάζει ένα χαμηλό σημείο απόδοσης και ένα σημαντικά υψηλό σημείο απόδοσης. Παραμορφώσεις πάνω από το πρώτο σημείο απόδοσης είναι εύκολα ανακτήσιμες με τη θέρμανση, αλλά παραμορφώσεις πάνω από το δεύτερο σημείο απόδοσης δεν ανακτώνται με τη θέρμανση. Το τυπικό ποσό των ανακτήσιμων παραμορφώσεων είναι τόσο υψηλό όσο 3-4% για τα κράματα με βάση το χαλκό και 6-8% για τα Ni-Ti κράματα. Τέλος, η υψηλή τάση ενεργοποίησης (μέχρι 500 MPa) είναι ένα άλλο πλεονέκτημα των SMA με βάση το NiTi. Έτσι, αν η τιμή δεν είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα, είναι η πρώτη επιλογή, ιδίως στον τομέα της βιοϊατρικής και των εφαρμογών MEMS (microelectromechanical systems/μικρο-ηλεκτρονικά συστήματα). Εφαρμογές κραμάτων μνήμης σχήματος: Οι εφαρμογές των κραμάτων με μνήμη σχήματος είναι πολλές και επεκτείνονται σε διάφορους τομείς από την βιομηχανία μέχρι την ιατρική. Ενδεικτικά αναφέρουμε τους σημαντικότερους από αυτούς. -Βιομηχανία: Στα αεροσκάφη (η Boeing, η General Electric Aircraft Engines, η Goodrich Corporation, η NASA, και η All Nippon Airways ανέπτυξαν το Variable Geometry Chevron χρησιμοποιώντας μεταλλικό κράμα μνήμης σχήματος που μειώνει το θόρυβο της μηχανής του αεροσκάφους), Στις σωληνώσεις, Στην αυτοκινητοβιομηχανία, Στις τηλεπικοινωνίες (εύκαμπτες και ανθεκτικές κεραίες για κινητά τηλέφωνα), Στη ρομποτική και για την ανάπτυξη του εξοπλισμού δορυφόρων, Στην MST (MicroSystems Technology) όπως: ενεργοποιητές και αισθητήρες, Στην κλωστοϋφαντουργία (η χρήση των υλικών αυτών είναι ακόμα περιορισμένη λόγω του κόστους τους και της μικρής αντοχής τους στη γήρανση και την καταπόνηση κατά τη διάρκεια της ζωής τους). Τα κράματα μνήμης σχήματος τα συναντάμε και σε άλλες εφαρμογές όπως σε θερμικές μηχανές, μηχανές ανύψωσης, στα κλιματιστικά (airconditions), σε ηλεκτρικούς φούρνους και σε ψυκτικά συστήματα αυτοκινήτων. Επίσης τα SMA μπορούν να πάρουν την μορφή ευθειών καλωδίων, ελικοειδών ελατηρίων, ελατηρίων με τη μορφή προβόλων (cantilever springs), ροδέλες μορφής ελατηρίου (wave-washer springs), καλώδια στρέψης / ράβδοι, σωλήνες στρέψης, και ούτω καθεξής.τέλος, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση της σεισμικής συμπεριφοράς γεφυρών, δηλαδή τη μείωση του κινδύνου κατάρρευσης τους και τη μείωση της φθοράς που προκαλείται κατά την τριβή των τμημάτων μεταξύ τους. 27

28 Εικ.9 αριστερά: wave-washer spring, δεξιά: cantilever springs -Ιατρική: Στην οπτομετρία (σε σκελετούς γυαλιών που μπορούν να καμφθούν εντελώς εκτός σχήματος και να επανέλθουν μετά από θέρμανση, εκμεταλλευόμενα την ιδιότητα της ψευδοελαστικότητας), Στην ορθοπεδική χειρουργική (σε συσκευές για οστεοτομές). Εξαιτίας του ότι τα SMA παρουσιάζουν παρόμοια μηχανική συμπεριφορά με βιολογικά υλικά, όπως οστά και τένοντες, μπορούν να χρησιμοποιούνται σε ισχιακά εμφυτεύματα, για πλήρωση οστών και για συγκράτηση μοσχευμάτων [Μπουρόπουλος, 2002], [9], Επίσης στον τομέα της ορθοδοντικής, ένα παράδειγμα είναι η χρήση των SMA σε ορθοδοντικά υπερελαστικά σύρματα. Τα κοινά ορθοδοντικά σύρματα χρειάζονται σφίξιμο καθώς τα δόντια μετατοπίζονται, ενώ στα υπερελαστικά σύρματα κάτι τέτοιο δεν είναι απαραίτητο, αφού κινούνται και αυτά μαζί με τα δόντια. Αυτό συμβαίνει καθώς τα υπερελαστικά σύρματα έχουν την ικανότητα να παραμορφώνονται υπό σταθερή πίεση. Έτσι μειώνεται ο πόνος του ασθενούς και οι επισκέψεις στον οδοντίατρο [Tsoi, 2002], [9]. Εικ.10 χρήση SMA σε ορθοδοντικά υπερελαστικά σύρματα και σκελετούς γυαλιών Επιπρόσθετα, αξίζει να αναφέρουμε ότι τα SMA τα συναντάμε και σε αντικείμενα καθημερινής χρήσης, για παράδειγμα στο ρουχισμό, όπως στηθόδεσμοι, νυφικά και παπούτσια που χρησιμοποιούν το φαινόμενο της υπερελαστικότητας για να διατηρούν το σχήμα τους και παράλληλα να είναι άνετα. Ακόμα, έχουν φτιαχτεί διαμαντένια περιδέραια, σε σχήμα λουλουδιών, που «ανθίζουν» με τη θερμοκρασία του σώματος, καθώς και βραχιόλια που εφαρμόζουν τέλεια στον καρπό και αφαιρούνται μόνο εάν βραχούν με κρύο νερό. Τέλος, εξαιτίας των εξαιρετικών ιδιοτήτων απόσβεσης των κραμάτων μνήμης σχήματος, χρησιμοποιούνται σε ρακέτες αντισφαίρισης και σε χιονοπέδιλα με ενσωματωμένες λωρίδες SMA, που όταν έρχονται σε επαφή με το χιόνι 28

29 βελτιώνουν την ικανότητα απόσβεσής τους. Επίσης, έχουν γίνει και δίχτυα από SMA που μοιάζουν με νάιλον όμως έχουν μεγαλύτερη αντοχή και ελαστικότητα [9]. Εικ.11 «έξυπνα» υφάσματα (χρήση SMA στην κλωστοϋφαντουργία) Εφαρμογές NiTinol: - Εφαρμογές έχουμε στη Μηχανολογία/Ηλεκτρολογία όπως χρήσεις εξαρτημάτων SMA σε θερμικά ενεργοποιούμενους διακόπτες κυκλωμάτων, σε κυκλώματα θερμοστατών, στις ενώσεις σωλήνων (με τη μορφή δακτυλίων), ή στις ενώσεις ελασμάτων (με τη μορφή σφήνας). - Σύρματα, λεπτές ταινίες ή στρεπτικές ράβδοι NiTi, χρησιμοποιούνται στη Ρομποτική, υποκαθιστώντας τους μύες σε ρομποτικούς βραχίονες. Μια επίσης πολύ ενδιαφέρουσα εφαρμογή σε αυτό τον τομέα είναι σε συσκευές απομακρυσμένης εξουδετέρωσης ναρκών ή εκρηκτικών μηχανισμών. Επιπρόσθετα, το κράμα Νικελίου-Τιτανίου βρίσκει εφαρμογή και στον τομέα της Αεροναυπηγικής και της Τεχνολογίας Οχημάτων. Η χρήση του είναι διαδεδομένη σαν ενεργοποιητής διακόπτης σε υποσυστήματα οχημάτων, σε αυτο-επισκευαζόμενα πολυμερικά τμήματα αυτοκινήτων (π.χ. προφυλακτήρες), σε θερμοστάτες κυκλωμάτων ψύξης κ.α. Επίσης, χρησιμοποιείται σε πόρτες αεροσκαφών για αεροστεγές σφράγισμα της καμπίνας των επιβατών, σε τμήματα κινητήρων jet για μείωση του θορύβου καθώς και σε δορυφορικά υποσυστήματα (κεραίες, φωτοβολταϊκά πάνελ). Η πρώτη καταγεγραμμένη εφαρμογή των SMA ήταν το 1969, όταν ο Raychem παρήγαγε επιτυχώς Nitinol υδραυλικές συζεύξεις σωλήνων ( shrink-to-fit pipe couplings) που ονομάζονται Cryofit ( για την Grumman Corporation), τις οποίες έχει χρησιμοποιήσει και ο στρατός στα υδραυλικά συστήματα των F -14 μαχητικών αεροσκαφών[2]. Τα πλεονεκτήματα της χρήσης συζεύξεων από στοιχεία SMA εκτός της μεγάλης αξιοπιστίας τους, είναι ότι δεν προκαλείται θερμική ζημιά του περιβάλλοντος υλικού, εξαιτίας του ότι δε χρειάζονται υψηλές θερμοκρασίες για τοπική συγκόλληση και ότι οι συζεύξεις μπορούν να αφαιρεθούν απλά με ψύξη[9]. Οι σύνδεσμοι μνήμης σχήματος χρησιμοποιούνται τώρα επίσης και σε υποθαλάσσιους αγωγούς αλλά και από τη βιομηχανία πετροχημικών. - Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 ξεκινάει και η χρήση του στην Ιατρική ( Τα κράματα Ni-Ti έχουν εξαιρετική βιοσυμβατότητα και κατά την τελευταία δεκαετία βρίσκουν εφαρμογές ως βιοϋλικά ) και πιο συγκεκριμένα, στους κλάδους: της καρδιοαγγειακής χειρουργικής. Παράδειγμα αποτελούν οι μεταλλικές ενδοπροθέσεις/ενδαυλικοί νάρθηκες και Stent, που χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις αρτηριοσκλήρωσης και σε μερικές περιπτώσεις ακολουθούν την αγγειοπλαστική με μπαλόνι. Ο ρόλος τους είναι να συγκρατούν εκ των έσω τα 29

ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ

ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ Το φαινόµενο της µνήµης σχήµατος συνδέεται µε τη δυνατότητα συγκεκριµένων υλικών να «θυµούνται» το αρχικό τους σχήµα ακόµα και µετά από εκτεταµένες παραµορφώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II Άρης Αβδελάς Εργαστήριο Μεταλλικών Κατασκευών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης B. ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Τα αγώγιμα υλικά Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Mακροσκοπικά η ηλεκτρική συμπεριφορά των υλικών είναι: Τα ηλεκτρόνια μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στο κρυσταλλικό πλέγμα I=V/R {R=ρL/S, σ=1/ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 04 ΥΛΙΚΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Ταξινόμηση ΣΥ 2 Διάφοροι Τύποι ινών 3 Ίνες Άνθρακα -υψηλές ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος 2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος Όπως είναι γνωστό από την καθημερινή εμπειρία τα περισσότερα σώματα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρικές ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των μηχανών συνεχούς ρεύματος, β) η ανάλυση της κατασκευαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑ- ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑ- ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑ- ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ 7.1. Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό θα εξετάσουμε την ηλεκτρική αγωγιμότητα των μεταλλικών υλικών και τους παράγοντες που την επηρεάζουν, όπως η θερμοκρασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ) ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ) Οι ηλεκτρικές εφαρµογές του αλουµινίου εκµεταλλεύονται πρώτιστα την πολύ καλή ηλεκτρική αγωγιµότητα (χαµηλή ειδική αντίσταση) του µετάλλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΥΦΥΗ ΣΥΝΘΕΤΑ ΥΛΙΚΑ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ B. ΧYΤΟΣΙ ΗΡΟΙ Είναι κράµατα Fe-C-Si. Η µικροδοµή και οι ιδιότητές τους καθορίζονται από τις π(c), π(si) και τους ρυθµούς απόψυξης. Οι χυτοσίδηροι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 03 ΔΟΚΙΜΕΣ(TEST) ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Καταστροφικές μέθοδοι 1. Τεχνική διάλυσης της μήτρας

Διαβάστε περισσότερα

dq dt μεταβολή θερμοκρασίας C = C m ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ J mole Θερμικές ιδιότητες Θερμοχωρητικότητα

dq dt μεταβολή θερμοκρασίας C = C m ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ J mole Θερμικές ιδιότητες Θερμοχωρητικότητα ΥΛΙΚΑ Ι ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 7 κές Ιδιότητες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ κές ιδιότητες Θερμοχωρητικότητα κή διαστολή κή αγωγιμότητα γμ κή τάση Θερμοχωρητικότητα Η θερμοχωρητικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ & ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ Θερμική ενέργεια Q και Ισχύς Ρ Όταν μια αντίσταση R διαρρέεται από ρεύμα Ι για χρόνο t, τότε παράγεται θερμική ενέργεια Q. Για το συνεχές ρεύμα η ισχύς

Διαβάστε περισσότερα

Επισκευή & συντήρηση σωλήνων

Επισκευή & συντήρηση σωλήνων Επισκευή & συντήρηση σωλήνων Ευρεία γκάμα από μία πηγή. Μοναδικός ανθεκτικός σχεδιασμός. Γρήγορη και αξιόπιστη απόδοση. Τύπος μοντέλων Σελίδα Πρέσες δοκιμής κυκλωμάτων 2 9.2 Ψύκτες σωλήνων 2 9.3 Αντλίες

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ)

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) 26/01/2014 Συνεισφορά του κλάδους ΗΜΜΥ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Ευρύ φάσμα γνώσεων και επιστημονικών

Διαβάστε περισσότερα

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό Ενεργειακή Μορφή Θερμότητα Φως Ηλεκτρισμός Ραδιοκύματα Μηχανική Ήχος Τι είναι; Ενέργεια κινούμενων σωματιδίων (άτομα, μόρια) υγρής, αέριας ή στερεάς ύλης Ακτινοβολούμενη ενέργεια με μορφή φωτονίων Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανολόγος Μηχανικός στο Α.Π.Θ.

Μηχανολόγος Μηχανικός στο Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Μηχανολόγος Μηχανικός στο Α.Π.Θ. Παναγιώτης Σεφερλής Αναπληρωτής Καθηγητής Έχεις το «μικρόβιο» του Μηχανικού; Dilbert 2 Επιστήμη του Μηχανολόγου

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.1 Βασικές μονάδες προσωπικού υπολογιστή

Μάθημα 4.1 Βασικές μονάδες προσωπικού υπολογιστή Μάθημα 4.1 Βασικές μονάδες προσωπικού υπολογιστή - Εισαγωγή - Αρχιτεκτονική προσωπικού υπολογιστή - Βασικά τμήματα ενός προσωπικού υπολογιστή - Η κεντρική μονάδα Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα αυτό θα μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Ε-News Τεύχος. Συμμετοχή της AHI-Carrier στην έκθεση Climatherm 2012. Mάρτιος 2012

Ε-News Τεύχος. Συμμετοχή της AHI-Carrier στην έκθεση Climatherm 2012. Mάρτιος 2012 Ε-News Τεύχος 59 Mάρτιος 2012 Συμμετοχή της AHI-Carrier στην έκθεση Climatherm 2012 Εντυπωσιακή ήταν η συμμετοχή της AHI Carrier Νότιας Ανατολικής Ευρώπης Α.Ε. στην έκθεση CLIMATHERM, που πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ Υ πάρχει µεγάλη διαφορά σε µια ηλεκτρική εγκατάσταση εναλλασσόµενου (AC) ρεύµατος µεταξύ των αντιστάσεων στο συνεχές ρεύµα (DC) των διαφόρων κυκλωµάτων ηλεκτρικών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΑΝΟΠΤΗΣΗ - ΒΑΦΗ - ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΓΕΝΙΚΑ Στο Σχ. 1 παρουσιάζεται µια συνολική εικόνα των θερµικών κατεργασιών που επιδέχονται οι χάλυβες και οι περιοχές θερµοκρασιών στο διάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Ανδρέας Ιωάννου

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Ανδρέας Ιωάννου ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑ 1 ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΓΕΜΙΣΤΙΚΗ 2 3 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙΩΝ Ο αυτοματισμός περιλαμβάνει σχεδόν κάθε μηχανισμό ή συσκευή που ελαττώνει το ποσό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΔΟΜΗ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΒΑΣΙΚΗ ΔΟΜΗ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ενότητα 2.1 ΒΑΣΙΚΗ ΔΟΜΗ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟΧΟΙ Μετά την ολοκλήρωση της ενότητας αυτής θα μπορείτε: Να περιγράφετε ένα απλό σύστημα Αυτοματισμού Να διακρίνετε ένα Ανοικτό από ένα Κλειστό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Εφελκυσμού. ΕργαστηριακήΆσκηση2 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Εφελκυσμού. ΕργαστηριακήΆσκηση2 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Εφελκυσμού ΕργαστηριακήΆσκηση2 η Κατηγορίες υλικών Μέταλλα Σιδηρούχαµέταλλα (ατσάλι, ανθρακούχοι, κραµατούχοι και ανοξείγωτοιχάλυβες, κ.α. Πολυµερικά υλικά Πλαστικά Ελαστοµερή Μη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κρούσης ΕργαστηριακήΆσκηση 6 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι να κατανοηθούν οι αρχές του πειράµατος κρούσης οπροσδιορισµόςτουσυντελεστήδυσθραυστότητας ενόςυλικού. Η δοκιµή, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Σκοπός Στο τρίτο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια της ηλεκτρικής ενέργειας. 3ο κεφάλαιο ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1 2 3.1 Θερμικά αποτελέσματα του ηλεκτρικού ρεύματος Λέξεις κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Μηχανουργική Τεχνολογία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού Εισαγωγή - Φυσ. Μετ. με Si με Sn με Pb με P με Zn με Cd με Cr Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C Πίνακας ηλεκτρικής και θερμικής αγωγιμότητας Πολύ καλός αγωγός

Διαβάστε περισσότερα

Συντελεστής ισχύος C p σαν συνάρτηση της ποσοστιαίας μείωσης της ταχύτητας του ανέμου (v 0 -v 1 )/v 0

Συντελεστής ισχύος C p σαν συνάρτηση της ποσοστιαίας μείωσης της ταχύτητας του ανέμου (v 0 -v 1 )/v 0 Συντελεστής ισχύος C p σαν συνάρτηση της ποσοστιαίας μείωσης της ταχύτητας του ανέμου (v 0 -v 1 )/v 0 19 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ Ταχύτητα έναρξης λειτουργίας: Παραγόμενη ισχύς = 0 Ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 9. Μη καταστροφικοί έλεγχοι υλικών Δινορεύματα

Άσκηση 9. Μη καταστροφικοί έλεγχοι υλικών Δινορεύματα Άσκηση 9 Μη καταστροφικοί έλεγχοι υλικών Δινορεύματα Στοιχεία Θεωρίας Η αναγκαιότητα του να ελέγχονται οι κατασκευές (ή έστω ορισμένα σημαντικά τμήματα ή στοιχεία τους) ακόμα και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών

Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών www.materials.uoc.gr Αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις του 21 ου αιώνα με προηγμένα υλικά Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών (TETY) Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συστήµατα µεταφοράς ρευστών Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας Η αντίσταση στην ροή και η κίνηση ρευστών µέσα σε σωληνώσεις επιτυγχάνεται µε την παροχή ενέργειας ή απλά µε την αλλαγή της δυναµικής

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη ΥΣ. Σχηματική διάκριση τμημάτων ΥΣ.

Διάταξη ΥΣ. Σχηματική διάκριση τμημάτων ΥΣ. H μελέτη ενός ΥΣ είναι ένα πολύπλοκο πρόβλημα. Έχει να κάνει με την αντιμετώπιση διαφορετικών θεμάτων (ηλεκτρολογικών, κτιριακών, ασφάλειας). Γενικά ένας υποσταθμός αποτελείται από τα παρακάτω τέσσερα

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΟΙΧΟΣ ΛΕΒΗΤΑΣ ΑΕΡΙΟΥ EVOLUTION IN COMFORT

ΕΠΙΤΟΙΧΟΣ ΛΕΒΗΤΑΣ ΑΕΡΙΟΥ EVOLUTION IN COMFORT ΕΠΙΤΟΙΧΟΣ ΛΕΒΗΤΑΣ ΑΕΡΙΟΥ EVOLUTION IN COMFORT Κύρια χαρακτηριστικά GBA - Κλειστός θάλαμος καύσης - Κεντρική θέρμανση και ζεστό νερό χρήσης - Ενσωματωμένος εβδομαδιαίος προγραμματιστής - Εύκολη και γρήγορη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα : «Εφαρμογή πυρηνικής, θερμοηλεκτρικής και μαγνητικής ενέργειας στην αυτοκίνηση.» Ερευνητική Εργασία - Β Λυκείου

Θέμα : «Εφαρμογή πυρηνικής, θερμοηλεκτρικής και μαγνητικής ενέργειας στην αυτοκίνηση.» Ερευνητική Εργασία - Β Λυκείου Θέμα : «Εφαρμογή πυρηνικής, θερμοηλεκτρικής και μαγνητικής ενέργειας στην αυτοκίνηση.» Ερευνητική Εργασία - Β Λυκείου ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ κος. ΛΑΜΠΙΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ κος. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Θερμοηλεκτρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Tεχνική Πληροφορία Διαδικασία Derating για Sunny Boy και Sunny Tripower

Tεχνική Πληροφορία Διαδικασία Derating για Sunny Boy και Sunny Tripower Tεχνική Πληροφορία Διαδικασία Derating για Sunny Boy και Sunny Tripower Με τη διαδικασία Derating, ο μετατροπέας μειώνει την απόδοσή του, ώστε να προστατεύσει τα εξαρτήματα από υπερθέρμανση. Αυτό το έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

LPH Α/Θ LPH. ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ LPH Αντλία θερµότητας αέρος νερού για θέρµανση νερού πισίνας. από 8 έως 18 kw. µε ΕΝΑΛΛΑΚΤΗ ΤΙΤΑΝΙΟΥ

LPH Α/Θ LPH. ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ LPH Αντλία θερµότητας αέρος νερού για θέρµανση νερού πισίνας. από 8 έως 18 kw. µε ΕΝΑΛΛΑΚΤΗ ΤΙΤΑΝΙΟΥ ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ LPH Αντλία θερµότητας αέρος νερού για θέρµανση νερού πισίνας LPH από 8 έως 18 kw µε ΕΝΑΛΛΑΚΤΗ ΤΙΤΑΝΙΟΥ Οι αντλίες θερµότητας LPH είναι ιδανικότερη λύση για την θέρµανση εξωτερικών πισινών,

Διαβάστε περισσότερα

Κινητήρες μιας νέας εποχής

Κινητήρες μιας νέας εποχής Κινητήρες μιας νέας εποχής H ABB παρουσιάζει μια νέα γενιά κινητήρων υψηλής απόδοσης βασισμένη στην τεχνολογία σύγχρονης μαγνητικής αντίστασης. Η ΑΒΒ στρέφεται στην τεχνολογία κινητήρων σύγχρονης μαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοσυσσωρευτές ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ

Θερμοσυσσωρευτές ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ Θερμοσυσσωρευτές Οι θερμοσυσσωρευτές αποτελούν την ιδανική λύση θέρμανσης για πολλά σπίτια. Είναι ιδιαίτερα αποδοτικοί και οικονομικοί. Καθώς αποθηκεύουν θερμότητα με τη φθηνότερη χρέωση, συνήθως κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΛΥΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Τεχνολογία Αυτοκινήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΛΥΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα σύστημα επικοινωνίας περιλαμβάνει τον πομπό, το δέκτη και το κανάλι επικοινωνίας. Στην ενότητα αυτή, θα εξετάσουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ Σπουδαστής: Μαρίνος Ανδρέου Επιβλέπων Καθηγητής:Ματζινος Παναγιωτης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013 Το υγραέριο LPG

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Θερμότητα. Κ.-Α. Θ. Θωμά

Θερμότητα. Κ.-Α. Θ. Θωμά Θερμότητα Οι έννοιες της θερμότητας και της θερμοκρασίας Η θερμοκρασία είναι μέτρο της μέσης κινητικής κατάστασης των μορίων ή ατόμων ενός υλικού. Αν m είναι η μάζα ενός σωματίου τότε το παραπάνω εκφράζεται

Διαβάστε περισσότερα

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς -Πλαστικά/πολυμερή (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερη (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερή ως υλικά συσκευασίας -Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου Ενότητα : Ψηφιακός Έλεγχος Συστημάτων Aναστασία Βελώνη Τμήμα Η.Υ.Σ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΝΑΦΛΕΞΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥΣ ΚΑΥΣΤΗΡΕΣ ΑΕΡΙΩΝ

ΟΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΝΑΦΛΕΞΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥΣ ΚΑΥΣΤΗΡΕΣ ΑΕΡΙΩΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΦΑΝΤΑΚΗΣ 1 ΟΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΝΑΦΛΕΞΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥΣ ΚΑΥΣΤΗΡΕΣ ΑΕΡΙΟΥ Του Παναγιώτη Φαντάκη. ΓΕΝΙΚΑ Οι καυστήρες αερίων καυσίμων διακρίνονται σε ατμοσφαιρικούς καυστήρες, σε

Διαβάστε περισσότερα

3 η Εργαστηριακή Άσκηση

3 η Εργαστηριακή Άσκηση 3 η Εργαστηριακή Άσκηση Βρόχος υστέρησης σιδηρομαγνητικών υλικών Τα περισσότερα δείγματα του σιδήρου ή οποιουδήποτε σιδηρομαγνητικού υλικού που δεν έχουν βρεθεί ποτέ μέσα σε μαγνητικά πεδία δεν παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Αυτοματισμοί και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠEΡΥΘΡΗ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Τομέας Υλικών, Διεργασιών και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή.

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Αντικείμενο της εργασίας είναι η σχεδίαση και κατασκευή του ηλεκτρονικού τμήματος της διάταξης μέτρησης των θερμοκρασιών σε διάφορα σημεία ενός κινητήρα Ο στόχος είναι η ανάκτηση του

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Χρησιμοποίησε και εφάρμοσε τις έννοιες που έμαθες:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. [ATLAS T50 solar tracker]

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. [ATLAS T50 solar tracker] ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ [ATLAS T50 solar tracker] Τεχνική περιγραφή T50 Greek Revision A-05 10-AUG-2010 Κύρια Χαρακτηριστικά Πλεονεκτήματα Πρωτοποριακή Σχεδίαση Στιβαρό χωροδικτύωμα για μηδενικές ταλαντώσεις

Διαβάστε περισσότερα

1. Προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογίες παραγωγής με έμφαση σε παραδοσιακούς κλάδους - Αναλυτική περιγραφή των προτεραιοτήτων

1. Προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογίες παραγωγής με έμφαση σε παραδοσιακούς κλάδους - Αναλυτική περιγραφή των προτεραιοτήτων 1. Προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογίες παραγωγής με έμφαση σε παραδοσιακούς κλάδους - Αναλυτική περιγραφή των προτεραιοτήτων 1.1 Πολυλειτουργικά προϊόντα Ανάπτυξη προϊόντων που ενσωματώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 0-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή Διακόπτες δικτύων ισχύος 3 4 5 Μηχανικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα Ημερομηνία Ώρα εξέτασης

Διαβάστε περισσότερα

Θερμογραφία Κτιρίων Θερμική Επιθεώρηση. www.iristem.cοm www.iristem.gr. Εξοικονόμηση Ενέργειας Αξιοπιστία Λειτουργίας Υποστήριξη Ασφάλειας

Θερμογραφία Κτιρίων Θερμική Επιθεώρηση. www.iristem.cοm www.iristem.gr. Εξοικονόμηση Ενέργειας Αξιοπιστία Λειτουργίας Υποστήριξη Ασφάλειας Θερμογραφία Κτιρίων Θερμική Επιθεώρηση www.iristem.cοm Εξοικονόμηση Ενέργειας Αξιοπιστία Λειτουργίας Υποστήριξη Ασφάλειας Θερμογραφία : Ορισμένες Εφαρμογές στα Κτίρια Ανίχνευση ενεργειακών διαρροών, από

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες

Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες Μάθημα 5 ο Ποιες είναι οι Ιδιότητες των Υλικών ; Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες Κατεργαστικότητα & Αναφλεξιμότητα Εφελκυσμός Θλίψη Έλεγχοι των Υλικών Φορτίσεις -1 ιάτμηση Στρέψη Έλεγχοι των Υλικών Φορτίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 η ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με την:

ΑΣΚΗΣΗ 1 η ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με την: Σκοπός της Άσκησης: ΑΣΚΗΣΗ η ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΕΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχοι της εργαστηριακής άσκησης είναι η εξοικείωση των σπουδαστών με την: α. Κατασκευή μετασχηματιστών. β. Αρχή λειτουργίας μετασχηματιστών.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΚΚ ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΠΙΣΙΝΑΣ ΑΠΟΛΑΥΣΤΕ ΤΟ ΚΟΛΥΜΠΙ ΟΛΟ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΕΡΑ-ΝΕΡΟΥ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΚΚ ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΠΙΣΙΝΑΣ ΑΠΟΛΑΥΣΤΕ ΤΟ ΚΟΛΥΜΠΙ ΟΛΟ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΕΡΑ-ΝΕΡΟΥ ΑΠΟΛΑΥΣΤΕ ΤΟ ΚΟΛΥΜΠΙ ΟΛΟ ΤΟ ΧΡΟΝΟ Οι αντλίες θερμότητας για πισίνες της ADTHERM μπορούν να ικανοποιήσουν και τον πιο απαιτητικό καταναλωτή. Μπορούν να θερμάνουν από μία μικρή οικιακή πισίνα μέχρι μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό φυλλάδιο Αντλίες θερμότητας Yutaki S80

Τεχνικό φυλλάδιο Αντλίες θερμότητας Yutaki S80 Τεχνικό φυλλάδιο Αντλίες θερμότητας Yutaki S80 Yutaki S80 Τεχνικά χαρακτηριστικά και πλεονεκτήματα Θερμοκρασία εξόδου ζεστού νερού έως 80 o C ακόμα και με εξωτερική θερμοκρασία περιβάλλοντος -20 o C. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ. Γεώργιος Κ. Μπαράκος Διπλ. Αεροναυπηγός Μηχανικός Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΚΑΜΨΗ. 1.

ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ. Γεώργιος Κ. Μπαράκος Διπλ. Αεροναυπηγός Μηχανικός Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΚΑΜΨΗ. 1. ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Γεώργιος Κ. Μπαράκος Διπλ. Αεροναυπηγός Μηχανικός Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΚΑΜΨΗ 1. Γενικά Με τη δοκιμή κάμψης ελέγχεται η αντοχή σε κάμψη δοκών από διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Υγρά. Συμβουλευτικός Οδηγός Τεχνικού Συμβούλου. Υγρά

Υγρά. Συμβουλευτικός Οδηγός Τεχνικού Συμβούλου. Υγρά 02 Συμβουλευτικός Οδηγός Τεχνικού Συμβούλου Υγρά - Υγρό Αυτομάτου Κιβωτίου Ταχυτήτων 2.1 - Υγρό Φρένων 2.2 - Ψυκτικό Υγρό 2.3 - Λάδι & Φίλτρο Λαδιού του Κινητήρα 2.4 - Υγρό Μηχανικού Κιβωτίου Ταχυτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Παρασκευή κονιάματος ή σκυροδέματος με καθορισμένες ιδιότητες και αντοχές : Ανάμιξη των συστατικών με απαιτούμενη ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΟΠΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΟΠΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΟΠΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Σκοπός Εργασίας Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη της εξέλιξης της έρευνας πάνω στη λείανση μέχρι σήμερα, προτείνοντας λύσεις για χρήση μοναδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Αυτοματισμοί και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή

Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Τα θερµοηλεκτρικά είναι διατάξεις (συσκευές) οι οποίες µπορούν και µετατρέπουν τη θερµική ενέργεια σε ηλεκτρική ενέργεια και το αντίθετο (ηλεκτρική σε θερµική). Θερµοηλεκτρικές

Διαβάστε περισσότερα

Διακόπτης προστασίας αγωγών:

Διακόπτης προστασίας αγωγών: Διακόπτης προστασίας αγωγών: Διαστασιολόγηση των κατάλληλων διακοπτών προστασίας αγωγών για μετατροπείς υπό ειδικές συνθήκες Περιεχόμενα Η επιλογή του σωστού διακόπτη προστασίας αγωγών εξαρτάται από διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Συγκολλησιμότητα χαλύβων οπλισμού σκυροδέματος

Συγκολλησιμότητα χαλύβων οπλισμού σκυροδέματος Συγκολλησιμότητα χαλύβων οπλισμού σκυροδέματος Ιωάννης Νικολάου Δρ. Μεταλλουργός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Αναπληρωτής Διευθυντής Ποιότητας, ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε. τεύχος 1 ο /2010 57 ΧΑΛΥΒΕΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα. Θόρυβος. Σχήμα 1.1 Παράσταση ενός ανοιχτού συστήματος

Σύστημα. Θόρυβος. Σχήμα 1.1 Παράσταση ενός ανοιχτού συστήματος Ενότητα1: Εισαγωγή Σύστημα Σύστημα είναι ένα σύνολο φυσικών στοιχείων, πραγμάτων, ατόμων, μεγεθών ή εννοιών, που σχηματίζουν μιαν ενότητα και λειτουργούν ως μια ενότητα. Ένα σύστημα που επικοινωνεί με

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΠΟΛΥΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - SI-ESF-M-P156-60

ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΠΟΛΥΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - SI-ESF-M-P156-60 Αυτά τα Φ/Β στοιχεία χρησιµοποιούν ψευδο-τετράγωνο πολυκρυσταλλικά στοιχεία πυριτίου υψηλής απόδοσης, (οι κυψέλες αποτελούνται από ένα ενιαίο κρύσταλλο πυριτίου, υψηλής καθαρότητας) για να µετασχηµατίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Προσομοίωση, Έλεγχος και Βελτιστοποίηση Ενεργειακών Συστημάτων

Προσομοίωση, Έλεγχος και Βελτιστοποίηση Ενεργειακών Συστημάτων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Μαρία Σαμαράκου Καθηγήτρια, Τμήμα Μηχανικών Ενεργειακής Τεχνολογίας Διονύσης Κανδρής Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Διαστημικής Εργαστήριο Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ LRT ΣΕ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ LRT ΣΕ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 Γ. ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΟΣ ΘΟΡΥΒΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ LRT ΣΕ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (ΠΡΟΒΛΕΨΗ-ΛΟΓΙΣΜΙΚΑ-ΜΕΤΡΑ ΜΕΙΩΣΗΣ) Dr PATRICK VANHONACKER

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργάτες μας είναι Γερμανικές Εταιρείες - Κατασκευαστές επαγγελματικού φωτισμού LED.

Συνεργάτες μας είναι Γερμανικές Εταιρείες - Κατασκευαστές επαγγελματικού φωτισμού LED. Συνεργάτες μας είναι Γερμανικές Εταιρείες - Κατασκευαστές επαγγελματικού φωτισμού LED. Τα προϊόντα που διαθέτουμε αναπτύσσονται σύμφωνα με τις ανάγκες των πελατών μας και βλέπουμε τους εαυτούς μας ως ηγέτες

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στις ερωτήσεις του 3 ου κεφαλαίου

Απαντήσεις στις ερωτήσεις του 3 ου κεφαλαίου Απαντήσεις στις ερωτήσεις του 3 ου κεφαλαίου 1 η. Πώς διακρίνονται τα συστήματα ψεκασμού ανάλογα με την κατασκευή και τον τρόπο λειτουργίας τους ; διακρίνονται σε : * μηχανικά ( μηχανοϋδραυλικά ) * συνδυασμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας Κέντρο εκπαίδευσης ISC July 2009 > Ανίχνευση κίνησης και παρουσίας Περιεχόμενα Τι είναι ο ανιχνευτής κίνησης? Ανιχνευτές κίνησης & οφέλη για τον πελάτη Ανιχνευτές κίνησης στην

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΟΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ΚΕΝΟΥ AP

ΗΛΙΑΚΟΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ΚΕΝΟΥ AP ΗΛΙΑΚΟΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ΚΕΝΟΥ AP Oι σωλήνες κενού AP της APRICUS, είναι κατάλληλοι για κατοικίες, αλλά και για επιχειρήσεις. Ο σχεδιασμός αυτών των σωλήνων, είναι αποτέλεσμα 10ετούς μελέτης, εφαρμογής και πειραματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Περισσότερη ποιότητα, περισσότερη απόδοση, περισσότερο design

Περισσότερη ποιότητα, περισσότερη απόδοση, περισσότερο design Περισσότερη ποιότητα, περισσότερη απόδοση, περισσότερο design Schüco ηλιοθερμικοί συλλέκτες με καινοτόμο τεχνολογία θερμικής αγωγιμότητας Πράσινη Τεχνολογία για το Γαλάζιο Πλανήτη Καθαρή Ενέργεια από Ηλιακά

Διαβάστε περισσότερα