«Σπρώξε με για να μάθω, όχι για να πέσω» Αποτελεσματικά στηρίγματα σε σημαντικούς τομείς για γονείς παιδιών με αυτισμό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Σπρώξε με για να μάθω, όχι για να πέσω» Αποτελεσματικά στηρίγματα σε σημαντικούς τομείς για γονείς παιδιών με αυτισμό"

Transcript

1 «Σπρώξε με για να μάθω, όχι για να πέσω» Αποτελεσματικά στηρίγματα σε σημαντικούς τομείς για γονείς παιδιών με αυτισμό Κωνσταντία Μηλίδη Ειδικός Παιδαγωγός για παιδιά με αυτισμό Western Autistic School Μελβούρνη

2 Πέντε τομείς που ελπίζω να βοηθήσω με την σημερινή ομιλία I. Εκπαίδευση Τουαλέτας για τα παιδιά με αυτισμό II. Ο ύπνος για τα αυτιστικά παιδιά III. Η επικοινωνία αυτιστικών παιδιών IV. Διατροφή και αυτιστικά παιδιά V. Ενθάρρυση για συνεργάσιμη συμπεριφορά

3 1. Εκπαίδευση Τουαλέτας για τα παιδιά με αυτισμό

4 Εκπαίδευση Τουαλέτας για τα παιδιά με αυτισμό Αντιξοότητες και δυσκολίες στην εκπαίδευση τουαλέτας για τα παιδιά με αυτισμό Μερικές φορές η εκπαίδευση τουαλέτας για τα παιδιά με αυτισμό συνδέεται με άλλα προβλήματα συμπεριφοράς, όπως ο φόβος της τουαλέτας, πηγαίνοντας σε μέρη εκτός από την τουαλέτα, γεμίζοντας την τουαλέτα με χαρτί και άλλα υλικά, πατώντας το φλας της τουαλέτας, πιάνοντας τα κόπρανα ή αρνούνται να αφοδεύσουν. Η δυσκοιλιότητα μπορεί επίσης να είναι ένα πρόβλημα.

5 Εκπαίδευση Τουαλέτας για τα παιδιά με αυτισμό Μερικά παιδιά: Πασαλείφουν τα κόπρανα Αρνούνται να καθήσουν Δεν αφοδεύουν στο σχολείο, μόνο πάνε για να ουρήσουν Αφοδεύουν μόνο στο σπίτι τους, πίσω από το κρεβάτι, την καρέκλα, ή περιμένουν να τους φορέσουν πανί οι γονείς τους κ.λ.π. Διερωτόμαστε: Γιατί συγκρατούνται; Πότε δείχνουν σημάδια ότι είναι έτοιμοι να εκπαιδευτούν;

6 Εκπαίδευση Τουαλέτας για τα παιδιά με αυτισμό Γιατί είναι δύσκολο να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά με αυτισμό για την τουαλέτα; Φοβούνται τους κλειστούς χώρους, το αίσθημα του καθίσματος με τρύπα, το χώρο Η δυσκολία της γλώσσας Φτωχή αίσθηση του σώματός τους αισθητήρια (sensory) Αρνητικές εμπειρίες στο παρελθόν Για να ελκύσει την προσοχή μας θετικά ή αρνητικά Τα αδέλφια, η ρουτίνα τους και η περίπτωσή τους Η βαθμίδα ανάπτυξής τους ή η βαθμίδα ετοιμότητά τους Χρονολογική διαφορά Όσο αναβάλλεις την εκπαίδευση, τόσο συνηθίζει στο δικό του ρυθμό Πάρε την απόφαση για εκπαίδευση και κράτησέ την Τα φάρμακα επηρεάζουν το σώμα Η δίατα συνήθως είναι άκαμπτη/αμετάβλητη στα φαγητά και στα ποτά Η ετοιμότητα των γονέων Ο έλεγχος Ιατρικές/φυσιολογικές μολύνσεις/παθήσεις, δυσκοιλιότητα, νευρολογικές

7 Εκπαίδευση Τουαλέτας για τα παιδιά με αυτισμό Πώς αναγνωρίζουμε τα σημάδια της ετοιμότητας Σωματικές κινήσεις χορεύει/κρατιέται/κουνιέται Εκφράσεις του προσώπου Γλώσσα «τσίσα», «κακά», «τουαλέτα», «σύνθημα», «σύμβολο» Δυσφορία στο σώμα Χέρια μέσα στο παντελόνι Πάει σε μια γωνιά Τριγυρίζει στη πόρτα της τουαλέτας διαθεσιμότητα τής τουαλέτας Κατανόηση του νιαγάρα, του χαρτιού, πλύσιμο των χεριών Βλέποντας τους άλλους να πηγαίνουν/παρακολουθώντας τους άλλους Κατεβάζει το παντελόνι/το φόρεμα/ανεξαρτησία Στοιχεία σχετικά με τον κατώτερο βαθμό ικανότητας να ταυτοποιήσουμε και να καταλάβουμε την συμπεριφορά και το ρυθμό της σταθερότητας

8 Εκπαίδευση Τουαλέτας για τα παιδιά με αυτισμό Πώς θα αρχίσουμε τη ρουτίνα και πώς θα τη δατηρήσουμε Η ρουτίνα μπορεί να είναι ενδυνάμωση μιας συμπεριφοράς Ακατέργαστα δεδομένα Πότε, Πού και Τι (1-2 εβδομάδες) χωρίς επέμβαση χρησιμοποιούμε αυτά ως πληροφορίες Χρήση της λίστας με τα κλειδιά της συμπεριφοράς, ανά διάστημα 15 λεπτών. Χρησιμοποίησε αυτά για να ταυτοποιήσεις πότε και τι κάνει το παιδί Συνέχισε να κρατάς ακατέργαστα δεδομένα αν παρατηρείς αστάθεια στη ρουτίνα τουαλέτας. Αυτό θα είναι χρήσιμο όταν θέλεις να κοιτάξεις πίσω για να δεις τι δούλεψε. Χρησιμοποίησε τη λίστα διατήρησης της συμπεριφοράς για να κρατήσεις στοιχεία για το πότε βρέχεται και πότε είναι στεγνό το παιδί. Μερικά παιδιά δεν αδειάζουν εντελώς το έντερό τους, κάνουν λίγο για αρκετές φορές Πρέπει να κάθονται στην τουαλέτα στη σωστή στάση Κοιτάξτε για χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς και πότε επαναλαμβάνονται και μετά αρχίστε προγραμματισμό Εντοπίστε τους φόβους, τις γλωσσικές ικανότητες και τα αισθητήρια (sensory) Καταγράψτε στοιχεία Δουλέψτε ως ομάδα (σαν εκπαιδευτικοί στο σχολείο ή σαν οικογένεια στο σπίτι)

9 Toilet Training Program SK Skid Recording Sheet BMP Bowel Motion Pants Date: BMT Bowel Motion Toilet Name: * Proceeding Behaviour On Arriv al Mon Tuesday Wed Thurs Friday

10 Toilet Chart NV no void R - requested Week Beginning WP wet pants WT wee toilet BMP Bowel Motion in pants BMT- Bowel Motion in Toilet WN Wet nappy DN dry nappy Mon Tuesday Wed Thurs Friday Saturday Sunday

11

12 Παρακινώντας άδειασμα Πολλά υγρά μπορούν όμως να υπερχειλήσουν το έντερο. Προσέξτε να μη δώσετε πολλά υγρά ή πολύ λίγα όταν εκπαιδεύετε το παιδί Τα πολλά υγρά μπορούν να δημιουργήσουν ένα άβολο αίσθημα αντί να ερεθίσουν το έντερο Μπορούμε να ελαττώσουμε τα υγρά αν το παιδί πάει πολύ στην τουαλέτα, ειδικά το βράδυ Ο ήχος του νερού/χύνωντας νερό Φυσώντας φουσκαλίδες/μπαλόνια/κεριά Κάντε την χρήση της τουαλέτας βολευτή και άφοβη. Δουλέψτε με στάδια καθ οδόν προς την τουαλέτα Ανταμοιβές πολύ ειδικές για την εκπαίδευση στην τουαλέτα. ΜΗ ΔΩΣΕΤΕ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΑΝΤΑΜΟΙΒΕΣ ΓΙΑ ΚΑΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΑΞΗ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥΑΛΕΤΑΣ.

13 Παρακινώντας άδειασμα Προσχεδιασμός (schedules) να έχετε και ανταμοιβή στο τέλος Οι Κοινωνικές Ιστορίες (Social Stories (by Carol Grey)) κάνουν το περιβάλλον χαλαρωτικό Ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι ή το ipad για χαλάρωση ή για να αποσπά την προσοχή καθώς το παιδί κάθεται στην τουαλέτα (μπορεί όμως να είναι δύσκολο) Χρησιμοποιείστε παιχνίδια για να αποσπάσετε την προσοχή ή για χαλάρωση όταν καθήσει, πάρτε ένα παιχνίδι για να αυξήσετε την ώρα Χρησιμοποιείστε βιβλία/αφίσες Χρησιμοποιείστε ένα μικρό τραπεζάκι για να παίξετε καθώς κάθεται Να δημιουργήσετε μια ρουτίνα δείξτε το σύμβολο τουαλέτα/έλα Χρησιμοποιείστε παροτρύνσεις (prompts) ανάλογα με την περίπτωση Μην φοράτε στο παιδί Πανί και από πάνω βρακί. Αυτό φέρνει σύνχιση. Μην χρησιμοποιείτε εσώρουχα με αγαπημένους χαρακτήρες αν δεν έχουν πετύχει Αρχίστε με τα βασικά και προχωρείστε σε ανώτερα. Δημιουργείστε ανταμοιβές βήμα προς βήμα για κάθε στάδιο ανάπτυξης και μάθησης μέσα στη διαδικασία

14 Έλλειψη αποτελεσμάτων Δεν αφοδεύει Τα κρατάει Έλεγχος Δυσκοιλιότητα/δίαιτα/λίγα υγρά/έλλειψη γυμναστικής Φάρμακα Δεν γνωρίζει τι προσδοκούμε/τι πρέπει να κάνει (προσχεδιασμός/schedule/social stories/κοινωνικές Ιστορίες) Ιατρική ασθένεια

15 Φόβοι Το κάθισμα εκπαιδευτική καρέκλα/μικρότερη τουαλέτα/καθίκι/φαντασικό παιχνίδι ρόλων Αλλαγή του καθίσματος σε κάτι άλλο που να νιώθει καλά Κρύο περιβάλλον Κάνε το κάθισμα ζεστό/μαλακό Φώτα αλλαγή αν το παιδί έχει αισθητήρια Εξαερηστήρας/στεγνοτήρας χεριών/καθρέφτης/σκέπασμα καθίσματος Προειδοποιήστε για πράγματα που προκαλούν φόβο/κλείσιμο αυτιών Προσπαθήστε να χρησιμοποιήσετε τις παροτρύνσεις (prompts) σιγάσιγά/αλλαγές Ανταποκριθείτε στους φόβους Προσεγγίστε τους φόβους θετικά Βάλτε χαρτί στη λεκάνι και να μην αναπηδά το νερό Τους αρέσει η άνεση και η πίεση που τους δίνουν οι πάνες και η αφόδευση μέσα στην πάνα. Κόψτε μια τρύπα στην καθαρή πάνα πριν πάει στην τουαλέτα για να πέσει από μέσα το κόπρανο. Σταδιακά μειώστε το μέγεθος της πάνας Δεν μπορεί να ηρεμήσει χλιαρό νερό

16 Φόβοι Αισθάνονται ότι μέρος τους σώματος τους φεύγει χρειάζονται κάτι που να αποσπά την προσοχή τους/ ή να τους ηρεμίζει / ανακουφίζει Επικεντρωθείτε σε προσωπικό χρόνο με αυτά τα παιδιά όχι με άλλον Η εκπαίδευση της τουαλέτας είναι προτεραιότητα. Στολίστε την τουαλέτα για να τους αρχίσετε αρχικά και μετά να τους παίρνετε στο ίδιο μέρος. Αρχίστε να αλλάζετε τη ρουτίνα όταν οι φοβίες έχουν κοπάσει. Σιγάσιγά πάρτε τους να συνηθίσουν και άλλες τουαλέτες. Δείξτε οπτικά μυνήματα ή δείξτε άλλες τουαλέτες. (Το χρώμα τουαλέτας στην φωτογραφία να είναι το ίδιο με το χρώμα τουαλέτας του σπιτιού) Δημιουργείστε ένα καθεστώς/ρουτίνας τουαλέτας. Τονίστε την ακολουθία της πράξης Πρώτο, δεύτερο, τρίτο. Δώστε τον απαιτούμενο χρόνο για να αναπτύξει την ικανότητα, όσο και να πάρει. Πληροφορείστε και τους άλλους της ομάδας/οικογένειας. Χρησιμοποιήσετε τις παροτρύνσεις (prompts) και τις ανταμοιβές σιγάσιγά ανεξαρτησία.

17 2. Ο ύπνος για τα αυτιστικά παιδιά

18 Ο ύπνος για τα αυτιστικά παιδιά Υπάρχουν πολλοί λόγοι που ένα αυτιστικό παιδί δυσκολεύεται να συνηθίσει μια ρουτίνα για την ώρα του ύπνου και ένας λόγος είναι ότι έχει ιδιαίτερες αισθητηριακές ανάγκες (sensory needs). Η βαθμός διέγερσής του μπορεί να είναι σε πολύ ψηλό σημείο την ώρα που εσείς περιμένετε να κοιμηθεί. Μπορεί να μην του αρέσει η αίσθηση του υφάσματος της πιτζάμας ή των σεντονιών. Μπορεί να χρειάζεται πίεση στο σώμα για να το βοηθήσει να κοιμηθεί. Μπορεί να διεσθάνονται πιο πολύ τους θορύβους έξω από το δωμάτιό τους ή μπορεί να μην τους αρέσει η όψη του δωματίου τους με το λιγοστό φως για τη νύχτα.

19 Τεχνικές εκπαίδευσης για ύπνο Η πίεση στο σώμα, οι εντριβές (μασάζ) και η συμπίεση των κλειδώσεων ηρεμίζουν και μπορούν να συμπεριληφθούν στη ρουτίνα της προετοιμασίας για ύπνο. Δοκιμάστε πιτζάμες που να μοιάζουν με τις προτιμήσεις στα ρούχα που θέλουν να φορούν. Π.χ. αν τους αρέσουν τα καλτσόν, δοκιμάστε πιτζάμες σφιχτές (όπως για το σκι). Ελέξτε ότι το ύφασμα είναι αποδεχτό από το παιδί. Προσέξτε τις πιτζάμες που έχουν σκληρές ακάλυπτες ραφές ή σκληρές ετικέτες. Αφαιρέστε δαντέλες και κουμπιά από τις πιτζάμες. Χρησιμοποιείστε μαλακά βαμβακερά σεντόνια το χειμώνα και δροσερό ύφασμα το καλοκαίρι. Αξιολογήστε το κρεβάτι τους. Μερικά παιδιά με αισθητήρια προβλήματα θέλουν πίεση σε όλο τους το σώμα και προτιμούν ένα σκληρό στρώμα.

20 Τεχνικές εκπαίδευσης για ύπνο Το κρεβάτι με σούστες κάνει το παιδί να κινείται πολύ και αν το παιδί είναι ευαίσθητο στις μετακινήσεις, θα τους δημιουργήσει πρόβλημα. Τα παιδιά που θέλουν πίεση στο σώμα θα χαρούν με μια βαριά κουβέρτα που θα πιέζει όλο τους το σώμα. Στο παιδί μπορεί να αρέσει να είναι σφιχτά περίκλειστο από παντού με τα σκεπάσματα. Ο υπνόσακος μπορεί να είναι ένας τρόπος να νιώθει το παιδί περυτιλυγμένο από παντού και να νιώθει πίεση. Φτιάξτε ένα θόλο πάνω από το κρεββάτι του παιδιού για να αποκλείσετε το φως και το θόρυβο. Δοκιμάστε ένα ελαφρύ φωτισμό αν δεν αρέσει το σκοτάδι στο παιδί. Προτιμείστε απαλό φως που να μη δημιουργεί σκιές. Να αποφεύγετε ένα βαρυγεμάτο δωμάτιο. Βάλτε τα παιχνίδια στα κουτιά τους, σκεπάστε τα ράφια με κουρτίνες ή πόρτες.

21 Τεχνικές εκπαίδευσης για ύπνο Σε πολλά παιδιά δεν αρέσει να κοιμούνται ψηλά, οπότε μπορεί να βάλετε το κρεβάτι στο πάτωμα. Δημιουργείστε ένα χαλαρωτικό περιβάλλον μέσα στο υπνοδωμάτιο ουδέτερα χρώματα στους τοίχους, σκούρες κουρτίνες ή ρολά. Βάλτε το στρώμα δίπλα στον τοίχο για να μπορεί το παιδί να τον ακουμπάει και να νιώθει πίεση στο σώμα του καθώς κοιμάται. Να διατηρείτε την ίδια ρουτίνα γαι τον ώρα του ύπνου μπάνιο, σκούπισμα πιέζοντας την πετσέτα στο σώμα του, οδοντόβουρτσα, ιστορία με μια απαλή φωνή, κρεββάτι. Συνεχίστε να χρησιμοποιείτε τις εικόνες για τη ρουτίνα τού κρεββατιού αν έχετε τέτοια. Συνεχίστε την ίδια ρουτίνα για τον ύπνο και τα Σαββατοκυρίακα για να διατηρηθεί το σωματικό ρολόϊ.

22 Τεχνικές εκπαίδευσης για ύπνο Αισθητηριακές ανάγκες και αισθητηριακή δίαιτα (Sensory needs and sensory diet) Οι ασθητηριακές ανάγκες του παιδιού πρέπει να διαγνωστούν. Αυτές θα βοηθήσουν το παιδί να ηρεμήσει. Επίσης μια αισθητηριακή δίαιτα ανάλογη με τις ανάγκες του παιδιού μπορεί να βοηθήσει για να καλμάρει το παιδί πριν από τον ύπνο. Σπάστε τον κύκλο Σπάστε τον κύκλο ξυπνώντας το παιδί στις 7 π.μ. και να μην το αφήσετε να κοιμηθεί μέχρι τις 10 ή 11 μ.μ. Να σπάσετε την ρουτίνα να αλλάζει έναs γονέαs να κοιμάται μαζί του το βράδυ. Μπορεί να είναι δύσκολο αλλά αν δουλέψει τότε αξίζει. Ίσως θα πρέπει να κοιμηθούν σε άλλο δωμάτιο οι γονείς. Ίσως αν αλλάξετε τα έπιπλα, ή να κοιμηθείτε σε ξεχωριστά κρεββάτια για δύο εβδομάδες.

23 Κοινωνικές Ιστορίες Κοινωνικές Ιστορίες για Παιδιά και Ανταμοιβές Δοκιμάστε ένα σύστημα ανταμοιβών για να δημιουργήσετε ένα επιπλέον κίνητρο για να κοιμηθεί στο κρεββάτι του. Θα βοηθήσει να του δώσετε μια ιστορία «τι να κάνεις» ή μια κοινωνική ιστορία που να εξηγούν πώς να χαλαρώσει αν ξυπνήσει τη νύχτα. Τρόποι χαλάρωσης μπορεί να είναι αυτοί που ήδη έχετε αρχίσει στην οικογένειά σας ή να ακούσει μουσική που ηρεμίζει, να αγκαλιάσει ένα αγαπημένο παιχνίδι ή μαξιλάρι, να τυλίξει την κουβέρτα σφιχτά γύρω από το σώμα του. Οι κοινωνικές ιστορίες και τα αυτοκόλλητα ως επιβράβευση έχουν βοηθήσει πολλά παιδιά να μείνουν στο κρεββάτι τους. Αν το παιδί έχει άγχος γιατί λείπει ο πατέρας του και θέλει να ελέγχει αν ήρθε, τότε θα ξυπνά τα βράδυα. Μια οπτική ιστορία πότε είναι στο σπίτι ο πατέρας και πότε φεύγει, πριν φύγει ο πατέρας, ίσως βοηθήσει το παιδί.

24 3. Η επικοινωνία αυτιστικών παιδιών

25 Χαρακτηριστικά της επικοινωνίας αυτιστικών παιδιών Η χρήση της γλώσσας και της επικοινωνίας με άλλους ανθρώπους αποτελεί μεγάλη δυσκολία για πολλά παιδιά με αυτισμό. Όμως, με βοήθεια και κατανόηση, το παιδί σας μπορεί να αναπτύξει δεξιότητες επικοινωνίας. Τις πιο πολλές φορές, το παιδί με αυτισμό δεν καταλαβαίνει ότι η επικονωνία είναι μια διαδικασία μεταξύ δύο προσώπων και χρησιμοποιεί οπτική επαφή, εκφράσεις του προσώπου και κινήσεις καθώς και λέξεις. Πρέπει να το θυμόμαστε πάντα αυτό όταν βοηθάμε το παιδί να αναπτύξει γλωσσικές δεξιότητες. Μερικά παιδιά αναπτύσουν καλή ομιλία αλλά μπορεί ακόμη να δυσκολεύονται να μάθουν πώς να επικοινωνήσουν με άλλους ανθρώπους. Μπορεί να επικοινωνήσουν πιο πολύ για να ζητήσουν κάτι ή για να διαμαρτυρηθούν για κάτι, κι όχι για κοινωνικούς λόγους, όπως για να γνωρίσουν κάποιον. Το πόσο καλά μπορεί να επικοινωνήσει ένα παιδί, επηρεάζει σημαντικά άλλους τομείς ανάπτυξης, όπως η μάθηση και η επικοινωνία.

26 Χαρακτηριστικά της επικοινωνίας αυτιστικών παιδιών Πώς επικονωνούν τα παιδιά με αυτισμό; Μερικές φορές το παιδί με αυτισμό δεν ξέρει πώς να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα, ή πώς να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα με τους ίδιους τρόπους όπως άλλα παιδιά με τυπική ανάπτυξη.

27 Μη συμβατική χρήση της γλώσσας Μερικά παιδιά με αυτισμό χρησιμοποιούν λέξεις ή γλωσσικές πρακτικές για να επικοινωνήσουν και για να συσχετιστούν με άλλους, όμως μπορεί να χρησιμοποιούν τη γλώσσα με ασυνήθιστους τρόπους. Παραδείγματα τέτοιων πρακτικών είναι: «ηχολαλία» δηλαδή μιμούνται λέξεις ή φράσεις χωρίς το νόημά τους ή με ένα ασυνήθιστο τόνο στη φωνή. χρησιμοποιούν φτιαχτές λέξεις επαναλαμβάνουν λέξεις χρησιμοποιούν φράσεις που άκουσαν από ταινίες συγχίζουν το «εσύ» με το «εγώ» Αυτό συχνά είναι μια προσπάθεια για να αρχίσουν κάποια επικοινωνία αλλά δεν το πετυχαίνουν γιατί αυτός που ακούει δεν καταλαβαίνει τι λέει το παιδί. Ένα παιδί μπορεί να πει «Θέλεις σοκολάτα;» όταν στην ουσία αυτό θέλει σοκολάτα. Αυτό συμβαίνει γιατί έχει ακούσει αυτή την ερώτηση στο παρελθόν και μετά του έδωσαν σοκολάτα. Με τον καιρό τα παιδιά με αυτισμό μπορούν να οικοδομήσουν πάνω σε αυτές τις βάσεις και να μάθουν να χρησιμοποιούν τη γλώσσα με τρόπους που θα καταλαβαίνουν πιο πολλά άτομα.

28 Μη-γλωσσική επικοινωνία Αυτός ο τρόπος επικοινωνίας μπορεί να συμπεριλαμβάνει: Τη σωματική παρότρυνση του ατόμου για παράδειγμα, το παιδί πιάνει το άτομο από το χέρι και το σπρώχνει σε κάτι που θέλει το παιδί. Να δείχνει, να αγγίζει ή να μεταφέρει το βλέμμα του - για παράδειγμα, το παιδί κοιτάζει ή δείχνει κάτι που θέλει και μετά κοιτάζει ένα άτομο για το κάνει να καταλάβει ότι θέλει εκείνο το πράγμα. Να δίνει αντικείμενα - για παράδειγμα, το παιδί δίνει ένα αντικείμενο σε ένα άλλο πρόσωπο για να επικοινωνήσει.

29 Ανεπιθύμητη επικοινωνία Πολλά παιδιά με αυτισμό, συμπεριφέρονται με δυστροπίες και αυτή η συμπεριφορά συνήθως σχετίζεται με επικοινωνία Για παράδειγμα, το παιδί μπορεί να αυτοτραυματίζεται, να νευρίαζει ή να επιτίθεται σε άλλους και αυτό να είναι ένας τρόπος που το παιδί προσπαθεί να σας πει ότι θέλει κάτι, ή ότι δεν νιώθει καλά, είναι συγχισμένο ή φοβάται κάτι.

30 Πώς και γιατί αναπτύσσεται η επικοινωνία στα παιδιά με αυτισμό Οι λόγοι που τα παιδιά επικοινωνούν είναι απλοί θέλουν κάτι, θέλουν την προσοχή μας ή για κοινωνικούς λόγους. Τα παιδιά με τυπική ανάπτυξη επικοινωνούν συνδυάζοντας διάφορους τρόπους επικοινωνίας ταυτόχρονα. Όμως για τα παιδιά με αυτισμό η επικοινωνία είναι διαφορετική. Πρώτα, χρησιμοποιούν την επικοινωνία για να κοντρολάρουν την συμπεριφορά ένος άλλου ατόμου, γιατί θέλουν κάτι, για να διαμαρτυρηθούν ή για να ικανοποιήσουν σωματικές ανάγκες. Μετά, έρχεται η επικοινωνία για να ελκύσει ή να διατηρήσει την προσοχή κάποιου για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να ζητήσει παρηγοριά, να χαιρετίσει ή ακόμη και να καυχηθεί. Τέλος, και το πιο δύσκολο, είναι η επικοινωνιακή ικανότητα που χρειάζονται τα παιδιά για να κατευθύνουν την προσοχή ενός ατόμου προς ένα αντικείμενο ή ένα συμβάν για κοινωνικούς λόγους.

31 Το επίπεδο επικοινωνίας του παιδιού σας Για το παιδί με αυτισμό, η επικοινωνία αναπτύσσεται βήμα προς βήμα, γι αυτό είναι σημαντικό να εργαστούμε βήμα προς βήμα με το παιδί μας. Για παράδειγμα, αν ο μόνος τρόπος που χρησιμοποιεί το παιδί για να ζητήσει φαγητό είναι να κλαίει στην κουζίνα, μπορεί να είναι πολύ δύσκολο αν προσπαθήσετε να του μάθετε να λέει «φαγητό» ή «πεινάω». Αντί αυτό, δοκιμάστε να του μάθετε μια ικανότητα που είναι ένα βήμα από εκεί που βρίσκεται τώρα π.χ. να δείχνει ή να απλώνει το χέρι προς το φαγητό που θέλει. Όταν αρχίσει να δείχνει ή να απλώνει το χέρι, μπορούμε να δουλέψουμε για να του μάθουμε την οπτική επαφή. Μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί μας να αναπτύξει αυτές τις ικανότητες παινεύοντάς το κάθε φορά που μας κοιτάζει. Επίσης να ονομάζουμε τα πράγματα που θέλει.

32 Πώς θα χρησιμοποιήσουμε θετικά τον τρόπο που επικοινωνεί το παιδί μας Το παιδί με αυτισμό μπορεί να μάθει να επικοινωνεί ακόμα κι αν δεν είναι με τον ίδιο τρόπο που επικοινωνούν τα άλλα παιδιά. Μπορείτε να τα βοηθήσετε με διάφορους τρόπους, χρησιμοποιώντας: Μικρές προτάσεις «Φόρεσε το παντελόνι σου.» «Τώρα φόρεσε τη μπλούζα σου» Λιγότερο ώριμη γλώσσα «Η πλαστεσίνη δεν είναι καλή στο στόμα» Υπερβάλοντας στον τόνο της φωνής «Άου, το νερό είναι ΠΟΛΥ ζεστό» Παινεύοντας και παροτρύνοντας το παιδί να βρει τη λέξη όταν συζητάμε και είναι η σειρά του να μιλήσει «Κοίτα τη γάτα. Τι χρώμα είναι η γάτα;» Κάνοντας ερωτήσεις που πρέπει να απαντήσει το παιδί «Θέλεις πισκότο;» Δίνοντας αρκετό χρόνο στη διάρκεια μιας δραστηριότητας για να απαντήσει το παιδί Ενθαρρύνοντας οπτική επαφή «Νάτη σοκολάτα σου. Νάτην εδώ πάνω»

33 Εντοπίστε το βαθμό επικοινωνίας του παιδιού έτσι ώστε να εφαρμόσετε τις κατάλληλες μεθόδους και στηρίγματα Αντικείμενο Φωτογραφία Σύμβολο (Boardmaker Symbol) Πρόταση πάνω σε καρτέλα-πρόταση που γίνεται από το PECS (Σύστημα Επικοινωνίας Μέσω Ανταλλαγής Εικόνων) Συνδυασμός δύο λέξεων «Θέλω + αντικείμενο» Επέκταση σε πιο πολλές λέξεις με χρήση αριθμών και επιθέτων Λέξεις που δηλώνουν δράση, ρήματα «άνοιξε», «σπρώξε» Μία λέξη «ναι/όχι», δύο λέξεις «Θέλω + αντικείμενο», περισσότερες λέξεις «Βοηθητικοί Πίνακες Γλώσσας» (ALDS, Aided Language Display Sheets)

34 4. Διατροφή και αυτιστικά παιδιά

35 Τυπική συμπεριφορά των αυτιστικών παιδιών με τη διατροφή τους Αρνούνται τροφή (προτιμούν να πεινούν) Δέχονται πολύ λίγη ποικιλία (10 φαγητά) Αρνούνται το φαγητό ανάλογα με την οπτική όψη του Αρνούνται κάτι νέο (φαγήτο/ποτό) (Νεοφοβία) Προτιμούν την υφή ορισμένων τροφίμων προτιμούν τραγανές και παχύρευστες τροφές δεν δέχονται ανακατεμένες υφές τροφών Είναι ευαίσθητα στην παρουσίαση του φαγητού (οι μάρκες, η συσκευασία, τα σκεύη, ο χώρος) Τσιμπολογούν όλη μέρα

36 Συχνότητα προβληματικών διατροφικών συμπεριφορών 90% των αυτιστικών παιδιών (Α.Π.) έχουν προβλήματα την ώρα του φαγητού 83% των Α.Π. έχουν ένα περιορισμένο φάσμα τροφών 62% των Α.Π. παρουσιάζουν επιλεκτικότητα ανά «είδος τροφής» τρώνε μόνο ορισμένα φαγητά/ομάδες φαγητών (υδατάνθρακες) 31% των Α.Π. διαλέγουν ανάλογα με την υφή τυπικά τραγανές ή παχύρευστες τροφές

37 Αυτιστικά παιδιά και αιτίες που είναι επιλεκτικά με τη διατροφή τους Υπερευαισθησία σε αισθητηριακές πληροφορίες Πολύ ευαίσθητα στην οσμή, τη γεύση, την υφή, τη συνοχή (καρότο/πατάτα) ή και τη θερμοκρασία της τροφής Φόβος ή άγχος από κάτι νέο ή άγνωστο (νεοφοβία) Επιθυμία για ομοιότητα Το ίδιο φαγητό, το ίδιο πιάτο ή μαγειρικά σκεύη, τό ίδιο μέρος, συγκεκριμένες μάρκες / συσκευασία, ίδιο χρώμα Τελετουργική ή στερεοτυπική συμπεριφορά Τρώνε μόνο τρόφιμα ορισμένων χαρακτηριστικών Ασχολούνται με τη φυσική εμφάνιση των τροφίμων + / ή σκεύη (πιάτο, πιρούνι...) Απορρίπτουν τρόφιμα που έχουν σμίξει με άλλα τρόφιμα.

38 Ο ρόλος του εκπαιδευτικού και του γονέα Λογικές και όχι πολλές προσδοκίες Εξακριβώστε αν υπάρχει ιατρική αιτία Ανακουφίστε το άγχος ότι φταίει το παιδί Προγραμματίστε θετικές στρατηγικές Να αποθαρρύνετε τις αρνητικές τεχνικές Δώστε στηρίγματα για επιμονή, η αλλαγή μπορεί να πάρει μήνες Σκεφτείτε τον βαθμό των περιορισμών Θεωρείστε αν βρίσκεται σε διατροφικό κίνδυνο

39 Τι δεν λειτουργεί Στρατηγικές καλόπιασμα απειλές τιμωρία παροχή εναλλακτικών λύσεων Κάνοντας πολλαπλά γεύματα Τάϊσμα με πίεση

40 Τι δεν λειτουργεί Αγνοώντας ιδιοτροπίες στο φαγητό συνήθως δεν λειτουργεί γιατί: Οι παράγοντες που φέρνουν και διατηρούν τις ιδιοτροπίες στον αυτισμό είναι πολύπλοκες Είναι απίθανο το παιδί να σταματήσει αυτή τη συμπεριφορά Συνήθως το παιδί δεν ζητά την προσοχή μας/φροντίδα μας με τον να αρνείται να φάει Όμως μπορείτε να αγνοήσετε παραπλήσιες συμπεριφορές, όπως παράπονα

41 Στρατηγικές για αλλαγή Βασικές αρχές Ο γονέας αποφασίζει τι θα φάει το παιδί Το παιδί αποφασίζει αν θα το φάει Περιορίστε τα φαγητά/ποτά, τα οποία δεν έχουν θερμίδες Προσφέρετε τις κατάλληλες μερίδες Δώστε νέες τροφές νωρίς το πρωί Δώστε διαφορετικά τρόφιμα όταν πεινούν ή διψούν Επιδιώξτε τη συμμετοχή των παιδιών στην παρασκευή τροφίμων

42 Τι λένε οι έρευνες «Τα παιδιά ήταν πιο πιθανό να τρώνε ένα νέο φαγητό, αν ο ενήλικας έτρωγε το ΙΔΙΟ φαγητό σε αντίθεση με το αν ο ενήλικας είναι μόνο παρών στο τραπέζι ή τρώει διαφορετικό φαγητό» (Addessi, 2005) «Ο πιο περιοριστικός παράγοντας που σχετίζεται με την προτίμηση προς ένα φαγητό από ένα μικρό παιδί, είναι ποια φαγητά δεν προσφέρθηκαν ποτέ» (Skinner, 1998)

43 Πώς δημιουργούμε ένα κοινωνικό μοντέλο Διδάσκουμε το φαγητό ως κοινωνική εμπειρία Τα οικογενειακά γεύματα χρειάζονται τουλάχιστον έναν ενήλικα στο τραπέζι Δίνουμε έμφαση στην απόκτηση δεξιοτήτων όχι στον όγκο του φαγητού Το παιδί δεν είναι το επίκεντρο του γεύματος Συζητήστε τις αισθητήριες (sensory) ιδιότητες των τροφίμων Υπερτονίστε τις σωστές κινήσεις (motor movement) Να κάνετε το φαγητό μια ευχάριστη εμπειρία Μην τιμωρήσετε το παιδί (καλό/κακό παιδί) Το παιδί θα πρέπει να συμμετέχει σε όλες τις πτυχές Το παιδί πρέπει να μείνει στο τραπέζι

44 Δομή στην ώρα του γεύματος (α) Μετά τους 18 μήνες τα παιδιά πρέπει να ταϊστούν κάθε ώρες Βάλτε στη σειρά κάθε κομμάτι του φαγητού, και από το πιάτο για μάθηση, ώστε να μπορούν να ρίξουν ή να φυσήξουν μέσα στο καλάθι σκυβάλλων Παρουσιάστε την τροφή σε μικρά κομμάτια Μία τροφή προτίμησης σε κάθε γεύμα, στο πιάτο του καθενός Αρχικά μπορεί να έχουν περισσότερο από το φαγητό που προτιμούν

45 Δομή στην ώρα του γεύματος (β) Χρησιμοποιήστε την ίδια θέση και για τα δύο γεύματα βάλτε και τραπεζομάντιλο ή ξυλοπλάκες για τα πιάτα Δημιουργήστε μια ρουτίνα: προειδοποίηση, μετακίνηση, πλύσιμο των χεριών, κάθομαστε στο τραπέζι, σερβίρουμε, τρώμε, καθαρίζουμε Ακόμα και αν δεν τρώνε, βλέπουν, ακούνε, μυρίζονται «Το πιάτο μάθησης»- αν δεν θέλουν να δοκιμάσουν κάτι βάλτε το στο «πιάτο μάθησης» - πρέπει να μιλάτε για το φαγητό θετικά Χρειάζονται ξεκάθαρη αρχή μέση - τέλος Αν προσπαθήσουν να φύγουν τραπέζι λέτε "Κάθησε, θα σηκωθούμε όταν όλα είναι καθαρά"

46 Αισθήτηρια (Sensory) ακατάστατο παιχνίδι Ας γίνει ένα ακατάστατο παιχνίδι στην αρχή για να εγκαταλείψει τις ευαισθησίες του το παιδί. Αυτό αποτελεί πρόκληση/δυσκολία για κάποιους γονείς. Αποτελεί επίσης δυσκολία για παιδιά με σοβαρή υπερευαισθησία στην αφή. Επιτρέψτε τη χρήση των πιρουνιών/ κουταλιών ως παιχνιδιών αρχικά και σταδιακά εργαστείτε πώς να χρησιμοποιήσουν τα χέρια τους. Στη διάρκεια του παιχνιδιού κάποια παιδιά προσπαθούν να δοκιμάσουν την τροφή. Το παιχνίδι με το φαγητό μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό όταν περιλαμβάνει τα αδέλφια ή την ομάδα για τη δημιουργία μοντέλου θετικής συμπεριφοράς όταν τρώμε. Δώστε έμφαση στους γονείς και κηδεμόνες ότι οι στόχοι για το παιχνίδι με το φαγητό είναι ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΚΑΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΗ, ΟΧΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ.

47 5. Συμπεριφορά παιδιών με αυτισμό

48 Ενθάρρυση για συνεργάσιμη συμπεριφορά Ενθάρρυνση των αυτιστικών παιδιών για συνεργάσιμη συμπεριφορά Μαθαίνοντας πώς να συνεργαζόμαστε με τους άλλους είναι μια σημαντική ικανότητα, αλλά για διδάξουμε αυτήν την ικανότητα σε αυτιστικά παιδιά είναι αρκετά δύσκολο. Ευτυχώς, υπάρχουν πολλοί τρόποι που μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να αναπτύξει πιο συνεργάσιμη συμπεριφορά.

49 Ενθάρρυση για συνεργάσιμη συμπεριφορά Γιατί είναι σημαντική η συνεργασία Η συνεργάσιμη συμπεριφορά βοηθά τα παιδιά να επιτύχουν στο σχολείο, στις σχέσεις με τους άλλους και σε εξωσχολικές δραστηριότητες. Είναι επίσης σημαντική για μια ευτυχισμένη και αρμονική ζωή. Η συνεργασία περιλαμβάνει αρκετές σημαντικές δεξιότητες, όπως να μοιραζόμαστε κοινά πράγματα, να περιμένουμε τη σειρά μας και να ακολουθούμε οδηγίες από άλλους. Τα παιδιά χρειάζονται αυτές τις δεξιότητες για να επικοινωνούν και να μπορούν να τα πηγαίνουν καλά με άλλα παιδιά στις περισσότερες κοινωνικές περιπτώσεις.

50 Γιατί τα παιδιά με αυτισμό μπορεί να μην είναι συνεργάσιμα Σχεδόν όλα τα παιδιά δεν κάνουν αυτό που τους ζητάμε να κάνουν μερικές φορές. Όμως οι γονείς των παιδιών με αυτισμό, συχνά διαπιστώνουν ότι η έλλειψη του παιδιού να συνεργάζεται, παρεμβαίνει με την καθημερινή τους ζωή. Τα μικρότερα παιδιά με αυτισμό, ή άτομα με περιορισμένες γλωσσικές ικανότητες, έχουν συχνά δυσκολία στην κατανόηση οδηγιών, η οποία μπορεί να το κάνει πιο δύσκολο για αυτούς να συνεργάζονται.

51 Γιατί τα παιδιά με αυτισμό μπορεί να μην είναι συνεργάσιμα Αυτό μπορεί να συμβεί αν: Τους δίνουμε πάρα πολλές οδηγίες τα παιδιά με αυτισμό συχνά χρειάζονται λίγο περισσότερο χρόνο για να επεξεργαστούν αυτό που τους ζητάμε να κάνουν και μπορεί να αισθάνονται καταπιεσμένα όταν τους ζητάμε να κάνουν πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Οι οδηγίες είναι πολύ δύσκολες - μερικές φορές τα παιδιά δεν έχουν τις κατάλληλες δεξιότητες για να κάνουν ότι τους ζητήσουμε να κάνουν. Για παράδειγμα, αν ένα παιδί δεν ξέρει πώς να κουμπώσει την μπλούζα του, τότε του δημιουργούμε πρόβλημα αν του πούμε να ντυθεί. Οι οδηγίες είναι ασαφής - τα παιδιά θα έχουν πρόβλημα να συνεργαστούν αν δεν είναι σαφές το τι υποτίθεται πρέπει να κάνουν. Για παράδειγμα, «Πρόσεξε τα παπούτσια σου στο χαλί, Μάριε» ή «Θέλεις να πας στο κρεβάτι, Μαρία;» Τα παιδιά και οι ενήλικες με αυτισμό συχνά έχουν δυσκολία να αποκρυπτογραφήσουν την ασαφή γλώσσα.είναι καλύτερο να μιλάμε όσο το δυνατόν σαφέστερα.

52 Δίνοντας αποτελεσματικές οδηγίες Ο τρόπος που θα δώσετε οδηγίες επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό αν το παιδί θα συνεργαστεί. Μπορείτε να κάνετε τις οδηγίες σας πιο αποτελεσματικές με τους εξής τρόπους: Να έχετε την προσοχή του παιδιού Να είσαστε σίγουροι ότι δίνετε μια οδηγία/εντολή, όχι μια παράκληση Να είσαστε σαφείς για το τι πρέπει να γίνει Να είσαστε σίγουροι ότι το παιδί μπορεί να κάνει αυτό που ζητάτε Να κάνετε την εντολή σας θετική - για παράδειγμα, «Ελένη, να περπάτας μέσα στην τάξη», και όχι «Μην τρέχεις, Ελένη» Να σιγουρευτείτε ότι γίνεται αυτό που ζητήσατε

53 Δίνοντας αποτελεσματικές οδηγίες Θα μπορούσε να βοηθήσει πολύ το παιδί αν παρουσιάσετε τα πράγματα οπτικά - για παράδειγμα, χρησιμοποιήστε μια εικόνα του πλυσίματος των χεριών όταν θα πείτε στο παιδί να πλύνει τα χέρια του. Μπορεί επίσης να βοηθήσει αν χρησιμοποιήσετε σαφή, συνοπτική γλώσσα με όχι πάρα πολλές λέξεις. Επίσης, να δίνετε στο παιδί κάποιο χρόνο, ίσως και 10 δευτερόλεπτα, για να διεκπεραιώσει την εντολή.

54 Προσφέροντας επιλογές Όταν τα παιδιά έχουν επιλογές, μαθαίνουν να παίρνουν αποφάσεις και να σκέφτονται για τον εαυτό τους. Αφήνοντας το παιδί να πάρει κάποιες αποφάσεις, και παινεύοντας υπεύθυνες επιλογές, θα βοηθήσει στην ανάπτυξη και την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης του παιδιού, καθώς και την ικανότητά του να συνεργαστεί. Ένας καλός τρόπος για να αρχίσετε να δίνετε στο αυτιστικό παιδί επιλογές είναι να προσφέρετε ένα περιορισμένο φάσμα επιλογών - δύο επιλογές είναι αρκετές. Για παράδειγμα, «Μάριε, θέλεις μπανάνα ή μήλο;» ή «Μαρία, ώρα να ντυθείς. Θέλεις να φορέσεις αυτή τη φούστα ή το παντελόνι;

55 Προσφέροντας επιλογές Μπορείτε να ενθαρρύνετε το παιδί με αυτισμό να προβαίνει σε περιορισμένες επιλογές καθημερινά - για παράδειγμα, - τι παιχνίδια θα διαλέξει για να παίξει, - βιβλία για να διαβάσει, - ρούχα για να φορέσει, - σνακ για να φάει, πάρκα για να παίξει, - ή εκλογή για μια σχολική εργασία από διάφορα θέματα που του δίνονται.

56 Παρότρυνση σε τρία βήματα Αυτή είναι μια απλή στρατηγική που μπορεί να ενθαρρύνει συνεργάσιμη συμπεριφορά, διασφαλίζοντας ότι το παιδί θα ακολουθήσει μέχρι τέλους τις οδηγίες σας. Βήμα 1: Να δώσεις την εντολή: Πείτε στο παιδί σας, «Γιάννη, πλύνε τα χέρια σου». Δώστε στο παιδί πέντε δευτερόλεπτα για να ακολουθήσει κατευθείαν αυτή την οδηγία. Εάν το παιδί σας συνεργάζεται με το αίτημά σας, δώστε ενθουσιώδεις επαίνους και ενθάρρυνση. Εάν το παιδί σας δεν συνεργάζεται μέσα σε πέντε δευτερόλεπτα, μετακινηθείτε στο βήμα 2.

57 Παρότρυνση σε τρία βήματα Βήμα 2: Να δώσεις και πάλι την εντολή και να υποδείξεις την συμπεριφορά που περιμένεις από το παιδί: Πείτε, «Γιάννη, πλύνε τα χέρια σου», και δείξε τό νεροχύτη ή περπάτα εκεί. Εάν το παιδί σας συνεργαστεί μέσα σε πέντε δευτερόλεπτα, παίνεψέ το πολύ. Εάν το παιδί σας δεν συνεργαστεί μέσα σε πέντε δευτερόλεπτα της εντολής και επίδειξης, προχωρείστε στο βήμα 3.

58 Παρότρυνση σε τρία βήματα Βήμα 3: Να δώσεις και πάλι την εντολή και να χρησιμοποιήσεις σωματική καθοδήγηση: Πείτε, «Γιάννη, να πλύνεις τα χέρια σου», και να χρησιμοποιήσετε τα χέρια σας πάνω από τα χέρια του για να πλύνετε τα χέρια τού παιδιού σας, ως καθοδήγηση. Μην σταματήσετε να καθοδηγείτε το παιδί σας μέχρι να τελειώσετε την εντολή.

59 Παρότρυνση σε τρία βήματα Υπάρχουν μερικά πράγματα που πρέπει να θυμάστε με τις παροτρύνσεις σε τρία βήματα: Επαναλάβετε τις οδηγίες σας με κάθε παρότρυνση. Τα βήματα 1 και 2 δεν επαναλαμβάνονται ποτέ περισσότερο από μία φορά. Δώστε έμφαση στην πράξη - μην μιλάτε για άλλα πράγματα με το παιδί σας. Επαινέστε το παιδί σας και την ενθαρρύνετέ το όταν συνεργάζεται. Μην δίνετε τον έπαινο και την ενθάρρυνση όταν θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε σωματική καθοδήγηση.

60 Εξετάστε το περιβάλλον Προσπαθήστε να σκεφτείτε τις περιπτώσεις στις οποίες το παιδί σας είναι σταθερά μη συνεργάσιμο. Μπορεί να διαπιστώσετε ότι το παιδί σας δεν είναι συνεργάσιμο αν πάτε έξω για φαγητό, αλλά είναι μια χαρά στο σπίτι την ώρα του φαγητού. Μπορεί να είναι ότι αυτός είναι συνηθισμένος με μια συγκεκριμένη ρουτίνα στο σπίτι, ή προτιμά να φάει από το δικό του ιδιαίτερο πιάτο. Ή μπορείτε να διαπιστώσετε ότι το παιδί σας είναι συνήθως μη-συνεργάσιμο μόνο σε πολυσύχναστα, θορυβώδη περιβάλλοντα, ίσως γιατί είναι πιο ευαίσθητο στους ήχους από τα άλλα παιδιά. Μπορεί να υπάρχουν μερικά απλά βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να βοηθήσετε το παιδί σας να αισθανθεί πιο άνετα, και ως εκ τούτου πιο συνεργάσιμο. Αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν: Να ενσωματώσετε πράγματα από καταστάσεις όπου το παιδί σας είναι άνετο και συνεργάσιμο, όπως να πάρετε το δικό ειδικό πιάτο του από το σπίτι αν πάτε έξω για φαγητό. Να κάνετε συμβιβασμούς μεταξύ του τι θέλετε να κάνετε και τις ευαισθησίες του παιδιού σας - για παράδειγμα, να πάτε στο εμπορικό κέντρο/μαγαζιά κατά τη διάρκεια μιας ήσυχης ώρας της ημέρας.

61 Κοινωνικές Ιστορίες - Social Stories Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που είναι οπτικό βοήθημα και χρησιμοποιεί ιστορίες για να εξηγήσει τις κοινωνικές καταστάσεις στα παιδιά με αυτισμό. Μπορείτε να γράψετε Κοινωνικές Ιστορίες για να ενθαρρύνετε τις κατάλληλες ικανότητες και τη συμπεριφορά σε καταστάσεις όπου το παιδί σας θα πρέπει να συνεργάζεται. Κάτι που συμπεριλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το πλύσιμο των χεριών, πηγαίνοντας για ψώνια, βάζοντας τα πράγματα πίσω στα κουτιά τους και ούτω καθεξής. Οι Κοινωνικές Ιστορίες είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για τα παιδιά που είναι πιο ανήσυχα ή αγχώδη από άλλα παιδιά και προτιμούν να γνωρίζουν από πριν, τι πρόκειται να συμβεί μετά. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για το πώς να χρησιμοποιήσετε αυτή τη στρατηγική στην ιστοσελίδα για τις Κοινωνικες Ιστορίες της συγγραφέας τους Carol Gray.

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας στα παιδιά να ολοκληρώνουν με ανεξαρτησία τις καθημερινές δραστηριότητες

Μαθαίνοντας στα παιδιά να ολοκληρώνουν με ανεξαρτησία τις καθημερινές δραστηριότητες Μαθαίνοντας στα παιδιά να ολοκληρώνουν με ανεξαρτησία τις καθημερινές δραστηριότητες Το «Center on the Social and Emotional Foundations for Early Learning (CSEFEL)» των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής

Διαβάστε περισσότερα

Hug4Dogs.com. Μωρά και Σκυλιά

Hug4Dogs.com. Μωρά και Σκυλιά Μωρά και Σκυλιά Ο ερχομός ενός μωρού στην οικογένεια είναι μία συναρπαστική αλλά συγχρόνως και πολυάσχολη εποχή. Υπάρχουν μεγάλες αλλαγές για τον καθένα και αυτό περιλαμβάνει και τα κατοικίδια ζώα μας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Από την Catherine Faherty. Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου

ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Από την Catherine Faherty. Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΙΔΕΕΣ ΕΝΤΑΞΗΣ Από την Catherine Faherty Μετάφραση: Ματίνα Παπαγεωργίου Ιδέες για ομάδες στο νηπιαγωγείο και στο δημοτικό που συμπεριλαμβάνουν μαθητές με αυτισμό: οργανώνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Λαχτάρα για φαγητό Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Αν δεν έχετε δει ποτέ κάποιον να πεθάνει ίσως να φοβόσαστε για το τι θα συμβεί, αλλά η στιγμή του θανάτου είναι συνήθως γαλήνια. Αυτό το φυλλάδιο είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Σχολική χρονιά 2015-2016 Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΛΟΓΟΥ & ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΑ 2-6 ΕΤΩΝ. Μια έκδοση των

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΛΟΓΟΥ & ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΑ 2-6 ΕΤΩΝ. Μια έκδοση των ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΛΟΓΟΥ & ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΑ 2-6 ΕΤΩΝ Μια έκδοση των Σύστημα Ανάπτυξης Δεξιοτήτων ikid Πρωταρχικός μας στόχος είναι να παρέμβουμε στην δυσκολία, και να χτίσουμε πάνω στις δεξιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Εμπνεύστε το παιδί σας να κατακτήσει τη ζωή του! Ελατε να ξεκλειδωσουμε μια-μια τις πορτες που οδηγουν στην αυτοεκτιμηση και στην επιτυχια του! Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Η μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τεχνικές αντιμετώπισης στρες Διαχείριση χρόνου Μελέτη περίπτωσης 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τεχνικές διαχείρισης του στρες είναι ποικίλες

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ 1 ΟΣ ΜΗΝΑΣ ΣΤΑΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΔΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Σε ύπτια θέση: το κεφάλι γυρίζει προς μία πλευρά Στην τοποθέτηση σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται πίσω Όταν το κρατούν σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Οι σημειώσεις του Ντόμινο & οι σημειώσεις για τους γονείς

Οι σημειώσεις του Ντόμινο & οι σημειώσεις για τους γονείς Οι σημειώσεις του Ντόμινο & οι σημειώσεις για τους γονείς Καλώς ήρθατε στο littlebridge.com HomeBook 1. Εναρμονισμένο με τα 12 κεφάλαια του online υλικού, αυτό το βιβλίο συμπληρώνει με τον καλύτερο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες )

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες ) Ενότητα: κοινωνικές δεξιότητες - Ασκήσεις επικοινωνίας 4 Αυτιά Χρονικό πλαίσιο: σαράντα πέντε λεπτά περίπου Χώρος: εσωτερικός Συμμετέχοντες: 3 έως 20 άτομα ( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Οι «μύθοι» της κυριαρχίας των σκύλων. Ο σκύλος, σας γαβγίζει, για να σας δείξει ποιος είναι ο αρχηγός!

Οι «μύθοι» της κυριαρχίας των σκύλων. Ο σκύλος, σας γαβγίζει, για να σας δείξει ποιος είναι ο αρχηγός! Οι «μύθοι» της κυριαρχίας των σκύλων Συμπεριφορά ο μύθος Ο σκύλος, σας γαβγίζει, για να σας δείξει ποιος είναι ο αρχηγός! Υπάρχουν πολύ κρυμμένοι λόγοι που μπορούν να οδηγήσουν στο υπερβολικό γάβγισμα

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ»

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Δ τάξη, 2013-2014 Παρουσίαση γραπτής εργασίας «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 Τα βήματα που ακολουθήσαμε ήταν: 1. Αφού η δασκάλα μας έγραψε

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ξενοδοχεία Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα Ομάδα στόχος: παιδιά ή ενήλικες Διδακτικός στόχος: προγραμματισμός διακοπών Στρατηγικές:

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

Φροντίστε το περιβάλλον όπου κοιμάστε να είναι εντελώς ήσυχο, σκοτεινό, άνετο και με την κατάλληλη για σας θερμοκρασία.

Φροντίστε το περιβάλλον όπου κοιμάστε να είναι εντελώς ήσυχο, σκοτεινό, άνετο και με την κατάλληλη για σας θερμοκρασία. Οδηγός καλού ύπνου 2 Συμβουλές Είναι σημαντικό να κοιμάστε το βράδυ και να ξυπνάτε το πρωί περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα. Έτσι, το σώμα σας συντονίζεται με το ωράριο ύπνου και απολαμβάνετε έναν επαρκή

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδια για βελτίωση ικανοτήτων

Παιχνίδια για βελτίωση ικανοτήτων Παιχνίδια για βελτίωση ικανοτήτων Διασκεδαστικά παιχνίδια για να βελτιωθούν οι ικανότητες του παιδιού σας Βελτίωση της κριτικής σκέψης του παιδιού σας Όμορφο ανακάτεμα. Οι ικανότητες της κριτικής σκέψης

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος - Αντί Εισαγωγής. 1 Η Πρώτη Προσπάθεια. 2 Το Στάδιο της Προετοιμασίας 2.1 ΤΑΣΕΙΣ ΜΕΙΩΣΤΕ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΡΑΝΤΕΒΟΥ.

Πρόλογος - Αντί Εισαγωγής. 1 Η Πρώτη Προσπάθεια. 2 Το Στάδιο της Προετοιμασίας 2.1 ΤΑΣΕΙΣ ΜΕΙΩΣΤΕ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΡΑΝΤΕΒΟΥ. Πρόλογος - Αντί Εισαγωγής 1 Η Πρώτη Προσπάθεια 2 Το Στάδιο της Προετοιμασίας 2.1 ΤΑΣΕΙΣ ΜΕΙΩΣΤΕ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΠΡΟΣΟΧΗ στα ΑΚΡΑ 2.2 ΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ της ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΝΑ ΕΙΣΤΕ ΕΞΟΠΛΙΣΜΕΝΟΙ 2.3 ΣΩΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

«Ειρήνη» Σημειώσεις για εκπαιδευτικούς

«Ειρήνη» Σημειώσεις για εκπαιδευτικούς «Ειρήνη» Σημειώσεις για εκπαιδευτικούς Το «Ειρήνη» αποτελεί ένα εκπαιδευτικό υλικό απευθυνόμενο σε παιδιά ηλικίας 5 έως 8 ετών. Περιλαμβάνει: Μια ταινία κινουμένων σχεδίων (διάρκειας 7 λεπτών) Σημειώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Α1 Κατανόηση προφορικού λόγου Διάρκεια: 25 λεπτά (25 μονάδες) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Ο Δημήτρης και ο φίλος του ο Πέτρος αυτό το σαββατοκύριακο θα πάνε εκδρομή στο βουνό. Θα ακούσετε δύο (2) φορές το Δημήτρη

Διαβάστε περισσότερα

9/4/2015. Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο. Παιχνίδια/Δραστηριότητες τις πρώτες μέρες

9/4/2015. Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο. Παιχνίδια/Δραστηριότητες τις πρώτες μέρες Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο Κωνσταντία Μηλίδη η Ειδικός Παιδαγωγός για παιδιά με αυτισμό Western Autistic School Μελβούρνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ? Πως? ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ 6+1 συμβουλές για να διατηρήσετε τα κίνητρά σας για άσκηση ισχυρά! Πολλοί είναι αυτοί που ξεκινούν ένα πρόγραμμα γυμναστικής γεμάτοι

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για την προστασία και ασφάλεια του μωρού σας απο την Αμερικάνικη Ακαδημία Παιδιατρικής και τον Βρετανικό Οργανισμό Αιφνιδίου Θανάτου

Συμβουλές για την προστασία και ασφάλεια του μωρού σας απο την Αμερικάνικη Ακαδημία Παιδιατρικής και τον Βρετανικό Οργανισμό Αιφνιδίου Θανάτου Συμβουλές για την προστασία και ασφάλεια του μωρού σας απο την Αμερικάνικη Ακαδημία Παιδιατρικής και τον Βρετανικό Οργανισμό Αιφνιδίου Θανάτου Ασφάλεια Ποτέ μην ταρακουνάτε ένα βρέφος, ούτε καν για παιχνίδι

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Σε κατάστημα με έπιπλα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Σε κατάστημα με έπιπλα ΕΝΟΤΗΤΑ 14 - Σε κατάστημα με έπιπλα Α ΜΕΡΟΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ Ειρήνη: Πωλητής: Ειρήνη: Πωλητής: Ειρήνη: Πωλητής: Ειρήνη: Πωλητής: Ειρήνη: Πωλητής: Ειρήνη: Α1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Σε κατάστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ Ένα πρόγραμμα για την εκπαίδευση των παιδιών στη διαφορά και για την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης Συγγραφέας: Catherine Faherty, Asheville TEACCH Center (συγγραφέας του βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 11η: Αυτισμός και Προσαρμογές Άσκησης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 11η: Αυτισμός και Προσαρμογές Άσκησης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 11η: Αυτισμός και Προσαρμογές Άσκησης Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί η γάτα μου σταμάτησε να χρησιμοποιεί το «κουτί άμμου»?

Γιατί η γάτα μου σταμάτησε να χρησιμοποιεί το «κουτί άμμου»? Γιατί η γάτα μου σταμάτησε να χρησιμοποιεί το «κουτί άμμου»? Το να μην χρησιμοποιούν οι γάτες το κουτί άμμου είναι ίσως το πιο κοινό πρόβλημα όλων των ιδιοκτητών γατιών. Μια γάτα μπορεί να αποφεύγει το

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΥΠΑΡΧΟΝΤΟΣ ΚΤΗΡΙΟΥ Ή ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΝΕΟΥ ΚΤΗΡΙΟΥ Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της διαδικασίας σχεδιασμού είναι η παρουσίαση της ανάλυσης της ιδέας σας 1. Έχετε εργαστεί στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Έτοιµοι για παιχνίδι: 'Ωρα για ύπνο

Έτοιµοι για παιχνίδι: 'Ωρα για ύπνο Έτοιµοι για παιχνίδι: 'Ωρα για ύπνο Μετάφραση: Φανή Καραµανώλη Το φυλλάδιο αυτό είναι γεµάτο ιδέες µερικές από τις οποίες ίσως σας χρήσιµες και άλλες όχι. Αυτός είναι και ο σκοπός µας-δε θέλουµε να νοµίζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Δεξιότητες Παρουσίασης. Άννα Ξυνιστέρη

Δεξιότητες Παρουσίασης. Άννα Ξυνιστέρη 1 Δεξιότητες Παρουσίασης Άννα Ξυνιστέρη 2 Δεξιότητες Παρουσίασης - Κανόνες 3 Δεξιότητες Παρουσίασης - Στόχοι Ανάπτυξη δεξιοτήτων παρουσίασης Ικανότητα καλύτερου σχεδιασμού παρουσιάσεων Αντιμετώπιση ερωτο-απαντήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση κοινών. προβλημάτων θηλασμού. Ζητήστε βοήθεια εάν: Ευαίσθητες θηλές

Αντιμετώπιση κοινών. προβλημάτων θηλασμού. Ζητήστε βοήθεια εάν: Ευαίσθητες θηλές Αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων θηλασμού Στα σίγουρα ο θηλασμός είναι μια φυσιολογική λειτουργία, ωστόσο υπάρχουν κάποια προβλήματα μερικές φορές. Ο θηλασμός είναι μια δεξιότητα που μαθαίνεται. Χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΑ. Βοηθήστε τα παιδιά σας να τα αγαπήσουν. Ένας οδηγός για γονείς με μικρά παιδιά

ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΑ. Βοηθήστε τα παιδιά σας να τα αγαπήσουν. Ένας οδηγός για γονείς με μικρά παιδιά ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΑ Βοηθήστε τα παιδιά σας να τα αγαπήσουν Ένας οδηγός για γονείς με μικρά παιδιά Λαχανικά και φρούτα: βοηθήστε τα παιδιά σας να τα αγαπήσουν ISBN: 2-7380-1356-2 Απρίλιος 2014 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές.

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. Είναι οι τεχνικές που εφαρμόζουν κατά τη διάρκεια της μελέτης που τους κάνουν να διαφέρουν, αλλά και η αυτοπεποίθηση που έχει ο κάθε μαθητής. Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Τρίτη διδακτική πρόταση Κατοικίδια ζώα Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Μάθηση έξω από την τάξη 4. ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Δραστηριότητα έξω από την τάξη για παιδιά νηπιαγωγείου

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Ιταλία Τι είδαμε, τι κάναμε και πώς περάσαμε στην Ιταλία? Ημερολόγιο Comenius Ιταλία Για να δείξω πως περάσαμε στην Ιταλία θα φτιάξω ένα ημερολόγιο. Το ημερολόγιο θα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα